toggle_night_mode
Hujjat kuchini yo‘qotgan 16.01.2018
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining
qarori
Iqtisodiyot tarmoqlarida gazdan foydalanish qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida
 LexUZ sharhi
Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 12-yanvardagi 22-sonli “Elektr energiyasi va tabiiy gazdan foydalanish tartibini takomillashtirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi qaroriga asosan oʻz kuchini yoʻqotgan.
“Energiyadan oqilona foydalanish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 15-moddasiga muvofiq, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Qonunlarning havolaki normalarini amalga oshirishga qaratilgan normativ-huquqiy va boshqa hujjatlarni ishlab chiqish rejalarini tasdiqlash toʻgʻrisida” 2013-yil 15-iyuldagi PQ-2003-son qarorini bajarish yuzasidan Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:
1. Iqtisodiyot tarmoqlarida gazdan foydalanish qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
2. “Oʻzdavneftgazinspeksiya”, “Oʻzbekneftgaz” MXK manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda bir oy muddatda qonun hujjatlariga mazkur qarordan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga taklif kiritsinlar.
Vazirliklar va idoralar oʻzlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni bir oy muddatda ushbu qarorga muvofiqlashtirsinlar.
3. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari Gʻ.I. Ibragimov zimmasiga yuklansin.
Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2014-yil 24-iyun,
169-son
Vazirlar Mahkamasining
2014-yil 24-iyundagi 169-son qaroriga
ILOVA
Iqtisodiyot tarmoqlarida gazdan foydalanish
QOIDALARI
I. Umumiy qoidalar
1. Ushbu Qoidalar Oʻzbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksiga, Oʻzbekiston Respublikasining “Energiyadan oqilona foydalanish toʻgʻrisida”, “Xoʻjalik yurituvchi subyektlar faoliyatining shartnomaviy-huquqiy bazasi toʻgʻrisida”, “Tabiiy monopoliyalar toʻgʻrisida”gi qonunlariga hamda boshqa normativ-huquqiy hujjatlariga muvofiq ishlab chiqilgan va gaz yetkazib beruvchilar va undan foydalanuvchilar oʻrtasidagi oʻzaro munosabatlarni belgilaydi.
Gaz yetkazib beruvchilar va undan foydalanuvchilar oʻrtasidagi oʻzaro munosabatlar 1-ilovaga muvofiq sxema boʻyicha amalga oshiriladi.
2. Ushbu Qoidalarni, ularning idoraviy mansubligidan va mulkchilik shakllaridan qatʼi nazar, gazni yetkazib beruvchilar va uni isteʼmol qiluvchilar, qurilish-montaj, loyihalash, ishga tushirish-sozlash tashkilotlari tomonidan bajarish uchun majburiy hisoblanadi.
3. Ushbu Qoidalar, gazdan foydalanuvchi uskunalarning (qurilmalarning) hisoblangan jami quvvati 100 kVt.gacha boʻlgan taqdirda, gazdan avtonom holda isitish, issiq suv taʼminoti hamda ovqat tayyorlash uchun turar joylarda va jamoat binolarida maishiy ehtiyojlar uchun foydalanuvchi isteʼmolchilarga tatbiq etilmaydi.
II. Asosiy tushunchalar
4. Ushbu Qoidalarda quyidagi tushunchalar qoʻllaniladi:
avariya holatlarida gaz yetkazib berish grafiklari — avariya holatlarida yoki magistral va taqsimlash gaz quvurlarining texnologik ish rejimi buzilgan holatlarda, ularni gaz tarmoqlaridan (qisman yoki toʻliq) uzib qoʻyish navbatini hisobga olgan holda, isteʼmolchilarga gaz yetkazib berish grafiklari;
gaz — gaz qazib chiqaruvchi, gaz, neft qazib chiqaruvchilar tomonidan yoki gaz-neft qazib chiqaruvchi tashkilotlar, gazni qayta ishlovchi tashkilotlar, gaz uzatuvchi tashkilotlar tomonidan ishlab chiqariladigan tabiiy gaz, neft (yoʻldosh) gazi, shuningdek yoqilgʻi yoki xomashyo sifatida foydalanish uchun moʻljallangan neftni qayta ishlash tashkilotlari tomonidan ishlab chiqiladigan yoqilgʻi gazi;
gaz uzatish tashkiloti — gazni qabul qiluvchi, uzatuvchi va isteʼmolchilarga yetkazib beruvchi tashkilot;
gaz taʼminoti tashkiloti — gazni qabul qilishni, taqsimlashni va isteʼmolchilarga yetkazib berishni taʼminlovchi tashkilot;
gazdan foydalanish uskunasi — bugʻqozonlar, ishlab chiqarish pechkalari, utilizatorlar, texnologik liniyalar hamda energiyadan samarali foydalanish va energiyani tejash talablariga javob beradigan hamda gazdan markazlashtirilgan isitish va issiq suv taʼminoti uchun issiqlik energiyasi ishlab chiqarish maqsadida yoqilgʻi sifatida, turli ishlab chiqarishlarning texnologik jarayonlarida gazdan foydalanuvchi boshqa qurilmalar, shuningdek gazdan xomashyo sifatida foydalanuvchi boshqa qurilmalar;
gaz tarmogʻining boʻlinish chegarasi — gazni hisobga olish priborlari oʻrnatiladigan joy ularning balans boʻyicha masʼulligiga koʻra aniqlanadigan gaz uzatish tashkiloti, gaz taʼminoti tashkiloti va isteʼmolchilar oʻrtasida gaz tarmogʻining boʻlinish nuqtasi;
gazni yetkazib berishga shartnoma — unga muvofiq yetkazib beruvchi gazni isteʼmolchiga oʻzining gaz tarmoqlari orqali berish, isteʼmolchi esa qabul qilingan tabiiy gaz uchun toʻlovni amalga oshirish, shuningdek shartnomada nazarda tutilgan gazni isteʼmol qilish rejimiga rioya etish, oʻzining tasarrufidagi gaz tarmoqlari xavfsizligini hamda gaz isteʼmoli bilan bogʻliq holda oʻzi foydalanadigan priborlar va uskunalarning sozligini taʼminlash majburiyatini oladigan bitim;
yetkazib beruvchi — gazni yetkazib beruvchi gaz mulkdori yoki uning vakolatli shaxsi;
 LexUZ sharhi
4-bandning toʻqqizinchi xatboshisiga Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 1-oktabrdagi 782-sonli qaroriga asosan oʻzgartirish kiritilgan. Rus tili matniga qarang.
isteʼmolchi — gazni yetkazib beruvchidan sotib oladigan va undan yoqilgʻi yoki xomashyo sifatida foydalanadigan yuridik shaxs. Isteʼmolchilar quyidagi toifalarga boʻlinadi:
strategik va ijtimoiy ahamiyatga ega isteʼmolchilar toifalariga mansub boʻlmagan asosiy isteʼmolchilar;
uzluksiz faoliyat koʻrsatadigan ishlab chiqarish-texnologik obyektlarga ega boʻlgan, ular uchun gaz yetkazib berish roʻyxati va shartlari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan aniqlanadigan strategik ahamiyatga ega boʻlgan isteʼmolchilar;
gazning uzluksiz yetkazib berilishini talab qiladigan, ular uchun gaz yetkazib berishning roʻyxati va shartlari mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan aniqlanadigan, oʻz ichiga ijtimoiy soha muassasalarini va budjet tashkilotlarini oladigan ijtimoiy ahamiyatga ega boʻlgan isteʼmolchilar;
gazni hisobga olish priborlari — quyidagi bir yoki bir nechta funksiyalarni: gaz sarfini (hajmini), haroratini va bosimini oʻlchashni; priborlarning ishlash vaqtini hisobga olishni; oʻlchanadigan koʻrsatkichlar toʻgʻrisidagi axborotlarni toʻplash, saqlash va aks ettirishni bajarish uchun moʻljallangan oʻlchov texnikasi vositalari;
ishga tushirish-sozlash ishlari — gazdan foydalanish uskunasini kommunikatsiyalar va armaturalar bilan ishlashga tayyorlashni va ishga tushirishni, gazdan foydalanish uskunasi yuklamasini gazdan foydalanish uskunalari egasi boʻlgan tashkilot bilan kelishilgan darajagacha yetkazishdan, shuningdek foydali ish koeffitsiyentini maqbullashtirmasdan gazdan foydalanish uskunasining isitish rejimini sozlashdan iborat boʻlgan ishlar kompleksi;
hisob-kitob oyi — yilning gaz yetkazib beruvchi va isteʼmolchi oʻrtasida yetkazib berilgan gaz uchun oʻzaro hisob-kitob qilinishi kerak boʻlgan oyi;
rezerv yoqilgʻi — gaz yetkazib berish qisqaradigan yoki toʻxtaydigan davrda foydalanish uchun moʻljallangan yoqilgʻi;
rejimli-sozlash ishlari — ish yuklamalari diapazonida loyihadagi (pasportdagi) foydali ish koeffitsiyentiga erishish maqsadida gazdan foydalanish uskunasini sozlashni, yoqilgʻi yoqish jarayonlarini tartibga solish vositalarini, issiqlikni utilizatsiya qiluvchi va yordamchi uskunalarni sozlashni oʻz ichiga oladigan ishlar kompleksi;
rezerv yoqilgʻi xoʻjaligi — rezerv yoqilgʻini saqlash, uzatish va undan foydalanish uchun moʻljallangan uskunalar va qurilmalar kompleksi;
gaz tarmogʻiga ulanishga qoʻyiladigan texnik shartlar — boshlangʻich ruxsat berish hujjati, unda koʻrsatilgan shartlarga rioya etilgan taqdirda isteʼmolchining gazdan foydalanish uskunasini yetkazib beruvchining gaz tarmoqlariga ulashning texnik imkoniyati mavjud boʻladi va u gazlashtirish loyihasini ishlab chiqish uchun asos hisoblanadi.
III. Tabiiy gazga boʻlgan ehtiyojni aniqlash
5. Isteʼmolchi joriy yilning 15-iyuligacha boʻlgan muddatda gaz taʼminoti tashkilotiga choraklar boʻyicha (qish davri uchun — oylar boʻyicha) taqsimlagan holda kelgusi yilda gaz isteʼmolining prognoz qilinayotgan hajmi uchun buyurtmanoma beradi.
6. “Oʻzbekneftgaz” milliy xolding kompaniyasi (keyingi oʻrinlarda “Oʻzbekneftgaz” MXK deb ataladi) tomonidan joriy yilning 1-avgustigacha boʻlgan muddatda kelgusi yil uchun gazni qazib olish, qayta ishlash, uzatish, saqlash va taqsimlashdagi oʻzining gazga boʻlgan ehtiyojlari va texnologik yoʻqotishlar aniqlanadi.
 LexUZ sharhi
6-bandga Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 1-oktabrdagi 782-sonli qaroriga asosan oʻzgartirish kiritilgan. Rus tili matniga qarang.
7. Kelgusi yilda gazga boʻlgan ehtiyoj, ishlab chiqariladigan mahsulot (ishlar, xizmatlar) birligi hisobiga texnik va ilmiy asoslangan normalar asosida mahsulot ishlab chiqarishning prognoz qilinayotgan hajmlarini hisobga olgan holda, ikki yillik (har choraklik) amaldagi gaz sarfi va mahsulot ishlab chiqarilishi asosida tegishli hisob-kitoblar bilan asoslangan boʻlishi kerak.
8. Gaz taʼminoti tashkiloti har yili joriy yilning 1-sentabrigacha, choraklar boʻyicha (qish davri uchun — oylar boʻyicha) taqsimlagan holda, (kelgusi yilda yangidan ishga tushiriladigan obyektlar uchun rezerv hajmlarini nazarda tutgan holda) kelgusi yil uchun gazga boʻlgan ehtiyoj prognozini shakllantiradi va keyinchalik “Oʻzbekneftgaz” MXKga taqdim etish uchun “Oʻztransgaz” AKga yuboradi.
 LexUZ sharhi
8-bandga Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 1-oktabrdagi 782-sonli qaroriga asosan oʻzgartirish kiritilgan. Rus tili matniga qarang.
9. “Oʻzbekneftgaz” MXK taqdim etilgan buyurtmanomalar asosida, resurs va gaz uzatish imkoniyatlarini, shuningdek ichki tarmoq ehtiyojini va gaz eksporti hajmlarini hisobga olgan holda choraklar boʻyicha (qish davri uchun — oylar boʻyicha) taqsimlagan holda kelgusi yil uchun respublika boʻyicha tabiiy gaz resurslari va ularni taqsimlash balansini tuzadi hamda gaz isteʼmolining prognoz qilinayotgan kelgusi yil uchun respublika boʻyicha tabiiy gaz resurslari va ularni taqsimlash balansi loyihasini tayyorlash uchun joriy yilning 15-sentabrigacha Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot vazirligiga koʻrib chiqish uchun taqdim etadi.
 LexUZ sharhi
9-bandga Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 1-oktabrdagi 782-sonli qaroriga asosan oʻzgartirish kiritilgan. Rus tili matniga qarang.
10. Kelgusi yil uchun respublika boʻyicha tabiiy gaz resurslari va ularni taqsimlashning tasdiqlangan balansiga muvofiq “Oʻzbekneftgaz” MXK “Oʻztransgaz” AKga, keyinchalik ularni gaz taʼminoti tashkilotlariga yuborish uchun, isteʼmolchilarga gaz yetkazib berishning yillik va choraklik (qish davri uchun — oylar boʻyicha) hajmlarini taqdim etadi.
 LexUZ sharhi
10-bandga Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 1-oktabrdagi 782-sonli qaroriga asosan oʻzgartirish kiritilgan. Rus tili matniga qarang.
IV. Tashkilotlarni gazlashtirish loyihalarini ishlab chiqishda hujjatlarni rasmiylashtirish
11. Isteʼmolchilar gazdan foydalanish yangi uskunalarini ishga tushirish, ishlatilayotgan quvvatlarni rekonstruksiya qilish yoki texnik jihatdan qayta jihozlashda gaz taʼminoti tashkilotlarining gaz tarmoqlariga ulash toʻgʻrisida qaror qilishda ular bilan belgilangan shakl boʻyicha taqdim etilayotgan hisob-kitoblarga muvofiq gaz yetkazib berishning texnik imkoniyatlarini kelishib oladi.
Ijobiy qaror qabul qilingan taqdirda gaz taʼminoti tashkilotlari tomonidan isteʼmolchiga, resurs va texnik imkoniyatlardan kelib chiqqan holda, ulanish uchun texnik shartlar beriladi.
12. Isteʼmolchi ulanishga texnik shartlarni (keyingi oʻrinlarda TSh deb ataladi) olish uchun gaz taʼminoti tashkilotiga yuborilayotgan buyurtmanomada tabiiy gazdan foydalanish davrini koʻrsatadi va unga ishlab chiqarish quvvatlarining joylashish rejasini, gazdan foydalanish uskunasining tipi va texnik tavsiflari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni, rezerv yoqilgʻidan foydalanilishini hisobga olgan holda, gaz isteʼmolining rejalashtirilayotgan hajmlari hisobini ilova qiladi. Ulanish uchun texnik shartlar muddatini uzaytirish va ularni takroran olish uchun ham isteʼmolchi yuqorida sanab oʻtilgan hujjatlarni taqdim etishi zarur.
13. Gaz taʼminoti tashkiloti texnik shartlarning amal qilish muddati uzaytirilgan taqdirda ulanish uchun yangi, takroriy texnik shartlarni toʻlov undirmasdan ariza berilgan kundan boshlab 3 ish kuni mobaynida beradi yoki gaz tarmoqlariga ulanish uchun ularni berishni rad etadi.
14. TShni berish rad etilgan taqdirda gaz taʼminoti tashkiloti ariza berilgan kundan boshlab 3 ish kuni mobaynida ariza beruvchiga rad etishning asoslari bilan birga yozma xabarnoma yuboradi va taqdim etilgan hujjatlarni qaytaradi.
15. Isteʼmolchi tomonidan ushbu Qoidalarning 12-bandida nazarda tutilgan hujjatlarning toʻliq hajmda taqdim etilmaganligi TShni berishni rad etish uchun asos hisoblanadi.
16. TSh gazlashtirish loyihasini ishlab chiqish uchun asos hisoblanadi.
17. Gaz quvuriga ulanish uchun texnik shartlarda quyidagilar koʻrsatiladi:
gaz quvuriga ulanish joyi;
gazni hisobga olish priborlarini oʻrnatish joyi;
ulanayotgan gaz quvuridagi gazning eng koʻp soatlik, sutkalik, yillik sarfi va ishlatiladigan bosimi, shuningdek ushbu bosimning oʻzgarish chegaralari;
gaz taqsimlash punkti inshootining zarurligi, gaz taqsimlash punktiga boʻlgan texnik talablar, avtomatika tipi, gaz quvurlari soni va ularning har biridagi gaz bosimi, korroziyadan himoyalash chora-tadbirlari va shu kabilar;
gaz quvurlarini qurish boʻyicha qoʻshimcha ishlar;
gazdan foydalanish uskunasiga va gaz yondirish qurilmalariga qoʻyiladigan talablar (tipi, markasi, soni), texnik talablarga muvofiqlik sertifikatining mavjudligi;
gazni hisobga olishga qoʻyiladigan talablar;
asosiy yoqilgʻi turi sifatida tabiiy gazdan foydalanish davri (oylar boʻyicha);
rezerv yoqilgʻidan foydalanish davrini koʻrsatgan holda, rezerv yoqilgʻi xoʻjaligiga qoʻyiladigan talablar.
TShning amal qilish muddati ular berilgan kundan boshlab 2 yilni tashkil qiladi. Belgilangan muddat oʻtgach isteʼmolchi ulanishga texnik shartlarning amal qilish muddatini uzaytirishi yoki ulanishga yangi TShni olishi shart.
18. TSh talablarini bajarish zimmasiga gazlashtirish loyihasini ishlab chiqish yuklanadigan loyihalash tashkiloti va isteʼmolchilar uchun majburiy hisoblanadi. Texnik shartlardan chekinishga faqat gaz taʼminoti tashkiloti bilan kelishilgan taqdirda yoʻl qoʻyiladi.
19. Gaz taʼminoti tashkiloti tomonidan berilgan TShga tegishli oʻzgartirishlar kiritmasdan gazdan foydalanish uskunasi quvvatini koʻpaytirish tomonga oʻzgartirish taqiqlanadi.
20. Yuridik shaxsning maqomi yoki mulk egasi oʻzgargan taqdirda gaz yetkazib berish toʻgʻrisidagi shartnoma yangi isteʼmolchi yoki mulkdor bilan qayta tuziladi. Bunda TShni takroriy rasmiylashtirish talab qilinmaydi.
V. Gaz taʼminotining loyiha-texnik hujjatlariga qoʻyiladigan talablar
21. Gaz taʼminotining loyiha-texnik hujjatlarida quyidagilar mavjud boʻlishi kerak:
tushuntirish xati;
issiqlik-mexanika qismi;
texnologiya qismi;
nazorat-oʻlchov priborlari va avtomatika qismi;
gaz taʼminoti qismi;
rezerv yoqilgʻi xoʻjaligi qismi;
uskunalar va materiallar spetsifikasi qismi;
elektr qismi va boshqalar.
22. Gaz taʼminoti (korxonalarning gazdan foydalanish uskunasi, qurilmalari, uzatish, taqsimlash va ichki sex gaz quvurlari) loyihasi gaz taʼminoti tizimlarini loyihalash boʻyicha faoliyatni amalga oshirish huquqi uchun qonun hujjatlarida belgilangan tartibda rasmiylashtirilgan litsenziyaga ega boʻlgan loyihalash tashkilotlari tomonidan ishlab chiqiladi.
Loyihalash tashkiloti gaz taʼminoti boʻyicha ishlab chiqilgan loyihaning amaldagi normativ-texnik normalar va qoidalarga muvofiqligi yuzasidan javob beradi.
23. Gaz taʼminotining loyiha-texnik hujjatlarida quyidagilar nazarda tutilishi kerak:
gazdan foydalanish uskunalari va gaz goryelkasi qurilmalarining eng tejamli texnologik sxemalarini, energetikadan samarali foydalanish jarayonlarini va sertifikatlanganlarini qoʻllanish;
isteʼmol qilinayotgan gaz sarfining hisoblangan diapazonida hisobga olishning ishonchliligini taʼminlaydigan, gaz hajmini standart shartlarga keltirish uchun zarur qurilmalar bilan jihozlangan gazni hisobga olish priborlarini qoʻllash;
ikkilamchi energiya resurslaridan iqtisodiy asoslangan va texnik jihatdan mumkin boʻlgan tarzda foydalanish;
xavfsizlik avtomatikasi priborlarining mavjudligi;
issiqlik jarayonlarini avtomatik tarzda tartibga solish va nazorat qilish tizimlarini qoʻllash;
gazning va gazdan foydalangan holda ishlab chiqilgan mahsulotning hisobga olinishini taʼminlash;
ishlab chiqarilayotgan mahsulot (bajarilayotgan ishlar, xizmatlar) birligiga yoqilgʻi-energetika resurslarining normativ boʻyicha sarflanishi koʻrsatkichlari;
amaldagi loyihalash normalariga muvofiq issiqlik agregatlari va issiqlik quvurlarining qizish yuzasini saqlovchi issiqlik izolatsiyalarini qoʻllash;
gazning yonish mahsulotlari tarkibini va haroratini nazorat qilishni taʼminlash;
binolar va inshootlarning isitiladigan hajmlari, shuningdek obyektlardan gaz quvurlarigacha boʻlgan masofalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar.
24. Xavfli ishlab chiqarish obyektini qurish, kengaytirish, rekonstruksiya qilish, texnik jihatdan qayta jihozlash, konservatsiya qilish va tugatish loyiha hujjatlari belgilangan tartibda sanoat xavfsizligi yuzasidan ekspertizadan oʻtkazilishi kerak.
25. Gaz taʼminotining (korxonalarning gazdan foydalanish uskunasi, qurilmalari, uzatish, taqsimlash va ichki sex gaz quvurlarining) loyiha-texnik hujjatlari texnik shartlar berilgan kundan boshlab 24 oydan kechikmay roʻyxatdan oʻtkazilishi kerak. Agar ishlar ushbu muddat mobaynida boshlanmasa loyiha takroran kelishilishi kerak.
Loyiha qonun hujjatlarida belgilangan tartibda ekspertizadan oʻtkazilgandan keyin isteʼmolchining yozma shakldagi murojaati asosida gaz taʼminotining loyiha-texnik hujjatlari barcha toifadagi isteʼmolchilar uchun tegishli gaz taʼminoti tashkilotida 5 ish kunidan kechikmay roʻyxatdan oʻtkaziladi.
Agar qurilish roʻyxatdan oʻtkazishning oldingi sanasidan boshlab 24 oy mobaynida boshlanmagan boʻlsa, yoxud ulanishga texnik shartlardan cheklanishning loyihalash jarayonida zarurligi aniqlangan boʻlsa gaz taʼminotining loyiha-texnik hujjatlari gaz taʼminoti tashkilotida qayta roʻyxatdan oʻtkaziladi.
Gaz taʼminotining loyiha-texnik hujjatlarini roʻyxatdan oʻtkazish rad etilgan taqdirda gaz taʼminoti tashkiloti 5 ish kuni mobaynida isteʼmolchiga, rad etish sabablarini va bartaraf etilishi kerak boʻlgan kamchiliklarni asoslagan holda, tegishli yozma xabarnoma yuboradi.
Gaz taʼminotining loyiha-texnik hujjatlarini roʻyxatdan oʻtkazish toʻlov undirilmasdan amalga oshiriladi.
26. Gaz taʼminoti boʻyicha qurilish-montaj ishlari, tegishli ijro-texnik hujjatlarni tuzgan holda, ushbu ishlarni amalga oshirish uchun litsenziyaga yoki ruxsatnomaga ega boʻlgan ixtisoslashtirilgan korxona tomonidan bajariladi.
27. Gaz taʼminotining mavjud tizimlarini kengaytirish, rekonstruksiya qilish va texnik jihatdan qayta jihozlashda qurilishga va foydalanishga topshirishga talablar yangi qurilish obyektlariga kabi taqdim etilishi kerak.
28. Obyektning gazdan foydalanish uskunasini gaz taʼminoti tarmoqlariga oʻzboshimchalik bilan ulash qatʼiyan taqiqlanadi.
29. Obyektning gazdan foydalanish uskunasini mavjud gaz taʼminoti tarmoqlariga ulash qoidalari buzilgan taqdirda bunday harakatlarga yoʻl qoʻyishgan shaxslar amaldagi qonun hujjatlariga muvofiq maʼmuriy, intizomiy va jinoiy javobgarlikka tortiladi.
VI. Gazdan foydalanish uskunasida ishga tushirish-sozlash ishlarini hamda rejimli-sozlash ishlarini amalga oshirishga qoʻyiladigan talablar
30. Gaz quvurlari va ulardagi uskunalarda, yangidan qurilgan, rekonstruksiya qilingan yoki texnik jihatdan qayta jihozlanayotgan gazdan foydalanish uskunasida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Yer qaʼrini geologik oʻrganish, sanoatda, konchilikda va kommunal-maishiy sektorda ishlarning bexatar olib borilishini nazorat qilish davlat inspeksiyasining (keyingi oʻrinlarda “Sanoatgeokontexnazorat” davlat inspeksiyasi deb ataladi) ruxsatnomasiga ega boʻlgan sozlash tashkiloti yoki isteʼmolchining sozlash xizmati tomonidan bajariladigan ishga tushirish-sozlash ishlari va rejimli-sozlash ishlari qonun hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshirilishi kerak.
31. Gazdan foydalanish uskunasida ishga tushirish-sozlash ishlarining va rejimli-sozlash ishlarining tuganlanganligi tegishli dalolatnomalar bilan rasmiylashtiriladi.
Ishlarning natijalari boʻyicha texnik hisobot tuziladi, unda gazdan foydalanish uskunasining turli ish rejimlarida gazdan oqilona foydalanishga, xavfsizlik hamda yoqilgʻini yondirish jarayonlarini avtomatik tarzda tartibga solish priborlari va vositalarini, issiqlikni utilizatsiya qilish va yordamchi uskunalarni hamda bugʻqozonlar uchun suv tayyorlash tizimlari uskunasini sozlashga taʼsir koʻrsatadigan energiya samaradorligining barcha koʻrsatkichlari qayd etiladi.
32. Bajarilgan ishlarning natijalari asosida sozlash tashkiloti isteʼmolchi tomonidan tasdiqlanadigan vaqtinchalik rejim (texnologiya) xaritalarini beradi.
33. Vaqtinchalik rejim (texnologiya) xaritalarining asl nusxalari tashkilotning tegishli boʻlimlarida saqlanadi, ish joylarida esa ularning dublikatlari osib qoʻyilgan boʻlishi kerak.
34. Ishlayotgan gazdan foydalanish va yordamchi uskunada har 3 yilda kamida bir marta, gazdan energiya sifatida foydalanuvchi uskunadan foydalanuvchi tashkilotlarda esa (mukammal va joriy taʼmirlashni oʻtkazish xususiyatini hisobga olgan holda) har 4 yilda bir marta rejimli-sozlash ishlarining quyidagi turlarini oʻtkazish nazarda tutilishi kerak:
gazdan foydalanish uskunasini issiqlik texnikasi (rejim) jihatidan sozlash;
yonish jarayonini nazorat qilish va avtomatik tarzda tartibga solish vositalarini sozlash;
issiqlikni utilizatsiya qiladigan va yordamchi uskunalarni sozlash;
suvni tayyorlash tizimlarini sozlash;
rezerv yonilgʻi xoʻjaligini sozlash;
gaz va rezerv yoqilgʻini birgalikda yondirishda yonish jarayonini sozlash.
35. Gazdan foydalanish uskunasida va yordamchi uskunada rejimli-sozlash ishlari quyidagi holatlarda amalga oshiriladi:
gazdan foydalanish uskunasini mukammal yoki rejadan tashqari taʼmirlashdan keyin;
gazdan foydalanish samaradorligiga taʼsir koʻrsatadigan konstruktiv oʻzgarishlar kiritilgandan keyin;
gazdan foydalanish uskunasi rejim (texnologiya) xaritalari talablaridan muntazam ravishda chekinilgan holda ishlaganda;
foydalanilayotgan yoqilgʻining turi va tavsiflari oʻzgarganda.
VII. Tashkilotlarning gazdan foydalanish uskunasini foydalanishga qabul qilish
36. Yangidan qurilgan, rekonstruksiya qilingan yoki texnik jihatdan qayta jihozlanayotgan gazdan foydalanish uskunasini, gaz quvurlarini va ulardagi uskunalarni foydalanishga qabul qilish ishlari qabul qilish komissiyasi tomonidan KMK 3.05.02-96 “Gaz taʼminoti. Ishlarni tashkil etish, amalga oshirish va qabul qilish”, ShNK 3.01.04-04 “Qurilishi tugallangan obyektlarni foydalanishga qabul qilish”ga, shuningdek boshqa amaldagi normativ hujjatlarga va ushbu Qoidalarga muvofiq amalga oshiriladi.
37. Qurilgan, rekonstruksiya qilingan yoki texnik jihatdan qayta jihozlanayotgan gazdan foydalanish uskunalarida qurilish-montaj ishlari tugagach ishga tushirish-sozlash ishlari va rejim-sozlash ishlari majburiy ravishda amalga oshiriladi.
38. Ishga tushirish-sozlash ishlari va rejimli-sozlash ishlarini oʻtkazish uchun gaz berish:
a) “Sanoatgeokontexnazorat” davlat inspeksiyasi tomonidan berilgan ishga tushirish-sozlash ishlariga;
b) bir yilda 100 000 kub metr va undan koʻp tabiiy gazdan foydalanadigan yoqilgʻi isteʼmol qiluvchi korxonalarga qurilish, rekonstruksiya qilish, mukammal taʼmirlash tugallangach gaz berish va rejimli-sozlash ishlarini oʻtkazish uchun hamda texnologik neft-gaz obyektlariga (qurilmalariga) uskunalarni kompleks sinab koʻrish, rejimli-sozlash ishlari hamda vosita sifatida gazni qoʻllangan holda gaz quvurlarini tozalash ishlari uchun — Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻzbekiston neft mahsulotlari va gazdan foydalanishni nazorat qilish boʻyicha davlat inspeksiyasining tegishli hududiy boʻlinmasi tomonidan beriladigan ruxsatnoma mavjud boʻlgan taqdirda amalga oshiriladi.
39. Gazdan foydalanish uskunasini koʻrikdan oʻtkazish va gaz uzatishga ruxsatnoma berish isteʼmolchining gaz berishga ruxsatnoma olish uchun arizasi tushgan kundan boshlab 10 ish kuni mobaynida gaz taʼminoti tashkiloti tomonidan amalga oshiriladi.
Obyektni koʻrikdan oʻtkazishda isteʼmolchi “Sanoatgeokontexnazorat” davlat inspeksiyasi tomonidan berilgan ruxsatnomalarni, ishga tushirish-sozlash ishlarini bajarish uchun gaz berishga ruxsatnomani, gazdan foydalanish uskunasidan uzoq vaqt (yoki mavsumiy) xavfsiz foydalanish imkoniyati toʻgʻrisida rejimli-sozlash ishlarini amalga oshirishga “Oʻzdavneftgazinspeksiyasi” tomonidan berilgan ruxsatnomani hamda loyiha va ijro-texnik hujjatlarni taqdim etadi.
Hujjatlar yozma shaklda taqdim etilishi kerak.
40. Gazdan foydalanish uskunasiga “Sanoatgeokontexnazorat” davlat inspeksiyasining va “Oʻzdavneftgazinspeksiya”ning ruxsatnomalarisiz gaz berish taqiqlanadi.
41. “Sanoatgeokontexnazorat” davlat inspeksiyasi va “Oʻzdavneftgazinspeksiya”ning tegishli ruxsatnomalarisiz gaz berilgan holatlarda gazdan foydalanish uskunasiga gaz berish toʻxtatiladi. Gazdan foydalanish uskunasiga gaz berish faqat gaz manbaiga oʻzboshimchalik bilan ulanishda aybdor boʻlgan shaxslarga nisbatan amaldagi qonun hujjatlariga muvofiq choralar koʻrilgandan keyin, shuningdek “Sanoatgeokontexnazorat” davlat inspeksiyasining va “Oʻzdavneftgazinspeksiya”ning tegishli ruxsatnomalari olingandan keyin amalga oshiriladi.
42. Gaz taʼminoti tashkiloti yangidan qurilgan, rekonstruksiya qilingan yoki texnik jihatdan qayta jihozlangan gazdan foydalanish uskunasiga, gaz quvurlari va ulardagi uskunalarga gaz uzatishni ushbu Qoidalarning 39-bandi talablari bajarilgan taqdirda amalga oshiradi.
43. Isteʼmolchida undagi gazdan foydalanish uskunasining loyiha hujjatlariga muvofiq gaz tarmogʻiga ulanishga ruxsat beruvchi hujjatlar mavjud boʻlgan taqdirda ishga tushirish-sozlash ishlari va rejimli-sozlash ishlarini amalga oshirish uchun koʻrsatilgan hajm yuzasidan yetkazib beruvchi va isteʼmolchi oʻrtasida gaz yetkazib berishga shartnoma tuziladi.
44. Isteʼmolchi rejimli-sozlash ishlari tugallangach sozlash tashkiloti tomonidan bajarilgan ishlarning sifatini baholash uchun “Oʻzdavneftgazinspeksiya”ning hududiy boʻlinmasiga yozma shaklda murojaat qilishi mumkin. Xatga sozlash tashkilotining texnik hisoboti ilova qilinadi.
Bajarilgan sozlash ishlarining sifati past boʻlgan taqdirda “Oʻzdavneftgazinspeksiya” hududiy boʻlinmalarining koʻrsatmasiga asosan sozlash ishlarini bajargan tashkilot hisobidan gazdan foydalanish uskunasini takroriy sozlash amalga oshiriladi.
“Sanoatgeokontexnazorat” davlat inspeksiyasi tomonidan berilgan ruxsatnomalarda ulanayotgan gazdan foydalanish uskunasining turi, soni va ruxsatnomaning amal qilish muddati, “Oʻzdavneftgazinspeksiya” tomonidan berilgan ruxsatnomada esa — ulanayotgan gazdan foydalanish uskunasining turi va soni koʻrsatiladi.
Hujjatlar yozma shaklda taqdim etilishi kerak.
VIII. Tabiiy gazni yetkazib berish va qabul qilish yuzasidan shartnoma tuzish
45. Tabiiy gazni yetkazib berishga va qabul qilish yuzasidan shartnoma ushbu Qoidalarga 2-ilovaga muvofiq namunaviy shartnoma asosida tuziladi.
46. Gaz taʼminoti tashkiloti va isteʼmolchi oʻrtasidagi tabiiy gazni yetkazib berish va qabul qilish yuzasidan namunaviy shartnomada quyidagilar nazarda tutilishi kerak:
shartnoma mavzusi;
gazni yetkazib berish va qabul qilish tartibi;
tabiiy gaz narxi va hisob-kitoblar tartibi;
gaz yetkazib berishni toʻxtatish va uni uzib qoʻyish tartibi;
taraflarning moddiy javobgarligi;
taraflarning huquqlari va majburiyatlari;
nizolarni hal etish tartibi;
fors-major holatlari;
shartnomaning amal qilishi;
yakuniy qoidalar;
taraflarning bank rekvizitlari va manzili.
47. Barcha toifalardagi isteʼmolchilarga gaz yetkazib berish gaz taʼminoti tashkiloti bilan tuzilgan shartnomalar asosida amalga oshiriladi.
48. Shartnoma tuzmasdan tabiiy gazni yetkazib berish va qabul qilish taqiqlanadi.
49. Gazni isteʼmolchilarga yetkazib berish ushbu Qoidalarning 7-bandida nazarda tutilgan talablarga muvofiq ularning buyurtmanomalari asosida, davlat budjeti mablagʻlari hisobiga moliyalashtiriladigan isteʼmolchilar uchun esa — budjet mablagʻlari doirasida tuzilgan shartnomalarga muvofiq amalga oshiriladi.
50. Tabiiy gazni yetkazib berish va qabul qilish yuzasidan shartnoma 2 nusxada, taraflarning har biri uchun bir nusxadan tuziladi.
51. Tabiiy gazni yetkazib berish va qabul qilish yuzasidan shartnoma gaz tarmoqlariga ulagan holda gaz yetkazib berishga texnik shartlar, gazdan foydalanish uskunasini qurish, montaj qilish, ishga tushirish, sozlash va foydalanishga kiritish boʻyicha loyiha-smeta hamda ijro-texnik hujjatlar mavjud boʻlgan taqdirda tuziladi.
IX. Isteʼmolchilarga gaz yetkazib berish tartibi
52. Gaz yetkazib berish gaz yetkazib beruvchi va isteʼmolchi oʻrtasida tuzilgan gaz yetkazib berish shartnomasi asosida, ushbu Qoidalarga muvofiq amalga oshiriladi.
53. Etkazib beruvchi gazni oʻrtacha sutkalik norma doirasida oy mobaynida bir xil miqdorda yetkazib berishi, isteʼmolchi esa uni olishi, isteʼmol qilishning sutkalik normasidan chekinish zarurati boʻlgan holatlarda esa — tomonlar oʻrtasida kelishilgan dispetcherlik grafiklari boʻyicha yetkazib berishi shart.
54. Isteʼmolchi tomonidan gaz taʼminoti tashkilotidan tartibga solinadigan narxlar boʻyicha olingan gazdan faqat ishlab chiqarish maqsadlarida foydalaniladi va u qayta sotilmaydi.
55. Gaz taʼminoti tashkilotining taqdimnomasi boʻyicha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari isteʼmolchilarga gaz yetkazib berish jadvallarini va avariyalar roʻy berishi yoki magistral va taqsimlovchi gaz quvurlari ishida texnologik rejim buzilishlari oqibatida gaz tarmoqlaridan ularni (qisman yoki toʻliq) uzib qoʻyish navbatini tasdiqlaydilar.
Tasdiqlangan avariyalar paytidagi gaz yetkazib berish jadvallari tegishli tashkilotlarga yuboriladi va yetkazib beruvchining obyektlarida, magistral va taqsimlovchi gaz quvurlarida avariya vaziyatlarida gaz taʼminoti tashkiloti tomonidan amalga kiritiladi.
Avariyalar natijasida yetkazib beruvchilarning obyektlarining, magistral va taqsimlovchi gaz quvurlarining texnologik ish rejimlari buzilgan taqdirda gaz taʼminoti tashkilotlarining dispetcherlik boshqarmalari isteʼmolchilarga koʻrsatib oʻtilgan avariyalar paytidagi grafiklarni amalda joriy etish toʻgʻrisida, isteʼmolchilarga sutkalik gaz yetkazib berish hajmlaridagi tegishli oʻzgarishlar bilan birga koʻrsatmalar beradilar, bundan mahalliy davlat hokimiyati organlarini hamda ommaviy axborot vositalari orqali aholini xabardor qiladilar.
Gaz yetkazib berishning moʻljallanayotgan qisqarishi yoki toʻxtatilishi toʻgʻrisida:
yetkazib beruvchilar gaz uzatish tashkilotini — 2 soat mobaynida;
gaz uzatish tashkiloti gaz taʼminoti tashkilotlarini — 2 soat mobaynida;
gaz taʼminoti tashkilotlari isteʼmolchilarni — 1 soat mobaynida xabardor qilishi kerak.
56. Gaz yetkazib berish shartlari yetkazib beruvchilar va isteʼmolchilar oʻrtasida tuziladigan shartnomalarda nazarda tutiladi.
57. Gazni qazib olish, qayta ishlash, uzatish, taqsimlash va isteʼmol qilish rejimining yagona uzluksiz texnologik jarayonini hisobga olib, yetkazib beruvchining, gaz uzatish va gaz taʼminoti tashkilotlarining koʻrsatmalarini bajarish isteʼmolchilar uchun majburiy hisoblanadi.
X. Etkazib berilgan gaz uchun hisob-kitob qilish tartibi
58. Isteʼmolchi yetkazib berilgan gaz uchun toʻlovni gaz yetkazib berishga tuzilgan shartnoma asosida amalga oshirishi shart.
59. Gazdan foydalanishda isteʼmolchining aybi bilan gaz yetkazib berishga shartnomada koʻrsatilganidan kam hajmlarda foydalanilgan taqdirda avans tarzida toʻlangan mablagʻlar qaytarilmaydi, koʻrsatib oʻtilgan mablagʻlar esa kelgusida gazdan foydalanishda hisobga olinadi.
60. Isteʼmolchi (Vazirlar Mahkamasining 2004-yil 5-fevraldagi 57-son qaroriga 5-ilovaga kiritilgan “Oʻzbekenergo” DAK korxonalaridan tashqari) tomonidan gaz yetkazib berishga tuzilgan shartnomada belgilanganidan koʻp hajmda va gaz taʼminoti tashkiloti bilan oldindan kelishilmasdan gaz olingan taqdirda isteʼmolchidan shartnomadagi hajmlardan ortiqcha olingan gaz qiymatiga nisbatan 2 koeffitsiyent bilan oshirilgan toʻlov undiriladi.
Bunda isteʼmolchilarga oshirilgan koeffitsent ularning gaz tarmoqlariga ulangan aholi va Vazirlar Mahkamasining 2004-yil 5-fevraldagi 57-son qaroriga 5-ilovaga kiritilgan “Oʻzbekenergo” DAK korxonalari tomonidan isteʼmol qilingan tabiiy gaz hajmini hisobga olmasdan qoʻllaniladi.
(60-band Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 31-dekabrdagi 373-sonli qarori tahririda — OʻR QHT, 2015-y., 1-son, 5-modda)
61. Gaz uchun isteʼmolchida toʻlov muddati oʻtgan qarz mavjud boʻlgan taqdirda uning avans toʻlovi hisobiga oʻtkazilgan mablagʻlari, isteʼmolchini xabardor qilgan holda, toʻlov muddati oʻtgan qarzni toʻlashga yoʻnaltiriladi va avans toʻlovi sifatida hisobga olinmaydi.
62. Vakolatli organ tomonidan gaz uchun amaldagi tariflar (narxlar) oʻzgarishlari toʻgʻrisida qaror qabul qilingandan keyin ushbu oʻzgarishlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar gaz taʼminoti tashkiloti tomonidan oʻzgarishlarning kuchga kirishidan oldin oʻn besh kundan kechikmay ommaviy-axborot vositalarida eʼlon qilinadi.
Bunda, gaz uchun tariflarning oʻzgargan sanasidan qatʼi nazar, gaz yetkazib berishga shartnoma oʻz kuchida qoladi, isteʼmolchi esa isteʼmol qilingan gaz uchun qonun hujjatlarida belgilangan tartibda, u kuchga kirgan kundan boshlab yangi tarif boʻyicha toʻlovni amalga oshirishi shart.
63. Toʻlov muddati oʻtgan debitorlik qarzlari boʻlgan isteʼmolchilarni gaz tarmoqlaridan uzish va ularni takroriy ulash boʻyicha xarajatlar isteʼmolchilarning hisobidan qoplanadi.
64. Shartnomada koʻrsatilgan muddatlarda yetkazib berilgan gaz qiymati oʻz vaqtida toʻlanmagan taqdirda isteʼmolchi yetkazib beruvchiga gaz yetkazib berish yuzasidan shartnomaga muvofiq penya toʻlaydi.
65. Navbatdagi oy (chorak) uchun koʻrsatilgan gaz hajmlari boʻyicha gaz yetkazib berishga shartnomada isteʼmolchining taklifiga koʻra moʻljallanayotgan oʻzgartirishlargacha 10 kundan kechikmay kiritilgan oʻzgartirishlar ortiqcha olingan miqdor deb hisoblanmaydi.
66. Barcha toifadagi isteʼmolchilar hisob-kitob davri boshlangungacha kamida 5 kun oldin tuzilgan shartnomada koʻrsatilgan oylik gaz hajmi qiymatining 100 foizi miqdorida yetkazib beruvchining hisob raqamiga oldindan toʻlovlarni amalga oshirishlari shart.
67. Isteʼmolchilarga gazni oldindan toʻlovsiz berish taqiqlanadi.
68. Oldindan toʻlov summasi oʻtkazilmagan taqdirda barcha asosiy isteʼmolchilarga gaz yetkazib berish amalga oshirilmaydi.
69. Asosiy isteʼmolchilar tomonidan olingan gaz uchun uzil-kesil hisob-kitob qilish hisob-kitob oyidan keyingi oyning 10-kunigacha amalga oshiriladi.
70. Ijtimoiy ahamiyatga va strategik ahamiyatga ega boʻlgan isteʼmolchilar olingan gaz uchun uzil-kesil hisob-kitob qilishni, hisob-kitob oyi tugagandan keyin 30 kun oʻtgungacha amalga oshiradilar.
71. Hisob-kitob oyida yetkazib berilgan gaz hajmi hisobga olish pribori koʻrsatkichlari asosida aniqlanadi va hisob-kitob oyi tugagandan keyin 5 kun mobaynida isteʼmolchi va yetkazib beruvchi oʻrtasidagi gazni yetkazib berish-qabul qilish dalolatnomasi bilan rasmiylashtiriladi. Gazni yetkazib berish-qabul qilish dalolatnomasini imzolamaslik yoki uni eʼtirozlar bilan imzolash isteʼmolchini uning uchun gaz yetkazib beruvchi tomonidan belgilangan hajmlarda toʻlovni toʻlashdan ozod qilmaydi. Berilgan yoki qabul qilingan gaz miqdorini aniqlashga rozi boʻlmagan taraf bu toʻgʻrida boshqa tarafga hisob-kitob oyi tugagandan keyingi oyning 10-kunigacha dalolatnomada eʼtiroz sababini albatta koʻrsatish yoʻli bilan maʼlum qiladi. Taraflarning roziligiga erishilmagan taqdirda eʼtirozlar sabablari qonun hujjatlarida belgilangan tartibda koʻrib chiqiladi.
72. Isteʼmolchilardan kelgusida debitorlik qarzlarni undirish yetkazib beruvchi tomonidan, qonun hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
73. Isteʼmolchi tomonidan gazdan foydalanish uskunasi gaz tarmoqlariga oʻzboshimchalik bilan ulangan taqdirda yetkazib beruvchi uni gaz tarmogʻidan darhol uzib qoʻyadi, isteʼmolchidan esa ruxsatsiz foydalanilgan gaz hajmlari qiymati isteʼmolchi davlat roʻyxatidan rasmiy ravishda oʻtkazilgan kundan boshlab (tegishli tasdiqlovchi hujjatlar mavjud boʻlganda) oʻtgan vaqt mobaynida gazdan foydalanish uskunasining sutkaning 24 soatidagi ishlashi hisobidan kelib chiqqan holda yoki daʼvo bildirilgan muddat uchun undiriladi.
Bunda ruxsatsiz foydalanilgan gaz hajmlari qiymatining undirilishi isteʼmolchini qoidani buzganlik uchun qonun hujjatlarida belgilangan tartibda javobgarlikdan ozod qilmaydi.
XI. Gazni hisobga olish tartibi
74. Gazning hisobga olmasdan yetkazib berilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
75. Etkazib berilayotgan gaz miqdori gaz tarmoqlarining boʻlinish chegarasida oʻrnatilgan gazni hisobga olish priborlarining koʻrsatkichlari boʻyicha, yetkazib beruvchining gazni hisobga olish priborlari boʻyicha, u mavjud boʻlmagan taqdirda esa — isteʼmolchining gazni hisobga olish priborlari boʻyicha aniqlanadi va ikkala taraf imzolaydigan gazni yetkazib berish — qabul qilish dalolatnomasi bilan rasmiylashtiriladi.
Etkazib berilgan gaz uchun hisob-kitob standart shartlarga nisbatan gaz hajmini — kub metrlarda keltirgan holda (GOST 5542-87ning 1.1-bandi va GOST 2939-63 asosida), yaʼni T = 20 oS, R = 760 mm simob ustuni hisobida amalga oshiriladi.
Isteʼmolchida gazning harorati va bosimi boʻyicha avtomatik korreksiyasiz hisobga olish pribori oʻrnatilgan taqdirda yetkazib beruvchining isteʼmolchi bilan oʻzaro hisob-kitob qilishida hisobga olish priborining koʻrsatkichlariga belgilangan tartibda hisoblangan tuzatish koeffitsiyenti qoʻllanadi.
76. Olingan gaz uchun hisob-kitob qilish plombalanmagan gazdan foydalanish uskunasining sutkaning 24 soatida ishlashi hisobidan quyidagi holatlarda:
gazni hisobga olish priborining davlat qiyoslovidan oʻtkazish muddati oʻtganda, bunda tegishli hisob-kitob tekshirish muddati oʻtgan paytdan boshlab qiyoslov oʻtkazilgandan keyin gazni hisobga olish pribori oʻrnatilgan paytgacha amalga oshiriladi;
gazni hisobga olish priborining nosozligi, plombasining butligi buzilganligi, gazni hisobga olish pribori oʻzboshimchalik bilan joyidan olinganligi aniqlanganda, shuningdek isteʼmolchida va yetkazib beruvchida gazni hisobga olish priborlari mavjud boʻlmaganda yetkazib beruvchi vakilining oxirgi marta kelgan kunidan boshlab amalga oshiriladi.
77. Gazni hisobga olish priborlarini montaj qilish, ulardan foydalanish va ularni tekshirish amaldagi normalar va qoidalarga muvofiq amalga oshiriladi.
78. Gazni hisobga olish priborlarining texnik holati va tekshirishning oʻz vaqtida oʻtkazishi yuzasidan masʼuliyat gazni hisobga olish pribori oʻzining balansida boʻlgan tashkilotga yuklanadi.
79. Shartnoma taraflaridan har biri gazni hisobga olish priborlarini sutkaning istalgan vaqtida toʻsqinliksiz koʻzdan kechirilishini va tekshirish imkoniyatini taʼminlashi shart.
80. Gazni hisobga olish priborlarini qiyoslovdan oʻtkazish Davlat metrologiya xizmati organlari tomonidan, Oʻzbekiston Respublikasining “Metrologiya toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq amalga oshiriladi.
XII. Etkazib beruvchining, isteʼmolchining majburiyatlari va huquqlari
81. Etkazib beruvchi quyidagilarga majbur:
oʻz balansidagi gaz tarmoqlarini soz holatda saqlash va ularni oʻz hisobidan taʼmirlash-tiklash ishlarini amalga oshirish;
oʻz balansidagi gaz tarmoqlarining texnik holatini va ulardagi ruxsatsiz ulanishlarni aniqlash uchun, agar bunday holatlar mavjud boʻlsa, ularni davriy ravishda koʻzdan kechirish;
gaz yetkazib berish qisqargan yoki toʻxtagan taqdirda bu toʻgʻrida isteʼmolchini xabardor qilish;
gazning ruxsatsiz isteʼmol qilinganligi, gaz tarmoqlari moddiy boyliklarining oʻgʻirlanganligi toʻgʻrisida huquqni muhofaza qilish organlarini xabardor qilish;
isteʼmolchiga gaz yetkazib berishni gaz yetkazib berish yuzasidan shartnomada koʻrsatilgan parametrlarda amalga oshirish. Gazni barcha isteʼmolchilarga yetkazib berish uchun resurslar va quvvatlar yetarli boʻlmagan holatlarda gazni isteʼmolchilar oʻrtasida taqsimlashni tartibga solish Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qarorlari asosida amalga oshiriladi;
reyestrni Vazirlar Mahkamasining 2013-yil 15-avgustdagi 225-son qarori bilan tasdiqlangan vakolatli organlar tomonidan berilgan, ruxsat etish xarakteriga ega hujjatlar reyestrlarini yuritish tartibi toʻgʻrisidagi nizom talablariga muvofiq yuritish.
82. Etkazib beruvchi quyidagi huquqlarga ega:
texnik zaruriyatga koʻra ushbu Qoidalarga muvofiq belgilangan tartibda isteʼmolchini xabardor qilgan holda, gaz yetkazib berishni qisqartirish yoki toʻxtatish;
isteʼmolchilarning gaz taʼminoti tarmoqlariga ruxsatsiz ulangani aniqlangan taqdirda ularni gaz tarmogʻidan uzib qoʻyish va ushbu Qoidalar bilan belgilangan sanksiyalarni qoʻllash;
gazni hisobga olish priborlari koʻrsatkichlarini oʻzgartirish, oʻrnatilgan plombalarning butunligini buzish, plombalarni uzish maqsadida gaz sarfini hisobga olish priborlariga tashqaridan taʼsir koʻrsatilgan taqdirda ruxsatsiz ulanish holatidagi kabi ushbu Qoidalar bilan belgilangan sanksiyalarni qoʻllash.
83. Isteʼmolchi quyidagilarga majbur:
gazdan oqilona va samarali foydalanish;
gaz quvurlari va gaz xoʻjaligi uskunasini “Sanoatgeokontexnazorat” davlat inspeksiyasining 2014-yil 22-yanvardagi 13-son buyrugʻi bilan tasdiqlangan Gaz xoʻjaligidan texnik foydalanish qoidalariga hamda ushbu Qoidalarga muvofiq texnik jihatdan soz holatda saqlash;
gaz tarmoqlarida yoki gazdan foydalanish uskunalarida paydo boʻlgan gaz sizib chiqishi toʻgʻrisida gaz taʼminoti tashkilotining dispetcherlik xizmatlarini zudlik bilan xabardor qilish;
oʻzining gaz tarmoqlari daxlsizligini taʼminlash va ehtimoli boʻlgan ruxsatsiz ulanishlarni aniqlash maqsadida ularni va ulardagi uskunalarni muntazam ravishda koʻzdan kechirib chiqish;
gaz taʼminoti loyihasiga va Oʻzbekiston Respublikasining “Xavfli ishlab chiqarish obyektlarining sanoat xavfsizligi toʻgʻrisida”gi Qonuni talablariga muvofiq boʻlmagan, sertifikatlanmagan gazdan foydalanish uskunasining gaz taʼminoti tashkilotining gaz bilan taʼminlash tarmogʻiga ulanishiga yoʻl qoʻymaslik;
yetkazib beruvchining vakillarini (tegishli guvohnoma koʻrsatilgan taqdirda) gazni hisobga olish priborlarini va/yoki gazdan foydalanish uskunasini koʻzdan kechirishga sutkaning istalgan vaqtida erkin qoʻyilishini taʼminlash;
gazdan foydalanish uskunasidagi nosozliklarni (bunday turdagi ishlarni bajarish huquqiga ega boʻlgan ixtisoslashtirilgan brigadalar yoki xodim yordamida) bartaraf etish;
gazni hisobga olish priborlari koʻrsatkichlarini oʻzgartirish maqsadida ularning ishlashiga chetdan aralashmaslik, ularning qasddan buzilishiga yoʻl qoʻymaslik va oʻrnatilgan plombalarning butunligini taʼminlash;
gazni hisobga olish priborlari ishlarining nosozligi aniqlangan taqdirda yetkazib beruvchini yozma shaklda darhol xabardor qilish.
84. Isteʼmolchi quyidagi huquqlarga ega:
yetkazib beruvchidan quyidagilarni:
yetkazib berilgan gazning aniqlangan hajmiga va boshqa parametrlarga norozi boʻlgan taqdirda yetkazib beruvchining gazni hisobga olish priborlari ishlashining ishonchliligini tekshirish uchun komissiya tashkil etishni;
gaz yetkazib berishga shartnoma muddatini uzaytirish yoki bekor qilishni;
shartnomadagi majburiyatlarga rioya etishni;
gaz yetkazib berishni vaqtinchalik toʻxtatishni talab qilish.
Isteʼmolchi qonun hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.
XIII. Gazdan oqilona, xavfsiz foydalanish va uni normalash
85. Gazdan oqilona, samarali va xavfsiz foydalanish yuzasidan davlat nazoratining amalga oshirilishi isteʼmolchilarni foydalanilayotgan gaz xoʻjaliklarining holatini texnik jihatdan nazorat qilish hamda gazdan xavfsiz foydalanish normalari va qoidalariga, gazdan foydalanish uskunasidan gazdan oqilona va samarali foydalanish boʻyicha texnikaviy foydalanish qoidalariga rioya etish boʻyicha javobgarlikdan ozod qilmaydi.
86. Yuridik shaxs tashkil etmasdan yakka tartibdagi tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanuvchi (gazdan foydalanish uskunasining belgilangan quvvati 100 kVt.dan koʻp boʻlgan) korxonalar, tashkilotlar, muassasalar, jismoniy shaxslar ishlab chiqarilayotgan mahsulot (gazdan foydalanilgan holda) yoki bajarilayotgan ishlar (xizmatlar) birligiga natura holida va shartli ravishda hisoblangan gaz sarfining tasdiqlangan normalariga ega boʻlishlari kerak.
87. Ishlab chiqarishning barcha darajalarida gaz sarfini normalash amaldagi normalar va qoidalarga muvofiq amalga oshiriladi.
88. Gazdan foydalanish uskunalarini ishlatadigan tashkilotlar ushbu uskuna uchun gaz sarfining individual normalariga ega boʻlishi, ular mavjud boʻlmaganda esa, loyihalash yoki ixtisoslashtirilgan tashkilotlarni jalb etgan holda, ularning texnikaviy asoslangan normalarini ishlab chiqishi kerak.
89. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2006-yil 7-avgustdagi 164-son qarori bilan tasdiqlangan Yoqilgʻi-energetika resurslari isteʼmolchilarini energetika tekshiruvidan va ekspertizadan oʻtkazish qoidalariga muvofiq isteʼmolchilar tashkilotlarni (energoauditorlarni) jalb etgan holda yoqilgʻi-energetika resurslaridan (keyingi oʻrinlarda YoER deb ataladi) oqilona va samarali foydalanish maqsadida energetika tekshiruvini oʻtkazishi kerak.
YoERning yoki ular turlaridan har birining jami isteʼmoli yiliga ikki ming tonnadan ortiq shartli yoqilgʻini tashkil qiladigan YoER isteʼmolchilari energetika tekshiruvlaridan majburiy oʻtkazilishi kerak.
(89-bandning ikkinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2016-yil 24-maydagi 175-sonli qarori tahririda — OʻR QHT, 2016-y., 21-son, 239-modda)
YoERni tekshirishlar natijalari boʻyicha energoauditorlar tomonidan YoERdan foydalanishdagi qoida buzilishlarini bartaraf etish boʻyicha tavsiyalar hamda texnik imkoniyat mavjud boʻlganda, ikkilamchi energetika resurslaridan foydalangan holda, ulardan foydalanish samaradorligini oshirish boʻyicha tashkiliy-texnik tadbirlar roʻyxati beriladi.
90. Gaz sarfi normalari isteʼmolchi tomonidan tasdiqlanadi va gazdan samarali va oqilona foydalanilishini hisobga olgan holda qayta koʻrib chiqilishi, takomillashtirilishi kerak.
91. Yil mobaynida tasdiqlangan normalarni qayta koʻrib chiqish uskunalar almashtirilgan yoki rekonstruksiya qilingan, buyumlar turlari, foydalaniladigan xomashyo tarkiblari oʻzgargan hollarda, gaz sarfining oʻzgarishiga sabab boʻlgan YoERni tejash boʻyicha tashkiliy-texnik tadbirlar bajarilishini hisobga olgan holda amalga oshirilishi mumkin.
92. Gaz sarfi normalariga rioya qilinishi hamda gazdan samarali va oqilona foydalanilishi yuzasidan ichki nazorat tashkilotlarning rahbarlari tomonidan amalga oshiriladi.
XIV. Gazdan foydalanish qoidalarini buzganlik uchun javobgarlik
93. Ushbu Qoidalar talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonun hujjatlarida belgilangan tartibda javobgar boʻladilar.
Iqtisodiyot tarmoqlarida gazdan foydalanish qoidalariga
1-ILOVA
Tabiiy gaz yetkazib beruvchilar va isteʼmolchilar oʻrtasidagi oʻzaro munosabatlar
SXEMASI
 LexUZ sharhi
1-ilovaga Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 1-oktabrdagi 782-sonli qaroriga asosan oʻzgartirish kiritilgan. Rus tili matniga qarang.
Iqtisodiyot tarmoqlarida gazdan foydalanish qoidalariga
2-ILOVA


‎‎‎TABIIY GAZNI YETKAZIB BERISh VA QABUL QILIShNING NAMUNAVIY ShARTNOMASI

‎‎201__ yil “____”______________ ____ — son ______________________________

‎‎‎‎(shartnoma imzolangan joy)‎

‎‎Nizom asosida harakat qiluvchi (keyingi oʻrinlarda “Isteʼmolchi” ‎‎deb ataladi),

________________________________________________________________________ning

‎‎(Budjet tashkilotining, xoʻjalik yurituvchi subyektning nomi)

‎‎rahbari nomidan harakat qiluvchi ________________________________________________

‎‎bir tomondan hamda Nizom va “__________________ gaz taʼminot” unitar korxonasi tomonidan 201__ yil “____”______________ da berilgan ____ — son ishonchnoma asosida harakat qiluvchi (keyingi oʻrinlarda “Etkazib beruvchi” deb ataladi) ________________________________________________________________________ning

‎‎(Gaz yetkazib beruvchi korxonaning nomi)

‎‎rahbari nomidan harakat qiluvchi _______________________________________________ ikkinchi tomondan mazkur shartnomani quyidagilar toʻgʻrisida imzoladilar:

‎‎
I. Shartnoma mavzusi

‎‎1.1. Etkazib beruvchi oʻz zimmasiga gaz tarmoqlari orqali ‎‎‎Isteʼmolchining kelishil-

gan buyurtmanomasi boʻyicha tabiiy gaz yetkazib berish majburiyatini oladi, Isteʼmolchi esa oʻz zimmasiga ushbu shartnomaning 1.3-bandida koʻrsatilgan tabiiy gaz hajmini qabul qilish majburiyatini oladi hamda toʻlovlarni muddatida, belgilangan narx boʻyicha amalga oshiradi.

‎‎1.2. Etkazib beruvchi ushbu shartnomaga muvofiq Isteʼmolchida gazdan foydalanish

‎‎uchun standartlangan va sertifikatlangan gaz yonish qurilmalari va jihozlari, shuningdek gazni hisobga olish priborlari mavjud boʻlganda gaz taʼminoti loyihasi asosida tabiiy gaz yetkazib beradi.

‎‎1.3. Isteʼmolchi bilan kelishilgan buyurtmanoma boʻyicha yetkazib beriladigan

‎‎tabiiy gaz hajmi texnik shartlarda belgilangan bosim va hajmda 201__ yilda ______________ kub metrni, narxi ______________ming soʻmni tashkil etadi, shu jumladan choraklar va oylar boʻyicha quyidagicha taqsimlanadi:

‎‎I chorakda _______ ming kub. m., yanvarda_______, fevralda _______, martda ______.
‎‎II chorakda_______ ming kub. m., aprelda________, mayda _______, iyunda ________.
III chorakda _______ ming kub. m., iyulda _______, avgustda ______, sentyabrda _____.
IV chorakda________ ming kub. m., oktyabrda_______, noyabrda _____, dekabrda_____.‎‎

‎‎Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2008-yil 24-dekabrdagi 277-son

‎‎qarorida sanab oʻtilgan strategik va ijtimoiy ahamiyatga ega boʻlgan Isteʼmolchilarga Etkazib beruvchi tomonidan toʻliq hajmda xizmat koʻrsatish uchun magistral va gaz tarmoqlarida avariya yoki kutilmagan texnik nosozlik sodir boʻlgan taqdirda, 201__ yilda zarur boʻlgan tabiiy gazning minimal hajmi ____________ming kub metrni, shu jumladan choraklar va oylar boʻyicha quyidagichani tashkil qiladi:

I chorakda _______ ming kub. m., yanvarda_______, fevralda _______, martda ______.‎‎
II chorakda_______ ming kub. m., aprelda_______, mayda ________, iyunda ________.‎‎
III chorakda _______ ming kub. m., iyulda _______, avgustda ______, sentyabrda _____.‎‎
IV chorakda________ ming kub. m., oktyabrda______, noyabrda ______, dekabrda_____.‎‎

‎‎1.4. Agar Isteʼmolchi oylar boʻyicha boʻlingan buyurtmanomani taqdim etmasa, u

holda Etkazib beruvchi tomonidan chorak uchun ajratilgan tabiiy gaz hajmi oylar boʻyicha bir xil miqdorda taqsimlanadi.

‎‎1.5. Isteʼmolchining taklifiga koʻra, moʻljallanayotgan oʻzgartirishlargacha 10 kundan

kechikmasdan kiritilgan, gaz yetkazib berish shartnomasidagi oʻzgartirishlar keyingi oy uchun qayd qilingan gaz boʻyicha ortiqcha olingan deb hisoblanmaydi. Etkazib berilayotgan gaz hajmlariga oʻzgartirishlar faqat oldindan 100 foiz toʻlov toʻlanganda amalga oshiriladi.


‎‎II. Tabiiy gaz yetkazib berish va uni qabul qilish tartibi

2.1. Isteʼmolchi Etkazib beruvchiga joriy yilning 15-iyuliga qadar choraklar (qish

‎‎davrida — oylar)ga boʻlingan holda keyingi yilda prognoz qilinayotgan gaz isteʼmoli hajmiga buyurtmanoma beradi.‎‎

2.2. Tabiiy gaz yetkazib berish shartnomada belgilangan muddat va hajmda amalga

‎‎oshiriladi.

2.3. Isteʼmolchi navbatdagi oyga (chorakka) moʻljallanayotgan oʻzgartirishlargacha 10

‎‎kundan kechikmay talab qilingan gaz hajmi boʻyicha shartnomaga oʻzgartirish kiritish yuzasidan buyurtmanoma berishga haqlidir.

‎‎2.4. Etkazib beruvchi 1.3-bandda koʻrsatilgan hajmda Isteʼmolchiga tabiiy gaz yetkazib

‎‎beradi. Etkazib berilgan gaz uchun hisob-kitob gaz hajmini standart shartlariga koʻra (GOST 5542-87 va GOST 2939-63 1.1-bandiga asosan) kub metrga, yaʼni T= 200S, R=760 mm simob ustuniga keltiri�gan holda amalga oshiriladi.

‎‎Agar Isteʼmolchida gaz harorati va bosimini hisobga olgan holda avtomatik tarzda

‎‎gaz hajmini hisoblaydigan gazni hisobga olish pribori mavjud boʻlmagan taqdirda, Isteʼmolchi bilan Etkazib beruvchining oʻzaro hisob-kitoblarida gazni hisobga olish pribori koʻrsatkichiga belgilangan tartibda hisoblangan tuzatish koeffitsiyenti qoʻllanadi.

‎‎2.5. Isteʼmolchi Etkazib beruvchidan ushbu shartnomaning 1.3. va 1.4-bandlariga aso-

san joriy oy uchun gaz isteʼmolining oʻrtacha kunlik meʼyori doirasida tabiiy gazni qabul qiladi, shuningdek oy oxirida tuzilgan gaz yetkazib berish va qabul qilish dalolatnomasini imzolaydi.

2.6. Etkazib beruvchi Isteʼmolchini dispetcher aloqasi kanali orqali ‎‎telefonogram-

ma bilan 6 soat mobaynida tabiiy gaz yetkazib berish va qabul qilish tartibi va shartlari oʻzgarganligi toʻgʻrisida xabardor qilishi shart.

‎‎Etkazib beruvchining avariya-dispetcherlik xizmatlari telefonlari raqamlari:
‎‎____________________________________________________________________
‎‎Isteʼmolchining manzili va telefon raqami: _______________________________
‎‎____________________________________________________________________

2.7. Etkazib beruvchi Isteʼmolchini yozma ravishda gaz yetkazib berishning haqiqiy

‎‎qisqartirilishiga qadar kamida 6 soat oldin gaz yetkazib berish qisqarishi toʻgʻrisida xabardor qilishi shart, magistral gaz quvurlarida yuz bergan avariya holatlari bundan mustasno. Isteʼmolchi xabardor qilgandan keyin gaz yetkazib berish darhol qisqartiriladi.

‎‎2.8. Magistral va gaz tarmoqlarining texnolo�ik ishlashi buzilgan holatlarda Etka-

zib beruvchi gaz yetkazib berishni cheklashi mumkin, Isteʼmolchi esa yoqilgʻining rezerv turidan foydalanish jadvaliga oʻtadi.

‎‎2.9. Isteʼmolchi va Etkazib beruvchi oʻrtasida gaz yetkazib berish-qabul qilish

‎‎doirasida Isteʼmolchi tezkor maʼlumotlarni muntazam almashishni taʼminlash uchun javobgarliini oʻz zimmasiga oladi.

‎‎2.10. Etkazib beruvchi va Isteʼmolchi oʻrtasida hisobot oyi uchun gaz yetkazib berish

‎‎va qabul qilish dalolatnomasi Isteʼmolchida quyidagi hujjatlar mavjud boʻlganda rasmiylashtiriladi:

‎‎avtomatik tarzda toʻgʻrilanadigan gazni hisobga olish priboridan hisobot davri
‎‎uchun olingan (raspechatka) arxiv maʼlumotlari;

�‎gazni hisobga olish pribori koʻrsatkichlari, keyinchalik standart shartlarga

(hisoblash priborida gaz hajmini avtomatik tarzda toʻgʻrilangan holda hisoblaydigan qismi mavjud boʻlmaganda) keltiriladigan hisobga olish bogʻlanmasidagi haqiqiy bosimi va haroratini roʻyxatdan oʻtkazishning ip oʻtkazib tikilgan va muhrlangan daftari;

‎‎Etkazib beruvchi tomonidan belgilangan tartibda hisoblangan, Isteʼmolchi

‎‎balansida boʻlgan gaz tarmoqlari va GTShdagi texnologik yoʻqotishlarni hisoblaydigan hajmi koʻrsatilgan holda rasmiylashtirilgan dalolatnoma.

‎‎‎‎2.11. Isteʼmolchiga yetkazib berilgan gaz hajmini hisobga olish Oʻzbekiston

‎‎Respublikasi hududida amalda boʻlgan normativ hujjatlarga asosan oʻrnatilgan soz holatdagi nazorat-oʻlchov priborlari koʻrsatkichlari boʻyicha olib boriladi.

‎‎Isteʼmolchi gazni hisobga olish priborlaridan foydalanishi va ularni soz holatda
‎‎tutishi, davriy davlat qiyoslovidan oʻtkazishi uchun javobgar boʻladi.
‎‎2.12. Isteʼmolchi ushbu shartnomaning 6.9 va 6.10-bandlarida nazarda tutilgan

‎‎jarimani xabarnomani olgan kunidan boshlab 10 kun mobaynida toʻlamagan taqdirda Etkazib beruvchi, oldindan ogohlantirmasdan, gaz yetkazib berishni toʻxtatishga haqlidir.

‎‎2.13. Etkazib beruvchi tomonidan berilgan Texnik shartlarda rezerv yoqilgʻidan

‎‎foydalanish nazarda tutilgan taqdirda, Isteʼmolchi yetarli miqdorda zaxirani shakllantirishi, shuningdek bunday rezerv yoqilgʻini tayyorlash va foydalanish tizimiga ega boʻlishi shart. Isitish mavsumida avariya vaziyatlari yuzaga kelishi aniqlanganda yoki magistral va gaz tarmoqlarining gidravlik ishlash rejimi buzilgan taqdirda Isteʼmolchi rezerv yoqilgʻiga oʻtishi shart.

‎‎Kuz-qish davrida quvvati 20 Gkal/soatdan ortiq bugʻqozonlarning uzluksiz

‎‎ishlashini taʼminlash uchun kamida 2 oy yoqishga moʻljallangan rezerv yoqilgʻisining zaxirasi boʻlishi zarur (QM va Q-2-35-76).

‎‎2.14. Isteʼmolchi shartnomada belgilangan muddatlarda gazdan foydalanishni

‎‎toʻxtatadi va Etkazib beruvchi bilan gaz tarmogʻidan uzish toʻgʻrisida ikki tomonlama dalolatnoma tuzadi.

‎‎2.15. Isteʼmolchi gazni hisobga olish komplekslari yoki gazni hisobga olish pribor-

larini oʻrnatish va ulardan foydalanish “Oʻzstandart” agentligining normativ talablariga muvofiq amalga oshirilishini taʼminlash uchun javob beradi.

‎‎2.16. Isteʼmolchi oʻz balansida boʻlgan gazdan foydalanish asbob-uskunalari, GTSh

‎‎(gaz taqsimlash shoxobchalari), gazni hisobga olish priborlarining sozligi va saqlanishi hamda qonun hujjatlari talablariga muvofiq oʻz vaqtida qiyoslashdan oʻtkazilishi uchun javob beradi.

‎‎2.17. Gaz oʻlchash komplekslari va gazni hisobga olish priborlaridan ular “Oʻzstan-

‎‎dart” agentligi tomonidan belgilangan shartlar va talablarga �os boʻlgan taqdirda foydalanilishi kerak.

‎‎2.18. Olingan gaz uchun hisob-kitob plombalanmagan gazdan foydalanish asbob-

‎‎uskunalarining bir kecha-kunduzda 24 soat ishlashi hisobidan quyidagi holatlarda amalga oshiriladi:

‎‎gazni hisobga olish priborini davlat qiyoslovidan oʻtkazish muddati tugaganda, ‎‎bun-

da tegishli hisob-kitob qiyoslov muddati tugagan vaqtdan boshlab u oʻtkazilgandan keyin gazni hisobga olish priborini oʻrnatish vaqtigacha boʻlgan davrda;

‎‎gazni hisobga olish priborining nosozligi, plombaning buzilganligi, ‎‎oʻzboshimcha-

lik bilan joyidan olinganligi aniqlanganda, shuningdek gazni hisobga olish priborlari Isteʼmolchida va Etkazib beruvchida mavjud boʻlmaganda — Etkazib beruvchi vakilining oxirgi koʻzdan kechirishidan boshlab.

‎‎2.19. �isobot oyi yakuni boʻyicha Isteʼmolchi Etkazib beruvchiga ushbu shartnomaning
‎‎2.3-bandiga asosan texnik hujjatlarni taqdim etishi shart.
‎‎Gazni hisobga olish elektron pribori koʻrsatkichlarining arxiv maʼlumotlari
‎‎(raspechatka) Isteʼmolchi tomonidan uch yil mobaynida saqlanishi kerak.
‎‎2.20. Etkazib beruvchining vakili har oyda Isteʼmolchi bilan birgalikda hisoblash

‎‎priboriga sifat laboratoriyasi tomonidan taqdim etiladigan gaz tarkibi boʻyicha tuzatuvchi oʻzgartirishlar kiritishi kerak.

‎‎2.21. Oʻlchov komplekslari va gazni hisobga olish priborlaridan foydalanishda
‎‎Isteʼmolchi quyidagi talablarga rioya qilishi shart:
gazni hisobga olish priborlarini oʻrnatish va ulardan foydalanishning ishlab
‎‎chiqaruvchi zavod hamda amaldagi normativ hujjatlar talablariga asosan amalga oshirish;‎
gazni hisoblagichdan foydalanish jarayonida Isteʼmolchi uning hisoblash mexaniz-‎‎
mi va tuzatish blokini shikastlanishdan asrashi shart;‎‎
gazni hisobga olish priborini toʻsiqsiz koʻzdan kechirishni, shuningdek Etkazib
‎‎beruvchi vakilining pribor indikatoridan koʻrsatkichlarni erkin olishini taʼminlash;
ishlab chiqaruvchi zavodning hamda “Oʻzstandart” agentligining shtamplari va plom-‎‎
‎‎balarining saqlanishi va butunligini taʼminlash;
oʻlchov komplekslari va gazni hisobga olish priborlaridan gazning sizib chiqishiga
‎‎yoʻl qoʻymaslik.‎‎

Agar gazni hisobga olish pribori ushbu bandning toʻrtinchi — oltinchi ‎‎xatboshilar-

da koʻrsatilgan talablarga javob bermasa, oʻlchov kompleksi va gazni hisobga olish pribori nosoz hisoblanadi hamda Isteʼmolchi aniqlangan nosozliklarni bartaraf etmagungacha undan foydalanmasligi kerak, foydalanilgan tabiiy gaz uchun Etkazib beruvchi vakilining oxirgi koʻzdan kechirish kunidan boshlab plombalanmagan gazdan foydalanish asbob-uskunalarining bir sutkada 24 soat ishlashi hisobidan amalga oshiriladi.‎‎

2.22. Isteʼmolchi tomonidan oʻrnatilgan hisobga olish priborini plombalash

Etkazib beruvchi tomonidan quyidagi holatlarda amalga oshiriladi:‎
gazni hisobga olish priborida ishlab chiqaruvchi zavodning savdo belgisi mavjud va
‎‎u but boʻlganda; ‎‎
hisobga olish pribori korpusida gaz �qimi harakati koʻrsatkichi mavjud boʻlganda
‎‎(bosim oʻzgarib turishini oʻlchash uchun moʻljallangan priborlardan tashqari).‎‎
‎‎2.23. Isteʼmolchi sutkaning istalgan vaqtida Etkazib beruvchining vakiliga, shuning-

dek nazorat qiluvchi organ vakiliga oʻlchov komplekslari, gazni hisobga olish priborlari va gazdan foydalanish asbob-uskunalarini toʻsiqsiz koʻzdan kechirishi uchun shart-sharoitlar yaratishi shart.‎‎

Agar Etkazib beruvchi vakilining koʻzdan kechirishi uchun Isteʼmolchining hududiga ‎‎

‎‎kirishiga ruxsat berilmasa, Isteʼmolchi tomonidan foydalangan gaz sarfi uchun hisob-kitoblar Etkazib beruvchi vakilining oxirgi koʻzdan kechirish kunidan boshlab plombalanmagan gazdan foydalanish asbob-uskunalarining bir sutkada 24 soat ishlashi hisobidan amalga oshiriladi.

2.24. Isteʼmolchi tomonidan Etkazib beruvchi vakilining gaz jihozlarini koʻzdan

‎‎kechirishi uchun ruxsat bermaslik ushbu holat yuzasidan Dalolatnoma rasmiylashtirish uchun asos hisoblanadi.‎‎

Agar Isteʼmolchi Etkazib beruvchining vakilini oʻz hududiga kirishiga ruxsat

‎‎bermaslik toʻgʻrisidagi yoki gazni hisobga olish priborini tijorat vositasi sifatida tan olmaslik toʻgʻrisidagi dalolatnomani imzolashdan bosh tortsa, Etkazib beruvchi bir tomonlama tartibda dalolatnoma tuzadi. Bunda gazni hisobga olish priborini tekshirishda ishtirok etgan Isteʼmolchi vakilining familiyasi, ismi, otasining ismi, lavozimi, manzili koʻrsatiladi. Dalolatnomani Etkazib beruvchi tomonidan kamida uch nafar shaxs tasdiqlaydi va ushbu talablar bajarilgan holatda dalolatnoma haqiqiy deb hisoblanadi.‎‎

2.25. Agar oʻlchov kompleksi va gazni hisobga olish priborlari ishdan chiqsa,

‎‎Isteʼmolchi bu toʻgʻrida Etkazib beruvchini darhol xabardor qilishi, shuningdek ishlamayotgan gazdan foydalanish uskunalarini plombalagan holda korxonaning va gazdan foydalanish uskunasining ishlash jadvalini tuzishi shart.‎‎

2.26. Isteʼmolchida gaz sarfi hajmining oʻzgarishiga olib keladigan qoʻshimcha

‎‎ravishda gazdan foydalanish uskunalari oʻrnatish, ularni rekonstruksiya qilish va taʼmirlash rejalashtirilsa Isteʼmolchi Etkazib beruvchidan rekonstruksiya qilishga texnik shartlar olishi shart.‎‎

Yuqorida koʻrsatilgan ishlarni amalga oshirish natijasida Isteʼmolchida tabiiy

‎‎gazning yillik hajmi 100 ming kub metrdan oshsa, shartnomaga oʻzgartirishlar “Sanoatgeokontexnazorat” davlat inspeksiyasi va “Oʻzdavneftgazinspeksiya” tomonidan berilgan ruxsatnomalar taqdim etilganda kiritiladi.‎

Agar Isteʼmolchi bir oy mobaynida Etkazib beruvchini Isteʼmolchining ‎‎mulkchilik

shakli va mulk egasi oʻzgarganligi toʻgʻrisida xabardor qilgan boʻlsa Etkazib beruvchi belgilangan tartibda shartnomani qayta rasmiylashtiradi.

2.27. Gazni hisobga olish pribori ishdan chiqqan taqdirda Isteʼmolchi bu toʻgʻrida

‎‎Etkazib beruvchini bir sutka mobaynida xabardor qiladi, gazni hisobga olish priborlari koʻrsatkichlarini roʻyxatdan oʻtkazish qoʻshma dalolatnomasini tuzishda Isteʼmolchiga baypas orqali gazdan foydalanishga ruxsat etiladi. Bunda Isteʼmolchi gazni hisobga olish priborini taʼmirlash boʻyicha tezkor choralar koʻrishi shart. Olingan gaz uchun hisob-kitob qilish gazni hisobga olish priborini oʻrnatish vaqtidan boshlab Isteʼmolchini plombalanmagan gazdan foydalanish uskunasining bir sutkada 24 soat ishlashi hisobidan amalga oshiriladi.‎‎

2.28. Tijorat vositasi sifatida hisobga olishni taʼminlash uchun Isteʼmolchi

‎‎Etkazib beruvchi bilan birgalikda yoz va qish davrida gaz isteʼmoli hajmiga qarab diafragmalarni oʻz vaqtida almashtirishi va “Oʻzstandart” agentligi talablariga muvofiq oʻlchov kompleksi ishini muvofiqlashtirishi kerak.‎‎

2.29. Gaz sarfini hisobga olish pribori hajmini oʻlchash diapazoni oʻrnatilgan

‎‎gazdan foydalanish uskunalari quvvatiga muvofiq boʻlishi lozim. Agar gaz sarfini hisobga olish qurilmalarining texnik tavsifida koʻrsatilgan hajmdan kam gaz sarflansa, gaz hajmi va sarfini hisobga olish texnik tavsifning pastki chegarasi boʻyicha qabul qilinadi, bunda Isteʼmolchi 15 kun mobaynida gaz hajmi boʻyicha uning gaz uskunasiga toʻgʻri keladigan boshqa gazni hisobga olish priborini oʻrnatishni oʻz zimmasiga oladi.‎‎

Agar toraytiruvchi qurilma (diafragma) ni qoʻllagan holda gaz sarfini oʻlchash va

‎‎hisobga olishda xatol�k darajasi 1,5 foizga oshgan taqdirda, gaz sarfini hisoblash Oʼz DST 8.031:2008ning 5.4-bandiga asosan amalga oshiriladi.‎‎

Gaz sarfini hisobga olish priborlarining boshqa turlari uchun xatolik darajasi 3
‎‎foizgacha boʻlishi mumkin (Oʼz DST 8.031:2008 va GOST 8.324-2002 — 9.3.5-band).‎‎
Gazni hisobga olish priborining xatoligi priborning pasportida koʻrsatilgan

‎‎xatolik chegarasiga mos kelishi lozim, bunday holatlarda gaz sarfini hisobga olish tizimi oʻzaro hisob-kitoblar uchun yaroqli hisoblanadi.

‎‎Gaz hajmi hisobga olish priborining maksimal yoʻl qoʻyilgan sarflash chegarasidan

‎‎oshgan taqdirda, plombalanmagan gaz qurilmalari tomonidan foydalanilgan gaz uchun hisob-kitoblar mazkur shartnomaning 2.18-bandiga muvofiq amalga oshiriladi.

2.30. Etkazib beruvchi tomonidan yetkazib beriladigan gaz hajmining ishonchliligiga

‎‎taʼsir koʻrsatuvchi oʻlchov komplekslari va hisobga olish priborlarining ishlashi buzilgan holatlar aniqlanganda, Etkazib beruvchi “Oʻzstandart” agentligi boʻlinmalarida oʻlchov komplekslari va gazni hisobga olish priborlarini ekspertizadan oʻtkazishni talab qilish huquqiga ega.‎‎

Agar oʻlchov komplekslari va hisobga olish priborlari nosoz boʻlsa, ekspertizadan

‎‎oʻtkazganlik uchun toʻlovlar Isteʼmolchi tomonidan, soz holatda boʻlganda esa — Etkazib beruvchi tomonidan amalga oshiriladi.‎‎

2.31. Isteʼmolchi tomonidan foydalanilgan tabiiy gaz uchun hisob-kitoblar ushbu
‎‎shartnomaning 2.18-bandiga muvofiq quyidagi holatlarda amalga oshiriladi:‎‎
a) agar gazni oʻlchash qurilmasi buzilgan boʻlsa yoki bosimlar farqi usuli bilan gaz
‎‎sarfini oʻlchash GOST 8.586-2005 talablariga mos kelmasa;‎‎
b) oʻlchov komplekslari, diafragmalar, gazni hisobga olish priborlarining davlat
‎‎tekshiruvi toʻgʻrisidagi sertifikatlarning muddati oʻtgan boʻlsa;‎‎
v) gazni hisobga olish priborining davlat qiyoslovidan oʻtkazish uchun joyidan echib
‎‎olingan sanadan uni joyiga qayta oʻrnatish sanasigacha boʻlgan davrlarda;‎‎

‎‎g) Etkazib beruvchining vakili tomonidan yetkazib berilayotgan gazni hisobga olish-

ning ishonchligiga taʼsir koʻrsatadigan, Isteʼmolchining balansida boʻlgan hisobga olish priborida gaz sizib chiqish holati aniqlanganda;

d) Isteʼmolchi tomonidan gazni hisobga olish priboridan olingan gaz sarfining
‎‎hajmi boʻyicha dalolatnoma bilan rasmiylashtirilmagan maʼlumotlar, elektron koʻchirmalar yoʻqolganda;‎‎
e) nazorat-oʻlchov kompleksining tuzatish bloki ishdan chiqqanda, mexanik ravishda
‎‎oʻlchovchi qurilmalari mavjud boʻlmaganda yoki toʻxtab qolganda.‎‎
‎‎Isteʼmolchining aniqlangan qoidabuzarlik holati boʻyicha tuzilgan dalolatnomani
‎‎imzolashdan bosh tortishi uni qoidabuzarlik uchun javobgarlikdan ozod qilmaydi.
2.32. Ushbu shartnomaning 2.10-bandiga asosan gaz hisoblagich yordamida gaz sarfini
‎‎hisob-kitob qilishda quyidagi jihatlar hisobga olinadi:‎‎
a) manometrlar va termometrlarning sozligi, ularning davlat qiyoslovidan oʻtganli-
gi‎‎ning amal qilish muddati;
b) GTShni sozlash (tartibga solish) muddati, shuningdek amaldagi ishchi bosimining
‎‎GTShning sozlanganligi toʻgʻrisidagi dalolatnomada qayd etilgan parametrlarga muvofiqligi.‎‎
Yuqoridagi a) va b) kichik bandlarida koʻrsatilgan talablarga rioya qilinmaganda,
‎‎Rizb= 1,0 kg/sm2 koeffitsiyenti qoʻllanadi.‎‎
2.33. Etkazib beruvchi magistral va gaz tarmoqlari ishlashida buzilishlar boʻlgan

davrlarda Isteʼmolchiga uzluksiz gaz yetkazib berishni kafol?tlamaydi (Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari tomonidan tasdiqlangan Gaz taʼminoti tarmogʻidan uzib qoʻyilmaydigan isteʼmolchilar roʻyxatiga kiritilgan isteʼmolchilar hamda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2004-yil 5-fevraldagi 57-son va 2008-yil 24-dekabrdagi 277-son qarorlarida sanab oʻtilgan isteʼmolchilardan tashqari).‎‎

2.34. Gazni hisobga olish pribori oʻrnatilishi kerak boʻlgan, ularning balans

‎‎mansubligi boʻyicha aniqlanadigan Etkazib beruvchi va Isteʼmolchi oʻrtasidagi gaz tarmogʻining boʻlinish nuqtasi gaz tarmogʻining boʻlinish chegarasi hisoblanadi.‎‎

Isteʼmolchining balansida boʻlgan gaz quvurlari, inshootlar va gazdan foydalanish

‎‎uskunalarining texnik holati va soz holatda saqlanishi, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi gaz xoʻjaligida xavfsizlik qoidalariga muvofiq ulardan xavfsiz foydalanilishi yuzasidan javobgarlik Isteʼmolchiga yuklanadi.‎‎

2.35. Etkazib beruvchi tomonidan Isteʼmolchiga yetkazib berilayotgan gazning sifati

‎‎muayyan gaz taqsimlash stansiyasidan qabul qilingan gaz sifati koʻrsatkichidan past boʻlmasligi kerak.‎‎


‎‎‎III. Tabiiy gazning narxi va hisob-kitob qilish tartibi

3.1. Foydalanilgan tabiiy gaz uchun hisob-kitob qilish Oʻzbekiston Respublikasi
‎‎Moliya vazirligi tomonidan tasdiqlangan reyestrlar boʻyicha amalga oshiriladi.‎‎
3.2. Toʻlovlar quyidagi tartibda amalga oshiriladi:‎‎
Isteʼmolchilar hisob-kitob qilish oyi boshlangunga qadar kamida 5 kun oldin gaz

‎‎uzatish tashkilotlari va hududiy gaz taʼminoti korxonalarining talab qilib olinadigan depozit hisob raqamiga isteʼmol qilinadigan gaz uchun tuzilgan shartnomada koʻrsatilgan oylik gaz hajmi qiymatining kamida 100 foiz summasini oldindan toʻlashni amalga oshiradilar;

oldindan toʻlov amalga oshirilmaganda Etkazib beruvchi Isteʼmolchiga gaz yetkazib
‎‎bermaydi;‎‎
hisob-kitob qilinadigan oyda gaz yetkazib berish hajmi boʻlinish chegarasida ‎‎oʻrna-

tilgan gazni hisobga olish pribori koʻrsatkichlari asosida aniqlanadi hamda hisob-kitob qilish oyi tugagandan keyin 5 kun mobaynida Isteʼmolchi va Etkazib beruvchi oʻrtasida gaz yetkazib berish-qabul qilish dalolatnomasi bilan rasmiylashtiriladi. Gazni yetkazib berish-qabul qilish dalolatnomasini imzolamaslik yoki uni eʼtirozlar bilan imzolash Isteʼmolchini Etkazib beruvchi tomonidan aniqlangan gaz hajmlari uchun toʻlovlardan ozod qilmaydi. Berilgan yoki qabul qilingan gaz miqdorini aniqlashdan norozi boʻlgan taraf dalolatnomada norozilik sabablarini majburiy aks ettirish yoʻli bilan hisob-kitob qilish oyi tugagandan keyin 10-kungacha boshqa tarafga bu toʻgʻrida maʼlum qiladi. Ushbu masalani hal etish imkoniyati boʻlmaganda, taraflarning oʻzaro roziligiga koʻra, kelishmovchiliklarning sabablari qonun hujjatlarida belgilangan tartibda koʻrib chiqilishi kerak;‎‎

yakuniy hisob-kitob qilish uchun belgilangan muddatda toʻlov toʻlanmagan taqdirda,

‎‎Etkazib beruvchi xizmat koʻrsatuvchi banklar orqali, yetkazib berish-qabul qilish dalolatnomasiga muvofiq pul oʻtkazish yoʻli bilan toʻlangan toʻlovlar summasini ayirgan holda, hisobot oyida yetkazib berilgan gaz qiymatining summasiga toʻlov topshiriqnomalari taqdim etadi;‎‎

Isteʼmolchining aybi bilan toʻlov topshiriqnomasi 3 bank kuni mobaynida baja-
ril‎‎magan taqdirda Isteʼmolchiga gaz yetkazib berish toʻxtatiladi;
Etkazib beruvchi tomonidan Isteʼmolchidan debitorlik qarzlarni undirish belgi‎‎-
‎‎langan tartibda amalga oshiriladi;
strategik va ijtimoiy ahamiyatga ega boʻlgan Isteʼmolchilar hisob-kitob qilish oyi
tugagandan keyin 30 kun mobaynida, olingan gaz uchun yakuniy hisob-kitobni amalga oshiradilar.
3.3. Oldindan toʻlovlarni amalga oshirmaydigan, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar

Mahkamasining 2004-yil 5-fevraldagi 57-son qarorining 5-ilovasiga kiritilgan korxonalarga Etkazib beruvchi tomonidan gaz yetkazib berish hajmi texnologik yoki avariya broni darajasigacha qisqartiriladi, gaz tarmoqlaridan toʻliq uzib qoʻyish esa faqat sud qarori bilan amalga oshiriladi. Bundan keyin korxonalardan debitorlik qarzlarni undirish sud tartibida amalga oshiriladi.‎‎

3.4. Oldindan toʻlovlarni yoki yakuniy hisob-kitoblarni amalga oshirmagan budjet

‎‎tashkilotlariga gaz yetkazib berish toʻxtatiladi (shifoxonalar, poliklinikalar, maktablar va maktabgacha tarbiya muassasalaridan tashqari).‎‎

3.5. Tabiiy gaz uchun narxlar amaldagi qonun hujjatlariga muvofiq Oʻzbekiston
‎‎Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan belgilanadi.‎‎
3.6. Agar Isteʼmolchining aybi bilan shartnomada koʻrsatilgan gaz hajmidan toʻliq

‎‎foydalanilmaganda, oldindan toʻlangan pul mablagʻidan foydalanilmagan gaz hajmi uchun qaytarilmaydi, balki keyingi oyning hisobiga kiritiladi.

Isteʼmolchida tabiiy gaz uchun muddati oʻtgan qarzdorlik yuzaga kelgan taqdirda,

‎‎uning tomonidan oldindan toʻlov tarzida oʻtkazilgan mablagʻlar toʻlov muddati oʻtgan qarzlarni qoplashga yoʻnaltiriladi hamda oldindan toʻlov sifatida hisobga olinmaydi.‎‎

3.7. Isteʼmolchi yoki Etkazib beruvchining toʻlov rekvizitlari oʻzgargan taqdirda
ular bu toʻgʻrida bir-birini darhol xabardor qilishi shart.‎‎
3.8. Sanoat va kommunal-maishiy korxonalar (budjet tashkilotlaridan tashqari)

‎‎Etkazib beruvchiga olingan gaz miqdori toʻgʻrisidagi maʼlumotni hisobot oyining 28-kunidan 30-31-kunigacha, gaz bosimi va harorati boʻyicha tuzatish bloki boʻlgan elektron gaz hisoblagichlarga ega korxonalar esa, belgilangan tartibda rasmiylashtirilgan gaz yetkazib berish-qabul qilish dalolatnomasiga muvofiq, keyingi oyning 1-kunidan 5-kunigacha taqdim etadilar. Toʻliq hisob-kitob keyingi oyning 10-kunigacha amalga oshiriladi.‎‎

Agar shartnomada koʻrsatilgan muddatda isteʼmol qilinadigan gaz hajmi boʻyicha ‎‎

‎‎hisobot taqdim etilmasa, foydalanilgan gaz hajmi uchun hisob-kitob gazdan foydalanish asbob-uskunalari, gaz isteʼmol qiluvchi qurilmalarning bir sutkada 24 soat ishlashi hisobidan Isteʼmolchining rasman davlat roʻyxatidan oʻtgan (tasdiqlangan tegishli hujjatlari mavjud boʻlganda) kunidan boshlab yoki daʼvo muddatiga kelgusida qayta hisob-kitob qilmaslik sharti bilan amalga oshiriladi.


‎‎IV. Tabiiy gaz yetkazib berishni toʻxtatish va uzib qoʻyish tartibi

4.1. Etkazib beruvchi Isteʼmolchiga gaz yetkazib berishni quyidagi holatlarda toʻx�ata-
di:‎‎
Isteʼmolchi tomonidan gaz shartnomada kelishilgan hajmdan ortiqcha olingan taq-
‎‎tirda;
aholi va ijtimoiy ahamiyatga ega isteʼmolchilarga gaz yetkazib berishda uzilishlar‎‎-
‎‎ni bartaraf etish maqsadida;
gaz tarmoqlariga qoʻshimcha gazdan foydalanish uskunalari oʻzboshimchalik bilan
‎‎ulangan holatlarda;‎‎‎‎
muddati oʻtgan debitorlik qarzlar mavjud boʻlganda;‎‎
gazdan foydalanish qoidalari qoʻpol ravishda buzilgan holatlarda;‎‎
‎‎gaz uchun toʻlovlar (oldindan toʻlovlar) amalga oshirilmaganda;
‎‎shartnomada nazarda tutilgan iqtisodiy sanksiyalar boʻyicha toʻlovlar taʼminlanma-
ganda.
‎‎4.2. Shartnoma majburiyatlari bajarilmaganda va qoidabuzarliklar aniqlanganda

‎‎gaz tarmoqlaridan uzib qoʻyish va qayta ulash xarajatlarini Isteʼmolchi toʻlaydi. Bunda Etkazib beruvchi mulkiy javobgar boʻlmaydi.


‎‎‎V. Taraflarning moddiy javobgarligi

5.1. Etkazib beruvchi Isteʼmolchiga gaz yetkazib berish shartnomasiga asosan gaz

‎‎yetkazib berilmagan yoki toʻliq yetkazib berilmaganligi oqibatida yetkazilgan aniq zarar va boy berilgan foydasini belgilangan tartibda qoplaydi.

Etkazib beruvchi quyidagi holatlarda gazni yetkazib bermaganlik yoki toʻliq yetkazib
‎‎bermaganlik uchun javob bermaydi:‎‎
Isteʼmolchining gaz tarmoqlariga qoʻshimcha ravishda gazdan foydalanish uskunala-‎‎
‎‎rini oʻzboshimchalik bilan ulashi holati aniqlanganda;
Etkazib beruvchi Isteʼmolchida toʻlov muddati oʻtgan qarzdorlik mavjud boʻlganda

aniq zarar va boy berilgan foydani qoplash boʻyicha va yetkazib berilayotgan tabiiy gaz sifati uchun, shuningdek ushbu shartnomaning 4.1. va 4.2-bandlarida nazarda tutilgan holatlarda Isteʼmolchi oldida moddiy javobgar hisoblanmaydi.‎‎‎‎

5.2. Etkazib beruvchi tomonidan shartnoma boʻyicha oʻz majburiyatlarini bajarmas‎‎-

‎‎lik natijasida Isteʼmolchiga moddiy zarar yetkazilgan taqdirda, Etkazib beruvchining aybdor mansabdor shaxsiga nisbatan eng kam oylik ish haqining oʻn baravaridan oʻn besh baravarigacha miqdorda jarima qoʻllanadi.

5.3. Gaz taʼminoti tarmoqlariga ruxsatsiz ulanish, gazni hisobga olish pribori‎‎-

‎‎ning koʻrsatkichlarini oʻzgartirish maqsadida chetdan aralashish, oʻrnatilgan plombalarning butligiga shikast yetkazish, plombalarni olib tashlash holatlari aniqlangan taqdirda Isteʼmolchiga nisbatan Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksining 103-moddasiga muvofiq maʼmuriy jazo choralari qoʻllanadi. Agar bunday harakatlar maʼmuriy jazo choralari qoʻllangandan keyin bir yil davomida takrorlansa yoki ushbu harakatlar ancha miqdorda zarar keltirish bilan sodir etilgan boʻlsa, u holda aybdor shaxslarga nisbatan Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 1852-moddasiga muvofiq jinoiy javobgarlik choralari qoʻllanadi.

5.4. Shartnomada koʻrsatilgan hajmdan kam hajmda gaz yetkazib berilgan taqdirda,

‎‎Etkazib beruvchiga nisbatan “Xoʻjalik yurituvchi subyektlar faoliyatining shartnomaviy-huquqiy bazasi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni asosida jarima sanksiyalari qoʻllanadi, quyidagi holatlar bundan mustasno:‎‎

‎‎fors-major holatlari;
magistral va gaz tarmoqlaridagi avariya holatlari;
qish davrida vaqtincha gaz yetkazib berishni cheklash (Oʻzbekiston Respublikasi Vazir-

lar Mahkamasining 2004-yil 5-fevraldagi 57-son va 2008-yil 24-dekabrdagi 277-son qarorlari, shuningdek Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari qarorlari bilan tasdiqlangan gaz yetkazib berish tarmogʻidan uzib qoʻyilmaydigan obyektlar roʻyxatiga kiritilgan korxonalardan tashqari);‎‎‎

‎‎qabul qilingan shartnomaviy majburiyatlarning Isteʼmolchi tomonidan bajaril-
mas‎‎ligi.
5.5. Etkazib berilgan tabiiy gazning sifati shartnoma yoki normativ hujjatlar

‎‎talablariga mos kelmaganda, Isteʼmolchi gaz qabul qilish yoki uning uchun haq toʻlashni rad etganda Etkazib beruvchidan yetkazib berilgan sifati zarur darajada boʻlmagan gaz hajmining qiymatining 20 foizi miqdorida jarima toʻlashni talab qilish huquqiga ega.‎‎

5.6. Isteʼmolchi tomonidan gaz yetkazib berishga tuzilgan shartnomada koʻrsatilgan

belgilangan hajmdan ortiqcha gaz olinganda, Etkazib beruvchi tomonidan oldindan ogohlantirilmasdan, shartnomaviy hajmlardan ortiqcha olingan gaz narxiga nisbatan 2 koeffitsiyent bilan oshirilgan toʻlovlar Isteʼmolchidan undiriladi.‎‎

5.7. Etkazib beruvchi tomonidan shartnomaviy hajmlardan kam gaz yetkazib berilgan‎‎-

‎‎da, Etkazib beruvchi Isteʼmolchiga muddati oʻtgan har bir kun uchun majbur�yatlarning bajarilmagan summasining 0,4 foizi miqdorida, biroq yetkazib berilmagan gaz qiymatining 50 foizidan oshmaydigan miqdorda penya toʻlaydi.

5.8. Shartnomada koʻrsatib oʻtilgan muddatlarda yetkazib berilgan gaz qiymati oʻz vaq-

tida toʻlanmagan taqdirda, Isteʼmolchi muddati oʻtgan har bir kun uchun muddati oʻtgan toʻlov summasining 0,4 foizi miqdorida, biroq muddati oʻtgan toʻlov summasining 50 foizidan oshmaydigan miqdorda penya toʻlaydi.‎‎

5.9. Isteʼmolchi tomonidan gaz tarmoqlariga gazdan foydalanish uskunalari ruxsat-

siz ulangan taqdirda, Etkazib beruvchi zudlik bilan ularni gaz tarmoqlaridan uzib qoʻyadi, Isteʼmolchidan esa Isteʼmolchining rasman davlat roʻyxatidan oʻtgan (tasdiqlangan tegishli hujjatlari mavjud boʻlganda) kunidan boshlab yoki daʼvo muddati davriga ulangan gazdan foydalanish uskunalarining bir sutkada 24 soat ishlashi hisobidan ruxsatsiz foydalanilgan gaz hajmi qiymatining ikki baravari miqdorida toʻlov undiriladi.‎

Bunda ruxsatsiz foydalanilgan gaz hajmi qiymatining undirilishi Isteʼmolchini

‎‎qonun hujjatlarida belgilanga� tartibda ushbu qoidabuzarlik uchun javobgarlikdan ozod qilmaydi.‎‎

Gazni hisobga olish priborlarini qasddan buzish yoxud hisobga olish priborlari

‎‎koʻrsatkichlarini oʻzgartirish maqsadida chetdan aralashish holatlari aniqlangan taqdirda, yetkazib berilgan gaz miqdori Etkazib beruvchi tomonidan ruxsatsiz ulanish holati sifatida aniqlanadi va gaz qiymatiga nisbatan 2 koeffitsiyent bilan oshirilgan toʻlovlar undiriladi. ‎‎

Gazni hisobga olish priborlariga, gazdan foydalanish uskunalariga va baypas

‎‎liniyalariga oʻrnatilgan plombalarni olib tashlash holati aniqlangan taqdirda, yetkazib berilgan gaz miqdori Etkazib beruvchi tomonidan ruxsatsiz ulanish holati sifatida aniqlanadi va gaz qiymatiga nisbatan 2 koeffitsiyent bilan oshirilgan toʻlovlar undiriladi.


‎‎‎VI. Tomonlarning huquqlari va majburiyatlari

6.1. Etkazib beruvchi quyidagilarga majbur:‎‎
oʻzining balansida boʻlgan gaz tarmoqlarini soz holatda saqlash va gaz tarmoqlarida
‎‎taʼmirlash-tiklash ishlarini oʻz hisobidan amalga oshirish;‎‎
gaz tarmoqlarining texnik holatini tekshirish va ularga ruxsatsiz ulanishni aniq-

lash uchun, agar bunday holatlar mavjud boʻlsa, oʻzining gaz tarmoqlarini davriy ravishda koʻzdan kechirish;‎‎

gaz yetkazib berish qisqartirilganda yoki toʻxtatilganda Isteʼmolchini bu toʻgʻrida
‎‎xabardor qilish;‎‎
ruxsatsiz gaz isteʼmoli aniqlanganligi, gaz tarmoqlaridan moddiy boyliklarning
oʻgʻirlanganligi toʻgʻrisida huquqni muhofaza qilish organlariga axborot berish;‎‎
gaz yetkazib berish shartnomasida kelishilgan parametrlarda Isteʼmolchiga gaz yetka-

zib berishni amalga oshirish. Barcha Isteʼmolchilarga gaz yetkazib berish uchun resurslar va quvvatlar yetarli boʻlmaganda gaz taqsimotini tartibga solish Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qaroriga muvofiq amalga oshiriladi;‎‎

Isteʼmolchilarning zarur hajmlarda va zarur darajadagi sifatda tovarlarni olish
qismi boʻyicha huquqlarining cheklanishiga yoʻl qoʻymaslik;‎‎
shartnomada nazarda tutilgan miqdorda ulangan tarmoq orqali hamda taraflar tomo-

nidan kelishilgan yetkazib berish rejimiga rioya qilgan holda uzluksiz gaz yetkazib berishni taʼminlash;‎‎

standartlashtirish boʻyicha qonun hujjatlarida belgilangan talablarga mos keladi‎‎-
‎‎gan sifat bilan Isteʼmolchiga gaz yetkazib berishni amalga oshirish;
gaz taʼminoti tashkilotlari balansida boʻlgan gaz taʼminoti tizimi ishlarida buzi-

lishlar aniqlangan kundan boshlab bir sutka mobaynida gaz yetkazib berishni toʻxtatib turish yoki cheklashning sabablari va taxmin qilinayotgan davomiyligi toʻgʻrisida Isteʼmolchini xabardor qilish;‎‎

gaz yetkazib berishda rejali uzib qoʻyishlar va tanaffuslar toʻgʻrisida tanaffus
‎‎boshlanmasdan 10 kundan kechikmasdan Isteʼmolchini xabardor qilish;‎‎
gaz taʼminoti sohasida amaldagi va kiritilgan yangi normativ hujjatlar toʻgʻrisida
‎‎Isteʼmolchini xabardor qilish;‎‎
aholini va isteʼmolchilarni tariflarga oʻzgartirishlar toʻgʻrisida ular amalga kiri-
tilgungacha oʻn besh kun oldin ommaviy axborot vositalari orqali xabardor qilish;‎‎‎‎
�� Isteʼmolchining gaz tarmoqlarini, hisobga olish asbob-uskunalari va priborlari-‎‎

‎‎ni har oyda koʻzdan kechirish hamda Isteʼmolchiga qoidabuzarliklar mavjudligi yoki mavjud emasligi toʻgʻrisida dalolatnomaning nusxasini taqdim etgan holda dalolatnomalar tuzish.

6.2. Etkazib beruvchi quyidagi huquqlarga ega:‎‎
texnik zaruriyat vujudga kelganda, ushbu shartnomaga asosan belgilangan tartibda
Isteʼmolchini xabardor qilgan holda, gaz yetkazib berishni qisqartirish yoki toʻxtatish;‎‎‎‎
gaz taʼminoti tarmoqlariga ruxsatsiz ulanish aniqlanganda Etkazib beruvchi ular-
ni gaz tarmogʻidan uzib qoʻyish hamda qonun hujjatlarida belgilangan sanksiyalarni qoʻllash.‎‎
Gazni hisobga olish priborlari koʻrsatkichlarini oʻzgartirish maqsadida ularning

‎‎ishlashiga chetdan aralashish, oʻrnatilgan plombalar butunligini buzish, plombalarni olib tashlash holatlari aniqlangan taqdirda, Etkazib beruvchi ruxsatsiz ulanish sifatida ushbu shartnomada nazarda tutilgan sanksiyalarni qoʻllash.‎‎

6.3. Isteʼmolchi quyidagilarga majbur:‎‎
gazdan oqilona va samarali foydalanish;
“Sanoatgeokontexnazorat” davlat inspeksiyasining 2014-yil 22-yanvardagi 13-sonli

‎‎buyrugʻi va ushbu shartnoma bilan tasdiqlangan Gaz xoʻjaligidan texnik foydalanish qoidalari talablariga muvofiq gaz xoʻjaligi gaz quvurlari va uskunalarini texnik jihatdan soz holatda saqlash;‎‎

gaz taʼminoti tashkilotlarining dispetcherlik xizmatlarini gaz tarmoqlarida yoki

‎‎gaz ishlatuvchi qurilmalarida yuzaga kelgan gazning sizib chiqishi toʻgʻrisida zudlik bilan xa�ardor qilish;‎‎

oʻz gaz tarmoqlari va asbob-uskunalarining daxlsizligini taʼminlash va ruxsatsiz
‎‎ulanish ehtimolini aniqlash maqsadida ularni tizimli ravishda koʻzdan kechirish;‎‎
gaz taʼminoti loyihasiga hamda “Xavfli ishlab chiqarish obyektlarining sanoat

‎‎xavfsizligi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni talablariga muvofiq boʻlmagan sertifikatlanmagan gazdan foydalanish asbob-uskunalarini gaz taʼminoti tashkilotlarining gaz taʼminoti tarmoqlariga ulamaslik;‎‎

Etkazib beruvchining vakillari uchun (tegishli guvohnomalarni taqdim qilganda)

‎‎gazni hisobga olish priborlari va/yoki gazdan foydalanish uskunalarini tekshirishga sutkaning har qanday vaqtida erkin kirishini taʼminlash;

gazdan foydalanish asbob-uskunalari nuqsonlarini (ixtisoslashtirilgan b�iga‎‎da-
‎‎lar yoki bunday ishlarni bajarish huquqiga ega boʻlgan xodimlar yordamida) bartaraf etish;
gazni hisobga olish priborlarining koʻrsatkichlarini oʻzgartirish maqsadida ular-‎‎

‎‎ning ishlashiga chetdan aralashishga, ularni qasddan buzishga yoʻl qoʻymaslik va oʻrnatilgan plombalarning butligini taʼminlash;

gazni hisobga olish priborlarining ishlashida nosozliklar aniqlanganda Etkazib
‎‎beruvchini zudlik bilan yozma ravishda xabardor qilish;‎‎
gaz taʼminoti tashkilotlariga olingan gaz uchun oʻz vaqtida va toʻliq hajmda toʻlovlar
‎‎oʻtkazish. ‎‎
6.4. Isteʼmolchi quyidagi huquqlarga ega:‎‎
gaz taʼminoti tashkilotlaridan gaz uchun toʻlovlar boʻyicha hisob-kitoblar holati

‎‎toʻgʻrisida maʼlumotlarni (shaxsan yoki oʻzining vakili orqali), shuningdek yetkazib berilgan gaz uchun toʻlovlar boʻyicha qarzdorlikning mavjud emasligi toʻgʻrisida maʼlumotnomalarni bepul olish;‎‎

buyurtmanoma yuborilgan vaqtdan boshlab 18 soat mobaynida gaz yetkazib bermaslik

‎‎hamda sifati va hajmlari zarur darajada boʻlmagan gaz yetkazib berganlik toʻgʻrisidagi, belgilangan muddatlarda aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etganlik toʻgʻrisidagi dalolatnomani Etkazib beruvchidan olish;‎‎

Etkazib beruvchidan:‎‎
yetkazib berilgan gazning hajmi va boshqa parametrlarini aniqlashdan norozi

‎‎boʻlganda Etkazib beruvchining gazni hisobga olish priborlari ishlashining ishonchliligini aniqlash uchun komissiya tuzishni;‎‎

‎‎gaz yetkazib berish shartnomasi muddatini uzaytirishni va bekor qilishni;
‎‎shartnomaviy majburiyatlarga rioya qilinishini;
‎‎gaz yetkazib berishni vaqtincha toʻxtatishni;
‎‎moddiy zararlarni toʻliq hajmda qoplashni va noqonuniy harakatlari (harakatsiz-
li‎‎gi) bilan yetkazilgan maʼnaviy zararni kompensatsiya qilishni talab qiladi.
‎‎Isteʼmolchi Oʻzbekiston Respublikasining qonun hujjatlarida hamda gaz yetkazib
‎‎berish toʻgʻrisidagi shartnomada nazarda tutilgan boshqa huquqlarga ham ega.


‎VII. Nizolarni hal etish tartibi
‎‎‎

7.1. Kelishmovchiliklar va nizoli masalalar yuzaga kelgan taqdirda tomonlar qoida‎‎-
‎‎ga koʻra, ularni sudgacha hal etish choralarini koʻradilar.
Kelishmovchiliklar va nizoli masalalarni hal etish uchun taraflar belgilangan
‎‎tartibda sudga murojaat qilishga haqlidir.‎‎
7.2. Shartnoma shartlarini bir tomonlama rad etish va bir tomonlama oʻzgartirishga
‎‎yoʻl qoʻyilmaydi, qonunda belgilangan holatlar bundan mustasno.‎‎

‎‎
‎VIII. Fors-major holatlari

‎‎8.1. Tomonlar:
‎‎a) tabiiy ofatlar;
b) gaz quvurlarida va gaz tarmoqlarida, gazni qayta ishlash korxonalari va gaz qazib

‎‎chiqarish joylarida kutilmagan avariya vaziyatlari yuzaga kelganda, javobgarlikka jalb etilmasdan, gaz yetkazib berishni toʻxtatish, qisqartirish yoki qabul qilish huquqiga ega. ‎‎

8.2. Fors-major holatlari yuzaga kelgan taqdirda taraflar har qanday aloqa vosita‎‎-
‎‎si yordamida bir-birini xabardor qilishi kerak.
8.3. Agar koʻrsatilgan holatlar 90 kundan ortiq kun mobaynida saqlanib tursa,

‎‎tomonlar muzokaralar yoʻli bilan shartnomani kelgusida bajarish toʻgʻrisidagi masala boʻyicha qaror qabul qiladilar.‎‎


‎‎‎IX. Shartnomaning amal qilishi

9.1. Ushbu qarorga oʻzgartirish va qoʻshimchalar yozma ravishda rasmiylashtirilishi
‎‎hamda taraflar tomonidan imzolanishi kerak.
9.2. Budjet tashkilotlari uchun Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2007-yil

‎‎28-fevraldagi PQ-594-son qaroriga asosan Gʻaznachilik boʻlimi tomonidan majburiy tartibda roʻyxatdan oʻtkazilgan kundan boshlab kuchga kiradi.‎‎

9.3. Shartnoma _______________ yil 31-dekabrgacha boʻlgan muddatga tuzilgan boʻlib,

‎‎shartnomaning muddati tugagandan keyin, agar tomonlardan biri shartnomani bekor qilish toʻgʻrisidagi talab bilan murojaat qilmagan boʻlsa, shartnoma keyingi yilga uzaytirilgan hisoblanadi.‎‎

Budjet tashkilotlari uchun shartnoma bir yilga tuziladi, shartnomaning muddati

‎‎tugagandan keyin, agar tomonlardan biri shartnomani bekor qilish toʻgʻrisidagi talab bilan murojaat qilmagan boʻlsa, shartnoma keyingi yilga uzaytirilgan hisoblanadi. Budjetdan mablagʻ oluvchilar Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2009-yil 16-sentabrdagi 2007-son bilan roʻyxatdan oʻtkazilgan Davlat budjetining gʻazna ijrosi qoidalariga muvofiq belgilangan har yilning “__________ yil 31-dekabrgacha” sanasiga amal qilishlari lozim.‎‎

9.4. Tomonlarning ushbu shartnoma boʻyicha daʼvolari daʼvo qabul qilingan kundan
‎‎boshlab 30 kun mobaynida koʻrib chiqiladi. ‎‎
Oʻzaro kelishuvga asosan hal etilmagan tomonlar oʻrtasidagi nizolar javobgarning
‎‎joylashgan joyidagi Xoʻjalik sudi tomonidan hal qilinadi.‎‎

‎‎
‎X. Yakunlovchi qoidalar

10.1. Mazkur shartnoma tomonlarning oʻzaro kelishuvi boʻyicha yoki shartnoma qoida-

lari jiddiy buzilgan taqdirda, bir tomonlama tartibda yoxud sud tartibida bekor qilinishi mumkin.

10.2. Ushbu shartnoma tomonlarning har biri uchun ikki nusxada tuzilgan, har ikkala
‎‎nusxa bir xil yuridik kuchga ega.‎‎


‎‎‎XI. Tomonlarning bank rekvizitlari va manzili:

ETKAZIB BERUVChI‎‎‎‎

ISTEʼMOLChI‎‎

____________________________________ _____________________________________‎‎

(gaz taʼminoti tashkilotining nomi)

(budjet tashkilotlari va xoʻjalik yurituvchi subyektlarning nomi)‎‎

Pochta manzili ________________________‎‎ Pochta manzili _________________________‎‎
____________________________________ _____________________________________‎‎
KTUT kodi ___________________________ KTUT kodi____________________________‎‎
IFUT______________________________‎‎ IFUT_______________________________‎‎
Bogʻlanish telefoni ____________________‎‎ Bogʻlanish telefoni _____________________‎‎
Toʻlovlar uchun bankning hisob raqami ____________________________________‎‎ Toʻlovlar uchun bankning hisob raqami _____________________________________‎‎
Bankning nomi_________________________________‎‎ Bankning nomi_________________________________‎‎
FPM________________________________‎‎ FPM_________________________________‎‎
STIR________________________________ STIR_________________________________‎‎
Rahbar _______________________________‎‎ Rahbar _______________________________‎‎

(F.I.O.)‎‎

(F.I.O.)‎‎

Imzo: _______________________________‎‎ Imzo: ________________________________‎‎
M.Oʻ. ‎‎ M.Oʻ. ‎‎
‎‎Yuridik maslahatchining xulosasi:
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________‎‎
_____________________ ______________________‎‎ ______________

‎‎(F.I.O.)

(imzo, muhr)‎‎

(sana)‎‎

201__yil “____” ___________dagi
________-son shartnomaga
ilova

Foydalanishga qabul qilingan gazdan foydalanish uskunalari
‎ROʻYXATI‎‎

t/r‎‏‎ Korxona,
‎uchastka,
‎sex nomi‎‏
Agregatlar‎‎ Loyihaviy
‎gaz sarfi,
‎m3/soat ‎‏‎
Gazni hisobga
‎olish
‎priborlarining turlari‎‏‎
nomi‎ soni‎

Kelishilgan‎

Etkazib beruvchi _______________________ _______________________

Isteʼmolchi _______________________ _______________________ ‎

(2-ilova Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2016-yil 24-avgustdagi 275-sonli qarori tahririda — OʻR QHT, 2016-y., 34-son, 405-modda)
(Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2014-y., 26-son, 316-modda, 31-son, 380-modda; 2015-y., 1-son, 5-modda; 2016-y., 21-son, 239-modda, 34-son, 405-modda)