0347-17-сон 22.03.2017. Sogʻlom ovqatlanishni qoʻllab-quvvatlash uchun Oʻzbekiston Respublikasi aholisining jinsi, yoshi va kasbiy guruhlari boʻyicha oziq moddalar va energiyaga boʻlgan ehtiyojning fiziologik normalari

22.03.2017 yildagi 0347-17-son

Рус

Ўзб

O’zb

O‘zb|Рус

ONLINE TRANSLATE

Sogʻlom ovqatlanishni qoʻllab-quvvatlash uchun Oʻzbekiston Respublikasi aholisining jinsi, yoshi va kasbiy guruhlari boʻyicha oziq moddalar va energiyaga boʻlgan ehtiyojning fiziologik normalari

2. UMUMIY QOIDALAR

Oʻzbekiston Respublikasining Sanitariya qoidalari va meʼyorlari, gigiyena normativlari, 22.03.2017 yildagi 0347-17-son

Кучга кириш санаси

22.03.2017

Рус

Ўзб

O’zb

O‘zb|Рус

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Oʻzbekiston Respublikasining Sanitariya qoidalari va meʼyorlari, gigiyena normativlari

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Sogʻlom ovqatlanishni qoʻllab-quvvatlash uchun Oʻzbekiston Respublikasi aholisining jinsi, yoshi va kasbiy guruhlari boʻyicha oziq moddalar va energiyaga boʻlgan ehtiyojning fiziologik normalari

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1. KIRISH

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Mamlakat mustaqilligi davrida ijtimoiy-iqtisodiy barqarorlikda, aholining turmush darajasi va sifatida, insonning oziq-ovqat, uy-joy, dam olish, qulay yashash muhiti, salomatlik kabi asosiy ehtiyojlarini qondirish imkoniyatlarida chuqur oʻzgarishlar yuz berdi. Sof fiziologik ehtiyojlarga kelsak, ularning qondirilishi barobarida, ishlab chiqarish taraqqiyoti va umumiy madaniyatning rivojlanishi bilan bu ehtiyojlarni qondiruvchi mahsulotlar toʻplamida sifat oʻzgarishlari roʻy berishi mumkin. Rivojlangan mamlakatlar tajribasi koʻrsatganidek, insonning fiziologik ehtiyojlarini qondirish iqtisodiy rivojlanishning juda muhim, lekin hal qiluvchi omili emas. BMT maʼlumotlariga koʻra, oziq-ovqat tanqisligidan aziyat chekadigan odamlar soni 1980-yildagi 920 mln kishidan 2000-yilda 799 mln kishigacha kamaygan, shu yillar davomida sayyoramiz aholisi 1,6 mlrd kishiga koʻpaygan. Oʻzbekistonda mustaqillik yillarida aholining ovqatlanish sifati sezilarli darajada yaxshilandi, oziq-ovqat mahsulotlari isteʼmoli tarkibi oʻzgardi, jon boshiga oʻrtacha goʻsht va goʻsht mahsulotlari isteʼmoli 1,3 barobar, sut va sut mahsulotlari — 1,6 barobar, tuxum — 2,2 barobar, sabzavotlar — 2,6 barobar, kartoshka — 1,7 barobar, mevalar — 4,0 barobar oshdi. Ovqatlanish tarkibi va ratsionining yaxshilanishi, boshqa omillar qatori, aholi salomatligi koʻrsatkichlariga ijobiy taʼsir koʻrsatdi. Soʻnggi 10 yil ichida tana vazni kam boʻlgan bolalar ulushi ikki barobardan koʻproqqa (4 foizdan 1,8 foizgacha) qisqardi, ayollar oʻrtasida anemiya bilan kasallanish darajasi 2,5 barobar kamaydi. Oʻzbekiston aholisining oʻrtacha umr koʻrish davomiyligi 6,5 yilga (67 yoshdan 73,5 yoshgacha) uzaydi, ayollarning oʻrtacha umr koʻrish davomiyligi esa 75,8 yoshga yetdi. Shu bilan birga, Respublikada mavjud boʻlgan oziq moddalari va energiyaga boʻlgan fiziologik isteʼmol normalari 10 yildan ortiq vaqt davomida qayta koʻrib chiqilmagan. Bu davrda iqtisodiy islohotlar va tezkor urbanizatsiya hamda ular bilan bogʻliq turmush tarzidagi oʻzgarishlar barcha iqtisodiy rivojlangan mamlakatlarga xos boʻlgan notoʻgʻri ovqatlanish bilan bogʻliq kasalliklar darajasining oshishiga olib keldi. Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti bu kasalliklarni yuqumli boʻlmagan kasalliklar guruhiga ajratgan. 2014-yilda oʻtkazilgan tadqiqot natijalari shuni koʻrsatdiki, respublika katta yoshli aholisining qariyb 67,2 foizi sabzavot va mevalarni JSST tomonidan tavsiya etilgan meʼyordan kam isteʼmol qiladi, 37 foizi shoʻr ovqatlanadi, katta yoshli aholining 16,4 foizi esa kamharakat hayot tarzini olib boradi. Buning natijasida katta yoshli aholining 20,2 foizida ortiqcha tana vazni va 33,9 foizida yuqori qon bosimi kuzatilmoqda.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Ilgari ehtiyoj normalarini ishlab chiqishdagi asosiy maqsad tegishli jins va yosh guruhidagi aholining 97 foizdan ortigʻida gipovitaminoz yoki gipomikroelementozning klinik manzarasi rivojlanishining oldini olish uchun zarur boʻlgan mikronutriyentning minimal darajasini belgilashdan iborat edi. Hozirgi vaqtda belgilanayotgan normalar asosiga inson salomatligiga maʼlum darajada ijobiy taʼsir koʻrsata oladigan, jumladan, tashqi muhitning salbiy omillariga umumiy chidamlilikni oshiradigan va ayrim alimentar-bogʻliq kasalliklar rivojlanishi xavfini kamaytiradigan koʻrsatkichlar kiritilmoqda. Aslida, gap organizmni minimal zarur miqdordagi mikronutriyentlar bilan emas, balki hayot faoliyati uchun optimal miqdordagi mikronutriyentlar bilan taʼminlash haqida ketmoqda. Shu munosabat bilan, taklif etilayotgan normalar aholining barcha mumkin boʻlgan kasbiy, jins va yoshga oid guruhlarini qamrab oladi. Taklif etilayotgan normalarda JSST tavsiyalari hamda Oʻzbekiston iqlimi va aholisining ovqatlanish xususiyatlari bilan bogʻliq mintaqaviy jihatlar hisobga olingan.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2. UMUMIY QOIDALAR

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.1. Mazkur “Sogʻlom ovqatlanishni taʼminlash uchun Oʻzbekiston Respublikasi aholisining jins va yoshga oid hamda kasbiy guruhlari boʻyicha oziq moddalar va energiyaga boʻlgan fiziologik ehtiyoj meʼyorlari” nomli sanitariya qoidalari va gigiyenik normativlari aholining turli uyushgan guruhlari uchun oziq-ovqat mahsulotlari isteʼmolining oʻrtacha sutkalik tavsiya etiladigan meʼyorlarini belgilashda, ovqatlanish ratsionlarini tahlil qilish va baholashda hamda Oʻzbekiston aholisining turli jins va yoshga oid hamda kasbiy guruhlari uchun ovqatlanishni baholash va rejalashtirish sohasida ilmiy-tadqiqot ishlarini oʻtkazishda sogʻlom ovqatlanishni taʼminlashga yoʻnaltirilgan tibbiy mezonlar hisoblanadi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.2. Katta yoshdagi mehnatga layoqatli aholining fiziologik ehtiyoji, Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti (JSST) tavsiyalarini hisobga olgan holda, sutkalik energiya sarfi miqdori, mehnat jarayoni va uning alohida bosqichlarini bajarishdagi asabiy zoʻriqishga qarab, mehnat jadaligining 5 ta guruhi boʻyicha ishlab chiqilgan. Homiladorlik va laktatsiya davridagi ayollar uchun meʼyorlar JSSTning “Homiladorlikni rejalashtirishda va homiladorlik davrida toʻgʻri ovqatlanish — sogʻlom hayot boshlanishining asosidir” nomli tavsiyalari bilan muvofiqlashtirilgan. Texnik taraqqiyot bilan bogʻliq mehnat faoliyatining yangi turlari va shakllari joriy etilishi hamda kengayishiga qarab, mehnat jadaligi guruhlari qayta koʻrib chiqiladi, aniqlashtiriladi va toʻldirib boriladi. Quyida hozirda amalda boʻlgan mehnat jadaligi guruhlariga boʻlinish va ularning har biriga kiritilgan kasblar roʻyxati keltirilgan:

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

I guruh. Asosan aqliy mehnat xodimlari: korxona va tashkilotlar rahbarlari; mehnati sezilarli jismoniy faollikni talab qilmaydigan muhandis-texnik xodimlar; jarroh-shifokorlar, hamshiralar va sanitarkalardan tashqari tibbiyot xodimlari; pedagoglar; sport boʻyicha tarbiyachilardan tashqari tarbiyachilar; fan, adabiyot va matbuot xodimlari; madaniy-maʼrifiy soha xodimlari; rejalashtirish va hisobga olish xodimlari; kotiblar; ish yurituvchilar; mehnati sezilarli asabiy zoʻriqish bilan bogʻliq boʻlgan turli toifadagi xodimlar (boshqaruv pultlari operatorlari, dispetcherlar va boshqalar);

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

II guruh. Yengil jismoniy mehnat bilan band boʻlgan xodimlar: mehnati maʼlum darajada jismoniy kuch talab qiladigan muhandis-texnik xodimlar; avtomatlashtirilgan jarayonlarda ishlovchi xodimlar; radioelektronika sanoati xodimlari; tikuvchilar, agronomlar, zootexniklar; veterinariya xodimlari; hamshiralar va sanitarkalar; sanoat mollari doʻkonlari sotuvchilari; xizmat koʻrsatish sohasi xodimlari; soatsozlik sanoati xodimlari; aloqa va telegraf xodimlari; oʻqituvchilar, jismoniy tarbiya va sport instruktorlari, murabbiylar;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

III guruh. Mehnat turi oʻrtacha ogʻirlikdagi xodimlar: metall va yogʻochga ishlov berish bilan band boʻlgan dastgohchilar; chilangarlar; sozlovchilar; sozlovchi-ustalar; jarroh-shifokorlar; kimyogarlar; toʻqimachilar; poyabzalchilar; turli transport vositalari haydovchilari; oziq-ovqat sanoati xodimlari; kommunal-maishiy xizmat koʻrsatish va umumiy ovqatlanish xodimlari; oziq-ovqat mahsulotlari sotuvchilari; traktor va dalachilik brigadalari brigadirlari; temiryoʻlchilar, suv transporti xodimlari; avtomobil va elektr transporti xodimlari; yuk koʻtarish-tashish mexanizmlari mashinistlari; matbaachilar;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

IV guruh. Ogʻir jismoniy mehnat bilan shugʻullanuvchi xodimlar: qurilish ishchilari; qishloq xoʻjaligi ishchilari va mexanizatorlarining asosiy qismi; yer usti ishlaridagi konchilar; neft va gaz sanoati xodimlari; V guruhga kiritilgan shaxslardan tashqari metallurglar va quyuvchilar; sellyuloza-qogʻoz va yogʻochni qayta ishlash sanoati xodimlari; yuk bogʻlovchilar; takelajchilar; yogʻochga ishlov beruvchilar; duradgorlar; V guruhga kiritilgan shaxslardan tashqari qurilish materiallari sanoati xodimlari;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

V guruh. Oʻta ogʻir jismoniy mehnat bilan band boʻlgan xodimlar: bevosita yer osti ishlarida band boʻlgan konchilar; poʻlat erituvchilar; oʻrmon yiquvchilar va yogʻoch tayyorlovchi ishchilar; gʻisht teruvchilar; betonchilar; yerqazarlar; mehnati mexanizatsiyalashtirilmagan yuk ortuvchilar; mehnati mexanizatsiyalashtirilmagan qurilish materiallari ishlab chiqarish bilan band boʻlgan xodimlar.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Ushbu tasnif mavjud kasblarning butun xilma-xilligini qamrab olmasa-da, deyarli har qanday mutaxassislik uchun u yoki bu mehnat jadalligi guruhining roʻyxatidan oʻziga yaqinini topish imkonini beradi. Moddalar almashinuvi jarayonlarining unchalik jadal kechmasligi va tana vaznining kamligi sababli ayollarning energiyaga boʻlgan ehtiyojini erkaklarnikiga qaraganda oʻrtacha 15 % kamroq deb qabul qilish mumkin. Mehnati jismoniy va asabiy-ruhiy zoʻriqish bilan tavsiflanadigan shaxslarda energiyaga ehtiyoj yuqori boʻlishi aniqlangan, bunda hozirgi sharoitda asabiy-ruhiy zoʻriqishning ahamiyati bir oz ortgan. Bu masalaga aniqlik kiritish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2015-yil 25-apreldagi “Oʻzbekiston Respublikasi aholisining sogʻlom ovqatlanishi sohasida amalga oshirilayotgan chora-tadbirlarni yanada takomillashtirish toʻgʻrisida”gi 102-son qaroriga muvofiq sogʻlom ovqatlanish va diyetologiya masalalari boʻyicha maslahat xizmatlarini koʻrsatishga tayyorlangan diyetolog mutaxassislarga murojaat qilish zarur.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Voyaga yetgan, mehnatga layoqatli aholining energiyaga boʻlgan ehtiyojini aniqlashda barcha hisob-kitoblarni uchta yosh toifasi: 18 — 29 yosh, 30 — 39 yosh va 40 — 59 yoshlar uchun amalga oshirish maqsadga muvofiq deb topildi. Moddalar almashinuvining ayrim yoshga xos xususiyatlari bunga asos boʻldi. Shunday qilib, 18 — 29 yoshda moddalar almashinuvi xususiyatlari hali yakunlanmagan va davom etayotgan oʻsish hamda jismoniy rivojlanish jarayonlari bilan bogʻliqdir.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

18 yoshdan 60 yoshgacha boʻlgan aholining energiyaga boʻlgan ehtiyojini belgilashda oʻrtacha meʼyoriy tana vazni (erkaklar uchun ideal tana vazni — 70 kg, ayollar uchun — 60 kg) asos qilib olingan. Energiyaga boʻlgan ehtiyoj 1 kg oʻrtacha meʼyoriy (ideal) tana vazniga nisbatan ham hisoblanishi mumkin. Aniqlanishicha, erkaklar va ayollarda 1 kg ideal tana vazniga toʻgʻri keladigan energiya ehtiyoji deyarli bir xil boʻlib, mehnat jadalligi boʻyicha I guruh uchun 167,4 kJ (40 kkal), II guruh uchun 179,9 kJ (43 kkal), III guruh uchun 192,5 kJ (46 kkal), IV guruh uchun 221,7 kJ (53 kkal) va V guruh uchun 255,2 kJ (61 kkal)ni tashkil etadi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.3. Energiya va oziq moddalarga boʻlgan fiziologik ehtiyojlar uchun taklif etilayotgan meʼyorlar oziq-ovqat uchun BFM yoki dori vositalari retsepturalari uchun asos boʻlib xizmat qila olmaydi. Chunki aniq belgilangan dozalarsiz va taʼsir mexanizmlari toʻgʻrisida aniq maʼlumotga ega boʻlmasdan, dorivor oʻsimliklar yoki yuqori faol moddalarni koʻp miqdorda saqlovchi mikroelementlar majmuasidan iborat dori vositalari yoki BFMlarni buyurish ayrim hollarda isteʼmolchida kompensator-adaptatsion reaksiyalarning nomutanosib: keragidan kuchliroq yoki zaifroq boʻlishiga olib kelishi mumkin. Bu organizmda keyingi patologik oʻzgarishlarning rivojlanishiga sabab boʻlishi ehtimoli bor. Masalan, umumiy adaptatsion sindromda glyukokortikoidlar sekretsiyasi haddan tashqari koʻpayib ketsa, ular immunologik, nospetsifik himoya reaksiyalari (yalligʻlanish) rivojlanishini bostiradi. Natijada immun tizimining funksional faolligi yetarli emasligi bilan bogʻliq koʻplab kasalliklar rivojlanishi xavfi keskin ortadi. Shu munosabat bilan, nutrisevtiklarning tarkibi va ishlab chiqaruvchi tomonidan eʼlon qilingan BFMning xususiyatlari Respublika Farmakologiya qoʻmitasi tomonidan BFM tarkibidagi mikroelementlarning majmuaviy xususiyatlari asosida koʻrib chiqiladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Shu sababli, vitaminlar va mineral elementlarning “Isteʼmol qilishning yuqori xavfsiz darajasi” farmakologlar tomonidan har bir preparat uchun alohida baholanadi. Yaʼni, preparat organizmga koʻrsatadigan majmuaviy taʼsiri nuqtayi nazaridan koʻrib chiqilib, uni dori vositasi yoki oziq-ovqatga biologik faol qoʻshimcha sifatida roʻyxatdan oʻtkazish taklif etiladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1-jadval

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Bolalarning turli yosh va jins guruhlari uchun energiyaga boʻlgan ehtiyojining tavsiya etilgan meʼyorlari

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Yosh guruhi	Energiyaga boʻlgan kunlik ehtiyoj, tana vaznining 1 kg hisobida
	oʻgʻil bolalar		qiz bolalar
	kJ	kkal	kJ	kkal
0 — 3 oylik	2,28	9,54	2,16	9,04
4 — 6 oylik	2,89	12,09	2,69	11,26
7 — 9 oylik	3,44	14,40	3,20	13,39
10 — 12 oylik	3,85	16,11	3,61	15,11
1 — 3 yosh	5,15	6,11	4,86	20,34
4 — 6 yosh	7,16	29,90	6,46	27,04
7 — 9 yosh	8,24	34,40	7,28	30,40
10 — 13 yosh	9,27	38,80	7,92	33,10
14 — 18 yosh	11,51	48,19	8,83	36,96

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2-jadval

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Bolalarning turli yosh va jins guruhlari uchun ozuqa moddalariga boʻlgan ehtiyojining tavsiya etilgan oʻrtacha kunlik fiziologik meʼyorlari

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Yosh guruhi	Oqsillar, g		Yogʻlar, g		Uglevodlar, g
Yosh guruhi	umumiy	shu jumladan, hayvon oqsillari	umumiy	shu jumladan, oʻsimlik yogʻlari	Uglevodlar, g
ikkala jins (oʻgʻil va qiz bolalar)
0 — 3 oylik*	2,2	2,2	6,5	0,7	13
4 — 6 oylik*	2,6	2,3	6,0	0,7	13
7 — 12 oylik*	2,9	2,3	5,5	0,7	13
1 — 3 yosh	53	37	53	15,9	212
4 — 6 yosh	68	44	68	20,4	272
7 — 10 yosh	78	46	79	23,7	335
oʻgʻil bolalar
11 — 13 yosh	90	54	92	27,6	390
14 — 17 yosh	98	59	100	30	425
qiz bolalar
11 — 13 yosh	82	49	84	25,2	355
14 — 17 yosh	90	54	90	27	360

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Izoh: *tana vaznining 1 kg hisobida

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

3-jadval

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Bolalarning turli yosh va jins guruhlari uchun mineral moddalarga boʻlgan ehtiyojining tavsiya etilgan oʻrtacha kunlik fiziologik meʼyorlari

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Yosh guruhi	Kalsiy, mg	Fosfor, mg	Magniy, mg	Temir, mg	Rux, mg	Selen, mkg	Yod, mkg
ikkala jins (oʻgʻil va qiz bolalar)
0 — 3 oylik	400	300	55	4	3	6	90
4 — 6 oylik	500	400	60	7	3	6	90
7 — 12 oylik	600	500	70	10	4	10	100
1 — 3 yosh	800	800	150	10	5	17	110
4 — 6 yosh	900	1350	200	10	8	22	110
7 — 10 yosh	1100	1650	250	12	10	25	120
oʻgʻil bolalar
11 — 13 yosh	1200	1800	300	15	15	30	130
14 — 17 yosh	1300	1800	300	15	15	35	130
qiz bolalar
11 — 13 yosh	1200	1800	300	18	12	30	130
14 — 17 yosh	1300	1800	300	18	12	35	130

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

4-jadval

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Turli yosh va jinsdagi bolalar uchun vitaminlarga boʻlgan tavsiya etilgan oʻrtacha sutkalik fiziologik ehtiyoj meʼyorlari

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Yosh guruhi	C, mg	A, mkg ret. ekv.	E, mg	D, mkg	B1, mg	B2, mg	B6, mg	PP, mg	Folat, mg	B12, mkg
har ikki jins (oʻgʻil bolalar, qizlar)
0 — 3 oylik	25	375	2,7	5	0,2	0,3	0,1	4	40	0,3
4 — 6 oylik	25	375	2,7	5	0,2	0,3	0,2	4	80	0,4
7 — 12 oylik	30	400	3	5	0,3	0,4	0,3	4	80	0,7
1 — 3 yosh	30	400	5	10	0,5	0,5	0,5	6	150	0,9
4 — 6 yosh	30	450	5	10	0,6	0,6	0,6	8	200	1,2
7 — 10 yosh	35	500	7	5	0,9	0,9	1,0	12	300	1,8
oʻgʻil bolalar
11 — 13 yosh	40	600	7	5	1,2	1,3	1,3	16	400	2,4
14 — 17 yosh	40	600	10	5	1,2	1,2	1,3	16	400	2,4
qizlar
11 — 13 yosh	40	600	7,5	5	1,1	1,0	1,3	16	400	2,4
14 — 17 yosh	40	600	10	5	1,1	1,1	1,3	16	400	2,4

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

5-jadval

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Katta yoshdagi aholining turli jins, yosh va kasbiy guruhlari uchun energiyaga boʻlgan tavsiya etilgan oʻrtacha sutkalik ehtiyoj meʼyorlari

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Kasbiy guruhlar	Yosh guruhi, yillar	Sutkalik ehtiyoj, Kkal
Kasbiy guruhlar	Yosh guruhi, yillar	erkaklar	ayollar
I	18 — 29	2450	2000
	30 — 39	2100	2000
	40 — 59	2200	2100
II	18 — 29	2800	2200
	30 — 39	2650	2150
	40 — 59	2500	2100
III	18 — 29	3300	2600
	30 — 39	3150	2550
	40 — 59	2950	2500
IV	18 — 29	3850	3050
	30 — 39	3600	2950
	40 — 59	3400	2850
V	18 — 29	4200	-
	30 — 39	3950	-
	40 — 59	3750	-

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

6-jadval

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Homiladorlik trimestrlari boʻyicha qoʻshimcha energiyaga boʻlgan tavsiya etilgan oʻrtacha sutkalik ehtiyoj meʼyorlari

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Homiladorlik trimestri	Oʻrtacha sutkalik ehtiyojga qoʻshimcha energiya miqdori, Kkal
1-trimestr (dastlabki 3 oy)	+100
2-trimestr (keyingi 3 oy)	+300
3-trimestr (soʻnggi 3 oy)	+300

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

7-jadval

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Katta yoshdagi aholining turli jins, yosh va kasbiy guruhlari uchun ozuqa moddalariga boʻlgan tavsiya etilgan oʻrtacha sutkalik ehtiyoj meʼyorlari

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Yosh guruhi, yillar	Oqsillar, g		Yogʻlar, g		Uglevodlar, g
Yosh guruhi, yillar	umumiy	sh. j. hayvon oqsillari	umumiy	sh. j. oʻsimlik yogʻlari	Uglevodlar, g
I kasb guruhi (erkaklar)
18 — 29	72	40	81	25	358
30 — 39	68	37	77	24	335
40 — 59	65	36	70	21	303
I kasb guruhi (ayollar)
18 — 29	61	34	67	20	289
30 — 39	59	33	63	19	274
40 — 59	58	32	60	18	257
II kasb guruhi (erkaklar)
18 — 29	80	44	93	28	411
30 — 39	77	42	88	27	366
40 — 59	72	40	83	25	366
II kasb guruhi (ayollar)
18 — 29	66	36	73	22	318
30 — 39	65	36	73	22	318
40 — 59	63	35	70	21	305
III kasb guruhi (erkaklar)
18 — 29	94	52	110	33	484
30 — 39	89	49	105	32	462
40 — 59	84	46	98	39	432
III kasb guruhi (ayollar)
18 — 29	76	42	87	26	378
30 — 39	74	41	85	26	378
40 — 59	72	40	83	25	366
IV kasb guruhi (erkaklar)
18 — 29	108	59	128	39	566
30 — 39	102	56	120	36	528
40 — 59	96	53	113	34	499
IV kasb guruhi (ayollar)
18 — 29	87	48	102	31	462
30 — 39	84	46	98	29	432
40 — 59	82	45	95	27	417
V kasb guruhi (erkaklar)
18 — 29	117	64	154	47	585
30 — 39	111	61	144	44	550
40 — 59	104	57	137	42	524

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

8-jadval

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Katta yoshdagi aholining turli yosh, jins va kasbiy guruhlari uchun mineral moddalarga boʻlgan ehtiyojining tavsiya etiladigan oʻrtacha sutkalik meʼyorlari

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Yosh guruhi	Kalsiy, mg	Fosfor, mg	Magniy, mg	Temir, mg	Rux, mg	Yod, mkg	Selen, mkg
I kasb guruhi, ikkala jins (erkaklar, ayollar)
18 — 29	1000	600	260	10	7	130	40
30 — 39	1000	600	260	10	7	130	40
40 — 59	1000	600	260	10	7	130	40
II kasb guruhi, ikkala jins (erkaklar, ayollar)
18 — 29	1100	650	280	10	7	130	40
30 — 39	1100	650	280	10	7	130	40
40 — 59	1100	650	280	10	7	130	40
III kasb guruhi, ikkala jins (erkaklar, ayollar)
18 — 29	1200	700	300	10	8	140	45
30 — 39	1200	700	300	10	8	140	45
40 — 59	1200	700	300	10	8	140	45
IV kasb guruhi, ikkala jins (erkaklar, ayollar)
18 — 29	1300	800	350	10	9	140	50
30 — 39	1300	800	350	10	9	140	50
40 — 59	1300	800	350	10	9	140	50
V kasb guruhi (erkaklar)
18 — 29	1300	900	400	10	10	150	55
30 — 39	1300	900	400	10	10	150	55
40 — 59	1300	900	400	10	10	150	55

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

9-jadval

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Katta yoshdagi aholining turli jins-yosh va kasbiy guruhlari uchun vitaminlarga boʻlgan ehtiyojning tavsiya etilgan oʻrtacha sutkalik meʼyorlari

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Yosh guruhi	C, mg	A, mkg ret. ekv.	E, mg	D, mkg	B1, mg	B2, mg	B6, mg	PP, mg	Folat, mg	B12, mkg
I kasbiy guruh, ikkala jins (erkaklar, ayollar)
18 — 29	60	600	10	3	1,2	1,3	1,5	16	400	2,4
30 — 39	60	600	10	3	1,2	1,3	1,5	16	400	2,4
40 — 59	60	600	10	3,5	1,4	1,4	1,6	16	400	2,4
II kasbiy guruh, ikkala jins (erkaklar, ayollar)
18 — 29	60	600	10	3,5	1,4	1,4	1,6	18	400	2,4
30 — 39	60	600	10	3,5	1,4	1,4	1,6	18	400	2,4
40 — 59	65	650	10	4	1,5	1,5	1,7	18	400	2,4
III kasbiy guruh, ikkala jins (erkaklar, ayollar)
18 — 29	65	650	10	4	1,5	1,5	1,7	20	450	2,5
30 — 39	65	650	10	4	1,5	1,5	1,7	20	450	2,5
40 — 59	70	700	10	4,5	1,6	1,6	1,8	20	450	2,5
IV kasbiy guruh, ikkala jins (erkaklar, ayollar)
18 — 29	70	700	10	4,5	1,6	1,6	1,8	22	500	2,6
30 — 39	70	700	10	4,5	1,6	1,6	1,8	22	500	2,6
40 — 59	75	750	10	5	1,8	1,8	2	22	500	2,6
V kasbiy guruh (erkaklar)
18 — 29	80	750	10	5	1,8	1,8	2	24	500	2,6
30 — 39	80	750	10	5	1,8	1,8	2	24	500	2,6
40 — 59	80	750	10	5	1,8	1,8	2	24	500	2,6

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

10-jadval

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Aholining alohida guruhlari uchun energiya, oziq moddalar, makro-va mikroelementlarga boʻlgan ehtiyojning tavsiya etilganoʻrtacha sutkalik meʼyorlari

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Nutriyentlar	60 yoshdan oshgan shaxslar		Ayollar
Nutriyentlar	Erkaklar	Ayollar	homilador	emizikli
Kkal	2300	1975	6-jadvalga muvofiq	+500
Oqsillar, g	68	61	+30	+40
shu jumladan, hayvon oqsillari	37	33	+20	+26
Yogʻlar, g	77	66	+12	+15
shu jumladan, oʻsimlik yogʻlari	25	20	+4	+5
Uglevodlar, g	335	284	+30	+40
Kalsiy, mg	1300	1300	1500-2000	1500-2000
Fosfor, mg	600	600	650	1000
Magniy, mg	300	300	300	300
Temir, mg	10	10	25	27
Rux, mg	12	12	10	10
Yod, mkg	130	130	220	220
Selen, mkg	40	40	30	35
C vitamini, mg	70	70	80	80
A vitamini, mkg ret. ekv.	700	700	800	800
E vitamini, mg	10	10	15	15
D vitamini, mkg	15	15	5	7,5
B1 vitamini, mg	1,2	1,1	1,4	1,5
B2 vitamini, mg	1,3	1,1	1,4	1,5
B6 vitamini, mg	1,7	1,5	1,9	2,0
Niatsin, mg niats. ekv.	16	14	18	17
Folat, mkg	400	400	600	500
B12 vitamini, mkg	2,4	2,4	2,6	2,6