Ishlab chiqarish zaxiralari va tashkilotga qarashli bo‘lmagan, lekin buxgalteriya hisobida qayd etilgan boshqa turdagi mol-mulklar (mas’ul saqlashda bo‘lgan, ijaraga olingan, qayta ishlash uchun olingan), shuningdek biror-bir sababga ko‘ra hisobga olinmagan mol-mulk inventarizatsiya qilinishi kerak.

Asosiy vositalar ikki yilda kamida bir marta, kutubxona fondlari esa besh yilda bir marta inventarizatsiyadan o‘tkaziladi.

inventarizatsiyani tayinlagan tashkilot rahbarining vakili (komissiya raisi);

zarur hollarda (inventarizatsiya o‘tkazish qoidalari jiddiy buzilganligi aniqlangan va boshqa hollarda) tashkilot rahbarining topshirig‘iga binoan takroriy yalpi inventarizatsiyalarni o‘tkazadi;

tashkilotning buxgalteriya xizmati bilan birgalikda inventarizatsiya natijalarini aniqlashda ishtirok etadi va kamomadlar hamda qayta navlarga ajratishdagi ortiqcha chiqishlarni bir birini qoplashga olib borish, shuningdek tabiiy yo‘qolish me’yorlari doirasida kamomadlarni hisobdan o‘chirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqadi;

v) tovar-moddiy zaxiralarning ular narxi belgilanadigan farqlovchi belgilarini (turi, navi, rusumi, hajmi, preyskurant bo‘yicha tartib raqami, artikuli va boshqalar) ro‘yxatda to‘g‘ri ko‘rsatish;

Inventarizatsiya komissiyasining raisi hisobotlarga ilova qilingan barcha kirim-chiqim hujjatlariga “inventarizatsiyagacha ...da (sana)” deb ko‘rsatgan holda viza qo‘yadi, bu esa buxgalteriya xizmatiga hisob ma’lumotlari bo‘yicha inventarizatsiyani boshlash paytida mol-mulk qoldiqlarini aniqlash uchun asos bo‘lib xizmat qilishi kerak.

Agar mol-mulkni inventarizatsiya qilish bir necha kun mobaynida o‘tkazilsa, moddiy qiymatliklar saqlanayotgan xona inventarizatsiya komissiyasi ketayotganida muhrlanishi kerak. Inventarizatsiya komissiyalari ishida tanaffus bo‘lganda (tushlik vaqti, tunda, boshqa sabablarga ko‘ra), ro‘yxatlar inventarizatsiya o‘tkazilayotgan yopiq xonadagi yashikda (javon, seyfda) saqlanishi shart.

yordamchi binolar, yerto‘lalar va qiymatliklar saqlanadigan, alohida kirish-chiqish eshiklari bo‘lgan boshqa joylarni plombalash;

Haqiqatdagi qoldiqlarni tekshirish moddiy javobgar shaxslarning (kassirlar, xo‘jalik, savdo tashkiloti, omborxona, tayyorlov punkti mudirlari va boshqa moddiy javobgar shaxslar) majburiy ishtirok etishi bilan amalga oshiriladi.

Qiymatliklarning haqiqatda mavjudligini tekshirishda moddiy javobgar shaxslar o‘zgargan holda inventarizatsiya ro‘yxatlarini qiymatliklarni qabul qilgan shaxs ularni olganligi, topshirgan shaxslar esa ularni topshirganligi xususida imzolaydilar.

Ro‘yxatlarning barcha nusxalarida xatolarni tuzatish noto‘g‘ri yozuvlar ustiga chizish va chizilganlari ustiga to‘g‘ri yozuvlarni qo‘yish yo‘li bilan amalga oshirilishi kerak. Tuzatishlar izoh berilgan va inventarizatsiya komissiyasining barcha a’zolari va moddiy javobgar shaxslar tomonidan imzolangan bo‘lishi kerak.

20. Tashkilotlar rahbarlari tovar-moddiy zaxiralar va pul mablag‘lari to‘g‘ri hamda o‘z vaqtida inventarizatsiyadan o‘tkazilishi va ularning kutilmaganda inventarizatsiyadan o‘tkazilishini ta’minlash uchun javobgardir. Tashkilotlar rahbarlari ishchi inventarizatsiya komissiyasiga qiymatliklarning haqiqatda mavjudligini qisqa muddatlarda to‘liq va aniq tekshirishni ta’minlaydigan sharoitlarni yaratib berishlari shart.

Hisobga qabul qilinmagan obyektlar, shuningdek hisob registrlarida ularni tavsiflaydigan ma’lumotlar bo‘lmagan yoki noto‘g‘ri ma’lumotlar ko‘rsatilgan obyektlar aniqlanganda, inventarizatsiya komissiyasi inventarizatsiya ro‘yxatiga ana shu obyektlar bo‘yicha yetishmaydigan yoki to‘g‘ri ma’lumotlarni va texnik ko‘rsatkichlarni kiritishi kerak. Masalan:

Inventarizatsiya komissiyasi inventarizatsiya vaqtida aniqlangan hisobga olinmagan obyektlar qachon va kimning farmoyishi bilan barpo etilganini, ularni barpo etish xarajatlari qayerga hisobdan chiqarilganini aniqlashi va buni bayonnomada aks ettirishi kerak.

Agar inventarizatsiya komissiyasi kapital tusda qilingan ishlar (qavat qurish, yangi xonalar qurish va boshqalar) yoki imorat va inshootlarni qisman tugatish (ayrim konstruktiv elementlarni buzish) buxgalteriya hisobida aks ettirilmagan deb topsa, u tegishli hujjatlar bo‘yicha obyekt boshlang‘ich qiymatining ko‘payish yoki kamayish summasini aniqlashi va ro‘yxatda qilingan o‘zgarishlar to‘g‘risidagi ma’lumotlarni keltirishi kerak.

Bir vaqtda bir sex yoki bo‘limga kelib tushgan va guruh hisobining namunaviy inventar kartochkasida qayd etiladigan bir xil qiymatdagi xo‘jalik inventarlari, asboblar, dastgohlar va boshqa bir turdagi buyumlar inventarizatsiya ro‘yxatlarida mazkur buyumlar miqdori ko‘rsatilib nomlari bo‘yicha keltiriladi.

28. Tashkilotga tegishli asosiy vositalarni inventarizatsiya qilish bilan bir vaqtda ijaraga olingan va mas’ul saqlashda bo‘lgan asosiy vositalar ham tekshiriladi.

tashkilotning ulardan foydalanishga doir huquqlarini tasdiqlaydigan hujjatlarning mavjudligi;

qimmatli qog‘ozlar saqlanishi (haqiqatda mavjudligini buxgalteriya hisobi ma’lumotlari bilan taqqoslash orqali);

33. Qimmatli qog‘ozlar alohida emitentlar bo‘yicha inventarizatsiyadan o‘tkazilib, inventarizatsiya dalolatnomasida qimmatli qog‘ozlarning nomi, seriyasi, raqami, nominal va haqiqiy qiymati, uzish muddatlari va umumiy summasi ko‘rsatiladi.

34. Maxsus tashkilotlarga (qimmatli qog‘ozlarni saqlaydigan depozitariy, investitsiya vositachisi va boshqalar) saqlash uchun topshirilgan qimmatli qog‘ozlarni inventarizatsiyadan o‘tkazish tashkilot buxgalteriya hisobining tegishli hisobvaraqlarida qayd etilgan summalar qoldiqlarini ushbu maxsus tashkilotlar ko‘chirmalari ma’lumotlari bilan solishtirishdan iborat bo‘ladi.

37. Tovar-moddiy zaxiralar inventarizatsiya ro‘yxatiga nomenklatura raqami, turi, guruhi, artikuli, navi va miqdori ko‘rsatilgan holda har bir nom bo‘yicha kiritiladi.

40. Inventarizatsiya uzoq vaqt o‘tkazilganda va faqat tashkilot rahbari va bosh buxgalterining yozma ruxsati bilan inventarizatsiya jarayonida tovar-moddiy zaxiralar moddiy javobgar shaxslar tomonidan inventarizatsiya komissiyasi a’zolari ishtirokida berilishi mumkin.

yuklab jo‘natilgan tovar-moddiy zaxiralar bo‘yicha — xaridorlarga taqdim etilgan hisobvaraq-fakturalar nusxalari va to‘lov talabnomalari nusxalari;

Xaridorlar yoki buyurtmachilarga realizatsiya qilingan tovarlar va mahsulotlar (ish, xizmat) uchun haq to‘lashda uzoq vaqt kechikish yuz berganda, ushbu kechikishning sabablari aniqlanadi va inventarizatsiya komissiyasining bayonnomasida qayd etiladi.

miqdori va qiymati (hisob ma’lumotlariga binoan);

Ushbu qiymatliklar mas’ul saqlashida bo‘lgan tashkilotlardan inventarizatsiya ro‘yxatlarining nusxalari olinganda, komissiya qiymatliklarning haqiqatdagi mavjudligini inventarizatsiya ro‘yxatlari nusxalarining ma’lumotlar bilan tashkilotning o‘zidagi hujjatlarda ko‘rsatilgan ma’lumotlarni taqqoslash orqali aniqlaydi.

Yuvish va tuzatishga yuborilgan maxsus kiyim (korjoma) va sochiq-dasturxonlar inventarizatsiya ro‘yxatiga maishiy xizmat ko‘rsatish korxonalarining qaydnoma-yukxatlari yoki kvitansiyalari asosida yozilishi kerak.

to‘qimachilik idishlari (qoplari).

bekor qilingan buyurtmalar, shuningdek bajarilishi to‘xtatib qo‘yilgan buyurtmalar bo‘yicha tugallanmagan ishlab chiqarish qoldig‘ini aniqlash;

Ish joylarida bo‘lgan, ishlov berilmagan xom ashyo, materiallar va xarid qilinadigan yarim tayyor mahsulotlar tugallanmagan ishlab chiqarish ro‘yxatiga kiritilmaydi, balki alohida inventarizatsiya qilinadi va alohida ro‘yxatlarda qayd etiladi.

konservatsiyalangan va vaqtincha qurilishi to‘xtatilgan obyektlarning holatini.

55. Qurilishi tugallangan obyektlarga, shuningdek amalga oshirilmagan, balansdan o‘chirilishi kerak bo‘lgan qurilish bo‘yicha loyihalash-tadqiqot ishlariga dalolatnomalar tuziladi va ularda qurilishni to‘xtatish sabablari ko‘rsatilgan holda bajarilgan ishlar xarakteri va ularning qiymati to‘g‘risida ma’lumotlar keltiriladi.

57. Inventarizatsiya komissiyasi hujjatlar bo‘yicha kelgusi davr xarajatlari hisobvarag‘ida aks ettirilishi kerak bo‘lgan summani aniqlaydi va ro‘yxatga kiritadi.

Boquvdagi hayvonlar, yosh cho‘chqalar, qo‘y va echkilar, parranda hamda guruh tartibida hisobga olinadigan boshqa tur hayvonlar ro‘yxatlarga hisob registrlarida qabul qilingan nomenklaturaga ko‘ra har bir guruh bo‘yicha boshlar soni va tirik vazn (og‘irlik) ko‘rsatilgan holda kiritiladi.

61. Naqd pul mablag‘lari inventarizatsiya dalolatnomasida qiymatliklar qoldig‘i inventarizatsiya kunida naturada va hisob ma’lumotlari bo‘yicha ko‘rsatiladi va inventarizatsiya natijasi aniqlanadi.

62. Yo‘ldagi pul mablag‘larini inventarizatsiyadan o‘tkazish buxgalteriya hisobi hisobvaraqlarida qayd etilgan summalarni bank, pochta bo‘limi va boshqalarning kvitansiyalari ma’lumotlari bilan solishtirish orqali amalga oshiriladi.

65. Ishchi va xizmatchilarga qarzlar bo‘yicha o‘z vaqtida talab qilib olinmagan, deponentlar hisobvarag‘iga o‘tkazilishi kerak bo‘lgan ish haqi summalari, shuningdek ishchi va xizmatchilarga ortiqcha to‘lovlar summalari va yuzaga kelish sabablari aniqlanishi kerak.

balans bo‘yicha qayd etilgan debitorlik, kreditorlik va deponentlik qarzlari summalarining to‘g‘riligi va asoslanganligi, shuningdek debitorlik qarzini majburiy tartibda undirishga da’volar taqdim etilganligi;

Tashkilotga tegishli bo‘lmagan, lekin buxgalteriya hisobida qayd etilgan (mas’ul saqlashda bo‘lgan, ijaraga olingan, qayta ishlash uchun olingan) qiymatliklarga alohida solishtirish qaydnomalari tuziladi.