Автотранспорт воситалари конструкциясининг йўл
‎ҳаракати хавфсизлигига
таъсир қилувчи таркибий
‎қисмлари ва қўшимча
‎ жиҳозлари‎

Хавфсизликнинг асосий омил ва кўрсаткичлари‎

Автотранспорт воситалари конструкциясининг таркибий қисмлари ва қўшимча жиҳозларининг йўл-транспорт ҳодисаларини бартараф этишга ‎мўлжалланган омил ва кўрсаткичлари йиғиндиси. ‎

Стандарт бўйича габарит ўлчамлар, тўла вазн ва унинг ўқлар бўйича тақсимланиши. Ташқи ‎ғилдирак изи бўйлаб минимал бурилиш радиуси, ‎бурилиш радиусининг минимал габарит ўлчами, ‎айланада белгиланган минимал радиус бўйича ‎ ҳаракатланишда ҳаракат йўлагининг габарит эни, ‎йўлнинг ҳаракат қисмида ҳаракатга халақит бермасдан ‎бурилиш ва қайрилиб олишни таъминлаши. ‎

Юқори ва қуйи узатмаларда максимал тезликни, ‎ тезланишни, максимал кўтарилишни (шатакка ‎олиш шароитда) таъминлайдиган нисбий қувват ‎ ва двигатель қуввати.‎

Рул бошқарувининг кинематик узатиш нисбати ‎бошқариладиган ғилдиракларнинг бурилиш бурчаги ‎нол бўлган пайтидаги энг катта конструктив люфт ‎(ейилиш), автотранспорт воситаларини енгил ‎ бошқаришни ва белгиланган шароитда белгиланган ‎йўналишдан чиқмасдан ҳаракатланишни, ҳайдовчининг ‎меъёрдан ортиқ толиқмасликни таъминловчи, руль
‎ғилдирагига қўйиладиган энг катта куч. ‎

4. Тормоз тизимлари. Ишчи, захира (аварийная), тўхтаб туриш учун мўлжалланган.
‎‎
‎Ишчи тормоз тизими ишламай қолганлиги ҳақида сигнал берувчи қурилма.‎

Тормозланишнинг самарадорлиги, мавжудлиги, ‎тормоз кучларининг ўқлар бўйича ва бир ўқдаги ‎ ғилдираклар бўйича тақсимланиши. Тўлиқ оғирлигини ‎ҳисобга олган ҳолда баъзи турдаги тиркамаларда тормоз‎ тизими бўлиши шарт эмас деб топилган. Мавжудлиги,‎ созлиги. ‎

Ғилдиракларнинг ишончли маҳкамланганлиги.
‎ Автотранспорт воситасининг тури, русуми ва‎ вазнига мослиги. Қатнов қисмининг ҳолати ва ‎ҳар қандай қоплама туридан қатъи назар, шиналар‎ билан максимал ишқаланиш коэффиценти.‎

6. Ташқи ёритиш анжомлари ва ёруғлик қайтарувчилар‎

Чироқлар сони, ранги, ўлчам кўрсаткичлари ва‎ автотранспорт воситасида жойлашуви, белгиланган‎ бурчакларда кўришни таъминлаш, транспорт воситаси ҳаракатланаётганда йўлнинг олд қисмини етарли даражада ‎ёритиши ва кўзни қамаштирувчи таъсири мавжуд эмаслиги.‎

Тиркама ва ярим тиркамаларни шатакка олиш учун ‎қурилма, тиркаманинг автомобиль-тягач орқасидан ‎белгиланган динамик йўлак шароитида ҳаракатланишини‎ таъминлаш, тиркаманинг ўз-ўзидан чиқиб кетишининг‎ олдини олиш. ‎

Нарсаларнинг ҳеч қандай тўсиқларсиз, ўзгартирмасдан‎ аниқ кўринишини таъминлаш.‎

9. Ойна тозалагичлар, ойна ювгичлар ҳамда ойнага ҳаво жўнатувчи ва қиздирувчи мосламалар‎

Бошқарувнинг асосий тармоқлари, назорат-ўлчов, ‎сигнал берувчи ва ёқувчи ускуналарнинг жойлашуви, ‎шунингдек, уларнинг шартли белгиланиши ва ‎маркировкаси.
‎ Назорат-ўлчов асбобларининг интенсив ёритилишини ‎ ва сутканинг ҳар қандай вақтида уларнинг аниқ кўриниши.
‎Бунда шамолдан тўсувчи ойнада ёритилган назорат-ўлчов асбобларининг акси кўринмаслигининг таъминланиши. ‎

Автотранспот воситалари ва улардаги қўшимча ‎жиҳозлар конструкцияси таркибий қисмларининг ‎ҳайдовчи, йўловчи ва бошқа ҳаракат қатнашчиларининг йўл-транспорт ҳодисаси жараёнида жароҳат ‎о‎лмасликлари ёки тан жароҳатини оғирлигини
‎камайтирувчи кўрсаткич ва хусусиятларининг йиғиндиси. ‎

1. Енгил автомобиль ва автобусларнинг кузови, юк автомобилининг кабинаси‎

Тўқнашув ва ағдарилиб кетиш вақтида ҳайдовчи ва ‎йўловчилар ҳаётига хавф солувчи йўлочилар салонининг ‎деформация қилувчи зарбага бардошлик ва мустаҳкамлик хусусияти.
‎Юкнинг ишончли маҳкамланганлиги ва юк ‎автомобиллари қарама-қарши тўқнашганда юкларни ‎силжишдан сақловчи мосламаларнинг мавжудлиги.
‎Ташқи томонида ўткир бурчак ва чиқиб турувчи бўлакларнинг ‎мавжуд эмаслиги. ‎

2. Манзарали деталлар ва қўшимча жиҳозларнинг чиқиб туриши, орқани кўриш ойнаси.‎

Унча катта бўлмаган тезликдаги тўқнашувда ва тўхтаб ‎туриш жойига қўйиш пайтда кузовни жароҳатланишдан ‎сақлаш. Пиёдалар ва бошқа ҳаракат қатнашчиларини ‎илиниб қолишининг олдини олади. Тўқнашув пайтида ‎баландлик бўйича енгил автомобилларни буферлар ‎ишончли ҳимоялаши. Юк автомобиллари, тиркамалар, ‎ярим тиркамаларнинг орқа қисмига енгил автомобилларнинг ‎олд қисмининг кириб кетишидан сақловчи, энергияни ‎сўндирувчи қурилмаларнинг мавжудлиги. ‎

Тўқнашув ва сурилиб кетиш, оғирлик таъсирида ‎эшикларнинг ўз-ўзидан очилиб кетишининг, ‎ишламай қолишининг олдини олиш. Енгил ‎автомобилларнинг эшик дастаклари эшик юзасидан ‎чуқурликда жойлашуви. Автобуслар эшиги ёки ‎мосламасини очиқ эканлигини билдирувчи сигнал, ‎э‎шик очиқ вақтида жойидан қўзғалишининг ‎олдини олиш. ‎

Зарб билан урилганда ҳайдовчи ва йўловчиларга ‎жиддий жароҳат етказувчи ўткир қирралар ва ‎синиқлар ‎пайдо бўлишининг олдини олиш.‎

Рул колонкасининг салонга хавфли киришини ‎олди олинган, тўқнашув пайтида ҳайдовчининг жароҳатланишининг олдини олиш мақсадида ‎зарба қувватини сўндириш.‎

а) орқани кўриш ойнаси, қуёш нурларига қарши айвон, дастаклар, ричаглар, тугмачалар ва бошқалар‎

Одам танаси билан зарба таъсирида урилганда, ‎ўткир бурчакли бўлак ва қирралар ҳосил қилмасдан деформацияланиш, пачоқланиш ва синиш қобилияти ‎ёки уларни зарба зонасидан ташқарида жойлашуви.‎

б) кузов шипи (кабина, салон), эшикларнинг ички қопламаси ва ён устунлар‎

в) ўриндиқлар ва уларни созлаш механизмлари‎

Қарама-қарши тўқнашувлар ва ағдарилиш ‎пайтида ‎юзага келувчи оғирлик остида бузилиш эҳтимоллигидан ‎ҳоли.
‎Ўриндиқ суянчиғининг жароҳат хавфсизлиги ‎(орқа ўриндиқлардан бошқа). Енгил автомобилларнинг ‎барча ўриндиқларида хавфсизлик ёстиқларининг ‎мавжудлиги.

III. Автофалокатдан кейинги хавфсизлик

Йўл-транспорт ҳодисаси содир бўлганда ҳайдовчи ‎ва йўловчиларни тезда эвакуациясини таъминловчи, автотранспот воситалари ва улардаги қўшимча жиҳозлар конструкцияси таркибий қисмларининг кўрсаткичлари ва хусусиятларининг йиғиндиси.‎

1. Автотранспорт воситаси яхлит ҳолатда‎

Ҳар қандай йўл-транспорт ҳодисаси ёки ёнғин ‎с‎одир ‎ бўлганда шикстланган транспорт воситасидан ‎ҳайдовчи ва йўловчиларни тезда эвакуация қилиш ‎имконияти.
‎ Ўт ўчирувчи мослама, тиббий қутича ва авария ҳолати белгиларини жойлаштириш ҳамда олиш учун қулай жой мавжудлиги. ‎

2. Эшикларнинг ёпилувчи механизмлари, дастаги ва осмалари‎

3. Фалокатдаги (эшиклар, ойналар, люклар) ‎

Фалокат пайтида чиқиш йўлларининг сони, ‎ўлчамлари ва жойлашуви ҳар қандай йўл-транспорт ‎ҳодисаси ёки ёнғин содир бўлганда ички ва ташқи ‎томондан очиш имкониятини таъминлаши керак.‎

Йўл-транспорт ҳодисасида ёнғиннинг олдини олиш, ‎тўхтатиш учун автотранспорт воситалари ва улардаги ‎қўшимча жиҳозлар конструкцияси таркибий қисмларининг кўрсаткич ва хусусиятларининг йиғиндиси. ‎

1. Автотранспорт воситаси яхлит ҳолатда‎

Ҳайдовчи жойидан электроэнергия манбаини ‎ўчириш мосламасининг мавжудлиги. Кабина ва ‎йўловчи салонида аккумулятор батареясининг жойланмаслиги. Ўт ўчирувчи мосламанинг ‎олиш учун қулай жойга ишончли маҳкамланган ‎тарзда ўрнатилиши.‎

Йўл-транспорт ҳодисалари содир бўлганда ‎бўлакланиб кетишдан, механик жароҳатланишдан ҳимояланган ва герметик ҳолати таъминланган.‎

Манзил учун жой‎

‎Транспорт воситаларининг конструкцияларида
‎йўл ҳаракат хавфсизлигини таъминлаш бўйича
‎ қоида, меъёр ва стандартлар талабларига риоя
‎қилиниши тўғрисида
‎КЎРСАТМА ‎‎
‎

‎‎____________________________________________________________________
‎ ^{(қоида, меъёр ва стандартларнинг бажарилмаганлиги,}

‎‎____________________________________________________________________
‎ ^{уларнинг номлари ҳамда бажарилмаган} ‎

‎‎__________________________________________________________ аниқланди.
^{‎аниқ ‎кўрсаткичлар санаб ўтилади)}

^{(унвони, имзоси, Ф.И.Ш.) ‎‎}

‎‎Техник топшириқ, техник лойиҳа ва техник
‎ шартлар лойиҳаларининг муқовасига келишув
‎ ҳақидаги киритиладиган ёзув намунаси
‎
‎ «К Е Л И Ш И Л Г А Н»
‎

‎‎Ўзбекистон Республикаси ИИВ
‎ ЙҲХ Бош бошқармаси бошлиғи
‎___________________________
‎‎ ^{(унвони, Ф.И.Ш. имзоси)} ‎

200__ йил «___»_____________
‎
‎Имзо гербли муҳр билан тасдиқланади.

‎____Гувоҳноманинг рақамланган ксеронусхаси ишлаб чиқарувчи‎ корхона
‎томонидан ҳар бир транспорт воситасига берилади ‎ва у йўл ҳаракати хавфсизлиги идоралари томонидан рўйхатга‎ олиш учун асос бўлган ҳужжатлардан бири сифатида қабул ‎қилинади.‎‎
‎

‎‎Автотранспорт воситасининг ёки унинг бирор
‎ қисмининг конструкцияси йўл ҳаракати
‎хавфсизлиги талабларига мослиги ҳақида
‎
‎ Г У В О Ҳ Н О М А № _______
‎

____ИИВ ЙҲХББ бошлиғи

^{(имзоси, Ф.И.Ш.)‎}

200__ йил «____» ___________ ‎

____М.Ў.‎

№№
‎т/р‎

Тадбирларнинг
‎ номи‎

Иш ҳажми
‎ (киши/мин)‎

Жиҳоз ва
‎ускуналар‎

Меъёрий
‎талаблар‎

‎
‎
‎
‎
‎
‎
‎
‎

‎
‎‎
‎
‎
‎
‎
‎
‎
‎
‎

‎

‎

‎

‎‎ДЙҲХХ диагностика
‎станцияси бурчак штампи

‎‎Диагностика картаси

‎‎____________________________________________________________________
^{‎ (транспорт воситасининг тури, русуми, давлат рақам белгиси)}

‎‎Тегишлилиги ________________________________________________________ ^{(ташкилотнинг номи, эгасининг Ф.И.Ш.)}

‎‎____________________________________________________________________
‎^{(ҳудудий ЙҲХБ номи)}

____________________________________________________________________‎‎

‎‎Бошланган 200__ й «___» _____________
‎Тугалланган 200__ й «__» ______________

Журнал бети‎

^{(инвентар рақами)
‎}

^{(жиҳоз, асбоб номи) ‎
‎}

^{(тури, русуми)‎
‎}

^{‎‎(тайёрловчи-завод)
‎}

^{(завод рақами) ‎
‎}

^{(тури, русуми)‎
‎}

Ўрнатилган жойи‎‏
‎

‎‏Ўрнатилган йили
‎

Таъмирлаш ишлари‎‎‎

Сана‎

Таъмир тури‎

‎_____‎‎_______________________________________________________________
‎ ^{(берилди (ҳисобдан чиқарилди): сана, қаерга, асос)}

^‎‎____________________________________________________________________

«‎‎ТАСДИҚЛАЙМАН»
‎ДЙҲХХ диагностика станцияси
‎бошлиғи _____________________________________
^{‎ (ИИБ номи)}

^‎‎_____________________________________

‎‎‎ <sup>(унвони, имзоси, Ф.И.Ш.)

‎</sup>

200___ йил «____» ____________________ ‎‎

‎‎‎200_ йилда диагностика жиҳозлари ва
‎ назорат-ўлчов асбобларига хизмат
‎ кўрсатиш ва таъмирлаш
‎ЖАДВАЛИ

Тартиб №‎‏
‎

Инвентар №‎‏
‎

Диагностика жиҳозлари ва назорат-ўлчов асбобларининг номи‎‏
‎

Хизмат кўрсатиш тури ва уларнинг давомийлиги (соатларда)‎‎

январь‎

февраль‎

март‎

апрель‎

май‎

июнь‎

июль‎

август‎

сентябрь‎

октябрь‎

ноябрь‎

декабрь‎

^{‎‎(имзоси, Ф.И.Ш)}

‎«ТАСДИҚЛАЙМАН»‎ ‎

^{(ҳудудий ЙҲХХБ номи)‎‎}

‎‎_______________________________________

‎‎^{(ҳудудий ЙҲХХБ номи)}

‎‎диагностика жиҳозлари ва назорат-ўлчов
‎асбобларини фойдаланишга топшириш
‎
‎ДАЛОЛАТНОМАСИ № ________ __________________________________________________________________
^{‎ (лавозими, унвони, Ф.И.Ш.)}

‎‎__________________________________________________________________

_______________________________________________________ иштирокида‎‎

^{‎‎(жиҳоз ёки асбоб номи)}

‎‎^{(диагностика станциясининг номи)‎}‎‎

‎‎Тўғри ўрнатилганлиги ва созлиги текширилди __________________________ __________________________________________________________________

^{‎‎(синов тури кўрсатилади)
‎}

‎‎____________________________
‎____________________________
‎