OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI QURILISH VA UY-JOY KOMMUNAL XOʻJALIGI VAZIRINING
BUYRUGʻI
SHNQ 2.08.02-24 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida
[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2026-yil 29-oktabrda hisobga olindi, hisob raqami 418]
1. SHNQ 2.08.02-24 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
2. Quyidagilar oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin:
Oʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining 2024-yil 2-apreldagi 01/2-7-son buyrugʻi bilan tasdiqlangan SHNQ 2.08.02-23 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalari (hisob raqami 249, 2024-yil 6-may);
Oʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining 2025-yil 23-oktabrdagi 01/2-41-son buyrugʻi bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi tomonidan qabul qilingan ayrim shaharsozlik normalari va qoidalariga qoʻshimcha va oʻzgartirishlar (hisob raqami 376, 2025-yil 30-oktabr) 2-bandi.
3. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Energetika vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligi, Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasi, Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi, Turizm qoʻmitasi, Energiya samaradorligi milliy agentligi, Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi sohasida nazorat qilish inspeksiyasi hamda Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi bilan kelishilgan.
4. Mazkur buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
Vazir Sh. XIDOYATOV
Toshkent sh.,
2026-yil 10-sentabr,
01/2-36-son
Kelishildi:
Ijtimoiy himoya milliy agentligi direktori M. OLLOYOROV
2026-yil 4-sentabr
Energetika vaziri Sh. XODJAYEV
2026-yil 28-avgust
Turizm qoʻmitasi raisi A. AQQULOV
2026-yil 26-avgust
Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi sohasida nazorat qilish inspeksiyasi boshligʻining birinchi oʻrinbosari J. JABBOROV
2026-yil 19-avgust
Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasi raisi A. ABDUXAKIMOV
2026-yil 5-avgust
Energiya samaradorligi milliy agentligi direktori Z. BADRIDDINOV
2026-yil 29-iyul
Favqulodda vaziyatlar vaziri A. IKRAMOV
2026-yil 29-iyul
Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi raisi B. YUSUPALIYEV
2026-yil 29-iyul
Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi raisning birinchi oʻrinbosari A. ISOQJONOV
2026-yil 24-iyul
Oʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining 2026-yil 10-sentabrdagi 01/2-36-son buyrugʻiga
ILOVA
ILOVA
SHNQ 2.08.02-24 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalari
Mazkur shaharsozlik normalari va qoidalari (bundan buyon matnda SHNQ deb yuritiladi) balandligi 50 m gacha (50 m ham kiradi) boʻlgan yangi quriladigan va rekonstruksiya qilinadigan jamoat binolari va inshootlarini loyihalash talablarini belgilaydi.
1-bob. Shaharsozlik normalari va qoidalari, sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari hamda texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga havolalar
1. Mazkur SHNQda quyidagi shaharsozlik normalari va qoidalari, sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari hamda texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga havolalar keltirilgan:
SHNQ 2.07.01-23 “Aholi punktlarining hududlarini rivojlantirish va qurishni shaharsozlik jihatidan rejalashtirish”;
SHNQ 2.01.02-04 “Binolar va inshootlarning yongʻin xavfsizligi”;
SHNQ 2.01.19-22 “Portlab-yonish va yongʻin xavfi boʻlgan xonalar, binolar va tashqi qurilmalar toifalarini aniqlash”;
SHNQ 2.07.02-24 “Qurilish obyektlarini nogironligi boʻlgan va hayot faoliyati cheklangan shaxslar hamda keksalar ehtiyojini inobatga olgan holda loyihalashtirish”;
SHNQ 2.08.03-21 “Sanatoriylar”;
SHNQ 2.08.05-23 “Tibbiyot tashkilotlari. Loyihalash talablari”;
SHNQ 2.08.06-23 “Taʼlim tashkilotlari. Loyihalash talablari”;
SHNQ 2.08.04-24 “Maʼmuriy binolar”;
SHNQ 2.08.10-24 “Jismoniy tarbiya-sogʻlomlashtirish va sport inshootlari”;
SHNQ 2.08.11-24 “Madaniyat tashkilotlari obyektlari”;
SHNQ 2.08.16-24 “Bank muassasalari”;
SHNQ 2.05.07-24 “Avtoturargohlar”;
SHNQ 2.01.03-26 “Seysmik hududlarda qurilish”;
SHNQ 2.01.05-24 “Tabiiy va sunʼiy yoritish”;
SHNQ 2.01.04-25 “Qurilish issiqlik texnikasi”;
SHNQ 2.01.08-24 “Shovqindan himoya”;
SHNQ 2.01.18-24 “Binolar va inshootlarni isitish, shamollatish va konditsiyalashtirish uchun energiya sarfi normalari”;
SHNQ 2.04.16-23 “Quyosh suv isitish qurilmalari”;
SHNQ 2.04.01-22 “Binolarning ichki suv taʼminoti va oqova suvlarni chiqarib yuborish”;
SHNQ 2.04.05-22 “Isitish, ventilyatsiya va konditsiyalash”;
SHNQ 2.04.08-22 “Gaz taʼminoti. Loyihalash talablari”;
SHNQ 2.04.09-21 “Bino va inshootlarning yongʻin avtomatikasi tizimi. Loyihalash talablari”;
SHNQ 2.03.10-24 “Tomlar va tomqoplamalari”;
SHNQ 2.01.06-25 “Seysmik hududlarda baland binolarni loyihalash”;
OʻzMSt 111:2024 “Mobil binolar (inventarli). Umumiy texnik talablar”;
OʻzMSt 125:2024 “Turizm xizmatlari. Joylashtirish vositalari. Balli tasniflash tizimi”;
SanQvaN 0092-25 “Goʻdaklar va kichik yoshdagi bolalarni ona suti bilan oziqlantirish uchun maxsus joylarga hamda goʻdaklar va kichik yoshdagi bolalarni oziqlantirishga qoʻyiladigan sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari”;
SanQvaN 0100-25 “Jamoat hojatxonalarini loyihalash, qurish, suv taʼminoti, isitish, ventilyatsiyasi, konditsiyalanishi, tabiiy va sunʼiy yoritilishi, jihozlanishi hamda foydalanishga doir sanitariya qoidalari, normalari va normativlari”;
SanQvaN 0027-22 “Umumiy ovqatlanish korxonalariga qoʻyiladigan sanitariya-gigiyena talablari”;
SanQvaN 0068-24 “Oziq-ovqat savdosi bilan shugʻullanuvchi savdo korxonalariga qoʻyiladigan sanitariya-gigiyena talablari”;
SanQvaN 0045-23 “Joylashtirish vositalariga (xizmatlarga) qoʻyiladigan sanitariya-gigiyena talablari”;
SanQvaN 0111-26 “Ish joylaridagi shovqin, tebranish, infratovush va ultratovush darajalariga doir sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari”;
OʻzMSt ISO 8100-1:2026 (ISO 8100-1:2019, IDT) Yoʻlovchilar va yuklarni tashish uchun liftlar. 1-qism: Yoʻlovchi va yuk-yoʻlovchi liftlarni loyihalash va oʻrnatish boʻyicha xavfsizlik qoidalari;
OʻzMSt ISO 8100-2:2026 (ISO 8100-2:2019, IDT) Yoʻlovchilar va yuklarni tashish uchun liftlar. 2-qism: Lift komponentlarini loyihalash qoidalari, hisob-kitoblar, koʻrikdan oʻtkazish va sinov;
GOST 34758-2021 “Liftlar. Turli vazifadagi binolar uchun liftlarning soni, parametrlari va oʻlchamlarini aniqlash” (rasmiy manba: “Lifti. Opredeleniye chisla, parametrov i razmerov liftov dlya zdaniy razlichnogo naznacheniya”).
2-bob. Atamalar va taʼriflar
2. Ushbu SHNQda quyidagi atamalar va ularning taʼriflari qoʻllanilgan:
jamoat binolari — odamlarning vaqtincha boʻlishi va turli faoliyat turlarini amalga oshirishi uchun moʻljallangan obyektlar: madaniyat, jismoniy tarbiya, sport, ilm-fan, taʼlim, sogʻliqni saqlash, savdo, umumiy ovqatlanish, maishiy xizmat koʻrsatish muassasalari va tashkilotlari, bank-moliya muassasalari, qurilish-kommunal tashkilotlari, aloqa, transport korxonalari hamda maʼmuriy binolar;
inshoot — har xil turdagi ishlab chiqarish jarayonlarini bajarish, moddiy qimmatliklarni joylashtirish va saqlash, odamlarning vaqtincha boʻlishi (harakatlanishi), shuningdek uskunalar yoki kommunikatsiyalarni joylashtirish (oʻtkazish, ulash) uchun moʻljallangan, tayanch, toʻsma yoki har ikkala maqsadga xizmat qiluvchi konstruksiyalardan iborat hajmiy, yassi yoki chiziq tarzidagi qurilish tizimi;
joylashtirish vositalari — mehmonxonalar, turistik bazalar va majmualarni, dam olish uylari va zonalarini, pansionatlar, kempinglar, motellar, mehmon uylarini, oʻtov va chodirli oromgohlar, sanatoriylarni hamda mehmonxona xizmatlari (joylashtirish boʻyicha xizmatlar) koʻrsatiladigan boshqa obyektlarni, shuningdek joylashtirish vositasi sifatida tunab qolish uchun jihozlangan yer usti transportini oʻz ichiga oladi;
yozgi xona — ochiq yoki yarim ochiq isitilmaydigan xona (lodjiya, ayvon, veranda, terrasa);
mansarda qavati — chordoq boʻshligʻida joylashtiriladigan qavat;
chordoq — binoning tepa qavati orayopmasi va tomyopma konstruksiyalari orasidagi boʻshliq;
odamlar doimiy ravishda boʻladigan xona — odamlar oʻz faoliyati boʻyicha uzluksiz 2 h (soat) dan ortiq vaqt yoki ish vaqtining 50 foizidan koʻproq qismi davomida boʻladigan xona;
texnik qavat — muhandislik qurilmalarini joylashtirish va kommunikatsiyalarni oʻtkazishga moʻljallangan qavat;
harakatlanuvchi yoʻlak (travolator) — yoʻlak poliga nisbatan qiya yoki parallel holatda harakatlanib yuk va yoʻlovchilarni tashish uchun moʻljallangan qurilma;
yongʻin yuklamasi — yongʻin sodir boʻlganda, xonada joylashgan yonuvchan va qiyin yonuvchan modda va materiallarning xona maydoniga nisbatan chiqishi mumkin boʻlgan issiqlik miqdori;
zinapoya — bino qavatlarining vertikal bogʻlanishini taʼminlaydigan funksional va konstruktiv qurilish elementi;
zinapoya marshi — turli sathlarda gorizontal maydonchalarni birlashtiruvchi va yuqoriga olib chiquvchi pogʻonalarning uzluksiz qatori hamda kosourdan tashkil topgan qiya konstruksiya.
3. Ushbu SHNQda quyidagi qisqartmalar qoʻllanilgan:
IIP — individual issiqlik punktlari;
YOST — yongʻin signalizatsiyasi tizimi;
AYOS — avtomatik yongʻin signalizatsiyasi;
AYOOʻQ — avtomatik yongʻin oʻchirish qurilmasi;
QMCH — qattiq maishiy chiqindilar.
3-bob. Umumiy qoidalar
1-§. Asosiy talablar
4. Jamoat binolari hamda inshootlarini joylashtirish va rejalashtirish SHNQ 2.07.01-23 ga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
5. Tibbiyot tashkilotlari SHNQ 2.08.05-23 ga, taʼlim tashkilotlari SHNQ 2.08.06-23 ga, jismoniy tarbiya-sogʻlomlashtirish va sport inshootlari SHNQ 2.08.10-24 ga, madaniyat tashkilotlari SHNQ 2.08.11-24 ga, sanatoriylar SHNQ 2.08.03-21 ga, bank muassasalari SHNQ 2.08.16-24 ga hamda maʼmuriy binolar SHNQ 2.08.04-24 ga muvofiq loyihalashtirilishi lozim.
6. Jamoat binolari va inshootlarini loyihalashda energiya samarador qurilmalar va yoritgichlardan foydalanish zarur.
7. Avtovokzallar, temir yoʻl vokzallari, aerovokzallarni loyihalashda SHNQ 2.07.02-24 talablari inobatga olinishi kerak.
8. Iqlim sharoiti ekstremal boʻlgan yarim choʻl va choʻl hududlarida asosiy xonalarni ortiqcha insolyatsiyadan, qizib ketishdan, yozdagi changli issiq va qishdagi sovuq shamollar taʼsiridan himoya qilish choralari koʻrilishi lozim.
Bunda soya beruvchi va shamoldan himoya qiluvchi daraxtzorlarni barpo etish, shamollatish hamda havoni sovutish yoki konditsiyalash tizimlarini qoʻllash nazarda tutilishi kerak.
9. Qishi sovuq va uzoq davom etadigan togʻli hududlarda jamoat binolari xonalarining issiqlik himoyasini taʼminlaydigan ixcham kompozitsion-rejaviy yechimlar qoʻllanilishi lozim. Bunda SHNQ 2.01.04-25 talablariga rioya qilinishi kerak.
10. Jamoat binolari va inshootlarining kompozitsion-rejaviy yechimlari, qavatlari soni, binolar va ularning bloklari uzunligi hamda bloklarni joylashtirish tegishli qismlari boʻyicha SHNQ 2.01.03-26 va SHNQ 2.01.02-04 talablariga muvofiq belgilanishi lozim.
11. MSK-64 shkalasi boʻyicha 8 va undan yuqori ballik seysmik faol zonalarda qurilishi rejalashtirilayotgan 9 qavatdan yuqori jamoat binolarini SHNQ 2.01.06-25 ga muvofiq faol seysmik himoya qurilmalari (dempfer uskunalari) bilan loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.
12. Jamoat binolari xonalarining poldan shiftgacha boʻlgan balandligi 3,0 m dan kam boʻlmasligi zarur (ushbu SHNQda alohida talablar belgilangan xonalar bundan mustasno).
Barcha xonalarda eshik oʻrinlarining balandligi pol sathidan kamida 2,15 m boʻlishi lozim (texnik xonalarning eshiklari bundan mustasno).
13. Laboratoriyalar va boshqa turli vazifalarga moʻljallangan zallarning balandligi jihozlarning oʻlchamlari hamda funksional-texnologik jarayonlarini hisobga olgan holda ushbu SHNQ talablariga muvofiq loyihalanishi lozim.
14. Moslashtiriladigan jamoat xonalarining sigʻimi 30 kishidan oshmaganda ularning balandligi, shuningdek turar joy binolariga biriktirib qurilgan xizmat koʻrsatish muassasalari va doʻkonlar hamda kafelar xonalarining balandligi 2,8 m dan past boʻlmasligi kerak.
15. Hammomlar, shuningdek 100 va undan ortiq oʻrinli hammom-sogʻlomlashtirish majmualaridagi asosiy xonalarning sof balandligi 3,3 m dan, kir yuvish va kimyoviy tozalash binolari xonalarining sof balandligi esa 3,6 m dan kam boʻlmasligi lozim.
16. Odamlar doimiy ravishda boʻlmaydigan yordamchi vazifalarni bajaruvchi alohida xonalarda, shuningdek yoʻlaklar (koridor) va oʻtish joylarida jamoat binosining hajmiy-rejaviy yechimiga bogʻliq holda kamaytirilgan balandlik boʻlishiga yoʻl qoʻyiladi, biroq bu balandlik 2,2 m dan kam boʻlmasligi zarur.
Bunda qiya shiftli yoki balandligi boʻyicha har xil qismlarga ega boʻlgan (pogʻonali) xonalar qismining eng kichik balandligi 2,2 m dan kam boʻlmasligi lozim.
17. Texnik qavatlarning (texnik yertoʻla) balandligi muhandislik jihozlarining oʻlchamlari va ulardan foydalanish shart-sharoitlariga bogʻliq holda belgilanishi kerak.
18. Jihozlarni tekshirish, kuzatish, texnik koʻrikdan oʻtkazish va taʼmirlash uchun moʻljallangan joylarda pol sathidan chiqib turuvchi konstruksiyaning pastki qismigacha boʻlgan sof balandlik 1,8 m dan kam boʻlmasligi lozim.
19. Texnik qavatga yoki yertoʻlaga muhandislik tarmoqlarining quvurlari yotqizilganda, ular yonmaydigan materiallardan tayyorlangan izolyatsiyaga ega boʻlishi shart. Bunday holda pol sathidan shiftdan pastga chiqib turuvchi konstruksiyalarning eng pastki qismigacha boʻlgan balandlik 1,6 m dan kam boʻlmasligi kerak.
20. Yonuvchan materiallar bilan ishlanadigan ustaxonalar SHNQ 2.01.02-04 ga muvofiq olovbardoshlik chegarasi EI 60 dan kam boʻlmagan yonmaydigan materiallardan tayyorlangan oraliq toʻsiq devorlariga ega boʻlishi zarur.
21. Boʻyash xonalarida deraza yuzasi xona hajmining har 1 m3 ga kamida 0,03 m2 boʻlishi kerak.
22. Yuqori yongʻin yuklamasiga ega xonalarni yashash (uxlash) va madaniy-maʼrifiy xonalarning ustiga yoki ostiga joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Yonuvchan materiallar yoki suyuqliklarni saqlash yoki qayta ishlashga moʻljallangan ustaxonalar hamda omborlarni majlislar zallari ostiga, nogironligi boʻlgan shaxslar va keksalar uchun moslashtirish markazlarini esa yertoʻla va yarim yertoʻla (sokol) qavatlarga joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.
23. Bir vaqtning oʻzida 50 nafardan ortiq kishi boʻlishiga moʻljallangan xonalarning ostiga SHNQ 2.01.19-22 da keltirilgan “V1”, “V2” va “V3” toifalardagi ishlab chiqarish xonalari va omborlarni, shuningdek ustaxonalar, laboratoriyalar (oʻquv laboratoriyalari bundan mustasno), moy toʻldirilgan jihozga ega boʻlgan transformator podstansiyalarini joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.
24. Yer usti qavatlarida zinapoya marshlarining qiyaligi 1:2 dan oshmasligi (sport inshootlari tribunalarining zinapoyalari bundan mustasno), zinapoya pogʻonalarining sirti gʻadir-budir, oʻlchamlari 0,3 x 0,15 m, qirrasining egrilik radiusi 0,05 m boʻlishi zarur.
Jamoat binolarida qiyaligi 60° dan oshmaydigan ochiq zinapoyalardan binoning ikkinchi qavatidan ikkinchi evakuatsiya chiqish joyi sifatida foydalanishga yoʻl qoʻyiladi (alohida taʼlim ehtiyojlari boʻlgan bolalar uchun moʻljallangan ixtisoslashtirilgan maktabgacha taʼlim tashkilotlari va tibbiyot tashkilotlarining statsionarlari bundan mustasno).
Tashqi ochiq evakuatsiya zinapoyalari quyidagi miqdordan ortiq boʻlmagan evakuatsiya qilinuvchilar soniga hisoblanishi lozim:
olovbardoshlik darajasi I va II boʻlgan jamoat binolarida — 70 nafar;
olovbardoshlik darajasi III boʻlgan jamoat binolarida — 50 nafar;
olovbardoshlik darajasi IV boʻlgan jamoat binolarida — 30 nafar.
Evakuatsiya zinapoyalarining kengligi 0,8 m dan, pogʻonalari yaxlit sirti kengligi esa 0,2 m dan kam boʻlmasligi lozim.
Tashqi ochiq zinapoyalarga yassi tom ustidan (foydalanilmaydigan tomdan) yoki tashqi ochiq galereyalardan oʻtish yoʻlaklarining yuk koʻtaruvchi konstruksiyalari olovbardoshlik chegarasi REI 30 dan kam boʻlmagan sinfi RP 1 materiallardan loyihalanishi zarur.
25. Yertoʻla, yarim yertoʻla (sokol) qavatlari va chordoqqa olib boruvchi zinapoya marshlari hamda yer usti qavatlaridagi (odamlarni evakuatsiya qilishga moʻljallanmagan) zinapoyalarning qiyaligi 1:1,5 nisbatda boʻlishiga yoʻl qoʻyiladi.
26. Oʻrindiqli aravachalarda harakatlanuvchi nogironligi boʻlgan shaxslar uchun moʻljallangan harakat yoʻlaklariga qoʻyiladigan talablar SHNQ 2.07.02-24 ga muvofiq boʻlishi lozim.
27. Zinapoya marshining kengligi eng gavjum qavatdan zinapoya katagiga olib boruvchi chiqish joyining kengligidan kam boʻlmasligi kerak:
funksional yongʻin xavfi sinfi F1.1 boʻlgan binolarda, shuningdek eng gavjum qavatida 100 nafardan ortiq kishi boʻladigan binolarda — 1,35 m;
boshqa binolarda — 1,2 m;
bir vaqtning oʻzida 5 nafardan ortiq kishi boʻlmaydigan xonalarga olib boruvchi zinapoyalarda — 0,9 m.
28. Zinapoya maydonchalarining kengligi marsh kengligidan kam boʻlmasligi lozim. Toʻgʻri marshli zinapoyalardagi oraliq maydonchaning kengligi ham marsh enidan kam boʻlmasligi kerak.
29. Zinapoya kataklari tashqi devorlardagi derazalar orqali SHNQ 2.01.05-24 ga muvofiq tabiiy yoritiladi (yertoʻla zinapoyalari va tomosha binolarining aylanma (kolosnik) zinapoyalari bundan mustasno).
Zinapoya kataklarining sunʼiy yoritishi yorugʻlik diodli (LED) yoritgichlar va harakat datchiklari bilan boshqariladi.
30. L1 va L2 zinapoya kataklaridagi yorugʻlik tushadigan derazaning yuzasi ushbu SHNQning 121, 122-bandlaridagi talablarga muvofiq boʻlishi kerak.
31. Olovbardoshlik darajasi I va II boʻlgan ikki qavatli jamoat binolarida yuqoridan zenit yoritishli L2 turdagi zinapoya kataklarini qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi, bunda ularning soni umumiy zinapoya kataklari sonining 50 foizidan oshmasligi lozim.
Uch qavatli jamoat binolarida L2 turdagi zinapoya kataklarini zinapoya marshlari orasidagi boʻshliq 1,5 m dan kam boʻlmaganda qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
Bunda yongʻin sodir boʻlganda fonarlar avtomatik tarzda ochilishini taʼminlash lozim.
32. Vokzal binolaridagi evakuatsiya uchun moʻljallangan zinapoya kataklarining kamida 50 foizi tashqi devorlarda joylashgan deraza oʻrinlari orqali tabiiy yoritish bilan taʼminlanishi kerak.
33. Tutun kirmaydigan N1, N2 va N3 tipidagi zinapoya kataklari SHNQ 2.01.02-04, shuningdek ushbu SHNQning 111, 113, 114 — 118 va 123-bandlari talablarini hisobga olgan holda loyihalanishi lozim.
34. Balandligi 28 m dan ortiq boʻlgan F2, F3 va F4 sinfiga mansub jamoat binolarida zinapoya kataklarining 50 foizini tabiiy yoritishsiz, yongʻin sodir boʻlganda havo beriladigan N2 yoki N3 turdagi zinapoya kataklari sifatida SHNQ 2.01.02-04 ga muvofiq loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.
35. Xonalarning boʻlinmasi tarkibida joylashgan yoʻlak (koridor)lar kengligi 1,8 m dan, rekreatsiya maydonchalarining kengligi 2,4 m dan, xonalar ikki tomonlama joylashganda 2,8 m dan kam boʻlmasligi, xonalar bir tomonlama joylashganda 2,2 m boʻlishi, bunda SHNQ 2.07.02-24 talablari inobatga olinishi zarur.
36. Xizmat xonalari (tashrif buyuruvchilar kirmaydigan xonalar) joylashgan bloklarda yoʻlak (koridor) kengligi quyidagicha belgilanishiga yoʻl qoʻyiladi:
uzunligi 10 m gacha boʻlgan yoʻlaklarda — kamida 1,2 m;
uzunligi 10 m dan ortiq, 30 m gacha boʻlgan yoʻlaklarda — kamida 1,6 m.
37. Yoʻlak (koridor)ning uzunligi 60 m dan oshganda, uni oʻz-oʻzidan yopiladigan eshiklar oʻrnatilgan pardadevorlar bilan boʻlish lozim. Pardadevorlar orasidagi masofa va yoʻlakning oxirgi pardadevordan keyingi qismi 60 m dan oshmasligi kerak.
38. Jamoat binolaridagi transport yoʻlagining avtomobillar oʻtishiga (birinchi qavat sathida) moʻljallangan oraligʻining kengligi 3,5 m dan, balandligi esa 4,25 m dan kam boʻlmasligi lozim (avtomobillar harakati uchun, shu jumladan yongʻin oʻchirish avtomobillari harakati uchun moʻljallanmagan yoʻlaklar bundan mustasno).
39. Jamoat binosiga kirish oldidagi maydoncha trotuardan kamida 0,15 m baland boʻlishi kerak (pandus yoki koʻtargich SHNQ 2.07.02-24 ga muvofiq nazarda tutiladi).
Yogʻin suvlari kirishiga qarshi choralar koʻrilganda maydoncha bino ichidagi pol sathida loyihalanishiga yoʻl qoʻyiladi.
40. Jamoat binolarining umumiy, foydali va hisobiy maydonlari, qurilish hajmi, qurilish maydoni va qavatlari soni ushbu SHNQning 1-ilovasiga muvofiq hisoblanishi lozim.
41. Yertoʻla va yarim yertoʻla (sokol) qavatiga joylashtirilishi mumkin boʻlgan jamoat xonalari ushbu SHNQning 2-ilovasida keltirilgan roʻyxatga muvofiq aniqlanishi kerak.
Yarim yertoʻla (sokol) qavatining poli trotuar yoki yotqizma (otmostka) sathidan koʻpi bilan 0,5 m chuqurlikda joylashganda yarim yertoʻla (sokol) qavatiga yashash xonalari va odamlar ommaviy ravishda boʻladigan xonalardan tashqari barcha xonalarni joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.
42. Yertoʻla va yarim yertoʻla (sokol) qavatlarida hamda tribuna ostida joylashgan xonalar devorlari va shiftlarining yuza qoplamasi uchun yonmaydigan (YONM) materiallar qoʻllanilishi lozim (boyler, suv taʼminoti va oqova suvlarni chiqarib yuborish nasoslari xonasi, havoni shamollatish (ventilyatsiya) va konditsionerlash kamerasi, hojatxonalar, gigiyena kabinalari, dushxonalar, shisha taralar qabuli xonalari, basseynlar, tomoshabinlar uchun tribunalar boʻlmagan sunʼiy yaxlik sirpanib uchish xonalari, quruq hammomlar, suv bilan davolovchi xonalar bundan mustasno).
43. Fuqaro muhofazasi xonalarining oʻlchamlari va joylashuvi loyiha topshirigʻiga muvofiq belgilanishi lozim.
44. Jamoat binosiga ichki qurilgan IIPni mustaqil kirish joyiga ega boʻlgan alohida xonalarga joylashtirish yoki ularni shamollatish (ventilyatsiya) va havoni konditsionerlash oʻrnatmalari joylashtiriladigan xonalar bilan birlashtirishga yoʻl qoʻyiladi.
Ushbu xonalarning shiftidan pastga chiqib turuvchi konstruksiyalarning pastki qismigacha boʻlgan balandlik 1,8 m dan kam boʻlmasligi lozim.
45. Shamollatish (ventilyatsiya) kameralari, nasos xonalari, issiqlik punktlari, mashina boʻlimlari, shovqin va tebranish manbai hisoblangan uskunalar bilan jihozlangan boshqa xonalarni odamlar doimiy ravishda boʻladigan xonalar hamda tomosha, mashgʻulot (repetitsiya) zallarining osti va ustiga joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi (yongʻin xavfsizligi nasos xonalari, avtomatik yongʻin oʻchirish nasos xonalari bundan mustasno).
46. Moddiy qimmatliklar hamda maʼlumotlarni himoya qilish uchun qoʻriqlash va signalizatsiya, texnik nazoratning turli vositalari, videokuzatuv tizimi loyihalanishi, devorlar, pardadevorlar, eshiklarning maxsus konstruksiyalari, himoya materiallari qoʻllanilishi zarur.
47. Odamlar doimiy ravishda boʻladigan xonalardagi deraza oʻrinlariga panjarali toʻsiqlarni (jamoat binolarining istalgan qavatlarida) oʻrnatishga yoʻl qoʻyilmaydi (loyiha topshirigʻi boʻyicha himoya qilinishi zarur boʻlgan moddiy boyliklar saqlanadigan xonalar va odamlar doimiy ravishda boʻlmaydigan xonalar bundan mustasno).
Derazalariga panjara oʻrnatiladigan xonalar binoning orqa fasadi tomoniga joylashtiriladi.
48. Yoʻl qoʻyiladigan shovqin darajalari, xonalarning shovqindan himoyasini taʼminlash SHNQ 2.01.08-24 va SanQvaN 0111-26 talablariga muvofiq boʻlishi lozim.
49. Jamoat binolari (inshootlari)ning tomlari, shuningdek ekspluatatsiya qilinadigan tomlar SHNQ 2.03.10-24 ga muvofiq loyihalanishi, mansarda qavatli jamoat binolarida, yer sathidan siniq mansarda tomi yuzasining sinish nuqtasigacha boʻlgan balandlik 10 m va undan ortiq boʻlsa, balandligi 0,15 m boʻlgan qor toʻsuvchi toʻsiqlar oʻrnatilishini nazarda tutish lozim.
50. Jamoat binolari va inshootlarini loyihalashda quyidagilar inobatga olinishi lozim:
maydonning kamida 30 foizini koʻkalamzorlashtirish hududlariga ajratish;
yomgʻir suvlarini yigʻish, ulardan xoʻjalik hamda maishiy ehtiyojlarda foydalanish tizimlari;
“shamol guli” harakatlanishi.
2-§. Yongʻin xavfsizligi talablari
51. Jamoat binolari va inshootlarining asosiy funksional-tipologik guruhlari mazkur SHNQning 10-ilovasiga muvofiq belgilanishi lozim.
52. Yongʻin avtomatikasi tizimlari SHNQ 2.04.09-21 ga muvofiq loyihalanishi kerak.
53. Odamlar ommaviy boʻladigan qavat maydoni 1500 m2 dan va qavatlari soni ikki qavatdan ortiq boʻlgan savdo va savdo-koʻngilochar majmualarida oʻrnatilgan yongʻin avtomatikasi tizimlari (AYOST, AYOOʻQ)ning signallari parallel ravishda eng yaqin yongʻin-qutqaruv qismining dispetcherlik xizmatiga chiqarilishi lozim.
54. Yer osti avtoturargohlarini yongʻinga qarshi boʻlmalarga ajratishda SHNQ 2.05.07-24 talablari inobatga olinishi zarur.
Jamoat binolarida joylashgan avtoturargohlarda avtomobil saqlanadigan joydan unga yaqin joylashgan evakuatsiya chiqish joyigacha boʻlgan masofa mazkur SHNQning 4-ilovasidagi 4-jadvalda keltirilgan qiymatlardan oshmasligi lozim.
55. Olovbardoshlik chegarasi REI 150 boʻlgan 1-turdagi yongʻinga qarshi devorlar orasidagi qavat maydoni jamoat binolarining olovbardoshlik darajasi va qavatlari soniga bogʻliq holda ushbu SHNQning 3-ilovasidagi 1-jadval koʻrsatkichlariga asosan belgilanishi zarur (savdo va maishiy xizmat koʻrsatish korxonalari bundan mustasno).
56. Maishiy xizmat koʻrsatish va chakana savdo korxonalarining binolari uchun olovbardoshlik chegarasi REI 150 boʻlgan 1-turdagi yongʻinga qarshi devorlar orasidagi qavat maydoni mazkur binolarning olovbardoshlik darajasi va qavatlari soniga bogʻliq holda ushbu SHNQning 3-ilovasidagi 2 va 3-jadvallarda keltirilgan koʻrsatkichlarga asosan belgilanishi kerak.
57. Jamoat binolari (korpuslar)ni bir-biri bilan bogʻlovchi oʻtish yoʻlaklaridagi toʻsuvchi konstruksiyalarning olovbardoshlik chegaralari asosiy bino (korpus)ning olovbardoshlik chegarasiga mos boʻlishi, kommunikatsiya tunnellari KO yongʻin xavfsizligi sinfiga ega boʻlishi lozim.
58. Jamoat binolarining oʻtish joylari va tunnellarga birikkan joylaridagi devorlarning yongʻin xavfsizligi sinfi KO, olovbardoshlik chegarasi REI 120 boʻlishi, bunda devorlarning oʻtish joylari va tunnellarga olib chiquvchi boʻshliqlarga olovbardoshlik chegarasi EI 30 boʻlgan 2-turli yongʻinga qarshi eshiklar oʻrnatilishi zarur.
59. Ekspluatatsiya qilinadigan tomlarning qoplamalari, tomlar va ochiq terrasalar, balkonlar, zinapoyalarning tashqi toʻsiqlari YONM guruhidagi materiallardan loyihalanishi kerak.
60. Olovbardoshlik darajasi I, II va III boʻlgan jamoat binolarida yuk koʻtaruvchi elementlarning talab etilgan olovbardoshlik chegarasini taʼminlash uchun faqat konstruktiv yongʻin himoyasi (betonlash, suvoq qilish, koshinlash, qoplamalar, surkamalar va boshqalar) qoʻllanilishi lozim.
61. Jamoat binosining balandligini aniqlashda mansarda qavatining balandligi SHNQ 2.01.02-04 talablariga muvofiq belgilanishi va umumiy balandlikka qoʻshilishi kerak.
62. Olovbardoshlik darajasi I, II yoki III boʻlgan jamoat binolarining mansarda qavatini qurishda olov tarqalishi cheklangan va olovbardoshlik chegarasi kamida REI 45 boʻlgan yuk koʻtaruvchi qurilish konstruksiyalaridan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Bunda mansarda qavatini pastki qavatlardan ajratib turuvchi yongʻinga qarshi orayopma 2-turdagi va uning olovbardoshlik chegarasi kamida REI 60 boʻlishi lozim.
Mansarda qavati jamoat binosining qavatlari sonidan qatʼi nazar, olovbardoshlik chegarasi kamida REI 45 boʻlgan 2-turdagi yongʻinga qarshi devorlar bilan yongʻinga qarshi boʻlimlarga ajratilishi kerak.
Har bir boʻlimning maydoni olovbardoshlik darajasi I va II boʻlgan jamoat binolarida 2000 m2 dan, olovbardoshlik darajasi III boʻlgan jamoat binolarida esa 1400 m2 dan oshmasligi zarur.
63. Mansarda qavati AYOOʻQ bilan himoyalangan taqdirda mazkur SHNQning 62-bandida belgilangan yongʻinga qarshi boʻlim maydonini koʻpi bilan 1,2 baravargacha oshirishga yoʻl qoʻyiladi.
64. Yertoʻla va yarim yertoʻla (sokol) qavatlarini yuqorida joylashgan qavatlardan ajratib turuvchi orayopmalar kamida 2-turdagi yongʻinga qarshi orayopma boʻlishi hamda ularning olovbardoshlik chegarasi REI 60 dan kam boʻlmasligi lozim.
65. Jamoat binolarining yertoʻla va yarim yertoʻla (sokol) qavatlari olovbardoshlik chegarasi kamida EI 45 boʻlgan yongʻinga qarshi toʻsiqlar bilan yongʻinga qarshi boʻlimlarga ajratilishi lozim. Bunda har bir yongʻinga qarshi boʻlimning maydoni 700 m2 dan oshmasligi kerak.
Yertoʻla va yarim yertoʻla (sokol) qavatlari AYOOʻQ bilan himoyalangan taqdirda yongʻinga qarshi boʻlim maydonini 900 m2 gacha oshirishga yoʻl qoʻyiladi.
Yer sathidan 0,5 m dan ortiq chuqurlikda joylashgan yertoʻla yoki yarim yertoʻla (sokol) qavatining har bir yongʻinga qarshi boʻlimida kamida ikkita avariyaviy chiqish joyi nazarda tutilishi lozim.
Chiqish joylari oʻlchamlari kamida 0,75 × 1,5 m boʻlgan deraza oʻrinlari orqali tashkil etilishi, derazalar oldida esa tashqi chuqurchalar (priyamoklar) nazarda tutilishi lozim.
Yertoʻla va yarim yertoʻla (sokol) qavatlarini mexanik yuritmali tutun chiqarish tizimlari bilan jihozlash har bir yongʻinga qarshi boʻlimning tashqi devorlarida avariyaviy chiqish uchun deraza oʻrinlarini nazarda tutish zaruriyatini istisno etmaydi.
66. Majlislar, konferensiyalar va tomoshabinlar zallarini ushbu SHNQning 4-ilovasidagi 1-jadval koʻrsatkichlariga asoslangan holda qavatlarga joylashtirish lozim.
67. Majlislar zallari ostidagi orayopmalar 2-turdagi yongʻinga qarshi orayopma boʻlishi va ularning olovbardoshlik chegarasi kamida REI 60 boʻlishi kerak.
68. Olovbardoshlik darajasi I-II boʻlgan jamoat binolarida mazkur SHNQning 78 — 85-bandlarida belgilangan talablar bajarilganda hamda bino yongʻin oʻchirish qurilmalari bilan jihozlangan taqdirda balandligi 9 qavatdan oshmaydigan atriumlar va yopiq ichki hovlilarni loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.
69. Tutun chiqarishga moʻljallangan fonarlarning ochiq kesimi yuzasi hisoblash yoʻli bilan aniqlanishi zarur.
70. Yuqoridan yoritiladigan fonar seksiyalari avtomatik va masofadan ochiladigan boʻlishi kerak.
Masofadan ochish yongʻin xavfsizligi postidan yoki birinchi qavatdagi navbatchi xonasidan amalga oshirilishi lozim.
71. Keng korpusli, yopiq atriumli va maydoni 600 m2 dan oshmaydigan ichki ochiq yorugʻlik-aeratsiya hovlisiga ega jamoat binolarida yongʻin-qutqaruv boʻlinmalarining tashqi aylanma yoʻlaklar orqali binoning istalgan xonasiga kirishi va yongʻinni oʻchirish imkoniyati taʼminlanishi lozim.
Bunda yongʻin-qutqaruv avtomobillarining nasoslarini ichki yongʻinga qarshi suv quvuriga ulash uchun binodan tashqariga chiqarilgan, diametri 80 mm boʻlgan ulash qurilmasi nazarda tutilishi zarur.
72. Jamoat binolari devorlari boʻylab bir yoʻnalishda joylashgan yongʻin-qutqaruv avtomobillari harakatlanadigan yoʻlaklar orasidagi masofa 60 m dan oshmasligi, shuningdek binolarning ichki hovlisiga va maydoni 600 m2 dan katta boʻlgan atriumlarga yongʻin-qutqaruv avtomobillari kirishi uchun yoʻlaklar loyihalanishi kerak.
73. Balandligi 4 qavat va undan ortiq boʻlgan jamoat binolarida eshiklar, framugalar va pardadevorlarning, shu jumladan zinapoya kataklari ichki devorlarida joylashgan yorugʻlik-shaffof toʻldirmalari uchun EI 15 dan kam boʻlmagan olovbardoshlik chegarasini taʼminlaydigan toblangan yoki armaturalangan oyna va oynabloklar qoʻllanilishi lozim.
Yorugʻlik-shaffof toʻldirmalarning konstruktiv turlari cheklanmaydi.
Umumiy yoʻlakka olib chiquvchi zinapoya kataklari eshiklari, lift xollari va tambur-shlyuzlarning eshiklari yaxlit (oynasiz) yoki armaturalangan oynali boʻlishi kerak.
74. Yo1 — Yo4 guruhlariga mansub materiallardan tayyorlangan ikki tomonga suriladigan pardadevorlar har ikki tomonidan EI 30 olovbardoshlik chegarasini taʼminlaydigan YONM guruhidagi materiallar bilan himoyalangan boʻlishi kerak.
75. Jamoat binolari va inshootlarining tashqi va ichki qismlarini, shu jumladan interyerini pardozlashda qoʻllaniladigan polimer va boshqa qurilish materiallari sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari hamda yongʻin xavfsizligi talablariga muvofiq boʻlishi lozim.
Pardozlash materiallarining yonuvchanlik guruhi va ularni qoʻllashga ruxsat etilganligi material qoʻllaniladigan fasad, xona yoki evakuatsiya yoʻlining xususiyatlarini hisobga olgan holda SHNQ 2.01.02-04 talablariga muvofiq belgilanadi.
76. Sigʻimi 1500 oʻringacha boʻlgan yopiq sport zallari, majlislar zallari, tomosha zallari, konferensiya zallari, shuningdek sigʻimi 50 va undan ortiq auditoriyalar hamda olovbardoshlik darajasi I va II boʻlgan chakana savdo korxonalari binolarining xonalaridagi devor va shiftlarning pardozi YONM va Yo1 guruhidagi materiallardan pardozlanishi lozim.
Sigʻimi 1500 oʻrindan ortiq boʻlgan zallarda, shuningdek kutubxona va arxivlardagi kitoblar hamda hujjatlarni saqlash xonalarida, arxivlarning xizmat kataloglari va roʻyxat xonalarida devorlar va shiftlar YONM guruhiga mansub materiallar bilan pardozlanishi kerak.
77. Jamoat binolarining fasadlarini pardozlash va qoplashda bino balandligi 28 m dan kam boʻlganda Yo2 — Yo4, 28 m va undan ortiq boʻlganda esa Yo1 — Yo4 guruhlariga mansub materiallardan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Jamoat binolarining evakuatsiya yoʻllarida, shuningdek yertoʻla va yarim yertoʻla (sokol) qavatlaridagi hamda sport inshootlari tribunalari ostidagi xonalarning devorlari va shiftlarini pardozlashda, shuningdek osma shiftlarni oʻrnatishda Yo1 — Yo4 guruhlariga mansub yonuvchi materiallardan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.
78. Olovbardoshlik darajasi I yoki II boʻlgan va balandligi 9 qavatdan oshmaydigan jamoat binolaridagi ichki zinapoyalardan bittasini binoning butun balandligi boʻyicha ochiq holda loyihalashga yoʻl qoʻyiladi. Bunda ochiq zinapoya joylashgan hajm unga tutash yoʻlaklar (koridorlar) va boshqa xonalardan olovbardoshlik chegarasi kamida EI 45 boʻlgan yongʻinga qarshi toʻsiqlar bilan ajratilishi lozim.
79. Jamoat binosi avtomatik yongʻin oʻchirish qurilmalari bilan jihozlanganda, ochiq zinapoya joylashgan hajmni yoʻlak (koridor) va boshqa xonalardan ajratmaslikka yoʻl qoʻyiladi.
80. Olovbardoshlik darajasi I — III boʻlgan jamoat binolarida vestibyul hajmida joylashgan hamda birinchi qavatdan ikkinchi qavatga chiqishni taʼminlovchi ichki ochiq zinapoyani loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.
Bunda vestibyul qavatning umumiy yoʻlaklari (koridorlari) va boshqa xonalaridan olovbardoshlik chegarasi kamida EI 45 boʻlgan yongʻinga qarshi toʻsiqlar bilan, yuqorida joylashgan xonalardan esa olovbardoshlik chegarasi kamida REI 45 boʻlgan yongʻinga qarshi orayopmalar bilan ajratilishi kerak.
81. Olovbardoshlik darajasi I yoki II boʻlgan chakana savdo va umumiy ovqatlanish korxonalari binolarida birinchi qavatdan ikkinchi qavatga yoki yarim yertoʻla (sokol) qavatdan birinchi qavatga olib chiquvchi ichki ochiq zinapoyalar yoki panduslarni, shu jumladan vestibyul boʻlmagan hollarda ham loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.
Chakana savdo korxonalarida ochiq zinapoyalar yoki panduslar orqali savdo zalida bir vaqtning oʻzida boʻlishi mumkin boʻlgan keluvchilar sonining koʻpi bilan 50 foizini evakuatsiya qilishga yoʻl qoʻyiladi.
Qolgan keluvchilarni evakuatsiya qilish uchun kamida ikkita yopiq zinapoya katagi nazarda tutilishi lozim.
82. Ochiq zinapoya yoki pandusning uzunligi ichki yoʻlakning eng uzoq nuqtasidan tashqariga olib chiquvchi evakuatsiya chiqish joyigacha boʻlgan masofani aniqlashda hisobga olinadi.
Bunda ochiq zinapoya yoki pandusning maydoni asosiy evakuatsiya oʻtish yoʻlaklari maydoniga qoʻshilmaydi.
83. Ochiq zinapoyalardan evakuatsiya yoʻllari sifatida foydalanishga yoʻl qoʻyiladi. Bunda ochiq zinapoya vestibyul poli sathidan keyingi qavat poli sathigacha boʻlgan balandlikda loyihalanishi lozim.
Keyingi qavatlardan evakuatsiya yopiq zinapoya kataklariga olib boruvchi alohida yoʻlaklar orqali taʼminlanadi.
84. Jamoat binolaridagi xonalarning vazifasiga bogʻliq boʻlmagan holda (tomosha va oʻquv zallari, auditoriyalar, oʻquv xonalari, savdo joylari, yonuvchi materiallar saqlanadigan joylar va ustaxonalar bundan mustasno) ushbu xonalarning chiqish joylaridan bittasi vestibyulga, ochiq zinapoyalarga tutashgan qavatlardagi xollga yoki foyega bevosita bogʻlangan boʻlishi lozim.
85. Yarim yertoʻla (sokol) yoki yertoʻla qavatlariga foye, kiyim-kechak saqlash xonasi (garderob), hojatxonalar joylashtirilganda, ushbu qavatlardan birinchi qavatga olib chiquvchi ochiq zinapoyalarni loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.
86. N2 turdagi tutun kirmaydigan zinapoya kataklarida bitta eshik ochiq holatda boʻlganda havoning ortiqcha bosimi zinapoya katagining pastki qismida 20 Pa dan kam boʻlmasligi, yuqori qismida esa 150 Pa dan oshmasligi kerak.
Hisob-kitoblar asosida ushbu bosim koʻrsatkichlarini taʼminlash imkoni boʻlmaganda zinapoya katagi balandligi boʻylab 1-turdagi yongʻinga qarshi toʻsiqlar bilan boʻlimlarga ajratilishiga yoʻl qoʻyiladi.
Bunda yuqori va pastki boʻlimlar oʻrtasidagi oʻtish zinapoya katagi tashqarisida joylashgan 1-turdagi tambur-shlyuz orqali amalga oshirilishi, har bir boʻlimda esa ushbu bandda belgilangan bosim koʻrsatkichlari taʼminlanishi lozim.
87. Yongʻin vaqtida havo bosimi bilan taʼminlanadigan zinapoya kataklarining toʻsuvchi konstruksiyalarida deraza va eshik oʻrinlari hamda tutundan himoya qilish tizimiga tegishli texnologik teshiklardan tashqari boshqa oʻyiqlar, teshiklar va germetiklikni buzuvchi ochiq joylar boʻlishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
88. Tutundan himoyalangan N2 va N3 turdagi zinapoya kataklari bevosita tashqi hududga chiqishni taʼminlashi lozim.
Birinchi qavatdan mazkur zinapoya kataklariga kirish tambur-shlyuz orqali amalga oshirilishi kerak.
Tambur-shlyuzning toʻsuvchi konstruksiyalari hamda eshiklari EI 30 dan kam boʻlmagan olovbardoshlik chegarasiga ega boʻlishi, eshiklar esa oʻzi yopiladigan qurilmalar bilan jihozlanishi lozim.
89. Arxivlarning hujjatlar saqlanadigan xonalari, kutubxonalarning kitob saqlash xonalari, yonuvchi materiallar saqlanadigan xonalar, yonuvchi materiallar ishlatiladigan ustaxonalar, elektrshchit, ventilyatsiya kameralari, yongʻin xavfiga ega boʻlgan boshqa texnik xonalar, ijtimoiy muassasalar hamda joylashtirish vositalarining yashash korpuslaridagi choyshablar saqlanadigan va dazmollash xonalaridagi eshiklarning olovbardoshlik chegarasi EI 30 dan kam boʻlmasligi kerak.
90. Balandligi 28 m dan ortiq boʻlgan va tutun kirmaydigan zinapoya kataklari bilan jihozlangan jamoat binolarida har bir qavatdagi ichki yoʻlaklar (koridorlar) va xollardan tutunni chiqarish uchun tutunga qarshi shamollatish (ventilyatsiya) tizimi nazarda tutilishi lozim. Mazkur talab tabiiy yoritishga ega boʻlgan yoʻlaklar va xollarga ham tatbiq etiladi.
Ichki yoʻlaklar (koridorlar) uzunligi boʻyicha har 60 m dan oshmaydigan oraliqlarda olovbardoshlik chegarasi kamida EI 45 boʻlgan 2-turdagi yongʻinga qarshi toʻsiqlar bilan ajratilishi lozim.
Toʻsiqlardagi eshiklar oʻz-oʻzidan yopiladigan va yopilganda zich yopilishni taʼminlaydigan boʻlishi kerak.
Olovbardoshlik chegarasi kamida EI 30 boʻlgan oynalashtirilgan eshiklarni oʻrnatishga yoʻl qoʻyiladi.
Eshiklarni ekspluatatsiya vaqtida ochiq holatda saqlash zarur boʻlsa, ular yongʻin avtomatikasi tizimi ishga tushganda ochiq holatda ushlab turuvchi qurilmadan boʻshatilib, avtomatik ravishda yopilishi kerak. Bunda evakuatsiya vaqtida eshiklarning harakat yoʻnalishi boʻyicha qoʻl bilan erkin ochilishi taʼminlanishi lozim.
3-§. Evakuatsiya yoʻllariga qoʻyiladigan talablar
91. Evakuatsiya yoʻllari SHNQ 2.01.05-24 ga muvofiq yoritilishi hamda evakuatsiya yoʻnalishini koʻrsatuvchi yoritiladigan koʻrsatkichlar bilan jihozlanishi lozim. Bunda asosiy elektr taʼminoti uzilganda koʻrsatkichlarning kamida 1 h (soat) vaqt davomida ishlashi taʼminlanishi kerak.
92. Jamoat binosiga kirish joyi yogʻingarchilikdan himoyalanishi, kirish joyi maydonchasi gorizontal va sirpanmaydigan holatda boʻlishi, suv oqimini oʻtkazuvchi panjaralar kichik katakli boʻlishi (katak oʻlchamlari 1,5 cm dan oshmasligi), panjaralar maydoncha yuzasi bilan bir xil sathda boʻlishi lozim.
93. Jamoat binosiga kirish joyidagi tashqi zinapoyalarga, qavatlar orasidagi, shuningdek yertoʻla va yarim yertoʻla qavatlariga olib boruvchi zinapoyalarga balandligi kamida 0,9 m boʻlgan tutqichli toʻsiqlar oʻrnatilishi lozim.
94. Zinapoya marshida har xil balandlik va kenglikdagi pogʻonalarni qoʻllashga yoʻl qoʻyilmaydi.
95. Egri chiziqli asosiy zinapoyalar qoʻllanilishiga yoʻl qoʻyiladi, bunda zinapoyaning burilish qismidagi pogʻonalarning tor tomonidagi kengligi 22 cm dan kam boʻlmasligi lozim.
96. Evakuatsiya yoʻllarida ular tekisligidan chiqib turgan va uchta pogʻonadan kam boʻlgan (0,45 m) balandlikda baland-pastliklar boʻlishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
97. Kichik baland-pastliklar boʻlganda pandusni SHNQ 2.07.02-24 ga muvofiq loyihalash kerak.
98. Zinapoya maydonchalari orasidagi bitta zinapoya marshidagi koʻtarilishlar soni 3 tadan kam va 16 tadan koʻp boʻlmasligi lozim (egri chiziqli zinapoyalar bundan mustasno).
Bitta marshli zinapoyalarda, shuningdek ikki yoki uch marshli zinapoyalarning bitta marshida birinchi qavat chegarasida 18 tadan ortiq boʻlmagan koʻtarilishlarga yoʻl qoʻyiladi.
99. Yoʻlakdan (koridor) zinapoya katagiga olib boruvchi evakuatsiya chiqish joyining (eshigining) va zinapoya marshining kengligi ular orqali evakuatsiya qilinadigan odamlar sonidan kelib chiqib aniqlanishi lozim.
Bunda chiqish joyi va zinapoya marshining har 1 m kengligi orqali 1 min davomida evakuatsiya qilinishi mumkin boʻlgan odamlar soni zinapoya katagining olovbardoshlik darajasiga qarab quyidagi miqdorlardan oshmasligi kerak (tomoshabinlar uchun oʻrin-joylarga ega boʻlgan tomosha zallari va sport zallari boʻlgan F2.1 sinfdagi binolar bundan mustasno):
olovbardoshlik darajasi I va II boʻlganda — 165 kishi;
olovbardoshlik darajasi III boʻlganda — 115 kishi;
olovbardoshlik darajasi IV boʻlganda — 80 kishi.
100. Jamoat binosining yer usti, yarim yertoʻla (sokol) va yertoʻla qavatlaridan evakuatsiya qilishga moʻljallangan zinapoya kataklarida yarim yertoʻla (sokol) yoki yertoʻla qavatlaridan bevosita tashqariga olib chiquvchi alohida chiqish joylari (eshiklar) nazarda tutilishi lozim.
Yarim yertoʻla (sokol) yoki yertoʻla qavatlaridan zinapoya katagiga olib boruvchi qism yer usti qavatlariga olib boruvchi qismdan qavat balandligida olovbardoshlik chegarasi kamida EI 45 boʻlgan 1-turdagi yaxlit yongʻinga qarshi pardadevor bilan ajratilishi kerak.
101. Yertoʻla yoki yarim yertoʻla (sokol) qavatini birinchi qavatdagi ichki yoʻlak, xoll yoki vestibyul bilan bogʻlash uchun moʻljallangan alohida zinapoyalar mazkur yertoʻla yoki yarim yertoʻla qavatidan evakuatsiya qilish yoʻli sifatida hisobga olinmasligi lozim.
102. Zinapoya yertoʻla yoki yarim yertoʻla (sokol) qavatidan birinchi qavat vestibyuliga olib chiqsa, vestibyulga olib chiquvchi ushbu zinapoyadan tashqari, binoning yer usti qismida joylashgan barcha zinapoya kataklaridan bevosita tashqariga chiqish joyi nazarda tutilishi kerak.
103. Evakuatsiya yoʻllarida aylanma (vintsimon) zinapoyalardan, qochirma pogʻonalardan (ichki tomonidagi kengligi tashqi tomonidagi kengligidan kichik boʻlgan pogʻonalardan), shuningdek zinapoya katagi chegarasidan chiqib turuvchi zinapoya maydonchalaridan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Evakuatsiya yoʻllarida ochiq va egri chiziqli zinapoyalarni SHNQ 2.01.02-04 talablariga muvofiq loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.
104. Xonalardan chiqish eshiklarining kengligi 0,9 m dan kam boʻlmasligi zarur.
Xonalarni suriladigan (transformatsiyalanuvchi) pardadevorlar bilan qismlarga ajratib loyihalashda har bir qismda evakuatsiya chiqish joylari boʻlishi kerak.
105. Tomoshabinlar uchun oʻrindiqlarga ega boʻlmagan har xil hajmli zallarning istalgan nuqtasidan eng yaqin evakuatsiya chiqish joyigacha eng uzoq masofa ushbu SHNQning 4-ilovasidagi 2-jadval boʻyicha aniqlanishi va asosiy evakuatsiya oʻtish yoʻllari umumiy oʻtish yoʻllari bilan qoʻshilgan holatlarda uning kengligi qoʻshilayotgan oʻtish yoʻllarining yigʻindisidan kam boʻlmasligi lozim.
106. Evakuatsiya yoʻli boʻylab jamoat binosidagi eng uzoqda joylashgan xonalar eshigidan zinapoya katagiga kirish joyigacha boʻlgan masofa mazkur SHNQning 4-ilovasidagi 3-jadvalda belgilangan qiymatlardan oshmasligi lozim (hojatxonalar, yuz-qoʻl yuvish xonalari, dushxonalar va odamlar doimiy ravishda boʻlmaydigan boshqa xizmat koʻrsatish xonalari bundan mustasno).
Boshi berk yoʻlakka yoki xollga chiqadigan xonaning sigʻimi 80 kishidan oshmasligi kerak.
107. Tomoshabinlar uchun joylarga ega boʻlmagan zallardagi evakuatsiya chiqish joyi (eshigi)ning kengligi SHNQ 2.07.02-24 talablarini inobatga olib, ushbu SHNQning 5-ilovasiga muvofiq mazkur chiqish joyi (eshigi) orqali 1 min davomida evakuatsiya qilinadiganlar soni boʻyicha aniqlanishi, lekin sigʻimi 50 kishidan koʻp boʻlgan zallarda evakuatsiya chiqish joyi (eshigi)ning kengligi 1,2 m dan kam boʻlmasligi lozim.
108. Yertoʻla yoki yarim yertoʻla (sokol) qavatidagi vestibyuldan alohida joylashgan garderob oldidagi kiyim almashtirish xonalaridan chiquvchi evakuatsiya joylari kengliklarining yigʻindisini garderob toʻsigʻi oldida turgan odamlar soni (garderob sigʻimining 30 foizi)ni hisobga olgan holda aniqlash kerak.
109. Garderob xonasining toʻsigʻi oldidagi maydonchaning kengligi 3 m dan kam boʻlmasligi lozim.
110. Balandligi 28 m dan yuqori boʻlgan jamoat binolarining evakuatsiya yoʻllarini ajratuvchi ichki devor va pardadevorlar (shu jumladan yorugʻlik oʻtkazuvchi materiallardan qurilgan) yongʻinga qarshi olovbardoshlik chegarasi EI 45 boʻlgan va YONM guruhidagi materiallardan qurilishi kerak.
Olovbardoshlik darajasi EI 45 dan kam boʻlmagan konstruksiyalarda gipsokartondan foydalanilgan toʻsiq devorlar qoʻllanilishiga yoʻl qoʻyiladi.
111. Balandligi 28 m dan yuqori boʻlgan jamoat binolarida zinapoya kataklari tutundan himoyalangan holda loyihalanishi lozim.
112. Balandligi 28 m dan yuqori boʻlgan jamoat binolarida ikkita zinapoya katagidan bittasi, zinapoya kataklari ikkitadan ortiq boʻlganda esa ularning kamida 50 foizi N1 tipda loyihalanishi kerak. N1 tipdagi zinapoya kataklariga kirish balkon yoki oynalanmagan ochiq lodjiya kabi tashqi ochiq havo zonasi orqali amalga oshirilishi lozim.
Qolgan zinapoya kataklari N2 va N3 tipda boʻlishi, tutundan himoyalangan N1, N2 va N3 zinapoya kataklariga tabiiy yorugʻlik tushib turishi zarur.
113. N2 va N3 tipdagi zinapoya kataklarini tutundan himoyalash SHNQ 2.04.05-22 talablariga muvofiq taʼminlanishi lozim.
114. Yongʻin tutuni kiritilmaydigan zinapoya kataklariga kirish joylarini toʻgʻridan-toʻgʻri qavatlardagi lift xolli orqali loyihalashga yoʻl qoʻyilmaydi (lift shaxtalarining eshiklari EI 30 dan kam boʻlmagan olovbardoshlik chegarasi taʼminlangan holatlar bundan mustasno).
115. N1 tipdagi tutundan himoyalangan zinapoya katagiga olib boruvchi tashqi havo zonasidagi ikki eshik oʻrni orasidagi devor boʻlagining kengligi 1,2 m dan kam boʻlmasligi kerak.
116. N1 tipdagi zinapoya kataklariga havo zonasi orqali oʻtish joylarida tutun toʻplanmasligi hajmiy-rejaviy va konstruktiv yechimlar bilan taʼminlanishi zarur.
117. N1 tipdagi zinapoya kataklari birinchi qavat xonalari bilan bevosita bogʻlanmagan holda toʻgʻridan-toʻgʻri tashqariga chiqish joyiga ega boʻlishi yoki birinchi qavat xonalari bilan tashqi havo zonasi orqali bogʻlanishi lozim.
Bunda N1 tipdagi zinapoya kataklarini bino tashqi devorlarining ichki burchaklarida joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.
118. Yongʻin tutunidan himoyalangan N1, N2 va N3 tipdagi zinapoya kataklariga oʻzi yopiladigan, olovbardoshlik chegarasi EI 30 dan kam boʻlmagan eshiklar oʻrnatilishi lozim.
N1 tipdagi zinapoya katagiga tashqi havo zonasi orqali kirish joyida armaturalangan oynali eshiklardan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
N2 tipdagi zinapoya kataklari balandligi boʻyicha, qavat balandligida, olovbardoshlik chegarasi REI 60 boʻlgan yaxlit devorlar bilan boʻlmalarga ajratilishi lozim.
Devorlar YONM guruhiga mansub yonmaydigan materiallardan boʻlishi kerak.
Bunday zinapoya kataklarini tutundan himoyalash uchun boʻlmalarning yuqori qismiga tashqaridan havo berilishi kerak.
Ventilyatorlarning ish unumdorligi, shaxta va klapanlarning kesimi hisoblash orqali aniqlanadi.
Tashqaridan havo beriladigan zinapoya kataklarining tashqi devorlarida deraza va eshik oʻrinlari hamda havo berishga moʻljallangan texnologik teshiklardan tashqari boshqa teshiklar boʻlishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
N2 va N3 tipdagi zinapoya kataklari toʻgʻridan-toʻgʻri tashqariga chiqish joylariga ega boʻlishi, birinchi qavat bilan esa yongʻin vaqtida havo bosimi hosil qilinadigan tambur-shlyuz orqali bogʻlanishi lozim.
Tambur-shlyuz eshiklari zich yopiladigan va oʻzi yopiladigan boʻlishi, ularning olovbardoshlik chegarasi EI 30 dan kam boʻlmasligi kerak.
4-§. Jamoat binolaridagi xonalarni yoritish, insolyatsiya, quyosh nurlaridan himoyalash va shamollatishga qoʻyiladigan talablar
119. Jamoat binolarining birinchi qavatidagi yaxlit oynalar va derazalar, shuningdek kirish joylaridagi tashqi yaxlit oynalar ikki qavatli oynalashtirilishi lozim.
Kirish joyida tambur nazarda tutilgan taqdirda, tashqi yaxlit oynalarni bir qavatli oynalashtirishga mazkur SHNQning 167-bandida belgilangan shartlarda yoʻl qoʻyiladi.
120. Jamoat binolaridagi xonalar SHNQ 2.01.05-24 da belgilangan talablarga muvofiq tabiiy va sunʼiy yoritilishi, shuningdek odamlar boʻladigan xonalar derazalar orqali tabiiy yoritilishi va shamollatilishi kerak.
Bino va inshootlarni loyihalashda tabiiy yorugʻlikdan samarali foydalanishni taʼminlovchi hajmiy-rejaviy yechimlar nazarda tutilishi lozim.
Tabiiy yoritiladigan joylar (zonalar)da sunʼiy ishchi yoritish ushbu joylarning tabiiy yoritilganlik darajasiga bogʻliq holda va ishchi yuzalarda meʼyoriy yoritilganlikni taʼminlash bilan avtomatik rostlanishi, ish vaqti tugaganda sunʼiy yoritish avtomatik oʻchirilishi kerak.
121. Zinapoya kataklari tashqi devorlardagi derazalar orqali yoritilishi, bunda L1 tipdagi zinapoya kataklari (har bir qavatning tashqi devorlarida) yorugʻlik tushiruvchi deraza oʻrinlariga ega boʻlishi, ularning maydoni 1,2 m2 dan kam va balandligi 1,5 m dan kichik boʻlmasligi lozim.
Bu derazalar mazkur SHNQning 167-bandiga muvofiq oyna paketlari bilan jihozlanishi kerak.
122. L2 turdagi zinapoya kataklari tomdagi yuzasi kamida 4 m2 boʻlgan oynalangan yoki ochiq tuynuklar orqali yoritilishi lozim.
123. Yongʻin tutunidan himoyalangan zinapoya kataklarining derazalari ochilmaydigan va zich yopiladigan boʻlishi lozim. Bunda zinapoya kataklari mexanik havo bosimi tizimi hamda tutundan himoya qilish tizimlari bilan jihozlanishi zarur.
124. Quyosh nuridan himoya qilish qurilmalari SHNQ 2.01.04-25 ga muvofiq loyihalanishi, ular yilning issiq davrida quyosh radiatsiyasining kamaytirilishini taʼminlashi va yilning sovuq davrida quyosh nurlarini tutib qolishga qarshilik qilmasligi kerak.
Quyosh radiatsiyasi hisob-kitob asosida yuqori deb belgilangan fasadlardagi janub, janubi-gʻarbiy va janubi-sharqiy yoʻnalishlarda oyna va yorugʻlik-shaffof konstruksiyalar uchun quyoshdan himoya qiluvchi qoplamalarni, shu jumladan selektiv va past emissiyali qoplamalarni qoʻllash lozim.
125. Besh va undan ortiq qavatli jamoat binolarida tashqi quyoshdan himoya qilish qurilmalari yonmaydigan materiallardan loyihalanishi lozim.
Ushbu qurilmalar yongʻin-qutqaruv boʻlinmalarining har bir qavatga kirishiga va odamlarning evakuatsiya qilinishiga toʻsqinlik qilmasligi kerak.
126. Yilning sovuq va oʻtish davrlarida xonalarga tashqi toza havoni kiritish tabiiy yoki shamollatish (ventilyatsiya) tizimlari orqali taʼminlanishi lozim.
Tabiiy shamollatish qoʻllaniladigan binolarda odamlar doimo boʻladigan xonalardagi har bir derazaning tepa qismida ochiladigan kichik tavaqa (fortochka)lar, xonalar derazalar bilan yaxlit oynavandlanganda har 3-4 m dan keyin kichik tavaqa (fortochka)lar yoki pastga ochiladigan framugalar boʻlishi zarur.
Toʻliq ochiladigan kichik tavaqa (fortochka) yoki framuganing yuzasi 0,15 — 0,2 m2 boʻlishi, ular qulay va istalgan burchak ostida ochiladigan tarzda oʻrnatilishi lozim.
Shamollatish (ventilyatsiya) tizimlari mavjud binolarda toza havo almashinuvi SHNQ 2.04.05-22 talablari asosida belgilanishi kerak.
Energiya samaradorligini taʼminlash maqsadida shamollatish (ventilyatsiya) tizimlarida yongʻin xavfsizligiga rioya qilgan holda issiqlikni qayta tiklash (rekuperatsiya) qurilmalaridan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
127. Odamlar doimiy ravishda boʻladigan xonalarni loyihalashda ochiladigan derazalar orqali oʻtma, burchakli yoki bir tomonlama shamollatish usullari nazarda tutilishi kerak.
128. Changli shamollar tez-tez esadigan (havosi yuqori darajada changlangan) hududlardagi jamoat binolarining xonalari va ichki hovlilarini changdan himoya qilish uchun maxsus chora-tadbirlar amalga oshirilishi (yorugʻlik tushadigan deraza oʻrinlari, tuynuklar quyoshga nisbatan optimal joylashgan boʻlishi (oriyentatsiyalangan), himoya ekranlari, jalyuzilar va boshqa qurilmalar boʻlishi) zarur.
129. Jamoat binolari xonalari va ularga tutash ochiq maydonlarda moʻljallangan maqsadiga koʻra qoʻllaniladigan sunʼiy yoritish turlari mazkur SHNQning 18-ilovasiga muvofiq belgilanishi lozim.
130. Sunʼiy yoritish tizimlari SHNQ 2.01.05-24 ga muvofiq loyihalanishi kerak.
5-§. Liftlarga qoʻyiladigan talablar
131. Pastki vestibyul sathidan eng yuqori qavat polining sathigacha boʻlgan masofa (texnik qavat bundan mustasno) 13,2 m va undan ortiq boʻlgan toʻrt qavatdan baland jamoat binolarida yoʻlovchi liftlar loyihalanishi lozim (tibbiyot tashkilotlari va bank muassasalari binolari bundan mustasno).
Tibbiyot tashkilotlarida liftlar SHNQ 2.08.05-23, bank muassasalarida esa SHNQ 2.08.16-24 talablariga muvofiq loyihalanishi lozim.
132. Kursi-aravachalarda harakatlanuvchi nogironligi boʻlgan shaxslar uchun lift yoki koʻtarish moslamalari SHNQ 2.07.02-24 ga muvofiq loyihalanishi kerak.
133. Lift kabinasi oʻlchamlari SHNQ 2.07.02-24 talablariga muvofiq boʻlishi lozim.
134. Liftlar oʻrnatilishi talab qilinadigan jamoat binolarida liftlar soni hisob-kitob asosida aniqlanishi, biroq ikkitadan kam boʻlmasligi lozim.
Yoʻlovchi liftlarni loyihalash va oʻrnatishda OʻzMSt ISO 8100-1:2026 talablariga, lift tarkibiy qismlarini loyihalash, hisoblash va tekshirishda esa OʻzMSt ISO 8100-2:2026 talablariga rioya qilinishi kerak. Liftlar soni, parametrlari va oʻlchamlari GOST 34758-2021 talablariga muvofiq aniqlanadi.
Jamoat binosidagi kamida bitta lift kabinasining boʻylama oʻlchami 2100 mm dan kam boʻlmasligi lozim. Hisob-kitob natijalariga koʻra yoʻlovchilar uchun bitta lift yetarli boʻlsa, ikkinchi lift yuk tashishga moʻljallanishi kerak.
135. Balandligi 28 m dan yuqori boʻlgan jamoat binolarida liftlardan biri yongʻin-qutqaruvchi boʻlinmani tashish uchun moʻljallangan boʻlishi kerak.
136. Eng uzoqda joylashgan xona eshigidan eng yaqin yoʻlovchi lift eshigigacha boʻlgan masofa 60 m dan oshmasligi kerak.
Nogironligi boʻlgan shaxslar foydalanishi uchun moʻljallangan xonalardan liftgacha boʻlgan masofa SHNQ 2.07.02-24 talablariga muvofiq belgilanadi.
137. Yoʻlovchi liftlardan chiqish lift xollari orqali amalga oshirilishi, xonalarning eshiklari esa lift xollariga bevosita ochilmasligi lozim.
138. Yoʻlovchi lift lift xolining kengligi quyidagilardan kam boʻlmasligi lozim:
liftlar bir tomonlama joylashganda — lift kabinasining eng kichik boʻylama oʻlchamidan 1,3 baravar;
liftlar ikki tomonlama joylashganda — lift kabinasining eng kichik oʻlchamidan 2 baravar;
kabinasining boʻylama oʻlchami 2100 mm va undan ortiq boʻlgan liftlar oldida — 2,5 m.
139. Balandligi 28 m gacha boʻlgan, tashrif buyuruvchilarni qabul qilish nazarda tutilmagan maʼmuriy-boshqaruv binolarida koʻpi bilan ikkita liftning chiqish joylarini toʻgʻridan-toʻgʻri zinapoya maydonchasiga joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi. Bunda zinapoya maydonchasining kengligi 1,6 m dan kam boʻlmasligi lozim.
140. Yonuvchan materiallarni saqlash va qayta ishlashga moʻljallangan xonalardan toʻgʻridan-toʻgʻri lift xollariga chiqishga yoʻl qoʻyilmaydi.
141. Yongʻin tutuni toʻplanmaydigan zinapoya katagiga ega boʻlgan binolarning lift shaxtalarida yongʻin paytida havo beruvchi qurilmalar loyihalanishi kerak.
142. Yarim yertoʻla (sokol) va yertoʻla qavatlarida lift shaxtalaridan chiqish joylari EI 45 dan kam boʻlmagan olovbardoshlik chegarasiga ega 1-turdagi yongʻinga qarshi pardadevorlar bilan ajratilgan xoll yoki tambur-shlyuzlarga olib chiqishi lozim.
143. Lift shaxtalari va lift uskunalari joylashtiriladigan mashina xonalarini odamlar doimiy ravishda boʻladigan xonalarga bevosita tutash holda joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.
144. Ilmiy-tadqiqot tashkilotlari, sanatoriylar binolarida lift shaxtalari, mashina xonalari hamda koʻtarish qurilmalari asosiy xonalardan kamida 6 m masofada joylashtirilishi lozim.
6-§. Chiqindilarni saqlash joylarini tashkil etish hamda chang tozalagichlarga qoʻyiladigan talablar
145. Chiqindilarni saqlash joylarini tashkil etishda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 2-oktabrdagi 787-son qarori bilan tasdiqlangan Sanitariya jihatidan tozalash infratuzilmasi obyektlarini joylashtirish va ulardan foydalanish hamda maishiy chiqindilar bilan bogʻliq ishlarni amalga oshirish qoidalarida keltirilgan talablarga rioya qilinishi kerak.
146. Chiqindi tushirish quvurlari besh qavatdan yuqori boʻlgan jamoat binolarida, shuningdek kam qavatli, 200 va undan ortiq oʻrinli joylashtirish vositalarida loyihalanishi lozim.
147. Chiqindi tushirish quvuri havo oʻtkazmaydigan va qurilish konstruksiyalari orqali tarqaladigan shovqindan izolyatsiyalangan boʻlishi kerak.
148. Chiqindi tashlash kamerasi ichki balandligi kamida 1,95 m boʻlgan holda bevosita chiqindi tushirish quvuri ostida joylashtirilishi lozim.
Kamera binoga kirish joyidan yaxlit devor bilan ajratilishi, uning toʻsuvchi pardadevorlari EI 45 dan kam boʻlmagan olovbardoshlik chegarasiga, tomyopmasi esa REI 45 dan kam boʻlmagan olovbardoshlik chegarasiga ega boʻlishi kerak.
149. Chiqindi tashlash kamerasi polining sathi trotuar yoki yoʻlning qatnov qismi sathidan 0,1 m baland boʻlishi lozim.
150. Chiqindi mexanizatsiyalashtirilgan qurilma yordamida chiqarilganda, chiqindi tashlash kamerasini boshqa sathda joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.
151. Markazlashgan yoki uygʻunlashgan (kombinatsiyalashgan) vakuumli chang tozalash tizimi loyiha topshirigʻiga muvofiq binolar (tomosha zallari, muzeylar, kutubxonalar, savdo markazlari, univermaglar, joylashtirish vositalari, 200 va undan ortiq oʻrinli pansionatlar)da loyihalanishi lozim.
152. Uygʻunlashgan (kombinatsiyalashgan) vakuumli chang tozalash tizimini loyihalashda bitta qabul qiluvchi klapan bilan xizmat koʻrsatish doirasi 50 m dan oshmasligi lozim.
7-§. Jamoat binolarida energiya samaradorlikka qoʻyiladigan talablar
153. Texnik shartlar talab etiladigan jamoat binolari loyihasida qayta tiklanuvchi energiya manbalari va muqobil issiqlik tizimlari (quyosh fotoelektrik panellari, geliokollektorlar, issiqlik nasoslari, ventilyatsiya havosidan issiqlikni qayta tiklash) nazarda tutilishi shart. Ularning turi va quvvati texnik-iqtisodiy hisob-kitob asosida belgilanadi.
Isitish va shamollatishga sarflanadigan normativ solishtirma issiqlik sarfi hamda havoni konditsionerlashga sarflanadigan normativ solishtirma sovuqlik sarfi SHNQ 2.01.18-24 talablariga muvofiq boʻlishi kerak.
154. Binoni qurilish maydoniga joylashtirishda binoning boʻylama fasadini janubiy yoki unga yaqin tomonga qaratish lozim.
Korpus eni va qavatlar sonini yoʻl qoʻyiladigan chegaralarda oshirish, shuningdek tabiiy yoritish va shamollatish talablarini hisobga olgan holda binoning ixchamligi (kompaktligi) taʼminlanishi zarur.
155. Odamlar va ular faoliyati bilan bogʻliq boʻlgan jihozlardan issiqlik ajralib chiqadigan asosiy xonalar binoning shimoliy fasad tomoniga joylashtirilishi, ekspluatatsiya rejimi boʻyicha “issiq va nam” boʻlgan xonalarni esa tashqi toʻsuvchi devorlarga biriktirmasdan loyihalash zarur.
156. Hajmiy-rejaviy yechimlarni ishlab chiqishda bino burchaklarida joylashgan (maydoni 40 m2 gacha boʻlgan) xonalarning derazalarini shu burchakka birikkan ikkala tashqi devorga joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.
157. Isitilmaydigan ayvonlar (veranda), lodjiyalar isitiladigan xonalardan tashqi devorlar bilan ajratilishi, isitilmaydigan xonalar isitiladigan xonalar osti yoki ustiga joylashtirilganda ularni ajratib turuvchi orayopmani SHNQ 2.01.04-25 ga muvofiq issiqlik himoyasi qatlami bilan qoplash lozim.
158. Jamoat binosining tashqi havo hududiga chiqib turuvchi konstruktiv elementlarini (karniz, parapet va boshqalar) “sovuqlik koʻprikchalar” hosil boʻlishining oldini olish uchun issiqlik himoyasi qatlami bilan qoplash kerak.
159. Jamoat binosining issiqlik himoya darajasi SHNQ 2.01.04-25 va loyiha topshirigʻi talablari bilan belgilangan darajadan past boʻlmasligi zarur.
Binolar energiya samaradorlik toifasining yuqori darajada boʻlishini taʼminlash uchun ularning tashqi tomonini issiqlik izolyatsiyasi bilan qoplash kerak.
160. Jamoat binolarida issiqlik himoyasi, isitish, ventilyatsiya va havoni konditsionerlash tizimlari uchun hisobga olinadigan ichki parametrlar ushbu SHNQning 8 va 9-ilovalaridagi jadvallarga muvofiq aniqlanishi lozim.
161. Ichki parametrlarning chegaraviy yoki optimal qiymatlari (miqdorlari) issiqlik himoyasi ikkinchi yoki uchinchi darajali boʻlgan binolar uchun loyiha topshirigʻiga muvofiq belgilanishi kerak.
162. Shimolga qaragan fasadlardagi deraza oʻrinlarining maydoni tabiiy yoritish talablariga muvofiq aniqlanishi lozim.
Binodagi yorugʻlik tushiruvchi tuynuklarning umumiy maydoni tashqi devorlarning umumiy maydoniga nisbatan 25 foizdan oshmasligi kerak.
163. Jamoat binolarining janubiy yoʻnalishga qaragan fasadlarida quyoshdan himoya qiluvchi qurilmalar qoʻllanilganda, ushbu SHNQning 124-125 va 162-bandlari talablarini hisobga olgan holda yorugʻlik oʻtkazuvchi shaffof toʻsuvchi konstruksiyalar maydonini oshirishga yoʻl qoʻyiladi.
Bunda gʻarbga qaragan fasadlarda oynalangan qism maydoni fasadning umumiy maydoniga nisbatan 40 foizdan oshmasligi lozim.
164. Bino yuqori shovqinli hududda joylashganda, uni shovqindan himoya qilish SHNQ 2.01.08-24 talablariga, issiqlik himoyasi esa SHNQ 2.01.04-25 talablariga muvofiq taʼminlanishi lozim.
165. Tashqi kirish eshiklari orqali sovuq havo kirishini cheklash uchun eshiklar oʻz-oʻzidan yopiladigan qurilmalar bilan jihozlanishi kerak.
166. Odamlar koʻp tashrif buyuradigan binolarda avtomatik ochiladigan eshiklarni oʻrnatishga yoʻl qoʻyiladi. Bunday eshiklar evakuatsiya chiqish joyi sifatida hisobga olinmasligi lozim.
167. Binolarning kirish eshiklari oldida yorugʻlik oʻtkazuvchi shaffof va yengil konstruksiyalardan ishlangan (isitilmaydigan) tambur loyihalanishi lozim.
Jamoat binolarida issiqlik energiyasini saqlovchi, energiya tejamkor, infraqizil nurlarni qaytaruvchi past emissiyali maxsus qoplamali koʻp qavatli oyna paketlari qoʻllangan derazalardan foydalanish lozim.
Jamoat binolarining birinchi qavatidagi yaxlit oynalar, derazalar va kirish joylaridagi tashqi yaxlit oynalar ikki qavatli boʻlishi kerak.
Isitilmaydigan tambur nazarda tutilganda, tashqi yaxlit oynani bir qavatli qilib loyihalashga yoʻl qoʻyiladi. Bunda isitiladigan qismdan tamburni ajratib turuvchi konstruksiyalar issiqlik himoyasi talablariga javob berishi lozim.
168. Jamoat binolarining isitish, shamollatish (ventilyatsiya) va havoni konditsionerlash tizimlari obyektlarning energiya samaradorligini oshirish hamda SHNQ 2.04.05-22 talablariga muvofiq boʻlishi va ularda qulay harorat, toza havo va optimal namlikni taʼminlash uchun energiyasamarador tizimlar (HVAC va boshqalar) qoʻllanilishi kerak.
169. Suv sarfini kamaytirish uchun binolarda suv tejovchi armaturalar, jumladan suv sarfini cheklovchi moslamalar bilan jihozlangan joʻmraklar va aralashtirgichlar, shuningdek ikki rejimli suv chiqarishga ega unitaz bachoklaridan foydalanish lozim.
170. Yilning issiq davrida issiq suv taʼminoti maqsadlarida quyosh kollektorlari yoki issiqlik nasoslarini quyosh panellari bilan birgalikda mazkur SHNQning 153-bandiga muvofiq qoʻllash kerak.
Suvni isitish uchun quyosh qurilmalarini loyihalash SHNQ 2.04.16-23 ga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
171. Geliogeneratorlar yoki ularning boshqa turlaridan (quyosh panellari, kollektorlari) foydalanilganda ularni tom tepasiga, fasadlarga, yer sathiga yoki biron-bir inshootga oʻrnatish joyini tanlash loyiha topshirigʻiga asosan mahalliy sharoitlarni inobatga olgan holda amalga oshirilishi zarur.
4-bob. Joylashtirish vositalari obyektlariga qoʻyiladigan talablar
1-§. Umumiy talablar
172. Joylashtirish vositalari binolarida turistlarni vaqtincha joylashtirish, ularga xizmat koʻrsatish, ovqatlantirish, dam olishini tashkil etish va sogʻligʻini tiklash uchun xonalar, shuningdek maʼmuriy-xoʻjalik va texnik xonalar nazarda tutilishi lozim.
173. Joylashtirish vositalarining yashash (yotoq) korpuslarida kirish vestibyuli, navbatchi xodimlar xonasi, qavatlardagi yashash xonalari (nomerlari), choyshablar va inventar saqlanadigan xonalar nazarda tutilishi kerak.
Yozgi xonalar mahalliy sharoitlarni hisobga olgan holda loyihalanishi lozim.
174. Turizm va dam olish obyektlarida bolali oilalar uchun yashash xonalarini alohida seksiyalar va bloklarga (evakuatsiya uchun alohida zinapoya katagi taʼminlangan holda) joylashtirish kerak.
175. Katta yoshli odamlarning dam olishi uchun pansionatlar, turistlar uchun joylashtirish vositalarida yashash uchun xonalar ushbu SHNQning 6-ilovasi koʻrsatkichlarini hisobga olgan holda loyihalanishi zarur.
176. Joylashtirish vositalarida yashash xonalari guruhi yoki qavat uchun (yoxud binoning birinchi qavatida) umumiy sanitariya uzellari nazarda tutilishi lozim.
Yozgi dam olish obyektlarida yuvinish xonalari, hojatxonalar va dushlar oqova suvlarni chiqarib yuborish tizimiga ega boʻlgan alohida bloklarda joylashtirilishi mumkin. Ushbu xonalar ushbu SHNQning 12-ilovasidagi koʻrsatkichlar asosida loyihalanadi.
177. Joylashtirish vositalari obyektlarida ushbu SHNQning 11-ilovasida keltirilganlarni hisobga olgan holda quyidagi xonalar loyihalanishi kerak:
qabul qilish va roʻyxatga olish xonasi;
maʼmuriyat xonalari;
izolyatorga ega boʻlgan tibbiyot punkti;
davolash-sogʻlomlashtirish xonalari;
oshxona;
dam olish va jismoniy tarbiya bilan shugʻullanish xonalari;
ommaviy tadbirlar zali;
tomosha — konsert va kino zallari.
178. Sanatoriylar, dam olish va turizm obyektlarida kamida ikki oʻrinli izolyator nazarda tutilishi kerak.
179. Sigʻimi 250 oʻringacha boʻlgan dam olish uylari va turistik bazalarda koʻp funksiyali zali boʻlgan oshxona zalining balandligi 4,2 m dan kam boʻlmasligi lozim.
2-§. Joylashtirish vositalarining binolariga qoʻyiladigan talablar
180. Joylashtirish vositalari binolarining olovbardoshlik darajasi II dan kam boʻlmasligi lozim.
181. Olovbardoshlik darajasi I va II boʻlgan joylashtirish vositalarining binolari 1000 oʻringacha boʻlgan sigʻimda loyihalanishi kerak.
182. Pansionatlar, dam olish uylari, yil davomida faoliyat koʻrsatadigan turistik bazalar yashash korpuslarining olovbardoshlik darajasi II dan past boʻlmasligi va ularni 500 oʻringacha boʻlgan sigʻimda loyihalash zarur.
183. Mavsumiy faoliyat yurituvchi dam olish obyektlari, dam olish joylari (zonalari), turistik bazalar, baliq ovlash va ov qilish bazalarining binolarini bir-ikki qavatli qilib loyihalash lozim.
184. Vokzallardagi joylashtirish vositalari mustaqil evakuatsiya yoʻllariga ega boʻlishi kerak.
185. Joylashtirish vositalari binolari vaqtinchalik yashash joylari sonini va SanQvaN 0045-23 talablarini hisobga olgan holda loyihalanishi zarur.
186. Joylashtirish vositalarining sigʻimi va toifasi, shuningdek madaniy-maishiy xizmat koʻrsatish elementlarining tarkibi, texnologik taʼminlanganligi loyiha topshirigʻiga muvofiq belgilanishi lozim.
187. Joylashtirish vositalari nomerlarining tasniflanishi (“yulduz”) boʻyicha koʻrsatkichlari va tavsiflari, nomerlar maydoni (vannaxona, lodjiya, balkonni hisobga olmaganda), dahliz (xoll, vestibyul) va sanitariya uzellarining maydoni OʻzMSt 125:2024 ga muvofiq boʻlishi kerak.
188. Yashash xonasining kengligi kamida 2,4 m, boʻylama uzunligi 6 m dan oshmasligi, bir kishiga moʻljallangan yashash xonasining maydoni kamida 9 m2, tavsiya etiladigan maydon 10 — 12 m2, ikki kishilik uchun kamida 12 m2 boʻlishi lozim.
189. Nomerga kirish oldi joyining kengligi kamida 1,2 m, nomerga kirish eshigining kengligi esa kamida 0,9 m boʻlishi lozim.
190. Yuqori toifali nomerlarni ikki sathli qilib loyihalashga yoʻl qoʻyiladi. Bunda nomer ichida zinapoya va tomdagi dam olish joyiga chiqish nazarda tutiladi.
191. Apartament toifasidagi nomer tarkibida yoki unga bevosita tutash joyda oshxona burchagi nazarda tutilishi lozim. Unda elektr plitalardan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Bunda ishlatiladigan elektr qurilmalarning elektr samaradorlik sinfi mazkur SHNQ ning 414-bandiga muvofiq belgilanishi lozim.
192. Oʻrindiqli aravachada harakatlanuvchi nogironligi boʻlgan shaxslarga moʻljallangan nomerlarning oʻlchamlari, maydoni va jihozlari SHNQ 2.07.02-24 talablariga muvofiq belgilanishi lozim.
193. Kempinglarda yashash nomerlarini bir yoki ikki qavatli binolarda bloklar shaklida loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.
Treylerlar va chodirlarni (palatkalar) joylashtirish uchun kemping hududida alohida maydonchalar nazarda tutilishi lozim.
194. Kempinglardagi yashash bloklarining har bir qavatida quyidagi yordamchi xonalar nazarda tutilishi lozim:
xollar;
tamaddi qilish xonasi (bufet-kafeteriy);
xodimlar xonasi;
kiyimlarni tozalash va dazmollash xonasi;
inventar saqlash xonasi va kir yuvish xonasi.
Xollar har bir qavatda, 60 — 100 ta nomerga xizmat koʻrsatadigan yordamchi xonalar esa har bir qavatda yoki qavat oralatib joylashtirilishi kerak.
195. Yordamchi xonalarning umumiy maydoni 10 — 50 m2 boʻlishi, bunda xollarning maydoni mazkur maydonga kiritilmasligi lozim.
196. Joylashtirish vositalarining restoranlari, barlarining umumiy sigʻimi mehmonxonaning sigʻimidan kam boʻlmasligi kerak.
197. Joylashtirish vositalarida sartaroshxona yoki goʻzallik saloni, kimyoviy tozalash va kir yuvish, poyabzal, kiyim va soat taʼmirlash, turistik inventar ijarasi, sauna, massaj, badanni qoraytirish va basseyn uchun ajratiladigan xonalarning umumiy maydonini mehmonxona yoki pansionatning har bir sigʻim birligiga 0,3 — 0,5 m2 hisobidan belgilab loyihalash lozim.
198. Madaniy-axborot va oʻyin-tomoshalarga moʻljallangan xonalarning (axborot markazlari, kutubxona-oʻqish xonalari, internet-kafelar, konferensiya zallari, sanʼatkorlar xonasi boʻlgan kinokonsert zallari, bilyard xonalari, kegli oʻyini uchun xonalar va boshqalar) umumiy maydonini ularning sigʻim birligiga kamida 1,55 — 1,8 m2 toʻgʻri kelishini hisobga olgan holda loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.
199. Mavsumiy foydalaniladigan kempinglarning madaniy-maishiy xizmat xonalarini yozgi koʻshklar (pavilyon) va ochiq maydonchalarga joylashtirish kerak.
3-§. Modulli mehmonxonalarga qoʻyiladigan talablar
200. Modulli mehmonxonalar SHNQ 2.01.03-26 talablariga muvofiq loyihalanishi lozim.
Binoning ruxsat etiladigan maksimal balandligi qurilish maydonining shamol va seysmik xususiyatlarini hamda konstruktiv yechimni hisobga olgan holda hisob-kitob asosida belgilanishi kerak.
201. Modullarni loyihalashda yuklarning modullarning yuk koʻtaruvchi elementlari orqali pastki modullarga va poydevorga uzluksiz uzatilishi taʼminlanishi lozim.
202. Yengil metall devorlar karkasi shveller koʻrinishidagi profillardan tayyorlanishi, bunda profillar koʻndalang kesimining qisqa tomoni oʻlchami 65 mm dan 100 mm gacha boʻlishi zarur.
203. Modulli mehmonxona binolari pol toʻsinining qalinligi 150 mm yoki 200 mm, shuningdek pol va shiftning umumiy qalinligi ushbu SHNQning 20-ilovasidagi 1-rasmiga muvofiq boʻlishi kerak.
204. Modulli mehmonxona binolarining tomi SHNQ 2.03.10-24 talablariga muvofiq loyihalanishi lozim.
205. Balandlikda modullarni koʻtarish, tushirish, tashish, montaj qilish va xavfsiz yechib olish maxsus koʻtarma ramalardan foydalangan holda amalga oshirilishi kerak.
206. Modulli mehmonxonalarda darak berish va yongʻin avtomatikasi tizimi loyihalanishi lozim.
207. Modullarning olovbardoshligi yongʻinga chidamli shisha yoki bazalt tolali plitalarning bir nechta qatlami bilan taʼminlanishi zarur.
Modullarning yengil poʻlat devorlariga mahkamlanadigan metall kasseta ushbu SHNQning 20-ilovasidagi 4-rasmida koʻrsatilgandek yengil poʻlat rama, ikki qatlamli olovbardosh gipsokarton, mineral yoki bazalt tolali izolyatsiya, toʻsuvchi taxta, qattiq izolyatsiya plitasi, vertikal burchaklikka ega boʻlishi kerak.
208. Qalinligi 15 mm boʻlgan gipsokarton plitalar va qalinligi 100 mm boʻlgan mineral vata qoʻllanilgan konstruksiyaning olovbardoshlik chegarasi kamida 90 min boʻlishi lozim.
209. Modullarning tashqi tomonidan qoplanadigan plitalar modullar orasidagi boʻshliq ichiga tutun kirishining oldi olinishini taʼminlashi lozim.
210. Modullarning yengil poʻlat karkasida gorizontal va vertikal yoʻnalishlarda mineral vatadan ishlangan yongʻinga qarshi toʻsiqlar ushbu SHNQning 20-ilovasidagi 2-rasmiga muvofiq oʻrnatilishi lozim.
211. Tashqi izolyatsiya plitalari qurilish maydonida ishlarni bajarish jarayonida oʻrnatilishi zarur.
212. Modulli mehmonxona binolari uchun zavod sharoitida tayyorlangan modullarni tashish OʻzMSt 111:2024 talablariga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
213. Modulli mehmonxona binolarini toʻliq modulli yoki metall konstruksiyalarning aralash shakllaridan foydalangan holda loyihalashda quyidagi modullardan foydalaniladi:
toʻrt tomonli;
ochiq turdagi;
birlamchi strukturali ramaga tayanuvchi;
ortiqcha yukni qabul qilmaydigan.
214. Toʻrt tomonli modullar yopiq katakchali (yacheykali) fazo hosil qilish uchun toʻrtta yaxlit tomonga ega boʻlgan holda tayyorlanishi va yuklar ularning boʻylama devorlari orqali pastga uzatilishi lozim.
Bunday modullardan quriladigan binolarning maksimal balandligi ularning joylashish joyi hamda shamol yukiga bogʻliq holda loyiha topshirigʻiga muvofiq aniqlanishi kerak.
215. Toʻrt tomonli modullarni sovuq havodan himoya qilish uchun ularning barcha devorlari isitkich qatlamiga ega boʻlishi va sirtqi tomondan taxtalar bilan qoplanishi lozim.
Bunday modullardan quriladigan binolarning ruxsat etiladigan maksimal balandligi joyning seysmik xususiyatlari, shamol yuki va konstruksiyalarning hisob-kitoblari asosida amaldagi normativ hujjatlarga muvofiq belgilanishi kerak.
216. Toʻrt tomonli modullarning eni 4 m, ichki kengligi 3 — 3,6 m, ichki balandligi 2,7 m, uzunligi 6 — 10 m boʻlishi lozim.
217. Yon devorlari toʻliq ochiq boʻlgan modullar ochiq turdagi modullar hisoblanadi. Bunday modullarga tushadigan yuklar burchaklarda joylashgan ustunlar orqali pastki konstruksiyalarga uzatilishi lozim.
218. Ochiq turdagi modullarning karkasi issiq holda ishlov berilgan poʻlatdan tayyorlangan kvadrat kesimli ichi boʻsh profilli ustunlar va parallel flanetsli shvellerlardan tayyorlangan chetki toʻsinlardan tashkil topishi lozim.
Karkas elementlari ushbu SHNQning 20-ilovasidagi 5 va 6-rasmlarga muvofiq joylashtirilishi kerak.
219. Ochiq turdagi modullarning karkasi va boʻylama chetki toʻsinlari metalldan tayyorlanishi lozim.
Ushbu konstruksiyalarning oraligʻi 5 — 8 m, chetki toʻsinlar, shift va pol konstruksiyalarining umumiy balandligi esa ushbu SHNQning 20-ilovasidagi 6-rasmga muvofiq 600 — 800 mm boʻlishi kerak.
Ochiq turdagi modullarning eni 3 — 3,6 m boʻlishi lozim.
220. Birlamchi strukturali ramaga tayanuvchi modullar poʻlat yoki kompozit toʻsinlarga tayanishi, bunda toʻsinlar chizigʻidan har bir qavatga tushadigan yuk 15 kgf/m ni tashkil etishi, shuningdek ustun (kolonnalar) har 2-3 moduldan keyin joylashtirilishi zarur.
Birlamchi strukturali ramaga tayanuvchi modullarning oʻlchamlari va ular konstruksiyalarining oraliq masofasi ushbu SHNQning 20-ilovasidagi 7-rasmiga muvofiq boʻlishi kerak.
221. Birlamchi strukturali ramaga tayanuvchi modullarning toʻsinlari 3-4 m oraliq masofa bilan bitta chiziqda yotishi lozim. Toʻsinlarning bunday oraliq masofasiga asoslangan holda ustun (kolonna)lar toʻrining oʻlchamlari (6 — 8 m) boʻlishi kerak.
222. Ortiqcha yuklantirilmaydigan modullarning shakli toʻrt tomonli modullardek loyihalanishi, tashqi yuk taʼsirlariga moʻljallanmasligi, ular bevosita polga yoki alohida konstruksiya ustiga oʻrnatilishi, qurilish davomida pol ustiga surib joylashtirilishi lozim.
Mazkur modullar binolarda hojatxonalar, vannaxonalar va xizmat koʻrsatuvchi xonalar sifatida qoʻllanilishi kerak.
223. Ortiqcha yuklantirilmaydigan modullarning konstruksiyasi boshqa turdagi modullarning konstruksiyasiga qaraganda yengil boʻlishi va montaj jarayonida yuzaga keladigan kuchlar taʼsiriga (ichki zoʻriqishlarga) qarshilik koʻrsata olishi zarur.
224. Ortiqcha yuklantirilmaydigan modullarning devorlari, polining qalinliklari boshqa turdagi modullarnikiga qaraganda yupqa (< 100 mm) boʻlishi lozim.
Yengil poʻlat devorlarga mahkamlanadigan gʻishtli pardozlovchi qoplama va devor elementlari ushbu SHNQning 20-ilovasidagi 3-rasmiga muvofiq boʻlishi kerak.
4-§. Bolalar sogʻlomlashtirish oromgohlarining binolariga qoʻyiladigan talablar
225. Bolalar sogʻlomlashtirish oromgohlari binolaridagi yotoqxonalar oldida yozgi xonalar boʻlmasligi kerak.
226. Yotoqxonalarni alohida korpuslarga (yoki alohida bloklarga) joylashtirish zarur.
227. Ikki qavatli yotoq korpuslarining (bloklari) olovbardoshlik darajasi II boʻlganda ularning sigʻimi 150 oʻrindan, olovbardoshlik darajasi III boʻlganda esa 100 oʻrindan oshmasligi kerak.
228. Yotoqxonalar 30 — 35 oʻrinli, tashqariga olib chiquvchi evakuatsiya chiqish joylariga ega boʻlishi, turar joy blok-seksiyalariga guruhlab joylashgan boʻlishi zarur.
229. Blok-seksiyalar olovbardoshlik chegarasi REI 45 dan kam boʻlmagan 2-turdagi yongʻinga qarshi devorlar yoki olovbardoshlik chegarasi EI 45 dan kam boʻlmagan 1-turdagi yongʻinga qarshi pardadevorlar bilan ajratilishi lozim.
230. Yozgi sogʻlomlashtirish oromgohlarining yotoq koʻshklari (pavilyon) olovbardoshlik darajasi IV boʻlgan bir qavatli qilib loyihalanishi, har bir koʻshk (pavilyon) sigʻimi 50 oʻrindan oshmasligi lozim.
231. Bolalar sogʻlomlashtirish oromgohlarining yotoqxonalar joylashgan korpuslari bitta guruhga 30 — 35 bola toʻgʻri kelishini hisobga olgan holda loyihalanishi, bunda ularning tarkibida yashash xonalari va sanitariya-maishiy xonalar (hojatxonalar, dushlar, shaxsiy buyumlar saqlanadigan xona) boʻlishi, har bir yashash guruhida tarbiyachi xonasi loyihalanishi kerak.
232. Yoz mavsumida foydalaniladigan bolalar sogʻlomlashtirish oromgohlari uchun bir qavatli yotoqxona koʻshklari (pavilyon) va alohida joylashtirilgan sanitariya-gigiyena bloklarini (2 ta guruhga yoki 60 — 70 nafar bolaga moʻljallangan) loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.
233. Dushxonalar va kir yuvish xonalarini oromgoh uchun markazlashgan holda loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.
5-bob. Savdo va umumiy ovqatlanish korxonalari binolariga qoʻyiladigan talablar
1-§. Savdo korxonalari binolariga qoʻyiladigan talablar
234. Boshqa vazifalarga moʻljallangan binolarda joylashgan, savdo maydoni 100 m2 dan ortiq boʻlgan doʻkonlar boshqa korxonalar va xonalardan olovbardoshlik chegarasi REI 45 boʻlgan 2-turdagi yongʻinga qarshi devorlar hamda olovbardoshlik chegarasi REI 60 boʻlgan 2-turdagi yongʻinga qarshi orayopmalar bilan ajratilishi lozim.
235. Doʻkonlarni boshqa vazifalarga moʻljallangan yoki koʻp funksiyali binolarda joylashtirishga umumiy vestibyuldan savdo zaliga kirish joylarida oʻz-oʻzidan yopiladigan eshiklar oʻrnatilgan taqdirda yoʻl qoʻyiladi. Bunda doʻkonlardan tashqariga olib chiquvchi mustaqil evakuatsiya chiqish joylari nazarda tutilishi lozim (umumiy vestibyul orqali chiqish hisobga olinmaydi).
236. Koʻp tarmoqli yoki savdo-maishiy majmualar tarkibidagi yopiq turdagi bolalar oʻyingohlari ikki qavatdan, ichki kinoteatrlar uch qavatdan, umumiy ovqatlanish korxonalari esa toʻrt qavatdan yuqori boʻlmagan sathlarda joylashtirilishi lozim.
237. Tabiiy shamollatish va tabiiy yoritish koʻzda tutilmagan savdo zallari tutunga qarshi shamollatish tizimi bilan taʼminlanishi kerak.
238. Tez alangalanuvchi materiallar hamda yonuvchan suyuqliklar (moylar, boʻyoqlar, eritgichlar) bilan savdo qiluvchi doʻkonlar alohida joylashtirilishi va bir qavatli qilib loyihalashtirilishi zarur.
Ushbu binolarga boshqa doʻkonlarni va maishiy xizmat koʻrsatuvchi korxonalarni joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.
Ular mustaqil kirish joyiga ega boʻlishi hamda boshqa xonalardan olovbardoshlik chegarasi REI 150 boʻlgan 1-turdagi yongʻinga qarshi devorlar va olovbardoshlik chegarasi REI 150 boʻlgan 1-turdagi yongʻinga qarshi orayopmalar bilan ajratilishi lozim.
239. Doʻkonlarning savdo zallari yordamchi xonalardan yongʻinga qarshi pardadevorlar bilan ajratilishi, pardadevorlarning joylashish oʻrnini savdo zalining kelajakda kengaytirilishini hisobga olgan holda aniqlash zarur.
240. Omborxona qadoqlanmagan (oʻralmagan) yonmaydigan materiallarni saqlashga moʻljallangan boʻlsa, uni savdo zalidan yongʻinga qarshi pardadevor bilan ajratmaslikka yoʻl qoʻyiladi.
241. Jamoat binolarining yarim yertoʻla (sokol) va yertoʻla qavatlarida joylashgan madaniy-maishiy xonalar, shu jumladan ovqatlanish va savdo korxonalari, madaniy-dam olish va jismoniy tarbiya-mashgʻulot xonalari ushbu SHNQning 65-bandiga muvofiq old chuqurlarga ega derazalar va har bir blokdan tashqariga olib chiquvchi mustaqil chiqish joylari bilan taʼminlanishi lozim.
242. Yonuvchan tovarlar va yonuvchan qadoqdagi tovarlar saqlanadigan omborxonalarni binolarning tashqi devor tomonida joylashtirish va ushbu omborlarni maydoni 250 m2 va undan katta boʻlgan savdo zallaridan olovbardoshlik darajasi EI 45 boʻlgan 1-turdagi yongʻinga qarshi pardadevorlar bilan ajratish zarur.
243. Tovar saqlash xonalarini maydoni 700 m2 dan oshmaydigan boʻlinmalarga (otseklarga) ajratishga yoʻl qoʻyiladi.
Bunda har bir boʻlinma (otsek) chegarasida toʻrsimon panjaralarni yoki shiftgacha yetib bormaydigan olovbardoshlik chegarasi EI 15 boʻlgan yongʻinga qarshi pardadevorlarni oʻrnatishga yoʻl qoʻyiladi.
244. Tovarlar saqlanadigan omborlarning maydoni 50 m2 dan katta boʻlganda, ulardan tutun derazalar yoki maxsus shaxtalar orqali chiqarilishi lozim.
Yuk tushirish xonalariga tutash joylashgan va ular bilan ochiladigan eshik yoki deraza bilan bogʻlangan omborxonalardan tutun chiqarishni nazarda tutish talab etilmaydi.
245. Tovarlar saqlanadigan xonalarning maydoni 50 m2 gacha boʻlganda va ular yoʻlakka chiqish eshiklariga ega boʻlganda ulardan tutun yoʻlak (koridor)lardagi derazalar orqali tashqariga chiqarilishi kerak.
246. Yongʻin va portlab yonish xavfiga ega boʻlgan materiallar, rentgen plyonkalari hamda yengil alangalanuvchi materiallar (suyuqliklar)ni saqlash uchun olovbardoshlik darajasi II dan past boʻlmagan alohida binolar loyihalanishi zarur.
247. Yengil alangalanuvchi materiallar va yonuvchan suyuqliklarga moʻljallangan tovar saqlash xonalarini derazalarga ega boʻlgan tashqi devorlarga tutashgan holda joylashtirish va ularni boshqa xonalardan olovbardoshlik chegarasi EI 45 boʻlgan 1-turdagi yongʻinga qarshi pardadevorlar va olovbardoshlik chegarasi REI 45 boʻlgan 3-turdagi yongʻinga qarshi orayopmalar bilan ajratish, bunda omborlarga tambur-shlyuzlar orqali kirishni nazarda tutish kerak.
248. Yonuvchan materiallarni saqlashga yoki foydalanishga moʻljallangan ikki va undan koʻp qavatli yertoʻlalarning har bir seksiya yoki boʻlinmasida hamda 50 m2 dan koʻp maydonga ega boʻlgan alohida xonalarda old chuqurga ega boʻlgan derazalar yoki bir-biri bilan oʻzaro bogʻlanmagan tutun chiqarish shaxtalari boʻlishi (shaxta oʻlchamlari hisoblash asosida aniqlanishi) lozim.
249. Tutun chiqarish shaxtalarini yoki qavatlarning old chuqurlaridagi konstruksiyalarni blokirovka qilishda qoʻshni shaxtalarning pardadevorlari EI 60 dan kam boʻlmagan olovbardoshlik chegarasiga ega boʻlishi zarur.
250. Savdo zalidagi asosiy evakuatsiya yoʻlagining kengligi quyidagilardan kam boʻlmasligi kerak:
savdo maydoni 150 m2 gacha boʻlganda — 1,6 m;
savdo maydoni 150 dan 400 m2 gacha boʻlganda — 2,0 m;
savdo maydoni 400 m2 dan koʻp boʻlganda — 2,5 m.
251. Savdo zalidagi asosiy evakuatsiya oʻtish joylarining maydoniga turniketlar, nazoratchi-kassir kabinalari orasidagi oʻtish joylari va savdo zalining tashqi tomonidagi oʻtish joylarining maydoni kiritilmasligi zarur.
252. Savdo-maishiy xizmat binolarida evakuatsiya yoʻllarini loyihalashda savdo zallarida yoki xaridorlar uchun moʻljallangan xonalarda bir vaqtning oʻzida boʻladigan xaridorlar (tashrif buyuruvchilar) soni bir nafar tashrif buyuruvchiga toʻgʻri keladigan zal maydoni hisoblash orqali quyidagilarga muvofiq belgilanishi lozim:
3,0 m2 (shahar doʻkonlari va maishiy xizmat koʻrsatish muassasalaridagi xaridorlarga moʻljallangan asosiy zallar) uchun;
2,0 m2 (ovul va qishloq joylardagi doʻkonlar uchun);
1,8 — 2,0 m2 (bozorlardagi yopiq savdo zallari uchun).
253. Chakana savdo va umumiy ovqatlanish korxonalarining binolarida evakuatsiya chiqish joylarini loyihalashda xizmat zinapoyalari va zal bilan bevosita bogʻlangan yoki toʻgʻridan-toʻgʻri oʻtish yoʻli (koridor) orqali bogʻlangan chiqish joylari hisobga olinishi, bunda savdo zalining eng uzoq nuqtasidan yaqin xizmat zinapoyasigacha yoki binodan chiqish joyigacha boʻlgan masofa ushbu SHNQning 4-ilovasidagi 2-jadvalda keltirilgan qiymatlardan oshib ketmasligi kerak.
254. Evakuatsiya chiqish joylari yuk tushirish xonalari orqali oʻtmasligi lozim (savdo zali 100 m2 gacha boʻlgan bir qavatli doʻkonlar bundan mustasno).
255. Savdo maydoni 100 m2 gacha boʻlgan doʻkonlar hamda 50 oʻrindan kam ovqatlanish va umumiy maydoni 150 m2 dan kam boʻlgan maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalarida tashrif buyuruvchilar va xizmat koʻrsatuvchi xodimlar uchun bitta umumiy kirish-chiqish joyi loyihalanishi zarur.
256. Doʻkonlarning savdo zallarini oziq-ovqat mahsulotlari va tovarlar qoʻyilgan joylarga qulay yetib borishni hisobga olgan holda va SanQvaN 0068-24 talablariga muvofiq loyihalash kerak.
257. Doʻkonning savdo zali kamida 30 m2 maydonga ega boʻlishi lozim.
258. Savdo markazlari tarkibida kichik doʻkonlarning bloklarini loyihalashda maydoni 15 — 25 m2 boʻlgan savdo zallari, ichiga xaridorlar kirmaydigan savdo shoxobchalari 4 — 6 m2 maydonga ega boʻlgan holda loyihalanishi zarur.
259. Yarim yertoʻla (sokol) yoki yertoʻla qavatlariga joylashtirilgan 250 m2 gacha maydonga ega boʻlgan savdo zallaridagi chiqib turuvchi konstruksiyalarning pastki qismigacha boʻlgan balandlik 2,5 m boʻlishiga yoʻl qoʻyiladi.
260. Maydoni 650 m2 boʻlgan savdo zallarining balandligi kamida 3,6 m, 1000 m2 maydonli savdo zallarining balandligi esa kamida 4,2 m boʻlishi lozim (ushbu SHNQning 261-bandida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno).
261. Rastali doʻkonlarda rasta orqasidagi joyning kengligi 2,4 m dan kam boʻlmasligi zarur (devor oldi jihozining oʻrni bilan birgalikda).
262. Yangi quriladigan savdo maydoni 15 000 m2 dan ortiq savdo-koʻngilochar majmualarida jami oʻrindiqlar soni 300 tadan va kinozallari soni 4 tadan kam boʻlmagan kinoteatr boʻlishi kerak.
Savdo doʻkonlarida tambur boʻlmaganda ularning oynalari ikki qatlamli boʻlishi va ularning eshiklariga polietilen pardalar osilishi, doʻkonlarining oynalari bir qatlamli boʻlganda ularda tambur boʻlishi zarur.
263. Omborlarning kirish joylarini yuk tushirish (yuk qabul qilish) xonalari tomonidan joylashtirish lozim.
264. Savdo zalining maydoni 100 m2 gacha boʻlgan doʻkonlarda yuklarni savdo zali orqali omborlarga kiritishga yoʻl qoʻyiladi.
265. Yuk qabul qilish-tushirish xonalari bitta avtotransport vositasi uchun 16 m2 maydon hisobida loyihalanishi kerak.
266. Mexanik vositalardan foydalaniladigan ichki yoʻlaklarning (koridor) kengligi kamida 1,8 m boʻlishi, kichik savdo obyektlarida esa 1,5 m boʻlishiga yoʻl qoʻyiladi.
267. Sovutish kameralarining maydoni kamida 6 m2 (kengligi kamida 2,6 m) va balandligi kamida 2,4 m boʻlishi lozim.
268. Savdo yoʻnalishida boʻlmagan binolarning savdoga moʻljallangan xonalari ikkinchi qavatdan yuqori boʻlmagan sathlarda joylashtirilishi kerak.
269. Savdo yoʻnalishida boʻlmagan binolarga joylashtirilgan va maydoni 100 m2 gacha boʻlgan savdo zaliga kirishni ushbu binolarning umumiy vestibyuli orqali amalga oshirishga yoʻl qoʻyiladi.
270. Tashrif buyuruvchilar uchun savdo-koʻrgazma salonlari, buyurtmalarni qabul qilish hamda tarqatish zallari omborxonalar va buyurtmalarni butlab (qadoqlab) ishlab chiqarish xonalaridan alohida joylashtirilishi kerak.
271. Buyurtmalarni qadoqlash va komplektlash xonalari, mahsulotlar hamda tovarlarni saqlash xonalari, maishiy xizmat koʻrsatish xonalari buyurtmalarni tayyorlash hajmi va texnologik talablarni hisobga olgan holda loyihalanishi lozim.
272. Buyurtmalarni butlash sexlarining gabaritlari qoʻllaniladigan jihozlarning oʻlchamlarini hisobga olgan holda belgilanishi zarur.
273. Bozorlarda quyidagi xonalar va hududlar nazarda tutilishi lozim:
yil davomida savdo qiluvchi zallar va ayvonlar ostiga joylashgan sabzavot savdo maydonlari (jihoz va oʻtish yoʻlaklarini hisobga olgan holda 1 ta savdo joyiga 6 — 8 m2 savdo maydoni toʻgʻri kelishini hisobga olgan holda);
xaridorlarga xizmat koʻrsatuvchi xonalar (xizmatlar byurosi, kafeteriy, bar va boshqalar);
mahsulotlarni saqlash xonalari;
omborlar, sovutish kameralari, goʻshtni saqlash uchun sovitkichlar va goʻsht kesish xonalari;
xoʻjalik xonalari (tarozilar, kassa apparati, inventar, maxsus kiyimlarni saqlash xonalari, yuvish xonalari, taʼmirlash ustaxonasi);
maʼmuriy-xizmat xonalari va xodimlar uchun maishiy xonalar (idora, yongʻin xavfsizligi-qoʻriqlash xonasi, garderobli maishiy xonalar, sanitariya uzellari, dushxonalar);
tara va konteynerlarni saqlash joylari, chiqindilarni toʻplash joylari, bozor ichi transporti va tozalash mashinalarining avtoturargohlari, jamoat sanitariya-gigiyena shoxobchalari.
274. Bozor majmualari tarkibiga loyiha topshirigʻiga muvofiq quyidagi qoʻshimcha obyektlar kiritilishi mumkin:
doʻkonlar;
umumiy ovqatlanish va maishiy xizmat koʻrsatish muassasalari;
joylashtirish vositalari va boshqalar.
275. Savdo oʻrinlari soni 150 — 250 ta boʻlgan oʻrta quvvatli yopiq bozorlar xonalarining tarkibi va maydonlari ushbu SHNQning 13-ilovasidagi tegishli koʻrsatkichlar boʻyicha belgilanishi lozim.
276. Oʻtish yoʻlaklarining kengligi evakuatsiya talablari hamda mahsulotlarni savdo joylariga yetkazib berish sharoitlarini hisobga olgan holda belgilanishi kerak.
277. Savdo markazlari va bozorlarda tashkil etilgan markaziy oʻtish yoʻlaklarining kengligi kamida 2,8 m, rastalar orasidagi ikkinchi darajali yoʻlaklarning kengligi kamida 1,8 m, rastalar va devor orasidagi masofa kamida 1,5 m boʻlishi lozim.
278. Ildizmeva sabzavotlarni sotish zali yoki boʻlimi asosiy savdo zalidan alohida ajratilishi va yuk tushirish joyiga bevosita tutashtirilishi zarur.
279. Yuk tushirish joylarini omborlar va sovitish kameralari bilan bogʻlovchi yoʻlakning kengligi 1,8 m dan kam boʻlmasligi lozim.
280. Mavsumiy sabzavot savdosini tashkil etish uchun qattiq qoplamali va ayvonli savdo maydonlari loyihalanishi zarur.
Ushbu maydonlardagi savdo joylari yaqinida sabzavotlarni yuvish joyi, qoʻl yuvish jihozi va ichimlik suvi favvorasi boʻlishi lozim.
281. Savdo maydonidagi oʻtish yoʻlaklari ushbu SHNQning 276, 277-bandlarini hisobga olgan holda loyihalanishi, sanitariya uzellari alohida turuvchi bloklarga joylashtirilishi kerak.
2-§. Savdo-koʻngilochar majmualariga qoʻyiladigan talablar
282. Savdo-koʻngilochar majmuasi binolarining umumiy, foydali, hisobiy va savdo maydonlari, qurilish hajmi, qurilish maydoni, qavatlari soni, balandligi va boshqa parametrlari ushbu SHNQning 1-ilovasiga muvofiq aniqlanishi kerak.
283. Savdo-koʻngilochar majmualari joylashtiriladigan hududga quyidagilar joylashtirilishi lozim:
savdo-koʻngilochar majmualari xodimlari hamda ularga tashrif buyuruvchilarning yengil avtomobillari uchun toʻxtash va turish joylari (ochiq maydonlar, ichki va yer ostiga qurilgan hamda old qurilgan yoki alohida turuvchi avtoturargohlar);
savdo-koʻngilochar majmualariga xizmat koʻrsatuvchi yuk avtomobillari uchun turish joylari (ichki qurilgan va ichki-old qurilgan joylar, shuningdek yer ustida joylashgan).
284. Savdo-koʻngilochar majmuasini alohida turuvchi, koʻp funksiyali, baland binoli, transport uzellariga joylashuvchi majmualar koʻrinishida loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.
285. Savdo-koʻngilochar majmuasi hududining landshafti SHNQ 2.07.01-23 ga muvofiq loyihalanishi kerak.
286. Savdo-koʻngilochar majmualarining hududi (yer uchastkasi)ning rejaviy sxemasini ishlab chiqishda quyidagilar inobatga olinishi zarur:
taksi, transport vositalarining ular uchun moʻljallangan toʻxtash joylariga kelishi, yengil transport vositalarining toʻxtash va xarid qilingan tovarlarni yuklash joylariga kirib kelishi, yuk avtomashinalarining tovarlarni tushirish hududiga kirib kelishi, mumkin qadar ularning kesishishiga yoʻl qoʻymaslik;
hudud (yer uchastkasi)ni xaridorlar (tashrif buyuruvchilar) va tovarlar, piyodalar hamda transport vositalarining oqimlari (tovarlarni olib kelish va tushirish joylari) bir-biridan ajratib, piyodalarning xavfsiz harakatlanishini hisobga olib funksional qismlar (zonalar)ga ajratish.
287. Tovarlarni tushirishga moʻljallangan ochiq maydonchalarni savdo-koʻngilochar majmuasining izolyatsiyalangan xoʻjalik hovlisiga joylashtirish lozim.
288. Tovarlarni tushirishga moʻljallangan ochiq maydonchalarni jamoat binolari yoki turar joy binolarining yaxlit (derazalarga ega boʻlmagan) yon tomonlariga qaratib joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.
289. Savdo-koʻngilochar majmuasi hududidagi qattiq maishiy chiqindilar konteynerlari turar joy binolari derazalaridan, maktabgacha va maktab taʼlimi tashkilotlari hududlarining chegaralaridan kamida 20 m va koʻpi bilan 100 m masofada joylashtirilishi lozim.
290. Turli funksional guruhlarga tegishli xonalarning tarkibi, maydonlari va oʻzaro joylashishi loyiha topshirigʻiga asosan aniqlanishi lozim.
291. Savdo-koʻngilochar majmualarining hajmiy-rejaviy va konstruktiv tuzilmasi ekspluatatsiya davrida, savdo hamda ishlab chiqarish jarayonlarini kompleks mexanizatsiyalash va avtomatlashtirish bosqichida xonalar guruhlarining funksional vazifasini oʻzgartirish imkonini taʼminlashi lozim.
292. Savdo-koʻngilochar majmualarining barcha tashqi kirish joylari oldida tamburlar boʻlishi zarur.
293. Savdo-koʻngilochar majmualariga bolalarning oʻyin maydonchalarini joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.
294. Savdo-koʻngilochar majmualarida sport va jismoniy tarbiya-dam olish vazifasidagi xonalar SHNQ 2.08.10-24 ga muvofiq loyihalanishi zarur.
295. Savdo-koʻngilochar majmualarida tomosha zallari, kinoteatrlarning maydonlari va parametrlari, konferensiya zallari, oʻquv zallari SHNQ 2.08.11-24 ga muvofiq boʻlishi kerak.
296. Savdo-koʻngilochar majmualarida yuk liftlarining yuk koʻtaruvchanligi va kabinalarining gabaritlari loyiha topshirigʻiga muvofiq belgilanishi, ularning minimal soni yuk hajmlarini hisobga olgan holda aniqlanishi lozim.
297. Loyiha topshirigʻida tashrif buyuruvchilar (xaridorlar) uchun harakatlanuvchi yoʻlak (travolator), yuk liftlari va ichki, old qurilgan, yer osti avtoturargohlariga yoʻnaltirilgan alohida chiqish joylari nazarda tutilishi lozim.
298. Savdo-koʻngilochar majmualarida yuk tushirish joylarini yopiq yoki ochiq holatda, isitiladigan yoki isitilmaydigan, yuklar tushirilishi tunnellar yoki maxsus xoʻjalik hovlilari orqali amalga oshiriladigan qilib loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.
Yuk tushirish platformalarining balandligi, gabaritlari va soni loyiha topshirigʻiga muvofiq aniqlanishi lozim.
299. Funksional tarkibi va vazifasi (profili) boʻyicha savdo-koʻngilochar majmualari turlari ushbu SHNQning 22-ilovasidagi 1-jadvalga muvofiq belgilanishi kerak.
300. Savdo-koʻngilochar majmualarining tarkibiga kiradigan korxona va muassasalarning funksional-tipologik guruhlari ushbu SHNQning 22-ilovasidagi 3-jadvalga muvofiq belgilanishi zarur.
301. Savdo-koʻngilochar majmuasi ushbu SHNQning 22-ilovasidagi 2-jadvalga muvofiq kamida ikkita bazaviy obyekt (korxona yoki muassasa) asosida shakllantirilishi lozim.
Bazaviy obyektlardan kamida bittasi savdo korxonasi boʻlishi zarur.
Bazaviy obyektlar sifatida turli funksional yoʻnalishdagi obyektlar, jumladan, savdo korxonalari (supermarketlar yoki ixtisoslashgan doʻkonlar), umumiy ovqatlanish korxonalari (kafe, restoran va boshqalar), madaniy dam olish muassasalari (kinoteatr, dam olish markazi va boshqalar), jismoniy tarbiya va sport obyektlari yoki ularning majmualaridan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
302. Savdo-koʻngilochar majmuasi tarkibiga kiruvchi savdo, madaniy dam olish, jismoniy tarbiya va sport hamda boshqa korxona va muassasalar uchun umumiy foydalanish yoʻlaklari va muhandislik kommunikatsiyalarini loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.
303. Savdo-koʻngilochar majmuasida ekspozitsion maydonchali vitrinalarni loyihalashda xavfsizlik va ishonchlilikni taʼminlaydigan oyna qoʻllanilishi nazarda tutilishi kerak.
Ekspozitsion maydonchali vitrinalarni joylashtirishda koʻcha tomondan vitrinalarning soviydigan sirtlarini terlashdan va muzlashdan, zarur boʻlgan hollarda quyoshning toʻgʻri tushadigan nurlaridan himoya qilish zarur.
304. Savdo-koʻngilochar majmualarida evakuatsiya yoʻnalishini koʻrsatuvchi yoritiladigan belgilar (yoʻnaltiruvchi yashil yoʻlak) pol sathiga yaqin balandlikda oʻrnatilishi kerak.
305. Evakuatsiya yoʻllaridagi pollar yonmaydigan materiallardan ishlangan boʻlishi lozim.
Savdo zallaridan evakuatsiya qilish yoʻllarida, tovarlarni tashiydigan aravachalar va xaridorlar (tashrif buyuruvchilar) harakatlanadigan joylarda ostonalar boʻlishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
306. Asfalt pollarni faqat avtomobillar uchun moʻljallangan yuk tushirish joylarida qurishga yoʻl qoʻyiladi.
307. Savdo-koʻngilochar majmuasining boshqa xonalarida pol materiali loyiha topshirigʻiga asosan aniqlanishi kerak.
3-§. Umumiy ovqatlanish korxonalariga qoʻyiladigan talablar
308. Umumiy ovqatlanish korxonalari ixtisoslashuviga koʻra quyidagi turlarga boʻlinadi:
choyxonalar;
oshxonalar;
restoranlar;
kafelar;
tamaddixonalar (bufetlar);
kafeteriylar;
barlar va boshqa turdagi korxonalar.
309. Umumiy ovqatlanish korxonalari SanQvaN 0027-22 talablariga muvofiq loyihalanishi lozim.
Bunda korxonaning sigʻimi ovqatlanish zallaridagi oʻrindiqlar soni boʻyicha aniqlanishi, mavsumiy sigʻimni oshirish uchun yopiq terrasalar (ayvonlar) va obodonlashtirilgan ochiq maydonlarda ovqatlanish joylari nazarda tutilishiga yoʻl qoʻyiladi.
310. Kafe, oshxona va restoranlarning ovqatlanish zallari, shuningdek banketlar va boshqa tadbirlarga moʻljallangan zallarning sigʻimi ulardagi oʻrindiqlar soni boʻyicha belgilanishi lozim.
311. Sigʻimi 50 oʻrindan kam boʻlgan umumiy ovqatlanish korxonalarida xaridorlar va xodimlar uchun bitta umumiy kirish-chiqish joyini loyihalash kerak.
312. Oshxonalarning tarkibi va maydonlari loyiha topshirigʻi hamda ovqatlanishni tashkil etishga doir texnologik talablar asosida belgilanadi.
313. Bolalarning dam olish muassasalarida ovqatlanish zallari bir smenada xizmat koʻrsatishga moʻljallanishi, bir smenada ovqatlantiriladigan bolalar soni 200 nafardan oshmasligi lozim.
314. Yozda faoliyat koʻrsatadigan dam olish muassasalarida ovqatlanish zallarining maydoni bir oʻringa 1,0 — 1,2 m2, ovqatlanish bloki zalida esa bir oʻringa 0,95 — 1,4 m2 hisobida belgilanishi lozim.
Yozgi oshxonalarning zallarini terrasalarda (tentlar, tepa qoplamali joylarda) loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.
315. Ovqatlanish zali maydonining (ovqat ulashish joyidan tashqari) qismi zaldagi bir oʻrin-joyga toʻgʻri keladigan quyidagi maydon hisobida belgilanishi lozim:
restoranlarda 1,8 va estrada, raqs maydonchasi joylashtirilganda — 2,0 m2;
oshxonalarda va umumiy turdagi kafelarda, korxonalar va oliy taʼlim tashkilotlarining oshxonalarida — 1,6 — 1,8 m2;
tezkor xizmat koʻrsatuvchi korxonalarda, barlarda — 1,2-1,3 m2;
bolalarga moʻljallangan sogʻlomlashtirish oromgohlarida (lagerlarda) — 1,0 m2, sanatoriy oromgohlarida — 1,4 m2;
pansionatlarning oshxonalarida — 1,6 — 1,8 m2;
turistik va dam olish joylari (zonalari)da — 1,4 m2.
Sanatoriylardagi ovqatlanish zalining maydoni SHNQ 2.08.03-21 ga muvofiq belgilanishi lozim.
316. Ovqatlanish korxonalari zallarining balandligi zalning sigʻim birligiga 4-5 m3 havo hajmi toʻgʻri kelishini hisobga olgan holda belgilanishi lozim.
317. Binolarning yarim yertoʻla (sokol) va yertoʻla qavatlariga joylashtiriladigan umumiy ovqatlanish korxonalarining xonalari ushbu SHNQning 65-bandi uchinchi va toʻrtinchi xatboshisiga muvofiq har bir blokdan tashqariga olib chiquvchi alohida chiqish joylariga va oldida chuqurlari boʻlgan derazalarga ega boʻlishi zarur.
318. Sigʻimi 50 oʻrin-joygacha boʻlgan kichik zallarning balandligi kamida 2,8 m boʻlishi lozim.
Zal binoning yarim yertoʻla (sokol) qavatida joylashganda, poldan chiqib turuvchi konstruksiyaning pastki qismigacha boʻlgan balandlikni kamida 2,5 m qilib belgilashga yoʻl qoʻyiladi.
319. Umumiy ovqatlanish korxonalari tarkibida quyidagi xonalar guruhlari nazarda tutilishi lozim:
tashrif buyuruvchilar uchun — vestibyul va avanzallar, ovqatlanish zallari, buyurtmalarni qabul qilish va berish boʻlimlari, pishiriqlar savdosi boʻlimlari, garderoblar va sanitariya uzellari;
ishlab chiqarish xonalari — mahsulotlarni qayta ishlash sexlari yoki oxirgi tayyorlov sexlari, yuvish xonalari, ovqat ulashish joylari va boshqalar;
omborxonalar — yuk tushirish xonalari, omborlar, sovutish kameralari, idish-tovoq va inventarlar saqlanadigan xonalar, chiqindilar kamerasi va boshqalar;
maʼmuriy-maishiy xonalar — boshqarish va xodimlar uchun maishiy xonalar, garderoblar, dushxonalar, choyshablar saqlanadigan xona va boshqalar.
Mazkur xonalarning maydonlari ushbu SHNQning 14-ilovasiga muvofiq aniqlanishi kerak.
320. Tashrif buyuruvchilarga moʻljallangan xonalar (joylar) boshqa ishlab chiqarish xonalari guruhidan izolyatsiyalangan boʻlishi kerak.
321. Garderob va sanitariya uzellariga ega boʻlgan vestibyul avanzalning sigʻimini hisobga olgan holda loyihalanishi, bunda vestibyul (garderobsiz) va avanzalning maydoni 12 m2 dan kam boʻlmasligi lozim.
322. Ichimliklar va muzqaymoq sotiladigan barlar alohida kirish joylariga ega boʻlishi lozim.
323. Ovqat pishirish sexlari xonalarining balandligi ularga tutash ovqatlanish yoki savdo zallari balandligidan kam boʻlmasligi kerak.
324. Vestibyullar, garderoblar, sanitariya uzellari, mahsulotlarni (masalliqni) qayta ishlash sexlari, idish-tovoq yuvish xonalari, omborxonalar, maʼmuriy-maishiy va xoʻjalik xonalarining balandligi kamida 2,5 m boʻlishi lozim.
325. Sigʻimi 100 oʻrin-joy va undan ortiq boʻlgan umumiy ovqatlanish korxonalari binolarida yuk tushirish xonasiga kirish joyi xodimlar uchun moʻljallangan kirish joyidan alohida boʻlishi lozim.
326. Ovqatlanish bloklarida ichki yoʻlaklarning (koridor) kengligi kamida 1,5 m, mexanizatsiyalashgan vositalardan foydalaniladigan bloklar ichki yoʻlaklarining (koridor) kengligi esa kamida 1,8 m boʻlishi kerak.
327. Sovutish kameralarining maydoni kamida 6 m2 boʻlishi va saqlanadigan mahsulotlarning turi hamda hajmini hisobga olgan holda texnologik talablar boʻyicha loyihalanishi (balandligi kamida 2,4 m boʻlishi) zarur.
6-bob. Maishiy xizmat koʻrsatish majmualari, arxiv binolariga qoʻyiladigan talablar
1-§. Umumiy talablar
328. Binolarning yarim yertoʻla (sokol) va yertoʻla qavatlariga joylashtiriladigan maishiy vazifalarni bajarishga moʻljallangan barcha xonalar ushbu SHNQning 65-bandiga muvofiq loyihalanishi, ular oldida chuqurlari boʻlgan derazalarga va har bir blokdan tashqariga olib chiquvchi alohida chiqish joylariga ega boʻlishi kerak.
329. Savdo markazlari yoki boshqa vazifadagi jamoat binolari tarkibida joylashtiriladigan, maydoni 200 m2 dan ortiq boʻlgan maishiy xizmat koʻrsatish muassasalarining xonalari boshqa xonalardan olovbardoshlik chegarasi REI 45 boʻlgan 2-turdagi yongʻinga qarshi devorlar va olovbardoshlik chegarasi REI 60 boʻlgan 2-turdagi yongʻinga qarshi orayopmalar bilan ajratilishi lozim.
330. Maishiy xizmat koʻrsatish korxonalarini boshqa muassasalar bilan birlashtirishda (kooperatsiyalashda) umumiy vestibyul yoki tashrif buyuruvchilar uchun kutish joyi (zona)lari loyihalashtirilishi, bunda asosiy xonalardan chiqish joylarida oʻz-oʻzidan yopiladigan eshiklar oʻrnatilishi kerak.
331. Tez alangalanuvchi moddalar qoʻllaniladigan maishiy xizmat koʻrsatish muassasalarini boshqa vazifadagi jamoat binolarining ichiga joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi (maydoni 300 m2 gacha boʻlgan sartaroshxona, goʻzallik uylari, soat tuzatish ustaxonalari, maydoni 60 m2 gacha boʻlgan kir yuvish va kimyoviy tozalash korxonalarining qabul qilish punktlari, maydoni 200 m2 gacha boʻlgan poyabzal tuzatish ustaxonalari va suratga olish xonalari bundan mustasno).
332. Aholidan ikkilamchi xomashyo qabul qilish punktlarini alohida binolarga (pavilyonlarga) yoki binolarga qoʻshib qurilgan maishiy xizmat koʻrsatish korxonalari bloklariga joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.
333. Maydoni 150 m2 dan kam boʻlgan maishiy xizmat koʻrsatish korxonalarida xaridorlar va xodimlar uchun bitta umumiy kirish-chiqish joyini loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.
334. Vestibyul va tashrif buyuruvchilarni qabul qilish xonalarining maydoni kamida 12 m2, buyurtmani qabul qilish va tayyorlash xonasining maydoni kamida 15 m2 boʻlishi kerak.
335. Kutish joylarining maydoni bir vaqtning oʻzida kutayotgan har bir mijozga 2-3 m2 toʻgʻri kelishini hisobga olgan holda belgilanishi lozim.
336. Atelyelarda vestibyul oldida liboslarni kiyib koʻrish kabinasi loyihalanishi, uning oʻlchami 1,7x2,0 m boʻlishi zarur.
337. Sartaroshxona va goʻzallik salonlarining zallarida har bir ish oʻrniga kamida 6 m2, manikyur zalida har bir ish oʻrniga kamida 5 m2, kosmetika va pedikyur xonalarida esa har bir ish oʻrniga 8-9 m2 maydon toʻgʻri kelishi lozim.
Alohida xonaning maydoni kamida 12 m2 boʻlishi kerak.
338. Ustaxonalar (mayda taʼmirlash, tikuv xonalari) maydoni bir ish oʻrniga kamida 6 m2, katta gabaritli maishiy texnika taʼmiri uchun 8-9 m2 toʻgʻri kelishini hisobga olib belgilanishi kerak.
Ustaxonaning maydoni 15 m2 dan kam boʻlmasligi lozim.
339. Mebel, kiyim, poyabzal, trikotaj buyumlarini tayyorlash boʻyicha buyurtma olish byurolarida 25 — 30 m2 va undan koʻp maydonga ega boʻlgan koʻrgazmalar zali loyihalanishi kerak.
340. Modellarni namoyish etish uchun podiumga ega boʻlgan koʻrgazma zallarining maydoni 60 m2 dan kam boʻlmasligi zarur.
341. Ishlab chiqarish xonalari hamda omborxonalarning gabariti va maydonlari texnologik talablar boʻyicha belgilanishi zarur.
342. Kompleks xizmat koʻrsatish korxonalarining tarkibi va xonalari maydonlari texnologik talablar hamda hisob-kitoblar asosida aniqlanadi.
343. Maʼmuriy-maishiy xonalarning tarkibini bir smenadagi ish joylari sonini va maʼmuriy muassasalarning hisobiy normalarini hisobga olgan holda belgilash zarur.
2-§. Hammom va sauna binolariga qoʻyiladigan talablar
344. Yigirma nafardan koʻproq kishiga xizmat koʻrsatuvchi hammom va hammom-sogʻlomlashtirish majmualari binolarining olovbardoshligi III darajadan past boʻlmasligi lozim.
345. Saunalarni binolarning yertoʻla qavatlarida, tomoshabinlar uchun moʻljallangan tribunalar ostida, bir vaqtning oʻzida 100 nafardan ortiq kishi boʻlishiga moʻljallangan xonalarning tagida yoki ularga tutash xonalarda, shuningdek funksional yongʻin xavfi boʻyicha F1.1 sinfiga mansub binolarda joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.
346. Quruq issiq havoli hammomlarni (saunalarni) jismoniy tarbiya-sogʻlomlashtirish va sport muassasalari, joylashtirish vositalari hamda maishiy xizmat koʻrsatish korxonalarining olovbardoshlik darajasi I yoki II boʻlgan binolari birinchi va yarim yertoʻla (sokol) qavatlarining ichiga qurib joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.
347. Bino ichiga qurib joylashtiriladigan saunalarni loyihalashda quyidagi talablarga rioya qilinishi lozim:
bugʻxona hajmi 8 m3 dan kam va 24 m3 dan ortiq boʻlmasligi;
sauna xonalari majmuasi olovbardoshlik chegarasi EI 45 boʻlgan 1-turdagi yongʻinga qarshi pardadevorlar va REI 45 boʻlgan 3-turdagi yongʻinga qarshi orayopmalar bilan ajratilishi;
sauna xonalari majmuasidan tashqariga olib chiquvchi mustaqil evakuatsiya chiqish joyi boʻlishi;
sauna pechi zavodda tayyorlangan, avtomatik himoya qurilmasiga ega boʻlishi hamda kunlik ish vaqti tugagach pech oʻchirilishi va toʻliq sovigunga qadar qayta ishga tushirilmasligi;
elektr pechning boshqaruv pulti bugʻxona oldidagi quruq xonaga joylashtirilishi, shuningdek kabellar izolyatsiyasi issiqqa chidamli boʻlishi va bugʻxonadagi harorat 110°C gacha koʻtarilishi mumkinligi hisobga olinishi;
elektr pechdan bugʻxona devorining ichki qoplamasigacha boʻlgan masofa kamida 20 cm boʻlishi, pech ustiga shift yaqinida yonmaydigan issiqlik izolyatsiyalovchi ekran oʻrnatilishi va ekran bilan shift qoplamasi orasidagi masofa kamida 5 cm boʻlishi;
bugʻxona eshigining pastki qirrasi bilan pol orasidagi tirqish kamida 30 mm boʻlishi;
bugʻxona poli perimetri boʻylab perforatsiyalangan quvurlardan drenaj qurilmasi oʻrnatilishi va ushbu qurilma bugʻxona kirish joyi oldida boshqariladigan ichki oqova suv tarmogʻiga ulanishi;
bugʻxona qoplamasi yaproqli daraxtlar yogʻochidan tayyorlanishi (smola bilan shimdirilgan yogʻochdan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi);
sauna majmuasining barcha xonalari, shu jumladan yechinish, dam olish va massaj xonalari yongʻin signalizatsiyasi bilan jihozlanishi.
348. Hammomlar va hammom-sogʻlomlashtirish majmualari yuvinish-dushxonalari, bugʻxonalari hamda individual xonalaridagi oʻrinlar sonidan kelib chiqib loyihalanishi lozim.
349. Hammomlar va hammom-sogʻlomlashtirish majmualari xonalarining tarkibi va maydonlari texnologik asoslar boʻyicha ushbu SHNQning 7-ilovasidagi jadvalda keltirilgan koʻrsatkichlarni hisobga olgan holda loyiha topshirigʻi boʻyicha belgilanishi kerak.
350. Hammomlar va hammom-sogʻlomlashtirish majmualaridagi yechinish, yuvinish (yoki dush) va bugʻxonalari oʻrin-joylarining nisbati (bir vaqtda foydalanishni hisobga olgan holda) texnologik hisoblash orqali aniqlanishi kerak.
351. Sigʻimi 20 va undan ortiq joyga ega boʻlgan hammomlar ikki boʻlimli (erkak va ayollar uchun) boʻlishi, sigʻimi 20 tagacha joydan iborat boʻlgan hammomlar bir boʻlimli hamda ayollar va erkaklar uchun navbat bilan foydalanishga moʻljallangan boʻlishi zarur.
352. Umumiy bugʻxonalar, yuvinish, dushxona va sanitariya uzellariga kirish joylari yechinish xonalaridan tambur orqali oʻtishni hisobga olgan holda loyihalanishi lozim. Bugʻxonaga kirib chiqqandan soʻng yechinish xonasi maydonida dam olish joyi boʻlishi kerak (umumiy maydoni kamida 12 m2, individual yechinish xonasining maydoni kamida 6 m2).
353. Sigʻimi 50 va undan ortiq oʻrinli hammomlarda quyidagilar nazarda tutilishi lozim:
yuvinish hamda dushxonalarida ayollar va erkaklar boʻlimlari orasida qoʻshimcha eshiklar;
oʻrindiqlar orasida joylashgan yuvinish joylarida maxsus chayinish dushlari;
yuvinish va dushxonalaridan yechinish xonasiga chiqish (oʻtish) joyining yarim qismida qoʻshimcha chayinish dushlari;
xonalar va jihozlarni davriy dezinfeksiya qilish uchun qurilmalar;
statsionar dezinfeksiya kameralari (200 oʻrinli va undan ortiq hammomlarda).
354. Hoʻl rejimda ekspluatatsiya qilinadigan xonalarni boshqa rejimda ishlaydigan xonalar ustiga joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Toʻsib turuvchi konstruksiyalarni namlikdan ishonchli izolyatsiya qilish taʼminlangan boʻlishi kerak.
Nam va hoʻl rejimda ishlaydigan xonalarda pol sathidan deraza oʻrinlarining pastki qismigacha boʻlgan balandlik 1,2 m dan kam boʻlmasligi lozim.
Hoʻl (nam) jarayonlar kechadigan xonalarning pollarini namlanmaydigan, suv taʼsiriga chidamli va biologik taʼsirga chidamli materiallardan qurish zarur.
355. Sogʻlomlashtirish dushi va vannalarining xonalari ushbu SHNQning 7-ilovasidagi jadvalda keltirilgan koʻrsatkichlarni hisobga olgan holda loyihalanishi lozim.
356. Badan qoraytirish va massaj xonalarining maydoni kamida 14 m2, kosmetika xonalarining maydoni kamida 12 m2, shifokor-maslahatchi xonasining maydoni 12 — 16 m2, davolovchi badantarbiya (trenajyor) xonasining maydoni esa kamida 20 m2 boʻlishi kerak.
357. Ayollar va erkaklar zallari hamda manikyur va pedikyur xonalarini oʻz ichiga olgan goʻzallik salonini sartaroshxonalar uchun belgilangan maydon normalarini hisobga olgan holda loyihalash zarur.
358. Fitobar maydoni bir nafar foydalanuvchiga 1,2-1,3 m2 yuza toʻgʻri kelishidan kelib chiqqan holda belgilanishi, bunda fitobar oldida qoʻl yuvish uchun yordamchi xona boʻlishi lozim.
359. Kafeteriylar va choyxonalar ushbu SHNQning 5-bobidagi 3-paragrafda keltirilgan talablar boʻyicha loyihalanishi kerak.
360. Sauna xonalari majmuasining tarkibida quyidagi xonalar boʻlishi lozim:
yechinish xonasi;
dam olish xonasi;
dushxona;
hojatxona;
bugʻli-sauna;
basseyn.
361. Bitta xonaga dam olish joyi (zonasi) va mikrobasseynni joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.
362. Bugʻli-sauna ushbu SHNQning 344 — 347-bandlari talablariga muvofiq loyihalanishi lozim.
363. Bugʻli-saunada pogʻonalar va devorlar yogʻoch (qayin, joʻka, togʻterak)dan ishlanishi kerak.
364. Maydoni 25 — 30 m2 va undan katta basseynlarning vannalarini balandligi kamida 3,6 m boʻlgan zallarga joylashtirish zarur.
365. Basseyn vannasining perimetri boʻylab kamida 1 m kenglikda aylanib yurish yoʻlakchasi loyihalanishi kerak.
366. Basseyn xonasiga kirish joyi bugʻxona va dushxona yaqinida joylashtirilishi, basseynga kirishda esa oyoq vannasidan oʻtish nazarda tutilishi kerak.
367. Oʻlchami 6 x 10 m va undan katta boʻlgan vannalar sogʻlomlashtirish mashgʻulotlariga moʻljallangan basseynlarga qoʻyiladigan normativ talablarga muvofiq yordamchi va texnik xonalarni kiritgan holda loyihalanishi lozim.
3-§. Kir yuvish va kiyimlarni kimyoviy tozalash korxonalarining xonalariga qoʻyiladigan talablar
368. Kir yuvish korxonalarining xonalari bir smenada yuviladigan kiyimlar miqdorini hisobga olgan holda ushbu SHNQning 15-ilovasiga muvofiq loyihalanishi lozim.
369. Kir yuvish korxonalarida kir kiyimlarni qabul qilish xonasi, yuvish sexi, quritish va dazmollash, taxlash va oʻrash xonalari hamda toza kiyimlarni saqlash hamda qaytarish xonalari, omborxonalar (yuvish vositalarini saqlash xonalari), xodimlar uchun maʼmuriy-maishiy xonalar (dushxonasi boʻlgan sanitariya uzeli), taʼmirlash-mexanik xonalar boʻlishi kerak.
370. Mijozlar uchun moʻljallangan xonaning maydoni 12 m2 dan kam boʻlmasligi zarur.
371. Kir kiyimlarni qabul qilish va toza kiyimlarni berish jarayonlaridagi odamlar hamda kiyimlar oqimlari kesishmasligi uchun ularga moʻljallangan xonalar alohida kirish joylariga ega boʻlishi kerak.
372. Xonalarning umumiy maydonlari quyidagilarni hisobga olgan holda belgilanishi lozim:
125 kg gacha boʻlganda — bir smenadagi har 1 kg ish unumdorligiga 0,8 m2;
125 kg dan ortiq, 250 kg gacha boʻlganda — bir smenadagi har 1 kg ish unumdorligiga 0,5 m2.
373. Bir smenada kir kiyimlarni yuvish unumdorligi 125 — 250 kg boʻlganda yuvish sexining balandligi kamida 3,6 m, smenada 500 kg kir kiyim yuvilganda sex balandligi kamida 4,2 m boʻlishi zarur.
374. Kimyoviy tozalash korxonalari va punktlarining qabulxonalari smenada ishlov beriladigan kiyimlar hajmini hisobga olgan holda loyihalanishi lozim.
375. Qabul qilish punktlari tarkibida quyidagilar boʻlishi zarur:
kiyimlarni qabul qilish va ularni qaytarish joylari (zonalari)ga ega boʻlgan vestibyul;
xodimlar uchun maʼmuriy-maishiy xonalar (dushxonasi boʻlgan sanitariya uzeli);
kiyimlar va inventar jihozlarni saqlash xonalari.
376. Kiyimlarni kimyoviy tozalash korxonalarining ishlab chiqarish xonalari texnologik talablar boʻyicha loyihalanishi, ularning umumiy maydoni quyidagicha belgilanishi lozim:
smenada 50 dan 150 kg gacha kiyim yuvilganda bir kg ga — 1,4 m2;
150 kg dan koʻp kiyim yuvilganda bir kg ga — 1,0 m2;
omborlarning maydonlari 1 kg ga — 0,1 m2.
4-§. Arxiv binolariga qoʻyiladigan talablar
377. Turli yoʻnalishdagi arxivlar tarkibida quyidagi xonalar nazarda tutilishi lozim:
qabulxona;
hujjatlarni butlash va saqlash xonalari;
vestibyul va tashrif buyuruvchilar uchun xona;
hujjatlardan nusxa koʻchirish xonasi;
hujjatlarni restavratsiya qilish va ekspertizadan oʻtkazish xonalari;
Xonalarning tarkibi va maydonlari loyiha topshirigʻiga muvofiq belgilanishi kerak.
378. Xodimlar uchun ish xonalari SHNQ 2.08.04-24 talablariga muvofiq loyihalanishi lozim.
Tashrif buyuruvchilarga moʻljallangan oʻquv zali maydoni har bir oʻquv oʻrniga 3,0 — 6,0 m2 hisobidan belgilanishi kerak.
379. Arxiv hujjatlarini saqlash xonalarining maydoni har 1 000 ta hujjat saqlov birligiga 2,5 m2 hisobidan belgilanishi lozim.
380. Vestibyul va sanitariya uzellarini maʼmuriy binolarga qoʻyiladigan talablar boʻyicha loyihalash kerak.
7-bob. Sanitariya-gigiyena shoxobchalariga qoʻyiladigan talablar
1-§. Sanitariya-gigiyena shoxobchalarini joylashtirishga qoʻyiladigan umumiy talablar
381. Yangi jamoat hojatxonalarini qurish va mavjudlarini rekonstruksiya qilish uchun yer uchastkalari iqlim sharoitlari, joy relyefi, yer osti va yer usti suvlarining joylashuvi, tabiiy havo almashinuvi hamda sanitariya-himoya zonasini tashkil etish zarurati hisobga olingan holda tanlanishi lozim.
382. Bino ichida joylashtiriladigan sanitariya uzellari muassasa yoki korxonaning vazifasi, foydalanuvchilar sonini hisobga olgan holda loyihalanishi kerak.
383. Jamoat hojatxonalarini loyihalashda, qurishda va joylashtirishda SanQvaN 0100-25 talablari hisobga olinishi lozim.
384. Jamoat hojatxonalari quyidagi joylarda boʻlishi kerak:
maydonlarda, avtomagistrallarda, sayyohlik marshrutlari, avtomobil yoʻllarining yirik chorrahalarida;
vokzal, avtovokzal, aeroport, metro, temir yoʻl stansiyalari, madaniy-koʻngilochar va sport inshootlariga tutash hududlarda (ushbu hududlarda hojatxonalarning taxminiy sigʻimi har 500 nafar foydalanuvchi uchun 1 oʻrinni tashkil etishi kerak);
rekreatsiya zonalari, shahar atrofi va shahar ichidagi istirohat bogʻlari, xiyobonlar, aholi ommaviy dam olish joylarida, muhofaza etiladigan tabiiy hududlar va piyodalar harakati koʻp boʻlgan koʻchalarda har 500 m radiusda;
savdo markazlari, dehqon bozorlari va koʻngilochar markazlar hududida;
yarmarkalar, madaniy-ommaviy va sport tadbirlari oʻtkaziladigan joylarda;
stadionlar, plyajlar, suv sporti inshootlari, suzish havzalarida;
madaniy-ommaviy obyektlar, kinoteatr, madaniyat markazlari, kutubxona va galereyalarda;
moddiy madaniy meros obyektlarida;
barcha turdagi yoqilgʻi quyish shoxobchalari va umumiy ovqatlanish korxonalarida;
maishiy xizmat koʻrsatish obyektlarida, savdo doʻkonlarida, 25 tadan ortiq avtomobillar toʻxtash joylarida.
385. Umumiy foydalanishdagi avtomobil yoʻllari boʻyida esa har 50 km masofada joylashtirilishi kerak.
386. Jamoat binolari va inshootlarida, shuningdek sport va savdo majmualari, bozorlar, koʻrgazma markazlari, avtovokzallar, temir yoʻl vokzallari va aerovokzallar tarkibidagi sanitariya-gigiyena shoxobchalari (ochiq sport inshootlaridagilar bundan mustasno) odamlar doimiy boʻladigan xonaning eng uzoq nuqtasidan 75 m dan ortiq boʻlmagan masofada joylashtirilishi lozim.
Oʻrindiqli aravachadan foydalanadigan nogironligi boʻlgan shaxslar va koʻrishda nuqsoni boʻlgan shaxslar ishlaydigan binolarda hojatxona kabinalari har bir qavatda boʻlishi, ish joyidan hojatxonagacha boʻlgan masofa esa 50 m dan oshmasligi kerak.
387. Aholi punktlaridagi savdo bozorlari va ommaviy dam olish markazlarida, shuningdek bogʻlardagi jamoat zonalarida jamoat hojatxonalarigacha boʻlgan masofa 150 — 200 m boʻlishi kerak.
388. Ochiq yassi inshootlarda, sportning qayiqda eshkak eshish turlariga moʻljallangan inshootlarida, changʻi uchish bazalarida mashgʻulotlar joylari yoki tomoshabinlar tribunalaridan jamoat hojatxonalarigacha boʻlgan masofa 150 m dan oshmasligi lozim.
389. Jamoat hojatxonalarida sanitariya-texnika jihozlarining soni jamoat binosining vazifasi, bir vaqtning oʻzida boʻlishi mumkin boʻlgan xodimlar va tashrif buyuruvchilar sonidan kelib chiqib, erkaklar va ayollar uchun alohida hisoblanishi lozim. Bunda:
a) erkaklar uchun:
har 20 — 30 nafar xodimga va har 50 — 60 nafar tashrif buyuruvchiga 1 tadan unitaz;
har 15 — 18 nafar xodimga va har 50 — 80 nafar tashrif buyuruvchiga 1 tadan pissuar;
har 4 ta unitazga 1 ta qoʻl yuvish jihozi, biroq har bir hojatxonada kamida 1 ta qoʻl yuvish jihozi;
b) ayollar uchun:
har 15 nafar xodimga va har 25 — 30 nafar tashrif buyuruvchiga 1 tadan unitaz;
har 2 ta unitazga 1 ta qoʻl yuvish jihozi, biroq har bir hojatxonada kamida 1 ta qoʻl yuvish jihozi nazarda tutilishi kerak.
390. Transport xizmati obyektlari, shuningdek avtostansiyalar, avtovokzallar, temir yoʻl vokzallari va aerovokzallardagi jamoat hojatxonalarida sanitariya-texnika jihozlari soni quyidagicha belgilanishi lozim:
75 — 100 nafar ayolga — 1 ta unitaz;
150 — 200 nafar erkakka — 1 ta unitaz va 2 ta pissuar.
Mazkur obyektlarning maʼmuriy va xizmat koʻrsatish xonalarida ishlovchilar uchun sanitariya uzellari maʼmuriy binolarga oid hisobiy normalar boʻyicha loyihalanishi kerak.
391. Ochiq inshootlar majmualaridagi jamoat hojatxonalari uchun sanitariya-texnika jihozlarining soni va turlari tashrif buyuruvchilarning hisobiy soni hamda erkaklar va ayollar nisbatidan kelib chiqib, texnologik hisob-kitob asosida belgilanishi lozim. Bunda har 300 — 500 nafar tashrif buyuruvchiga kamida 1 ta unitaz hisobidan qabul qilinishi kerak.
392. Oʻrindiqli aravachalarda harakatlanuvchi nogironligi boʻlgan shaxslar uchun hojatxonalarda SHNQ 2.07.02-24 ga muvofiq maxsus xonalar boʻlishi kerak.
393. Jamoat hojatxonalari joylashuvi va hajmiy-rejaviy yechimidan kelib chiqib, tabiiy yorugʻlik bilan taʼminlanishi kerak.
Ular SHNQ 2.01.05-24 talablariga muvofiq sunʼiy yoritilishi, SHNQ 2.04.05-22 hamda 0100-25-son SanQvaN talablariga muvofiq shamollatilishi lozim.
Bino ichida joylashtirilgan hojatxonalarning shamollatish (ventilyatsiya) tizimi asosiy bino shamollatish (ventilyatsiya) tizimidan mustaqil boʻlishi kerak.
394. Jamoat hojatxonalarini loyihalashda quyidagilar inobatga olinishi lozim:
har bir unitaz uchun kamida 1,25 m2 maydon ajratilishi;
har bir pissuar uchun kamida 1,5 m2 maydon ajratilishi;
hojatxonaga kirish joyida qoʻl yuvish jihozi oʻrnatilgan tambur boʻlishi.
395. Jamoat hojatxonalaridagi kabinalar eshiklari ichki tomondan berkitiladigan boʻlishi, xonalar va kabinalarning oʻlchamlari ushbu SHNQning 399-bandiga muvofiq belgilanishi lozim.
Jamoat hojatxonalari xonalarining balandligi ushbu SHNQning 400-bandiga muvofiq belgilanishi kerak.
396. Hojatxona oldida tozalash inventarlari va dezinfeksiya vositalarini saqlashga moʻljallangan joy hamda farrosh uchun xona loyihalanishi zarur.
397. Jamoat hojatxonalari panduslari SHNQ 2.07.02-24 talablariga muvofiq loyihalanishi lozim.
398. Jamoat hojatxonalarining devorlari, shiftlari va pollari suv, gaz va tovush oʻtkazmaydigan boʻlishi lozim. Devor va pollar suvga chidamli, yuvish va zararsizlantirish mumkin boʻlgan materiallardan loyihalanishi, pollarda esa traplar oʻrnatilishi kerak.
2-§. Jamoat hojatxonalarining xonalariga qoʻyiladigan talablar
399. Jamoat hojatxonalarida quyidagilar nazarda tutilishi lozim:
kirish tamburi;
navbatchi xodim uchun xona;
qoʻl yuvish jihozlari oʻrnatilgan shlyuzlar;
ushbu SHNQning 21-ilovasidagi 9-rasmda koʻrsatilgan sanitariya-texnika jihozlari;
eni kamida 1,0 m, chuqurligi kamida 1,25 m boʻlgan kabinalar;
pissuarlar boʻlimi;
tozalash inventarini saqlash uchun joy yoki javonlar;
nogironligi boʻlgan shaxslar foydalanishi uchun maxsus jihozlangan alohida kabina;
ona va bola uchun kabina.
400. Alohida turuvchi yer osti jamoat hojatxonalari xonalarining balandligi 2,8 m dan, yer ustidagi alohida turuvchi jamoat hojatxonalari xonalarining balandligi esa 3,2 m dan kam boʻlmasligi lozim.
401. Jamoat hojatxonalari jamoat binosining gabariti doirasida joylashtirilganda, ular xonalarining balandligi asosiy bino xonalarining balandligiga teng boʻlishi kerak.
3-§. Sport zallari, jismoniy tarbiya-sogʻlomlashtirish mashgʻulotlari bilan shugʻullanish joylari va yopiq muz zallaridagi sanitariya-gigiyena shoxobchalariga qoʻyiladigan talablar
402. Sport zallari, jismoniy tarbiya-sogʻlomlashtirish mashgʻulotlari oʻtkaziladigan joylar va yopiq muz zallarining sanitariya-gigiyena shoxobchalarida sanitariya-texnika jihozlarining eng kam soni quyidagicha boʻlishi lozim:
shugʻullanuvchi ayollar uchun kiyinish joylarida har 30 oʻringa kamida 1 ta unitaz;
shugʻullanuvchi erkaklar kiyimini almashtirish uchun 35 oʻrin-joyga 1 ta unitaz va har 45 oʻringa kamida 1 ta pissuar;
ayol xodimlar, instruktorlar va murabbiylar uchun bir vaqtda ishlaydigan har 15 nafar ayolga kamida 1 ta unitaz;
erkak xodimlar, instruktorlar va murabbiylar uchun bir vaqtda ishlaydigan har 60 nafar erkakka kamida 1 ta unitaz va har 20 nafar erkakka kamida 1 ta pissuar.
403. Xodimlar, instruktorlar va murabbiylarning bir vaqtda ishlaydigan umumiy soni 20 nafardan kam boʻlganda ular uchun bitta unitazli umumiy sanitariya uzelini loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.
404. Sanitariya uzelining har bir xonasidagi pribor (unitaz, pissuar)lar soni 40 tadan oshmasligi lozim.
Ayollarning sanitariya uzelida 3 ta unitaz uchun bitta qoʻl yuvish chigʻanogʻi oʻrnatilishi kerak.
405. Shugʻullanuvchilar, xodimlar, instruktorlar va murabbiylar sonini hisoblashda erkaklar va ayollar nisbati 1:1 deb qabul qilinishi lozim.
Hisob har bir toifa boʻyicha alohida amalga oshiriladi.
406. Tomoshabinlar uchun sanitariya uzellarini hisoblashda tomoshabinlarning umumiy sonidan erkaklar ulushi odatda 60 foiz, futbol va muz xokkeyi zallarida 70 foiz, ayollar ulushi esa tegishincha 40 foiz deb qabul qilinishi lozim.
4-§. Savdo va umumiy ovqatlanish korxonalari binolari uchun sanitariya-gigiyena shoxobchalariga qoʻyiladigan talablar
407. Tashrif buyuruvchilar uchun sanitariya-gigiyena shoxobchalari 400 m2 savdo maydoniga 2 ta unitaz toʻgʻri kelishini hisobga olgan holda loyihalanishi (biroq, ikkitadan kam boʻlmasligi) lozim.
408. Savdo majmualari (markazlari)ga tashrif buyuruvchilar uchun sanitariya-gigiyena shoxobchalarini doʻkonlarning jami savdo maydonini hisobga olgan holda doʻkonlarning butun majmuasi uchun loyihalash zarur.
409. Sanitariya-gigiyena shoxobchalarini savdo va umumiy ovqatlanish korxonalari binolarining ichiga, qavatlariga joylashtirish kerak.
410. Sanitariya-gigiyena shoxobchalarini loyihalashda nogironligi boʻlgan shaxslar uchun qulayliklar SHNQ 2.07.02-24 ga muvofiq taʼminlanishi zarur.
411. Tozalash inventari saqlanadigan xonalarda chanoq (rakovina), pol trapi, sovuq va issiq suv tarmoqlariga ulangan suv olish joʻmraklari nazarda tutilishi lozim.
412. Savdo va umumiy ovqatlanish korxonalari binolarining umumiy maydoni 8 500 m2 va undan ortiq boʻlganda, shuningdek oziq-ovqat doʻkonlarining umumiy maydoni 1 000 m2 va undan ortiq boʻlganda pollarni yuvish uchun suv olish joʻmraklari va pol traplari nazarda tutilishi lozim.
8-bob. Muhandislik jihozlariga qoʻyiladigan talablar
1-§. Umumiy talablar
413. Jamoat binolarining elektr taʼminoti tizimlari ovqat tayyorlash uchun elektr jihozlaridan foydalanishni hisobga olgan holda loyihalanishi lozim.
414. Ishlash jarayonida shovqin va tebranish hosil qiladigan muhandislik uskunalarini joylashtirish va oʻrnatishda binoning xizmat koʻrsatiladigan xonalari hamda unga tutash hududlarda shovqin va tebranishning yoʻl qoʻyiladigan darajalarini taʼminlash lozim.
Uskunalardan hosil boʻladigan shovqin va tebranish hisob-kitoblari, shuningdek ulardan himoya qilish choralari SHNQ 2.01.08-24 talablariga muvofiq belgilanishi kerak.
Jamoat binolari va inshootlarida foydalaniladigan elektr uskunalarning energiya samaradorligi sinfi “A” va undan yuqori toifaga mansub boʻlishi lozim.
2-§. Issiqlik taʼminoti, isitish, shamollatish (ventilyatsiya) va havoni konditsionerlash tizimlariga qoʻyiladigan talablar
415. Jamoat binolari xonalarida talab etiladigan mikroiqlim parametrlarini taʼminlash uchun isitish, umumalmashinuv shamollatish (ventilyatsiya) va havoni konditsionerlash tizimlari loyihalanishi lozim.
Mazkur tizimlar, shuningdek yongʻinga qarshi shamollatish (ventilyatsiya) tizimlari SHNQ 2.04.05-22 va yongʻin xavfsizligi talablariga muvofiq loyihalanishi kerak.
416. Mikroiqlimning chegaraviy yoki optimal parametrlarini shamollatish (ventilyatsiya) tizimi orqali taʼminlash imkoni boʻlmagan hollarda, havoni konditsionerlash tizimi loyihalanishi lozim.
417. Bino va inshootlarni loyihalashda isitish, shamollatish (ventilyatsiya) va havoni konditsionerlash tizimlarida energiya samarador texnologiyalar (issiqlik nasoslari, issiqlikdan qayta foydalanish tizimlari va boshqalar)ni qoʻllash lozim.
Shuningdek, isitish, sovitish va shamollatish tizimlari dispetcherlik boshqaruviga ega “aqlli” (smart) tizimlarni qoʻllagan holda loyihalanishiga yoʻl quyiladi. Bunda tashqi va ichki havo harorati hamda xonalardan foydalanish rejimiga qarab avtomatik rostlash, uskunalarning ish holati va energiya sarfini kuzatish, nosozliklar haqida signal uzatish hamda masofadan boshqarish taʼminlanishi lozim.
418. Yilning sovuq davrida binolarning uzluksiz foydalanilmaydigan isitiladigan xonalari havo haroratini normadan pastroq darajada, biroq quyidagilardan past boʻlmagan haroratda ushlab turishni inobatga olgan holda loyihalanishi kerak:
yashash xonalarida — 15 oS;
jamoatxonalarida — 12 oS;
ovqat tayyorlash sexlarida, chakana savdo doʻkonlarining yengil konstruksiyali xonalarida, yopiq bozorlarning savdo zallari va rastalarida — 5 oS.
419. Jamoat binolari xonalarining xizmat koʻrsatish zonasida yilning issiq, oraliq va sovuq davrlari uchun issiqlik qulayligining normalangan, chegaraviy yoki optimal koʻrsatkichlariga mos hisobiy parametrlar — havo harorati, nisbiy namligi va harakat tezligi ushbu SHNQning 8-ilovasidagi 1-jadvalni hisobga olgan holda belgilanishi lozim.
420. Jamoat binolari xonalarining xizmat koʻrsatiladigan joyi (zonasi)dagi hisobiy harorat yilning issiq davri uchun normalangan haroratdan yuqori boʻlmasligi va yilning sovuq davri uchun normalangan haroratdan past boʻlmasligi zarur.
Xizmat va yordamchi xonalarda havo almashinuvining hisobini faqat havoni almashtirish karraligi boʻyicha amalga oshirishga yoʻl qoʻyiladi.
421. Havoning talab etiladigan zichlashishi (siyraklashishi) boʻyicha ichki yoʻlaklar (koridorlar) yoki qoʻshni xonalarga nisbatan jamoat binolarining xonalari quyidagi turlarga boʻlib loyihalanishi lozim:
R1 — har bir eshik orqali qoʻshni xonalardan 50 m3/h hajmda havo kirishini taʼminlovchi havo siyraklashishi talab etiladi (xavflilik sinfi 3 va 4 boʻlgan zararli moddalar ajralib chiqadigan xonalar, kam hid chiqaruvchi nam rejimli xonalar);
R2 — har bir eshik orqali qoʻshni xonalardan kamida 100 m3/h hajmda havo kirishini taʼminlaydigan havo siyraklashishi talab etiladi (xavflilik sinfi 1 va 2 boʻlgan zararli moddalar ajralib chiqadigan xonalar yoki yoqimsiz hid ajralib chiqishi yaqqol seziladigan xonalar);
P1 — har bir eshik orqali qoʻshni xonalarga 50 m3/h hajmda havo chiqarilishini taʼminlaydigan maxsus qurilmalar yordamida hosil qilinadigan havo bosimi (podpor) talab etiladi (tortiladigan havoni oʻzi orqali qoʻshni xonalarga oʻtkazadigan xonalar, boshqa xonalardan havo kirishiga yoʻl qoʻyilmaydigan xonalar, shamol koʻp esadigan hududlarda havosi konditsionerlanuvchi xonalar);
P2 — har bir eshik orqali qoʻshni xonalarga kamida 100 m3/h hajmda havo chiqarilishini taʼminlaydigan havo tortilishi (zichlashishi) talab etiladi (juda toza xonalar);
B — qoʻshni xonalarnikiga teng boʻlgan bosim taʼminlanishi talab etiladi (zararli moddalar ajralib chiqaruvchi narsalar saqlanadigan yoki jarayonlar kechadigan xonalarga qayta ishlanmagan havo kiritilishiga yoʻl qoʻyilmaydi);
D — xonaga tortiladigan havo berilishida katta boʻlmagan havo soʻrilishiga (qoʻshni xonaga havo chiqarilishiga) yoki har bir eshik orqali koʻpi bilan 50 m3/h hajmida havo oqib oʻtishi bilan havo siyraklashishiga yoʻl qoʻyiladigan (agar ushbu xonadan chiqariladigan havo kiritiladigan havodan ortiq boʻlsa).
422. Xonalarning turlariga bogʻliq holda ventilyatsiyaning har xil turlarini qoʻllash doirasi ushbu SHNQning 16-ilovasidagi jadval boʻyicha aniqlanishi kerak.
423. Maydoni 35 m2 dan kam boʻlgan ishchi xonalardan havoni yoʻlak (koridor)ga shamollatish (ventilyatsiya) tizimi panjaralari yoki eshik tavaqalari tagidagi tirqishlar (teshiklar) orqali chiqarishga yoʻl qoʻyiladi.
424. Tabiiy shamollatishda tashqi havo xonalarga fortochka, framuga yoki boshqa ochiladigan qurilmalar orqali beriladi.
425. Xonadagi isitish jihozlarining sutkadagi ortiqcha issiqlik ishlab chiqaruvchanligini kiruvchi havoni isitishga sarflanadigan va xonadagi odamlardan har bir soatda ajralib chiqadigan issiqlik miqdorlarining farqiga teng qilib qabul qilish kerak.
426. Ayollarning shaxsiy gigiyena xonalari, hojatxonalar, dushxonalar, yuz-qoʻl yuvish xonalari, vannaxonalari, zararli moddalar ajraladigan xonalar, soʻrib olish javonlari va yertoʻlalardan havoni tortib chiqarish tizimlarini jamoat binolarining boshqa xonalaridan havo chiqarish tizimlari bilan birlashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.
427. Sovuq, iliq va ochiq chordoqli jamoat binolarida SHNQ 2.03.10-24 ga muvofiq havoni chordoqdan atmosferaga chiqarishga yoʻl qoʻyiladi.
428. Jamoat binolari tarkibiga kiruvchi yordamchi va sanitariya-gigiyena xonalarida sovuq davr uchun iqlimiy zonaga bogʻliq boʻlmagan holda havoning hisobiy harorati va havo almashinishining karraligini ushbu SHNQning 8-ilovasidagi 2-jadval boʻyicha belgilash zarur.
429. Birinchi iqlimiy zonada barpo etiladigan va sunʼiy shamollatish (ventilyatsiya) jihozlari bilan taʼminlanadigan hamda odamlar doimo boʻladigan jamoat binolarida kiritiladigan havo hajmi havo tortish kanali ustida butun bino boʻyicha kamida 10 foizga oshirilgan boʻlishi kerak.
430. Jamoat binolarida yilning issiq davri uchun havoni konditsionerlash yoki havoni sovutib kirituvchi shamollatish (ventilyatsiya) tizimi loyihalanishi kerak.
431. Xonalarni tunda qoʻshimcha ravishda shamollatish imkoniyati boʻlishi zarur.
432. Seans boshlanishidan oldin yoki tanaffuslarda zalni tayyorlashda isitish, sovutish yoki shamollatish taʼminlanishi lozim.
433. Arxivlarda yilning sovuq davri uchun havoning hisobiy harorati va havoni almashtirish karraligini ushbu SHNQning 9-ilovasidagi 1-jadval boʻyicha aniqlash zarur.
434. Hujjatlar saqlash fondi 300 mingtadan ortiq boʻlgan arxivlarning hujjat saqlash xonalarida mexanik havo kiritish va tabiiy havo chiqarish shamollatish (ventilyatsiyasi) tizimi nazarda tutilishi lozim.
Havoni konditsionerlash tizimi bilan birlashtirilgan havo yordamida isitish tizimini qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
Arxivlarning boshqa xonalarida suv bilan isitish tizimi loyihalanishi lozim.
435. Uch yuz ming hujjat saqlash fondiga ega boʻlgan arxivlarda tabiiy ravishda ishlaydigan ventilyatsiya tizimini loyihalashga yoʻl qoʻyiladi, bunda havo bir martadan kam boʻlmagan holda almashtirilishi lozim.
436. Hujjatlar saqlash fondi 300 mingtagacha boʻlgan arxivlarda tabiiy shamollatish (ventilyatsiya) tizimini qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi, bunda havo almashinuvi karraligi soatiga kamida bir marta boʻlishi kerak.
Tabiiy shamollatishni (ventilyatsiya) qoʻllash xonalarda talab etiladigan mikroklimat va hujjatlarni saqlash shartlari taʼminlashi lozim.
437. Arxiv binolarida havoning nisbiy namligi 50 — 55 foiz boʻlishi kerak.
438. Chakana savdo korxonalari xonalarida, alohida va bino ichida joylashgan ixtisoslashgan doʻkonlarda, yarim yopiq piyodalar yoʻlaklariga ega savdo rastalarida, shuningdek 150 oʻringacha boʻlgan sabzavot bozorlarida yilning sovuq davri uchun hisobiy havo harorati va havo almashinuvi karraligi ushbu SHNQning 9-ilovasidagi 2-jadvalga muvofiq belgilanishi lozim.
439. Alohida va bino ichida joylashgan, yarim ochiq piyoda oʻtish yoʻlaklariga ega boʻlgan savdo rastalari uchun suv, bugʻ va elektr yordamida isitiladigan isitish tizimini loyihalashga yoʻl qoʻyiladi, bunda ushbu tizimdagi issiqlik chiqaruvchi sirtning harorati 110 °S dan oshmasligi lozim.
Havo yordamida ishlaydigan isitish tizimini ham loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.
440. Ayvonlar tagida joylashgan savdo maydonlarida ushbu SHNQning 439-bandida keltirilgan tizimlardan tashqari 2,5 m balandlikda oʻrnatiladigan va issiqlik berish sirtining harorati 250 °S dan oshmaydigan yuqori haroratli elektr nurlanish isitgichlaridan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
441. Tarkibida yengil alangalanuvchi suyuqliklar boʻlgan materiallar saqlanadigan doʻkonlarning savdo zallarida isitish tizimlari SHNQ 2.01.19-22 talablarini hisobga olgan holda loyihalanishi lozim.
442. Doʻkonlar va yopiq bozorlarda savdo zalining havosini har bir m2 ga kamida 10 m3/h hajmda toʻgʻri keladigan tashqi havo bilan almashtirish taʼminlanishi kerak.
443. Maydoni 600 m2 va undan ortiq boʻlgan doʻkonlarda yilning issiq davri uchun tashqi havo bilan sovutilmaydigan shamollatish (ventilyatsiya) tizimi bilan birgalikda retsirkulyatsion havo sovutkichlarni yoki konditsionerlarni qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
444. Maydoni 250 m2 gacha boʻlgan doʻkon va bozorlarning savdo maydoni 600 m2 gacha boʻlgan yopiq zallari uchun faqat tabiiy ravishda ishlaydigan shamollatish (ventilyatsiya) tizimini loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.
445. Maishiy kimyo tovarlari 50 foiz va undan ortiq boʻlgan savdo zallarida markazlashtirilgan havo retsirkulyatsiyasini qoʻllashga yoʻl qoʻyilmaydi.
446. Kimyoviy, sintetik yoki boshqa hid chiqaruvchi moddalar saqlanadigan xonalarda hamda tovarlarni shu xonalarning maydonchalariga joylashtirishda va sotishga tayyorlashda ish joyiga tashqaridan soatiga kamida 60 m3 havo tortib kiritilishi kerak.
447. Savdo maydoni 250 m2 va undan ortiq boʻlgan doʻkonlarning kirish joylaridagi tamburlar hamda maydoni 800 m2 va undan ortiq boʻlgan yopiq bozorlar uchun tashqi havo harorati minus 15 °S va undan past boʻlganda (“B” parametrlar) xaridorlar kirish tamburlari havoni isitadigan jihozlar bilan jihozlanishi kerak.
448. Hammomlar va basseynlarda yechinish xonalari hamda basseyn atrofidagi yoʻlaklar polini isitish yoki pol qoplamasini issiqlikni kam oʻtkazuvchi materiallardan bajarish lozim.
Bunda pol va yoʻlak yuzasining harorati 31 °C dan oshmasligi kerak.
449. Umumiy ovqatlanish korxonalarida yilning sovuq davri uchun havoning hisobiy harorati va havo almashinuvi karraligi ushbu SHNQning 9-ilovasidagi 4-jadvalga muvofiq belgilanishi lozim.
450. Umumiy ovqatlanish korxonalarining ishlab chiqarish, yordamchi va tashrif buyuruvchilarga moʻljallangan xonalarida shamollatish (ventilyatsiya) tizimlari texnologik jarayonlar, mikroiqlim talablari va hisob-kitoblar asosida tabiiy yoki mexanik usulda loyihalanishi lozim.
Shamollatish (ventilyatsiya) tizimlari SHNQ 2.04.05-22 va umumiy ovqatlanish korxonalariga qoʻyiladigan sanitariya-gigiyena talablariga muvofiq boʻlishi kerak.
Ovqat tayyorlash jarayonida issiqlik, bugʻ, yogʻ zarrachalari yoki hidlar ajralib chiqadigan jihozlar ustida mahalliy soʻruvchi qurilmalar, zaruratga koʻra esa yogʻ zarrachalarini tutib qoluvchi filtrlar nazarda tutilishi lozim.
Filtrlarni tozalash, almashtirish va ulardan foydalanish ishlab chiqaruvchining texnik hujjatlari, ekspluatatsiya sharoitlari, sanitariya va yongʻin xavfsizligi talablariga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
Yangidan foydalanishga topshirilayotgan umumiy ovqatlanish korxonalarida atmosfera havosini ifloslantiruvchi turgʻun manbalarida samaradorligi 99,5 foizdan past boʻlmagan chang va gazlarni tutib qoluvchi qurilmalar qoʻllanilishini, amaldagi umumiy ovqatlanish korxonalarida atmosfera havosini ifloslantiruvchi turgʻun manbalarda samaradorligi 95 foizdan past boʻlmagan chang va gazlarni tutib qoluvchi qurilmalar qoʻllanilishini taʼminlash lozim.
451. Havo tortish shamollatish (ventilyatsiya) tizimlari quyidagi xonalar uchun loyihalanishi lozim:
oshxona bilan birlashtirilmagan ovqatlanish zallari va mijozlar uchun moʻljallangan boshqa xonalar, ovqat tayyorlash sexlari hamda idish yuvish xonalari;
ishlab chiqarish xonalari (ovqat pishirish sexlari va idish yuvish xonalari bundan mustasno), omborxonalar va maʼmuriy xonalar;
mahsulotlarni saqlash uchun sovutish kameralari;
ovqat qoldiqlarini saqlash kameralari uchun alohida.
452. Ovqat pishirish sexlari, non va qandolat mahsulotlari tayyorlanadigan xonalar hamda idish yuvish xonalaridan chiqariladigan havo hajmi ushbu xonalarga uzatiladigan havo hajmidan kamida ikki baravar koʻp boʻlishi lozim.
Havo sarflari muvozanati ovqatlanish zalidan mazkur xonalar tomon havo oqimi hosil boʻladigan tarzda taʼminlanishi kerak.
453. Restoranlarning ovqatlanish zallarida sigʻimidan qatʼi nazar, havoni konditsionerlash tizimi yoki retsirkulyatsion havo sovutkichlar qoʻllanilishi lozim.
454. Joylashtirish vositalari xonalarida yilning sovuq davri uchun havoning hisobiy harorati va havo almashinuvi karraligi ushbu SHNQning 9-ilovasidagi 5-jadvalga muvofiq belgilanishi lozim.
455. Uchinchi va undan past toifali nomerlarda, shuningdek toifasidan qatʼi nazar, bir yoki ikki qavatli joylashtirish vositalari binolarida tabiiy shamollatish (ventilyatsiya) tizimini qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
456. Joylashtirish vositalari nomerlaridan havo sanitariya uzellari orqali chiqarilishi lozim. Sanitariya uzellari boʻlmagan hollarda havoni yashash xonalaridagi shamollatish (ventilyatsiya) kanallari orqali tashqariga chiqarishga yoʻl qoʻyiladi.
457. Motellar va kempinglar oldidagi texnik xizmat koʻrsatish stansiyalari, shuningdek yopiq garajlar uchun alohida isitish va shamollatish (ventilyatsiya) tizimlari loyihalanishi lozim.
Ulardagi havo almashinuvi karraligi hisoblash orqali aniqlanadi.
458. Joylashtirish vositalarining restoranlari, kafelari va ovqatlanish zallarida konditsionerlar yoki retsirkulyatsion havo sovutkichlar tashqi havo bilan sovutilmaydigan ventilyatsiya bilan birgalikda qoʻllanilishi zarur.
459. Mahalliy davlat hokimiyati binolari, loyiha, konstruktorlik va yuridik firmalar, turli vazifalardagi tijorat idoralari, agentliklarning binolarida sovuq davr uchun havoning hisobiy harorati va havoni almashtirish karraligi ushbu SHNQning 9-ilovasidagi 6-jadval boʻyicha belgilanishi kerak.
460. Texnik xizmat koʻrsatish xonalari, oshxonalar, tamaddixonalar (bufetlar), boshqa ishlab chiqarish xonalari uchun mustaqil ishlaydigan havo tortib chiqaruvchi shamollatish (ventilyatsiya) tizimlari loyihalanishi lozim.
461. Xodimlar uchun moʻljallangan ish xonalari, konferensiya zallari, yordamchi xizmat koʻrsatish xonalarida yilning issiq davrida havoni konditsionerlash tizimlarini yoki retsirkulyatsion havo sovutkichlarni tashqi havo yordamida sovutilmaydigan ventilyatsiya bilan birga qoʻllash hisobiga normal havo harorati taʼminlanishi zarur.
462. Ijtimoiy xizmat koʻrsatuvchi muassasalarning binolarida issiqlik bitta kirish joyidan kirgan holda suv isitadigan qozonlarga ega boʻlgan (kimyoviy suv tozalagichsiz va bak-akkumulyatorlarsiz) zaxira qozonxona yoki elektr energiyasi bilan ishlaydigan zaxira isitish tizimi va issiq suv taʼminoti loyihalanishi zarur.
463. Birinchi toifadagi issiqlik isteʼmolchilari uchun bir-biriga bogʻliq boʻlmagan manbalardan yoki birinchi toifali issiqlik manbaidan taʼminlanuvchi halqa koʻrinishida yotqizilgan issiqlik magistralidan ikkita kirish joyi nazarda tutilishi kerak.
464. Maishiy xizmat koʻrsatish muassasalarining ishlab chiqarish xonalarida, atelyelarda, kir yuvish korxonalarida (oʻz-oʻziga xizmat koʻrsatuvchi kir yuvish korxonalari bundan mustasno), kimyoviy tozalash korxonalarida, poyabzal va kiyim taʼmirlash ustaxonalarida, maishiy texnika taʼmirlash ustaxonalarida, shuningdek boshqa ishlab chiqarish korxonalarida havoning hisobiy harorati va havo almashinuvi karraligi ushbu SHNQning 9-ilovasidagi 7-jadvalga muvofiq belgilanishi kerak.
3-§. Suv taʼminoti va oqova suvlarni chiqarib yuborish tizimlariga qoʻyiladigan talablar
465. Jamoat binolarining xoʻjalik-ichimlik, yongʻinga qarshi va issiq suv taʼminoti, oqova suvlarni chiqarib yuborish hamda drenaj tizimlari SHNQ 2.04.01-22 talablariga muvofiq loyihalanishi lozim.
466. Aholi punktlarida oqova suvlarni chiqarib yuborish tarmogʻi mavjud boʻlsa, quriladigan jamoat binolari ichki suv taʼminoti va oqova suvlarni chiqarib yuborish tizimlari bilan jihozlanishi kerak.
467. Barcha jamoat binolarida ichki sovuq va issiq suv taʼminoti tizimlarini qurishda tozalash inventarlarini saqlash xonalari hamda shaxsiy gigiyena xonalari, dushxona, sanitariya uzellari, tibbiyot xonasi, SanQvaN 0092-25 ga muvofiq goʻdak va kichik yoshdagi bolalarni ona suti bilan oziqlantirish uchun maxsus joylar, shuningdek oshxona, tamaddixona (bufet), kafeteriylarning texnologik jihozlariga va xonalardagi boshqa jihozlarga sovuq hamda issiq suv quvuroʻtkazgichlari loyiha topshirigʻiga asosan oʻtkazilishi zarur.
468. Issiq suv taʼminoti tizimi turidan qatʼi nazar, umumiy hollarda suv olish joylarida issiq suv harorati 50 °C dan past va 75 °C dan yuqori boʻlmasligi lozim.
Bolalar foydalanadigan sanitariya-texnik jihozlarga beriladigan issiq suv harorati SHNQ 2.04.01-22 ga muvofiq belgilanishi lozim.
469. Arxiv binolarida yongʻinga qarshi suv taʼminoti bino hajmi 7500 m3 va undan ortiq boʻlgan hollarda loyihalanishi, bunda suv sarfi va ichki yongʻinni oʻchirish uchun suv sachratgichlarning quvvati SHNQ 2.04.01-22 ga muvofiq belgilanishi lozim.
470. Chakana savdo korxonalaridagi tovarlarni sotishga tayyorlash xonalariga quvuroʻtkazgichlar oʻtkazilishi va santexnika jihozlari (rakovinalar) oʻrnatilishi kerak.
471. Oziq-ovqat doʻkonlari va umumiy ovqatlanish korxonalaridagi oziq-ovqat qoldiqlari tashlanadigan kameralarning shlyuzi bachoklarni yuvish uchun jihozlar va qoʻl yuvgichlar bilan taʼminlanishi lozim.
472. Hammomlar hamda kir yuvish xonalarida suv taʼminoti tashqi tarmoqdan xoʻjalik-ichimlik suvi hamda zaxira baklaridan yuvinish va kir yuvish tizimi loyihalanishi kerak.
473. Yuvinish hamda kir yuvish tizimiga bugʻ, dush va vannaxonalariga joylashtiriladigan mikrobasseynlar hamda sanitariya uzellari, xoʻjalik-ichimlik suvi tizimiga esa boshqa santexnika jihozlari (priborlari) ulanishi zarur.
474. Oqova suvlarni chiqarib yuborish tarmogʻi oʻtkazilmagan hududlarda ichki suv taʼminoti tizimini qurishda ichki oqova suvlarni chiqarib yuborish tizimi mahalliy tozalash inshootlari bilan birgalikda loyihalanishi kerak.
475. Ichki oqova suvlarni chiqarib yuborish tizimi boʻlmaganda binoda ichki suv taʼminoti tizimini qurishga yoʻl qoʻyilmaydi.
476. Aholi punktlarida oqova suvlarni chiqarib yuborish tarmogʻi mavjud boʻlmagan hududlarda qavatlari soni ikki qavatdan oshmaydigan quyidagi jamoat binolari uchun alohida turuvchi yerga qaziladigan hojatxonalarni loyihalashga yoʻl qoʻyiladi:
savdo maydoni 250 m2 gacha boʻlgan doʻkonlar va savdo zalining maydoni 250 m2 gacha boʻlgan yopiq bozorlar;
50 tagacha oʻringa moʻljallangan umumiy ovqatlanish korxonalari;
balandligi ikki qavatdan oshmaydigan boshqaruv organlari, idoralar, ofislar va firmalar binolari;
bir yoki ikki qavatli, sigʻimi 50 kishidan oshmaydigan mehmonxona, motel va kempinglar;
bolalar yozgi oromgohlari, dam olish joylari (zonalari), sigʻimi 240 oʻringacha boʻlgan turistik joylar (zonalar);
bir smenada 25 tagacha xodim ishlaydigan maishiy xizmat koʻrsatish muassasalari;
sigʻimi katta boʻlmagan boshqa jamoat muassasalarining binolari.
477. Boshqa vazifadagi binolarda joylashgan yoki shu binolarga qoʻshib qurilgan savdo, umumiy ovqatlanish va maishiy xizmat koʻrsatish korxonalari uchun ichki oqova suvlarni chiqarib yuborish tizimini ushbu binolarning tizimidan mustaqil ravishda loyihalash zarur.
478. Maishiy xizmat koʻrsatuvchi muassasalar, shuningdek oʻz-oʻziga xizmat koʻrsatuvchi kir yuvish korxonalari uchun ichki oqova suvlarni chiqarib yuborish tizimini maishiy va ishlab chiqarish oqova suvlarining tarmoqlarini birlashtirgan holda loyihalashga yoʻl qoʻyiladi (oqova suvlarni chiqarib yuborish tizimiga ega boʻlgan kimyoviy tozalash, hammom va kir yuvish muassasalari bundan mustasno).
Atelye, kir yuvish, kimyoviy tozalash muassasalarida agressiv moddalar alohida xonalarda saqlanishi, ularning oqova suvlarga tushishining oldi olinishi lozim.
479. Jamoat binolarining ventilyatsiya va konditsionerlash tizimi jihozlaridagi suv maishiy oqova suvlarni chiqarib yuborish tizimiga yoki irrigatsiya tarmogʻiga chiqarilishi kerak.
480. Yashil hududlarni sugʻorishda tozalash inshootlarida tozalangan oqova, yomgʻir va texnik suvlardan foydalanish tizimlarini loyihalash lozim.
481. Basseyn vannalarini oqova suvlarni chiqarib yuborish tarmogʻiga ulashda ushbu tarmoqdan oqova suvlarning basseyn vannasiga qaytib kirishining oldini oluvchi qurilmalar nazarda tutilishi lozim.
482. Ishlab chiqarish oqova suvlarini oqizib chiqarish joylarida yogʻ tutgichlar quyidagi umumiy ovqatlanish korxonalarida oʻrnatilishi zarur:
xomashyo ishlatuvchi umumiy ovqatlanish korxonalaridagi 200 dan koʻp boʻlgan oʻrinli zallarda;
yarim tayyor mahsulotlarni ishlatuvchi umumiy ovqatlanish korxonalaridagi 500 dan koʻp oʻrinli zallarda.
483. Bir smenada 1 tonnadan ortiq sabzavot ishlatiladigan umumiy ovqatlanish korxonalarida bino tashqarisida ifloslangan suvni tindirish va sabzavot poʻstloqlarini ushlab qolish qurilmalari nazarda tutilishi lozim.
4-§. Gaz taʼminoti tizimiga qoʻyiladigan talablar
484. Jamoat binolarini gazlashtirishga ruxsat etilmaydi.
Jamoat binolarida ovqat tayyorlashni elektr energiyasidan foydalangan holda amalga oshirish kerak.
Bunda bino va inshootlarni taom tayyorlash, issiq suv, isitish va sovitish tizimi elektrlashtirilgan yoki muqobil manbalar orqali taʼminlangan hamda ularni markazlashgan issiqlik tarmoqlariga ulash va binolarning energiya samaradorlik toifasi “A” boʻlgan holda loyihalashtirishni joriy etish nazarda tutiladi.
Yertoʻlada joylashgan qozonxonalardan tashqari, biriktirib, yonma-yon qurilgan, tom va alohida joylashgan qozonxonalarda gazda ishlovchi qozonlardan foydalanish mumkin.
Gaz taʼminoti tizimiga qoʻyiladigan talablar SHNQ 2.04.08-22 ga muvofiq belgilanishi lozim.
5-§. Elektrotexnik qurilmalarga qoʻyiladigan talablar
485. Jamoat binolarini loyihalashda elektr jihozlari, elektr yoritish, televideniye, telefon aloqasi va boshqa telekommunikatsiya tizimlarini nazarda tutish lozim.
486. Jamoat binolariga oʻrnatiladigan, energiya samaradorligi sinfi belgilangan elektr jihozlarini “A” sinfiga mansub jihozlardan tanlash tavsiya etiladi.
487. Xodimlari soni 10 nafardan kam boʻlgan ayrim jamoat binolarida asoslangan holda televideniye va telefon aloqasi loyihalanmasligiga yoʻl qoʻyiladi (joylashtirish vositalari, boshqaruv organlari va aholiga kommunal xizmat koʻrsatish binolari bundan mustasno).
488. AYOS va AYOOʻQ ushbu SHNQning 19-ilovasida keltirilgan roʻyxatga muvofiq boʻlishi kerak.
Yongʻinni avtomatik oʻchirish uchun yonish hodisasi roʻy bermagan hollarda ishlab ketadigan qurilmalar oʻrnatilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
489. Jamoat binolaridagi elektr qabul qilgichlar elektr taʼminoti ishonchliligi boʻyicha ushbu SHNQning 17-ilovasidagi jadvalda belgilangan toifalarga muvofiq loyihalanishi lozim. Har bir elektr qabul qilgichga uning belgilangan toifasiga muvofiq elektr taʼminoti ishonchliligi talablari qoʻllanilishi kerak.
490. Elektr taʼminoti ishonchliligi toifasini bino qavatlari soniga bogʻliq holda aniqlashda yer ustida joylashgan barcha qavatlar, shu jumladan mansarda va texnik qavatlar hisobga olinishi lozim.
Yarim yertoʻla (sokol) qavatining orayopmasi yerning rejaviy sathidan 2 m yoki undan balandda joylashgan boʻlsa, ushbu qavat ham qavatlar soniga kiritiladi.
Binoning turli qismlarida qavatlar soni har xil boʻlganda, qavatlar soni har bir qism uchun alohida aniqlanishi lozim.
491. Yongʻinga qarshi himoya tizimlari va yongʻin-qutqaruv boʻlinmalarini tashishga moʻljallangan liftlarning elektr qabul qilgichlari elektr taʼminotining mustaqil kirish joylariga ulanishi lozim.
Binoning elektr taʼminoti uchun bitta kirish joyi mavjud boʻlganda mazkur elektr qabul qilgichlar ushbu kirish joyiga ikkita alohida tarmoq orqali ulanishi kerak.
Elektr taʼminoti ishonchliligini taʼminlash choralari SHNQ 2.04.09-21 va Elektr qurilmalarini oʻrnatish qoidalari talablariga muvofiq belgilanishi lozim.
492. Binolar va xonalarning qoʻriqlash signalizatsiyasi tizimlari loyiha topshirigʻiga muvofiq loyihalanishi lozim.
493. Ofislar va boshqa jamoat binolarining ish joylari xavfdan ogohlantiruvchi (trevoga) signalizatsiyasi bilan jihozlanishi, kommutator qurilmalarini oʻrnatish joylari loyiha topshirigʻiga asosan belgilanishi kerak.
494. Yashin qaytargich oʻrnatilishi zarur boʻlmagan hollarda antenna va quvurli tayanchlar yerga ulanishi kerak.
495. Mexanik umumiy shamollatish (ventilyatsiya) tizimiga ega boʻlgan binolarda yongʻin signalizatsiyasi va avtomatik yongʻin oʻchirish tizimi ishlaganda ushbu shamollatish (ventilyatsiya) tizimi avtomatik tarzda ishdan toʻxtashi kerak.
496. Jamoat binolarida himoyaviy oʻchirish qurilmasining ishlab ketishi uchun zarur boʻlgan elektr tok kuchi 30 mA dan ortiq boʻlmasligi, ushbu qurilmaning ishlab ketish vaqti 100 ms gacha boʻlishi kerak.
SHNQ 2.08.02-24 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
1-ILOVA
1-ILOVA
Jamoat binolarining umumiy, foydali va hisobiy maydonlari, qurilish hajmi, qurilish maydoni va qavatlari sonini hisoblash
1. Umumiy maydon bino barcha qavatlarining maydonlari yigʻindisi sifatida aniqlanadi.
Ushbu yigʻindiga texnik, mansarda, yarim yertoʻla (sokol) va yertoʻla qavatlarining maydonlari ham kiritiladi.
Qavatlar maydoni tashqi devorlarning ichki sirtlari chegarasida oʻlchanadi.
Antresollar, boshqa binoga oʻtish yoʻlaklari, tomosha va boshqa zallardagi oynavand verandalar, galereyalar hamda balkonlar maydonlari binoning umumiy maydoniga kiritiladi.
Bir necha qavat balandligidagi xonalarning maydoni faqat bitta qavat chegarasi boʻyicha binoning umumiy maydoniga kiritilishi zarur.
Qiya joylashgan tashqi devorlar boʻlganda qavat maydoni pol sathi boʻyicha hisoblanishi kerak.
2. Foydali maydon binodagi barcha xonalar maydonlarining, shuningdek zallar va foyelardagi balkonlar hamda antresollar maydonlarining yigʻindisi sifatida aniqlanadi.
Zinapoya kataklari, lift shaxtalari, ichki ochiq zinapoyalar va panduslar maydonlari foydali maydonga kiritilmaydi.
3. Hisobiy maydon binoda joylashgan xonalar maydonlarining yigʻindisi sifatida aniqlanadi. Ichki yoʻlaklar (koridorlar), tamburlar, oʻtish yoʻlaklari, zinapoya kataklari, lift shaxtalari, ichki ochiq zinapoyalar, shuningdek muhandislik jihozlari va tarmoqlari joylashtiriladigan xonalar maydonlari hisobiy maydonga kiritilmaydi.
Radiouzel, kommutatsion xonalar, estrada va sahna oldidagi yordamchi xonalar, kinoapparat xonalari maydonlari, shuningdek kengligi kamida 1 m va balandligi 1,8 m va undan katta boʻlgan tokchalar, ichki qurilgan javonlarning maydonlari hisobiy maydonga kiritilishi lozim (muhandislik tokchalari va javonlari bundan mustasno).
4. Poldan hisoblaganda chiqib turuvchi konstruksiyalarining pastki qismigacha boʻlgan balandligi 1,8 m dan kam boʻlgan chordoq, texnik yertoʻla (texnik chordoq), shuningdek lodjiyalar, tamburlar, tashqi balkonlar, portiklar, tashqi kirish joylari, tashqi ochiq zinapoyalarning maydonlari binolarning umumiy, foydali va hisobiy maydonlariga kiritilmaydi.
5. Bino xonalarining maydoni pol sathi boʻyicha pardoz qilingan devorlar va pardadevorlar orasidagi (plintuslarni hisobga olmagan holda) oʻlchamlari boʻyicha aniqlanishi, mansarda qavatlari uchun qiya shiftgacha balandligi kamida 1,6 m boʻlgan joylarning maydoni hisoblanishi kerak.
6. Binoning qurilish hajmi ±0,00 sathdan yuqoridagi (yer usti qismi) qurilish hajmi va shu sathdan pastki (yer osti qismi) hajm yigʻindisi sifatida aniqlanishi zarur.
Binoning yer usti va yer osti qismlari qurilish hajmi har bir qismining pol sathidan boshlab, toʻsuvchi konstruksiyalar, yorugʻlik tushiruvchi fonarlar, gumbazlar va boshqa shu kabi elementlarni hisobga olgan holda, toʻsuvchi sirtlarning tashqi chegaralari boʻyicha aniqlanadi. Bunda chiqib turuvchi arxitekturaviy detallar va konstruktiv elementlar, polosti kanallari, portiklar, terrasalar, balkonlar, ustunlarga tayangan bino ostidagi mashina oʻtish yoʻlaklari va boʻshliqlar hajmi hisobga olinmaydi.
7. Binoning qurilish maydoni shu binoning yarim yertoʻla (sokol) sathidagi tashqi chizigʻi boʻyicha gorizontal qirqimining maydoni sifatida aniqlanishi, bunda chiqib turuvchi qismlar hamda ustunlar ustida joylashgan bino ostidagi maydon (bino tagidan oʻtuvchi yoʻlaklarni kiritgan holda) binoning qurilish maydoniga kiritilishi lozim.
8. Binoning qavatlari sonini aniqlashda texnik va yarim yertoʻla (sokol) (agar uning orayopmasining ustki qismi yerning oʻrtacha rejaviy sath belgisidan kamida 2 m ga yuqorida boʻlsa) hamda mansarda qavatlarini kiritgan holda shu binoning barcha yer usti qavatlari hisobga olinishi kerak.
Faqat eng yuqori qavat ustidagi texnik qavat bino qavatlari soniga kiritilmaydi.
Binoning turli qismlarida qavatlar soni har xil boʻlganda, shuningdek nishab yerlarga joylashtirilgan binoning qavatlari soni nishab hisobiga ortganda binoning qavatlari soni har bir qism uchun alohida aniqlanishi zarur.
9. Doʻkonning savdo maydoni savdo zallarining maydoni va qoʻshimcha xizmat koʻrsatish zallarining (buyurtmalarni qabul qilish va berish zallari, kafeteriya, barlar va boshqalar) maydonlari yigʻindisi sifatida aniqlanishi kerak.
SHNQ 2.08.02-24 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
2-ILOVA
2-ILOVA
Yertoʻla va yarim yertoʻla (sokol) qavatlarga joylashtirilishi mumkin boʻlgan jamoat xonalari roʻyxati
1) yertoʻlaga joylashtiriladigan xonalar:
boyler xonasi;
suv taʼminoti va oqova suvlarni chiqarib yuborish nasoslari uchun xonalar;
havoni ventilyatsiya va konditsiyanerlash kameralari;
boshqarish uzellari va binolarning muhandislik-texnologik jihozlari uchun boshqa xonalar;
liftlarning mashina boʻlimi;
birinchi qavatdan tashqariga chiqish vestibyullari;
garderoblar, kiyim almashtirish xonalari, hojatxonalar, gigiyena kabinalari, dushxonalar, kiyimlar va inventar anjomlar saqlanadigan xonalar, buyumlarni saqlash kameralari;
omborxonalar (yengil alangalanadigan materiallar hamda toifasi A va B boʻlgan yonuvchan suyuqliklar saqlanadigan omborxonalar bundan mustasno);
makulatura yigʻish va saqlash xonalari;
savdo zallarining maydoni 400 m2 gacha boʻlgan oziq-ovqat va nooziq-ovqat doʻkonlari (yengil alangalanadigan materiallar va yonuvchi suyuqliklar sotiladigan doʻkonlar bundan mustasno);
shisha idish (tara)larni qabul qilish xonalari, konteyner, tozalash inventarlarini saqlash xonalari;
koʻpi bilan 100 oʻringa moʻljallangan zallarga ega boʻlgan umumiy ovqatlanish korxonalari (sanatoriylar, umumiy oʻrta taʼlim hamda kasbiy taʼlim tashkilotlari oshxonalarining zallari bundan mustasno);
kiyimlarni dazmollash va tozalash xonalari;
kiyim va poyabzal quritish xonalari;
kir yuvish xonalari;
laboratoriyalar va maxsus vazifadagi xonalar (texnologik asoslash boʻyicha), xavfsizlik texnikasi xonalari;
jihozlarni taʼmirlash ustaxonalari (taʼlim va davolash-profilaktika tashkilotlarining oʻquv ustaxonalari bundan mustasno);
maishiy xizmat koʻrsatish boʻyicha qabul qilish punktlari;
koʻrgazma zallari;
laboratoriyasi bilan birgalikda fotoatelye zallari;
yordamchi va qoʻshimcha xonalar;
radiouzellar, kino-foto laboratoriyalari;
televideniye yopiq tizimi xonalari;
oʻqotar tirlar, sport zallari hamda tomoshabinlar uchun oʻrindiqlari boʻlmagan jismoniy tarbiya-sogʻlomlashtirish mashqlari va mashgʻulotlar xonalari;
kichik omborlar va inventar xonalari;
billiard xonalari;
kegelban oʻyini xonalari;
murabbiylar, instruktorlar xonalari, massaj xonalari, yordamchi xonalar;
kitoblarni saqlash xonalari;
arxiv hujjatlarini saqlash xonalari;
tibbiyot arxivlari;
tomoshagoh muassasalarining vestibyullari, foyelari, kiyim almashtirish xonalari;
300 oʻringacha boʻlgan zallar, koʻrgazmalar zallari;
kattalarning klub-toʻgarak mashgʻulotlari uchun xonalar, yordamchi xonalar;
kattalar uchun klub va oʻyingoh zallari, mashgʻulot (repititsiya) zallari;
bir vaqtda keluvchilar soni har bir boʻlimda koʻpi bilan 100 kishi boʻladigan va devor, shiftlari yonmaydigan materiallardan ishlangan disko klublar;
orkestr chuqurliklari;
dirijor va orkestrant xonalari;
tryum sahnalari, estradalar, arenalar;
yuk saqlash kameralari, yuklarni tushirish va saralash xonalari;
nusxa koʻpaytirish xizmati xonalari;
avtomobil saqlash-toʻxtab turish joylari;
dizel-generator qurilmalari (DGQ) xonasi;
quruq transformator xonasi;
SHNQ 2.05.07-24 talablariga muvofiq avtomobillarni saqlash turargohlari;
2) yarim yertoʻla (sokol) qavatiga joylashtiriladigan xonalar:
mazkur ilovaning 1-kichik bandida keltirilgan xonalar;
maʼmuriy-xizmat xonalari, ofis xonalari;
ruxsatnomalar berish xonalari;
maʼlumot berish xonalari;
jamgʻarma va boshqa kassalar;
bank boʻlimlari, transport agentliklari;
sogʻaygandan keyin bemorlarni roʻyxatdan chiqarish xonalari;
taʼlim tashkilotlari va sanatoriylarning choyshablar saqlanadigan markaziy xonalari;
basseynlar, tomoshabinlar uchun tribunalari boʻlmagan sunʼiy muz sporti xonalari;
quruq bugʻli hammomlar;
turi va sigʻimi har xil boʻlgan umumiy ovqatlanish korxonalari, jumladan taʼlim tashkilotlari va sanatoriylardagi oshxonalar, statsionarlarning ovqatlantirish bloklari;
oziq-ovqat va nooziq-ovqat mahsulotlari doʻkonlari (oson alangalanuvchi materiallar va yonuvchi suyuqliklarni sotadigan doʻkonlar bundan mustasno);
suv bilan davolovchi muassasalardagi rodon va vodorod sulfid suvini tayyorlash laboratoriyalari;
ustaxonalar.
Izohlar:
1) yotqizma (otmoska) sathidan koʻpi bilan 0,5 m chuqurlikda boʻlgan sokol qavatlarida joylashtirilishi mumkin boʻlgan jamoat binolarining xonalari ushbu SHNQning 41-bandida keltirilgan;
2) yertoʻla va yarim yertoʻla (sokol) qavatlarida avtoturargohlarni joylashtirishda sanitariya-gigiyena, yongʻin xavfsizligi hamda avtoturargohlarni loyihalash normalari talablariga rioya qilinishi lozim;
3) quyidagi talablar bajarilganda DGQ birinchi yertoʻla va yarim yertoʻla (sokol) qavatlarida joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi:
DGQ xonasidan toʻgʻridan-toʻgʻri tashqariga chiqishni nazarda tutilganda;
DGQ xonasidan boshqa xonalar 1-turdagi tamburshlyuz orqali oʻtilishi taʼminlanganda;
yoqilgʻi toʻkilganda yoyilib ketishini oldi olinganda (bortik, marza qurilishi yoki boshqalar);
qurilmadagi barcha yoqilgʻini toʻkish uchun DGQning tagida poddon qurilmasi oʻrnatilganda;
toʻkilgan yoqilgʻini aniqlovchi gazoanalizator qurilmalar oʻrnatilishi va signallarning yongʻin xavfsizligi postiga chiqarilishi, shuningdek mexanik ishga tushirish qurilmasi bilan favqulodda shamollatish uskunalarini oʻrnatilganda;
DGQ xonasida AYOOʻ qurilmasi oʻrnatilganda;
xonaning tabiiy shamollatilishi nazarda tutilganda;
DGQlar yoqilgʻi saqlash sigʻimlarining umumiy hajmi 1 m3 dan ortiq boʻlmaganda.
SHNQ 2.08.02-24 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
3-ILOVA
3-ILOVA
Jamoat binolarining olovbardoshlik darajasi va qavatlari soniga bogʻliq holda ularning yongʻinga qarshi devorlari orasidagi qavat maydonining koʻrsatkichlari
|
|
|
|
|
|
|
|
1-jadval |
|
Binoning olovbardoshlik darajasi |
Binoning konstruktiv yongʻin xavfliligi sinfi |
Qavatlarning yuqori chegaraviy soni |
Yongʻinga qarshi devorlar orasidagi qavatning yoʻl qoʻyiladigan maydoni, m2 |
||||
|
1 |
2 |
3 — 5 |
6 — 9 |
10 — 16 |
|||
|
I II II III III IV IV IV |
CO CO C1 CO C1 CO C1 C2, C3 |
16 16 9 5 4 2 2 2 |
6000 6000 5000 3000 2000 2000 2000 1200 |
5000 4000 3000 2000 1400 1400 1400 800 |
5000 4000 2000 1200 800 - - - |
5000 4000 1200 - - - - - |
2500 2200 -*) - - - - - |
Izoh:
* jadvaldagi chiziqcha mazkur olovbardoshlik darajasi va konstruktiv yongʻin xavfliligi sinfiga mansub binoning keltirilgan qavatlar soniga ega boʻlishiga yoʻl qoʻyilmasligini bildiradi;
jadvaldagi koʻrsatkichlardan farq qiluvchi koʻrsatkichlar birgalikda qabul qilinganda, mazkur toifadagi binolar uchun qavat maydoni va balandligining kichikroq qiymatlari qabul qilinishi lozim;
olovbardoshlik darajasi I va II boʻlgan avtomat yongʻin oʻchirish tizimiga ega boʻlgan binolarda yongʻinga qarshi devorlar orasidagi maydonni oshirishga yoʻl qoʻyiladi, biroq ikki baravardan ortiqqa oshirmaslik kerak;
olovbardoshlik darajasi IV boʻlgan ikki qavatli binolarda yuk koʻtaruvchi konstruksiyalar elementlarining olovbardoshlik chegarasi R 45 dan past boʻlmasligi zarur;
bino qurilish maydonining 15 foizini egallagan ikki qavatli qismga ega boʻlgan bir qavatli binolarning yongʻinga qarshi devorlari orasidagi maydon bir qavatli binolarning maydoni kabi belgilanishi kerak;
qoʻshni qavatlar orayopmasida ochiq oraliqlar boʻlsa, ushbu qavatlar maydonlarining yigʻindisi mazkur jadvalda keltirilgan maydon koʻrsatkichlaridan oshmasligi lozim;
binoga qoʻshib qurilgan ayvon, terrasa, galereyalar, shuningdek yongʻinga qarshi devorlar bilan ajratilgan xizmat va boshqa binolar hamda inshootlarning olovbardoshlik darajasi asosiy binoning olovbardoshlik darajasidan bitta darajaga past boʻlishiga yoʻl qoʻyiladi;
vokzal binolarida yongʻinga qarshi devorlar oʻrniga oraligʻi 0,5 m boʻlgan ikki qatorli 1 m uzunlikda 1 l/s dan kam boʻlmagan suv sepish jadalligini taʼminlaydigan (ish vaqti 1 h dan kam boʻlmagan) suvli drencher pardalarini oʻrnatishga ruxsat etiladi;
yertoʻla yoki yarim yertoʻla (sokol) qavatlarida yonuvchi materiallar saqlanadigan omborxona va boshqa xonalar joylashmagan boʻlsa (yuk kameralari va personal garderoblar bundan mustasno) aerovokzallarning olovbardoshlik darajasi I boʻlgan binolarda yongʻinga qarshi devorlar orasidagi maydonni 10000 m² gacha oshirishga yoʻl qoʻyiladi. Bunda binoning yertoʻlasi yoki yarim yertoʻla (sokol) qavatida joylashgan hojatxonalar shu binoning 1-qavati bilan ochiq zinapoyalar orqali bogʻlangan boʻlishi, yuk kameralari va xodimlarning garderoblari esa alohida yopiq zinapoyalar orqali bogʻlangan boʻlishi kerak. Yertoʻladagi yuk saqlash kameralari (avtomat qutichalar bilan jihozlangan yuk saqlash kameralaridan tashqari) va garderoblar boshqa xonalardan 1-turdagi YEI 45 yongʻinga qarshi pardadevorlar bilan ajratilishi hamda ularga avtomat yongʻin oʻchirish qurilmalari oʻrnatilishi, nazorat-dispetcherlik joylari esa yongʻinga qarshi pardadevorlar bilan ajratilishi kerak;
aerovokzal binolarida yongʻinga qarshi devorlar orasidagi qavat maydoni, avtomatik yongʻin oʻchirish qurilmalari bilan jihozlangan taqdirda cheklanmaydi;
katta gabaritli xonalar va zallarni, shu jumladan tomosha, sport-tomosha, koʻrgazma zallari va sport manejlari, yopiq suv havzalari va muz zallari (tomoshabinlar oʻrin joylariga ega boʻlgan va boʻlmagan), yopiq tirlarning oʻq otish joylari (zonalari)ning zallari va boshqa xonalarni loyihalashda (ularning maydonlarini ushbu jadval koʻrsatkichlariga nisbatan oshirishda) zallar va boshqa xonalar orasida yongʻinga qarshi devorlar boʻlishi kerak;
vestibyul xonalari va foye maydoni ushbu jadvalda keltirilgan maydon koʻrsatkichlaridan katta boʻlganda yongʻinga qarshi devorlar oʻrniga yongʻinga qarshi 2-turdagi YEI 15 boʻlgan shaffof oynali pardadevorlar qurilishiga yoʻl qoʻyiladi.
Maishiy xizmat koʻrsatish korxonalari binolarining olovbardoshlik darajasi va qavatlari soniga bogʻliq holda ularning yongʻinga qarshi devorlari orasidagi qavat maydonining koʻrsatkichlari
|
|
| 2-jadval |
Binoning olovbardoshlik darajasi | Binoning konstruktiv Yongʻin xavfliligi sinfi | Qavatlarning yuqori chegaraviy soni | Yongʻinga qarshi devorlar orasidagi qavatning maydoni, m2 |
I, II | SO, S1 | 5 | 3500 |
II | S1 | 5 | 2500 |
III | SO | 2 | 2000 |
III | S1 | 2 | 1000 |
IV | S2, C3 | 1 | 500 |
Izoh. Olovbardoshlik darajasi I va II boʻlgan binolarda avtomatik yongʻin oʻchirish tizimi boʻlganda yongʻinga qarshi devorlar orasidagi qavat maydonini ikki marta kattalashtirishga yoʻl qoʻyiladi.
Chakana savdo korxonalari binolarining olovbardoshlik darajasi va qavatlari soniga bogʻliq holda ularning yongʻinga qarshi devorlari orasidagi qavat maydonining koʻrsatkichlari
3-jadval | ||||
Binoning olovbardoshlik darajasi | Qavatlarning yuqori chegaraviy soni | Yongʻinga qarshi devorlar orasidagi qavatning maydoni, m2 | ||
1 qavatli | 2 qavatli | 3 — 5 qavatli | ||
I, II | 5 | 3500 | 3000 | 2500 |
III | 2 | 2000 | 1000 | - |
IV | 1 | 500 | - | - |
Izohlar:
1) olovbardoshlik darajasi III boʻlgan bir qavatli oziq-ovqat doʻkonlarida va “Supermarket” yoki “Universam” kabi doʻkonlarda 1-turdagi REI 150 yongʻinga qarshi devorlar orasidagi qavat maydonini savdo zali doʻkonning boshqa xonalaridan 2-turdagi REI 45 yongʻinga qarshi devor bilan ajratilganda ikki marta kattalashtirishga yoʻl qoʻyiladi;
2) olovbardoshlik darajasi I va II boʻlgan binolarda avtomatik yongʻin oʻchirish tizimi boʻlganda yongʻinga qarshi devorlar orasidagi qavat maydonini ikki martadan ortiq boʻlmagan holda kattalashtirishga yoʻl qoʻyiladi;
3) olovbardoshlik darajasi I va II boʻlgan doʻkonlar binolarining yuqori qavatlarida xizmat xonalari, maishiy va texnik xonalar, anjomlar saqlanadigan xonalar joylashganda binolarning balandligi 1 ta qavatga oshirilishiga yoʻl qoʻyiladi.
SHNQ 2.08.02-24 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
4-ILOVA
4-ILOVA
Bino qavatlariga majlislar, yigʻilish (konferensiya)lar va tomoshabinlar zallarining joylashtirilishi
1-jadval | |||
Binoning olovbardoshlik darajasi | Konstruktiv yongʻin xavfi sinfi | Zaldagi oʻrindiqlar soni | Joylashtirilishning chegaraviy qavati |
I, II | SO, S1 SO, S1 SO, S1 | 300 gacha 300 dan yuqori 600 gacha 600 dan yuqori | 9 5 3 |
III III III III IV | SO SO S1 S2 S2-SZ | 300 gacha 300 dan yuqori 600 gacha 500 gacha 300 gacha 100 gacha | 3 2 1 1 1 |
Zallarning istalgan nuqtasidan eng yaqin evakuatsiya chiqish joyigacha boʻlgan eng uzoq masofa
|
|
|
| 2-jadval |
Zallarning vazifasi boʻyicha nomlanishi | Binoning olovbardoshlik darajasi | Masofa m da, zallar hajmi ming m3 da, zaruriy vaqt qiymatlari min da | ||
5 ming m3 gacha | 5 ming m3 dan yuqori va 10 gacha | 10 ming m3 dan yuqori | ||
Tashrif buyuruvchilar uchun kutish zallari, kassa zallari, koʻrgazma zallari, raqs zallari, dam olish zallari va b. | I, II III, IV | 30/2,0 20/1,5 | 45/3,0 30/2,0 | 55/3,5 - |
Ovqatlanish, oʻqish zallari har bir zaldagi asosiy oʻtish yoʻlining maydoni undan har bir evakuatsiya qilinayotgan kishiga 0,2 m2 toʻgʻri kelishi | I, II III, IV | 65/2,0 45/1,5 | - - | - - |
Savdo zallari, asosiy evakuatsiya oʻtish yoʻllarining maydoni zal maydonining quyidagi foizini tashkil qilganda: | ||||
25 dan kam boʻlmaganda | I, II III, IV | 50/1,5 35/1,0 | 65/2,0 45/1,5 | 80/2,5 - |
25 dan kam boʻlganda | I, II III, IV | 25/1,5 15/1,0 | 30/2,0 20/1,5 | 35/2,5 - |
Eng uzoqda joylashgan xonalarning eshiklaridan zinapoya katagiga kirish joyigacha boʻlgan masofa
|
|
|
|
| 3-jadval |
Binoning olovbardoshlik darajasi | Evakuatsiya paytida odamlar oqimining zichligi*, kishi/m2 | ||||
2 gacha | 2 dan ortiq 3 gacha | 3 dan ortiq 4 gacha | 4 dan ortiq 5 gacha | 5 dan ortiq | |
I — III IV | A. Zinapoya kataklari yoki tashqariga chiqish joylari orasida joylashgan xonalardan evakuatsiya qilishda | ||||
60 | 50 | 40 | 35 | 20 | |
40 | 35 | 30 | 25 | 15 | |
I — III IV | B. Boshi berk yoʻlakka yoki xollga chiqadigan xonalardan evakuatsiya qilishda | ||||
30 | 25 | 20 | 15 | 10 | |
20 | 15 | 15 | 10 | 7 | |
Izohlar:
*xonadan evakuatsiya qilinuvchilar sonining evakuatsiya yoʻlidagi ichki yoʻlak maydoniga nisbati.
Quyidagi binolar uchun masofa:
maktabgacha taʼlim tashkilotlari uchun 6-ustun boʻyicha;
umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlari va kasbiy taʼlim tashkilotlari uchun 3-ustun;
joylashtirish vositalari uchun 4-ustun;
tibbiyot tashkilotlari statsionarlarini 5-ustun, boshqa jamoat binolarining yoʻlagida odamlar oqimining zichligi loyiha topshirigʻi boʻyicha aniqlanishi lozim.
Avtoturargohlarda avtomobil saqlanadigan joydan unga yaqin joylashgan evakuatsiya chiqish joyigacha boʻlgan masofaning belgilanishi
4-jadval | ||
Zallarning istalgan nuqtasidan eng yaqin evakuatsiya chiqish joyigacha boʻlgan eng uzoq masofa | Zallarning istalgan nuqtasidan eng yaqin evakuatsiya chiqish joyigacha boʻlgan eng uzoq masofa | |
Avtomobil saqlanadigan joy evakuatsiya chiqish joylari orasida joylashganda | Avtomobil saqlanadigan joy avtoturargohning boshi berk qismida joylashganda | |
Yer osti | 40 | 20 |
Yer usti | 60 | 25 |
Izoh. Evakuatsiya yoʻlining uzunligi avtomobillarning joylashishini hisobga olgan holda oʻtish joylari va avtomobillar yurish joylarining oʻrta chizigʻi boʻyicha oʻlchanadi.
SHNQ 2.08.02-24 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
5-ILOVA
5-ILOVA
Evakuatsiya chiqish joyi (eshiklari)ning kengligi mazkur chiqish joyi orqali evakuatsiya qilinuvchilarning 1 min davomida oʻtish soniga bogʻliq holda aniqlanishi
|
Zallarning vazifasi |
Binoning olovbardoshlik darajasi |
Hajmi (ming m3) qoʻyidagicha boʻlgan zallarda zarur boʻlgan vaqt (min) da chiqish joyi (eshigi)ning 1 m kengligiga toʻgʻri keladigan evakuatsiya qilinuvchilar soni |
||
|
5 ming m3 gacha |
5 dan ortiq 10 ming m3 gacha |
10 ming m3 dan koʻp boʻlganda |
||
|
1. Savdo zallari — asosiy evakuatsiya oʻtish yoʻllarining maydoni zal maydonining 25 va undan ortiq foizini tashkil etganda, ovqatlanish va oʻqish zallari — har bir asosiy oʻtish joyida odamlar oqimi zichligi 5 kishi/m2 boʻlganda |
I, II III, IV |
165/1,5 115/1,0 |
220/2,0 155/1,5 |
275/2,5 - |
|
2. Savdo zallari — asosiy evakuatsiya oʻtish yoʻllarining maydoni zal maydonining 25 foizidan kam qismini tashkil etganda boshqa zallar |
I, II III, IV |
75/1,5 50/1,0 |
100/2,0 70/1,5 |
125/2,5 - |
Izoh. Ovqatlanish va oʻqish zallarining sigʻimi zallardagi oʻrin-joylar soni boʻyicha, savdo zallarida esa 1 nafar keluvchi-xaridorga toʻgʻri keladigan hisobiy maydonni inobatga olgan holda ushbu SHNQning 252-bandiga muvofiq belgilanishi kerak.
SHNQ 2.08.02-24 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
6-ILOVA
6-ILOVA
Pansionatlarda, bolalarning sogʻlomlashtirish oromgohlari, turistlar uchun joylashtirish vositalarida yashash uchun xonalarning maydoni
Muassasalar | Maydoni, m2 | |
1 oʻringa | xona yuzasi | |
Kattalarning dam olishi uchun pansionatlar, turistlar uchun mehmonxonalar, motellar | 6,0 — 8,0 | 1 kishiga — 10 2 kishiga — 12 — 16 |
Bolalar uchun sogʻlomlashtirish oromgohlari — dam olish joylari (zonalari) | 4,5 — 6,0 | 18 |
Bolalar uchun sanatoriy oromgohlari | 6,0 | 18 |
Bolalar uchun yozgi sogʻlomlashtirish oromgohlari | 4,0 — 4,5 | 18 |
Turistlar, ovchilar va baliq ovlovchilar uchun joylar (zonalar), kempinglar, botellar (suvda dam olishga moʻljallangan oromgohlar) | 4,5 — 5,0 | 9 — 12 |
SHNQ 2.08.02-24 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
7-ILOVA
7-ILOVA
Hammom va hammom-sogʻlomlashtirish majmualari xonalarining tarkibi va maydonini aniqlash koʻrsatkichlari
Xonalarning nomlanishi | Oʻlchanishi | Maydoni, m2 | |
Hisobiy birlikka toʻgʻri keladigan maydon | Jami maydon, m2, kamida | ||
Garderobli vestibyul | 1 oʻrin uchun | 0,35 (50 oʻringacha boʻlganda 0,45) | 12 |
Gigiyenik xonalar: | |||
kiyim almashtirish; | “ | 0,75 — 0,8 (1,0) | 12 |
yuvinish; | “ | 2,4 — 2,2 | 15 |
dushxonalar (ochiq kabinali); | “ | 2,2 — 2,5 (kabina 1,1x1,1) | 15 |
vannali kabinalar (yopiq kabinali); | 1 kabina uchun | 4,8 (kabina 2,5x1,35) | |
kiyim almashtirish xonalariga ega boʻlgan dush kabinalari | 1 kabina uchun | ||
Sauna-bugʻxona | xona | 4,0-10,0 | - |
SHNQ 2.08.02-24 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
8-ILOVA
8-ILOVA
Jamoat binolari xonalarining xizmat koʻrsatiladigan joyi (zonasi)dagi hisobiy parametrlar
1-jadval | ||||||
Yil davrlari | Para metrlar | Hisobiy harorat, °S | Nisbiy namlik, % | Havo oqimining quyidagilardan katta boʻlmagan tezligi, m/s, | ||
I zona | II zona | III zona | hamma iqlimiy hududlar (zonalar) uchun | |||
Issiq | N Ch O | quyidagilardan yuqori boʻlmasligi kerak 33 25 — 28 26 — 27 25 — 26 | quyidagilardan yuqori boʻlmasligi kerak 33 24 — 26 24 — 26 23 — 25 | quyidagilardan yuqori boʻlmasligi kerak 28 23 — 26 24 — 25 23 — 24 | quyidagilardan katta boʻlmasligi kerak 65 65 — 30 60 — 30 60 — 30 | 0,5 0,5 0,3 0,2 |
Oraliq | N Ch O | - 20 — 28 23 — 26 | - 16 — 23 18 — 22 | - - - | 65 — 30 65 — 30 45 — 30 | 0,3 0,2 0,2 |
Sovuq | N Ch O | Binolarning tegishli turlari uchun tuzilgan jadvallarga qarang | 65 gacha 65 — 30 45 — 30 | 0,3 0,2 0,2 | ||
Izoh:
N — normalangan yoʻl qoʻyiladigan parametrlar;
Ch va O — issiqlikning chegaraviy va optimal parametrlari;
xonada 2 h dan koʻp vaqt davomida uzluksiz ravishda boʻladigan odamlar uchun oʻrnatilgan parametrlar;
ayrim xonalarda hisobiy parametrlarni texnologik talablar boʻyicha belgilashga yoʻl qoʻyiladi;
ustki kiyimda keladigan odamlar uchun xonalarning sovuq davrdagi harorati kamida 14 °S boʻlishi kerak.
Jamoat binolarining tarkibiga kiruvchi yordamchi va sanitariya-gigiyena vazifasidagi xonalarda sovuq davr uchun havoning hisobiy harorati va havoni almashtirish karraligi
2-jadval | |||
Xonalar | Havoning hisobiy harorati, °S | 1 h da havoni almashtirish karraligi, kamida | Xonalar turi |
Vestibyul | 16 | 2 | P1 |
Kuluarlar, foyelar | 18 | 1,5 | |
Garderob | 16 | 2 | R1 |
Tamaddixona (bufet) | 16 | hisoblash orqali, biroq xona havosini almashtirish karraligi 3 dan kam boʻlmasligi kerak | d |
Sanitariya uzellari | 16 | 1 ta unitazga 100 m3/h va 1 ta pissuarga 50 m3/h | R2 |
Qoʻl yuvish xonalari | 16 | havo hojatxonalar orqali chiqarilishi kerak | R2 |
Dushxonalar | 25 | 5 | R2 |
Dushxonalar oldidagi kiyim almashtirish xonalari | 20 | dushxonalardan tortib olinadigan havo hajmida | |
Ayollarning shaxsiy gigiyena xonalari | 23 | 5 | R2 |
Tibbiyot punktlari, shifokor xonalari | 21 | 2 | P1 |
Inventar, kanselyariya tovarlari va jihozlar saqlanadigan xonalar | 16 | 1 | R1 |
Xizmat koʻrsatuvchi xodimlar uzoq vaqt boʻladigan xonalar | 18 | 2 | R1 |
Isitish-ventilyatsiya jihozlari xonasi | 16 | SHNQ 2.04.05-22 | |
Sovutish stansiyalari | 16 | 5 | R1 |
Nasos-filtrlash xonalari | 15 | 3 | R1 |
Ishqorli akkumulyator va elektrolit saqlanadigan akkumulyator xonalari | 15 | 3 | R1 |
Kislotali akkumulyatorlar saqlanadigan akkumulyator xonalari | 15 | 10 | R1 |
Chiqindi kameralari (isitilmaydigan) | - | 1 | R1 |
SHNQ 2.08.02-24 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
9-ILOVA
9-ILOVA
Arxivlarda yilning sovuq davrida havo parametrlari, havoning hisobiy harorati va havoni almashtirish karraligi
|
|
|
|
|
1-jadval |
|
Xonalar |
Parametrlar |
Barcha iqlimiy hududlarda havoning hisobiy harorati, °S |
1 h da havoni almashtirish karraligi, kamida |
Xonalar turi |
|
Arxivlardagi fotohujjatlar va mikrofilmlarni saqlash xonalari |
N |
22 |
hisoblash orqali aniqlanishi kerak |
P1 |
|
Hisobga olish hujjatlari va xizmat kataloglarini saqlash xonalar |
N |
18 |
1 |
|
|
Koʻrgazmalar zallari, oʻqish uchun xizmat koʻrsatuvchi joylar (zonalar) |
N |
20 |
hisoblash orqali aniqlanishi, lekin 1 kishiga 20 m3/h dan kam boʻlmasligi kerak |
D |
|
Muhim fondlarni saqlash xonalari |
N |
20 |
2 |
P1 |
|
Reproduksiya-nusxalash laboratoriyalari |
N |
18 |
3 |
R1 |
Chakana savdo korxonalarida, alohida turuvchi va biriktirib qurilgan doʻkonlar, savdo rastalari, meva-sabzavot bozorlarida yilning sovuq davri uchun havoning hisobiy harorati va havoni almashtirish karraligi
|
|
|
|
|
2-jadval |
|
Xonalar |
Parametrlar |
Barcha iqlimiy hududlarda havoning hisobiy harorati, °S |
1 h da havoni almashtirish karraligi, kamida |
Xonalar turi |
|
Doʻkonlarda maydoni 250 m2 va undan kam boʻlgan savdo zallari, oziq-ovqat doʻkonlari |
N O |
12 14 — 16 |
1 hisoblash asosida |
D |
|
Nooziq-ovqat doʻkonlari |
N O |
15 16 — 18 |
hisoblash asosida hisoblash asosida |
D |
|
Doʻkonlarda maydoni 250 m2 dan ortiq savdo zallari, oziq-ovqat doʻkonlari |
N O |
12 14 — 16 |
hisoblash asosida hisoblash asosida |
D |
|
Nooziq-ovqat doʻkonlari |
N O |
15 16 — 18 |
hisoblash asosida hisoblash asosida |
D |
|
Yengil konstruksiyali alohida turuvchi doʻkonlar, yopiq sabzavot bozorlari |
N |
8 |
1 |
D |
|
Yuk tushirish xonalari |
N |
10 |
hisoblash asosida |
D |
|
Tovarlarni sotishga tayyorlash, qadoqlash, qabul qilish, ekspeditsiya xonalari, koʻzdan kechirish zali |
N O |
16 17-18 |
2 |
P1 |
|
Namoyish qilish zallari |
N |
18 |
hisoblash asosida |
D |
|
Dazmollash xonalari |
N |
16 |
hisoblash asosida |
D |
|
Boʻlaklarga kesish xonalari |
N |
10 |
3 |
P1 |
|
Quyidagilarni saqlash xonalari: baqqolchilik mollari (oziq-ovqat mahsulotlari — choy, qand, kofe, un, don, murch.), non, konditer mahsulotlarini saqlash xonalari |
N |
16 |
0,5 |
P1 |
|
gastronomiya, baliq, sut, mevalar, vino, pivo, ichimliklar, sabzavot, tuzlangan mahsulotlarni saqlash xonalari |
N |
8 |
1 |
P1 |
|
poyabzal, parfyumeriya, maishiy kimyo tovarlari va boshqa tovarlarni saqlash xonalari |
N |
16 |
2 |
P1 |
|
Boshqa tovarlar |
N |
16 |
0,5 |
P1 |
|
Idishlar (taralar), qadoqlash materiallari va inventarlarni saqlash xonalari |
N |
12 |
1 |
P1 |
|
Choyshablarni saqlash xonalari |
N |
18 |
0,5 |
R1 |
|
Ustaxonalar |
N |
18 |
3 |
R1 |
|
Ekspeditsiyalar va shisha idishlar (taralar)ni qabul qilish punktlari, buyurtmalarni qabul qilish va qaytarish xonalari |
N |
18 |
1 |
R1 |
|
Sovutish kameralari: a) goʻsht, yarim tayyor mahsulotlar, gastronomiya |
N |
0 |
- |
|
|
b) baliq |
N |
-2 |
- |
|
|
mevalar, sabzavotlar, konditerlik mahsulotlari, ichimliklar |
N |
4 |
4 (sutkada) |
B |
|
muzqaymoq, chuchvara va shunga oʻxshashlar |
N |
-12 |
- |
|
|
d) ovqat chiqindilari |
N |
-2 |
10 |
R2 |
Izoh:
N — normalanadigan koʻrsatkichlar;
O — issiqlikning optimal parametrlari.
Hammom-sogʻlomlashtirish majmualarining xonalarida yilning sovuq davri uchun havoning hisobiy harorati, nisbiy namligi va havoni almashtirish karraligi
|
|
|
|
|
|
3-jadval |
|
Xonalar |
Parametrlar |
Barcha iqlimiy hududlarda |
1 h da havoni almashtirish karraligi, kamida |
Xonalar turi |
|
|
Havo harorati, °S |
Nisbiy namlik, % |
||||
|
Kiyim almashtirish xonalari** |
N Ch O |
22 22-25 23-25 |
30 — 60 |
3 |
|
|
Yuvinish xonalari |
N G O |
26 26-30 28 |
60 — 75 |
|
|
|
Bugʻxonalari (nam bugʻ) |
N |
40 |
75 — 85 |
1 |
R1 |
|
Bugʻ (quruq bugʻ) saunalari |
N |
120 |
- |
mijozlar tashrif buyurmagan vaqtda ham davriy ishlaydigan |
|
|
Dush va vanna xonalari, sogʻlomlashtirish vanna va dushlari joylashgan xonalar |
N |
25 |
60 — 75 |
|
R1 |
|
Massaj, dam olish xonalari, sauna oldidagi xonalar |
N |
22 |
30 — 60 |
|
R1 |
Umumiy ovqatlanish korxonalarida yilning sovuq davri uchun havoning hisobiy harorati va havoni almashtirish karraligi
|
|
|
|
|
4-jadval |
|
|
Xonalar |
Parametrlar |
Barcha iqlimiy hududlarda havoning hisobiy harorati, °S |
1 h da havoni almashtirish karraligi, kamida |
Xonalar turi |
|
|
Ovqatlanish zali, taom berish joyi |
N Ch O |
18 18 — 21 19 — 20 |
hisoblash asosida |
R1 |
|
|
Tamaddixona (bufet1) |
N Ch |
16 17 — 18 |
hisoblash asosida, biroq kamida 3 marta |
R1 |
|
|
Taomlar yoki yarim tayyor taomlarni sotish uchun doʻkon |
N O |
16 16 — 18 |
2 |
D |
|
|
Oshxona-ovqat pishirish xonasi (sexi)2 |
N |
5 |
hisoblash asosida |
R2 |
|
|
Un ishlatiladigan taomlarni pishirish joyi (sexi) |
N Ch O |
16 16 — 20 18 — 19 |
2 |
R1 |
|
|
Goʻsht-baliq, sabzavot ishlatiladigan taomlarni pishirish joyi (sexi) |
N Ch O |
16 16 — 20 18 — 19 |
4 |
R1 |
|
|
Idish-tovoqlarni yuvish xonasi |
N |
20 |
hisoblash asosida, lekin kamida 6 marta |
R2 |
|
|
Quruq mahsulotlar, ichimliklarni saqlash xonasi |
N |
12 |
2 |
R1 |
|
|
Sabzavotlar, tuzlamalar, karam tuzlamalari, taralarning kunlik zaxirasini saqlash xonasi |
N |
5 |
2 |
R1 |
|
|
Maʼmuriy xonalar, xodimlar xonalari |
N Ch O |
20 20 — 23 21-22 |
1 |
D |
|
|
Inventar anjomlar saqlanadigan xona |
N |
12 |
2 |
D |
|
Izohlar:
1) ustki kiyimlardagi odamlarga xizmat koʻrsatadigan tamaddixona (bufet)lar uchun harorat 14 °S da belgilanishi kerak;
2) ishdan boʻsh vaqtda xonalarni isitish uchun zarur boʻlgan harorat;
3) N — normalanadigan koʻrsatkichlar;
4) Ch va O — issiqlik komfortining chegaraviy va optimal koʻrsatkichlari.
Joylashtirish vositalari obyektlarining xonalarida yilning sovuq davri uchun havoning hisobiy harorati va havoni almashtirish karraligi
|
|
|
|
|
5-jadval |
|
Xonalar |
Parametrlar |
Barcha iqlimiy hududlarda havoning hisobiy harorati, °S |
1 h da havoni almashtirish karraligi, kamida |
Xonalar turi* |
|
Qabulxona-vestibyul guruhi xonalari, mehmonxona xollari |
N Ch O |
18 18 — 21 19-20 |
hisoblash asosida, biroq kamida 2 marta |
D |
|
Mehmonxona nomerlari, yashash guruhlarining yordamchi xonalari |
N Ch |
20 20 — 23 |
hisoblash asosida, biroq kishiga kamida 30 m3/h |
D |
|
O |
21-22 |
hisoblash asosida, biroq kishiga kamida 50 m3/h |
||
|
Maʼmuriy va boshqarish xonalari hamda xizmat koʻrsatuvchi xodimlarning xonalari |
N Ch O |
20 20 — 23 21-22 |
hisoblash asosida, biroq kamida 3 marta |
D |
|
Madaniy-ommaviy vazifadagi xonalar, mehmonxona-musiqa salonlari, bilyard xonalar, oʻyin-kulgi xonalari |
N Ch O |
18 18 — 21 19-20 |
hisoblash asosida, biroq kamida 2 marta |
D |
|
Balchiq bilan davolovchi kabinalar, davolash vannalari xonalari, suv osti massaji-dushi, davolash muolajasi2 |
N |
25 |
5 |
R1 |
|
Taʼmirlash ustaxonalari, texnik xonalar |
N |
18 |
hisoblash asosida, biroq kamida 1,5-marta |
D |
|
Omborlar, choyshablar saqlanadigan markaziy omborxonalar |
N |
16 |
1-marta |
R1 |
|
Kiyimlarni yuvish boʻyicha oʻz-oʻziga xizmat koʻrsatish xonalari |
N |
18 |
5-marta |
R1 |
|
Sartaroshxonalar |
N |
20 |
3-marta |
R1 |
Izohlar:
N — normalanadigan koʻrsatkichlar;
Ch va O — issiqlik qulayligining chegaraviy va optimal koʻrsatkichlari.
Vodorod sulfidli suv va balchiq ishlatilganda havo almashtirilishini vodorod sulfid konsentratsiyasining chegaraviy yoʻl qoʻyiladigan konsentratsiyagacha kamaytirilishini inobatga olgan holda hisoblash orqali aniqlash lozim.
Maʼmuriy boshqaruv organlari, idoralar, ilmiy-tadqiqot tashkilotlari xonalarida yilning sovuq davri uchun havoning hisobiy harorati va havoni almashtirish karraligi
6-jadval | |||||
Xonalar | Koʻrsatkichlar | Barcha iqlimiy hududlarda havoning hisobiy harorati, °S | 1 h da havoni almashtirish karraligi, kamida | Xonalar tipi | |
Maydoni 35 m2 dan kam boʻlgan ish xonalari | N Ch O | 20 20 — 23 21-22 | 3,5-marta biroq bir nafar kishiga kamida 60 m3/h toʻgʻri kelishi kerak | D | |
Maydoni 35 m2 dan ortiq boʻlgan ish xonalari | N Ch O | 20 20 — 23 21-22 | hisoblash asosida, biroq bir nafar kishiga kamida 60 m3/h toʻgʻri kelishi kerak | D | |
Kabinetlar oldidagi qabulxonalar, mahalliy davlat hokimiyatining qabul qilish xonalari | N Ch O | 20 20 — 23 21-22 | 3-marta | D | |
Kompyuterda yozish va pechatlash xonalari | N Ch O | 20 20 — 23 21-22 | hisoblash asosida, biroq kamida 3,5-marta | D | |
Konferensiya zallari, majlis zallari | N Ch O | 18 18 — 21 19-20 | hisoblash asosida, biroq bir nafar kishiga kamida 20 m3 toʻgʻri kelishi kerak | D | |
Tashrif buyuruvchilar uchun kutish xonalari, jamoat tashkilotlari va ekspeditsiyalar xonalari, mahalla fuqaro yigʻini binosidagi xonalar | N Ch O | 18 18 — 21 19-20 | 3,5-marta | D | |
Nusxa-koʻpaytirish xizmati xonasi: a) elektrografik nusxalash boʻlimi | N Ch O | 18 18 — 21 19-20 | 5-marta | D | |
b) muqovalash-jildlash boʻlimlari | N Ch O | 18 18 — 21 19-20 | 3-marta | R1 | |
v) tezkor ofset chop etish boʻlimi | N Ch O | 18 18 — 21 19-20 | 2-marta | B | |
g) tahririy-rasmiylashtirish xizmati | N Ch O | 20 20 — 23 21-22 | 2-marta | D |
|
d) chop etish formalarini tayyorlash va ishlab chiqish | N Ch O | 18 18 — 21 19-20 | 5-marta | B |
|
e) chop etish | N Ch O | 18 18 — 21 19-20 | 3-marta | B |
|
Izohlar:
* — xonalar tipi — ushbu SHNQning 421-bandida keltirilgan;
N — normalanadigan koʻrsatkichlar;
Ch va O — issiqlikning chegaraviy va optimal koʻrsatkichlari.
Maishiy xizmat koʻrsatuvchi muassasalarning xonalarida yilning sovuq davri uchun havoning hisobiy harorati va havoni almashtirish karraligi
7-jadval | ||||
Xonalar | Koʻrsatkichlar | Barcha iqlimiy hududlarda havoning hisobiy harorati, °S | 1 h da havoni almashtirish karraligi, kamida | Xonalar turi |
Buyurtmalarni qabul qilish va qaytarish, madaniy-maishiy vazifalar uchun buyumlarni ijaraga berish, fotografiya, zargarlik va gravirovka ishlari, ovoz yozish studiyalari xonalari | N | 18 | yonma-yon joylashgan xonalarning havo muvozanati boʻyicha, biroq kamida 2-marta | D |
Kiyim va bosh kiyim tikish hamda taʼmirlash, poyabzal va charm galantereya buyumlarini tayyorlash va taʼmirlash, metall va plastmassa buyumlar, elektr jihozlari, soat, optika va musiqa asboblarini taʼmirlash, muqovalash-jildlash xonalari | N | 18 | hisoblash asosida, biroq kamida 3-marta | R1 |
Radioapparatura va televizor taʼmirlash xonalari | N | 18 | hisoblash asosida, biroq kamida 5-marta | R1 |
Materiallarga ishlov berish xonalari | N | 18 | hisoblash asosida, biroq kamida 10-marta | R1 |
Kimyoviy tozalash | N | 18 | hisoblash asosida | R1 |
Kir choyshablarni qabul qilish, saqlash xonalari | N | 16 | 5 | R1 |
Choyshablarni yuvish xonalari | N | 16 | hisoblash asosida, biroq kamida 13-marta | |
Quritish va dazmollash xonalari | N | 16 | hisoblash asosida, biroq 6-marta | R2 |
SHNQ 2.08.02-24 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
10-ILOVA
10-ILOVA
Jamoat binolari va inshootlarining asosiy funksional-tipologik guruhlari roʻyxati
Jamoat binolari (inshootlari) va jamoatga moʻljallangan xonalar roʻyxati |
1. Oʻquv-tarbiyaviy yoʻnalishga moʻljallangan, oʻrta va maxsus oliy taʼlim, kadrlar tayyorlash binolari |
1) Barcha turdagi maktabgacha taʼlim tashkilotlari, maktab-internatlarning yotoqxona korpuslari, nogironligi boʻlgan bolalar uchun internat uylar hamda boshqa tibbiy-ijtimoiy muassasalar |
2) Umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlari |
3) Oʻrta maxsus va kasbiy taʼlim tashkilotlari |
4) Oʻrta maxsus, kasbiy, oliy va oliy taʼlimdan keyingi taʼlim, shuningdek kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tashkilotlari |
5) Ixtisoslashtirilgan oʻquv-tarbiya muassasalari |
6) Maktabdan tashqari davlat taʼlim tashkilotlari |
2. Tibbiyot tashkilotlari, tibbiy-ijtimoiy muassasalarning binolari |
7) Statsionar davolash muassasalari, tibbiyot markazlari |
8) Ambulatoriyada davolanish, tibbiy-sogʻlomlashtirish turizmi |
9) Tibbiy-reabilitatsiya va korreksiya binolari (statsionarsiz) |
10) Aholiga ijtimoiy xizmat koʻrsatish muassasalari (statsionarsiz) |
11) Reabilitatsiya muassasalari, statsionari bilan ijtimoiy xizmat koʻrsatish markazlari |
12) Sauna, basseynlarga ega boʻlgan sogʻlomlashtirish majmualari |
3. Maʼmuriy va boshqaruv, huquqni muhofaza qiluvchi organlar, moliya-kredit, loyiha va ilmiy tadqiqot, nashriyot binolari |
13) Boshqaruv organlari, maʼmuriy muassasalar, agentliklar, firmalar va b. |
14) Ijtimoiy boshqaruv muassasalari — pensiya jamgʻarmasi, mehnat birjalari va boshqa oʻxshash muassasalar |
15) Moliya-kredit tashkilotlari, banklar |
16) Yuridik tashkilotlar, sudlar, prokuraturalar* |
17) Huquqni muhofaza qiluvchi organlar |
18) Loyiha-konstruktorlik va ilmiy-tadqiqot tashkilotlari (eksperimental ishlab chiqarish maxsus obyektlari, maxsus tajribaxonalar va shunga oʻxshashlar bundan mustasno)* |
19) Axborot, tahririyat-nashriyot tashkilotlari (bosmaxonalar bundan mustasno) |
4. Madaniyat, boʻsh vaqtni oʻtkazish, tomoshagoh, fuqaro va din marosimlari, jismoniy tarbiya-sport obyektlari |
20) Tomoshagoh inshootlar, turli vazifadagi tomosha zallari |
21) Ochiq havodagi tomosha inshootlari |
22) Madaniyat markazlari, studiya, boʻsh vaqtni oʻtkazish — koʻngil ochar majmualari (tomoshabinlar zalisiz) |
23) Kutubxonalar va oʻqish zallari |
24) Muzeylar va koʻrgazmalar zallari |
25) Tomoshabinlar oʻrindigʻisiz jismoniy tarbiya-sport obyektlari |
26) Tomoshabinlar uchun oʻrindiqlari boʻlgan sport-tomosha va jismoniy tarbiya-sport obyektlari |
27) Diniy obyektlar (masjidlar, ibodatxonalar, cherkovlar) |
5. Sanatoriylar, dam olish va turizm, vaqtinchalik yashash muassasalarining binolari |
28) Maktab-internatlari oʻquvchilarining turar joy korpuslari va bloklari, bolalar sanatoriyalari va oromgohlarining turar joy korpuslari |
29) Sanatoriylar, sanatoriy-profilaktoriylar |
30) Dam olish va turizm muassasalari* (dam olish uylari, pansionatlar, dam olish va turistlar uchun bazalar) |
31) Mehmonxonalar, motellar, kempinglar |
6. Xizmat koʻrsatish korxonalarining binolari (savdo, umumiy ovqatlanish, maishiy, transport i turistik xizmatlar) |
32) Chakana (mayda ulgurji) savdo korxonalari, savdo markazlari va majmualari* (jumladan bozorlar va bozor majmualari) |
33) Umumiy ovqatlanish korxonalari |
34) Maishiy va kommunal xizmat koʻrsatish, marosimlarga xizmat koʻrsatish obyektlari |
35) Pochta-telegraf, telefon aloqasi obyektlari |
36) Sogʻlomlashtirish, jismoniy tarbiya bilan shugʻullanish va sanitariya-maishiy xizmat koʻrsatish (hammom-sauna va boshqalar) obyektlari |
37) Yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatish, transport va turizm agentliklari |
38) Hamma turdagi transport vokzallari (aerovokzallar, temir yoʻl vokzallari, avtovokzallar va avtostansiyalar) |
7. Ijtimoiy va kommunal xizmat koʻrsatishning boshqa binolari |
39) Yongʻin-qutqaruv deposi |
40) Kir yuvish korxonalari |
41) Omborxonalar, kitob saqlash, arxiv binolari |
Izoh. Jamoat binolari va inshootlari asosiy funksional-tipologik guruhlarining funksional yongʻin xavfi boʻyicha tasnifi SHNQ 2.01.02-04 ga muvofiq belgilanadi.
SHNQ 2.08.02-24 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
11-ILOVA
11-ILOVA
Sogʻlomlashtirish, dam olish va turizm obyektlarida xizmat koʻrsatishga moʻljallangan xonalar
|
Xonalar |
Oʻlcham birligi |
Oʻlcham birligiga toʻgʻri keladigan maydon, m2 |
Xona maydoni, m2 |
|
Vestibyul (roʻyxatga olish va qabul qilish joylari, sanitariya uzeli, kutish joylarini oʻz ichiga olgan): |
m2, 1 oʻringa |
0,6 — 1,0 |
|
|
pansionatlar; |
xona |
|
kamida 12 |
|
turistik bazalar, dam olish uylari, dam olish bazalari, yil davomida ishlaydigan bolalar sanatoriy oromgohlari; |
xona |
0,35 — 0,6 |
kamida 12 |
|
yozgi sogʻlomlashtirish oromgohlari, yozgi turistik bazalar |
xona |
0,08 — 0,15 |
|
|
Turizm, jismoniy tarbiya, sport, ommaviy-madaniy tadbirlar boʻyicha instruktor xonasi |
xona |
|
kamida 8 |
|
Yuk saqlash kameralari |
xona |
|
6 — 8 va ortiq |
|
Tibbiyot punkti |
|
|
12 — 14 va koʻp |
|
Bank boʻlimi |
xona |
|
Vestibyulda joylashgan (12 — 20) |
|
Aloqa boʻlimi xonasi |
xona |
|
12 — 20 |
|
Maishiy xizmat koʻrsatish joyi, sartaroshxona |
xona |
|
kamida 12 (har bir xona) |
|
Bar-tamaddixona (bufet) |
xona |
|
vestibyulda joylashgan (12 — 20) |
SHNQ 2.08.02-24 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
12-ILOVA
12-ILOVA
Joylashtirish vositalari obyektlarida jamoat sanitariya uzellarining hisobiy koʻrsatkichlari
Xonalar | Jihozlar roʻyxati va maydon, m2 |
Har 50 oʻrin uchun shlyuzida qoʻl yuvish jihozi boʻlgan erkaklar va ayollar sanitariya uzellari | erkaklar uchun: 2 ta unitaz va 2 ta pissuar; ayollar uchun: 3 ta unitaz |
Har 50 oʻringa oyoq yuvish jihozi boʻlgan erkaklar va ayollar qoʻl yuvish xonalari | erkaklar uchun: 2-3 ta qoʻl yuvish jihozi va 1 ta oyoq yuvish jihozi; |
ayollar uchun: 3-4 ta yuz-qoʻl yuvish jihozi va 1 ta oyoq yuvish jihozi | |
bolalar (oʻsmirlar) oromgohlarida — har 10 — 15 oʻringa | 1 ta qoʻl yuvish jihozi va 1 ta oyoq yuvish jihozi |
Ayollarning shaxsiy gigiyena kabinasi: | |
har bir 50 oʻringa sanitariya uzeli tarkibida | 1 ta kabina — 4-m2 (tarkibida: bide, unitaz, qoʻl yuvish jihozi); |
bolalar oromgohlarida 2 otryadga | 1 ta kabina — 4 m2 |
Har bir 10 oʻringa yechinish xonasi bilan dushxonalari | 1 ta kabina (1,8x0,9 m) |
bolalarning oromgohlarida har bir 15 oʻringa | 1 ta kabina |
Bolalar sogʻlomlashtirish | 15 nafar qiz bolga 1 ta unitaz |
muassasalarining hojatxonalari (oʻgʻil va qiz bolalar uchun alohida) | 20 nafar oʻgʻil bolaga 1 ta unitaz va 1 ta pissuar |
SHNQ 2.08.02-24 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
13-ILOVA
13-ILOVA
Yopiq bozorlar xonalarining tarkibi va maydoni (150 — 250 savdo oʻrinli)
|
Xonalar |
Maydon, m2 |
Xonalar |
Maydon, m2 |
|
Savdo zali (mahsulotlar, tovarlarni sotish joylari (zonalari) differensiallashgan) |
zaldagi 1 ta savdo oʻrniga 6 — 8 m2 |
maxsus kiyimlar va choyshablarni saqlash xonasi |
16 — 20 |
|
Kafeteriy, xizmatlar byurosi uchun qoʻshimcha maydon Sabzavot va mevalar mavsumiy sotiladigan yopiq va ochiq savdo maydoni |
1 ta savdo oʻringa 6-7 m2 |
inventar saqlanadigan xona |
16 — 20 |
|
Saqlash xonasi (omborcha) |
savdo zali maydonining 15 — 20 foiziga toʻgʻri keladigan maydon |
jihoz va inventarlarni taʼmirlash ustaxonasi |
16 — 12 |
|
Omborcha xonalari-bokslar, 1 ta boksga 2 — 5 m² |
texnologik hisoblash boʻyicha |
buxgalteriya xonasiga ega boʻlgan idora |
30 — 40 |
|
Yuk qabul qilish va tushirish xonalari |
35 — 50 |
Rahbar xonasi |
20 |
|
Goʻsht boʻlaklash joyi |
5 — 10 |
xodimlar xonasi |
8 — 12 |
|
Sovutish kameralari (mahsulotlar turi boʻyicha alohida) |
saqlash hajmi boʻyicha (har biri kamida 6 m2) |
sotuvchilarning shaxsiy buyumlarini saqlash kamerasi |
12 — 15 |
|
Veterinariya-sanitariya laboratoriyalari, jumladan: goʻsht boʻlimi koʻzdan kechirish, izolyator-sovutgichga ega boʻlgan laboratoriya, qaynatish, muzlatish, difrastor xonalari) sut mahsulotlari boʻlimi (koʻzdan kechirish, mexanik ravishda tarkibga ajratish jihoziga ega boʻlgan laboratoriya) |
60 — 90 (texnologik hisoblash boʻyicha aniqlik kiritiladi) |
yongʻin xavfsizligi qoʻriqlash xonasi |
10 — 12 |
|
Kimyo reaktivlarini saqlash xonasi |
4 — 6 |
yopiq zal va ochiq maydondagi sotuvchilar uchun garderoblar, sanitariya uzellari va boshqa xonalar |
texnologik hisoblash boʻyicha aniqlanadi |
|
Yuvish jihozi oʻrnatilgan idishlar saqlanadigan xona |
20 — 25 |
mijozlar uchun sanitariya uzellari (alohida blokdagi jamoat hojatxonalari) |
texnologik hisoblash boʻyicha aniqlanadi |
|
Tarozilar, kassa apparatlari, savdo inventarlarini saqlash va berish xonasi |
20 — 25 |
Izohlar:
1) bozorlarning xonalari maydoni mahalliy sharoitlar boʻyicha loyiha topshirigʻida belgilandi (savdo oʻrinlari soni, savdo hajmi hisobga olingan holda);
2) mavsumiy savdo uchun yopiq savdo joylari va ochiq maydonlar nazarda tutiladi;
3) hududda chiqindi konteynerlari, bozor ichki transporti, tozalash mexanizmlari, jamoat hojatxonalari uchun joylar nazarda tutilishi zarur (jihozlarning yoki transport vositalarining gabaritlarini hisobga olgan holda).
SHNQ 2.08.02-24 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
14-ILOVA
14-ILOVA
Umumiy ovqatlanish korxonalaridagi xonalar maydonlarining hisobiy koʻrsatkichlari (zaldagi bitta oʻrin uchun)
T/r | Korxonalarning turlari | Xonalarning maydoni, m2, zaldagi bir oʻrin uchun | ||||
mijozlar uchun, zallar uchun | ishlab chiqarish xonalari | omborlar | maʼmuriy maishiy xonalar | texnik xonalar | ||
1. | Oshxona | 2,3 (1,6 — 1,8)* | 1,35 | 0,75 | 0,45 | 0,71 |
2. | Restoran | 2,45 (1,8 — 2,0) | 2,1 | 1,0 | 0,65 | 1,9 |
3. | Kafe | 2,9 (1,4 — 1,6) | 1,2 | 0,5 | 0,6 | 0,5 |
4. | Pivo-bar | 2,16 (1,4) | 0,8 | 0,7 | 0,5 | 0,5 |
5. | Choyxona | 3,0 (2,5) | 1,2 | 0,45 | 0,45 | 0,55 |
Izoh:
* — qavs ichidagi koʻrsatkichlar zallar uchun keltirilgan;
xonalarni terrasalarga, ochiq maydonlarga joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi, zalda estrada, raqs maydonchalari boʻlganda uning maydoni kengaytirilishi lozim;
mijozlar uchun moʻljallangan joylar savdo (ovqatlanish) zallaridagi hamda vestibyul-foyedagi (garderobli) maydonni, hojatxonalarni oʻz ichiga oladi;
yarim tayyor va tayyor mahsulotlarni tayyorlashda qoʻshimcha savdo qilish uchun savdo, ishlab chiqarish va omborlarning maydonlari oshirilishi kerak.
SHNQ 2.08.02-24 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
15-ILOVA
15-ILOVA
Quruq choyshablar (kiyimlar)ni bir smena yuvish boʻyicha ish unumdorligi 500 va 1000 kg boʻlgan kir yuvish muassasalarining xonalari
Xonalar | Maydon, m2 | |
500 kg | 1000 kg | |
Kir choyshablar (kiyimlar)ni qabul qilish sexi (qabul qilish, saralash, saqlash) | 35 | 65 |
Kir choyshablar (kiyimlar)ni topshiruvchi mijozlar uchun kutish xonasi | 12 | 15 |
Yuvish sexi (yuvish, chayish, kir yuvish mashinalarini saqlash va tayyorlash) | 30 | 40 — 50 |
Moddiy taʼminot omborxonasi | 20 | 30 |
Quritish-dazmollash sexi | 30 — 40 (uskunaning turiga koʻra) | |
Yuvilgan choyshablar (kiyimlar)ni ajratish, taxlash va oʻrash sexi | 30 | 50 |
Toza choyshablar (kiyimlar)ni qaytarish sexi (saqlash va qaytarish punkti) | 12 | 12 |
Toza choyshablar (kiyimlar)ni qaytarib oluvchi mijozlar uchun kutish xonasi | 12 | 12 |
Taʼmirlash ustaxonasi | 15 | 20 |
Elektr jihozlarini taʼmirlash ustaxonasi | 15 | |
Laboratoriya | 12 | |
Izoh. Qoʻllaniladigan texnologik jihozlarni hisobga olgan holda kir yuvish xonalarining tarkibi va maydonlari loyiha topshirigʻiga muvofiq belgilanishi kerak.
SHNQ 2.08.02-24 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
16-ILOVA
16-ILOVA
Har xil turdagi ventilyatsiyalarning qoʻllanilish doirasi
Xona turi va havo almashtirish karraligi | Havo kirituvchi ventilyatsiya | Havo chiqaruvchi ventilyatsiya |
Tabiiy ravishda shamollatish boʻlganda | ||
Havoni almashinuvi karraligi soatiga 3 va undan kam boʻlgan D turdagi xonalar | Havoni fortochka va framugalar orqali kiritadigan tabiiy, rostlanuvchi ventilyatsiya | Havoni fortochka va framugalar orqali chiqaradigan tabiiy, rostlanuvchi ventilyatsiya, havoni chiqarish kanali qoʻshilgan yoki faqat berilgan xonaga moʻljallangan |
Havo almashinuvi karraligi soatiga 3 va undan kam boʻlgan R1 turdagi xonalar | Havoni fortochka va framuga orqali kiritgan holda tabiiy ravishda rostlanuvchi ventilyatsiya | Mazkur xonada havo chiqarish kanali boʻlgan tabiiy ventilyatsiya |
Havoni almashinuvi karraligi soatiga 3 va undan kam boʻlgan R2 turdagi xonalar | Havoni fortochka va framuga orqali kiritgan holda tabiiy ravishda rostlanuvchi ventilyatsiya | Mexanik tarzda |
P1 va P2 turidagi xonalar Havoni almashtirish karraligi soatiga 3 va undan kam boʻlgan D turdagi xonalar | Mexanik tarzda | Tabiiy tarzda |
Havoni almashtirish karraligi soatiga 3 va undan kam boʻlgan R1, R2 turdagi xonalar B turdagi xonalar | Mexanik tarzda | Mexanik tarzda |
Tabiiy ravishda shamollatish boʻlmaganda | ||
Tabiiy ravishda shamollatilmaydigan xonalar va joylar (zonalar) | Mexanik tarzda | Mexanik tarzda |
SHNQ 2.08.02-24 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
17-ILOVA
17-ILOVA
Jamoat binolaridagi elektr qabul qilgichlarning elektr taʼminoti ishonchliligi boʻyicha toifasi
|
Jamoat binolarining guruhlari yoki turlari |
Yongʻinga qarshi qurilmalarning elektr qabul qilgichlari |
Boshqa elektr qabul qilgichlar kompleksi |
Barcha elektr qabul qilgichlar kompleksi |
|
Ishlovchilar soni 2000 nafardan ortiq boʻlgan (qavatidan qatʼi nazar) muassasalar, maʼmuriy, ilmiy-tadqiqot institutlari binolari |
I |
II |
- |
|
Ishlovchilar soni 50 dan 2000 nafargacha boʻlgan muassasalar, shuningdek 10 qavatdan yuqori binolar |
I |
II |
|
|
Ishlovchilar soni 50 nafardan ortiq boshqarish organlari binolari |
I |
II |
|
|
Sigʻimi 160 nafargacha boʻlgan bolalar sogʻlomlashtirish oromgohlari |
I |
III |
|
|
Fondi 1 mln. gacha saqlash birligidagi arxivlar |
I |
II |
|
|
Fondi 100 mingdan 1 mln. gacha saqlash birligidagi arxivlar |
- |
- |
II |
|
Savdo zalining maydoni 2000 m2 va undan yuqori boʻlgan savdo korxonalari |
I |
II |
- |
|
Umumiy ovqatlanish korxonalari: |
|
|
|
|
oʻrinlari soni 500 dan ortiq, |
I |
II |
- |
|
oʻrinlari soni 100 dan 500 gacha, |
- |
- |
II |
|
oʻrinlari soni 100 gacha boʻlgan sut mahsulotlarini tarqatish punktlari |
- |
- |
III |
|
Maishiy xizmat koʻrsatish korxonalari: |
|
|
|
|
ish oʻrni 15 tadan ortiq sartaroshxonalar, ish oʻrni 50 tadan ortiq atelye va ustaxonalar, bir smenada 500 kg dan ortiq kir tozalash kir yuvish va kimyoviy tozalash xonalari, joyi 100 dan ortiq hammomlar; |
- |
- |
II |
|
oʻrni 15 tagacha sartaroshxonalar, ish oʻrni 50 tagacha atelye va ustaxonalar va bir smenada 500 kg gacha kir tozalash kir yuvish va kimyoviy tozalash xonalari, joyi 100 gacha hammomlar |
- |
- |
III |
|
Oʻrinlari soni 1000 dan ortiq mehmonxonalar, turistik bazalar, motellar, pansionatlar va dam olish uylari |
I |
II |
- |
|
Oʻrinlari soni 200 dan 1000 gacha boʻlgan mehmonxonalar, turistik bazalar, motellar, pansionatlar va dam olish uylari |
- |
- |
II |
Izoh. Jamoat binolarining elektr qabul qilgichlari kompleksiga bino va xonalar guruhini jihozlaydigan barcha elektr qurilmalari kiradi.
SHNQ 2.08.02-24 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
18-ILOVA
18-ILOVA
Xonalar va joylarni sunʼiy yoritish turlariga qoʻyiladigan talablar
Moʻljallanganligi boʻyicha yoritish turi | Xonalar, joylar |
Ishchi | Odamlar ishlashi uchun barcha xonalar, odamlar yurishi uchun yoʻlaklar va transport vositalarining harakatlanishi uchun koʻchalar |
Avariya holatida xavfsizlikni taʼminlovchi | Ishchi yoritishning oʻchib qolishi avariya holatini yuzaga keltiradigan yoki insonlarga ziyon yetkazadigan xonalar uchun, shuningdek dispetcher xonalari, aloqa uzellari, elektr shchiti, tibbiyot punktlari, doimiy qoʻriqlash postlari, navbatchilarning postlari, 300 va undan ortiq kiyimlar turadigan kiyim almashtirish xonalari, doʻkonlarning savdo zallari, mehmonxonalarning vestibyullari, restoran va kafelarning zallari, liftlarning mashina boʻlimlari Nasoslar xonalari, issiqlik berish punktlarida yoki elektr qabul qilgichlarning elektr taʼminoti ishonchliligi boʻyicha I toifaga kiradigan xonalar |
Avariya evakuatsiyasi | Kesib oʻtiladigan xonalar, ichki yoʻlaklar, xollar, foye va vestibyullar, 50 nafardan ortiq odamlarni evakuatsiya qilish uchun xizmat qiladigan zinapoyalar, boshqa zinapoyalar, bir paytda 100 dan ortiq odamlar boʻladigan xonalar (ovqatlanish zallari, konferens-zallar), maydoni 90 m2 va undan ortiq savdo zallarida hamda ulardan chiqish yoʻlaklari, savdo korxonalarining transport tunnellari, evakuatsiya paytida xonalardan chiqishda lat yeyish xavfi boʻlgan xonalar (ovqat pishirish xonalari, ovqat ulashish va boshqa jamoat ovqatlanishi ishlab chiqarish xonalari, kir yuvish, taʼmirlash ustaxonalari |
SHNQ 2.08.02-24 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
19-ILOVA
19-ILOVA
Yongʻin signalizatsiyasi tizimi va avtomatik yongʻin oʻchirish qurilmalari bilan himoya qilinadigan xonalar, inshootlar va jamoat binolarining roʻyxati
1. Ushbu SHNQning 10-ilovasida keltirilgan jamoat binolari va inshootlarining asosiy funksional-tipologik guruhlariga mansub binolar va inshootlarning barcha xonalari (ushbu ilovaning 3-bandida nazarda tutilgan xonalar bundan mustasno), shu jumladan evakuatsiya yoʻlaklari YOST bilan jihozlanishi kerak.
Ushbu SHNQning 10-ilovasida keltirilmagan, biroq funksional vazifasi boʻyicha oʻxshash boʻlgan jamoat binolari va inshootlarining xonalari ham YOST bilan jihozlanishi zarur.
2. Ushbu ilovaning 1-bandida keltirilgan xonalardan tashqari quyidagilar ham YOST bilan jihozlanishi kerak:
boshqa vazifadagi (ishlab chiqarish, ombor, turar joy, aloqa, transport va boshqalar) binolar va inshootlarga birlashtirib qurilgan (taqab qurilgan) jamoat xonalari;
tutunni aniqlovchi yongʻin xabarlagichlaridan keladigan signal asosida tutunga qarshi himoya tizimining boshqaruv apparaturasini ishga tushirish koʻzda tutilgan, shuningdek avtomatik yongʻin oʻchirish qurilmalari bilan jihozlanadigan jamoat binolari va inshootlari.
3. AYOS quyidagi joylarda oʻrnatmaslikka yoʻl qoʻyiladi:
zinapoya kataklarida;
sprinklerli AYOOʻQ bilan jihozlangan xonalarda (ushbu ilovaning 2-bandi uchinchi xatboshisida nazarda tutilgan holatlar, avtomatik yongʻin oʻchirish qurilmalari bilan jihozlanadigan jamoat binolari va inshootlari bundan mustasno);
nam jarayonli xonalarda, jumladan dushxonalar, hojatxonalar, sovutish kameralari, idish yuvish xonalarida;
yonmaydigan qadoqlarda goʻsht, baliq, sabzavot va mevalar saqlanadigan yoki sotishga tayyorlanadigan xonalarda;
ventilyatsiya kameralari va suv taʼminoti nasosxonalarida;
yonuvchan materiallar va jihozlar boʻlmagan boshqa xonalarda.
4. YOSTni SHNQ 2.04.09-21 talablariga muvofiq loyihalash lozim.
5. AYOOʻQning turi va oʻchirish vositasi loyiha topshirigʻiga muvofiq tanlanadi*.
6. AYOOʻQ SHNQ 2.04.09-21 talablariga muvofiq loyihalanishi zarur.
7. AYOOʻQ bilan jihozlanishi zarur boʻlgan xonalar maydoni binoning umumiy xonalar maydonining 50 foizidan koʻpini tashkil etsa, bunda bino toʻliq AYOOʻQ bilan jihozlanishi lozim.
8. Dushlar, sanitariya uzellari, umumiy ovqatlanish korxonalarining sovitiladigan xonalari, idish-tovoq yuvish joylari, goʻsht, baliq, sabzavot va mevalar saqlanadigan xonalar, ventilyatsiya qurilmalari va suv taʼminoti nasoslari joylashgan xonalari AYOOʻQ bilan jihozlanmasligi mumkin.
9. AYOOʻQ quyidagi xonalar va obyektlarda boʻlishi lozim:
noyob materiallar va jihozlar saqlanadigan xonalarda, shuningdek noyob bosma asarlar, hisobot hujjatlari, qoʻlyozmalar va boshqa qimmatli hujjatlarni saqlash va berish xonalarida, ularning maydonidan qatʼi nazar;
kutubxona binolari va davlat arxivlaridagi kitoblar hamda hujjatlarni saqlash xonalarida, xizmat kataloglari va xatlovlar saqlanadigan xonalarda (ularning maydonidan qatʼi nazar) (kutubxonalarning xonalari, shuningdek fondi 500 ming birlikdan kam boʻlgan va har birining maydoni 400 m² dan kam boʻlgan viloyat va tuman ahamiyatidagi arxivlar AYOOʻQ hamda olib yuriladigan xladonli va uglekislotali yongʻin oʻchirgichlar bilan taʼminlanishi mumkin);
davlat tashkilotlarining server xonalarida (maydonidan qatʼi nazar), (nodavlat muassasalarning server xonalari loyiha topshirigʻiga muvofiq AYOOʻQ bilan jihozlanadi);
buzilishi insonlar xavfsizligiga yoki barqaror ishlashga taʼsir koʻrsatishi mumkin boʻlgan murakkab texnologik jarayonlarni boshqarish tizimlarida foydalaniladigan elektron-hisoblash mashinalari joylashgan xonalarda (maydonidan qatʼi nazar);
muzey qimmatliklari saqlanadigan xonalarda (maydonidan qatʼi nazar);
maydoni 100 m2 dan katta boʻlgan lombardlarda;
kino va telestudiyalarning tasvirga olish pavilyonlarida (maydoni 500 m2 va undan ortiq boʻlgan);
aerovokzal va vokzal binolaridagi qoʻl bagajini saqlash xonalari (kameralari)da (avtomatik qutichalar bilan jihozlangan xonalar bundan mustasno) hamda yonuvchan materiallar saqlanadigan omborxonalarda (yarim yertoʻla (sokol) va yertoʻladagi xonalarning maydonidan qatʼi nazar, yer usti qavatlarida maydoni 300 m2 va undan ortiq boʻlganda);
yonuvchi jihozlar va materiallar yoki yonuvchan oʻramlardagi yonmaydigan materiallarni saqlash xonalarida (maydoni 100 m2 va undan ortiq boʻlganda) shuningdek ushbu xonalar quyidagicha joylashganda:
yopiq sport inshootlarining tribunalari ostida har qanday sigʻimda;
ochiq sport inshootlarining 3000 va undan koʻp tomoshabinlar sigʻadigan tribuna ostida;
800 va undan koʻp tomoshabinlar sigʻadigan yopiq sport inshootlarida;
savdo korxonalari (doʻkonlar, marketlar va shunga oʻxshash obyektlar)ning xonalarida:
binoning balandligidan qatʼi nazar umumiy ovqatlanish, savdo zali ushbu binoning yarim yertoʻla (sokol) yoki yertoʻla qavatlariga joylashtirilganda, ushbu zalning maydoni 200 m2 va undan koʻp boʻlganda;
binoning balandligidan qatʼi nazar ovqatlanish va savdo majmualari binolarida yonuvchanligi Yo2 — Yo4 guruhiga mansub boʻlgan pardozlash materiallaridan foydalanilgan maydoni 150 m2 va undan katta boʻlgan bolalar oʻyin maydonchalari;
umumiy savdo maydoni 3500 m2 va undan koʻp boʻlgan bir va ikki qavatli binolarda;
umumiy savdo maydoni 1500 m2 va undan koʻp boʻlgan uch va undan koʻp qavatli binolarda;
maydoni 1000 m2 va undan koʻp boʻlgan omborxonalarda, maydoni 500 m2 va undan koʻp boʻlgan yertoʻla hamda yarim yertoʻla (sokol) qavatlarida joylashgan omborxonalarda;
turar joy va jamoat binolariga kiritib qurilgan umumiy maydoni 1500 m2 va undan koʻp boʻlgan xonalarda.
balandligi 28 m** dan katta boʻlgan binolarning xonalarida;
bank binolarining qimmatliklar saqlanadigan xonalarida (ushbu xonalarning maydonidan qatʼi nazar);
yengil alangalanadigan materiallar, yonuvchan suyuqliklar hamda ximikatlar saqlanadigan omborlar va xonalarda (maydoni 300 m2 va undan koʻp boʻlganda);
maydoni 1500 m2 va undan ortiq boʻlgan koʻrgazma zallarida;
alohida joylashtirilgan va jamoat binolariga kiritib qurilgan avtoturargohlar AYOOʻQ bilan SHNQ 2.05.07-24 talablariga asosan jihozlanadi.
Izohlar:
1) *AYOOʻQ turini, oʻchirish usulini, yongʻin oʻchiruvchi modda turini tanlash buyurtmachi va loyiha tashkiloti tomonidan loyiha topshirigʻiga muvofiq amalga oshirilishi kerak;
2)** bino balandligi SHNQ 2.01.02-04 talablariga asosan belgilanishi lozim.
SHNQ 2.08.02-24 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
20-ILOVA
20-ILOVA
1-rasm. Modulli mehmonxona binolaridagi pol va shiftning umumiy qalinligi
2-rasm. Modulli mehmonxona devori va polining elementlari
3-rasm. Yengil poʻlat devorlarga mahkamlanadigan gʻishtli pardozlovchi qoplama va devor elementlari
4-rasm. Yengil poʻlat devorlarga mahkamlanadigan metall kasseta
5-rasm. Toʻrt tomonli modulning oʻlchamlari
6-rasm. Ochiq turdagi modul shifti va polining umumiy qalinligi
7-rasm. Birlamchi strukturali ramaga tayanuvchi modullarning oʻlchamlari va ular konstruksiyalarining oraliq masofasi
SHNQ 2.08.02-24 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
21-ILOVA
21-ILOVA
8-rasm. Hojatxonalarning kirish joylarini eshiklarsiz joylashtirish variantlari
9-rasm. Jamoat binolaridagi sanitariya uzellarining loyihaviy (rejaviy) yechimlarida qabul qilingan sanitariya-texnik priborlarning funksional joylari (zonalari) (mm)
SHNQ 2.08.02-24 “Jamoat binolari va inshootlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
22-ILOVA
22-ILOVA
Savdo-koʻngilochar majmualarning funksional tarkibi va umumiy maydoniga koʻra turlari
|
|
|
1-jadval |
|
Savdo-koʻngilochar majmualarning turlari |
Korxonalar va muassasalarning funksional tarkibi — guruhlari* / savdo-koʻngilochar majmualarining profili** |
Umumiy maydon |
|
I |
1-4, 5 / A-B |
10 000 — 30 000 m2 |
|
II |
1-4, 5 / A-V |
30 000 — 50 000 m2 |
|
III |
1-4, 5 / A-V |
50 000 m2 va undan yuqori |
Izoh:
* korxonalar va muassasalarning guruhlari-funksional tarkibi ushbu ilovaning 3-jadvali boʻyicha aniqlanadi;
** Savdo-koʻngilochar majmualarining profili ushbu ilovaning 2-jadvali boʻyicha aniqlanadi.
Savdo-koʻngilochar majmualarining asosiy (bazaviy) korxona yoki muassasa boʻyicha profili
2-jadval | |
Savdo-koʻngilochar majmualarining profili | Savdo-koʻngilochar majmualarining asosiy (bazaviy) korxona yoki muassasasi |
A — savdo-dam olish | 1 va 2 guruhdagilar |
B — savdo-sport | 1 va 3 guruhdagilar |
V — aralash | 1, 2 va 3 guruhdagilar |
Izoh. Savdo-koʻngilochar majmualari tarkibiga kiruvchi korxona yoki muassasalarning funksional-tipologik guruhlari ushbu ilovaning 3-jadvali boʻyicha aniqlanadi.
Savdo-koʻngilochar majmualar tarkibiga kiruvchi korxona va muassasalarning funksional-tipologik guruhlari
3-jadval | |
Savdo-koʻngilochar majmuasining korxona va muassasalari | Savdo-koʻngilochar majmuasi xonalari yoki funksional joylari (zonalari)ning tarkibi |
1 — savdo vazifasidagi | Savdo korxonalari; umumiy ovqatlanish korxonalari; aholiga maishiy xizmat koʻrsatish korxonalari |
2 — madaniy dam olish vazifasidagi | Tomosha muassasalari Madaniy-maʼnaviy vazifadagi bino va xonalar: koʻrgazmalar, muzeylar, mediatekalar va boshqalar dam olish-koʻngilochar muassasalar: bolalarning oʻyin joylari (zonalari), attraksionlar va boshqalar |
3 — jismoniy tarbiya-sport vazifasidagi | Jismoniy tarbiya, sport va jismoniy tarbiya-dam olish vazifasidagi obyektlar: fitnes-markaz, batut markazi, bouling va boshqalar |
4 — jamiyatga xizmat koʻrsatish vazifasidagi | Firmalar, tashkilotlar, korxonalar, agentliklar, banklarning boshqaruv muassasalari |
5 — tibbiyot tashkilotlari | Dorixonalar |
Izoh. Zarur boʻlganda savdo-koʻngilochar majmuasining funksional tarkibiga loyiha topshirigʻiga asosan qoʻshimcha ravishda boshqa muassasalar kiritilishi mumkin.
