Ҳужжатга таклиф юбориш
Аудиони тинглаш
Ҳужжат элементидан ҳавола олишOʻZBEKISTON RESPUBLIKASINING SANITARIYA QOIDALARI VA MEʼYORLARI, GIGIYENA NORMATIVLARI
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBolalar uylarining tuzilishi va saqlanishiga doir sanitariya qoidalari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. UMUMIY QOIDALAR
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMazkur sanitariya normalari, qoidalari va gigiyena normativlari Oʻzbekiston Respublikasining “Davlat sanitariya nazorati toʻgʻrisida”gi 657-XII-sonli Qonuni asosida ishlab chiqilgan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSanitariya normalari, qoidalari va gigiyena normativlarini buzish Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligiga muvofiq intizomiy va maʼmuriy javobgarlikka sabab boʻladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIdoraviy mansubligi va mulkchilik shaklidan qatʼi nazar, davlat organlari, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar, birlashmalar va alohida shaxslar tomonidan mazkur sanitariya normalari, qoidalari va gigiyena normativlariga rioya etilishi ustidan davlat sanitariya nazoratini olib borish Oʻzbekiston Respublikasi Davlat sanitariya-epidemiologiya xizmati organlari zimmasiga yuklanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi, Ichki ishlar vazirligi, Davlat xavfsizlik xizmati va “Oʻrta Osiyo temir yoʻllari” AJ obyektlarida idoraviy sanitariya nazorati tegishli vazirliklar va idoralarning Davlat sanitariya-epidemiologiya nazorati markazlari tomonidan amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.1. Mazkur sanitariya qoidalari shahar va qishloq joylaridagi Bolalar uylarini rejalashtirish, qurish, jihozlash, ularda ovqatlanishni tashkil etish va saqlashga nisbatan tatbiq etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBolalar uylarida 0 yoshdan 4 yoshgacha boʻlgan bolalar tarbiyalanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.2. Bolalar uylarini loyihalash loyihalash topshiriqlari asosida amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.3. Bolalar uylarining sigʻimi asosan 100 va 150 oʻrinli boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-jadval | ||
Bolalar uylari binolari turlarining nomenklaturasi | ||
Bino turlari | Yosh guruhlari soni | |
1 yoshgacha | 1 — 4 yosh | |
100 oʻrinli Bolalar uyi | 40/4x10 | 60/4x15 |
150 oʻrinli Bolalar uyi | 30/3x10 | 120/8x15 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.4. Bolalar uylarida tarbiya guruhlarining sigʻimi quyidagicha belgilanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtugʻilgandan 1,5 yoshgacha — 10 nafar bola;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1,5 yoshdan 2 yoshgacha — 13 nafar bola;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2 yoshdan 4 yoshgacha — 15 nafar bola.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMarkaziy asab tizimi shikastlangan bolalar uchun moʻljallangan guruhlarda, yoshidan qatʼi nazar, bolalar soni 10 nafardan oshmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.5. Bolalar uylarini qurish, rekonstruksiya qilish va taʼmirlashda bolalar muassasalariga qoʻyiladigan talablarga muvofiqligi toʻgʻrisida sanitariya-epidemiologik xulosaga ega boʻlgan qurilish va pardozlash materiallaridan foydalanish zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQurilgan yoki rekonstruksiya qilingan Bolalar uylarini foydalanishga topshirishga, shuningdek, faoliyat yuritayotgan Bolalar uylarining ishlashiga, agar ularning sanitariya qoidalari va normalariga muvofiqligi toʻgʻrisida sanitariya-epidemiologik xulosa mavjud boʻlsa, ruxsat etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.6. Yer uchastkasidagi va binodagi oʻyin, sport anjomlari, mebel, oʻyinlar, oʻyinchoqlar, nashriyot mahsulotlari, bolalar gigiyenasi va parvarishi uchun buyumlar, yuvish hamda dezinfeksiyalash vositalari sanitariya normalariga muvofiqligi haqida sanitariya-epidemiologik xulosaga, shuningdek, respublika hududida amalda boʻlgan GOSTlarga muvofiqlik sertifikatlariga ega boʻlishi shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. YER UCHASTKASIGA QOʻYILADIGAN TALABLAR
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.1. Qurilish uchun yer uchastkalarini tanlashga, bino loyihalariga sanitariya qoidalari va meʼyorlariga muvofiqligi toʻgʻrisida sanitariya-epidemiologiya xulosasi mavjud boʻlgandagina yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.2. Bolalar uylari shaharlar, shaharchalar va qishloq aholi punktlarini rejalashtirish hamda qurishga qoʻyiladigan talablarga muvofiq yashil hududlarda, shahar atrofida, qishloq joylarda; sanoat, kommunal korxonalar va qishloq xoʻjaligi obyektlaridan uzoqroq tumanlarda joylashtirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.3. Har bir Bolalar uyi magistral yoʻllardan kamida 30 m masofada joylashgan alohida uchastkaga ega boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.4. Har bir uchastkaning oʻlchami barcha zarur bino va inshootlarni toʻgʻri joylashtirishga imkon berishi, shuningdek, bolalarning meʼyorda rivojlanishi va hayot faoliyati uchun maksimal darajada qulay sanitariya-gigiyena sharoitlarini yaratishi lozim. Umumiy maydon bir nafar tarbiyalanuvchiga 100 — 300 m2 hisobidan kelib chiqib belgilanadi. Qishloq joylarda uchastka maksimal meʼyor boʻyicha ajratiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYer uchastkasi balandligi 1,6 metrdan kam boʻlmagan toʻsiq bilan oʻraladi. Yer uchastkasining perimetri boʻylab eni 5 metr boʻlgan daraxt va butalar qatori joylashishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYer uchastkasi quruq, toza, yaxshi shamollatiladigan va oftob tushadigan, kamida ikkita — asosiy va xoʻjalik kirish-chiqish yoʻlagiga, qulay oʻtish yoʻllariga ega boʻlishi, shuningdek, oqova suvlarni chiqarib yuborish va tozalash inshootlarini qurish imkoniyatini taʼminlashi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.5. Yer uchastkasida asosiy zonalar aniq ajratilgan boʻlishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdam olish zonasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишsport zonasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишxoʻjalik zonasi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.6. Dam olish hududi harakatli va sokin oʻyinlarni, shuningdek, tarbiyalanuvchilarning ochiq havodagi yakka tartibdagi mashgʻulotlarini tashkil etish uchun moʻljallangan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-jadvalda turli yoshdagi bolalar uchun moʻljallangan guruh maydonchalarining oʻlchamlari keltirilgan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMaktabgacha yoshdagi bolalar uchun guruh maydonchalari hudud perimetri boʻylab eni 1,5 m boʻlgan halqasimon yoʻlak bilan oʻzaro tutashtiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBarcha maydonchalarni bir-biridan koʻkalamzorlashtirilgan toʻsiqlar (butalar) yordamida ajratish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-jadval | |
Guruh maydonchalarining oʻlchamlari | |
Maydonchalar nomi | Maydoni, m2 |
Bolalar maydonchalari: | |
1 yoshgacha boʻlgan bolalar uchun | 40 |
1 yoshdan 2 yoshgacha boʻlgan bolalar uchun | 50 |
2 yoshdan 4 yoshgacha boʻlgan bolalar uchun | 120 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHududning koʻkalamzorlashtirilgan maydoni kamida 50 % ni tashkil etishi lozim. Koʻkalamzorlashtirilgan toʻsiqlar quyosh nurlarining binoga tushishiga toʻsqinlik qilmasligi hamda bino va guruh maydonchalarini qizib ketishdan himoyalashi kerak; butalar binodan kamida 5 m, daraxtlar esa kamida 10 m masofada ekilishi lozim. Ekiladigan oʻsimlik turlari yil davomida yashillikni taʼminlaydigan qilib tanlanishi kerak. Hududni koʻkalamzorlashtirish uchun zaharli mevali va tikanli daraxt hamda butalardan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBolalar maydonchalari tegishli guruh xonalaridan chiqish yoʻllari bilan qulay bogʻlangan boʻlishi lozim. Yasli yoshidagi bolalar uchun moʻljallangan maydonchalar ushbu guruhlarning chiqish eshiklariga bevosita yaqin joyda joylashtirilishi, ochiq, oftob tushadigan qismdan tashqari, soyabonlar bilan taʼminlangan soyali joyga ham ega boʻlishi kerak. Soyabon maydoni 40 m2, balandligi 2,5 m boʻladi. Soyabon uch tomondan balandligi 1,6 m boʻlgan toʻsiq bilan oʻraladi, poli yogʻochdan yasalib, yer sathidan 10 sm balandlikka koʻtariladi. Pollarni asfalt yoki beton bilan qoplash taqiqlanadi. 1,5 yoshgacha boʻlgan bolalar uchun soyabonlarni binoga tutashtirib qurish maqsadga muvofiqdir. Soyabon ostiga koʻchma yoki oʻrnatilgan mebel va jihozlar — bolalar stulchalari, stollar, oʻyinchoqlar uchun shkaf va javonlar joylashtiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKichik guruh bolalari uchun moʻljallangan maydonchaning bu hududiga 4 boʻlmadan iborat toʻsiq, stol-toʻsiq, daraxtlar ostiga esa manej oʻrnatiladi. Bir yoshdan oshgan bolalar uchun qumdon yoki ochiladigan yonbortli qum stoli majburiy jihoz hisoblanadi. Qumdonning balandligi 40 — 45 sm, yonbortining kengligi 25 — 30 sm boʻlishi, oʻyin yuzasi esa yogʻochdan yasalishi kerak. Maydonchalarning qoplamasi aralash boʻlishi lozim: maysazor, qumdonlar atrofi va soyabonlarga oʻtish yoʻlaklari esa zichlangan tuproqdan iborat boʻlishi kerak. Yasli yoshidagi 1 yoshgacha boʻlgan bolalar uchun oʻyin maydonchalari manej (2,5x2,5 m) va taxtasupa (5x6 m) bilan jihozlanadi. Yasli yoshidagi 1 yoshdan 3 yoshgacha boʻlgan bolalar maydonchalariga oʻyin jihozlari oʻrnatiladi (1-ilova).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYasli yoshidagi bolalar uchun guruh maydonchalari maysazor qoplamali boʻlishi lozim; katta yoshdagi bolalar uchun esa maysazor qoplamadan tashqari, oʻyin hududida tuprogʻi shibbalangan maydoncha ham boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHar yili bahorda qumloqlardagi qum sanitariya-epidemiologiya xulosasi mavjud boʻlgan yangisiga toʻliq almashtiriladi. Kechasi qumloqlarning usti qopqoq bilan yopib qoʻyiladi. Yilning issiq faslida oyiga bir marta qumning bakteriologik ifloslanish darajasi tekshiruvdan oʻtkaziladi. Ichak infeksiyalari, gelmintozlar qoʻzgʻatuvchilari va bolalar salomatligi uchun xavfli boʻlgan boshqa aralashmalar aniqlansa, ifloslangan qum hududdan tashqariga olib chiqilib, yangisiga almashtiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.7. Yer uchastkalarida jismoniy tarbiya bilan shugʻullanish uchun 150 m2 maydonli maydoncha ajratish lozim. Maydoncha qoplamasi maysazorli boʻlishi, shuningdek, tuprogʻi shibbalangan boʻlishi ham mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBolalar soni 100 nafar va undan koʻp boʻlganda oqar suvli basseynlar, sigʻimi kamroq boʻlganda esa bolalarni suvda oʻynashga va suzishga oʻrgatish uchun chayqaladigan basseynlar koʻzda tutilishi kerak. Suzish basseynlari 4x8 m yoki 6x10 m maydonga ega, chuqurligi esa 0,4 metrdan 0,8 metrgacha oʻzgaruvchan qilib loyihalashtirilishi lozim. Chayqaladigan basseynlar erkin shaklda, 21 m2 maydonga ega boʻlib, chuqurligi 0,1 metrdan 0,5 metrgacha oʻzgaruvchan boʻlishi kerak. Basseyn perimetri boʻylab eni kamida 0,75 m, dushxonalardan chiqish tomonida esa 1,5 m boʻlgan aylanma yoʻlaklar bilan jihozlanishi zarur. Dushxonadan aylanma yoʻlakka chiqish joylariga uzunligi va eni kamida 0,8 m, chuqurligi esa 0,1 m boʻlgan oyoq vannalari oʻrnatiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBasseyn xonalari tarkibiga quyidagilar kiradi: vannali zal, dush va hojatxonali ikkita kiyinish xonasi, murabbiy xonasi, hamshira xonasi, suv tahlili laboratoriyasi, boshqaruv tuguni, basseynga xizmat koʻrsatish bilan bogʻliq texnik xonalar (QMQ 2.06.02-96).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYopiq basseynlarni saqlash va ulardan foydalanish (bolalarni suzishga oʻrgatish uchun) basseynlarning tuzilishi, ulardan foydalanish (QMQ 2.08.02-96, QMQ 2.07.02.94) va suv sifatiga (OʻzDSt 950-2000 “Ichimlik suvi”) oid gigiyenik talablarga muvofiq boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.8. Xoʻjalik hududining maydoni Bolalar uyining sigʻimiga bogʻliq. Sigʻimi 150 oʻringacha boʻlganda, xoʻjalik hududining maydoni 500 m2; 150 oʻrin va undan ortiq boʻlganda esa 1000 m2 ni tashkil etishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишXoʻjalik hududi yer uchastkasi chegarasida joylashtirilib, qolgan maydondan koʻkalamzorlashtirilgan hudud va toʻsiqlar bilan ajratiladi hamda oziq-ovqat bloki va kir yuvish xonasi bilan qulay bogʻlanadigan alohida chiqish yoʻliga ega boʻladi. Xoʻjalik hovlisi hamda unga olib boruvchi yoʻllar qattiq qoplamaga (asfalt, beton) ega boʻlishi kerak. Bu hududda omborxonalar, axlat yigʻgichlar va sabzavot saqlash ombori joylashtiriladi. Axlat yigʻgichlardan tashqari barcha inshootlar perimetr boʻylab quriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишChiqindi yigʻgichlar — bular qopqoqli metall idishlar boʻlib, ular binodan kamida 35 m masofada, sement, asfalt yoki gʻisht qoplamali va balandligi 1,5 m boʻlgan oʻralgan maydonchaga qoʻyiladi. Bunda maydonchaning oʻlchami har tomondan chiqindi yigʻgichlar egallagan maydondan 1,5 m ga katta boʻlishi lozim. Chiqindi yigʻgichlar hajmining 2/3 qismi toʻlganda tozalanadi. Boʻshatilgandan soʻng chiqindi yigʻgichlar tozalanadi va dezinfeksiyalovchi vositalar yordamida ishlov beriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишXoʻjalik hududida sabzavot va meva zaxiralarini saqlash uchun maydoni kamida 50 m2 boʻlgan sabzavot ombori jihozlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBoʻsh hududda kiyim-kechak va koʻrpa-toʻshaklarni quritish, gilamlarni tozalash uchun moslamalar joylashtiriladi. Bolalar uyi hududi kechki payt yaxshi yoritilishi kerak. Yoritish uskunalari oʻrnatilgan ustunlar maydonchalar va oʻtish yoʻlaklari yaqiniga qoʻyiladi. Binoga kirish joylarini yoritish uchun bino devoriga mahkamlanadigan maxsus yoritish uskunasidan foydalaniladi. Yer sathidagi yoritilganlik darajasi 40 — 50 lk ni tashkil etishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.9. Hududni yigʻishtirish har kuni: ertalab bolalar sayrga chiqishidan 1-2 soat oldin va hududning ifloslanishiga qarab oʻtkazilishi kerak. Quruq va issiq ob-havoda hududni sugʻorish kuniga kamida 2 marta, yigʻishtirish esa shundan soʻng amalga oshirilishi lozim. Qish mavsumida hududning qoplama yotqizilgan qismlari va yoʻlaklar har kuni qor va muzdan tozalanadi. Bolalar uyi hududida axlatni yoqishga yoʻl qoʻyilmaydi va pashshalar paydo boʻlishining oldini olish maqsadida chiqindilar yigʻiladigan joylarga har 5 — 10 kunda bir marta dezinfeksiyalovchi vositalardan biri bilan ishlov beriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. BINOGA QOʻYILADIGAN TALABLAR
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.1. Bolalar uylari alohida turgan binolarda joylashtirilishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbir qavatli;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишikki qavatli.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBolalar uyi binosining hajmiy-rejaviy yechimi quyidagilarni taʼminlashi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbinoning turli funksional qismlarini aniq zonalarga ajratishni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишalohida funksional boʻlinmalar oʻrtasidagi aloqaning maksimal darajada qulay boʻlishini;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbolalarning yashashi va rivojlanishi, shuningdek, ularni tarbiyalash va parvarishlash uchun optimal sharoitlar yaratishni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишguruh boʻyicha ajratish (izolyatsiya) tamoyiliga rioya etilishini.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишFunksional vazifasiga koʻra Bolalar uyi binosida quyidagi qismlar ajratiladi: guruh xonalari, umumiy tarbiya xonalari, shu jumladan musiqiy-gimnastika mashgʻulotlari zali, tibbiyot xonalari, maʼmuriy-xoʻjalik xonalari, oziq-ovqat bloki.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI. Guruh xonasi — Bolalar uyining asosiy funksional elementi boʻlib, bolalar koʻp vaqtini shu yerda oʻtkazadi. Guruh xonasining tuzilishi pedagogik va gigiyenik talablar hisobga olingan holda, bolalarning yoshi va salomatligiga qarab belgilanadi. 1 yoshgacha boʻlgan bolalar uchun guruh xonasi tarkibiga quyidagilar kiradi: kiyim almashtirish xonasi, oʻyin xonasi, bufetxona, yotoqxona, kunduzgi uyqu uchun ayvon, massaj xonasi, yuvinish xonasi boʻlgan hojatxona, bolalarni koʻkrak suti bilan oziqlantirish uchun ham foydalanish mumkin boʻlgan ota-onalar bilan uchrashuv xonasi. Bir yoshdan oshgan bolalar uchun guruh xonalarida massaj xonasi oʻrniga bolalar bilan yakka tartibda mashgʻulotlar oʻtkazish uchun xona tashkil etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-jadval | |||
Turli yosh guruhlaridagi bolalar uchun guruh xonalarining asosiy binolari maydoni meʼyorlari (kv. m.) | |||
Xona | Muayyan yoshdagi bolalar uchun maydon | ||
0-1 yoshgacha | 1-2 yoshgacha | 2-3 yoshgacha | |
1. Kiyim almashtirish xonasi | 0,9 | 1,2 | 1,8 |
2. Guruh xonasi, jumladan: | 7,6 | 10 | 10 |
ovqatlanish va mashgʻulotlar zonasi | 2,0 | 2,6 | 2,6 |
harakatli oʻyinlar zonasi | - | 2,4 | 2,4 |
massaj xonasi | 0,6 | - | - |
yotoqxona | 5 | 5 | 5 |
3. Kunduzgi uyqu uchun ayvon | 2,0 | 2,5 | 3,0 |
4. Yuvinish xonasi bilan birlashtirilgan hojatxona | 1,6 | 1,6 | 1,6 |
Ota-onalar bilan uchrashuv xonasi | 0,6 | - | - |
Yakka tartibdagi mashgʻulotlar xonasi | - | 2,5 | 2,5 |
Bufetxona | 0,3 | 0,3 | 0,3 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишII. Umumiy tarbiyaviy xonalar — musiqa va gimnastika mashgʻulotlari zali. Tarbiyalanuvchilar soni 150 nafargacha boʻlgan muassasalarni loyihalashda zalning maydoni 75 m2 boʻlishi kerak; bolalar soni bundan koʻp boʻlganda zal maydoni 100 m2 gacha oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMaydoni kamida 75 m2 boʻlgan musiqa zali koʻzda tutilishi lozim. Zallardagi mashgʻulotlar va tadbirlar koʻpi bilan ikkita guruh bolalari uchun tashkil etiladi. Zallar oʻtish yoʻlagi boʻlmasligi kerak. Zallar yonida jismoniy tarbiya va musiqa anjomlarini saqlash uchun maydoni kamida 6 m2 boʻlgan omborxonalar jihozlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu toifadagi xonalar guruhiga 1,5 yoshdan katta bolalar uchun moʻljallangan va ota-onalar bilan uchrashuv joyi hisoblanadigan mehmonxona kiradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIII. Tibbiy xonalar bloki. Bolalar uylarining oʻziga xos xususiyati karantin guruhi xonalarining mavjudligidir. Bolalar uyining sigʻimi 60 nafardan 100 nafargacha bolaga moʻljallangan boʻlsa, karantin boʻlimi Bolalar uyidagi oʻrinlar umumiy sonining 10 foizi hisobidan rejalashtiriladi; bolalar soni 100 nafardan oshsa, karantin boʻlimi vazifasini guruhlardan biri bajaradi. Karantin boʻlimining asosiy maqsadi — yangi qabul qilingan bolani boshqa bolalardan vaqtincha ajratib turish va shu davrda uning barcha hayotiy faoliyatini taʼminlashdir. Shu maqsadda karantin boʻlimida guruh xonalarining asosiy toʻplami: qabulxona, oʻyin xonasi, yotoqxona, ayvon, dushli hojatxona koʻzda tutilgan. Karantin boʻlimi xonalarining maydoni undagi bolalar soniga bogʻliq. 1 nafar bola uchun maydon normasi: oʻyin xonasida — 2,5 m2, yotoqxonada — 1,8 m2, hojatxonada — 0,8 m2 ni tashkil etadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKasalga chalingan bolalarni ajratib qoʻyish uchun tibbiy blokda izolyator jihozlanadi. Izolyatordagi koykalar soni Bolalar uyi sigʻimining 10 foizini tashkil etadi, biroq 6 tadan kam boʻlmasligi kerak. Izolyator hovli tomonidan alohida kirish yoʻlagiga ega boʻladi. Uning tarkibiga 1-2-3 nafar bolaga moʻljallangan bir nechta boks kiradi. Bokslar maydoni har bir bolaga 3 m2 hisobidan kelib chiqib hisoblanadi. Shuningdek, bu yerda shifokor xonasi (8 m2), katta hamshira xonasi (10 m2), navbatchi hamshira xonasi (6 m2), sterillash xonasi bilan birga muolaja xonasi (18 m2) va fizioterapiya xonasi (24 m2) joylashgan boʻladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMuolaja xonasi, sterillash xonasi va xodimlar xonasi Bolalar uyining karantin boʻlimi hamda izolyatori xonalari bilan oʻzaro bogʻlangan boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.3. Maʼmuriy-xoʻjalik xonalarining tarkibi va maydoni 2-ilovaga muvofiq qabul qilinishi lozim. Oshxona va uning qoshidagi ishlab chiqarish xonalari, qoida tariqasida, alohida kirish eshigiga ega boʻlgan holda birinchi qavatda joylashtirilishi kerak. Ushbu xonalarni yoʻlakcha yoki bino oʻramasi sathidan 1,5 m dan koʻp boʻlmagan chuqurlikdagi sokol qavatlarida, agar ular talablarga muvofiq tabiiy yorugʻlik bilan taʼminlansa va pol sathi yerosti suvlarining eng yuqori darajasidan kamida 1 m balandda boʻlsa, joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOshxonalarning omborxonalari, shuningdek, xodimlar uchun maishiy xonalar ventilyatsiya bilan taʼminlangan taqdirda, pol sathi yerosti suvlarining eng yuqori darajasidan kamida 1 m balandda boʻlgan yertoʻla qavatlarida joylashtirilishiga ruxsat etiladi. Yertoʻladan tashqariga alohida chiqish yoʻli nazarda tutilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOmborxonalarni oʻtish xonasi sifatida ishlatishga yoki ularga oshxona orqali oʻtishga yoʻl qoʻyilmaydi. Oziq-ovqat bloklarining sovutish qurilmalari mashina boʻlinmalari, qoida tariqasida, binoning tashqi devorlari yaqinida joylashtirilishi lozim. Oshxonalarning ishlab chiqarish xonalari ularga elektr energiyasida ishlaydigan savdo-texnologik uskunalar toʻplamini joylashtirishni hisobga olgan holda loyihalashtiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOshxonada elektr energiyasida ishlaydigan uskunalarni oʻrnatish nazarda tutilishi kerak. Tegishli asoslar mavjud boʻlganda, qattiq yoqilgʻida ishlaydigan oshxona plitalaridan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi. Bunday hollarda plitalarning oʻt yoqish qismi alohida xonada joylashtirilishi lozim. Bolalar uyi uchun oziq-ovqat bloki xonalarining toʻplami va maydonlari quyida keltirilgan:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTarqatish xonasi | 8 |
Issiq sex | 20 |
Sovuq sex | 8 |
Sut-kislotali sex (donorlik punkti) | 12 |
Sabzavot sexi | 8 |
Oshxona idish-tovoqlari va sut idishlarini yuvish xonasi | 8 |
Sovutiladigan kamera | 5 |
Yuk ortish xonasi | 6 |
Idishlarni saqlash va yuvish uchun joy | 6 |
Quruq mahsulotlar ombori | 18 |
Sabzavotlar ombori | 12 |
Parhez hamshirasi kabineti | 6 |
Xodimlar uchun ovqatlanish zali | 12 |
Mahsulotlarni tushirish maydonchasi va qabul qilish xonasi | 16 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOshxonalardagi yuvinish jihozlari (umivalniklar) har 20 oʻringa 1 ta joʻmrak hisobidan oʻrnatilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBolalar uylarida tarqatish xonasi boʻlishi shart. Oziq-ovqatni vertikal tashish uchun yuk liftlarini koʻzda tutish maqsadga muvofiqdir. Oshxona derazalari oʻyin va yotoq xonalari derazalarining tagida joylashmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.4. Kir yuvish xonalarining tarkibi va maydoni 2-ilovaga muvofiq qabul qilinishi lozim. Iflos kiyimlarni topshirish va toza kiyimlarni olish uchun kirish joylari (derazalar) alohida boʻlishi kerak. Iflos kiyimlarni topshirish uchun darchali shlyuz kir yuvish xonasi tomonga ochilishi lozim. Kir yuvish xonasiga kirish yoʻlagini guruh xonalari va oziq-ovqat bloki xonalariga kirish yoʻlaklari qarshisida joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi; kir yuvish xonasining derazalari guruh xonalari: oʻyin xonalari, ayvonlar, yotoqxonalarning derazalari ostida joylashmasligi kerak. Muassasada kichik yoshdagi bolalardan iborat bitta guruh mavjud boʻlsa, bolalar kiyimlariga dastlabki ishlov berish uchun maydoni 9 m2 boʻlgan alohida xona ajratilishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.5. Yangi va eski kiyim-kechak, poyabzal, qattiq inventar zaxiralarini saqlash uchun yaslilarga qaraganda kattaroq omborxonalar talab etiladi. Ularning har birining maydoni 20 — 25 m2 ni tashkil etishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.6. Bolalar uyidagi barcha xonalarning devor va pol qoplamalari namlikka hamda dezinfeksiya vositalariga chidamli boʻlishi lozim. Oziq-ovqat bloki, kir yuvish, dazmollash va hojatxona xonalarining devorlari 1,8 m balandlikkacha sirlangan plitkalar bilan qoplanadi. Ushbu xonalarning poli keramik yoki sayqallangan mozaikali plitkalar, hojatxonalarning poli esa linoleum bilan qoplanadi. Bolalar turadigan xonalarning poli taxtadan yoki parketdan boʻlishi kerak. Bolalar uyi xonalarini pardozlash uchun polimer materiallarni tanlashda Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan sertifikatlangan va qurilishda foydalanishga ruxsat etilgan polimer materiallar hamda buyumlar roʻyxatiga amal qilish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. TABIIY VA SUNʼIY YORITISH
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.1. Bolalar uyining barcha asosiy xonalari bevosita toʻgʻridan-toʻgʻri tabiiy yoritish manbayiga ega boʻlishi shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишXonalarning joylashuvini tanlashda quyosh radiatsiyasi sharoitlaridan kelib chiqish lozim. Oʻyin xonalarini janub tomonga, yotoqxonalarni esa sharq tomonga yoʻnaltirish eng maqbul hisoblanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTabiiy yoritishning eng yaxshi tizimi — bu quyoshdan himoyalovchi vositalarni majburiy qoʻllagan holda, yon tomondan chapga tushadigan va lentasimon yoritishdir.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишXona chuqurligi 6 metrdan oshganda, oʻng tomondan yoritishni oʻrnatish majburiydir. Agar devor yaxlit boʻlsa, oʻng tomondan yoritishning balandligi (xona balandligi 3,0 m boʻlganda) shiftdan kamida 2,2 m va poldan kamida 0,8 m boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2. Yoʻlaklarni va yuvinish xonalarini ikkinchi darajali yorugʻlik bilan yoritishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOmborxonalar, maishiy xonalar, yoʻlaklar, xoʻjalik xonalari va sandiqxonalarda, xodimlar uchun hojatxonalarda faqat sunʼiy yorugʻlikdan foydalanishga ruxsat etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.3. Bolalar uylarining asosiy xonalaridagi tabiiy yoritilganlik koeffitsiyenti (TYoK) amaldagi “Tabiiy va sunʼiy yoritish. Loyihalash meʼyorlari” nomli QMQga (SNiP) muvofiq boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишXonaga bir tomondan tabiiy yorugʻlik tushganda, TYoKning eng kam qiymatlari xonaning oʻziga xos kesimi vertikal tekisligi va shartli ishchi sirt (yoki pol) kesishgan joyda, yorugʻlik tushadigan tirqishlardan eng uzoqdagi devordan 1 m masofada joylashgan nuqtada meʼyorlashtiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишXonaga ikki tomondan yorugʻlik tushganda, TYoKning eng kam qiymati xonaning oʻrtasida, uning oʻziga xos kesimi vertikal tekisligi va shartli ishchi sirt (yoki pol) kesishgan nuqtada meʼyorlashtiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYoritilganlik bir tekis boʻlishi kerak. Yoritilganlikning bir tekisligi eng kam yoritilganlikning eng koʻp yoritilganlikka nisbati bilan aniqlanadi (lyukslarda (lk)) va kamida 0,3 ga teng boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.4. Deraza oynalari tashqi tomondan yiliga kamida 3-4 marta va ichki tomondan oyiga kamida 1-2 marta, yoritish armaturalari va chiroqlar esa yiliga kamida 2 marta tozalanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишShift, devorlarning yuqori qismlari va deraza yonbagʻirlari zaruratga qarab oqlanadi. Eshiklar, deraza romlari va tavaqalari oq rangli moyboʻyoq bilan boʻyaladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAsosiy xonalarda tabiiy yorugʻlik darajasi pasayishining oldini olish uchun deraza tokchalarida tabiiy yorugʻlikni kamaytiradigan baland va keng bargli gullar boʻlmasligi kerak. Gullarni deraza tokchalariga qoʻyganda, ularning balandligi (tokchadan) 15 sm dan oshmasligi lozim. Har bir derazada 2-3 tadan ortiq gul boʻlmasligi kerak. Shuningdek, gullarni pol sathidan 65 — 70 sm balandlikdagi osma (devoriy) yoki koʻchma guldonlarga va tabiat burchaklariga joylashtirish tavsiya etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDaraxtlarni binodan kamida 10 m masofada ekish kerak, bino yaqinida oʻsadigan daraxtlarning shoxlari esa har bahorda kalta qilib kesilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSunʼiy yoritish manbalari barcha xonalarning yetarli darajada va bir tekisda yoritilishini taʼminlashi kerak. Asosiy xonalardagi sunʼiy yoritishning meʼyoriy darajalari 4-jadvalda keltirilgan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-jadval | ||
Bolalar uylarining asosiy xonalarida eng kam yoritilganlik darajasi | ||
Xonalar, ish yuzasining nomi | Eng kam yoritilganlik darajasi, lyuks (lks) | Meʼyorlar qoʻllaniladigan yuza освещения |
Yotoqxonalar, musiqa va jismoniy tarbiya zali, ayvon | 75 | Pol sathidan 0,5 m balandlikdagi gorizontal yuzalar |
Kiyim va poyabzal tozalash, dazmollash xonasi | 200 | -”- |
Navbatchi tarbiyachilar xonasi | 150 | -”- |
Hojatxonalar, yuvinish xonalari | 75 | Pol sathi |
Dushxonalar, oshxonalar | 200 | Pol sathidan 0,8 m balandlikdagi gorizontal yuzalar |
Asosiy zinapoyalar | 100 | Pol sathi, zinapoya pogʻonalari |
Qolgan zinapoya kataklari | 50 | -”- |
Shifokor kabineti | 300 | Pol sathidan 0,8 m balandlikdagi gorizontal yuzalar. |
Izolyator | 200 | Pol sathidan 0,5 m balandlikdagi gorizontal yuzalar. |
Guruh (oʻyin) xonalari | 300 | Poldan 0,5 m balandlikdagi gorizontal sirtlar. |
Fotariylar | 50 | Polda |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAsosan lyuminessent yoritishdan foydalanish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишXonalarni umumiy yoritish uchun tarqoq yoki asosan toʻgʻri nur sochadigan, yaʼni yuqori yarim sferaga yorugʻlik oqimining 60 — 80 foizini yoʻnaltiradigan shiftga oʻrnatiladigan yoki osma chiroqlardan foydalanish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.6. Yoritish armaturasi bir tekis tarqaladigan yorugʻlikni taʼminlashi lozim. Chiroqlar va yoritgichlarni tanlash hamda joylashtirish 5-jadvalga muvofiq amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-jadval | ||
Asosiy xonalarni sunʼiy yoritishga qoʻyiladigan talablar (lyuminessent lampalardan foydalanilganda) | ||
Xonalar | Yoritish tizimi | Yoritgichlarning joylashuvi |
Guruh, oʻyin xonalari | Bir tekis umumiy | Qatorlar, stollarning asosiy joylashuvi boʻylab, xonaning uzun tomoniga parallel ravishda |
Yotoqxonalar, ayvonlar | Bir tekis umumiy + Navbatchi yoritish | Uskunalarning asosiy joylashuvi boʻylab |
Musiqa va jismoniy tarbiya mashgʻulotlari zali | Bir tekis umumiy | Istalgan |
Izolyator | Bir tekis umumiy | Yoʻlak va shkaflar boʻylab |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7. Choʻgʻlanma lampalardan foydalanilganda yoritilganlik darajasi kamida 150 lk ni tashkil etishi kerak. Choʻgʻlanma lampalar himoya armaturasiga (yoritgichga) ega boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.8. Bir xonada bir vaqtning oʻzida lyuminessent lampalar va choʻgʻlanma lampalardan foydalanish tavsiya etilmaydi. Yangi turdagi lampalar yoki yoritgichlardan foydalanishga sanitariya-epidemiologiya xulosasi mavjud boʻlgandagina ruxsat etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.9. Bolalar doimiy boʻladigan xonalardagi yopiladigan shtepsel rozetkalari va oʻchirgichlar poldan 1,8 m balandlikda oʻrnatilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.10. Izolyator palatalarida yoki fotariylarda kun davomida 240 daqiqa ekspozitsiyada 5 m2 maydon hisobidan yoki 480 daqiqa ekspozitsiyada 10 m2 maydon hisobidan 1 dona ultrabinafsha nurlanish chirogʻi oʻrnatiladi (osilish balandligi — 2,5 m).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.11. Barcha sunʼiy yoritish manbalari soz holatda saqlanishi shart. Shovqin chiqaradigan lyuminestsent chiroqlar zudlik bilan almashtirilishi kerak. Nosoz va kuygan lyuminestsent chiroqlar maxsus ajratilgan xonaga yigʻiladi va binodan olib chiqib ketiladi. Ularni Bolalar uyi binolari va hududida saqlashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.12. Oshxonaning ishlab chiqarish xonalarida yoritish asboblari plitalar, texnologik uskunalar va mahsulot kesish stollari ustiga joylashtirilmaydi. Yoritish asboblari himoya armaturasiga ega boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. SUV TAʼMINOTI VA KANALIZATSIYAGA QOʻYILADIGAN TALABLAR
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.1. Bolalar uyi binolari shahar va qishloq aholi punktlarini rejalashtirish va qurishga oid gigiyenik talablarga muvofiq xoʻjalik-ichimlik suvi, yongʻinga qarshi va issiq suv taʼminoti, kanalizatsiya va suv oqova tizimlari bilan jihozlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.2. Bolalar uylari har bir bolaga sutkasiga 250 litr hisobidan sifatli ichimlik suvi bilan taʼminlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSuv sifati OʻzDSt 950-2000 “Ichimlik suvi” amaldagi standartida belgilangan sanitariya talablariga javob berishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.3. Markazlashtirilgan suv quvuri va kanalizatsiya tarmoqlari mavjud boʻlmaganda, sanitariya-epidemiologiya xulosasi boʻlgan taqdirda mahalliy suv taʼminoti va kanalizatsiya tizimlarini oʻrnatishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.4. Kanalizatsiya oʻtkazilmagan hududlarda Bolalar uylari ichki kanalizatsiya bilan jihozlanadi, bunda oqova suvlar keyinchalik tozalash inshootlariga chiqarib yuborilishi yoki mahalliy tozalash inshootlari oʻrnatilishi sharti bilan mahalliy oqova chuquri quriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMahalliy suv taʼminoti va kanalizatsiya tizimlarini tanlash va oʻrnatish masalalari DSENM bilan kelishilgan holda hal etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAxlat oʻralari chuqurlik va qattiq chiqindilarni ajratish uchun qopqoq va panjarali yer usti qismidan iborat boʻlishi kerak. Oʻraning yer sathidan chuqurligi yer osti suvlari darajasiga qarab hisoblanishi, lekin uch metrdan oshmasligi kerak. Oʻralar tosh, gʻisht, temir-betondan yasalishi lozim. Oʻrani tozalash uchun moʻljallangan lyuklar qulf ostida zich yopiladigan qoʻsh qopqoqlar bilan jihozlanishi kerak. Oʻraning tubi lyuk tomonga nishab boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.5. Oʻrta va katta yasli guruhlarining hojatxonalariga ikkita yuz-qoʻl yuvgich, bitta bolalar unitazi, suv oqizgich (trap), dush poddoni, tuvaklar uchun markirovka qilingan uyachalari bor shkaf-stellaj joylashtiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSanitariya jihozlarini oʻrnatish balandligi xona polidan jihozning chetigacha hisoblanganda quyidagicha boʻlishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyasli yoshidagi bolalar uchun yuz-qoʻl yuvgichlar — 0,4 m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишilk yoshdagi ikkinchi guruh va birinchi kichik guruh bolalari uchun chuqur dush poddoni (dush toʻri poddon tubidan 1,5 m balandlikda joylashganda) — 0,6 m.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.6. Bufetxonalar, bolalar va xodimlar hojatxonalari, kir yuvish xonalari, izolyator va boshqa tibbiy maqsadlardagi xonalar, yuvinish xonalari hamda xoʻjalik ehtiyojlari uchun moʻljallangan suv taqsimlash joʻmraklari aralashtirgichlar bilan birga issiq va sovuq suv bilan taʼminlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.7. Markazlashgan suv taʼminoti mavjud boʻlmagan hollarda oshxona, izolyator va boshqa tibbiy maqsadlardagi xonalar, kir yuvish xonasi va hojatxonalarga suv mexanizatsiyalashgan usulda yetkazib berilishi lozim. Qoʻlyuvgichlar va dushlarga beriladigan suv harorati 37 °C dan past va 60 °C dan yuqori boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. ISITISH VA SHAMOLLATISH TIZIMLARIGA QOʻYILADIGAN TALABLAR
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.1. Bolalar uyi binolari jamoat binolari va inshootlarida isitish, shamollatish va havoni moʻtadillashtirishga qoʻyiladigan talablarga muvofiq markaziy isitish va shamollatish tizimlari bilan jihozlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.2. Binolarni issiqlik bilan taʼminlash IEM, tuman va mahalliy qozonxonalarning issiqlik tarmoqlaridan zaxira ulanish orqali amalga oshirilishi kerak. Avtonom yoki gazli isitish tizimlaridan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.3. Isitish moslamalari sifatida birinchi qavatlardagi beton pol panellariga oʻrnatilgan radiatorlar, quvursimon isitish elementlaridan foydalanish mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.4. Isitish moslamalari yuzasining harorati 80 °C dan oshmasligi kerak. Bolalarning kuyishi va jarohatlanishiga yoʻl qoʻymaslik uchun isitish moslamalari olinadigan yogʻoch panjaralar bilan toʻsilishi lozim. Yogʻoch-qirindili plitalar (DSP) va boshqa polimer materiallardan yasalgan toʻsiqlardan foydalanish tavsiya etilmaydi. Burchakdagi xonalarda havo harorati 2 °C ga yuqoriroq boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.5. Qishki davrda binoning birinchi qavatida joylashgan guruh xonalarida polning harorati kamida 22 °С boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.6. Bolalar boʻladigan xonalarda havoning nisbiy namligi 40 — 60%, oshxona va kir yuvish xonasida esa 60 — 70% boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.7. Barcha xonalar har kuni bolalar yoʻqligida bir necha marta shamollatiladi. Eng samarali usul — yelvizak va burchaklama shamollatishdir.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишShamollatish davomiyligi tashqi havo harorati, shamol yoʻnalishi va isitish tizimining samaradorligiga bogʻliq.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYelvizakli shamollatish har 1,5 soatda kamida 10 daqiqa davomida oʻtkaziladi. Shamollatish bolalar yoʻqligida oʻtkazilib, ular sayrdan yoki mashgʻulotdan qaytishidan 30 daqiqa oldin yakunlanadi. Shamollatish vaqtida xonadagi havo haroratining qisqa muddatga, lekin koʻpi bilan 2 — 4 °С ga pasayishiga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYilning iliq vaqtida barcha xonalarni bir tomonlama keng aeratsiya qilishga bolalar ishtirokida yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHojatxonalar orqali shamollatishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.8. Yotoqxonalarda bolalarni yotqizishdan oldin yelvizakli shamollatish oʻtkaziladi. Yilning sovuq vaqtida framuga va darcha (fortochka)lar bolalar uxlashga yotishidan 10 daqiqa oldin yopiladi; uyqu paytida bir tomondan ochiladi va bolalar uygʻonishidan 30 daqiqa oldin yopiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.9. Havo harorati xonaning vazifasi va bolalarning yoshiga qarab tabaqalashtirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.10. Bolalarning jismoniy faolligi oʻrtacha boʻlganda, ularni xonadagi havo haroratiga mos ravishda kiyintirish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.11. Bolalar boʻladigan barcha asosiy xonalardagi havo harorati ichki devorga 0,8 — 1,0 m balandlikda mahkamlangan maishiy termometr yordamida nazorat qilib boriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. XONALARNING SANITARIYA HOLATIGA QOʻYILADIGAN TALABLAR VA DEZINFEKSIYA TADBIRLARI
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.1. Barcha xonalar kuniga 2 marta yuvish vositalaridan foydalangan holda nam usulda tozalanadi. Xonalarni tozalash vaqtida deraza yoki tuynuklar ochiq boʻlishi kerak. Ayniqsa, tez ifloslanadigan yuzalar (eshik va shkaf tutqichlari, deraza tokchalari, oʻchirgichlar, qattiq mebellar va b.) hamda chang toʻplanadigan joylar (plintuslar yoni va mebel ostidagi pollar, radiatorlar, yoritish moslamalarining armaturalari, ventilyatsiya panjaralari va b.) yaxshilab yuviladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш“Yotoqxonalar”da nam tozalash ishlari tungi va kunduzgi uyqudan soʻng, “Guruh xonalari”da esa har bir ovqatlanishdan keyin amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишGuruh xonalaridagi stollar har bir ovqatlanishdan oldin va keyin maxsus latta bilan issiq suv va sovun yordamida yuviladi. Bu latta yuvilib, quritiladi va qopqoqli, maxsus markirovka qilingan idishda quruq holda saqlanadi. Stullar, yoʻrgaklash stollari, manejlar va boshqa jihozlar, shuningdek, taglik kleyonkalar va kleyonkali koʻkrakchalar har kuni issiq suv va sovun bilan artiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTexnik maqsadlar uchun (guruh xonasini, hojatxonani tozalash va h.k.) suv faqat maxsus joʻmrakdan olinishi lozim. Ishlatilgan suv unitazga quyilib, soʻngra ruxsat etilgan preparatlardan biri bilan dezinfeksiya qilinadi (3-ilova).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.2. Gilamlar har kuni changyutgich bilan tozalanadi va nam choʻtka bilan artiladi yoki buning uchun maxsus ajratilgan maydonchalarda qoqiladi, soʻng nam choʻtka bilan tozalanadi. Yiliga bir marta kimyoviy usulda quruq tozalanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишJonli tabiat burchaklari jihozlangan xonalarda har kuni nam tozalash ishlari oʻtkaziladi, qafaslar, oxurlar tozalanadi, toʻshamalar almashtiriladi, suv idishlari yuvilib, ulardagi suv yangilanadi. Ikki haftada bir marta qafaslar, oxurlar, suv idishlari dezinfeksiya qilinishi, soʻngra oqar suv bilan yuvilib, quritilishi zarur. Dezinfeksiyadan keyin qafasga toza toʻshama solinadi va yem qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.3. Sanitariya-texnika uskunalari epidemiologik vaziyatdan qatʼi nazar zararsizlantirilishi shart. Tuvaklar har foydalanishdan soʻng choʻtkalar va yuvish vositalari yordamida yuviladi. Vannalar, chanoqlar, unitazlar kuniga ikki marta dezinfeksiyalovchi vositalar yordamida choʻtkalar bilan tozalanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.4. Hojatxona tozalash anjomlari (lattalar, chelaklar, choʻtkalar) yaqqol koʻrinadigan rang bilan belgilanadi va hojatxonadagi maxsus shkafda saqlanadi. Barcha tozalash anjomlari ishlatilgandan soʻng yuvish vositalari bilan issiq suvda yuviladi va quritiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.5. Dezinfeksiyalovchi eritmalar (toʻq rangli idishlarda) va yuvish vositalari bolalar qoʻli yetmaydigan joylarda saqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.6. Barcha xonalarda umumiy tozalash ishlari oyiga bir marta yuvish va dezinfeksiyalash vositalaridan foydalangan holda oʻtkaziladi. Derazalar ichki va tashqi tomonidan ifloslanishiga qarab, lekin yiliga kamida 2 marta (bahorda va kuzda) yuviladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.7. Epidemiologik vaziyat murakkablashganda, infeksiya tarqalishining oldini olish maqsadida davlat sanitariya-epidemiologiya nazorati talablariga muvofiq qoʻshimcha chora-tadbirlar koʻriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.8. Yilning issiq vaqtida hasharotlar uchib kirishining oldini olish uchun deraza va eshiklarga koʻzlarining oʻlchami 2 — 2,2 mm dan oshmaydigan metall toʻr yoki sintetik mato tutilishi kerak. Xonalar ichidagi pashshalarga qarshi kurashish uchun bolalarning qoʻli yetmaydigan joylarda yopishqoq lentalar va pashshaqopqonlardan foydalanish mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.9. Soʻrma shamollatish tizimlarining jalyuzali panjaralari ochiq turishi kerak; ularni faqat xona va tashqi havo harorati keskin farq qilgandagina yopish lozim. Ular ifloslanishiga qarab changdan tozalanadi. Soʻrma shamollatish shaxtalarini tozalash yiliga kamida 2-marta oʻtkaziladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.10. Guruh xonalari ishlab turgan vaqtda hech qanday taʼmirlash ishlarini olib borishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.11. Sotib olingan oʻyinchoqlar (ichiga yumshoq narsa tiqilganlaridan tashqari) guruhga olib kirilishidan oldin 15 daqiqa davomida oqar suvda (harorati 37 °C) sovun bilan yuviladi va soʻngra ochiq havoda quritiladi. Rezina, koʻpikli poliuretan, koʻpikli lateks, plastizol oʻyinchoqlarni yuvish paytida ularni yaxshilab siqib, suvidan xalos qilish zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.12. Oʻyinchoqlar har kuni ikki mahal yuviladi. Qoʻgʻirchoq kiyimlari kirlanishiga qarab bolalar sovuni bilan yuviladi va dazmollanadi. 3 yoshgacha boʻlgan bolalarning oʻyinlari uchun ichiga yumshoq narsa tiqilgan oʻyinchoqlardan foydalanish taqiqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.13. Tukli koʻpikli lateks oʻyinchoqlarga ishlab chiqaruvchi zavodning yoʻriqnomasiga muvofiq ishlov beriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.14. Koʻp marotaba qoʻllaniladigan tibbiy asboblar Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligining amaldagi meʼyoriy hujjatlariga muvofiq dezinfeksiya qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBir martalik steril asboblardan foydalanib, soʻng ularni zararsizlantirish va utilizatsiya qilish afzalroqdir.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.15. Choyshab va sochiqlar kirlanishiga qarab, lekin haftada kamida bir marta almashtiriladi. Barcha jildlar markalanadi. Yostiq jildlaridan tashqari barcha choyshablar oyoq tomoniga markalanadi. Har bir bola uchun yuz va oyoq sochiqlarini qoʻshib hisoblaganda uchta choyshablar toʻplami va ikki smena matras gʻilofi boʻlishi kerak. Toza choyshablar qoplarda olib kelinadi va shkaflarda saqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.16. Ishlatilgan choyshablar maxsus bakka, qopqoqli chelakka, kleyonkali, plastmassali yoki ikki qavat matodan tikilgan qopga solinadi. Kir choyshablar kir yuvish xonasiga (yoki maxsus xonaga) olib boriladi. Mato qoplar kirga topshiriladi, kleyonkali va plastmassali qoplar esa issiq sovunli yoki sodali eritma bilan ishlovdan oʻtkaziladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.17. Toʻshak anjomlari: matraslar, yostiqlar, uyqu xaltalari har bir umumiy tozalash vaqtida derazalar ochiq holda toʻgʻridan-toʻgʻri yotoqxonalarda shamollatilishi, vaqti-vaqti bilan ochiq havoga olib chiqilishi kerak. Yilda bir marta toʻshak anjomlari kimyoviy tozalanadi yoki dezinfeksiya kamerasida ishlovdan oʻtkaziladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.18. Bolalarni yuvintirish uchun mochalkalar ishlatilgandan soʻng 15 daqiqa davomida dezinfeksiyalovchi eritmaga ivitib qoʻyiladi, oqar suvda chayiladi, quritiladi va toza mato qoplarda saqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.19. Zaruratga koʻra, Bolalar uyida dezinseksiya va deratizatsiya oʻtkazilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8. XONALARNI JIHOZLASHGA DOIR TALABLAR
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.1. Asosiy xonalarning jihozlari gigiyenik va pedagogik talablarni inobatga olgan holda bolalarning boʻyi va yoshiga mos boʻlishi lozim. Nosozlik yoki nuqsonlari boʻlgan jihoz va mebellardan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.2. Bolalar uylarining asosiy xonalari uchun zarur jihozlar roʻyxati 7-jadvalda keltirilgan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишGOST 26682-85 “Maktabgacha taʼlim muassasalari uchun mebel. Funksional oʻlchamlar”.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишGOST 16371-93 “Mebel. Umumiy texnik shartlar”.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишStollar, stullar va karavotlarning oʻlchamlari GOST talablariga mos boʻlishi kerak
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш19301.1-94 “Maktabgacha yoshdagi bolalar mebeli. Stollarning funksional oʻlchamlari.”, GOST 19301.2-94 “Maktabgacha yoshdagi bolalar mebeli.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишStullarning funksional oʻlchamlari.”, 19301.3-94 “Maktabgacha yoshdagi bolalar mebeli. Karavotlarning funksional oʻlchamlari.”
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7-jadval | |||
Bolalar uylarining asosiy xonalari uchun jihozlar roʻyxati | |||
Nomi | Bitta xona uchun miqdori yasli yoshidagi guruh | ||
Kichik | Oʻrta | Katta | |
Qabulxona | |||
Yoʻrgaklash stoli 350x730x730 | 1 | - | - |
Kiyinish uchun oʻrindiq 280x900x250 | - | 1 | 2 |
Goʻdak yoshidagi bolalar kiyimlari uchun oʻn oʻrinli shkaf 1950x1350x300 | 1 | 1 | 1 |
Bolalar kiyimlari uchun besh oʻrinli shkaf | - | 3 | |
Xodimlar kiyimlari uchun shkaf | 1 | 1 | 1 |
Tarbiyachi uchun stol | 1 | 1 | 1 |
Tarbiyachi uchun stul | 1 | 1 | 1 |
Oʻyin xonasi | |||
4 oʻrinli bolalar toʻplami: stol va 4 ta stul, 00-raqamli | 1 | 1 | - |
0-raqamli | - | 3 | 2 |
1-raqamli | 2 | 2 | 2 |
Ovqatlantirish uchun stol 750x1100x700 | 1 | - | - |
Oyoqqoʻygichli bolalar kreslosi 490x280x320 | - | 1 | 2 |
Tabiat burchagi uchun mebel toʻplami | - | 1 | 1 |
Umumiy seksiyali manej 800x2400x1200 | 1 | - | - |
Sirpanchiq-manej | - | 1 | - |
Sirpanchiqli tepalik 1050x600x2700 | - | - | 1 |
Stol-toʻsiq 450x600x400 | 1 | - | - |
Oʻyinchoqlar va oʻquv qoʻllanmalari uchun shkaf 350x1050x400 | 1 | 2 | 2 |
Yirik qurilish materiallari uchun shkaf | - | - | 1 |
Divan | 1 | 1 | 1 |
Panjarali bolalar karavoti | 2 | - | - |
Yoʻrgaklash stoli | 1 | - | - |
Yotoqxona | |||
Panjarali bolalar karavoti, 1-tur | 10 | 13 | - |
Bolalar karavoti, II-tur | - | - | 15 |
Shaxsiy kiyimlar toʻplami uchun shkaf 1350x1050x400 | 1 | 1 | 1 |
Hojatxona | |||
Yoʻrgaklash stoli | 1 | - | - |
Xoʻjalik anjomlari uchun shkaf 1350x600x400 | 1 | 1 | 1 |
Tuvaklar uchun shkaf 1350x1050x300 | 1 | 1 | 1 |
Sochiqlar uchun 5 oʻrinli devorga yoki polga oʻrnatiladigan ilgich 600x520x140 | 2 | 3 | 3 |
Bufetxona | |||
Chanoqli stol-shkaf 850x800x600 | 1 | 1 | 1 |
Oshxona stol-shkafi 850x400x600 | 1 | 1 | 1 |
Osma shkaf 600x800x300 | 1 | 1 | 1 |
Idish quritish uchun osma shkaf 600x800x300 | 1 | 1 | 1 |
Tarqatish stoli | 1 | 1 | 1 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишStullar stol bilan bir toʻplamda boʻlishi — bir mebel guruhiga tegishli boʻlib, markirovka qilinishi lozim. Bolalar uchun mebel tanlash antropometrik koʻrsatkichlar hisobga olingan holda amalga oshirilishi kerak (8-jadval).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8-jadval | ||||
Stollar va stullarning funksional oʻlchamlari | ||||
Bolalarning boʻy guruhi (mm) | Mebel guruhi | Markirovka rangi | Stol balandligi (mm) | Stul oʻrindigʻining balandligi (mm) |
850 gacha | 00 | Oq | 340 | 180 |
850 dan 1000 gacha | 0 | Yashil | 400 | 220 |
1000 — 1150 | 1 | Moviy | 460 | 260 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBolalar karavotlari ikki turda ishlab chiqariladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI — 3 yoshgacha boʻlgan bolalar uchun panjarali va yotogʻining balandligi oʻzgaruvchan bolalar karavoti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишII — 3 yoshdan oshgan bolalar uchun bolalar karavoti.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYoʻrgaklash stoli. Funksional oʻlchamlari (mm) | ||||
Oʻlcham nomi | Mahsulot nomi | |||
Yoʻrgaklash stoli | Bolalar kiyimlari toʻplamlarini saqlash uchun surma qismli yoʻrgaklash-massaj stoli | Surma qism bolalar kiyimlari toʻplamlarini saqlash uchun yoʻrgaklash-uqalash stoli | Servirovka stoli | |
Ishchi sirtining uzunligi l, | kamida 730 | kamida 730 | kamida 670 | koʻpi bilan 700 |
Bolalar kiyimlari toʻplamlarini saqlash uchun katakchaning uzunligi l1, kamida | - | - | 120 | - |
Ishchi sirtining kengligi b | kamida 900 | kamida 900 | kamida 300 | koʻpi bilan 540 |
Ishchi sirtining balandligi h | 850 | 850 | koʻpi bilan 660 | koʻpi bilan 700 |
Poldan tokchaning pastki qirrasigacha boʻlgan masofa hʼ | 480-520 | - | - | 400 — 440 |
Toʻsuvchi bortik balandligi h2 | 50 — 80 | 50 — 80 | 50 — 80 | 50 — 80 |
Bolalar kiyimlari toʻplamini saqlash uchun katakchaning balandligi h3 , kamida | - | - | 120 | - |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBolalar kiyimlari toʻplamlarini saqlash uchun surma seksiyali yoʻrgaklash-uqalash stoli
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-chizma. Yoʻrgaklash-uqalash stolining saqlash uchun moʻljallangan surma qismi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишServirovka stoli.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEslatma: servirovka stolining yon tomonida poldan kamida 450 va 700 mm balandlikda tutqichlari boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9-jadval | ||
Manejning funksional oʻlchamlari | ||
Oʻlcham nomi | Oʻlcham | |
Umumiy manej | Toʻsiq (baryer) | |
Bitta seksiyaning uzunligi l, kamida | 1200 | 1200 |
Vertikal va gorizontal toʻsinlar orasidagi masofa l1 | 80 — 100 | 80 — 100 |
Oʻyinchoqlar uchun tokchaning uzunligi l2, kamida | - | 300 |
Seksiyaning kengligi b, kamida | 1200 | 300 — 400 |
Oʻyinchoqlar uchun tokchaning kengligi b1, kamida | 150 | 150 |
Poldan toʻsiqning yuqori qirrasigacha boʻlgan masofa h | 950 | 500 |
Taglikning poldan balandligi h1: | ||
2-5 oylikkacha | 500 | - |
5-9 oylikkacha | 300 | - |
Taglikdan birinchi gorizontal toʻsingacha boʻlgan masofa h2 | 240 | - |
Oʻyinchoqlarni osish uchun olinadigan shtanganing toʻsiqning yuqori qirrasidan balandligi h3 | 450 | - |
Oʻyinchoqlar uchun tokcha bortigining balandligi h4 | 40 — 80 | 40 — 80 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7-chizma Vertikal va gorizontal toʻsinlarning diametri 10 — 15 mm ga teng boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBoshqa bolalar mebellarining funksional oʻlchamlari GOST 26682-85 va “MTTlarda bolalar maktabgacha mebellaridan foydalanish toʻgʻrisida”gi uslubiy tavsiyalarda keltirilgan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишGuruh xonalarida jihozlarni joylashtirish xonani zonalarga ajratishni (ovqatlanish, mashgʻulotlar, sokin va harakatli oʻyinlar zonalari va h.k.) hisobga olgan holda, harakatli oʻyinlar uchun koʻproq joy qoldirib amalga oshirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишGuruh xonalarida stollarni joylashtirishda quyidagi talablarga rioya qilish zarur:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишstollar yorugʻlik tushadigan devor yoniga, yorugʻlik albatta chap tomondan tushadigan qilib oʻrnatiladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишchapaqay bolalar uchun individual ish joylari yorugʻlik oʻng tomondan tushadigan qilib tashkil etiladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишikki oʻrinli stollar koʻpi bilan uch qator qilib oʻrnatiladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtoʻrt oʻrinli stollar koʻpi bilan ikki qator qilib oʻrnatiladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишstollar qatorlari orasidagi masofa kamida 0,5 m boʻlishi kerak;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbirinchi qator stollaridan yorugʻlik tushadigan devorgacha boʻlgan masofa — 1 m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbirinchi stollardan doskagacha boʻlgan masofa — 2,5 — 3 m (qarash burchagi kamida 45° ni tashkil etishi lozim);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdoskaning oʻlchami — 0,75 — 1,5 m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdoskaning pastki chetidan polgacha boʻlgan balandlik — 0,7-0,8 m.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMashgʻulotlarda bolalar sogʻligʻi, koʻrish va eshitish qobiliyati hisobga olingan holda oʻtqaziladi. Tez-tez shamollaydigan bolalarni deraza va eshiklardan uzoqroqqa, eshitishi past va yaqinni yomon koʻradigan bolalarni esa boʻylariga mos keladigan birinchi stollarga oʻtqazish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.3. Ilk yasli yoshidagi bolalar uchun guruh xonalarining yorugʻ qismiga, derazalarga parallel ravishda va ulardan kamida 1,0 m masofada uzun tomoni bilan manejlar oʻrnatiladi. Bolalarning emaklashi uchun polga toʻsiq bilan chegaralangan joy ajratiladi, balandligi 0,8 metrdan oshmaydigan va sirpanchiq qismining uzunligi 0,9 m boʻlgan narvonli tepaliklar, uzunligi 1,5 m, eni 0,4 m va tutqichlarining balandligi 0,45 m boʻlgan koʻprikchalar oʻrnatiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBufetxona yaqinida 8 — 12 oylik bolalarni ovqatlantirish uchun tortib chiqariladigan oʻrindiqli maxsus stollar oʻrnatiladi (stolning balandligi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш0,7 — 0,75 m, oʻrindiqning stol ustki qismidan balandligi — 0,2 m). Yoʻrgaklash stoli qoʻlyuvgich yoniga joylashtiriladi, uning ustiga esa sochiqlar uchun ilgich oʻrnatiladi. Yoʻrgaklash stoli yoniga iflos kiyimlar uchun qopqoqli idish qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.4. 1,5 yosh va undan katta bolalar uchun guruh xonalarida stol va stullar guruhdagi bolalar soniga muvofiq oʻrnatiladi: kichik va oʻrta guruh bolalari uchun — 4 oʻrinli stollar; katta va tayyorlov guruhlari bolalari uchun esa ustki qismining qiyaligi 30° gacha oʻzgaradigan 2 oʻrinli stollar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.5. Guruh xonalarida 1,5 — 3 yoshli bolalar uchun quyidagi jismoniy tarbiya anjomlari koʻzda tutilishi lozim: narvon-zinapoya (balandligi — 1,0 m, eni — 0,9 m, toʻsinlari orasidagi masofa — 0,13 m), gimnastika devori (balandligi — 1,5 m, eni — 1,3 m, toʻsinlari orasidagi masofa — 0,15 m), emaklab oʻtish uchun snaryadlar, qirrali taxtalar, gimnastika oʻrindiqlari va shu kabilar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишJismoniy tarbiya uskunalari va anjomlarini sport burchagi shaklida guruhlarga ajratish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.6. Qabul va yechinish xonalari bolalar hamda xodimlarning ustki kiyimlari uchun shkaflar bilan jihozlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBolalarning kiyim-kechaklari va poyabzallari uchun moʻljallangan shkaflar mahkamlanishi hamda bosh kiyimlar uchun alohida yacheyka-tokchalar va ustki kiyimlar uchun ilgaklar bilan jihozlanishi lozim. Har bir shaxsiy shkaf markirovka qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIlk yasli yoshidagi bolalarni koʻzdan kechirish va kiyimlarini almashtirish uchun qabulxona yoʻrgaklash stollari, ish stollari va stullar, yuz-qoʻl yuvgich bilan jihozlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYechinish xonasida sayr paytida foydalaniladigan oʻyinchoqlar uchun maxsus stellaj oʻrnatiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.7. Yumshoq toʻldirilgan va penolateks tukli oʻyinchoqlardan faqat didaktik qoʻllanma sifatida foydalanish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.8. Telekoʻrsatuvlar va videofilmlarni tomosha qilish uchun diagonali 59 — 69 sm boʻlgan televizorlardan foydalaniladi. Ularni oʻrnatish balandligi — 1 — 1,3 m. Koʻrsatuvlarni tomosha qilish paytida bolalar ekrandan 2-3 m dan yaqin va 5 — 5,5 m dan uzoq boʻlmagan masofaga joylashtiriladi. Stullar (bir guruhga moʻljallab) 4-5 qator qilib qoʻyiladi; stullar qatorlari orasidagi masofa — 0,5-0,6 m; bolalar boʻylariga qarab oʻtqaziladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.9. Ekologik makonlarni (guruh tabiat burchaklari, tabiat xonalari, fitobogʻ, fitobar va boshqalar) tashkil etishda quyidagi talablarga rioya qilinadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhayvonlar va oʻsimliklar bolalar hamda kattalar uchun xavfsiz boʻlishi, saqlash va parvarishlashda ortiqcha talab qilmasligi kerak;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишakvarium, qafas va gullarni joylashtirish xonadagi tabiiy yoritilganlik darajasini pasaytirmasligi kerak;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhayvonlar veterinariya nazoratining ruxsati bilan qabul qilinadi (hisobga qoʻyish, oʻz vaqtida emlash, gigiyenik muolajalar);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdaydi hayvonlarni qabul qilish mumkin emas;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhayvonlar bolalarning yoshi va sogʻligʻi holatini hisobga olgan holda tanlanadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhavoni chang va bakteriyalardan tozalaydigan, zararli moddalarni yutadigan va xonadagi allergenlarni bartaraf etadigan oʻsimliklarga afzallik berish lozim;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtozalikni saqlash uchun hayvonlar va oʻsimliklar har kuni parvarish qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTabiat xonasi issiq va sovuq suv taʼminoti hamda kanalizatsiya tizimiga ulanadi, shuningdek, anjomlar va ozuqa saqlash uchun stellajlar bilan jihozlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.10. Yotoqxonalar statsionar karavotlar bilan jihozlanadi. 3 yoshgacha boʻlgan bolalar karavotlari quyidagi oʻlchamlarga ega boʻlishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишuzunligi — 120 sm;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишeni — 60 sm;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишpanjarasining poldan balandligi — 95 sm;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyotadigan joyining poldan oʻzgaruvchan balandligi — 30 — 50 sm oraligʻida.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYon panjarasining balandligini kamida 15 sm ga pasaytirish imkoniyati nazarda tutilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYengillashtirilgan, transformatsiya qilinadigan bir sathli karavotlarning yangi turlaridan foydalanishga, agar ularning sanitariya qoidalariga muvofiqligi toʻgʻrisida sanitariya-epidemiologiya xulosasi mavjud boʻlsa, yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.11. 3-4 yoshli bolalar uchun karavotning uzunligi 140 sm, eni — 60 sm va balandligi — 30 sm ni tashkil etadi. Bolalarning jarohatlanishiga yoʻl qoʻymaslik maqsadida statsionar ikki yarusli karavotlardan foydalanilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.12. Karavotlar quyidagi minimal oraliq masofalarga rioya qilingan holda joylashtiriladi: karavotlarning uzun tomonlari oʻrtasida — 0,65 m, tashqi devorlardan — 0,6 m, isitish moslamalaridan — 0,2 m, ikkita karavotning bosh qismlari oʻrtasida — 0,3 m.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.13. Oʻrnatma mebellardan foydalanishga sanitariya-epidemiologiya xulosasi mavjud boʻlgandagina ruxsat etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.14. Bolalar individual choyshablar, sochiqlar va shaxsiy gigiyena vositalari bilan taʼminlanishi kerak. Kichik yoshdagi bolalar uchun bir martalik tagliklardan foydalanishga sanitariya qoidalariga muvofiqligi toʻgʻrisida sanitariya-epidemiologiya xulosasi mavjud boʻlgandagina yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.15. Hojatxonalarga bolalar sochiqlari va shaxsiy gigiyena vositalari uchun alohida katakchali devorga oʻrnatiladigan yoki osma ilgaklar, xoʻjalik javonlari, tozalash anjomlari uchun javon oʻrnatiladi. Barcha statsionar uskunalar ishonchli tarzda mahkamlangan boʻlishi shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1,5 yoshgacha boʻlgan yasli yoshidagi bolalar hojatxonalariga tuvaklarni saqlash uchun katakchali javonlar (stellajlar) oʻrnatiladi. Tuvaklar markirovka qilingan boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBir martalik tagliklarni havo namligi yuqori boʻlgan xonalarda saqlashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9. OSHXONA USKUNALARI, MAHSULOTLARNI YETKAZIB BERISH VA SAQLASHGA DOIR TALABLAR
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.1. Oshxonaning tuzilishi, jihozlanishi va saqlanishiga qoʻyiladigan talablar umumiy ovqatlanishni tashkil etish, ularda oziq-ovqat mahsulotlari va xomashyosini tayyorlash hamda muomalada boʻlishiga oid sanitariya qoidalari va meʼyorlariga, shuningdek, oshxonalarda ishlash chogʻida mehnatni muhofaza qilish boʻyicha namunaviy yoʻriqnomaga muvofiq boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.2. Texnologik uskunalar, anjomlar, idish-tovoqlar va tara idishlari sanitariya qoidalariga muvofiqligi toʻgʻrisida sanitariya-epidemiologiya xulosasiga ega boʻlgan materiallardan tayyorlanadi hamda xom va tayyor mahsulotlar uchun markirovka qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.3. Ovqat tayyorlash uchun elektr asbob-uskunalar (sharbat chiqargichlar, mikserlar, artish mashinalari va h.k.) va elektr plitalardan foydalaniladi. Gazlashtirilgan hududlarda gaz plitalarini oʻrnatishga yoʻl qoʻyiladi. Yangi qurilayotgan va rekonstruksiya qilinayotgan muassasalarda koʻmir, oʻtin, qattiq yoqilgʻida ishlaydigan plitalarni oʻrnatish taqiqlanadi. Oshxona binosi soʻrma ventilyatsiya bilan jihozlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.4. Yuvish va zararsizlantiruvchi vositalarni qoʻllash boʻyicha yoʻriqnoma ushbu vositadan foydalanadigan barcha xodimlarga (amalga oshirilayotgan ishlov berishning aniq tartibini hisobga olgan holda) yetkazilishi shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBufetxonalarda, oshxona va idish-tovoqlarni yuvish xonalarida, shuningdek anjomlarga ishlov berish uchun foydalaniladigan barcha vannalar yoniga idish-tovoqlarni yuvish va anjomlarga ishlov berish tartibi toʻgʻrisidagi yoʻriqnomalar osib qoʻyiladi. Ularda ayni paytda qoʻllanilayotgan yuvish va zararsizlantiruvchi vositalarning konsentratsiyasi hamda ishchi eritmalarni tayyorlash qoidalari koʻrsatiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYuvish va zararsizlantiruvchi vositalar quruq, yaxshi shamollatiladigan binoda saqlanadi. Eritmalar qopqogʻi zich yopiladigan toʻq rangli shisha idishlarda, yorugʻlik va namlik taʼsiridan himoyalangan holda, koʻpi bilan 5 kun saqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.5. Oshxona idishlarini yuvish uchun VM-1, VM-2, VM-1A, VM-2A turidagi (zanglamaydigan poʻlat, alyuminiy, dyuralyuminiy va boshqa materiallardan yasalgan kamida 2 dona) metall vannalardan foydalaniladi. Ularga smesitellar oʻrnatilib, issiq va sovuq suv tortiladi. Suv olinadigan nuqtada issiq suv harorati kamida 65 °C boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSuvli isitish tizimidagi issiq suvdan texnologik, xoʻjalik-maishiy maqsadlarda foydalanilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVanna kanalizatsiyaga ulanadigan joyda qabul qilish voronkasining yuqori qismidan kamida 20 mm havo oraligʻi qoldirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.6. Qozonlar ovqat qoldiqlaridan tozalangach, yuvish vositalari qoʻshilgan, harorati 40 °C dan past boʻlmagan issiq suvda yuviladi, dush moslamali shlang yordamida issiq suv bilan chayiladi va panjarali javonlarda yoki stellajlarda toʻntarilgan holda quritiladi. Toza oshxona idishlari poldan kamida 0,5 m balandlikdagi javonlarda saqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.7. Goʻsht maydalash taxtalari va mayda yogʻoch anjomlar (kurakchalar, aralashtirgichlar va b.) avval yuvish vositalari qoʻshilgan issiq suvli (50 °C) birinchi vannada yuviladi, soʻngra ikkinchi vannada harorati 65 °C dan past boʻlmagan issiq suvda chayiladi, ustidan qaynoq suv quyiladi va yaxshilab quritiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMetall anjomlar yuvilgandan soʻng duxovkada qizdirib olinadi; goʻshtqiymalagichlar ishlatib boʻlingach, qismlarga ajratiladi, yuviladi, ustidan qaynoq suv quyiladi va puxta quritiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.8. Har bir guruh uchun ovqatlanish va choy idishlari alohida ajratiladi. Idishlar fayans yoki chinnidan (likop, likopcha, piyola), oshxona anjomlari esa (qoshiq, sanchqi, pichoq) zanglamaydigan poʻlatdan yasalgan boʻlishi mumkin. Qirrasi uchgan, darz ketgan, singan, shakli oʻzgargan, siri koʻchgan idishlardan, shuningdek, plastmassa va alyuminiydan yasalgan anjomlardan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBir vaqtda foydalaniladigan oshxona idishlari va anjomlari soni guruhdagi bolalarning roʻyxat boʻyicha soniga mos kelishi shart. Xodimlar uchun alohida idish-tovoq boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIdish-tovoqlar bufetda saqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIdish-tovoqlar va oshxona anjomlari har bir guruh xonasining bufetiga oʻrnatilgan 2 yoki 3 boʻlmali vannalarda yuviladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOshxona idishlari oziq-ovqat qoldiqlaridan mexanik tozalanib, yuvish vositalari yordamida harorati 45 °C dan past boʻlmagan suvda (birinchi vanna) yuviladi, soʻngra dush nasadkali egiluvchan shlang bilan harorati 65 °C dan past boʻlmagan issiq oqar suvda (ikkinchi vanna) chayiladi va maxsus panjaralarda quritiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишPiyolalar birinchi vannada yuvish vositalari bilan issiq suvda yuviladi, ikkinchi vannada issiq oqar suvda chayiladi va quritiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOshxona anjomlari mexanik tozalangach va yuvish vositalari bilan yuvilgach (birinchi vanna), issiq oqar suvda (ikkinchi vanna) chayiladi. Toza oshxona anjomlari oldindan yuvilgan metall kassetalarda dastalari yuqoriga qaratilgan holda tik saqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYuqumli kasallik holatlari yuzaga kelganda, idish-tovoqlar belgilangan tartibda zararsizlantiriladi (dezinfeksiya qilinadi). Idishlarni zararsizlantirish uchun har bir guruh xonasiga oʻrnatiladigan quritish shkafidan foydalanish tavsiya etiladi. U mavjud boʻlmagan taqdirda, idishlarni dezinfeksiyalovchi eritmaga ivitib qoʻyish uchun har bir guruhda qopqoqli maxsus idish boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.9. Yasli guruhlarida sutli aralashmalardan keyin shishachalar choʻtka (yorsh) va yuvish vositalari yordamida iliq oqar suvda yuviladi, soʻngra avtoklavda 120 °C haroratda 45 daqiqa davomida sterillanadi yoki 15 daqiqa suvda qaynatilib, markirovkalangan va qopqogʻi yopiq sirlangan idishda saqlanadi. Choʻtkalar ishlatilganidan keyin oqar suvda yuviladi va 30 daqiqa qaynatiladi, quritilib, quruq holda saqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEmziklar (soʻrgʻichlar) ishlatilganidan soʻng yuviladi, 15 — 20 daqiqaga 2 foizli ichimlik sodasi eritmasiga ivitib qoʻyiladi, keyin suvda chayiladi, 30 daqiqa suvda qaynatiladi va qopqogʻi yopiq, markirovkalangan idishda saqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.10. Oshxonadagi ishchi stollar va guruh xonalaridagi stollar har bir ovqatlanishdan soʻng maxsus latta bilan, yuvish vositalari qoʻshilgan issiq suvda yuviladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEpidemiologik vaziyat murakkablashganda idish yuvish mochalkalari, choʻtkalari va stollarni artishga moʻljallangan lattalar 15 daqiqa davomida kalsinatsiyalangan soda qoʻshilgan suvda qaynatiladi yoki dezinfeksiyalovchi eritmaga ivitib qoʻyiladi, soʻngra kun oxirida yuvish vositasi bilan yuvib-chayiladi, quritiladi va maxsus markirovkalangan idishda saqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.11. Oshxona va guruh xonalaridagi oziq-ovqat chiqindilari qopqoqli, markirovkalangan metall chelaklarga yoki pedalli idishlarga yigʻiladi. Ular hajmining 2/3 qismidan koʻp boʻlmagan miqdorda toʻlishiga qarab tozalanadi. Har kuni kun oxirida chelaklar va idishlar toʻlgan-toʻlmaganidan qatʼi nazar, kanalizatsiya traplari ustida shlanglar yordamida tozalanadi, 2 foizli kalsinatsiyalangan soda eritmasi bilan yuviladi, soʻngra issiq suv bilan chayilib, quritiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.12. Oshxona binolarida har kuni tozalash ishlari amalga oshiriladi: pollar yuviladi, chang va oʻrgimchak toʻrlari artiladi, radiatorlar, deraza tokchalari tozalanadi; har hafta yuvish vositalaridan foydalangan holda devorlar, yoritish moslamalari yuviladi, oynalar chang va qurumdan tozalanadi va hokazo. Oyda bir marta barcha binolar, uskunalar va anjomlarni dezinfeksiya qilish bilan birga umumiy tozalash ishlarini oʻtkazish zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.13. Oshxona binolarida chivinlar, suvaraklar va kemiruvchilarga qarshi sanitariya-profilaktika chora-tadbirlari, ular paydo boʻlganda esa Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan belgilangan tartibda (5-ilova) ruxsat etilgan kimyoviy preparatlardan foydalangan holda qirish tadbirlari oʻtkaziladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.14. Oziq-ovqat mahsulotlariga ishlov berish uchun moʻljallangan stollar zanglamaydigan poʻlat yoki duraluminiydan yasalgan yaxlit metall boʻlishi kerak. Xom goʻsht va baliqqa ishlov berish uchun moʻljallangan stollarning usti (burchaklari yumaloqlangan) ruxlangan temir bilan qoplanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.15. Xom va tayyor mahsulotlarni boʻlish uchun alohida kesish stollari, pichoqlar hamda yoriqlari va tirqishlari boʻlmagan, silliq qilib randalangan qattiq navli yogʻochdan yasalgan taxtalar boʻlishi lozim. Plastmassa, yogʻoch-qirindili plita (DSP), yogʻoch-tolali plita (DVP), presslangan fanerdan yasalgan kesish taxtalaridan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.16. Kesish taxtalari va pichoqlar quyidagicha markirovka qilinishi kerak: “XGʻ” — xom goʻsht, “XT” — xom tovuq, “XB” — xom baliq, “XS” — xom sabzavotlar, “QGʻ” — qaynatilgan goʻsht, “QB” — qaynatilgan baliq, “QS” — qaynatilgan sabzavotlar, “Gastronomiya”, “Seld baligʻi”, “N” — non, “Koʻkatlar”, “S.Y.” — sariyogʻ.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.17. Tayyor ovqatni pishirish va saqlash uchun zanglamaydigan poʻlatdan yasalgan idishlardan foydalanish kerak. Alyuminiy va dyuralyuminiy idishlar faqat ovqat pishirish va uni qisqa muddat saqlash uchungina ishlatiladi. Kompotlar zanglamaydigan poʻlatdan yasalgan idishlarda tayyorlanadi. Sut qaynatish uchun alohida idish ajratiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.18. Oshxona va choy idishlari toʻplamlarining soni ovqatlanish paytida idish va anjomlarga qoʻshimcha ishlov bermagan holda bolalarning bir vaqtning oʻzida ovqatlanishini toʻliq taʼminlashi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.19. Oziq-ovqat mahsulotlarini tashish ularning saqlanishini taʼminlaydigan va ifloslanishdan himoya qiladigan sharoitlarda amalga oshirilishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.20. Tez ayniydigan mahsulotlar yopiq, markirovka qilingan idishlarda tashiladi. Yilning issiq faslida tez ayniydigan va oʻta tez ayniydigan mahsulotlar tashish harorati rejimini saqlashni taʼminlaydigan sovitiladigan yoki izotermik transportda (muzsiz 1 soat va muz bilan 3 soat) olib boriladi. Mahsulotlarni tashish uchun ajratilgan transport vositasi sanitariya pasportiga ega boʻlishi shart. Avtotransport kuzovining ichki qismi sanitariya ishlovi berish oson boʻlgan material bilan qoplanadi va javonlar bilan jihozlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.21. Oziq-ovqat xomashyosi va mahsulotlariga yoʻlda hamrohlik qiluvchi hamda ularni ortish va tushirish ishlarini bajaruvchi shaxslar sanitariya kiyimidan (xalat, qoʻlqop) foydalanadi, shuningdek, belgilangan namunadagi tibbiy koʻrikdan, laboratoriya tahlillaridan, kasbiy gigiyenik tayyorgarlikdan va attestatsiyadan oʻtganligi toʻgʻrisida qaydlari bor shaxsiy tibbiy daftarchaga ega boʻlishi shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.22. Mahsulotlarni tashishga moʻljallangan transport vositalari toza saqlanishi kerak. Ulardan odamlarni va boshqa turdagi yuklarni tashish uchun foydalanish taqiqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.23. Mahsulot tashuvchi transport vositasiga har kuni haydovchi tomonidan sanitariya ishlovi beriladi, dezinfeksiya esa 10 kunda bir marta oʻtkaziladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.24. Bazadan mahsulotlar olib kelinadigan idishlar markirovkalangan boʻlishi va faqat belgilangan maqsadda ishlatilishi lozim. Kleyonka va boshqa turdagi qoplar, metall va yogʻoch yashiklar, bidonlar, flyagalar ishlatib boʻlingach tozalanishi, 2 foizli kalsinatsiyalangan soda eritmasi (1 litr suvga 20 g preparat) qoʻshilgan suvda yuvilishi, qaynoq suv bilan chayilishi, quritilishi va ifloslanishdan himoyalangan joylarda saqlanishi kerak. Ularga ishlov berish maxsus ajratilgan xonada amalga oshiriladi. Mahsulotlarni tashish uchun oshxona anjomlaridan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.25. Bolalar uyiga keltiriladigan oziq-ovqat mahsulotlari ularning sanitariya talablariga muvofiqligi toʻgʻrisida sanitariya-epidemiologiya xulosasiga hamda respublikada amaldagi oziq-ovqat mahsulotlariga oid sanitariya qoidalari va meʼyorlari asosidagi muvofiqlik sertifikatlariga ega boʻlishi shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMahsulotlar sifatini omborchi va tibbiyot xodimi (xom mahsulotlar brakeraji) tekshiradi, tibbiyot xodimi maxsus jurnalga qayd etib boradi. Kuzatuv hujjatlarisiz, saqlash muddati oʻtgan va aynish belgilari boʻlgan oziq-ovqat mahsulotlarini Bolalar uyiga qabul qilishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBolalar uyi hududidan yigʻib olingan sabzavot va meva hosilidan bolalar ovqatlanishida faqat sanitariya-epidemiologiya xulosasi mavjud boʻlgandagina foydalanishga ruxsat etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.26. Tez ayniydigan oziq-ovqat mahsulotlari amaldagi sanitariya qoidalari talablariga muvofiq sovutish kameralari yoki muzlatkichlarda +2 dan +6 °С gacha haroratda saqlanadi. Muzlatkich va sovutish kameralaridagi haroratni nazorat qilish uchun termometrlar oʻrnatiladi. Agar faqat bitta sovutish kamerasi mavjud boʻlsa, goʻsht, baliq va sut mahsulotlarini saqlash joylari bir-biridan qatʼiy ajratilishi hamda yuvish va ishlov berish uchun qulay boʻlgan maxsus javonlar bilan jihozlanishi shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.27. Muzlatilgan parranda goʻshti va baliq yetkazib beruvchining idishida, stellajlar yoki tagliklarda saqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.28. Flyaga yoki shishadagi sut qanday idishda kelgan boʻlsa, oʻsha idishda saqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.29. Sariyogʻ javonlarda zavod oʻramida yoki pergamentga oʻralgan boʻlaklar holida patnislarda saqlanadi. Yirik pishloqlar toza stellajlarda saqlanadi (pishloqlarni ustma-ust taxlaganda, ularning orasiga
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkarton yoki fanera qatlamlar), mayda pishloqlar isteʼmol idishlarida javonlarda saqlanadi. Smetana va tvorog qopqoqli idishlarda saqlanadi. Smetana va tvorog solingan idishlarda qoshiq yoki kurakchalarni qoldirishga yoʻl qoʻyilmaydi. Qutilardagi tuxumlar quruq va salqin xonalarda tagliklarda saqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.30. Yorma, un, makaron mahsulotlari quruq xonada, qoplarda yoki karton qutilarda, poldan kamida 15 sm balandlikdagi tagliklarda yoxud javonlarda saqlanadi. Devor bilan mahsulotlar orasidagi masofa kamida 20 sm boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.31. Non javonlar va shkaflarda saqlanadi, bunda pastki javon poldan kamida 35 sm balandlikda boʻlishi lozim. Shkaf eshikchalarida shamollatish uchun teshiklar boʻlishi kerak. Non saqlanadigan joylar tozalanayotganda ushoqlar maxsus choʻtkalar bilan supurib olinadi, javonlar esa oshxona sirkasining 1 foizli eritmasiga namlangan latta bilan artiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.32. Kartoshka va ildizmevalar quruq, qorongʻi xonada, karam esa alohida javonlar va sandiqlarda saqlanadi. Koʻkatlar va mevalar yashiklarda, salqin joyda, harorat +12 °С dan oshmagan sharoitda saqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOʻziga xos hidga ega boʻlgan mahsulotlar hidni oʻziga singdiruvchi mahsulotlardan (sariyogʻ, shakar, tuz, tuxum, choy, pishloq) alohida saqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.33. Flyagadagi pasterizatsiya qilinmagan sut isteʼmol qilishdan oldin, qaynab chiqqan paytdan boshlab 2-3 daqiqadan koʻp boʻlmagan vaqt davomida majburiy qaynatilishi lozim. Qaynatilgandan soʻng u sovitiladi va qopqogʻi yopiq idishda saqlanadi. Agar sutni olgandan keyin darhol ishlatish imkoni boʻlmasa, u +4...+6 °С haroratda muzlatkichda saqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.34. Ovqat tayyorlashda quyidagi qoidalarga rioya qilinadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBolalar uyi sharoitida achitilgan sutli aralashmalar va tvorog tayyorlashga faqat hududiy DSENM bilan kelishilgan holdagina ruxsat etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишxom va pishirilgan mahsulotlarga ishlov berish tegishli tamgʻa (markirovka)ga ega boʻlgan kesish taxtalari va pichoqlardan foydalanilgan holda alohida stollarda amalga oshiriladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtexnologik uskunalar roʻyxatiga xom va tayyor mahsulotlarni alohida tayyorlash uchun kamida 2 ta goʻshtqiymalagich kiritilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.35. Oziq-ovqat mahsulotlariga pazandalik ishlovi berishda taomlarni tayyorlashning texnologik jarayonlarida gigiyena talablariga rioya qilish zarur:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишgoʻsht yoki baliq qiymasidan tayyorlangan kotletlar, bitochkilar, shuningdek, boʻlaklarga boʻlingan baliq, qaynab turgan yogʻda har ikki tomoni kamida 5 daqiqadan qovuriladi, shundan soʻng ular 250 — 280 °C haroratli duxovka yoki pishirish shkafida 5 — 7 daqiqa davomida tayyor holatga keltiriladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqaynatilgan goʻsht (tovuq goʻshti)dan tayyorlangan ikkinchi taomlar, shuningdek, birinchi taomga qoʻshiladigan maydalangan goʻsht ikkilamchi termik ishlovdan oʻtkaziladi — bulonda 5 — 7 daqiqa davomida qaynatiladi va tarqatilgunga qadar +75 °C haroratda 1 soatdan ortiq boʻlmagan muddatda saqlanadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишomletlar pishirish shkafida 180 — 200 °C haroratda 2,5 — 3 sm qalinlikda 8 — 10 daqiqa davomida tayyorlanadi; tuxum suv qaynagandan soʻng 10 daqiqa davomida pishiriladi; tuxum har qanday taomda ishlatilishidan oldin sanitariya qoidalari talablariga muvofiq oldindan ishlovdan oʻtkaziladi (yaxshilab yuviladi); tuxumni Bolalar uyi oshxonasining ishlab chiqarish sexlarida yetkazib beruvchining kassetnitsalarida (gʻiloflarida) saqlashga yoʻl qoʻyilmaydi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишsosiskalar, qaynatma kolbasalar albatta qaynatib pishiriladi (issiq ishlov berish qaynash boshlanganidan soʻng 5 daqiqa oʻtgach yakunlanadi);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишgarnir uchun makaron mahsulotlari va guruch koʻp miqdordagi suvda (kamida 1:6 nisbatda), keyin chayıb olinmasdan qaynatiladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtvorogli zapekankalar pishiriq shkafida 220 — 280 °С haroratda 20 — 30 daqiqa davomida tayyorlanadi, tayyor taom qatlamining balandligi 3-4 sm dan oshmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.36. Sabzavotlarga oshpazlik ishlovi berishda vitaminlarni saqlab qolish uchun quyidagi qoidalarga rioya qilish lozim: sabzavotlarning poʻsti yupqa qilib archiladi va bevosita pishirishdan oldin tozalanadi; iyersinioz va psevdotuberkulyozning oldini olish maqsadida sabzavotlarni oldindan ivitib qoʻyishga yoʻl qoʻyilmaydi. Birinchi taomlarni tayyorlashda sabzavotlarni pishirishdan oldin toʻgʻrab, faqat qaynab turgan suvga solish kerak. Koʻkatlar esa tayyor taomlarga dasturxonga tortish vaqtida qoʻshiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMevalar isteʼmol qilishdan oldin albatta yuvilishi shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишXom sabzavotlardan salat tayyorlash uchun oʻtgan yilgi hosil sabzavotlaridan faqat mart oyigacha foydalanishga ruxsat etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVinegret va salatlar uchun moʻljallangan sabzavotlar poʻsti bilan qaynatiladi, sovitiladi; qaynatilgan sabzavotlar sovuq sexda yoki pishirish sexidagi qaynatilgan mahsulotlar uchun moʻljallangan stolda tozalanadi va toʻgʻraladi. Taom tayyorlash uchun sabzavotlarni bir kun oldin qaynatib qoʻyishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.37. Tayyorlangan vaqtdan boshlab dasturxonga tortilgunga qadar birinchi va ikkinchi taomlar issiq plita ustida koʻpi bilan 2-3 soat turishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKefir, ryajenka, qatiq va boshqa achitilgan sut mahsulotlari tarqatishdan oldin bevosita shishalardan chashkalarga quyib beriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAchigan sutdan faqat xamir tayyorlash uchun foydalanish mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.38. Taomlarni tayyorlashda faqat davlat standartlari talablariga mos keladigan yodlangan osh tuzi ishlatiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.39. Oziq-ovqat toksikoinfeksiyalari paydo boʻlishi va tarqalishining oldini olish maqsadida quyidagilar taqiqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишavvalgi ovqatlanishdan qolgan oziq-ovqat qoldiqlarini va bir kun oldin tayyorlangan taomni ishlatish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишoʻz-oʻzidan ivitilgan qatiq (samokvas), pasterizatsiya qilinmagan sutdan goʻshtli yoki tvorogli quymoqlar, maydalangan tuxumli makaron, flotcha makaron, qovurilgan tuxum (glazunya), kremli qandolat mahsulotlari, kremlar, morslar, pashtetlar tayyorlashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBolalar ovqatlanishida quyidagilardan foydalanish qatʼiyan man etiladi: qoʻziqorinlar; qaynatilmagan flyagadagi sut, flyagadagi tvorog va smetana; issiqlik ishlovi berilmagan konservalangan yashil noʻxat; ichi aynigan (mirajli) va havo qatlami katta boʻlgan tuxumlar, qaqshagan va singan tuxumlar; suvda suzuvchi parrandalar tuxumi va goʻshti; veterinariya nazoratidan oʻtmagan baliq va goʻsht, ichi tozalanmagan va yarim tozalanmagan parrandalarni qabul qilish; germetik oʻramdagi uy sharoitida tayyorlangan konserva mahsulotlari; germetikligi buzilgan, qopqogʻi qappaygan (bombaj), zang bosgan bankadagi konservalar; turli aralashmalar bilan ifloslangan va ombor zararkunandalari bilan zararlangan yorma, un, quruq mevalar; mogʻor bosgan va chirish alomatlari boʻlgan sabzavot va mevalar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBolalar taomnomasida ziravorlar, achchiq taomlar, sunʼiy oziq-ovqat qoʻshimchalaridan foydalanish tavsiya etilmaydi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtarkibida sunʼiy oziq-ovqat qoʻshimchalari (sintetik xushboʻylagichlar, boʻyoqlar) boʻlgan mahsulotlar, jumladan, alkogolsiz gazlangan ichimliklar, qandolat mahsulotlari, saqich, chipslar va boshqalar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtuzlangan sabzavot va mevalar (bodring, pomidor, olxoʻri, olma);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишpazandalik yogʻlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyogʻliligi 72% dan past boʻlgan sariyogʻ;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdudlangan mahsulotlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmayonez, murch, xantal, yerqalampir, sirka, tabiiy qahva.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.40. Har hafta yoki 10 kunda bir marta tibbiyot xodimi har bir bolaga beriladigan mahsulotlarning oʻrtacha kunlik meʼyori bajarilishini nazorat qiladi va zarur hollarda, keyingi oʻn kunlikda taomnomaga tuzatish kiritadi. Tibbiyot hamshirasi oyiga bir marta jamlanma qaydnomasi yakunlari boʻyicha asosiy oziq-ovqat moddalarini (kaloriya miqdori, oqsillar, yogʻlar va uglevodlar sonini) hisoblab chiqadi. Mahsulotlar toʻplami nomlari boʻyicha alohida-alohida, toʻliq assortimentda taqdim etilishi lozim. Jamlanma qaydnomasidagi har bir mahsulot boʻyicha bir oylik maʼlumotlar yosh guruhlari boʻyicha bolakunoʻrin soniga boʻlinadi, natijada oʻtgan oyda bir bola bir kunda oʻrtacha olgan har bir mahsulotning oʻrtacha vaznli miqdori aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYangi uzilgan sabzavotlar, mevalar va ularning sharbatlari boʻlmaganda, bolaning yoshiga qarab uchinchi taomlarni askorbin kislotasi bilan vitaminlashtirish tavsiya etiladi (10-jadval).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVitaminlashtirilgan taomlar qayta isitilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.41. Tayyor ovqatni tarqatishga faqat tibbiyot xodimi namuna olib, taomlarning taʼm sifatini, tayyorligini baholab, tayyor taomlar brakeraji jurnaliga tegishli yozuv kiritganidan keyingina ruxsat beriladi. Porsiyali taomlarning vazni menyu-taqsimotda koʻrsatilgan taom chiqimiga mos kelishi shart. Taom tayyorlash texnologiyasi buzilgan hollarda, shuningdek, taom tayyor boʻlmaganda, faqat aniqlangan pazandalik kamchiliklari bartaraf etilganidan soʻng uni tarqatishga ruxsat etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.42. Har kuni tayyor mahsulotdan sutkalik namuna qoldirilishi lozim. Epidemiologik vaziyat noqulay boʻlganida mikrobiologik tahlil oʻtkazish imkoniyati boʻlishi uchun sutkalik namuna toʻliq hajmda olinadi: porsiyali taomlar — toʻliq porsiyasi bilan, birinchi taom va garnirlar — kamida 100 grammdan. Namuna qopqoqli steril shisha idishga olinadi (garnirlar va salatlar alohida idishlarga solinadi) va 24 soat davomida maxsus muzlatkichda yoki sut-qatiq mahsulotlarini saqlash uchun moʻljallangan muzlatkichdagi maxsus ajratilgan joyda +2...+6 °C haroratda saqlanadi. Sutkalik namunaning toʻgʻri olinishi va saqlanishini tibbiyot xodimi nazorat qiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10. OVQATLANISHNI TASHKIL ETISH
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBolalar uyida oʻsayotgan organizmning fiziologik ehtiyojlariga sifat va miqdor jihatdan mos keladigan oqilona ovqatlanishni tashkil etish alohida ahamiyatga ega, chunki bu yerga bolalar koʻpincha hayotining ilk kunlaridanoq, zaiflashgan holda, ijtimoiy nochor oilalardan yoki sogʻligʻida nuqsonlar bilan shifoxonalardan kelib tushadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.1. Soʻnggi yillarda Bolalar uylariga markaziy asab tizimining turli shikastlanishlariga (genetik kasalliklar, tugʻma nuqsonlar, tugʻuruq jarohatlari va boshqalar) ega boʻlgan bolalar koʻproq kelib tushmoqda. Ularning ovqatlanishini tashkil etish katta eʼtibor va individual yondashuvni talab qiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.2. Bolalar uylarida bolalarni emizish va ovqatlantirish, birinchi navbatda, ularning ozuqa moddalariga boʻlgan ehtiyojini qondirish, shuningdek, har bir bolaning individual rivojlanish xususiyatlari va jamoada tarbiyalanish sharoitlarini hisobga olgan holda tashkil etilishi kerak. Ovqatlanishni tashkil etishda asosiy ozuqa moddalariga boʻlgan sutkalik ehtiyojning yoshga oid fiziologik meʼyorlariga rioya qilish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10-jadval | |||||
Bolalarning ozuqa moddalari va energiyaga boʻlgan fiziologik ehtiyojlari meʼyorlari (sutkasiga) | |||||
Ozuqa moddalari | Bolalarning yoshi | ||||
0 — 3 oylik | 4 — 6 oylik | 7 — 12 oylik | 1 — 4 yosh | 4 — 6 yosh | |
Umumiy oqsillar (g/sutka) | 2,2 | 2,6 | 2,9 | 53 | 68 |
sh.j. hayvon oqsillari, g/sutka | 2,2 | 2,5 | 2,3 | 37 | 45 |
Yogʻlar, g/sutka | 6,5 | 6,0 | 5,5 | 53 | 68 |
sh.j. oʻsimlik yogʻlari | 7 | 9 | |||
Uglevodlar, g/sutka | 13 | 13 | 13 | 212 | 272 |
Energiya, kkal/sutka | 115 | 115 | 110 | 1540 | 1970 |
Mineral moddalar, mg/sutka | |||||
Kalsiy | 400 | 500 | 600 | 800 | 900 |
Fosfor | 300 | 400 | 500 | 800 | 1350 |
Magniy | 55 | 60 | 70 | 150 | 200 |
Temir | 4 | 7 | 10 | 10 | 10 |
Rux | 3 | 3 | 4 | 3 | 8 |
Yod | 0,04 | 0,04 | 0,05 | 0,06 | 0,07 |
Vitaminlar: | |||||
B1, mg | 0,3 | 0,4 | 0,5 | 0,8 | 0,9 |
B2, mg | 0,4 | 0,5 | 0,6 | 0,9 | 1,0 |
B6, mg | 0,4 | 0,5 | 0,6 | 0,9 | 1,3 |
B12, mkg | 0,3 | 0,4 | 0,5 | 1,0 | 1,5 |
Folatsin, mkg | 40 | 40 | 60 | 100 | 200 |
PP, mg | 5 | 6 | 7 | 10 | 11 |
C, mg | 30 | 35 | 40 | 45 | 50 |
A, mkg | 400 | 400 | 400 | 450 | 500 |
E, mg | 3 | 3 | 4 | 5 | 7 |
D, mkg | 10 | 10 | 10 | 10 | 2,5 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIzoh: Bir yoshgacha boʻlgan bolalarning oqsil, yogʻ, uglevod va energiyaga boʻlgan ehtiyoji 1 kg tana vazniga nisbatan hisoblanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3 oylikkacha boʻlgan bolalarning oqsilga boʻlgan ehtiyoji, ular biologik qiymati (BQ) 80% dan yuqori boʻlgan ona suti yoki ona suti oʻrnini bosuvchi mahsulotlar bilan oziqlantirilganda koʻrsatilgan. Biologik qiymati 80% dan past boʻlgan sut mahsulotlari bilan oziqlantirilganda esa bu koʻrsatkichni 20 — 25% ga oshirish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBolalar uyida bolalar doimiy ravishda jamoa ichida boʻladilar, bu esa ularning asab-ruhiy faoliyatida oʻziga xos holatni yuzaga keltiradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKattalar bilan muloqotning yetishmasligi, boshqa bolalar bilan doimiy muloqotda boʻlish, ziddiyatli va stressli vaziyatlarning tez-tez yuzaga kelishi, shovqin taʼsiri shular jumlasidandir. Maxsus tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, bola bu salbiy taʼsirlarni yengib oʻtish uchun maʼlum miqdorda energiya sarflaydi — bu miqdor qulay uy sharoitida tarbiyalanayotgan bolanikiga qaraganda taxminan 10% koʻproqdir.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.3. Shunga muvofiq, bolaning asosiy ozuqa moddalariga boʻlgan ehtiyoji ham ortadi. Shu sababli, Bolalar uyida bolalar uchun taomnomani belgilash va unga tuzatish kiritishda fiziologik meʼyorlarning yuqori chegarasiga (oziq-ovqatni oʻzlashtira olishini hisobga olgan holda) amal qilish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.4. Yangi tugʻilgan chaqaloqlar va hayotining ilk oylaridagi goʻdaklarni oziqlantirish uchun quruq sutli aralashmalardan foydalaniladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQuruq adaptatsiyalangan sutli aralashmalardan foydalanishda ularni tayyorlashning toʻgʻri uslubiga eʼtibor qaratish muhim. Bunda yorliqda koʻrsatilgan maʼlumotlar va aralashmaga muhtoj boʻlgan bolalar soni hisobga olinishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.5. Quruq kukun miqdori boʻyicha yoʻriqnomaga aniq rioya qilish kerak, chunki haddan tashqari quyuq yoki suyuq qilib tayyorlangan aralashmadan foydalanish birdek nomaqbuldir.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBolalar uyida goʻdaklarni oziqlantirishni toʻgʻri tashkil etish shifokordan katta eʼtibor va muayyan tajribani talab qiladi. Shifokor goʻdakka, ayniqsa, ilk yoshdagi, gipotrofiya holatida kelgan chaqaloqqa yoki chala tugʻilgan bolaga birinchi marta ozuqa tayinlayotganda ehtiyotkorona yoʻl tutishi lozim. Har bir holatda bolaning salomatligi, jismoniy rivojlanish darajasi, Bolalar uyiga kelgunicha boʻlgan sharoiti hamda tugʻuruqxonada, shifoxonada yoki oilada olgan ozuqasini hisobga olgan holda individual yondashish talab etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.6. Ilk yoshdagi goʻdaklarga (hayotining birinchi haftalarida) avval qanday oziqlangan boʻlsa, oʻsha ozuqani qoldirib, soʻngra asta-sekin bolaning yoshi va salomatligiga mos ratsionga oʻtkazish lozim. Agar bola nima bilan oziqlangani haqida maʼlumot boʻlmasa, unga yoshiga mos yoki biroz kamroq miqdorda moslashtirilgan sutli aralashma berib koʻrish kerak. Oradan 1 — 3 kun oʻtgach, bolaning ahvoli qoniqarli boʻlsa, uni yoshiga mos oziqlantirish tartibiga oʻtkazish mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.7. Bola uchun zarur boʻlgan ozuqa hajmi uning yoshi va tana vazniga qarab belgilanadi. Hayotining ilk 10 kunidagi bolalar uchun sutkalik ozuqa miqdori quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi: bolaning tana vaznining 2%i uning yashagan kunlari soniga koʻpaytiriladi. Masalan, tana vazni 3500 g boʻlgan bola hayotining 5-kunida 350 ml sut yoki aralashma (70x5), 7-kunida esa 490 ml (70x7) oladi. Hayotining 10-kuniga kelib, u isteʼmol qiladigan ozuqa miqdori 20% ga (2%x10) yoki tana vaznining 1/5 qismiga yetadi. Bola 2 oylik boʻlgunicha shu hajmdagi ozuqani olishi kerak. 2 oydan 4 oygacha boʻlgan davrda sutkalik ozuqa hajmi tana vaznining 1/6 qismini, 4 oydan 6 oygacha — 1/7, 6 oydan oshganda — 1/8 qismini tashkil etadi va 1 yoshgacha 1 litrga yetkaziladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.8. Ushbu ozuqa hajmlari dastlabki taomnomani belgilashda taxminiy meʼyor sifatida qaralishi lozim. Keyinchalik bolaning ishtahasiga qarab, tegishli oʻzgartirishlar kiritiladi. Bola uchun zarur boʻlgan ozuqani uning 1 kg tana vazniga toʻgʻri keladigan asosiy oziq moddalarga boʻlgan ehtiyojidan kelib chiqib hisoblash eng toʻgʻri usuldir. Bolaning vazni, agar u 3000 g dan kam vazn bilan tugʻilgan boʻlsa ham, tugʻilishdagi tana vazniga oʻtgan oylar davomida qoʻshilishi kerak boʻlgan vaznni qoʻshish orqali aniqlanadi. Tugʻilganda bolaning vazni 3000 g dan 2500 g gacha boʻlishi (homiladorlikning 38 — 40-haftasida) — bachadon ichi gipotrofiyasi hisoblanadi. Bolalar uyida hisob-kitoblar bir yoshgacha boʻlgan barcha bolalarga dastlabki taomnoma tayinlanayotganda, soʻngra oyiga kamida bir marta, gipotrofiya belgilari boʻlgan va chala tugʻilgan bolalar uchun esa 10 — 15 kunda kamida bir marta amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.9. Sogʻlom bolalar uchun ovqatlanish hisob-kitobi, bola normal rivojlanganda uning haqiqiy vazniga mos keladigan kerakli tana vaznining har 1 kg uchun amalda isteʼmol qilgan ozuqasi asosida amalga oshiriladi. Kerakli vazn hisoblash yoʻli bilan aniqlanadi: tugʻilgandagi tana vazniga (agar u 3000 g dan kam boʻlmasa) hayotining 1-oyida 600 g, 2- va 3-oylarida 800 g dan qoʻshiladi, keyingi har bir oyda esa avvalgisidan 50 g kam qoʻshib boriladi. Agar bola 3000 g dan kam tana vazni bilan tugʻilgan boʻlsa, uning kerakli tana vaznini aniqlashda u tugʻilgan vazn boshlangʻich vazn sifatida olinadi. Bunda hayotning 1-yilidagi tana vazni ortishi jadvalidan foydalanish zarur, unda har qanday yashagan davr uchun tana vaznining ortishi koʻrsatilgan. Ovqatlantirish sxemasi (11-jadval) va bolalarning ozuqaviy qoʻshimchalarga boʻlgan ehtiyojiga qarab, ratsionga asosiy boʻlmagan qoʻshimcha ovqatlar (sharbatlar, mevali pyure, tuxum sarigʻi, tvorog, oʻsimlik va sariyogʻ) va asosiy qoʻshimcha ovqat mahsulotlarini (sabzavotli pyure, boʻtqalar, goʻshtli pyure, shoʻrva, achitilgan sutli aralashmalar) oʻz vaqtida kiritish zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11-jadval | ||
Hayotining birinchi yilidagi bolalarni ovqatlantirishning taxminiy sxemalari | ||
1. 1 oylik bolani ovqatlantirish sxemasi | ||
6:00 | Sutli aralashma | Formula boʻyicha (tana vaznining 2% x yashagan kunlari hisobga olinadi) |
9:00 | Sutli aralashma | -"- |
12:00 | Sutli aralashma | -"- |
15:00 | Sutli aralashma | -"- |
18:00 | Sutli aralashma | -"- |
21:00 | Sutli aralashma | -"- |
24:00 | Sutli aralashma | -"- |
2. 2-3 oylik bolani ovqatlantirish sxemasi | ||
6:00 | Sutli aralashma | 120 — 150 ml |
9:30 | Sutli aralashma | 120 — 150 ml |
13:00 | Sutli aralashma | 120 — 150 ml |
16:30 | Sutli aralashma | 120 — 150 ml |
20:00 | Sutli aralashma | 120 — 150 ml |
23:30 | Sutli aralashma | 120 — 150 ml |
3. 4 oylik bolani oziqlantirish tartibi | ||
6:00 | Sutli aralashma | 160 ml |
9:30 Sabzavotli pyure (4,5 oylikdan boshlab) | 130 g | Tuxum sarigʻi |
1/2 dona | Sutli aralashma | |
50 ml | Mevali sharbat | |
20 ml | 13:00 | |
Sutli aralashma | 120 ml | Mevali pyure |
50 g | 20:00 | |
Sutli aralashma | 160 ml | 23:30 |
Sutli aralashma | 160 ml | 4. 5-6 oylik bolani oziqlantirish tartibi. |
6:00 | ||
Sutli aralashma | 180 — 200 ml | 10:00 |
Har xil yormalardan tayyorlangan 10% li boʻtqa | 200 g | Mevali sharbat |
30 ml | 14:00 | |
Sabzavotli pyure | 150 g | Tuxum sarigʻi |
1/2 dona | Oʻsimlik yogʻi | |
2-5 g | Mevali sharbat | |
20 — 40 ml | 18:00 | |
Tvorog | 20 g | Mevali pyure |
60 g | Sutli aralashma | |
100 — 130 ml | 22:00 | |
Sutli aralashma | 180 — 200 ml | 5. 7 — 9 oylik bolani oziqlantirish tartibi. |
6:00 | ||
Sutli aralashma | 200 ml | 10:00 |
Boʻtqa | 150 g | Tuxum sarigʻi |
1/2 dona | Oʻsimlik yogʻi | |
2-3 g | Mevali sharbat | |
40 ml | 14:00 | |
Shoʻrva | 10 — 30 ml | Sabzavotli pyure |
150 g | Goʻshtli pyure | |
30 — 40 g | Oʻsimlik yogʻi | |
5 g | Mevali sharbat | |
40 — 60 g | Qatiq | |
100 ml | 18:00 | |
Qatiq yoki sutli aralashma | 130 ml | Tvorog |
40 g | Qaymoq | |
20 ml | Mevali pyure | |
40 — 50 g | Qoqnon yoki pechenye | |
5 — 10 g | 22:00 | |
Qatiq yoki sutli aralashma | 200 ml | 10 — 12 oylik bolani oziqlantirish tartibi. |
7:30 | ||
Boʻtqa 180 g | Tuxum sarigʻi | 1/2 dona |
Mevali sharbat | 50 ml | |
12:00 | Qaynatilgan yoki yangi, mayda toʻgʻralgan sabzavotlardan salat | |
20 g | Oʻsimlik yogʻi | 3 g |
Sabzavotli yoki goʻshtli shoʻrva | 30 ml | |
Sabzavotli pyure | 130 g | |
Goʻshtli pyure, sote, frikadelkalar | 40 — 50 g | |
Qoqnon yoki non | 5 g | |
Mevali sharbat | 50 ml | |
16:00 | Tvorog | |
40 g | Qaymoq | 20 ml |
Mevali pyure | 50 — 60 g | |
Qatiq | 100 ml | |
Pechenye | 10 g | |
20:00 | Sabzavotli pyure yoki boʻtqa | |
100 g | Oʻsimlik yogʻi | 5 g |
Mevali pyure | 50 g | |
Qatiq | 100 ml | |
Kefir | 100 ml | |
22:00 | Smes yoki kefir | 200 ml |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEslatma: 11-12 oylik, allergiyasi yoʻq bolalarga haftasiga 1-2 marta goʻshtli pyure oʻrniga baliqli pyure berish mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.10. Emizikli bolalar guruhlarida bola haqiqatda qancha ozuqa olayotganini hisobga olish uchun har bir bolaga ozuqasini yozib borish uchun individual karta (124/U-sonli hisobga olish shakli) ochiladi. Bu kartada shifokor ovqatlantirish soatlarini belgilaydi, har bir ozuqa turining miqdorini koʻrsatadi, hamshira esa bola har bir ovqatlantirishda (har bir ozuqa turi boʻyicha) aslida qancha yeganini har kuni qayd etib boradi. Shu kartada, shuningdek, bolaning axlati, kekirishi, qusishi bor-yoʻqligi har kuni qayd etiladi, vaqti-vaqti bilan tana vaznining oʻzgarishi ham belgilanadi. Shifokor ushbu maʼlumotlar asosida ozuqa miqdorini hisoblab chiqadi va zarur boʻlsa, ozuqaning sifat tarkibiga tuzatishlar kiritadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишShifokor oy boshida bolaga ozuqa tayinlab, bola haqiqatda olayotgan ozuqasi boʻyicha, uning haqiqiy tana vazniga nisbatan oʻrtacha 7 kunlik hisob-kitobni amalga oshiradi: 3000 g (tugʻilgandagi tana vazni) + 3200 g (4 oy 10 kun ichida vazn ortishi) = 6200 g.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOzuqa kartalari odatda 15 kunga toʻldiriladi. Ratsion oʻzgarganda (yangi qoʻshimcha ozuqa kiritilsa yoki taomlar almashtirilsa), yangi ozuqa kartasi ochiladi. Bola haqiqatda olgan ozuqa miqdorini (har bir ovqatlantirishda va tayinlangan har bir mahsulot boʻyicha) toʻgʻri qayd etilishini nazorat qilib borish juda muhim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишShaxsiy kartalardan tashqari, har bir bola uchun ovqatlantirish soatlari va tayinlangan taomnoma koʻrsatilgan guruhning umumiy ovqatlanish qaydnomasi boʻlishi tavsiya etiladi. Bu ovqatlantirish jarayonini toʻgʻri tashkil etishga va shifokor koʻrsatmalarini aniq bajarishga yordam beradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш124/U-shakl | |||||
KARTA | |||||
Bola ovqatlanishini qayd etish uchun | |||||
__________ Sana | |||||
BOLANING FAMILIYASI, ISMI | |||||
____________________________________________________________________________________________ | |||||
Oy boshidagi yoshi | |||||
Shifokor tayinlovi | Oy sanalari | ||||
Mahsulot nomi | Miqdori, ml (g) | Ovqatlantirish soatlari | 1 | 2 | 3 |
Tayinlovlar bajarilganligi haqida belgi | |||||
najas | meʼyoriy | meʼyoriy | meʼyoriy | ||
bolani ovqatlantirish vaqtidagi kuzatuv | ishtahasi yaxshi, qusish toʻxtadi | ||||
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.11. Ovqatlanish tartibi har bir bola uchun uning yoshi, sogʻligʻi va ishtahasiga qarab alohida belgilanadi. Bunda bolaning holati hal qiluvchi ahamiyatga ega. Bolalar uyiga kelgan yangi tugʻilgan, chala tugʻilgan va zaiflashgan bolalar odatda hayotining dastlabki 5-6 oyida kuniga 7 mahal ovqatlantiriladi, zarurat boʻlganda esa dastlabki uch oyda bundan ham tez-tez ovqatlantirilishi mumkin. Ayrim sogʻlom, oʻz vaqtida tugʻilgan bolalar hatto goʻdaklik davrida ham 6,5 soatlik tungi tanaffus bilan har 3,5 soatda 6 mahal ovqatlanishi mumkin. Bunday tartib odatda qoʻshimcha ovqat berish boshlanguniga qadar saqlanadi, shundan soʻng 6 oylik bolalar 8 soatlik tungi tanaffus bilan har 4 soatda 5 mahal ovqatlantirishga oʻtkaziladi. Bir yoshga toʻlganda yaxshi rivojlanayotgan bolalarni kuniga 4 mahal ovqatlantirishga oʻtkazish mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBir yoshdan oshgan bolalarning ovqatlanishi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.12. Bir yoshga toʻlgan bolalar odatda “polzunkoviy” (2 “D”) deb ataluvchi stolga oʻtkaziladi, bu ovqat hazm qilish jarayonlarining takomillashgani va chaynash apparatining rivojlanganligi bilan izohlanadi. Biroq Bolalar uyida bir yoshdan oshgan bolalar ham koʻpincha individual ovqatlanishga, ratsionni muntazam hisoblab borish va unga tuzatish kiritishga muhtoj boʻladi (chala tugʻilgan, gipotrofiyadan aziyat chekuvchi, zaiflashgan, shifoxonadan oʻtkazilgan bolalar). Umumiy stolga oʻtkazishda nafaqat yoshni, balki birinchi navbatda har bir bolaning salomatligi va jismoniy rivojlanishini hisobga olish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.13. 1 — 3 yoshli bolalar ovqatlanishining oʻziga xosliklari ularning oshqozon-ichak yoʻllari va bezlarining funksiyasi hamda tuzilishi asta-sekin kattalar organizmining tegishli koʻrsatkichlariga yaqinlashib borishi bilan bogʻliq. 1,5 — 2 yoshgacha ezilgan yoki maydalangan taomlardan foydalaniladi. 3 yoshga kelib, taomlarga pazandalik ishlovi berish usullari deyarli kattalarnikiga oʻxshab qoladi. Mahsulotlar toʻplami oʻsha asosiy guruhlarni oʻz ichiga oladi. Ratsiondagi oqsillar, yogʻlar va uglevodlarning tavsiya etilgan nisbati 1:1:4 ni tashkil etadi. Hayvonot oqsillarining miqdori umumiy miqdorning 60 — 70 foizigacha kamayadi. Oʻsimlik yogʻlarining ulushi esa yogʻga boʻlgan sutkalik ehtiyojning 20 foizigacha (6 g) oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.14. Ratsionning sabzavotli qismida turli xil sabzavotlardan, jumladan gulkaram, koʻk noʻxat, qovoqcha, oshqovoq va boshqalardan kengroq foydalanish kerak. Salatlar, shoʻrvalar va garnirlarga qoʻshish orqali bolalarni koʻkatlarga oʻrgatib borish lozim. Sarimsoqdan, ayniqsa, OʻRK avj olgan davrlarda foydalanish zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBolalar uyida bolalarni tarbiyalash va ovqatlantirishning oʻziga xos jihatlarini inobatga olgan holda, agar qarshi koʻrsatmalar boʻlmasa, bolalarga vaqti-vaqti bilan shokoladli konfetlar berish mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.15. 1 — 3 yoshda kuniga 4 mahal ovqatlanish tartibi eng fiziologik hisoblanadi. Oshqozonning yoshga bogʻliq hajmiga qarab belgilanadigan bir martalik va sutkalik taom porsiyalarining tavsiya etilgan miqdori 12-jadvalda keltirilgan. Bir yoshdan oshgan bolalarning sutkalik taom miqdori quyidagi formula boʻyicha hisoblanadi: 1000 ml + bir yoshdan keyingi har bir yil uchun 100 — 150 ml.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.16. Chaynash apparatining bosqichma-bosqich rivojlanishi ratsionga chaynashni talab qiladigan taomlarni kiritish imkonini beradi. Bolani bu jarayonga oʻrgatish uchun uning taomnomasiga asta-sekin va qatʼiyat bilan quyuq taomlar — kotlet, teftel koʻrinishidagi goʻshtli yoki baliqli taomlar va mayda toʻgʻralgan qaynatilgan goʻsht, qirgʻichdan oʻtkazilgan xom sabzavotli salatlarni kiritish lozim. Tvorogdan puding va zapekankalar tayyorlanadi. Ikki yoshda goʻshtni bugʻda pishirilgan kotlet yoki bitochki koʻrinishida, baliqni esa suyaklaridan tozalab, bir boʻlak holida berish mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.17. 1 — 1,5 va 1,5 — 3 yoshli bolalar ovqatlanishining sanab oʻtilgan barcha xususiyatlarini hisobga olgan holda, ular uchun mahsulotlarga oshpazlik ishlovi berish usullari va taomlar miqdori boʻyicha tabaqalashtirilgan taomnomalar ishlab chiqiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12-jadval | |||
1 — 5 yoshli bolalar uchun taomlar miqdori (grammda) | |||
1 — 1,5 yosh | 1,5 — 3 yosh | 3 — 5 yosh | |
Nonushta: | |||
Boʻtqa yoki sabzavotli taom | 180 | 200 | 200 |
Omlet yoki goʻshtli, baliqli taom | 30 | 40 | 50 |
Kakao | 100 | 150 | 150 |
Tushlik: | |||
Shoʻrva | 100 | 150 | 200 |
Goʻshtli kotlet, sufle | 50 | 60 | 70 |
Garnir | 80 | 100 | 110 — 130 |
Kompot, sharbat | 100 | 100 | 150 |
Tushlik (yengil): | |||
Kefir, sut | 150 | 150 | 200 |
Pechenye, bulochka | 15 | 15/45 | 25/50 |
Mevalar, sharbat | 100 | 100 | 100 |
Kechki ovqat: | |||
Sabzavotli taom yoki boʻtqa | 180 | 200 | 200 |
Sut, choy | 100 | 150 | 150 |
Kunlik non miqdori | 20 | 100 | 160 |
Sutkalik ozuqa hajmi | 1000 — 1200 | 1200 — 1400 | 1700 — 1850 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.18. Bir yoshdan oshgan bolalar uchun, xuddi 1 yoshgacha boʻlgan bolalardagi kabi, taomnoma tuzishda ularning yoshi, jismoniy rivojlanish darajasi va asosiy ozuqa moddalariga boʻlgan ehtiyoji hisobga olinadi. 1 yoshdan 3 yoshgacha boʻlgan bolalarning oqsilga boʻlgan ehtiyoji tana vaznining har bir kilogrammiga 3,5 — 4 g ni tashkil etadi, bunda oqsillarning 75 foizi hayvon mahsulotlari hissasiga toʻgʻri kelishi kerak. Yogʻlarga boʻlgan ehtiyoj ham tana vaznining har bir kilogrammiga 3,5 — 4 g ni tashkil qiladi. Bolalarning harakatchanligi yuqori boʻlgani sababli, ularning uglevodlarga boʻlgan ehtiyoji asta-sekin tana vaznining har bir kilogrammiga 12 — 14 g gacha ortadi. Shunday qilib, bu yoshdagi bolalarda oqsillar, yogʻlar va uglevodlar oʻrtasidagi nisbat 1:1:4 ni tashkil etadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.19. Bolalar ovqatlanishini toʻgʻri tashkil etishda ovqatlanish tartibiga rioya qilish katta ahamiyatga ega. Bir yoshdan oshgan bolalar odatda kuniga 4 mahal ovqatlantiriladi. Biroq Mehribonlik uylarida 1,5 — 2 yoshgacha boʻlgan koʻplab bolalar beshinchi (tungi) ovqatlanish sifatida kefir yoki sut ichishda davom etadi. Bu, ayniqsa, jismoniy rivojlanishdan orqada qolayotgan, nimjon va ishtahasi past bolalar uchun tavsiya etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBir yoshdan oshgan bolalarda sutkalik ozuqa hajmi asta-sekin 1100 — 1200 ml (g) dan 1500 ml (g) gacha ortadi. 1,5 yoshgacha boʻlgan bolalar uchun bir martalik ozuqa miqdori taxminan 300 ml (g) ni, yoshi kattaroq bolalar uchun esa 350 — 400 ml (g) gacha (tushlikda 450 ml (g)) oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKaloriyasi boʻyicha nonushta kunlik kaloriyaning 25 foizini, tushlik — 35 foizini, ikkinchi tushlik — 15 foizini va kechki ovqat — 25 foizini tashkil etishi kerak. Nonushta va tushlikda oqsil hamda yogʻga boy mahsulotlar (goʻsht, baliq, tuxum), ikkinchi tushlikda — sut-qatiq mahsulotlari va mevalar, kechki ovqatda esa yengil hazm boʻladigan sutli-oʻsimlikli taomlar tavsiya etiladi, chunki tungi uyqu vaqtida ovqat hazm qilish jarayonlari sekinlashadi. Kechki ovqatda chanqoqni va markaziy asab tizimini qoʻzgʻatuvchi ozuqalarni berish mumkin emas.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOqilona tuzilgan menyudagi taomlar toʻplami bolalarning asosiy oziq moddalar va energiyaga boʻlgan bir kunlik ehtiyojini taʼminlaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13-jadval | ||||||
Bolalar uylari uchun mahsulotlar toʻplamining oʻrtacha kunlik meʼyorlari (g/kun, brutto) | ||||||
T/r | Mahsulotlarning nomi | 4 yoshgacha | ||||
Grammlarda | Oqsillar | Yogʻlar | Uglevodlar | kkal | ||
1. | 1-navli bugʻdoy noni | 100 | 7,6 | 0,9 | 49,75 | 226,0 |
2. | 1-navli bugʻdoy uni | 20 | 2,12 | 0,26 | 14,64 | 65,8 |
3. | Kartoshka kraxmali | 3 | 0,003 | Iz. | 2,38 | 8,97 |
4. | Yormalar, makaron mahsulotlari (makaron — 10 gr, dukkaklilar — 10 gr, yormalar — 20 gr) | 40 | 4,27 | 0,5 | 29,7 | 133,1 |
5. | Shakar | 50 | - | - | 49,9 | 187 |
6. | Qandolat mahsulotlari | 10 | 0,74 | 1 | 7,62 | 40,9 |
7. | Sariyogʻ | 30 | 0,18 | 24,75 | 0,27 | 224,4 |
8. | Oʻsimlik yogʻi | 6 | - | 5,99 | - | 53,94 |
9. | Sut | 600 | 16,8 | 19,2 | 28,2 | 348,0 |
10. | Smetana | 20 | 0,56 | 4 | 0,64 | 41,2 |
11. | Tvorog | 50 | 8,35 | 4,5 | 0,65 | 78,0 |
12. | Pishloq | 20 | 4,68 | 6 | - | 74,2 |
13. | Goʻsht, parranda goʻshti | 120 | 15,94 | 10,4 | - | 158,4 |
14. | Kolbasa mahsulotlari | 5 | 0,61 | 1,26 | - | 13,85 |
15. | Baliq | 25 | 1,7 | 0,15 | - | 7,5 |
16. | Tuxum (dona) | 0,5 | 2,5 | 2,76 | 0,16 | 31,4 |
17. | Kartoshka | 150 | 3,0 | 0,15 | 29,55 | 124,5 |
18. | Sabzavotlar | 300 | 5,4 | - | 16,2 | 84,0 |
19. | Mevalar, rezavorlar, sharbatlar | 250 | 1,0 | - | 28,25 | 115,0 |
20. | Quritilgan mevalar, shu jumladan naʼmatak 10 gr. | 15 | 0,48 | 0 | 10,2 | |
40,95 | 21 | Choy | 0,3 | 0,06 | - | 0,02 |
0,32 | 22 | Kakao | 1 | 0,24 | 0,17 | 0,27 |
3,73 | 23 | Yodlangan tuz | 5 | - | - | - |
- | 24 | Xamirturush | 1 | 0,12 | 0,004 | 0,08 |
0,85 | JAMI: | 72,63 | 71,99 | 268,4 | ||
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13-a jadval | |||
Ayrim mahsulotlarni almashtirish jadvali | |||
Mahsulot | Ogʻirligi (g) | Oʻrnini bosuvchi mahsulot | Ogʻirligi (g) |
Goʻsht | 100 | mol jigari | 116 |
1-toifali tovuq goʻshti | 110 | ||
baliq | 125 | ||
tvorog | 120 | ||
Qaymogʻi olinmagan sut | 100 | germetik oʻramdagi quruq sut | 11 |
yogʻsizlantirilgan quruq sut | 7,5 | ||
shakarli quyultirilgan sut | 40 | ||
9 % li tvorog | 17 | ||
1-toifali goʻsht | 14 | ||
baliq | 17,5 | ||
pishloq | 12,5 | ||
tovuq tuxumi | 22 | ||
Tvorog | 100 | goʻsht (mol goʻshti) | 83 |
baliq | 105 | ||
Tovuq tuxumi (1 dona) | 41 | tvorog | 31 |
goʻsht (mol goʻshti) | 26 | ||
baliq | 30 | ||
qaymogʻi olinmagan sut | 186 | ||
pishloq | 20 | ||
tuxum kukuni | 11,5 | ||
Baliq | 100 | goʻsht (mol goʻshti) | 87 |
tvorog | 105 | ||
Kartoshka | 100 | oq boshli karam | 111 |
gulkaram | 80 | ||
sabzi | 154 | ||
lavlagi | 118 | ||
dukkaklilar (loviya) | 33 | ||
koʻk noʻxat | 409 | ||
koʻk noʻxat (konservalangan) | 64 | ||
qovoqcha | 300 | ||
Hoʻl olma | 100 | konservalangan olma | 200 |
olma sharbati | 90 | ||
uzum sharbati | 133 | ||
olxoʻri sharbati | 133 | ||
meva qoqilari: | |||
olma | 12 | ||
olxoʻri qoqi | 17 | ||
oʻrik qoqi (turshak) | 8 | ||
mayiz | 22 | ||
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTaomnoma qanchalik xilma-xil boʻlsa, bolalarning barcha zarur ozuqa moddalarini, ayniqsa, vitaminlar, minerallar va mikroelementlarni olish kafolati shunchalik yuqori boʻladi. Bir xil ovqatlanishda, bir turdagi mahsulotlarni tez-tez isteʼmol qilishda ratsionning oqsil, mineral yoki vitaminli qismida tanqislik yuzaga keladi. Bolalar uyida menyu tuzishda har bir mavsum uchun ishlab chiqilgan 10 kunlik istiqbolli taomnomalardan foydalanish lozim. Taomnomada asosiy oziq moddalariga boʻlgan ehtiyoj, taomlarning toʻgʻri almashtirilishi va ratsionni vitaminlar bilan boyitish hisobga olinadi. Menyuni tuzishda baʼzi mahsulotlar (sut, sariyogʻ, goʻsht, non, shakar, sabzavotlar, mevalar, sharbatlar) ratsionga har kuni kiritiladi, baʼzi mahsulotlarni (tvorog, smetana, pishloq, baliq, tuxum) esa haftasiga 2 — 4 marta berish mumkin, biroq bunda u yoki bu mahsulotning haftalik meʼyori toʻliq sarflanishi shart. Kunlik taomnoma tuzishda istiqbolli taomnomaning tegishli kuni asos qilib olinadi. Biror mahsulot boʻlmagan taqdirda, u teng qiymatli boshqasi bilan almashtiriladi. Shu maqsadda mahsulotlarni almashtirish jadvalidan foydalanish qulay boʻlib, unda yetishmayotgan mahsulotdagi asosiy ozuqa moddalari miqdorini toʻldirish uchun oʻrnini bosuvchi mahsulotdan qancha olish kerakligi koʻrsatilgan. Jadval har bir mahsulotning oqsil miqdoriga koʻra tuzilgan; unda, shuningdek, ratsionga qancha yogʻ va shakar qoʻshish yoki undan chiqarib tashlash zarurligi ham koʻrsatib oʻtilgan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHar kunga moʻljallangan menyu-jadvalda har bir ovqatlanish uchun taomlar roʻyxati, taomning porsiyasi (miqdori), uning tarkibiga kiruvchi mahsulotlar miqdori (1 bola va butun yosh guruhi hisobida) koʻrsatiladi. Taomlar hajmi va ularni tayyorlash usullari turlicha ekanini inobatga olib, 1,5 yoshgacha va undan katta yoshdagi bolalar uchun alohida taomnoma tuzish tavsiya etiladi. Bunda u yoki bu guruhga salomatligi va rivojlanish darajasiga qarab yoshi yaqin bolalar kiritilishi mumkin. Odatda, har bir muassasada individual ovqatlanishga muhtoj bolalar boʻladi. Ular uchun qoʻshimcha taomlar yoki ayrim mahsulotlarning boshqalari bilan almashtirilishi menyu-jadvalning alohida ustunida qayd etilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11. BOLALARNING TIBBIY TAʼMINOTI VA SALOMATLIGI HOLATINI BAHOLASHGA DOIR TALABLAR
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.1. Bolalarning tibbiy taʼminoti Bolalar uyi shtatidagi tibbiyot xodimlari tomonidan amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTibbiyot xodimlari davolash-profilaktika va sogʻlomlashtirish tadbirlarini oʻtkazadi. Tibbiyot xodimlari maʼmuriyat bilan bir qatorda ovqatlanish rejimi va sifatini, sanitariya-epidemiologiya qoidalari hamda meʼyorlari talablariga rioya etilishini nazorat qiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTibbiyot xodimlari profilaktik va joriy dezinfeksiyani tashkil etadi va nazorat qiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.3. Bolalar salomatligi holatining yaxshilanishi davolash-sogʻlomlashtirish ishlarining samaradorlik mezoni hisoblanadi. Bolalar salomatligining holati joriy kuzatuvlar asosida va profilaktik koʻriklar yakunlari boʻyicha baholanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.4. Bolalarning jismoniy rivojlanishini baholash hayotining birinchi yilida har oy, ikkinchi yilida — har chorakda, keyinchalik esa yiliga 2 marta (kuz, bahor) antropometrik koʻrsatkichlar (tana uzunligi va vazni) maʼlumotlariga koʻra oʻtkaziladi va maktabgacha yoshdagi bolalar uchun jismoniy tayyorgarlikni sinash natijalari bilan toʻldiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.5. Har bir bolaning salomatlik holati erishilgan jismoniy va asab-ruhiy rivojlanish darajasi, koʻrikdan oldingi yil davomidagi oʻtkir kasallanishlar, tekshiruv paytida surunkali kasalliklarning mavjudligi yoki yoʻqligi va ularning qaytalanish chastotasi, organizm asosiy tizimlarining funksional holati darajasini inobatga olgan holda kompleks baholanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.6. Jamoaning salomatlik holatini baholash quyidagi koʻrsatkichlarni oʻz ichiga oladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишumumiy kasallanish (darajasi va tuzilishi);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишoʻtkir kasallanish (darajasi va tuzilishi);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbir bolaga toʻgʻri keladigan kasallanish holatlari va kunlari soni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtez-tez kasallanadigan bolalar (TKB) foizi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишsalomatlik indeksi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmorfofunksional nuqsonlari bor bolalar foizi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишsurunkali kasalliklarga chalingan bolalar foizi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbolalar uyiga moslashish natijasida salomatligida buzilishlar yuzaga kelgan bolalar foizi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbolalarni jismoniy rivojlanish guruhlari boʻyicha taqsimlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbolalarni salomatlik guruhlari boʻyicha taqsimlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишsogʻlomlashtirish tadbirlariga muhtoj bolalarni taqsimlash.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.7. Bolalarning har bir yosh guruhi uchun kasallanishni kamaytirish va salomatligini mustahkamlashga qaratilgan kompleks sogʻlomlashtirish tadbirlari rejasi tuziladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.8. Bolalar Mehribonlik uyiga oʻtkazilishidan bir yil oldin tibbiy koʻrikdan oʻtkaziladi, takroriy tibbiy koʻrik esa bevosita oʻtkazilishidan oldin amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12. KUN TARTIBINI TASHKIL ETISHGA DOIR TALABLAR
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш0 yoshdan 2 yoshgacha boʻlgan goʻdak yoshdagi bolalarning kun tartibi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYoshga mos keladigan kun tartibi bolaning muvozanatli va tetik holatini taʼminlaydi, asab tizimini toliqishdan asraydi hamda jismoniy va ruhiy rivojlanishi uchun qulay sharoit yaratadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12.1. Hayotining birinchi yilida bolalarning jadal rivojlanish surʼatini hisobga olish va tarbiya jarayonida quyidagi yosh davrlariga mos keluvchi dasturiy talablarni oʻz vaqtida amalga oshirishga oʻtish muhim: tugʻilgandan 2,5 — 3 oylikkacha, 3 oydan 5-6 oylikkacha, 5-6 oydan 9-10 oylikkacha, 9-10 oydan 1 yoshgacha.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAgar bola fiziologik jihatdan tayyor boʻlsa, uni keyingi yoshga mos tartibga asta-sekin oʻtkazish lozim. Bunda faqat bolaning yoshini emas, balki uning jismoniy rivojlanishi, sogʻligʻi va individual xususiyatlarini ham inobatga olish zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12.2. Barcha kun tartibi jarayonlari (ovqatlantirish, gigiyenik parvarish, tuvakka oʻrgatish, kiyimini almashtirish va hokazolar) bolalar bedor boʻladigan xonada amalga oshiriladi. Ayrim bolalarni ovqatlantirish, uxlatish va kiyimlarini almashtirish vaqtida guruhdagi boshqa bedor bolalarni yoki ayvonda uxlayotganlarni kuzatib turish zarur. Ovqatlantirish stollari va yoʻrgaklash stollari bir bolaga xizmat koʻrsatilayotganda boshqa bolalarni ham kuzatish mumkin boʻladigan tarzda joylashtirilishi lozim. Bolalar hojati hamda xodimlarning qoʻl yuvishi uchun moʻljallangan yuvgichlar (sovuq va issiq suvli joʻmraklar hamda chanoq) bolalar bedor boʻladigan guruh xonasida va tungi uyqu tashkil etilgan yotoqxonada boʻlishi shart. Yuvgich yonida yoʻrgaklash stoli va kir kiyimlar uchun idish turishi kerak. Bolalarning kiyimlarini almashtirish uchun moʻljallangan toza kiyim-kechak zaxirasi yoʻrgaklash stolida saqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12.3. Bolalar hayotining ilk haftalaridanoq tez uxlab qolishga va osoyishta uxlashga oʻrgatiladi. Yilning har qanday faslida ular kunduzgi uyquning barcha vaqtini toza havoda oʻtkazishlari, har kuni kamida 4 — 6 soat havoda boʻlishlari kerak. Yozda, kuzning quruq kunlarida, qishda (-15 °C gacha) va bahorda bolalar hovlida yoki ochiq ayvonda uxlashlari lozim. Kuchli shamol esganda, sovuq havo harorati
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15 °C haroratda, kuchli yomgʻirda bolalar ayvonda yoki derazalari ochiq xonada uxlashlari kerak. Bolalarning kunduzi hovlida uxlashi uchun ustki qismi koʻtariladigan aravachalar boʻlishi maqsadga muvofiq. Yangi kelgan bolalar toza havoda uxlashga asta-sekin oʻrgatib boriladi. Kichik yoshdagilar, nimjonroq va ertaroq uygʻongan bolalar birinchi boʻlib yotqiziladi. Ulardan keyin yoshi kattaroq, baquvvatroq va hammadan keyin uygʻongan bolalar yotqiziladi. Bolalarning manejda uxlab qolishiga yoʻl qoʻymaslik zarur. Uyqu vaqtida tinchlik saqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12.4. Toʻgʻri ovqatlantirilganda, bolalar ovqatlanish vaqtida oʻzlari uygʻonadilar. Uygʻongan bolani darhol oʻrnidan turgʻizib ovqatlantirish kerak, faqat soʻrish qobiliyati sust bolalar bundan mustasno. Bolani shoshmasdan, majburlamasdan, ogʻriq yoki yoqimsiz hissiyotlar uygʻotmaydigan tarzda ovqatlantirish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOʻzi oʻtira olmaydigan bolalarni katta odam qoʻlida ovqatlantiradi: besh oylikkacha — yarim yotiq, soʻngra — yarim oʻtirgan holda, olti oydan keyin esa
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkattalarning tizzasiga oʻtqizib ovqatlantiriladi. Oʻtirishni oʻrgangan bolalar surma oʻrindiqli baland stolda ikkitadan ovqatlantiriladi. 11 oydan oshgan bolalarni ovqatlantirish uchun pastak toʻrtburchak stol va oyoq qoʻygichli ikkita qoʻshma stul boʻlgani maʼqul. 11-12 oylik bolalar kattalarning ozgina yordami bilan stolga oʻzlari kelib, stulga oʻtira olishlari kerak. Bir vaqtning oʻzida bu yoshdagi ikkitadan ortiq bolani ovqatlantirish tavsiya etilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12.5. 4-5 oylikdan boshlab bolada ozodalik koʻnikmasini shakllantirish, 8 — 8,5 oyligidan, yaʼni bola mustaqil oʻtira oladigan boʻlganidan keyin esa, uni tuvakka oʻrgatish kerak. Bolani tuvakka faqat bunga ehtiyoj sezganda — uyqudan quruq uygʻongan boʻlsa, uyqudan keyin, bedorlik vaqtining oʻrtasida, uxlashdan oldin oʻtkazish lozim. Bu kuniga 3-4 martadan oshmasligi va bola tuvakda uzoq qolib ketmasligi kerak. Bir yoshgacha boʻlgan bolalarni kechasi tuvakka oʻtkazish tavsiya etilmaydi. Hayotining birinchi yilidagi bolalarni har kuni choʻmiltirish maqsadga muvofiq. Birinchi yarim yillikdagi bolalarni istalgan uyqu vaqtidan oldin choʻmiltirish mumkin, lekin toʻrtinchi kunduzgi uyqudan oldin, 6 oylikdan soʻng uchinchi kunduzgi uyqudan oldin, 9 oylikdan keyin esa tungi uyqudan oldin choʻmiltirgan maʼqulroq.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12.6. Tarbiyachi har bir bola bilan kuniga bir necha marta alohida oʻyin-mashgʻulotlar oʻtkazishi zarur. Bu mashgʻulotlarni bolaning mustaqil oʻyinlari bilan navbatlashtirib turish hamda u muayyan koʻnikmalarni oʻzlashtirib borgani sari murakkablashtirish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12.7. 5-6 oylik va undan katta yoshdagi bolalar bilan yakka tartibdagi mashgʻulotlar bilan birga nutqni tushunishni, diqqatni rivojlantirish va bolalarning koʻnglini ochish uchun guruhli oʻyin-mashgʻulotlar, shuningdek, musiqa mashgʻulotlari ham oʻtkazilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIkki va uch yoshli bolalarning kun tartibi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12.8. Ikki yoshli bolalar bilan barcha kun tartibi jarayonlarini bosqichma-bosqich amalga oshirish kerak, chunki ular hali toʻliq mustaqil emas, kattalar yordamiga muhtoj boʻladi va oʻz navbatini kuta olmaydi. Uzoq kutish va harakatsizlik bolaning xulq-atvori buzilishiga hamda toliqishiga sabab boʻladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12.9. Yilning sovuq davrida va bahorda bolalarning uyqusi ayvonda tashkil etiladi. Bu, ayniqsa, qishda kam sayr qiladigan 1,5 yoshgacha boʻlgan bolalar uchun muhimdir. Bolalar uxlaydigan xonadagi havo haroratini 15 °C gacha pasaytirish tavsiya qilinadi. 1,5 yoshdan oshgan bolalar yilning sovuq davrida kuniga 2 marta — nonushtadan keyin va tushlikdan keyin sayrga chiqadilar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12.10. Yilning sovuq davrida 1,5 yoshgacha boʻlgan bolalar birinchi kunduzgi uyqudan soʻng, tushlikdan oldin suv muolajalarini oladilar, yozda esa sayrdan keyin, ikkinchi kunduzgi uyqudan oldin oladilar. 5,5 yoshdan oshgan bolalar yilning sovuq davrida kunduzgi uyqudan soʻng, yozda esa sayrdan keyin, tushlikdan oldin suv muolajalarini oladilar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12.11. 1,5 yoshdan soʻng bolalar mashgʻulotlarning turiga qarab 8 — 12 kishilik guruhlarga birlashtiriladi. Mashgʻulotlarning davomiyligi 1,5 yoshgacha 8 — 10 daqiqa, 1,5 yoshdan 2 yoshgacha 10 — 15 daqiqani tashkil etadi. 1,5 yoshgacha boʻlgan bolalar bilan mashgʻulotlar ikkinchi tetiklik davrida oʻtkazilishi lozim. 1,5 yoshdan 2 yoshgacha boʻlgan bolalar bilan esa ertalabki va kechki tetiklik davrlarida oʻtkazish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12.12. Hayotining uchinchi yilidagi bolalar kuniga 2 marta sayr qiladilar. Bolalar uxlayotgan vaqtda yotoqxonadagi havo harorati 15-16 °C boʻlishi kerak. Yozda baʼzi mashgʻulotlarni sayr paytida, maydonchada oʻtkazish mumkin. Shuningdek, ertalab nonushtadan oldin va kechqurun kechki ovqatdan soʻng bolalar bilan qoʻshimcha sayrga chiqish tavsiya etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12.13. Kun tartibida suv bilan chiniqtirish muolajalarini oʻtkazish uchun tavsiya etiladigan vaqt: yilning sovuq faslida — kunduzgi uyqudan soʻng yoki tushlikdan 30 — 40 daqiqa oʻtgach, kunduzgi uyqu oldidan; yozda — birinchi sayrdan soʻng, tushlikdan oldin; yoz faslida bu muolajani bolalar sayr qiladigan maydonchada ham tashkil etish mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12.14. Hayotining ikkinchi va uchinchi yilidagi bolalar tungi uyqudan oldin gigiyenik vanna qabul qiladilar. Ikki yoshli bolalarni haftasiga 2-3 marta, uch yoshli bolalarni esa haftasiga 2 marta (har kuni 3-4 nafardan) choʻmiltirish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12.15. Ikki-uch yoshli bolalarda fiziologik ehtiyojlarni tartibga solish davom ettiriladi (uyqudan keyin, uyqudan oldin, sayrdan oldin, shuningdek, zaruratga qarab tuvakka oʻtqaziladi). Hayotining uchinchi yilida bolalar oʻz ehtiyojlarini mustaqil ravishda tartibga solishni oʻrganadilar. Hojatxonada bir vaqtning oʻzida toʻrt nafardan ortiq bola boʻlmasligi uchun tuvakka oʻtqazish jarayoni bosqichma-bosqich amalga oshirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12.16. Hayotining uchinchi yilidagi bolalar bilan haftasiga 10 ta mashgʻulot oʻtkazish tavsiya etiladi: kuniga 2 ta mashgʻulot (har birining davomiyligi 10 daqiqa). Shanba va yakshanba kunlari mashgʻulotlar oʻtkazilmaydi, lekin tarbiyachi bolalar uchun qiziqarli oʻyinlar tashkil etishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13. JISMONIY TARBIYANI TASHKIL ETISHGA DOIR TALABLAR
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.1. Bolalarning jismoniy tarbiyasi salomatlik holatini va jismoniy rivojlanishni yaxshilashga, oʻsib borayotgan organizmning funksional imkoniyatlarini kengaytirishga, harakat malakalari va sifatlarini shakllantirishga yoʻnaltirilgan boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.2. Hayotining birinchi yilidagi bolalarning jismoniy tarbiyasi massaj va gimnastika majmualarini oʻz ichiga olgan yakka tartibdagi mashgʻulotlar shaklida amalga oshiriladi. Shifokor mashgʻulotlar majmuasini bolaning yoshi, salomatligi, jismoniy hamda asabiy-ruhiy rivojlanishini hisobga olgan holda qatʼiy individual tarzda belgilaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишShifokor tavsiyalari bolaning tibbiy kartasiga majburiy tartibda qayd etib qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHayotining birinchi yilidagi bolalar bilan mashgʻulotlar har bir bola bilan alohida, guruh xonasida, har kuni ovqatlangandan kamida 45 daqiqa oʻtgach oʻtkaziladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHar bir bola bilan oʻtkaziladigan mashgʻulot davomiyligi 6 — 10 daqiqani tashkil etadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9 oylikdan boshlab, gimnastika va massaj majmualaridan tashqari, bolalar bilan yakka tartibda turli harakatli oʻyinlar ham oʻtkaziladi. Bolalarni kichik guruhlarga (2-3 nafardan) birlashtirishga yoʻl qoʻyiladi. Yakka tartibdagi mashgʻulotlar uchun balandligi 72 — 75 sm, eni 80 sm, uzunligi 90 — 100 sm boʻlgan, ustiga yupqa paxta qatlami yotqizilib, kleyonka qoplangan stoldan foydalaniladi; stol ustiga choyshab yopiladi va u har bir boladan keyin almashtiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишZarurat boʻlganda, stol oʻrniga bolalar karavotining koʻtarib mahkamlangan yon devorlariga koʻndalang qoʻyilgan yogʻoch yoki fanera shitdan foydalanish mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.3. Hayotining ikkinchi va uchinchi yilidagi bolalar bilan jismoniy mashqlar mashgʻulotlarini tarbiyachilar kichik guruhlarda haftasiga 2-3 marta oʻtkazadi. Hayotining ikkinchi yilidagi bolalar bilan mashgʻulotlar guruh xonasida, uchinchi yilidagi bolalar bilan esa guruh xonasida yoki jismoniy tarbiya zalida oʻtkaziladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишJismoniy tarbiya mashgʻulotlarida guruhlarning bolalar yoshiga qarab tavsiya etiladigan toʻldirilishi va davomiyligi 14-jadvalda keltirilgan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14-jadval | ||
Jismoniy tarbiya mashgʻulotlarida guruhlarning toʻldirilishi va bolalar yoshiga qarab ularning davomiyligi | ||
Bolalarning yoshi | Bolalar soni | Mashgʻulot davomiyligi (daqiqa) |
1 yosh 3 oy — 1 yosh 6 oy | 2 — 4 | 6 — 8 |
1 yosh 7 oy — 2 yosh | 4 — 6 | 8 — 10 |
2 yosh 1 oy — 2 yosh 11 oy | 8 — 12 | 10 — 15 |
3 yosh (oʻquv yilining ikkinchi yarmi) | Butun guruh | 15 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYomgʻirli, shamolli va sovuq kunlarda jismoniy tarbiya mashgʻulotlari zalda oʻtkaziladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYilning iliq vaqtida, qulay ob-havo sharoitlarida jismoniy mashqlar bilan bogʻliq mashgʻulotlarning aksariyati ochiq havoda oʻtkaziladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.4. Bolalarning basseynda suzishini tashkil etish uchun asbob-uskunalar va anjomlarni oqilona tanlashni nazarda tutish zarur (8-ilova).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.5. Yilning sovuq davrida basseyndagi mashgʻulotlarni sayrdan keyin oʻtkazish afzaldir. Bolalarning sovqotishini oldini olish uchun mashgʻulotlar sayrdan oldin oʻtkazilgan taqdirda, ular oʻrtasida kamida 50 daqiqalik vaqt oraligʻini taʼminlash lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBasseyndagi suv harorati 30 °C (±1 °C), vanna joylashgan zaldagi havo harorati +29 °C (±1 °C), dushxonali kiyinish xonasida esa +25...+26 °C boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBasseyndagi mashgʻulotlardan oldin va keyin bolalarning dushda choʻmilishi tashkil etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBolalarning sovqotishini oldini olish uchun basseyndagi mashgʻulotlarni sovuq yuklama (sovuq dush, sovuq suv oqimi ostida suzish, sovuq suvli vannachada depsinish) bilan yakunlash mumkin emas.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.6. Basseyndagi mashgʻulotning davomiyligi 15 — 20 daqiqani tashkil etadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBasseynda mashgʻulotlar oʻtkazilayotganda tibbiyot xodimlarining hozir boʻlishi shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.7. Bolalar basseynga faqat pediatr shifokorning ruxsatnomasi bilan qatnashi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.8. Yozgi davrda bolalar bilan olib boriladigan sogʻlomlashtirish ishlari davolash-profilaktika chora-tadbirlari tizimining tarkibiy qismidir.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYozgi davrda sogʻlomlashtirish samarasiga erishish uchun kun tartibida bolalarning ochiq havoda maksimal darajada boʻlishi, yoshiga mos uyqu va boshqa dam olish turlarining davomiyligi koʻzda tutiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.9. Jismoniy tarbiyaning samaradorligi har bir yosh davrida bolalar salomatligining holati, harakat sifatlari va koʻnikmalarining rivojlanish dinamikasi asosida baholanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишJismoniy tayyorgarlik darajasini shifokor tibbiy kartaga qayd etadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.10. Bolalarni chiniqtirish quyidagi tadbirlar tizimini oʻz ichiga oladi: kundalik hayotdagi chiniqtirish unsurlari — salqin suvda yuvinish, xonalarni yaxshilab shamollatish, toʻgʻri tashkil etilgan sayr, bino ichida va ochiq havoda kiyim bilan bajariladigan jismoniy mashqlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmaxsus tadbirlar: suv, havo va quyosh muolajalari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.11. Bolalarni chiniqtirish uchun asosiy tabiiy omillar (quyosh, havo va suv) bolalarning yoshi va salomatligi holatini, Bolalar uyining xodimlari tayyorgarligi va moddiy bazasini inobatga olgan holda, uslubiy koʻrsatmalarga qatʼiy rioya qilingan holda tabaqalashtirib qoʻllaniladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишChiniqtirish tadbirlarining kuchi va davomiyligi yil fasli, guruh xonalaridagi havo harorati hamda epidemiologik vaziyatga qarab oʻzgartiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.12. Har bir guruh xonasida chiniqtirish tadbirlarini oʻtkazish uchun quyidagilar boʻlishi zarur:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmarkirovka qilingan yengil polietilen idishlar (2 dona);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkontrastli suv quyish uchun 0,5 litr hajmli choʻmich;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmahalliy chiniqtirish (togʻorada depsinish) uchun ikkita dastasili chuqur polietilen togʻora;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишindividual markirovkali sochiqlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyogʻoch yoʻlakchalar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишquruq va hoʻl artish uchun moʻynali qoʻlqoplar (har gal artib boʻlingach, qoʻlqoplar qaynatiladi, quritiladi va yopiq idishda saqlanadi);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишchoyshablar — massaj gilamchalari uchun.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.13. Jismoniy tarbiyaning tashkil etilishi ustidan olib boriladigan tibbiy va pedagogik nazorat quyidagilarni oʻz ichiga oladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbolalar salomatligi, jismoniy va asabiy-ruhiy rivojlanishining dinamik kuzatuvi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишharakat rejimining tashkil etilishi, jismoniy mashgʻulotlarning turli shakllarini oʻtkazish metodikasi va ularning bola organizmiga taʼsiri ustidan tibbiy-pedagogik kuzatuvlar olib borish, chiniqtirish tizimining amalga oshirilishini nazorat qilish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmashgʻulotlar oʻtkaziladigan joylar (xona, maydoncha), jismoniy tarbiya anjomlari, bolalarning kiyimlari va poyabzallarining sanitariya-gigiyena holatini nazorat qilish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишjismoniy tarbiya masalalari boʻyicha gigiyenik taʼlim berish va tarbiyalash.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14. PROFILAKTIK TIBBIY KOʻRIKLARDAN OʻTISHGA VA XODIMLARNING SHAXSIY GIGIYENASIGA OID TALABLAR
XODIMLARNING SHAXSIY GIGIYENASI.
XODIMLARNING SHAXSIY GIGIYENASI.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.1. Goʻdaklar uyi barcha xodimlari belgilangan tartibda tibbiy koʻrik va tekshiruvlardan, kasbiy gigiyenik tayyorgarlikdan hamda attestatsiyadan oʻtadilar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHar bir xodimning shaxsiy tibbiy daftarchasi boʻlishi lozim. Unga tibbiy koʻriklar va laboratoriya tahlillari natijalari, emlashlar, oʻtkazilgan yuqumli kasalliklar, shuningdek, gigiyenik tayyorgarlik va attestatsiyadan oʻtganlik toʻgʻrisidagi maʼlumotlar kiritiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTibbiy koʻrikdan, kasbiy va gigiyenik tayyorgarlikdan boʻyin tovlagan, shuningdek, tibbiy koʻriklar va kasbiy gigiyenik tayyorgarlik natijalari qayd etilgan belgilangan namunadagi shaxsiy tibbiy daftarchasiga ega boʻlmagan xodimlar ishga qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишProfilaktik emlashlar toʻgʻrisida maʼlumotlar mavjud boʻlmagan taqdirda, Goʻdaklar uyiga ishga kirayotgan shaxslar profilaktik emlashlarning milliy taqvimiga muvofiq emlanishi shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.2. Goʻdaklar uyi xodimlari shaxsiy gigiyena qoidalariga rioya qilishlari kerak: ishga toza kiyim va poyabzalda kelish; ustki kiyim, bosh kiyim va shaxsiy buyumlarni individual shkafda qoldirish; tirnoqlarni kalta qilib olish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIsh boshlashdan oldin qoʻllarni yaxshilab yuvish, toza xalat yoki boshqa maxsus kiyim kiyish, almashtiriladigan poyabzalga ega boʻlish va sochlarni tartibga keltirib yigʻishtirib olish lozim. Texnik xodimlarda qoʻshimcha ravishda oziq-ovqat tarqatish uchun fartuk va roʻmol, xonalarni tozalash uchun esa maxsus (toʻq rangli) xalat boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHojatxonaga kirishdan oldin xalat yechilishi, chiqqandan soʻng esa qoʻllar sovunlab yaxshilab yuvilishi kerak; xodimlarga bolalar hojatxonasidan foydalanish taqiqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBolalar uyidan chiqishdan oldin xodimlar xalatni maxsus kiyimlar uchun moʻljallangan shkafga solib qoʻyadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.3. Oshxona barcha xodimlarining teri qoplamlarida kesilgan, shilingan joylar, yiringli kasalliklar bor-yoʻqligini aniqlash maqsadida hamshira har kuni ularni tibbiy koʻrikdan oʻtkazadi, shuningdek, yuqori nafas yoʻllarida kataral alomatlar bor-yoʻqligini aniqlash uchun soʻroq qilib, tomogʻini tekshiradi va natijalarni belgilangan namunadagi jurnalga qayd etadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOshxona xodimlari ish vaqtida uzuk, sirgʻa taqmasligi, maxsus kiyimni toʻgʻnogʻich bilan qadamasligi, ish joyida ovqatlanmasligi va chekmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишXodimlar uchun kamida 3 toʻplam sanitariya kiyimi nazarda tutilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.4. Quyidagi hollarda xodimlar ishga qoʻyilmaydi yoki darhol ishdan chetlashtiriladi: yuqumli kasalliklarga chalinganlar va ular bilan muloqotda boʻlganlar; yuqumli davrdagi zaxm; oʻtkir va surunkali soʻzak; moxov; yuqumli teri kasalliklari; qoʻtir, temiratki (boshning sochli qismi, silliq teri va tirnoqlarning trixofitiyasi va mikrosporiyasi); terining yiringli kasalliklari (oshxona xodimlari uchun); tananing ochiq qismlarida yaralar yoki oqmalar bilan kechadigan aktinomikoz hamda oqmalar bilan kechadigan ochiq yiringli yaralar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15. TIBBIYOT XODIMLARI TOMONIDAN AMALGA OSHIRILADIGAN ASOSIY TADBIRLAR.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.1. Tibbiyot xodimlari quyidagilarni amalga oshiradi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkasallarni aniqlash maqsadida Bolalar uyiga qabul qilinayotgan bolalarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtarbiyalanuvchilarning, ayniqsa salomatligida nuqsoni borlarning sogʻligʻini muntazam nazorat qilib borish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtarbiyalanuvchilarning profilaktik koʻriklarini tashkil etish va profilaktik emlashlarni oʻtkazish ishlarini;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbolalarni jismoniy tarbiya mashgʻulotlari uchun tibbiy guruhlarga taqsimlashni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBolalar uyi rahbari, tarbiyachilar, jismoniy tarbiya boʻyicha uslubchilarni bolalarning salomatligi holati, sogʻligʻida ogʻishlar boʻlgan bolalar uchun tavsiya etilgan rejim toʻgʻrisida xabardor qilishni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtibbiy yordam koʻrsatish maqsadida har kungi ambulator qabulni amalga oshirish, kasallangan bolalarni aniqlash, ularni oʻz vaqtida izolyatsiya qilish, baxtsiz hodisalar yuz berganda birinchi tibbiy yordam koʻrsatishni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmuassasa tarbiyalanuvchilari va xodimlari orasida yuqumli va parazitar kasalliklar aniqlangan hollarda, belgilangan tartibda tashxis qoʻyilgach 2 soat ichida hududiy sogʻliqni saqlash muassasalari va davlat sanitariya-epidemiologiya nazorati markazlariga xabar berishni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbarcha binolar hududining sanitariya holati va saqlanishini, tarbiyalanuvchilar va xodimlar tomonidan shaxsiy gigiyena qoidalariga rioya etilishini muntazam nazorat qilishni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишsanitariya-epidemiyaga qarshi tadbirlarni tashkil etish va oʻtkazishni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишjismoniy tarbiyaning tashkil etilishini, jismoniy tarbiya mashgʻulotlari oʻtkaziladigan joylarning holati va saqlanishini tibbiy nazorat qilishni, jismoniy tarbiya tadbirlarining jins, yosh va salomatlik holatiga qarab toʻgʻri oʻtkazilishini kuzatishni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишoziq-ovqat bloki va bolalarning ovqatlanishini nazorat qilishni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtibbiy hujjatlarni yuritishni.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш16. SANITARIYA QOIDALARIGA RIOYA ETISHGA DOIR TALABLAR
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш16.1. Bolalar uyi rahbari quyidagilarni taʼminlaydi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmazkur sanitariya qoidalari va meʼyorlarining mavjud boʻlishi hamda ularning mazmunini xodimlarga yetkazish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBolalar uyi barcha xodimlarining sanitariya qoidalari va meʼyorlari talablariga rioya etishini taʼminlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишishlab chiqarish va laboratoriya nazoratini tashkil etish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишsanitariya qoidalari va meʼyorlariga rioya qilish uchun zarur shart-sharoitlarni yaratish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишsogʻligʻi holatiga koʻra ruxsat berilgan, kasbiy gigiyenik tayyorgarlik va attestatsiyadan oʻtgan shaxslarni ishga qabul qilish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhar bir xodimning shaxsiy tibbiy daftarchasi mavjud boʻlishini taʼminlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBolalar uyi barcha xodimlarining davriy tibbiy koʻriklardan oʻz vaqtida oʻtishini taʼminlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишgigiyenik taʼlim dasturi boʻyicha kamida 2 yilda bir marta kursli gigiyenik tayyorgarlik va qayta tayyorlashni tashkil etish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdavlat sanitariya-epidemiologiya nazorati markazlarining qaror va koʻrsatmalarini bajarish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишxodimlarning mehnat sharoitlarini amaldagi qonunchilik, sanitariya qoidalari va gigiyena meʼyorlariga muvofiq tashkil etish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBolalar uyidagi texnologik, sovitish va boshqa uskunalarning soz holatda ishlashini taʼminlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишzarurat tugʻilganda dezinfeksiya, dezinseksiya va deratizatsiya tadbirlarini oʻtkazish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbirinchi tibbiy yordam koʻrsatish uchun tibbiy qutichalarning mavjud boʻlishini va ularning oʻz vaqtida toʻldirib borilishini taʼminlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишseminarlar, suhbatlar va maʼruzalar oʻtkazish orqali xodimlar bilan sanitariya-gigiyena ishlarini tashkil qilish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш16.2. Tibbiyot xodimlari sanitariya qoidalari talablariga rioya etilishi ustidan kundalik nazoratni amalga oshiradilar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш16.3. Bolalar uyi rahbari sanitariya qonunchiligini buzganligi uchun Oʻzbekiston Respublikasining “Aholi salomatligini muhofaza qilish sohasidagi huquqbuzarliklar uchun maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisida”gi Kodeksida belgilangan tartibda intizomiy va maʼmuriy javobgarlikka tortiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBolalar uylarini qurish va saqlash boʻyicha sanitariya qoidalariga rioya etilishi ustidan davlat sanitariya nazorati Oʻzbekiston Respublikasi davlat sanitariya-epidemiologiya xizmati organlari zimmasiga yuklatiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-ilova | |||
Oʻyin maydonchalari uchun tavsiya etiladigan anjomlar* | |||
T/r | Anjomlar | Bolalar yoshi | |
1-2 yosh | 2-3 yosh | ||
Soni, dona guruh maydonchasida | |||
1. | Tinch oʻyinlar va dam olish uchun anjomlar: | ||
1.1. | Oʻyin stoli | 4 — 6 | 4 — 6 |
1.2. | Bolalar oʻrindigʻi | 6 — 8 | 6 — 8 |
1.3. | Kattalar uchun oʻrindiq | 1 | 1 |
1.4. | Qumxona | 2 | 2 |
Faol harakat va gimnastika uchun anjomlar: | |||
2.1. | Tepalik-manej | 1 | 1 |
2.2.. | Gimnastika narvonli seksiyasi | 1 | |
2.3. | Toʻp bilan oʻynash uchun elementlar toʻplamiga ega seksiya | 1 | |
2.4. | Qiya narvon | 1 | |
2.5. | Emaklab oʻtish uchun anjom | 1 | |
2.6. | Argʻimchoq | 1-2 | 1-2 |
2.7. | Soyabon | 1 | 1 |
2.8. | Soyabon (pergola) | 1 | 1 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Guruh maydonchalaridagi anjomlar oʻyin majmualariga jamlangan holda joylashtiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-ilova | ||
Xizmat va maishiy xonalarning tarkibi hamda maydonlari | ||
Xonalar | Maydoni (m2), quyidagilarga bogʻliq: sigʻimi va guruhlar soni | |
100 | 150 | |
Kiyim ilgichli dahliz | 15 | 15 |
Bosh shifokor (direktor) xonasi | 15 | 15 |
Direktorning maʼmuriy-xoʻjalik ishlari boʻyicha oʻrinbosari va hisobchi xonasi | 12 | 12 |
Devonxona | 6 | 6 |
Xodimlar uchun dush va hojatxona | 9 | 9 |
Ayollar shaxsiy gigiyena xonasi | 3 | 3 |
Chok-soʻkuklarni tikish xonasi | 8 | 8 |
Poyabzal taʼmirlash xonasi | 8 | 8 |
Yangi buyumlar ombori | 20 | 24 |
Eski buyumlar ombori | 20 | 24 |
Duradgorlik ustaxonasi | 30 | 30 |
Texnik xodimlar xonasi | 10 | 10 |
Choyshabchi xonasi | 16 | 16 |
Yuvish va tozalashga beriladigan buyumlarni vaqtincha saqlash xonasi | 6 | 6 |
Kir kiyimlar xonasi | 8 | 8 |
Ichki kiyimlarni saqlash xonasi | 6 | 6 |
Koʻrpa-toʻshak va jildlar ombori | 8 | 8 |
Choyshablar ombori | 6 | 6 |
Kir yuvish xonasi | 14 | 16 |
Dazmollash xonasi | 6 | 8 |
Quritish xonasi | 10 | 12 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-ilova | |||
Guruh xonalari tarkibi va maydoni, Bolalar uyi guruhlarining 10 nafar yasli yoshidagi (0 — 1,5 yosh) va 15 nafar (1,5 — 3 yosh) bola bilan toʻldirilishi hisobidan kelib chiqib: | |||
Xonalar | Quyidagi yoshdagi bolalar uchun maydon (m2): | ||
0-1 yosh | 1-2 yosh | 2-3 yosh | |
Kiyinish xonasi | 12 | 12 | 15 |
Ota-onalar bilan uchrashuv xonasi | 6 | 8 | 8 |
Quritish xonasi | 4 | 4 | 4 |
Logoped xonasi | - | 9 | 9 |
Oʻyin xonasi | 30 | 40 | 40 |
Yotoqxona | 24 | 37 | 37 |
Kunduzgi uyqu uchun ayvon | 24 | 30 | 30 |
Massaj xonasi | 6 | - | - |
Yuvinish va dush xonasi boʻlgan hojatxona | 9 | 9 | 9 |
Vanna-dush xonasi | 4 | 4 | 4 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-ilova | |||
Idishlarni yuvish uchun ruxsat etilgan yuvish vositalarining tavsiya etiladigan roʻyxati | |||
T/r | Yuvish vositasining nomi | Maqsadi | Qoʻllash tartibi |
1. | “Progress” | Oshxona idishlari, tara va uskunalarini qoʻlda yuvish uchun | 1 litr suvga 5 g preparat |
2. | “Spetsialnaya — 2” pastasi | Idishlar, uskunalar, anjomlarni yuvish uchun | Etiketkada koʻrsatilgan miqdorda |
3. | Kalsinatsiyalangan soda (texnik) | Qoʻlda yuvish uchun | 1 litr suvga 20 g gacha |
4. | “Posudomoy” | Oshxona idishlarini idish yuvish mashinasida va qoʻlda yuvish uchun | Qoʻlda yuvganda 1 litr suvga 1 osh qoshiq |
5. | “Svetliy” oshxona tozalash vositasi | Barcha turdagi idishlarni (jilolangan alyuminiydan tashqari), gaz plitalari, chanoqlar, muzlatkichlarning tashqi sirtini tozalash uchun. | Etiketkada koʻrsatilgan yoʻriqnomaga muvofiq |
6. | «Sanit» | -»- | -»- |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-ilova | |
Pashshalarga qarshi kurashish tadbirlari | |
Chiqindilarda pashshalarning tuxumdan oldingi rivojlanish bosqichlarini yoʻq qilish | Larvitsidlarning suvli emulsiyalaridan foydalanish: 0,2% li trolen, 1% li karbofos, 0,5% li DDAF, difos, dikrezil; 1% li difokarb changi. Chiqindilar qalinligi 0,5 m dan oshganda, ularning yuzasiga 1 m2 ga 2 — 5 litr hisobidan bir tekisda quyiladi (yoki sepiladi). Changning sarf meʼyori — 1 m2 ga 300 g. Ishlov berishlar oraligʻi — har 5 — 10 kunda bir marta. |
Bino ichidagi qanotli pashshalarni yoʻq qilish | Kimyoviy vositalardan foydalanish: xlorofosning 2-3% li suvli eritmalari, insektitsidli qogʻoz, 1% li xlorofosdan tayyorlangan yoki 0,5% li suvli eritma va 0,5% li quruq ammoniy karbonat aralashmasidan tayyorlangan pashshalarni jalb qiluvchi moddali (shakar chiqindilari) ozuqa-xoʻraklar; “Rivvan” va “Alfatsid” ozuqa-xoʻraklari, uchuvchi hasharotlarni yoʻq qilish uchun moʻljallangan aerozol ballonlar. Mexanik vositalardan foydalanish: yopishqoq lentalar va boshqalar. |
Bino tashqarisidagi qanotli pashshalarni yoʻq qilish. | Xlorofosning 2% li suvli eritmasi bilan DDVF ning 0,2% li suvli emulsiyasi aralashmasidan (10:1) foydalanish; DDVF ning 0,5% li suvli emulsiyasi; pashshalarni jalb qiluvchi moddalar (baliq yoki goʻsht chiqindilari) qoʻshilgan holda xlorofosning 1% li eritmasi va 0,5% quruq ammoniy karbonatdan tayyorlangan ozuqa-xoʻraklar. |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-ilova | |
Tibbiyot xonasining jihoz va anjomlari taxminiy roʻyxati | |
Nomi | Soni (dona) |
Yozuv stoli | 1 |
Stullar | 4 — 6 |
Kushetka | 1 |
Idora shkafi | 1-2 |
Yoʻrgaklash stoli | 1 |
Shisha qopqoqli tibbiy stolik: | |
a) emlash anjomlari toʻplami bilan | 1 |
b) shoshilinch yordam vositalari bilan | 1 |
Sovitkich (vaksina va dori-darmonlar uchun) | 1 |
Yuvinish chigʻanogʻi | 1 |
Oyoq bilan ochiladigan qopqoqli chelak | 1 |
Tibbiy tarozi | ] |
Boʻy oʻlchagich | 1 |
Bolalar qoʻl dinamometri (10 kg gacha) | 2 |
Oftalmologik va otolaringologik tekshiruv uchun stol lampasi | 1 |
Koʻrish oʻtkirligini aniqlash uchun Rott apparatiga joylashtirilgan jadval | 1 |
Bolalar manjetli tonometri | 1 |
Fonendoskop | 2 |
Kichik biks | 2 |
Katta biks | 2 |
Rezina jgut | 4 — 6 |
Bir martalik ignali shpritslar: 2,0 ml va 0,5 ml | 10 tadan |
10 ml | 5 |
Pinset | 1 |
Tibbiy termometr | 20 — 25 |
Qaychi | 2 |
Rezina grelka | 1-2 |
Muz solinadigan pufak | 1-2 |
Buyraksimon lotok | 5 |
Metall shpatel | 40 |
Shinalar (Kramer, Diterixs, qoʻl uchun plastmassa shinalar) | 1 |
Spirometr | 1 |
Tubusli kvars | 1 |
Yogʻoch plantograf | 1 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7-ilova
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишFizioterapiya xonasi jihozlarining taxminiy roʻyxati
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. YUYCH-terapiya apparati.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. UTT-terapiya apparati — ultratovush terapiyasi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Bugʻli ingalyator.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Portativ kvars lampa.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Bakteritsid nurlatgich.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. Portativ bakteritsid nurlatgich.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. Massaj stoli-kushetkasi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8. Ingalyator.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8-ilova | |
Basseyn uchun tavsiya etiladigan jihozlar va anjomlar | |
Nomi | Soni |
Har 1 metr masofada yorqin belgili, uzunligi 12,5 m boʻlgan uzun ajratuvchi yoʻlaklar | 2-3 |
Uzunligi 5 m boʻlgan rezina yoʻlakcha | 1-2 |
Yassioyoqlikning oldini olish uchun 5 ta tikanli gilamchadan iborat yoʻlakcha (gilamcha uzunligi — 0,3 m) | 1 |
Turli shakl va oʻlchamdagi suzuvchi oʻyinchoqlar va buyumlar | 30 |
Suzuvchanligi oʻzgaruvchan oʻyinchoqlar va buyumlar | 30 |
Ogʻirligi 0,5 — 1,0 kg boʻlgan yengillashtirilgan bolalar qutqaruv halqasi | 8 |
Rezina gilamcha | 8 |
Turli oʻlchamdagi yengbogʻlar | 25 |
Suzgichli plavkilar | 25 |
Zinapoya (vanna chetlari bilan bir tekisda yasalgan, vannaga tushish uchun trap) | 1 |
Vanna chetlarining ikki tomonida 1 — 1,5 m uzunlikdagi qayriladigan tutqichlar | 12 dona |
Turli oʻlchamdagi puflama halqalar | 25 dona |
Turli oʻlchamdagi rezina koptoklar | 30 dona |
Ajratuvchi toʻsiq (hovuzning bir qismini ajratish uchun) | 1 dona |
Sirgʻanchiq-nov (suvga sirpanib tushish uchun) | 2 dona |
Taʼlim oluvchilarni suvda bir joyda ushlab turish uchun buriladigan, yechiladigan fiksatorlar (qotirgichlar) | 25 dona |
Suzishni oʻrgatish uchun halqali kamar | 25 dona |
Xona termometri | 4 dona |
Suv termometri | 2 dona |
Sekundomer | 2 dona |
Devorga osiladigan sekundomerli soat | 1 dona |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9-ilova
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBEMOR BOLALARNING OVQATLANISHI
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBolalar uyida bemor bolalarga ovqatlanish tartibini belgilashda individual yondashuv, oziqlanish va moddalar almashinuvining surunkali buzilish darajasini hisobga olish zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишGIPOTROFIYA. Gipotrofiya bilan kasallangan bemorlarni davolash etiologik omil, kasallikning ogʻirlik darajasi, yuzaga kelish vaqti va patogenetik xususiyatlarini inobatga olgan holda kompleks tarzda olib borilishi lozim. Parhez bilan davolash (dietoterapiya) asosiy davo usuli hisoblanadi. U bolaning yoshiga oid asosiy ozuqa moddalariga boʻlgan ehtiyojini hamda ushbu kasallikdagi fiziologik imkoniyatlarini hisobga olgan holda qatʼiy individual tarzda tuzilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-darajali gipotrofiyada koʻpincha ovqatlanishdagi aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish, bolaning ovqatlanishini toʻgʻri yoʻlga qoʻyish, umumiy tartibga rioya qilish va yetarli parvarishni taʼminlashning oʻzi kifoya qiladi, shundan soʻng tana vazni yetishmovchiligi tezda yoʻqoladi. Bunda hisob-kitoblar va ovqatlanishga tuzatish kiritish, qoida tariqasida, bolaning tugʻilgandagi vazni va yashagan davri mobaynida meʼyoriy vazn ortishidan tashkil topadigan 1 kg kelib chiqishi kerak boʻlgan tana vazniga nisbatan amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-darajali gipotrofiyada davolashning dastlabki 2-3 kunida ovqatlanish hisobi bolaning yoshiga oid asosiy ozuqa moddalari va energiyaga boʻlgan ehtiyojlariga muvofiq, uning haqiqiy tana vazniga asosan amalga oshiriladi va qoʻshimcha suyuqlik (5% li glyukoza yoki saxaroza eritmasi, ikki baravar koʻp suv bilan suyultirilgan oral regidratatsiya aralashmalari) kiritiladi. Umumiy ovqatlanish hajmining 1/3 — 1/2 qismi miqdorida achitilgan sutli aralashmalardan foydalanish tavsiya etiladi. Bola belgilangan ovqatni yaxshi oʻzlashtirsa, ovqatlantirish hajmi ehtiyotkorlik bilan (10 — 14 kun davomida) fiziologik meʼyorgacha oshiriladi va qoʻshimcha ovqatlar ratsionga asta-sekin kiritib boriladi. Tana vazni yetarlicha surʼatda ortib borsa va dispeptik holatlar kuzatilmasa, keyingi ovqatlanish hisob-kitobi bolaning boʻlishi kerak boʻlgan tana vazniga nisbatan amalga oshirilishi mumkin. Bunda avval ratsionning uglevod va oqsil, eng soʻnggi navbatda esa yogʻli komponentlari hisoblanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-darajali gipotrofiyada moddalar almashinuvining barcha turlari, oshqozon-ichak yoʻli aʼzolari, jigar, buyraklar va endokrin tizim faoliyatida keskin buzilishlar kuzatiladi. 3-darajali gipotrofiyada, avvalo, degidratatsiya, gipoglikemiya, elektrolitlar muvozanati buzilishini bartaraf etish yoki uning oldini olish zarur. Shu maqsadda oral regidratatsiya uchun ikki barobar suyultirilgan eritmalar, shuningdek, 5% li glyukoza eritmasi qoʻllaniladi. Bola ovqati uning haqiqiy tana vazniga nisbatan sutkasiga koʻpi bilan 1-2 g/kg oqsil va 80 — 90 kkal/kg energiya hisobidan belgilanadi. Bolaning ahvoli yaxshilangani sari (2-3-kunlari) yuboriladigan suyuqlik miqdori kamaytirilib, ovqat hajmi oshiriladi. Davolashning 4-5-kunlariga kelib, bolaning haqiqiy tana vazniga mos keladigan normal fiziologik energiya ehtiyojidan kelib chiqqan holda parhezni hisoblashga oʻtiladi. Shuni yodda tutish kerakki, 3-darajali gipotrofiyasi bor bolaning oqsil va yogʻlarga nisbatan tolerantligi juda past boʻladi. Shu sababli, ularning miqdori cheklanadi va taomning zaruriy energetik quvvatini taʼminlash uchun qoʻshimcha ravishda uglevodlar kiritiladi. Bolaning holati barqarorlashib, ishtahasi paydo boʻlgach, haqiqiy tana vaznining har 1 kilogrammiga toʻgʻri keladigan barcha asosiy ozuqa moddalari hisobidan ovqatlantirishga oʻtiladi. Bunda emizish yoki ovqatlantirish soni sutkasiga 8 — 10 martagacha koʻpaytirilganicha qoladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBola oʻsishi davomida tana vaznida ijobiy dinamika kuzatilsa, asosiy ozuqa moddalariga boʻlgan ehtiyoj vaqti-vaqti bilan qayta hisoblanib, uning taomnomasiga zarur oʻzgartirishlar kiritib boriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишGipotrofiyaning barcha shakllarida davolovchi dozalarda vitaminlarning keng majmuasini buyurish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRAXIT. Parhez bilan davolash (diyetoterapiya) raxitga chalingan bemorlarni davolashning umumiy majmuasida juda muhim omil hisoblanadi. U patogenetik jihatdan asoslangan boʻlishi lozim. Asosiy eʼtibor taomnomadagi oqsil va yogʻ tarkibiy qismlariga hamda ularning toʻgʻri nisbatiga qaratiladi. Maʼlumki, uglevodlarga boy ovqatlanish fonida oqsil va yogʻning yetarli miqdorda isteʼmol qilinmasligi kalsiyning soʻrilishini buzadi va bu D vitaminiga boʻlgan ehtiyojning ortishiga olib keladi. Bola organizmini D, A vitaminlari, tiamin, askorbin kislotasi va boshqalar bilan oʻz vaqtida taʼminlash juda muhimdir.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRaxitda tarkibi jihatidan ona sutiga maksimal darajada yaqinlashtirilgan hamda zarur mineral moddalar va vitaminlar, jumladan, D vitamini bilan boyitilgan moslashtirilgan sutli aralashmalardan foydalanish tavsiya etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишShuningdek, raxit bilan ogʻrigan bolalar taomnomasiga ozuqa moddalarining, xususan, kalsiy tuzlarining soʻrilishi jarayonlariga ijobiy taʼsir koʻrsatadigan achitilgan sut mahsulotlarini kiritish ham maqsadga muvofiqdir.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRaxit rivojlanishiga moyil boʻlgan bolalar taomnomasiga vitaminlar va mineral moddalarning boy manbai boʻlgan meva, sabzavot va rezavor sharbatlari, meva va rezavor pyurelari kabi ozuqaviy qoʻshimchalarni kiritish juda muhim. Ularni ancha erta muddatlarda — 1,5 — 2 oylikdan boshlab berish mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBirinchi asosiy qoʻshimcha ovqat sifatida sabzavotli pyure tavsiya etiladi va uni belgilangan muddatdan bir oy oldin ham berish mumkin. Pyure tayyorlash uchun kalsiy va fosfor tuzlariga boy boʻlgan sabzi, karam va sholgʻomdan kengroq foydalanish juda foydalidir. Shuningdek, pyurega goʻdaklar ratsionida odatda qoʻllanilmaydigan petrushka ildizi va ismaloq kabi sabzavotlarni, C vitamini, kalsiy va fosfor tuzlarining eng boy manbai hisoblangan yaxshilab maydalangan koʻkatlarni qoʻshish maqsadga muvofiq. Yogʻda eriydigan vitaminlar, kalsiy va fosfor tuzlari manbalari boʻlgan sariyogʻ va tuxum sarigʻini ham oʻz vaqtida ratsionga kiritish zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIkkinchi qoʻshimcha ovqat sifatida grechixa va suli yormalaridan tayyorlangan sutli boʻtqa tavsiya etiladi. Zaruriy komponentlar, jumladan, D vitamini bilan boyitilgan, sanoat usulida tayyorlangan quruq boʻtqalardan foydalanish ham qulay, ham foydalidir.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRatsionda D vitaminining yetarli miqdorda boʻlishini nazorat qilish hamda kasallikning davri va ogʻirlik darajasiga qarab, profilaktika yoki davolash maqsadida uning preparatlarini oʻz vaqtida buyurish juda muhim. Raxitga chalingan bolani D vitamini preparatlari va parhez bilan davolashdan tashqari, toʻgʻri kun tartibi, sinchkovlik bilan parvarishlash hamda toza havoda yetarlicha sayr qildirishni taʼminlash lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишANEMIYA. Bolalar uyida sunʼiy oziqlantiriladigan goʻdaklarda anemiya rivojlanganda temir moddasi, vitaminlar va mikroelementlar kompleksi bilan boyitilgan zamonaviy adaptatsiyalashgan sutli aralashmalardan foydalanish kerak. Hayotining dastlabki oylaridagi bolalar uchun tarkibida temir moddasi boʻlgan ana shunday adaptatsiyalashgan aralashmalar tavsiya etiladi. Olti oylikdan oshgan bolalarga esa oqsil miqdori yuqoriroq boʻlgan, "keyingi bosqich aralashmalari" deb ataluvchi sutli aralashmalar beriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAnemiya bilan ogʻrigan bolaning taomnomasiga sharbatlar va mevali pyurelar ertaroq, yaʼni hayotining 1,5 — 2 oyligidan boshlab kiritiladi. Shuningdek, tuxum sarigʻi va qoʻshimcha oziq-ovqatning barcha turlari (sogʻlom bolalarga nisbatan 2 — 4 hafta oldin) ham ertaroq berila boshlanadi. Qoʻshimcha ovqatlantirishni sabzavotli pyuredan boshlash, bunda temir moddasi va askorbin kislotasiga boyroq boʻlgan sabzavotlarga ustunlik berish lozim. Sabzavotli pyurega temir moddasi va C vitaminining boy manbai hisoblangan, yaxshilab maydalangan koʻkatlarni (shivit, petrushka) qoʻshish mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишGem temirining manbai boʻlgan goʻshtli taomlarni bolaning ovqatlanish ratsioniga ertaroq kiritish zarur. Goʻsht qiymasini 5 oyligidan boshlab 1/4 choy qoshiq miqdorida berishni boshlab, uning hajmini asta-sekin kuniga 30 grammgacha, 8 oyligida 60 grammgacha va bir yoshga toʻlganda 70 grammgacha oshirib borish mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKatta yoshdagi (1 yoshdan oshgan) temir tanqisligi kamqonligi bilan ogʻrigan bolalar ratsionini tuzishda tarkibida temir va askorbin kislotasi moʻl boʻlgan mahsulotlarni yetarli miqdorda qoʻshishga eʼtibor qaratish lozim. Bunday mahsulotlarga goʻsht va jigardan tashqari, toʻq rangli yormalar, mevalar, rezavorlar va sabzavotlar (pomidor, anor, qoraqat, naʼmatak, olma, gilos, yashil noʻxat, gulkaram va boshqalar) kiradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKamqonlikni davolashda parhez bilan birga, temir preparatlarini bolaning yoshiga mos dozada qoʻllash kerak. Temir preparatlari ovqatdan soʻng darhol askorbin kislotasi yoki qoraqat, sitrus mevalar sharbati bilan birga beriladi, bu temirning ichakda yaxshiroq soʻrilishiga yordam beradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEksudativ-allergik diatezlarda ovqatlanish etiologik omil, kasallikning ogʻirlik darajasi va bolaning yoshiga qarab belgilanadi. Diatez rivojlanishida oziq-ovqat allergenlari, ayniqsa, kichik yoshdagi bolalarda muhim ahamiyat kasb etadi. Tuxum, sigir suti, shokolad, pishloq, baliq, ayrim dukkaklilar, shakar, shirinliklar hamda toʻq sariq yoki qizil rangli sabzavot va mevalar (qulupnay, sitrus mevalar, oʻrik, sabzi va boshqalar) allergik reaksiyalarni keltirib chiqarishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAllergiyada parhez, shubhasiz, eliminatsiya usulida tuziladi, yaʼni organizm yuqori sezuvchan boʻlgan mahsulot ratsiondan chiqarib tashlanadi. Ayrim mahsulotlar cheklanganda, ularni oqsil, yogʻ va uglevodlarning umumiy miqdori yoshga doir meʼyorlar doirasida qolishini hisobga olgan holda boshqalari bilan almashtirish zarur. Shu maqsadda, baʼzan ratsiondagi goʻsht miqdori (individual oʻzlashtira olishga qarab) sezilarli darajada oshiriladi, bolalar ozuqasi uchun moʻljallangan maxsus goʻsht konservalari, sut oʻrnini bosuvchi sifatida esa soya oqsili asosidagi aralashmalar kiritiladi. Ratsiondan chiqarilgan yormalarning oʻrnini toʻldirish uchun ruxsat etilgan sabzavotlar koʻproq ishlatiladi. Sunʼiy oziqlantirishdagi bolada allergik reaksiyalar rivojlansa, asosan, nordon sutli aralashmalardan foydalanish kerak. Bunday mahsulotlar qatoriga nordon sutli adaptatsiyalangan aralashmalar va atsidofil aralashma kiradi. Kattaroq yoshdagi bolalar uchun esa adaptatsiyalanmagan nordon sutli mahsulotlar — kefir, «Orom» va boshqalardan foydalanish mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSigir suti oqsillariga allergiyasi boʻlgan bemorlarga qoʻshimcha ovqat, odatda, sogʻlom bolalar bilan bir xil muddatlarda tayinlanadi. Sabzavotli pyure tarkibiga qovoqcha (kabachki), gulkaram, oq karam, sholgʻom, oqish tusli qovoq va boshqa yashil hamda oq rangdagi sabzavotlar kiritiladi. Boʻtqa tanlashda ekologik toza xomashyodan tayyorlangan, temir moddasi, vitaminlar, minerallar bilan boyitilgan va pishirishni talab qilmaydigan, sanoatda ishlab chiqarilgan sutsiz boʻtqalarga afzallik berish kerak.