T/r

Chora-tadbirlar nomi

Ijro qilish muddati

Mas’ul bo‘lgan tashkilotlar

Bajariladigan ishlarning pirovard natijasi

I. Bioxilma-xillikni asrash va muhofaza etiladigan tabiiy hududlar faoliyatini takomillashtirish

1.

O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobining yangi nashrini tayyorlash. Bunda:

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi

O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobining oltinchi nashri Xalqaro tabiatni muhofaza qilish ittifoqi (IUCN) toifalari va mezonlari asosida tayyorlanadi.

Qizil kitobga kiritilgan turlarning muhofazasi borasidagi maqomi xalqaro standartlarga moslashtiriladi.

O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobini Tabiatni muhofaza qilish xalqaro ittifoqining (International Union for Conservation of Nature) talablari bo‘yicha tayyorlash yuzasidan “yo‘l xaritasi”ni ishlab chiqish;

2023-yil II chorak

O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobining yangi nashrini zamonaviy metodlar va Tabiatni muhofaza qilish xalqaro ittifoqi (IUCN) Qizil ro‘yxatida nazarda tutilgan toifalar va mezonlar asosida tayyorlash hamda chop etish.

2025-yil I chorak

2.

Yovvoyi holda o‘suvchi dorivor va oziq-ovqatbop o‘simliklarni, jumladan, ularning eksportbop turlarini yetishtirish va ko‘paytirish choralarini ko‘rish. Bunda:

plantatsiyalarni tashkil etish uchun aniq hisob-kitoblar asosida ekish materiallari (urug‘ va/yoki qalamcha) yig‘ib olish uchun kvota ajratish;

shirinmiya, shumg‘iya, na’matak, kovul va sassiq kavrak kabi dorivor va oziq-ovqatbop o‘simlik turlari bo‘yicha har yili kamida 10 ming gektar maydonda madaniy plantatsiyalarni tashkil etish.

2023-yil noyabr

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi

Respublikada mavjud yovvoyi holda o‘suvchi dorivor va oziq-ovqatbop o‘simliklar 19,5 ming gektar madaniy plantatsiyalari doimiy monitoringi olib boriladi.

Yovvoyi holda o‘suvchi dorivor va oziq-ovqatbop o‘simliklar, jumladan, ularning eksportbop turlarining madaniy plantatsiyalari ko‘paytiriladi.

Ushbu o‘simliklarning tabiiy populyatsiyasi ortadi va yo‘qolib ketish xavfining oldi olinadi.

Madaniy plantatsiyalarni ko‘paytirish natijasida 2026-yildan boshlab:

sohada eksport salohiyati 3 baravarga ortadi;

doimiy 500 nafar, mavsumiy 20 mingnafar aholi bandligi ta’minlanadi.

3.

“O‘zbekiston ekologiyasi va tabiiy resurslari atlasi”ni yaratish. Bunda:

tegishli vazirlik va idoralar mutaxassislaridan iborat idoralararo ishchi guruh tuzish;

tabiiy resurslar va ekologiya bo‘yicha ma’lumotlarni to‘plash va umumlashtirish;

tegishli masshtabdagi tabiiy resurslar va ekologiya bo‘yicha xaritalar tuzish;

“O‘zbekiston ekologiyasi va tabiiy resurslari atlasi”ni nashr etish.

2023 — 2025-yillar

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi

O‘zbekiston Respublikasining tabiiy resurslari, iqlimi va ekologik holatini aks ettiradigan yagona jamlangan xarita shakllantiriladi.

Xaritada quyidagilar aks ettiriladi:

hayvonot dunyosi obyektlari;

o‘simliklar;

tuproq;

yer usti suvlari;

iqlim;

landshaft va tabiiy geografik rayonlashtirish;

muhofaza etiladigan tabiiy hududlar;

o‘rmon xo‘jaliklari;

yer ostining geologik tuzilishi va boshqa ma’lumotlar.

4.

Muhofaza etiladigan tabiiy hududlar maydonlarini kengaytirish. Bunda:

“Zarafshon” milliy tabiat bog‘ini 2 ming gektarga, “Surxon” va “Nurota” davlat qo‘riqxonalari hududini 4-5 ming gektargacha ke�gaytirish bo‘yicha o‘rganish ishlarini amalga oshirish;

ilmiy asoslangan taklif va xaritalarni tayyorlash;

muhofaza etiladigan tabiiy hududlar maydonini kengaytirish yuzasidan Vazirlar Mahkamasiga taklif kiritish.

2023-yil dekabr

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi

Ushbu muhofaza etiladigan tabiiy hududlarning kengaytirilishi natijasida noyob hayvonlarning soni ortib, o‘simlik qoplami tiklanishiga erishiladi. Jumladan, Buxoro bug‘usining soni Zarafshon milliy tabiat bog‘ida besh yil muddatda 200 boshdan, Surxon davlat qo‘riqxonasida morxo‘rlar 800 boshdan, Buxoro tog‘ qo‘yi 200 boshdan, Nurota davlat qo‘riqxonasida Qizilqum qo‘yi soni 2,5 ming boshdan ortadi. Shu bilan birga ushbu hududlardagi noyob o‘simlik turlarini genetik baza sifatida saqlab qolinishiga erishiladi.

5.

Milliy tabiat bog‘lari faoliyatini muvofiqlashtirish. Bunda:

“Zomin”, “Ugom-Chotqol”, “Orolqum”, “Orolbo‘yi”, “Pop”, “Omonqo‘ton”, “Yuqori To‘palang” va “Bobotog‘” milliy tabiat bog‘larini Muhofaza etiladigan tabiiy hududlarni boshqarish departamenti huzuriga o‘tkazish;

Yuridik maqomga ega muhofaza etiladigan tabiiy hududlarning tashkiliy-huquqiy masalalariga oid hujjatlarini xatlovdan o‘tkazish va ularga o‘zgartirishlar kiritish.

2023-yil avgust

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi

Muhofaza etiladigan tabiiy hududlarni boshqarish va ularning faoliyatini muvofiqlashtirishda yaxlitlik, yagona boshqarish siyosati ta’minlanadi. Ularning faoliyati, amalga oshirilayotgan tadbirlar tizimi yagona xalqaro standartlar asosida amalga oshiriladi.

Ilmiy-tadqiqot ishlari va tabiat majmualari monitoringi yuritilishining sifati oshiriladi, belgilangan muhofaza rejimining ta’minlanishida samaradorlik ortadi.

6.

Muhofaza etiladigan tabiiy hududlarning moddiy-texnik bazasini mustahkamlash. Bunda:

1) 2023-yilda “Surxon”, “Nurota” va “Hisor” davlat qo‘riqxonalari, “Zarafshon” milliy tabiat bog‘i va “Jayron” pitomnigini boshqarish va monitoring tizimiga zamonaviy texnologiyalarni joriy qilish hamda ularning moddiy-texnika bazasini mustahkamlash.

2) 2024-yilda “Markaziy Qizilqum” “Pop”, “Omonqo‘ton”, “Bobotog‘” va “Yuqori To‘palang” milliy tabiat bog‘lari, “Oqtog‘-Tomdi”, “Qizilqum” davlat qo‘riqxonalari, “Borsakelmas” va “Sudochye-Akpetki” davlat buyurtma qo‘riqxonalarini boshqarish va monitoring tizimiga zamonaviy texnologiyalarni joriy qilish hamda ularning moddiy-texnika bazasini mustahkamlash;

3) 2025-yilda “Saygachiy” majmua buyurtma qo‘riqxonasi, “Orolqum”, “Orolbo‘yi”, “Xorazm”, “Janubiy Ustyurt”, “Zomin” va “Ugom-Chotqol” milliy tabiat bog‘lari, “Zomin” davlat qo‘riqxonasi va “Chotqol” davlat biosfera qo‘riqxonasi, Quyi Amudaryo davlat biosfera rezervatini boshqarish va monitoring tizimiga zamonaviy texnologiyalarni joriy qilish hamda ularning moddiy-texnika bazasini mustahkamlash;

2023 — 2025-yillar

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi

Muhofaza etiladigan tabiiy hududlar uchun dron, kuzatish kamerasi, fotoqopqonlar xarid qilish, onlayn nazorat tahlil markazini tashkil qilish, aerokosmik kuzatish ma’lumotlaridan foydalanish orqali monitoring tizimiga zamonaviy texnologiyalarni joriy etish choralari ko‘riladi.

Natijada hududlarning antropogen tahdid darajasi yuqori bo‘lgan manzillarini va tahdid turlarini (chorva mollarining noqonuniy boqilishi, brakonyerlik, mahalliy aholi tomonidan qo‘riqxona yerlarining o‘zlashtirilishi) tezkor aniqlash va bartaraf etish imkoniyati yaratiladi.

Muhofaza etiladigan tabiiy hududlarda qo‘riqlash va ilmiy-tadqiqot ishlarini olib borish va monitoring ishlari samaradorligi ortadi hamda huquqbuzarliklar sonining keskin kamayishiga erishiladi. Inson omilining ishtiroki maksimal darajada kamayadi.

7.

“Chotqol” davlat biosfera va “Oqtog‘-Tomdi” davlat qo‘riqxonalarining qo‘riqlanma zonalarini belgilash. Bunda:

“Chotqol” davlat biosfera va “Oqtog‘-Tomdi” davlat qo‘riqxonalarining qo‘riqlanma (bufer) zonalarini belgilash uchun hududni xatlovdan o‘tkazish;

“Chotqol” davlat biosfera va “Oqtog‘-Tomdi” davlat qo‘riqxonalarining qo‘riqlanma (bufer) zonalari xaritalarini tayyorlash;

“Chotqol” davlat biosfera va “Oqtog‘-Tomdi” davlat qo‘riqxonalarining qo‘riqlanma (bufer) zonalarini belgilash yuzasidan Vazirlar Mahkamasiga taklif kiritish.

2024-yil avgust

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi

“ Muhofaza etiladigan tabiiy hududlar to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonunining 47-moddasi talablari bajariladi. Bunda:

ushbu muhofaza etiladigan tabiiy hududlarga salbiy ta’sirning oldini olish maqsadida qo‘riqlanma zonalarda xo‘jalik faoliyati va boshqa faoliyat cheklanadi yoki taqiqlanadi;

qo‘riqlanma zonalarning bir qismida ekologik turizmni tashkil etish, mazkur hudud uchun xos bo‘lgan kamyob hamda yo‘qolib ketish xavfi ostida turgan o‘simliklar va hayvonlarning turlarini ko‘paytirish maqsadida tabiiy pitomniklar barpo etish imkoniyatlari yaratiladi.

8.

Quyi Amudaryo davlat biosfera rezervatida Amudaryodan nasos orqali suv chiqarish ishlarini hamda uning hududidagi 2 gektar maydonda Buxoro bug‘usi uchun volyer va tashrif markazini tashkil etish. Bunda:

Quyi Amudaryo davlat biosfera rezervatidagi Buxoro bug‘ularining ozuqa bazasini yaxshilash, o‘simliklarni nobud bo‘lishdan saqlash va qayta tiklanishini ta’minlash maqsadida Amudaryodan nasos orqali suv chiqarish ishlarini yakuniga yetkazish;

biosfera rezervatining qo‘riqlanma (bufer) zonasidagi 2 gektar maydondaBuxoro bug‘usi uchun volyer va tashrif markazini qurish.

2023-yil dekabr

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi

Amudaryodan nasos orqali suv chiqarish ishlari va Quyi Amudaryo davlat biosfera rezervatining qo‘riqlanma (bufer) zonasidagi 2 gektar maydonda Buxoro bug‘usi uchun volyer va tashrif markazi qurilishini yakuniga yetkazish orqali:

biosfera rezervatidagi Buxoro bug‘ularining ozuqa bazasi yaxshilanadi;

o‘simlik qoplamasining qayta tiklanishi ta’minlanadi.

Mazkur hududlarda ekologik turizmni tashkil etish imkoniyatlari yaratiladi.

9.

Hisor davlat qo‘riqxonasining “Suvtushar sharsharasi” ekoturistik obyekti infratuzilmasini yaxshilash. Bunda:

Hisor davlat qo‘riqxonasining “Suvtushar sharsharasi” ekoturistik obyektiga sayyohlarni jalb qilish imkoniyatlarini hamda xizmat ko‘rsatish sifatini oshirish maqsadida uning atrofida turistik infratuzilma barpo etish;

“Suvtushar sharsharasi” ekoturistik obyektiga olib boruvchi 60 km yo‘lni ta’mirlash.

2023-yil dekabr

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi

Tashrif buyuruvchilarning ekoturistik maskanga borishi uchun qulay yo‘l infratuzilmasi yaratiladi.

Hisor davlat qo‘riqxonasining “Suvtushar sharsharasi”da tashrif buyuruvchilarga tegishli sharoitlar, jumladan, kuzatuv maydonchasi, ayvonlar (besedkalar), dam olish va to‘xtash joylari, ekoturistik marshrutlar yaratilishi natijasida yiliga 10 ming nafar sayyoh jalb etiladi.

Sayyohlarga xizmat ko‘rsatish bilan bog‘liq 50 dan ortiq yangi ish o‘rinlari yaratiladi.

10.

Farg‘ona va Namangan viloyatlarida bioxilma-xillikni saqlash, tabiiy majmualarni qayta tiklash hamda ekoturizmni rivojlantirish maqsadida muhofaza etiladigan tabiiy hudud tashkil etish.

2024-yil aprel

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi, Namangan va Farg‘ona viloyatlari hokimliklari

bilan birgalikda

Farg‘ona viloyatining Yozyovon tabiiy yodgorligi, So‘x, Sho‘rsuv, Qayroqqum, Kattaturk va Namangan viloyatining Mingbuloq va Pop adirliklari tabiiy hududlarida bioxilma-xillikni saqlash, tabiiy majmualarni qayta tiklash hamda ekoturizmni rivojlantirish maqsadida umumiy maydoni 100 gektardan ortiq bo‘lgan milliy tabiat bog‘ini tashkil etish yuzasidan qaror loyihasi Vazirlar Mahkamasiga kiritiladi. Ushbu hududlarda muhofaza etiladigan tabiiy hudud tashkil etish natijasida qayd etilgan tabiiy maskanlardagi tabiat majmualari, noyob va endemik hisoblangan 15 dan ortiq hayvon turi, 20 dan ortiq o‘simlik turlarining yashash hamda o‘sish joylari muhofazaga olinadi.

Ekoturizmni rivojlantirish maqsadida infratuzilma va ekoturistik marshrutlar yaratiladi.

Natijada yiliga 2 mingdan ortiq sayyohlar hududga jalb etiladi. Sayyohlarga xizmat ko‘rsatish bilan bog‘liq 50 dan ortiq yangi ish o‘rinlari yaratiladi.

11.

Yovvoyi qushlar va sut emizuvchi hayvonlar turlari hisobini yuritish. Bunda:

Qoraqalpog‘iston Respublikasi, Xorazm, Jizzax, Sirdaryo va Farg‘ona viloyatlarida iqtisodiy ahamiyatga ega hayvonot dunyosi obyektlari turlarini xatlovdan o‘tkazish va ularning sonini aniqlash;

iqtisodiy ahamiyatga ega yovvoyi qushlar va sut emizuvchi hayvonlar turlarini saqlash va ulardan foydalanish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqish.

2023-yil dekabr

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi

Qoraqalpog‘iston Respublikasi, Xorazm, Jizzax, Sirdaryo va Farg‘ona viloyatlaridagi yovvoyi qushlar va sut emizuvchi hayvonlarning turlari sanoqdan o‘tkaziladi.

Ularning hisobi, tarqalish areali, yashash muhiti, xo‘jalikda foydalanish bo‘yicha hamda boshqa sifat tavsiflari bo‘yicha ma’lumotlar bazasi shakllantiriladi.

Qizil kitobga kiritilgan yovvoyi hayvonlar hisobi xatlovdan o‘tkaziladi.

Yovvoyi hayvonlarning kadastri shakllantiriladi.

Olingan ma’lumotlar asosida hayvonot dunyosidan foydalanish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqiladi.

12.

Istiqbolli xomashyobop o‘simlik turlari hisobini yuritish. Bunda:

Sirdaryo, Samarqand va Qashqadaryo viloyatlarida tabiiy holda tarqalgan xomashyobop o‘simliklar ro‘yxatini shakllantirish;

dorivor, ozuqa va texnik o‘simliklarning yovvoyi holda o‘suvchi turlari tabiiy zaxiralarini xatlovdan o‘tkazish;

viloyatlar kesimida qishloq xo‘jaligi, o‘rmon fondi va zaxira yerlarida o‘rganiladigan o‘simlik turlarining tarqalish maydonlarini, xomashyobop turlarning biologik va ekspluatatsion zaxiralarini aniqlash.

2023-yil dekabr

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi

Sirdaryo, Samarqand va Qashqadaryo viloyatlarida tabiiy holda tarqalgan xomashyobop o‘simliklar hisobdan o‘tkaziladi.

Ularning tarqalishi, populyatsiya holati, soni va sifat tavsiflari, o‘sadigan umumiy muhiti bo‘yicha ma’lumotlar bazasi shakllantiriladi. Ulardan xo‘jalikda foydalanish hajmlari, ularni saqlash va iqtisodiy baholash bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqiladi. Xomashyobop o‘simliklarning kadastri shakllantiriladi.

13.

Yovvoyi o‘simlik va hayvonot dunyosi obyektlarini muhofazasini tizimli tashkil etish. Bunda:

Bosh prokuratura va Ichki ishlar vazirligi bilan birgalikda yovvoyi o‘simlik va hayvonot dunyosi obyektlarini noqonuniy olib kirish va chetga olib chiqib ketish, saqlash, ruxsatsiz tabiatdan ajratib olish holatlari ustidan ta’sirchan nazorat tizimini o‘rnatish;

Davlat bojxona qo‘mitasi va Raqamli texnologiyalar vazirligi bilan birgalikda yovvoyi o‘simlik va hayvonot dunyosi obyektlari va ularning qismlarini chetga olib chiqish va chetdan olib kirish jarayonlarining elektron nazoratini ta’minlash maqsadida idoraviy axborot tizimlarini integratsiya qilish orqali o‘zaro elektron axborot almashinuvini yo‘lga qo‘yish.

2023-yil oktabr

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi

Yovvoyi o‘simlik va hayvonot dunyosi obyektlarini chetga olib chiqishda ularni bojxona hududidan olib o‘tishning elektron nazorati yo‘lga qo‘yiladi.

Buning natijasida, kavrak o‘simligi ildizi, na’matak mevalari va shirinmiya ildizi kabi yovvoyi o‘simliklarni, shuningdek, hayvonot dunyosi obyektlarini tegishli ruxsatnomasiz olib chiqib ketish holatlariga chek qo‘yiladi.

14.

Surxondaryo viloyati, Jarqo‘rg‘on tumani, “G‘ur-G‘ur” mahallasidagi, “Oqtepa” tabiat bog‘i hududini Vazirlik balansiga bepul o‘tkazish hamda bepul o‘tkazib berish bo‘yicha qabul qilish-topshirish dalolatnomasini rasmiylashtirishni ta’minlash.

2023-yil iyul

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi,

Surxondaryo viloyati hokimligi

O‘rmon resurslarining boy salohiyatidan to‘la-to‘kis va oqilona foydalanishni ta’minlash, ulardan foydalanish samaradorligini oshirish yo‘lga qo‘yiladi.

16.

Akademik F. Rusanov nomidagi Botanika bog‘i faoliyatini takomillashtirish, shu jumladan, ilmiy salohiyatini kuchaytirish, moddiy-texnik bazasini yaxshilash, hududlarda ularning tajribasini qo‘llash va filiallarini tashkil etish.

2023-yil 1-oktabr

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi, Fanlar akademiyasi

Akademik F. Rusanov nomidagi Botanika bog‘ining imkoniyatlaridan keng foydalangan holda respublikada bioxilma-xillik sohasini ilmiy jihatdan o‘rganish tizimi takomillashtiriladi.

II. Atrof-muhitni muhofaza qilish va chiqindilarni boshqarish faoliyatini takomillashtirish

17.

Yirik va o‘rta toifaga kiruvchi sanoat obyektlarida chang-gaz tozalash uskunalarini modernizatsiya qilish va yangilarini o‘rnatish. Bunda, xo‘jalik yurituvchi subyektlarning o‘z mablag‘lari hisobidan 145 ta sanoat korxonalarida 714 ta chang-gaz tozalash uskunalarini yangilash va modernizatsiya qilish.

2023-yil dekabr

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi

Hududlardagi sanoat obyektlari tashlamalari ekologik normalarga moslashtiriladi.

Atmosfera havosiga 10 ming tonnadan ortiq sanoat tashlamalari tashlanishining oldi olinadi.

Aholi uchun musaffo havo va qulay ekologik muhit yaratiladi.

18.

Transport vositalarining atmosfera havosiga ta’sirini kamaytirish choralarini ko‘rish. Bunda:

avtotransport vositalari ustidan ekologik nazoratni o‘rnatish hamda tashlamalarning belgilangan me’yor darajasida bo‘lishini ta’minlash maqsadida ikki bosqichli “Toza havo” oyligini o‘tkazish;

300 mingta avtotransport vositalarining atmosfera havosiga ta’sirini aniqlash.

2023-yil avgust-sentabr

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi

Avtotransport vositalarining atmosferaga tashlamalari me’yor darajasiga keltiriladi hamda ular ustidan ekologik nazorat o‘rnatiladi.

265 ta kuzatuv va o‘lchash nuqtalari tashkil etilib, avtotransportlar ustidan ekologik nazorat o‘rnatiladi.

Yo‘llarda atmosfera havosining ortiqcha ifloslantirilishiga barham beriladi.

19.

Belgilangan ekologik me’yorlarga javob bermaydigan transport vositalarini harakatlanishini cheklash. Bunda:

Toshkent shahrining 4 ta kirish (Uchqaxramon, Erkin, Sharq, Bektemir) yo‘l patrul maskanlarida doimiy (tunu-kun) ekologik postlarni tashkil etish;

ekologik me’yorlarga javob bermaydigan transport vositalariga cheklovlar joriy etish.

2023-yil dekabr

Ichki ishlar vazirligi,Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi

Ekologik me’yorlarga javob bermaydigan transport vositalari harakati tartibga solinadi. Atmosfera havosiga zararli tashlamalar tashlanishi oldi olinadi.

20.

Toshkent shahrida “№-2” (yuk tashish quvvati — 3,5 — 12,0 tonna) va “№-3” (yuk tashish quvvati — 12,0 tonnadan yuqori) toifasiga kiruvchi transport vositalarining harakatini tartibga solish. Bunda:

o‘rnatilgan standartlarga javob bermaydigan transport vositalarini kichik avtomobil halqa yo‘li orqali harakatlanishini ta’minlash;

aholi gavjum va yashil hududlarni “Ekologik hudud” etib belgilab, ushbu hududlarda transportlar harakatini to‘liq cheklash va maxsus jarima miqdorlarini belgilash;

kunning ma’lum vaqtlarida shahar markaziy ko‘chalarida avtomobil harakatlanishiga taqiq o‘rnatish tizimini joriy qilish.

2023-yil dekabr

Ichki ishlar vazirligi, Transport vazirligi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi

“№-2” (yuk tashish quvvati — 3,5 — 12,0 tonna) va “№-3” (yuk tashish quvvati — 12,0 tonnadan yuqori) toifasiga kiruvchi transport vositalarining Toshkent shahrida harakatini tartibga solinadi.

21.

Toshkent shahridagi qurilish maydonlaridan atmosferaga chiqayotgan changlarni kamaytirish choralarini ko‘rish. Bunda:

Toshkent shahridagi qurilish maydonlarini to‘liq xatlovdan o‘tkazish;

belgilangan qonun talablarini buzgan xo‘jalik yurituvchi subyektlarga nisbatan tegishli choralarni ko‘rish.

Doimiy

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi, Qurilish vazirligi

Atmosferaga qurilish jarayonlaridan chiqayotgan chang va zararli moddalar kamayishiga erishiladi.

22.

Sanoat korxonalarida 80 ta lokal oqova tozalash inshootlarini qurish va mavjudlarini rekonstruksiya qilish. Bunda:

me’yoridan ortiqcha ifloslangan ishlab chiqarish oqova suvlarini hosil qiluvchi korxonalar bilan lokal oqova tozalash inshootlarini qurish, mavjudlarini rekonstruksiya qilish dasturini ishlab chiqish va tasdiqlash;

dastur ijrosini ta’minlash yuzasidan ekologik nazorat tadbirlarini amalga oshirish.

2023-yil dekabr

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi

2023 yilda 80 ta sanoat korxonalarida lokal tozalash inshootlari quriladi va rekonstruksiya qilinadi.

Dasturga kiritilgan korxonalarda ekologik nazorat tadbirlari amalga oshiriladi va ularning nazorati kuchaytiriladi.

Buning natijasida kunlik hosil bo‘layotgan 73,2 ming metr kub yoki yillik 21,9 mln metr kub ifloslangan oqova suvlarning atrof-muhitga tozalanmasdan tashlanishining oldi olinadi, ochiq suv havzalarining suv sifati yaxshilanadi. Jumladan, Qoraqalpog‘iston Respublikasida — 3 ta, Andijonda — 6 ta, Buxoroda — 2 ta, Jizzaxda — 7 ta, Qashqadaryoda — 4 ta, Navoiyda — 7 ta, Namanganda — 6 ta, Samarqandda — 8 ta, Sirdaryoda — 8 ta, Surxondaryoda — 4 ta, Toshkentda — 13 ta, Xorazmda — 4 ta va Toshkent shahrida — 7 ta korxonada lokal tozalash inshootlari qayta tiklanadi.

23.

Respublikada 7 mingga yaqin sanoat va ijtimoiy obyektlar ko‘mir yoqilg‘isiga o‘tishi munosabati bilan ko‘mir qazib olish va uni boyitish bo‘yicha atrof-muhitga kam ta’sirli usullarni joriy etish.

2023-yil dekabr

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi, Energetika vazirligi

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “2023-yilda qayta tiklanuvchi energiya manbalarini va energiya tejovchi texnologiyalarni joriy etishni jadallashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” 2023-yil 16-fevraldagi PQ-57-son qarori ijrosi doirasida atrof-muhitga kam ta’sirli usullar joriy etiladi.

24.

Respublikada faoliyat ko‘rsatayotgan yirik sement ishlab chiqarish zavodlarida atmosferaga tashlama tashlovchi manbalarida yuqori samarador chang-gaz tozalash uskunalarini o‘rnatish.

2023-2024-yillar davomida

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi,

Iqtisodiyot va moliya vazirligi,

aloqador vazirlik va idoralar

Atrof-muhitga zararli tashlamalar kamayadi.

25.

Foydali qazilmalarni qazib olish natijasida buzilgan 6 075 gektar yer maydonlarini rekultivatsiya qilish. Bunda:

yer osti boyliklarini qazib olish tufayli buzilgan yerlarning xatlovi natijasida aniqlangan maydonlarni 2023 — 2025-yillarda hududlar kesimida rekultivatsiya qilish reja jadvaliga muvofiq, 2023-yilda tog‘-kon sanoati va geologiya korxonalari tomonidan buzilgan yer maydonlarini o‘rganish;

1 410 gektar buzilgan yer maydonlarining rekultivatsiya qilinishini ta’minlash yuzasidan ekologik nazorat tadbirlarini amalga oshirish.

2023 — 2025-yillar davomida

(har yili o‘rtacha 2 000 gektar)

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi

Navoiy viloyatining tumanlarida, jumladan Uchquduqda — 8 minggektar, Tomdida — 3 ming gektar, Konimexda — 4,7 ming gektar; Samarqand viloyatining tumanlarida, jumladan, Nurobodda — 2,4 ming gektar, Paxtachida 1, 5 ming gektar, Buxoro viloyatining G‘ijduvon tumanida 854 ga va Jizzax viloyatining G‘allaorol tumanida 348 gektar;

shuningdek, korxonalar kesimida “Navoiy KMK” AJ — 36,6 ming gektar, “Olmaliq KMK” AJ — 8,5 ming gektar, “O‘zbekneftgaz” AJ — 7,6 ming gektar, Davlat geologiya qo‘mitasi — 3,5 ming gektar, “O‘zqurilishmateriallari” uyushmasi — 2,2 ming gektar, “O‘zbekko‘mir” AJ — 2,1 ming gektar va boshqalar — 532 gektar rekultivatsiya qilinishi kerak bo‘lgan yer maydonlari mavjud.

2023-yildan boshlab yiliga o‘rtacha 2 000 gektar maydonlarni rekultivatsiya qilish hisobiga 6 075 gektar qo‘shimcha yer maydonlari qayta tiklanadi, ushbu yer maydonlaridan qishloq xo‘jaligi mahsulotlari yetishtirish imkoniyati yaratiladi.

26.

Sirdaryo havzasi daryolari (Norin, Qoradaryo, Chirchiq, Ohangaron)da ifloslantiruvchi manbalarni aniqlash va ularni bartaraf qilish yuzasidan ekologik nazorat tadbirlarini olib borish. Bunda:

Sirdaryo havzasi daryolari suvining sifatini aniqlash bo‘yicha boshlang‘ich, oraliq va quyilish nuqtalaridan olingan suv namunalari tahlilini o‘tkazish;

ochiq suv havzalariga oqova chiqarayotgan sanoat korxonalari monitoringi asosida ustuvor ifloslantiruvchi manbalarni aniqlash va bartaraf qilish.

2023-yil sentabr

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi

Transchegaraviy Sirdaryo daryosining chegara nuqtalaridan olingan suv namunalarining tahlili bo‘yicha ma’lumotlar almashinuvi yo‘lga qo‘yiladi.

Andijonda — 26 ta, Farg‘onada — 23 ta, Sirdaryoda — 8 ta, Toshkent viloyatida — 17 ta sanoat korxonalari va Namangan viloyatidagi 2 ta kommunal oqova tozalash inshootlari monitoring qilinadi.

Sirdaryo havzasi daryolari bo‘lgan Norin, Qoradaryo, Chirchiq, Ohangaron daryolari bo‘ylab xatlo o‘tkazilishi natijasida suvni ifloslantiruvchi qo‘shimcha manbalar aniqlanadi.

Ochiq suv havzalariga salbiy ta’sir ko‘rsatish holatlarni bartaraf etish choralari ko‘riladi, monitoring qilinadigan obyektlar soni va geografiyasi ortadi, suv ifloslanishining oldi olinadi.

27.

Daryo va soylar o‘zanlarini tozalash va ruxsatnoma asosida qum shag‘al qazib olish bilan shug‘ullanib kelayotgan subyektlar faoliyatini tanqidiy o‘rganish. Bunda:

ekologik nazorat tadbirlarini tezkorlik bilan o‘tkazish imkonini yaratish maqsadida malakali ekolog va marksheyderlik ishi mutaxassislaridan iborat “Qum-shag‘al qazib olinishi bo‘yicha nazorat guruhi”ni tashkil qilish;

daryo va soylarda o‘zan tozalash va ruxsatnoma asosida qum-shag‘al qazib olish ishlari olib borayotgan subyektlar faoliyatini tanqidiy o‘rganish;

noqonuniy qum-shag‘al qazib olish bilan shug‘ullanuvchi tadbirkorlik subyektlari faoliyatini bosqichma-bosqich tugatish va quruqlikda joylashgan konlarga yo‘naltirish.

2024-yil iyul

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi

Chirchiq, Ohangaron, Zarafshon, Oqdaryo va Qoradaryo, Sangzor daryolari o‘zanlarida ruxsatnoma asosida qum-shag‘al qazib olish bilan shug‘ullanib kelayotgan subyektlar faoliyati ustidan nazorat kuchaytiriladi. Qonunbuzilishi holatlari aniqlangan taqdirda, shartnoma va ruxsatnomalar bekor qilinadi hamda ular quruqlikda joylashgan konlarga yo‘naltiriladi.

Buning natijasida tabiiy suv havzalarining ekologik holati yaxshilanadi, yer osti suvlarining ifloslanishi, ko‘p yillik o‘rtacha sathi pasayishining oldi olinadi.

28.

Respublika hududida amalga oshirilayotgan xo‘jalik va boshqa turdagi faoliyatning ekologik talablarga muvofiqligini belgilash yuzasidan davlat ekologik ekspertizasini o‘tkazish. Bunda:

amalga oshirilayotgan xo‘jalik va boshqa xil faoliyatning atrof-muhitga ta’sir ko‘rsatish toifasini aniqlash yuzasidan xatlov o‘tkazish;

xatlov natijalari asosida xo‘jalik yurituvchi subyektlarni davlat ekologik ekspertizasidan o‘tkazish va ularning faoliyatini ekologik talablarga muvofiqlashtirish;

xo‘jalik yurituvchi subyektlarga berilgan davlat ekologik ekspertizasining ijobiy xulosalarida belgilangan talablarning bajarilishini nazorat qilish.

2023-yil davomida

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi

Respublika hududida 20 mingga yaqin xo‘jalik yurituvchi subyektlar faoliyatini davlat ekologik ekspertizasidan o‘tkazish orqali ekologik talablarga muvofiqlashtiriladi.

Samarali ekologik nazorat tizimi tashkil etiladi.

29.

Respublika bo‘yicha 34 ta yer usti tabiiy suv obyektlari (daryolar, kichik daryolar va tabiiy ko‘llar)ning sanitariya-muhofaza zonalari va sohil bo‘yi mintaqalarini belgilash. Bunda davlat budjeti mablag‘lari hisobidan:

“O‘zdaverloyiha” davlat ilmiy-loyihalash instituti bilan shartnoma asosida tabiiy suv havzalari uchun suvni muhofaza qilish zonalari va qirg‘oqbo‘yi mintaqalarini belgilash loyihalarini ishlab chiqish;

tegishli mahalliy hokimiyat organlari qarorlari bilan suvni muhofaza qilish zonalarini belgilash.

2023 — 2025-yillar

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi

2023-yil 14 ta, 2024-yilda, 2025-yilda 10 ta yer usti tabiiy suv obyektlarining suvni muhofaza qilish zonalari va sohil bo‘yi mintaqalari belgilanadi va ushbu hududda joylashgan ifloslantiruvchi manbalar aniqlanib, ularni bartaraf qilish choralari ko‘riladi.

Suvni muhofaza qilish zonalari va sohil bo‘yi mintaqalarida suv sifatiga ta’sir ko‘rsatuvchi obyektlarni joylashtirish, qurish holatlarining oldi olinadi.

30.

Mavjud avtomobil yuvish shoxobchalarida bosqichma-bosqich suv aylanma tizimini joriy etish hamda ularni zamonaviy suv tindirgichlar va suv tejovchi uskunalar bilan jihozlash, shuningdek, avtomobil yuvish shoxobchalarining o‘z-o‘ziga xizmat ko‘rsatadigan turlarini kengaytirish.

2024-yil yanvardan boshlab

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi, Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari bilan birgalikda

Suv resurslari tejalishiga va iqtisod qilinishiga erishiladi.

31.

Qattiq maishiy chiqindilarni to‘plash va olib chiqib ketish xizmatlarini ko‘rsatish sohasida shartnomaviy munosabatlarni takomillashtirish.

Bunda, yuridik shaxslarni qattiq maishiy chiqindilarni olib chiqib ketish xizmatlari bo‘yicha qonunchilik hujjatlariga muvofiq belgilangan tartibda shartnoma tuzishini rag‘batlantiruvchi mexanizmlar (iqtisodiy yoki ma’muriy ta’sir choralari) yuzasidan Vazirlar Mahkamasiga taklif kiritish.

2023-yil iyul

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi

Aholi yashash punktlarida belgilanmagan joylarga maishiy chiqindilarni tashlash holatlari keskin kamayadi.

Aholi yashash punktlarida maishiy chiqindilarning atrof-muhitga salbiy ta’siri kamayadi va ekologik vaziyat sezilarli darajada yaxshilanadi.

Sanitar tozalash sohasida xizmat ko‘rsatuvchi korxonalarning moliyaviy holatiga ijobiy ta’sir qiladi.

Shartnoma taraflari o‘rtasida huquq va majburiyatlar hamda boshqa huquqiy munosabatlar vujudga keladi.

32.