Ҳужжатга таклиф юбориш
Аудиони тинглаш
Ҳужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикасининг шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.04.02-2019 «Сув таъминоти. Ташқи тармоқлар ва иншоотлар»
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУшбу меъёрларга аҳоли яшайдиган манзиллар ва халқ хўжалиги объектларининг марказлашган доимий ташқи сув таъминоти тизимларини лойиҳалаштиришда риоя қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув таъминоти лойиҳаларини ишлаб чиқишда Ўзбекистон Республикасининг «Сув ва сувдан фойдаланиш тўғрисида» ва «Табиатни муҳофаза қилиш ҳақида», «Экологик экспертиза тўғрисида» ва «Муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар тўғрисида»ги қонунларига ёки Ўзбекистон Республикасининг шунга ўхшаш амалдаги меъёрий ҳужжатларига амал қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУшбу меъёрлардаги ёнғинга қарши талаблар портлагач моддалар ишлаб чиқарувчи, улардан фойдаланувчи ёки уларни сақловчи корхоналар, сиғими 10 минг м3 дан ортиқ бўлган ёғоч материаллари омборлари, нефт газ қазиб чиқариш ва нефтни қайта ишлаш саноати сув қувурларига татбиқ этилмайди, қачонки ўт ўчириш талаблари тегишли меъёрий ҳужжатларда белгиланган ҳолатда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. УМУМИЙ ҲОЛАТЛАР
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.1. Сув таъминоти объектларини тасдиқланган шаҳар ва қишлоқ аҳолиси жойлашган манзилларнинг бош режалари, саноат тизимлари, шунингдек сувни муҳофазалаш ҳамда мажмуавий фойдаланиш тарзлари асосида лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЛойиҳалашда объектларни уларнинг расмий идорага қарашлилигидан қатъи назар, сув тизимларини бирлаштириш мақсадга мувофиқлигини кўриб чиқиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБу борада объектлар сув лойиҳаларини сувоқова лойиҳалари, чиқинди сувларни чиқариб ташлаш ва сув истеъмоли тенглигини мажбурий таҳлили билан боғлиқ равишда ишлаб чиқиш тавсия этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув, электр ва иссиқлик энергияси билан бир қаторда, энергетик маҳсулот ҳисобланади, ва шу сабабли ундан фойдаланишнинг иқтисодий самарадорлигига қўйиладиган тегишли талабларни ҳисобга олиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.2. Хўжалик-ичимлик суви ва бирлашган саноат-ичимлик сув қувурлари лойиҳаларида сув таъминоти манбаларида, сув қувурлари иншоотлари, сув ўтказгичларда санитария муҳофазаси ҳудудларини инобатга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.3. Хўжалик-ичимлик эҳтиёжлари учун узатиладиган сувнинг сифати Ўзбекистон Республикасининг OʻzDSt 950:2011 «Ичимлик суви. Гигиеник талаблар ва сифат устидан назорат» ва OʻzDSt 951:2011 «Марказлашган хўжалик-ичимлик сув таъминоти манбалари. Гигиеник техник талаблар ва танлаш қоидалари» давлат стандартлари талабларига мос бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишХўжалик-ичимлик эҳтиёжлари учун фойдаланиладиган сувларни жўнатиш ва уни сақлашга тайёрлашда тегишли реагентлар, ички занглашга қарши қопламалар, шунингдек санитария қоидалари ва нормалари талабларига мос бўлган хўжалик-ичимлик сув таъминоти амалиётида қўлланиладиган фильтр ашёлардан фойдаланиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИшлаб чиқариш эҳтиёжларига узатиладиган сувнинг сифати чиқариладиган маҳсулотга унинг таъсирини ҳисобга олган ҳолда, технологик талабларга мос бўлмоғи, хизматчилар учун санитария-гигиена шартлари таъминланган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМустақил суғорув сув қувурлари ёки ишлаб чиқариш шохобчалари сув қувурларидаги сувнинг сифати Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ва Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг агротехник талабларини қондирмоғи шарт.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.4. Лойиҳаларда қабул қилинадиган асосий техник ечимлар ва уларни амалга оширишнинг кетма-кетлиги мумкин бўлган вариантлар кўрсаткичларини солиштириш билан асослаб берилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲисоб-китобларсиз афзаллиги ва камчилигини белгилаш мумкин бўлмаган вариантлар бўйича техник-иқтисодий ҳисобларни бажариш назарда тутилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭнг кичик келтирилган харажатлар, хом ашё захиралари, меҳнат сарфи, электр қуввати ва ёнилғи сарфини қисқартириш ҳисобига энг оптимал вариант белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.5. Сув таъминотини лойиҳалашда илғор техник ечимлар, меҳнат талаб ишларни механизациялаш, технологик жараёнларни автоматлаштириш назарда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.6. Аҳоли учун сув таъминоти манбаларини танлаш OʻzDSt 951:2011 «Марказлашган хўжалик-ичимлик сув таъминоти манбалари. Гигиеник техник талаблар ва танлаш қоидалари» давлат стандартлари талабларига риоя қилган ҳолда амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.7. Атроф-муҳитга бўлган таъсирини баҳолаш. Сув таъминоти тизимини атроф-муҳитга бўлган таъсирнинг оқибатларини инобатга олган ҳолда ташкил этиш керак ва уларни аниқлашда Давлат экологик экспертизаси тўғрисидаги низомга (Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2018 йил 22 ноябрдаги 949-сонли қарори) риоя қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. СУВНИНГ «ҲИСОБИЙ САРФИ ВА ЭРКИН БОСИМЛАР
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСувнинг ҳисобий сарфи
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.1. Аҳоли яшайдиган жойларнинг сув таъминоти тизимларини лойиҳалашда аҳолининг солиштирма ўртача бир суткали (йилги) хўжаликичимлик эҳтиёжлари учун сув истеъмоли 1-жадвалдан олиниши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-жадвал | ||
Турар жой қурилаётган ҳудудларнинг ободонлаштирилганлик даражаси | Аҳоли яшайдиган жойларда 1 яшовчи учун ўртача бир суткали (йилги) солиштирма хўжалик-ичимлик сув истеъмоли, л/сут., q1 | |
2020 й. | 2035 й. | |
Ички сув қувурлари ва канализация билан жиҳозланган биноларни қуриш: марказлашган иссиқ сув таъминоти, ванна ва маҳаллий сув иситгичлари, уй-жой сув тараткичи билан канализациясиз бино қуриш. | 195 — 230 150 — 200 95 — 120 | 200 — 280 150 — 230 120 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатмалар:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Сув истеъмоли 1-жадвалда келтирилган доираларда танланиши сув сифати, ободонлаштириш даражаси, маҳаллий ва иқлимий шароитларга қараб амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Умумий биноларда коммунал-маиший эҳтиёжлар учун 1 яшовчининг ўртача бир суткали (бир йилги) солиштирма сув истеъмоли л/сут. ШНК 2.04.01-2014 (3-илова) бўйича олинсин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Аҳолини маҳсулотлар билан таъминловчи саноатнинг эҳтиёжлари учун, тегишли асослар мавжуд бўлганда, сув сарфи йиғиндисининг 10 — 20% ни аҳоли яшайдиган жойларда хўжалик-ичимлик эҳтиёжлари учун қўшиб олишга рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Аҳоли яшайдиган жойларда сув қувурларидан фойдаланадиган ташкилотнинг маълумотлари бўйича қўшимча ҳисобга олинмаган сарф қабул қилинади. Бундай маълумотлар мавжуд бўлмаганда хўжалик-ичимлик ва коммунал-маиший эҳтиёжлар учун сув сарфи йиғиндисининг 10 — 15% ни олишга рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Марказлашган uccuқ сув таъминотига эга бўлган бинолар қурилган ҳудудлар (кичик ҳудудлар) учун иссиқлик тармоқларидан бевосита иссиқ сув олиниши ўртача бир суткали хўжалик ичимлик эҳтиёжларига сарфланадиган умумий сувнинг 40% ни ва энг кўп сув тарқатиш соатларида ушбу сарф 55% ми орда қабул қилинади. Аралаш қурилишларда кўрсатилган биноларда яшовчи аҳолининг сонидан келиб чиқиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.2. Аҳоли яшайдиган жойларда хўжалик-ичимлик ва маиший эҳтиёжларга бир суткали (ўртача йиллик) ҳисобий сарфи Qcyт.m, м3/сут. қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQcyт.m = (q1 + q2)·N / 1000, (1)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда q1 ва q2 — солиштирма сув истеъмоли, 1-2-жадваллардан олинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишNж — аҳолининг ҳисобий сони.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-жадвал | |
Шаҳар туридаги қишлоқлар (ШТҚ) шаҳарлар (аҳоли сони минг киши ҳисобида). | Умумий биноларда 1 яшовчига ўртача бир суткали (йилги) маиший эҳтиёжлар учун солиштирма сув истеъмоли л/сут., q2 |
ШТҚ ва кичик шаҳарчалар (10 дан 50 гача) | 40 — 50 |
Ўртача шаҳарлар (50 дан 100 гача) | 50 — 55 |
Катта шаҳарлар (100 дан 250 гача) | 55 — 60 |
Йирик шаҳарлар (250 дан 500 гача) | 60 — 65 |
Энг йирик шаҳарлар (500 дан ортиқ) | 65 — 70 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБир суткада энг кўп ва энг кам сув истеъмолининг ҳисобий сув сарфи Qcyт.m, м3/сут. қуйидагича аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАҳолининг яшаш тарзи, корхонанинг ишлаш тартиби, бинонинг ободонлаштирилганлик даражаси, ҳафта кунлари ва йил мавсумларида сув истеъмоли ўзгаришини ҳисобга олувчи суткали сув истеъмоли нотекислиги Ксут коэффициенти қуйидаги миқдорларга тенг қилиб қабул қилинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБир соатдаги ҳисобий сув сарфи қуйидаги формулалар бўйича ҳисоблаб чиқилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув истеъмолининг соатдаги нотекислиги коэффициенти Кч қуйидаги ифодалардан аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда α — бинонинг ободонлаштирилганлик даражасини, корхонанинг ишлаш тартибини ва бошқа маҳаллий шароитларни ҳисобга олувчи коэффициент αmax = 1,2-1,4; αmin = 0,4-0,6 тенг қилиб қабул қилинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишβ — аҳоли яшайдиган жойлардаги яшовчилар сонини ҳисобга оладиган коэффициент, 3-жадвал бўйича қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.3. Аҳоли яшайдиган жойларда ва саноат корхоналари ҳудудларида суғориш учун сарфланадиган сув ҳисоби ҳудуднинг қопламасига, уни суғориш усулларига, экинлар турларига, иқлимий ҳамда бошқа маҳаллий шароитларга боғлиқ ҳолда 4-жадвал бўйича қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-жадвал | |||||||||||||||||
Коэффициент | Яшовчилар сони, минг киши | ||||||||||||||||
до 0,1 | 0,15 | 0,2 | 0,3 | 0,5 | 0,75 | 1 | 1,5 | 2,5 | 4 | 6 | 10 | 20 | 50 | 100 | 300 | 1000 ва ундан кўп | |
max | 4,5 | 4 | 3,5 | 3 | 2,5 | 2,2 | 2 | 1,8 | 1,6 | 1,5 | 1,4 | 1,3 | 1,2 | 1,15 | 1,1 | 1,05 | 1 |
min | 0,01 | 0,01 | 0,02 | 0,03 | 0,05 | 0,07 | 0,1 | 0,1 | 0,1 | 0,2 | 0,25 | 0,4 | 0,5 | 0,6 | 0,7 | 0,85 | 1 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. β коэффициентини аниқлашда сув ўтказгич иншоотлари ва тармоқ йўллари учун сув сарфи улар хизмат кўрсатадиган яшовчилар сонига, зонавий сув таъминотида эса — ҳар бир зона аҳолисининг сонига боғлиқ.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Тармоқларда бир суткадаги юқори сув истеъмолини энг кўп сув тарқатиш даврида талаб этиладиган эркин босимларни таъминлаш учун зарур бўлган βmin коэффициенти насос станцияларидан чиқишдаги ёки минораларнинг юқори ҳолатдаги (босимли сиғимлардан) босимларни аниқлаётганда, βmаx коэффициенти эса тармоқларда бир суткадаги паст сув истеъмолини энг кам сув тарқатиш даврида ортиқча босимларни аниқлашда қабул қилиш назарда тутилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-жадвал | ||
Сувнинг вазифаси | Ўлчагич | Суғоришга кетган сув сарфи, л/м2 |
Такомиллашган қопламли юза ва йўлларни механизмлар ёрдамида ювиш | 1 ювгич | 1,2 — 1,5 |
Такомиллашган қопламли ўтиш йўллари ва майдонларни механизмлар ёрдамида ювиш | 1 ювгич | 0,3 — 0,4 |
Такомиллашган қопламли тротуарлар ва ўтиш йўлларига қўлда (шланг ёрдамида) сув сепиш. | 1 сувсепиш | 2,0 — 2,5 |
Шаҳарнинг яшил экинларини суғориш | 1 суғориш | 3-4 |
Майсазор ва гулзорларни суғориш | 1 суғориш | 15 — 20 |
Қишки иссиқхоналардаги экинларни суғориш | 1 суткада | 15 |
Қишки айвонларда ва иссиқхоналарда, баҳорги тупроққа экилган экинларни, турли буғхоналардаги, иситилган тупроқдагиларни суғориш | 1 суткада | 6 |
Томорқалардаги экинларни суғориш | 1 суткада | 3 — 15 |
Мевали дарахтларни суғориш | 1 суткада | 10 — 15 |
Спорт иншоотларининг ўтли қопламларини суғориш | 1 суткада | 15 — 25 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Юзаларнинг ободонлашган турлари (яшил экинлар, ўтиш йўллари ва бошқалар) тўғрисида маълумотлар мавжуд бўлмаса, суғориш мавсумидаги ўртача бир суткали солиштирма сув истеъмолидан суғориш учун сув таъминоти манбаларининг қувватига, иқлимий ва бошқа маҳаллий шароитларга кўра бир яшовчи 50 — 60 л/сут. ҳисобида қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Суғориш-сепишлар сони 1 суткада битта этиб олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.4. Хўжалик-ичимлик эҳтиёжлари ва саноат корхоналарида душдан фойдаланишга сув сарфи ШНҚ 2.04.01 ҳамда ШНҚ 2.09.02 талабларига биноан аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда бир суткадаги сув истеъмоли нотекислиги коэффициенти саноат корхоналарининг хўжалик-ичимлик эҳтиёжларига худди аҳоли яшайдиган жойлардаги хўжалик-ичимлик эҳтиёжлари каби, бир соатдаги нотекислигини:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2,5 — 1 м3/соатда 80 Каж (20 акал) дон ортиқ иссиқлик чиқарувчи цехлар учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3 — қолган цехлор учун қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.5. Чорвачилик хўжаликлари ҳамда мажмуаларида молларни, қуш ва жониворларни боқиш, суғориш учун сув сарфи миқдорлари Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ ва сув хўжалиги вазирлиги идораларининг меъёрий ҳужжатларидан олиниши керак. Аҳолига тегишли бўлган мол ва паррандаларни боқиш ҳамда суғориш учун сув сарфини қуйидагича қабул қилиш лозим: қора мол — 65; ёш қора мол — 25; отлар — 55; чўчқалар — 15; қўй ва эчкилар — 8; паррандалар — 0,8 л/сут.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАҳолига тегишли бўлган енгил автомобилларни ювиш учун сув сарфини бир автомобилга 100 л ўлчамда қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.6. Саноат ва қишлоқ хўжалик корхоналарининг ишлаб чиқаришлари эҳтиёжлари учун сув сарфи технологик маълумотлар асосида аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.7. Аҳоли яшайдиган жойларда, саноат ва қишлоқ хўжалик корхоналарида бир сутканинг ҳар соатида сув сарфини тақсимлаш фойдаланувчи ташкилотнинг маълумотлари ҳисобга олинган сув истеъмоли ҳисобий жадвал чизмаси асосида қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.8. Ҳисобий жадвал чизмасини чизишда тармоқдан энг кўп сув тарқалиши вақти бўйича турли эҳтиёжларга (йирик саноат корхоналарида ростловчи сиғимлар ўрнатиш, берилган жадвал чизмаси бўйича қўшимчалар, ҳудудларни сув сепиш учун берилган сувлар ва махсус ростлаш сиғимлари ёки қурилмалари орқали сув сепиш машиналарини тўлдириш учун, эркин босимлар пасайиши билан белгиланган чегарагача сув узатишни тўхтатиш ва шунга ўхшашлар) мос тушиб қолишни лойиҳада бартараф этувчи техник ечимларни қўллаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТармоқлардан турли эҳтиёжлар учун назоратсиз сув олиниши ҳисобий жадвал чизмаси хўжалик-ичимлик сув истеъмолини жадвал чизмаси билан мос тушиш вақти қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.9. Аҳолида турар жой ва умумий биноларда солиштирма сув истеъмоли ҳисобий сув сарфларини аниқлаш учун сарфларнинг жамланган ҳисобига зарурат бўлса ШНҚ 2.04.01 талабларига биноан қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.10. Сув таъминоти бўлимларини ишлаб чиқишда сувдан фойдаланувчи тарзлар, 1.1-бандида кўрсатилганидек туманларни режалаштириш ва бош режалар ўртача бир суткадаги (йилги) солиштирма сув истеъмолини 5-жадвалдан қабул қилиш лозимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСаноат ва қишлоқ хўжалиги корхоналарининг эҳтиёжлари учун истеъмол қилинадиган сувлар Ўзбекистон Республикаси Сув хўжалиги вазирлигининг йириклаштирилган меъёрлари, бундай меъёрлар бўлмаса, айнан ўхшаш лойиҳалар асосида белгиланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-жадвал | |||
Т/р | Сув истеъмолчиси | Аҳоли яшаш жойларида 1 яшовчига ўртача бир суткадаги (йилги) солиштирма сув истеъмоли, л/сут., q | |
2020 й. | 2035 й. | ||
1. | Аҳоли сони 100 минг кишидан ортиқ марказлашган канализация тизимига эга бўлган шаҳарлар (канализация билан қамраб олинганлик даражаси 60 — 70%). | 230 | 260 |
2. | Худди шунинг ўзи, аҳоли сони 100 минг кишигача бўлган шаҳарлар (канализация билан қамраб олинганлик даражаси 20 — 25%). | 200 | - |
3. | Худди шунинг ўзи, аҳоли сони 100 минг кишигача бўлган шаҳарлар (канализация билан қамраб олинганлик даражаси 30 — 45%). | - | 230 |
4. | Аҳоли сони 50 минг кишигача, марказлашган канализация тизимига эга бўлмаган шаҳарлар, шаҳар туридаги қишлоқлар ва туман марказлари (канализация билан қамраб олинганлик даражаси 5 — 10%). | 150 | - |
5. | Аҳоли сони 50 минг кишигача, марказлашган канализация тизимига эга бўлган шаҳарлар, шаҳар туридаги қишлоқлар ва туман марказлари (канализация билан қамраб олинганлик даражаси 30% гача). | - | 170 |
6. | Қишлоқ аҳоли яшаш жойлари (канализация билан қамраб олинганлик даражаси 25% гача) шахсий жониворларни суғоришни ҳисобга олган ҳолда. | 120 | 170 |
7. | Қишлоқ аҳоли яшаш жойлари (канализациясиз) шахсий жониворларни суғоришни ҳисобга олган ҳолда. | 115 | - |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. 1-жадвалда келтирилган доиралардаги солиштирма сув истеъмоли сув сифати, ободонлаштирилганлик даражаси ва иқлимий шароитларга қаpaб танланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Солиштирма сув истеъмоли умумий биноларда хўжалик-ичимлик ва коммунал-маиший эҳтиёжлар учун (ШНҚ 2.09.04-09 да қабул қилинган тасниф бўйича) сув сарфини ўз ичига олади (бир вақтда кўп сонли кишиларни тўплойдиган катта супермаркетлар, ресторанлар, кўнгилочар иншоотлар бундан мустасно).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Аҳолини маҳсулотлар билан таъминловчи саноатнинг эҳтиёжлари учун, тегишли асослар мавжуд бўлганда, сув сарфи йиғиндисининг 10 — 20% ни аҳоли яшайдиган жойларда хўжалик-ичимлик эҳтиёжлари учун қўшиб олишга рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Аҳоли яшайдиган жойларда сув қувурларидан фойдаланадиган ташкилотнинг маълумотлари бўйича қўшимча ҳисобга олинмаган сарф қабул қилинади. Бундай маълумотлар мавжуд бўлмаганда хўжалик-ичимлик ва коммунал-маиший эҳтиёжлар учун сув сарфи йиғиндисининг 10 — 15% ни олишга рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Аҳоли сони 1 млн. кишидан opmuқ бўлган аҳоли яшаш жойларида ҳар бир алоҳида ҳолатда асослаб берилган тақдирда солиштирма сув истеъмолини кўпайтиришга рухсат этилади. Солиштирма хўжалик-ичимлик сув истеъмоли меъёрларининг aнuқ қиймати маҳаллий органлар қаpopлapu асосида қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. Маҳаллий шароитлар ва ободонлаштирилганлик даражасига қаpaб, солиштирма сув истеъмолини 10 — 20% га ўзгартиришга рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТашқи ёнғинга қарши сув таъминоти, ташқи ёнғинни ўчиришга сув сарфлари ва бир вақтдаги ёнғинларнинг ҳисобий сонига оид талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.11. Ёнғинга қарши сув қувури (водопровод) аҳоли яшаш жойларида, ташкилотларда назарда тутилган бўлиши ва, одатда, хўжалик-ичимлик ёки ишлаб чиқариш сув таъминоти билан бирлаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: 9.27 — 9.33-бандлардаги талабларни ҳисобга олган ҳолда, ташқи ёнғинга қарши сув таъминотини сунъий ва табиий сув манбаларидан (резервуарлар ва сув ҳавзаларидан) ҳамда, қуйидагилар учун, ёнғин жойига кириб келиш йўллари, қудуқлар ёки пирсларни ташкил қилган ҳолда, энг кичик миқдори ёнғинни ўчириш учун ҳисобий сарфни таъминлойдиган дарёлардан олишга рухсат этилади, булар:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишаҳоли сони 5 минг кишигача бўлган аҳоли яшаш жойлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишаҳоли яшаш жойларидан ташқарида алоҳида турган ва ҳар қандай вазифага мўлжалланган бинолар, ташқи ёнғинга қарши сув таъминоти учун талаб этиладиган сув сарфи меъёрларини таъминлойдиган хўжалик-ичимлик ёки ишлаб чиқариш сув таъминоти тизими мавжуд бўлмаган ҳолда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштурли вазифалар учун мўлжалланган бинолар, ташқи ёнғинга қарши сув таъминоти учун талаб этиладиган сарфи 10 л/с дан ортиқ бўлмаганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштурли вазифалар учун мўлжалланган 1 ва 2-қаватли бинолар, бундай бинолар учун рухсат этиладиган меъёрлар доираларида, қурилиш майдони ёнғин майдонидан катта бўлмаган ҳолда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқуйидаги аҳоли яшаш жойларида ташқи ёнғинга қарши сув таъминотини назарда тутмасликка рухсат этилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишикки қаватлигача бўлган баландликдаги бинолар қурилаётган аҳоли яшаш жойдаги аҳоли сони 50 кишигача бўлганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишалоҳида турган, аҳоли яшаш жойларидан ташқарида жойлашган, майдони 150 м2 гача ва функционал ёнғин хавфи класси Ф3.1 бўлган, ҳажми 1000 м3 гача ва функционал ёнғин хавфи класси Ф3.2 бўлган, ҳажми 250 м3 гача ва функционал ёнғин хавфи класси Ф1.2, Ф2, Ф3, Ф4, ўтга чидамлилиги I — IV даражада бўлган бино ва иншоотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбинолар ҳажми 1000 м3 гача бўлган қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини қабул қилувчи-тайёрловчи мавсумий универсал шохобчалари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмайдони 50 м2 гача, функционал ёнғин хавфи класси Ф5.2 бўлган бинолар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.12. Ёнғинга қарши сув таъминоти манбалари сувларининг сифати ёнғин ўчириш ускуналаридан фойдаланиш шартларига ва қўлланиладиган ўт ўчириш усулларига мувофиқ бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЁнғинга қарши сув қувури, қоидага кўра, паст босимли қилиб яратиш лозим. Ёнғинга қарши юқори босимли сув қувури фақат тегишлича асослаб берилганида ташкил этилади. Юқори босимли сув қувури стационар ёнғин насослари ёнғин юзага келганлиги тўғрисида хабар берилганидан сўнг кечи билан 5 дақиқа ичида насослар ишга солинишини таъминлойдиган қурилмалар билан жиҳозланган бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма. Аҳоли сони 5 минг кишигача бўлган ва ёнғиндан муҳофаза қилиш бўлинмалари ташкил этилмайдиган аҳоли яшаш жойлари учун юқори босимли ёнғинга қарши сув қувурини яратиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎт ўчирилаётган вақтда ёнғинга қарши паст босимли сув қувури тармоғида энг кичик эркин босим (ер юзаси сатҳида) камида 10 м га тенг бўлиши керак. Юқори босимли ёнғинга қарши сув қувури тармоғида, ўт ўчириш учун зарур бўлган энг катта сув сарфида ва ўт ўчириш стволи энг юқори бинонинг энг баланд нуқтасида сув оқими баландлиги камида 20 м бўлишини таъминлаши лозим. Бирлашган сув қувури тармоғида эркин босим камида 10 м ва кўпи билан 60 м га тенг бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.13. Ташқи ёнғинни (бир ёнғинни) учириш учун сув сарфи ва сув қувури тармоғининг магистрал (ҳисобий айланма) линияларини ҳисоблаб чиқиш учун аҳоли яшаш жойларида бир вақтдаги ёнғинлар ҳисобини 6-жадвалдан олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.14. Функционал ёнғин хавфи класслари Ф1, Ф2, ФЗ, Ф4 бўлган биноларда ташқи бир ёнғинни ўчиришга сарфланадиган сув, сув қувури тармоғининг бириктирувчи ва тақсимловчи линияларини ҳамда микрорайон ёки мавзе ичидаги сув қувури тармоғини ҳисоблаб чиқиш учун 7-жадвалга биноан энг кўп сув талаб этиладиган бино учун қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.15. Функционал ёнғин хавфи Ф5 бўлган бинолардаги ташқи ёнғинни ўчиришга кетадиган сув сарфи 8 ва 9-жадвалларга мувофиқ битта ёнғинни ўчириш учун энг катта миқдорда сув ишлатилишини талаб қиладиган бино учун бўлгани каби қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.16. Ёнғинга қарши деворлар билан қисмларга бўлинган бинолардаги ташқи ёнғинни ўчиришга кетадиган сув сарфини энг катта миқдордаги сув ишлатишни талаб қиладиган бино қисми бўйича қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.17. Ёнғинга қарши деворлар билан қисмларга бўлинган бинолардаги ташқи ёнғинни ўчиришга кетадиган сув сарфини бинонинг умумий ҳажми ҳамда ёнғин ва портлаш-ёнғин хавфи бўйича энг юқори тоифага эга бўлган хоналар бўйича аниқлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.18. Баландлиги 18 м дан юқори бўлмаган, асосий юкни кўтариб турган конструкциялари пўлатдан ясалган, тўсиб турувчи конструкциялари профилли пўлатдан ёки ёнувчан иситувчи мосламалари мавжуд асбестцемент тунукалардан ясалган бир ва икки қаватли ишлаб чиқариш биноларида, бир қаватли омборлардаги ташқи ёнғинни ўчиришга сув сарфини 8 ва 9-жадвалларда кўрсатилган меъёрларга нисбатан 10 л/с га кўпроқ миқдорда қабул қилиш тўғри бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБундай бинолар учун ташқи ёнғин нарвонлари жойлаштириладиган жойларда устуннинг юқоридаги ва пастдаги учларида ўт ўчириш бириктирувчи головкалари мавжуд диаметри 80 мм га тенг тик устун-қуруқ қувурлар назарда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Эни 24 м дан катга бўлмаган ва карниэгача баландлиги 10 м гача бўлган баландликдаги бинолар учун устун-қуруқ қувурларни назарда тутмасликка рухсат берилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-жадвал | |||
Аҳоли яшаш жойидаги яшовчилар сони, минг киши ҳисобида | Бир вақтдаги ёнғинларнинг ҳисобий сони | Аҳоли яшаш жойларида ташқи ўт ўчиришда бир ёнғинни ўчириш учун сув сарфи, л/с | |
ўтга чидамлилик даражасидан қатъи назар, 2 қаватгача баландликда бўлган бинолар қурилиши | ўтга чидамлилик даражасидан қатъи назар, баландлиги уч ва ундан юқори бинолар қурилиши | ||
1 гача | 1 | 5 | 10 |
1 дан юқори 5 гача | 1 | 10 | 10 |
5 дан юқори 10 гача | 1 | 10 | 15 |
10 дан юқори 25 гача | 2 | 10 | 15 |
25 дан юқори 50 гача | 2 | 20 | 25 |
50 дан юқори 100 гача | 2 | 25 | 35 |
100 дан юқори 200 гача | 3 | - | 40 |
200 дан юқори 300 гача | 3 | - | 55 |
300 дан юқори 400 гача | 3 | - | 70 |
400 дан юқори 500 гача | 3 | - | 80 |
500 дан юқори 600 гача | 3 | - | 85 |
600 дан юқори 700 гача | 3 | - | 90 |
700 дан юқори 800 гача | 3 | - | 95 |
800 дан юқори 1 000 гача | 3 | - | 100 |
1000 дан юқори | 5 | - | 110 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Аҳоли яшаш жойларида maшқи ёнғинни ўчириш учун сув сарфи 7-жадвалда кўрсатилган биноларда ўт ўчириш учун сарфланадиган сув миқдоридан кам бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Ҳудудий (зонавий) сув таъминотида maшқи ўт ўчириш ва ҳар бир ҳудудда бир вақтдаги ёнғинлар сони учун сув сарфи ушбу ҳудудда (зонада) яшайдиган аҳоли сонига қаpaб қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Аҳоли сони 1 млн. кишидан opmuқ бўлган аҳоли яшаш жойларида бир вақтдаги ёнғинлар сони ва бир ёнғинни ўчириш учун сув сарфи махсус техник шартларда асослаб берилиши талаб этилади. Гуруҳли сув қувури учун бир вақтдаги ёнғинлар сонини ушбу сув қувурига уланган аҳоли яшаш жойлардаги аҳолининг умумий сонига қаpaб қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Гуруҳли сув қувури бўйича ёнғинни ўчириш учун зарур бўлган сув ҳажмини тиклаш учун сув сарфи мuқдopuнu, ёнғин ўчиришнинг талаб этиладиган меъёрий давомийлигига ва ёнғинни ўчириш учун сув захирасини тиклашнинг максимал муддатига мувофиқ, аҳоли яшаш жойи учун (бир вақтдаги ёнғинлар сонига мос ҳолда) ёнғин ўчиришга энг катта сув сарфини талаб қиладиган сув сарфларининг йиғиндиси сифатида аниқлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Аҳоли яшаш жойларида бир вақтдаги ёнғинларнинг ҳисобий сонига ушбу аҳоли яшаш жойи доирасида жойлашган ишлаб чиқариш ва омборхона биноларидаги ёнғинлар қўшиб ҳисобланган. Шу билан бирга, ҳисобий сув сарфига мувофиқ равишда кўрсатилган биноларда ўт ўчириш учун тегишли сув сарфини ҳисоблаш лозим, бupoқ 6-жадвалда миқдордан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. Аҳоли сони 100 минг кишидан opmuқ ва 2 қаватлидан баланд бўлмаган бинолари мавжуд аҳоли яшаш жойларда maшқи ёнғинни ўчириш учун сув сарфи 1 ёнғинни ўчириш учун 3 қавamлu ва ундан баланд бинолар қурилган аҳоли яшаш жойлари учун бўлгани каби миқдорда қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7-жадвал | |||||
Бинолар нами | Биноларнинг ташқи ёнғинини ўчириш учун сув сарфи, уларнинг ўтга чидамлили даражасидан қатъи назар (бир ёнғинни ўчиришда), л/с, бинолар ҳажми минг м3 ҳисобида | ||||
1 гача | 1 дан юқори 5 гача | 5 дан юқори 25 гача | 25 дан юқори 50 гача | 50 дан юқори 150 гача | |
Функционал ёнғин хавфи Ф1.3, Ф1.4 бўлган бир ва кўп секцияли бинолар қаватлари сони қуйидагича бўлганда: | |||||
2 гача | 10* | 10 | 15 | 20 | 25 |
3 дан 12 гача | 10 | 15 | 20 | 25 | 30 |
13 дан 16 гача баландлиги 50 м гача | ** | ** | 25 | 30 | 35 |
Функционал ёнғин хавфи Ф1.1, Ф1.2, Ф2, ФЗ, Ф4 бўлган бинолар қаватлари сони қуйидагича бўлганда: | |||||
2 гача | 10* | 10 | 15 | 20 | 25 |
3 дан 6 гача | 10 | 15 | 20 | 25 | 30 |
7 дан 12 гача | ** | ** | 25 | 30 | 35 |
13 дан 16 гача | ** | ** | ** | 30 | 35 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Қишлоқ аҳоли яшаш жойлари учун 1 ёнғинга 5 л/с сув сарфланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш** Давлат ёнғин назорати органлари билан келишилган ҳолда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: 1. Ташқи сув қувурлари тармоғининг қуввати ёнғин ўчириш учун ҳисобий миқдордаги сувни етказиб бериш учун етарли бўлмаган ёки боши берк тармоққа уланган тақдирда резервуарларни ташкил қилиш назарда тутиш керак ва уларнинг cuғuмu, ҚМҚ 2.04.01 талабларига мувофиқ ташқи ёнғинни уч соат давомида ўчириш, ва ички ёнғинни ўчириш учун жамлама сув сарфини таъминлаши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Қишлоқ ҳудудларида функционал ёнғин хавфи Ф2 ва Ф3 бўлган бинолардаги ёнғинни ўчириш учун сув мавжуд бўлмаганда, уч соат давомида ёнғин ўчиришни таъминлойдиган ва шунга мўлжалланган сув ҳавзаси ёки ўт ўчириш резервуари назарда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8-жадвал | |||||||||
Бинонинг ўтга чидамлилик даражаси | Ишлаб чиқаришнинг ёнғин ва портлаш-ёнғин хавфи бўйича тоифаси | Биноларнинг конструктив ёнғин хавфи бўйича класси | Эни 60 м дан кенг бўлмаган фонарли ҳамда фонарсиз ишлаб чиқариш биноларида бир ташқи ёнғинни ўчиришга ишлатиладиган сув сарфи, л/с, бино ҳажмлари бўйича минг м3 ҳисобида | ||||||
3 гача | 3 дан юқори 5 гача | 5дан юқори 20 гача | 20 дан юқори 50 гача | 50 дан юқори 200 гача | 200 дан юқори 400 гача | 400 дан юқори 600 гача | |||
I ва II | Г, Д | С0, C1* | 10 | 10 | 10 | 10 | 15 | 20 | 25 |
I ва II | А, Б, В | С0, C1* | 10 | 10 | 15 | 20 | 30 | 35 | 40 |
III | Г, Д | С0, C1* | 10 | 10 | 15 | 25 | 35 | ** | ** |
III | А, Б, В | С0, C1* | 10 | 15 | 20 | 30 | 45 | ** | ** |
IV | Г, Д | С0, C1* | 10 | 15 | 20 | 30 | 40 | ** | ** |
IV | А, Б, В | С0, С1* | 15 | 20 | 25 | 40 | 60 | ** | ** |
IV | Г, Д | С2 С3* | 10 | 15 | 20 | 30 | 45 | ** | ** |
IV | B | С2 С3* | 15 | 20 | 25 | 40 | 65 | ** | ** |
V | Г, Д | Меъёрланмайди | 10 | 15 | 20 | 30 | 55 | ** | ** |
V | в | Меъёрланмайди | 15 | 20 | 25 | 40 | 70 | ** | ** |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* 2.18-бандида кўрсатилган бинолар элементлари мавжуд бўлганда 8-жадвалда ва 2.18-бандида кўрсатилган сув сарфлари қўшилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш** Давлат ёнғин назорати органлари билан келишув асосида.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма. Функционал ёнғин хавфи класси Ф5, ёнғин ва портлаш-ёнғин хавфи бўйича ишлаб чиқариш тоифаси Д, ўтга чидамлилик бўйича 1 ва II даражага эга бўлган, ҳажми 1000 м3 дан катта бўлмаган бино ва иншоотларда (металлдан ясалган ҳимояланмаган ёки ёғочли юк кўтарувчи конструкциялар ҳамда ҳажми 250 м3 дан катта бўлган полимерли иситгичлари мавжуд бўлган конструкциялар бундан мустасно), ташқи ёнғинни ўчириш учун мўлжалланган сув таъминотини кўзда тутмасликка рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9-жадвал | |||||||||||
Бинолар ўтга чидамлилиги даражаси | Хоналарнинг портлаш-ёнғин хавфи бўйича тоифаси | Биноларнинг конструктив ёнғин хавфи класси | Эни 60 м ва ундан катта фонарлар ўрнатилмаган бинолардаги битта ёнғинни ўчиришга сув сарфи, л/с, бинолар ҳажми минг м3 ҳисобида | ||||||||
50 гача | 50 дан юқори 100 гача | 100 дан юқори 200 гача | 200 дан юқори 300 гача | 300 дан юқори 400 гача | 400 дан юқори 500 гача | 500 дан юқори 600 гача | 600 дан юқори 700 гача | 700 дан юқори 800 гача | |||
I ва II | А, Б, В | С0 | 20 | 30 | 40 | 50 | 60 | 70 | 80 | 90 | 100 |
I ва II | Г, Д | С0 | 10 | 15 | 20 | 25 | 30 | 35 | 40 | 45 | 50 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Иккита ҳисобий ёнғинда ўт ўчириш учун ҳисобий сув сарфини энг катта миқдордаги сув ишлатишни талаб қиладиган иккита бино бўйича қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Алоҳида турган ёрдамчи бинолардаги ташқи ёнғинни ўчириш учун сув сарфини 7-жадвал бўйича, функционал ёнғин хавфи Ф2, Ф3, Ф4 бўлган бинолар учун аниқланадигани каби, ишлаб чиқариш бинолар ичига қурилган ёрдамчи бинолар учун эса — бинонинг умумий ҳажмига қаpaб, 8-жадвал бўйича аниқлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Ўтга чидамлилиги I ва II даражали, ҳажми 5 минг м3 дан катта бўлмаган, ёнғин ва портлаш-ёнғин хавфи бўйича Г ва Д бўлган қишлоқ хўжалиги корхоналаридаги ташқи ёнғинни ўчириш учун сув сарфини 5 л/с миқдорда қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Радиотелевизион, ретрансляцион ва туман узатиш станцияларидаги ташқи ёнғинни ўчириш учун (бинолар ҳажмидан ва аҳоли яшайдиган жойда истиқомат қилаётган одамлар сонидан қатъu назар) сув сарфини камида 15 л/с миқдорда қабул қилиш кера, қачонки 8 ва 9-жадвалларда бундан кammapoқ сув сарфи талаб этилмаса. Айтиб ўтилган талаблар мавжуд ва лойиҳалаштирилаётган aлoқа объектларида ўрнатиладиган радиотелевизион ретрансляторларга тарқалмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Ҳажмлари 8 ва 9-жадвалларда кўрсатилганидан кammapoқ бўлган бинолардаги ташқи ёнғинни ўчириш учун сув сарфи махсус техник шартларда асослаб берилиши талаб этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. Ўтга чидамлилиги II даражага тенг бўлган ёғоч конструкцияли бинолар учун ташқи ёнғинни ўчиришга сарфланадиган сув миқдорини 8 ва 9-жадвалларда кўрсатилган миқдорлардан 5 л/с га кўnpoқ миқдорда қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. Oзuқ-oвқаm маҳсулотларини сақлаш учун мўлжалланган совутгич бино ва иншоотлардаги ташқи ёнғинни ўчириш учун ҳисобий сув сарфини ёнғин ва портлаш-ёнғин хавфи бўйича В тоифали бинолар учун бўлгани каби қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.19. 30 т гача юк ортилган кантейнерлар сақланадиган очиқ майдонлардаги ташқи ёнғин ўчириш учун сув сарфини кантейнерлар сонига қараб қуйидагича қабул қилиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш30 дан бошлаб, 50 тагача — 15 л/с;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш51 дан бошлаб, 100 тагача — 20 л/с;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш101 дан бошлаб, 300 тагача — 25 л/с;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш301 дан бошлаб, 1000 тагача — 40 л/с,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1001 дан бошлаб, 1500 тагача — 60 л/с,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1501 дан бошлаб, 2000 тагача — 80 л/с, 2000 дан ортиқ — 100 л/с.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.19.1. Ёпиқ ва очиқ ёғоч материалларини сақлаш омборларидаги ташқи ёнғинни ўчиришга сув сарфини камида 10-жадвалда кўрсатилган қийматларга тенг қилиб қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10-жадвал | ||||
Ёғоч материалларини сақлаш турлари ва усуллари | Ташқи ёнғинни ўчиришга сув сарфи, омборларнинг жамлама сиғими қуйидагича бўлганда, л/с, м3 | |||
10 000 гача | 10 000 дан ортиқ 100 000 гача | 100 000 дан ортиқ 500 000 гача | 500 000 дан ортиқ | |
Ёпиқ омборлар: | ||||
арраланган ёғоч материаллари | 60 | 90 | 120 | 150 |
майда ёғоч парчалари ва қириндилари | 30 | 60 | 90 | 120 |
Очиқ омборлар: | ||||
штапелларга жойланган арраланган ёғоч материаллари | 60 | 120 | 150 | 180 |
штабелларга жойланган думалоқ ёғоч материаллари | 60 | 60 | 120 | 150 |
балансдаги, смола суркалган ёғоч ўтин уюмлари | 90 | 120 | 180 | 240 |
майда ёғоч парчалар ва қиринди уюмлари | 30 | 60 | 90 | 120 |
ёғоч чиқиндилари уюмлари | 30 | 60 | 90 | 120 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.20. Пурковчи ёки дренчер ускуналари учун, ички ёнган жўмраклари ва ташқи гидрантлар бирлашган сув қувурида ўт ўчиришга сарфланадиган сувни, ШНҚ 2.04.01 талаблари ва ушбу бўлимга мувофиқ аниқланган, ўт ўчириш бошланган вақтдан 1 соат мобайнидаги энг кўп сув сарфи йиғиндиси деб қабул қилинсин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишПурковчи ёки дренчер ускуналари ўчирилгандан кейин ёнғинни ўчириш даври учун зарур бўлган сув сарфи 2.15, 2.20, 2.22 ва 2.23-бандларига мувофиқ қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Ёнғинни ўчириш шароитларига қараб, пурковчи ва дренчер ускуналари бир вақтда ишлатилишини ҳисобга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТашқи ёнғинни ўчириш учун кўпикли мосламалар, лафет арматурали мосламалар ёки пуркаланган сув узатиш йўли билан ўт ўчиришдаги сув сарфи, 2.15-бандига мувофиқ гидрантлардан 25% миқдорда қўшимча сув ишлатилишини эътиборга олган ҳолда аниқланиши керак. Шунда умумий жамлама сув сарфи миқдори 8 ёки 9-жадвалларда кўрсатилган сув сарфидан кам бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.21. Ички ёнғин жўмраклари билан жиҳозланган бинолардаги ёнғин ўчирилаётганда 6 — 9-жадвалларида кўрсатилган сарфларга қўшимча сув сарфи ҳисобга олиниши зарур, ва унинг миқдорини ШНҚ 2.04.01 талабларига мувофиқ, энг катта сув сарфини талаб қиладиган бинолар учун қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.22. Қуйида кўрсатилган бошқа эҳтиёжларга энг кўп миқдорда сув сарфланаётган шароитларда ҳам ўт ўчириш учун ҳисобий сув сарфи таъминланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишхўжалик-ичимлик сув истеъмоли;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкоммунал-маиший корхоналар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсифатли ичимлик суви талаб этиладиган ёки алоҳида сув қувурини ташкил қилиш иқтисодий жиҳатдан мақсадга мувофиқ бўлмаган саноат ва қишлоқ хўжалиги корхоналарининг ишлаб чиқариш эҳтиёжлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсувни тайёрлаш станцияларининг ўз эҳтиёжлари, сув қувурлари ва канализация тармоқларини ювиш ва ҳ.к.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда саноат корхонасида ҳудудларни сув билан суғориш (сув сепиш), душ қабул қилиш, пол ювиш ва технологик ускуналарни ювиш ҳамда иссиқхоналардаги ўсимликларни суғориш учун сув сарфи ҳисобга олинмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТехнологик жараён шартлари бўйича ишлаб чиқариш сувларини қисман ёнғин ўчириш учун ишлатиш мумкин бўлган ҳолларда, ўт ўчириш учун талаб этиладиган сув сарфини таъминловчи ёнғинга қарши сув қувури тармоғига ўрнатилган гидрантларга қўшимча ишлаб чиқариш сув қувури тармоғида гидрантларни ўрнатишни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.23. Автомобил транспорти корхоналарининг очиқ ва ёпиқ турдаги ер устидаги автотураргоҳларда (автопаркинглар) ташқи ёнғин ўчириш учун ҳисобий сув сарфини 11-жадвал бўйича олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11-жадвал | |||||
Бинонинг ўтга чидамлилик даражаси | Бинонинг конструктив ёнғин хавфи класси | Автотураргоҳлар биноларида ташқи ёнғин ўчиришда бир ёнғинни ўчириш учун сув сарфи, л/с, бинолар ҳажми (ёнғин қисми) қуйидагича бўлганда, минг м3 ҳисобида | |||
5 гача | 5 дан ортиқ 20 гача | 20 дан ортиқ 50 гача | 50 дан ортиқ | ||
I, II, III | C0, C1 | 10 | 15 | 20 | 30 |
IV | C0, C1 | 10 | 15 | 20 | * |
С2, С3 | 20 | 25 | * | * | |
V | Меъёрланмайди | 20 | * | * | * |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБошқа турдаги автотураргоҳларда (автопаркинг) ёнғин ўчиришга ҳисобий сув сарфини қуйидагича қабул қилиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкўп қаватли ер устидаги ва ер остидаги автотураргоҳлар — 40 л/с;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер остидаги икки қаватлигача бўлган автотураргоҳлар — 20 л/с;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбокс турида, бевосита боксдан ташқарига чиқиш имкони билан, бокслар сони 50 дан 200 гача бўлганда — 5 л/с, 200 дан ортиқ бўлганда — 10 л/с;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишавтомобилларни сақлаш учун очиқ майдонларда, автомобиллар сони 200 гача бўлганда — 5 л/с, 200 дан ортиқ бўлганда — 10 л/с.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.24. Автомобиль транспорти корхонасининг автомобилларни сақлаш майдонларида ёнғин ўчиришга ҳисобий сув сарфини 12-жадвал бўйича қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12-жадвал | ||
Автомобиллар категорияси | Ташқи ёнғин ўчиришга сув сарфи, автомобиллар сони қуйидагича бўлганда, л/с | |
200 гача | 200 дан ортиқ | |
I | 5 | 10 |
II ва III | 10 | 15 |
IV | 15 | 20 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОчиқ майдонда аралаш автомобиллар парки сақланаётганда, ташқи ўт ўчиришга сув сарфини автомобилларнинг умумий сони учун, ҳар бир тоифадаги автомобил учун белгиланган ўртача арифметик меъёр бўйича аниқлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАвтомобилларга техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш корхонаси айвон остида жойлашганда ташқи ўт ўчиришга сув сарфини 11-жадвал бўйича, ишчи постлари ёки сақлаш жойларининг умумий сони ҳисобидан келиб чиқиб ва уларни автомобилларни очиқ сақлаш жойларининг сонига тенглаштирган ҳолда қабул қилиш лозим. Бу ҳолда ўт ўчириш жўмракларини ўрнатиш талаб этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.25. Автомобиллар тоифаларини уларнинг габарит ўлчамларига қараб, 13-жадвал бўйича қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.26. Ёқилғи қуйиш шохобчалари ва кўчма ёқилғи қўйиш воситаларини жойлаштириш майдонларида ташқи ўт ўчиришга ҳисобий сув сарфини камида 10 л/с миқдорда қабул қилиш лозим. ШНҚ 2.09.2 нинг 8.13-бандига мувофиқ ўт ўчиришга сарфланадиган умумий сув миқдори ташқи ўт ўчириш учун харажатлар ва резервуарларни (сиғимларни) совутиш учун сув сарфи учун харажатлар йиғиндисига тенг бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13-жадвал | ||
Автомобил тоифаси | Автомобил ўлчамлари, м | |
узунлиги | кенглиги | |
I | 6 гача | 2,1 гача |
II | 6 дан 8 гача | 2,1 дан 2,5 гача |
III | 8 дан 12 гача | 2,5 дан 2,8 гача |
IV | 12 дан ортиқ | 2,8 дан ортиқ |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма. Узунлиги ва кенглиги 12-жадвалда келтирилган автомобиллар учун тоифа энг катта габарит ўлчамлар бўйича белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАвтопоездлар тоифаси автомобил-тягачларнинг габарит ўлчамларига қараб белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБириктирилган автобуслар III тоифага киритилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЁқилғи қуйиш шохобчаси автомобил транспорти корхонаси ҳудудидан ташқарида жойлашганда ўт ўчириш учун ёнғинга қарши резервуарлардан фойдаланишни назарда тутишга рухсат берилади. Ёнғинга қарши сув қувури тармоғида ёнғин гидрантлари ўрнатилган жойлардан 200 метрдан узоқ бўлмаган масофада жойлашган ёқилғи қуйиш шохобчаларида ёнғинга қарши резервуарлар назарда тутилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАҳоли яшайдиган жойлардан ташқарида ва ёнғинга қарши сув қувури мавжуд бўлмаган аҳоли яшайдиган жойларда жойлашган йўналишли ёқилғи қуйиш шохобчаларида, ана шу шохобчалардан 200 м дан узоқ бўлмаган масофада табиий сув манбалари мавжуд бўлган ҳолда, ёнғинга қарши сув таъминотини (шу жумладан резервуарларни ҳам) кўзда тутмасликка рухсат этилади, айни пайтда уларнинг олдига олиб борадиган йўл ва ўт ўчириш машиналари учун майдан назарда тутилган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚолган ҳолатларда ёқилғи қуйиш шохобчалари ва турли АЁҚШда ташқи ўт ўчиришга сув сарфини ҳисоб-китоб қилишда ШНҚ 2.09.20 талабларига амал қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.27. Корхоналарнинг ёнғинга қарши сув таъминоти тизимларини (сув ўтказгичлар, насос станциялари, ўт ўчириш учун сув захиралари резервуарлари) сув узатиш таъминланганлиги даражасига қараб, сув таъминотининг I тоифасига қуйиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.28. Саноат корхонасида бир вақтда содир бўладиган ёнғинларнинг ҳисобий сонини у эгаллойдиган майдонга қараб қабул қилиш керак: бир ёнғин — майдони 150 га гача бўлганда, иккита ёнғин — майдони 150 га дан ортиқ бўлганда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Очиқ ва ёпиқ ёғоч материаллари омборлари ҳудудидаги бир вақтда рўй берадиган ҳисобий ёнғинлар сонини қуйидагича қабул қилиш лозим: омбор ҳудудининг майдони 50 гектаргача бўлганда — битга ёнғин, 50 гектардан ортиқ бўлганда — иккита ёнғин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.29. Аҳоли яшаш жойининг ва аҳоли яшаш жойидан ташқарида жойлашган саноат корхоналарининг ёнғинга қарши сув қувури бирлашган бўлганда бир вақтдаги ёнғинларнинг ҳисобий сони қуйидагича қабул қилинсин:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсаноат корхонаси ҳудудининг майдани 150 га гача бўлганда ва аҳоли яшаш жойида 10 минг нафаргача одамлар яшаганда — бир ёнғин (корхона ҳудудида ёки аҳоли яшаш жойида энг катта сув сарфи бўйича); саноат корхонаси ҳудудининг майдани 150 гектаргача бўлганда ва аҳоли яшаш жойида 10 минг нафардан ортиқ ва 25 минг нафаргача бўлганда — иккита ёнғин (бири корхона ҳудудида ва иккинчиси аҳоли яшаш жойида);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсаноат корхонасининг майдани 150 га дан ортиқ ва аҳоли яшаш жойида 25 минг нафаргача одамлар яшайдиган бўлса — иккита ёнғин (иккитаси корхона ҳудудида ва иккитаси аҳоли яшаш жойида энг катта сув сарфи бўйича);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишаҳоли яшаш жойида 25 минг нафардан ортиқ одамлар яшайдиган ҳолатда — 2.30-банди ва 6-жадвал бўйича олинади. Шу билан бирга, сув сарфини зарурий катта сарф (корхона ҳудудида ёки аҳоли яшаш жойида) ва зарурий кичик сарфнинг 50% (корхонада ёки аҳоли яшаш жойида) йиғиндиси сифатида аниқлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.30. Ёнғинни ўчириш давомийлиги 3 соатга тенг қилиб қабул қилиниши керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўтга чидамлилиги I ва II даражали, кўтариб турувчи конструкциялари ёнувчан эмас, иситгичли, ёнғин ва портлаш-ёнғин хавфи бўйича Г ва Д тоифали бинолар учун — 2 соат;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишёпиқ ёғоч материаллари омборлари учун — камида 3 соат;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишочиқ ёғоч материаллари омборлари учун — камида 5 соат.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.31. Ўт ўчириш учун мўлжалланган сув ҳажмини тиклаш учун кетадиган энг катта вақт қуйидаги муддатлардан ортиқ бўлмаслиги лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш24 соат — аҳоли яшаш жойида ва хоналари А, Б, В тоифали саноат корхоналарида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш36 соат — ёнғин хавфи бўйича Г, Д ва Е тоифали ишлаб чиқаришлари мавжуд саноат корхоналарида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш72 соат — аҳоли яшаш жойларида ва қишлоқ хўжалик корхоналарида.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Ташқи ўт ўчириш учун сув сарфи 20 л/с гача бўлган саноат корхоналари учун ёнғинни ўчиришга мўлжалланган сув ҳажмини тиклаш муддатини қуйидагича оширишга рухсат этилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш48 соатгача — Г ва Д тоифали хоналар учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш36 соатгача — В тоифали корхоналар учун.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Ўт ўчириш учун мўлжалланган сув ҳажми тикланаётган даврда I ва II тоифали сув таъминоти тизимлари хўжалик-ичимлик эҳтиёжлари учун сув узатишнинг ҳисобий миқдорини 70% гача қисқартиришга, III тоифали сув таъминоти тизимлари — 50% гача қисқартиришига ва ишлаб чиқариш эҳтиёжлари учун авария жадвалига мувофиқ қисқартиришга рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎт ўчириш учун мўлжалланган сув ҳажмини меъёрланган муддатда тиклашнинг имкони бўлмаганда ёнғинни ўчириш учун тайёрлаб қўйиладиган сув захирасини 1,5, 2, 2,5, 3 баравар оширишни кўзда тутиш лозим (уни тиклашга чиндан кетадиган вақтга (n) қараб): n=tфакт/tнорм, бунда tфакт — ёнғинни ўчириш учун тайёрлаб қўйиладиган сув ҳажмини тиклашга чиндан кетадиган вақт, tнорм — ёнғинни ўчиришга мўлжалланган сув ҳажмини тиклаш учун кетадиган вақт (2.30-бандига мувофиқ).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭркин босимлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.32. Аҳоли яшаш жойларидаги сув қувур тармоқларидаги энг кам эркин босим бинога кираверишда энг кўп хўжалик ичимлик сув истеъмоли бир қаватли иморатлар учун ер юзидан 10 м дан кам бўлмаган, кўп қаватлиларда ҳар қаватига 4 м дан қўшиб бориш кўзда тутилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Сув истеъмоли энг кам соатларда биринчи қаватдан ташқари ҳар бир қаватдаги босим 3 м га тенг деб қабул қилиш жоиз бўлади. Бунда сиғимларда сақлаш учун сув юбориш таъминланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Айрим кўп қаватли бинолар ёки улар гуруҳлари учун, кам қаватли ёки тепалик ерларда қурилган иморатлар учун босимни ошириш мақсадида маҳаллий насос қурилмаларини кўзда тутиш жоиздир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Тармоқлардаги эркин босим сув тарқатгич колонкасида 10 м дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.33. Ишлаб чиқариш сув қувурлари ташқи тармоқларида эркин босимни технологик маълумотлар бўйича қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.34. Хўжалик-ичимлик сув қувури ташқи тармоқларида эркин босим истеъмолчиларда 60 м дан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТармоқда босим 60 м дан ортиқ бўлса, бино ёки туманлар сув таъминоти тизимларида босимлар ростлагичларини ўрнатиш ёки зоналашни кўзда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.35. Ёнғинга қарши сув қувурларнинг паст босимлиларини қабул қилиш керак ёнғинга қарши сув қувурларда юқори босимларни фақат исботланган далилларга мувофиқ қабул қилишга рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЮқори босимли сув қувурларда ўт ўчириш бўйича доимий насослар ёнғин чиққани ҳақида сигнал берилганидан кейин 5 дақиқадан кечикмаган ҳолда насосларни ишга туширишни таъминловчи қурилмалар билан жиҳозланган бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш*Эслатма: Яшовчилар сони 5 минггача бўлган ёнғиндан сақлаш мутахассислари кўзда тутилмаган аҳоли яшаш жойларида ёнғинга қарши юқори босимли сув қувурлари қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.36. Ўт ўчиришда ёнғинга қарши паст босимли (ер юзи сатҳида) сув қувур тармоқларидаги эркин босим 10 м дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎт ўчиришда ёнғинга қарши юқори босимли сув қувури тармоқларидаги эркин босим, ўт ўчириш шланги бинонинг энг юқори нуқтасида бўлганда ва ўт ўчиришга сув тўлиқ сарфланганда, сувнинг ғуж оқимини 10 м дан ортиқ бўлмаган баландликка етказишни таъминлаши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБирлашган сув қувур тармоқларидаги энг юқори эркин босим 60 м дан ошмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. СУВ ТАЪМИНОТИ МАНБАЛАРИ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.1. Сув манбалари, қайсики сувнинг сифати тозалик-озодалик талабларига мувофиқ бўлганлари биринчи навбатда хўжалик-ичимлик сув таъминоти учун тақдим этилади, бу борада ер ости манбаларидан энг кўп фойдаланиш керак. Табиий ер ости сувлари захиралари эҳтиёжларни қаноатлантира олмаса, техник-иқтисодий далиллар асосида ер ости сувлари захираларини сунъий равишда тўлдириш кўзда тутилади. Юза сувлари манбаларининг йўқлиги ва ер ости ичимлик суви захиралари миқдори бисёр бўлган ҳолларда хўжалик сув таъминотида ушбу сувлардан бошқа мақсадларда (ишлаб чиқариш-техник суғориш ва бошқалар) фойдаланишга сув захираларини муҳофаза қилувчи ҳамда тартибга солувчи идоралар розилиги билан рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.2. Манбалардан хўжалик-ичимлик сув таъминоти учун фойдаланиш имкониятлари қуйидагилар асосида белгиланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув олиш иншоотлари жойлашган ерлар ва уларга туташган ҳудудларнинг санитария аҳволи — сув таъминоти ер ости манбалари учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув чиқариш ерлари ва юқоридаги ҳамда пастки сув олиш манбалари ўзининг санитария аҳволи — сув таъминотининг юза манбалари учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув таъминоти манбалари сувларининг сифати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштабиийлик ва санитария бўйича ишонч даражаси ҳамда уларнинг санитария ҳолатининг прогнози.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.3. Сув таъминоти манбаи сув олиш иншоотлари амалдаги қонунчиликка мувофиқ санитария муҳофазаси ҳудудларини ташкил қилиш йўли билан ифлосланишдан сақланган бўлишлари керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.4. Сув таъминоти манбаларини танлаш топографик, гидрогеологик, ихтиологик, гидрологи, гидрокимёвий, гидробиологик, гидротермик ва бошқа қидирув ҳамда санитария текширувлари натижалари билан асослаб берилиши лозим. Қайси ташкилот учун сув таъминоти манбалари танланаётган бўлса, ўша ташкилот санитария, гидрогеологик, гидрологик, топографик қидирув ва текширувларни ташкил этиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув таъминоти манбаларини ўрганиш дастурга биноан олиб борилади (А-илова).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.5. Сув таъминоти манбалари сифатида ер юзасидаги ва ер остидаги (табиий ва сунъий) сув манбалари хизмат қилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув таъминоти манбалари сифатида қуйидагилар қабул қилинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) юза сувлари, жумладан оқар сувлар (дарёлар, сунъий ариқлар), ҳовузлар (қўллар, сув ҳавзалари, сунъий қўллар);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) ер ости сувлари, жумладан ер ости булоқлари, ўзанлар, сизишлар, қудуқлар, сунъий тўлдириладиган ва бошқа сувлар, ишлаб чиқариш корхоналари сув таъминоти учун тозаланган чиқинди сувлардан фойдаланиш имкониятларини кўриб чиқиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув таъминоти манбаси сифатида тўлдирилган сувхоналар, табиий юза манбаларидан сув уланган ҳовузлардан фойдаланиш мумкин бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Сув таъминоти тизимида турли гидрологик ва гидрогеологик хусусиятли бир неча манбалардан фойдаланиш жоиздир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.6. Хўжалик-ичимлик сув таъминоти манбалари СанҚваМ № 02000-06 «Ўзбекистон аҳолисини марказлашган хўжалик-ичимлик суви билан таъминлаш учун сув манбаларини гигиеник баҳолаш, юза ва ер ости сув манбаларининг классини белгилаш ва танлаш» талабларига мувофиқ танланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш«Сув объектлари ёки уларнинг қисмлари сувдан фойдаланиш ёки сув истеъмоли объектлари бўлиши ҳамда қонунчиликда белгиланган тартибда фойдаланишга тақдим этилиши мумкин».
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.7. Ишлаб чиқариш сув таъминоти учун маъданли ва геотермал сувларни мувофиқ қайта тозалаб ҳамда санитария талабларига риоя қилган ҳолда фойдаланишга рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.8. Юза манбалари ўртача ойлик сув сарфининг таъминланганлиги 4.4-бандига биноан сув таъминоти тизимлари тоифасига қараб 14-жадвал бўйича қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14-жадвал | |
Сув таъминоти тизимининг тоифаси | Юза манбаларининг энг кам ўртача ойлик сув сарфи таъминланганлиги, % |
I | 95 |
II | 90 |
III | 85 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.9. Сув захираларидан сув таъминоти мақсадларида фойдаланишни баҳолашда қуйидагиларни ҳисобга олиш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишманбалар бўйича ҳисобий тартиб ва сув хўжалиги мувозонатининг 15 — 20 йиллик истиқболи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишистеъмолчилар томонидан сув сифатига қўйилган талаблар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишманбалардаги сувларнинг сифат хусусиятлари кўрсатилган сувнинг тажовузкорлиги ва мумкин бўлган сифат ўзгариши прогнози, чиқарма қувур — зовур ҳамда чиқинди сувлар оқимини ростлаш ҳисоби билан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишнасосларни сифат ва сонли хусусиятлари ва уларнинг тартиби, ўзанларнинг ўзгариши, қирғоқлар чидамлилиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишманбаларни музлаш ва қуриб қолиш эҳтимоли, қор уюмлари борлиги, нураш ҳамда сел қуйиши (тоғли қисмдаги сув оқими), шунингдек манбанинг сув йиғиладиган ҳовузларида бошқа табиий офат кўринишлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишманбаларнинг кузги-қишки тартиблари ва унда музлаш хусусиятлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишйил ойлари бўйича сув ҳарорати ва турли чуқурликдаги фитопланктонларнинг ривожланиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳорги-ёзги тошқинларнинг ўзига хос хусусиятлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер ости сувлари захиралари ва озиқланиш шароитлари, шунингдек уларнинг табиий шароитлар ўзгариши натижасида нураши ва антропоген таъсирлари (сувхоналар, зовурлар, суғориш, сувни сунъий равишда тортиб чиқариш ва ҳ.к.);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер ости сувларининг сифати ва ҳарорати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер ости сувлари захираларини сунъий тўлдириш ёки шакллантириш имкониятлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсувни муҳофазалаш ва ундан фойдаланишни тартибга солиш бўйича санитария-эпидемиология хизмати идоралари талаблари ва ҳ.к.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.10. Сув таъминотининг юза манбаларини сув захираларига етарли баҳо беришда сув тарқатиш жойларидан пастда сув сарфининг кафолатини таъминлаш, йилнинг ҳар мавсумида сув ўзанининг нишабида аҳоли яшаш жойларида уларнинг сувга бўлган эҳтиёжларини қониқтирадиган, саноат корхоналари, қишлоқ хўжалиги, балиқчилик хўжалиги, кемасозлик ва бошқа сувдан фойдаланадиган, шунингдек сув таъминоти манбаларини муҳофазалаш бўйича санитария талабларини таъминлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.11. Юза сувлари манбаларида сув сарфи етарли бўлмаган ҳолларда бир гидрологик йил мобайнида табиий сувлар оқимини иэга солиш (мавсумий иэга солиш) ёки кўп йил мобайнида (кўп йиллик иэга солиш), шунингдек техник-иқтисодий далилларга асосланиб, бошқа юза манбаларидан сув оқизишни назарда тутмоқ лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Манбаларда сув сарфи етарли бўлмаганда айрим сув истеъмолчиларни таъминлаш даражаси ва сувни кўпайтириш учун юқори нархлори ёки машаққатларини сув захираларини муҳофазалаш ва ундан фойдаланишни тартибга солиш идоралари ҳамда Ўзбекистон Республикаси ССВ билан келишилган ҳолда белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.12. Ер ости сувлари бойликлари ва захираларини баҳолаш Ўзбекистон Республикасининг геология ва маъдан захиралари бўйича Давлат қўмитасининг «Ер ости сувлари захираларидан фойдаланиш таснифи» ва «Ер ости сувлари захираларидан фойдаланиш таснифини ичимлик ҳамда техник сув кон ҳавзаларини қабул қилиш бўйича қўлланма»лари каби ҳужжатлар, гидрогеологик қидирув (излаш, олдиндан, қисман ажратишларни иэга солиш асосида ишлаб чиқиш лозим. Кон ҳавзаларининг Ўрганилганлиги ер ости сувлари захираларини тўлиқ ишончли баҳолашни таъминлаши, уларнинг сифати ва улардан фойдаланишда атроф-муҳитни муҳофазалаш бўйича шартларга риоя қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси қарорларини бажариш борасида излаб топилган конлар (майдонлар) фойдаланишга топшириладиган ичимлик ва техник сув захиралари Ўзбекистон Республикаси пойтахт ва Қорақалпоғистон Республикаси вилоят марказлари ва республика қарамоғидаги шаҳарларнинг йирик саноат корхоналари, шунингдек алоҳида мураккаб гидрогеологик шароитлар ва муҳим аҳамиятга эга бўлган техноген таъсирли қуввати 15 минг м3/сут. дан юқори бўлган лойиҳадаги сув олгичлар сув таъминоти Ўзбекистон Республикаси фойдали қазилмалар захиралари бўйича Давлат комиссияси (ЎзР ДЗҚ) томонидан тасдиқланиши талаб этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Ўзбекистон Республикаси фойдали қазилмалар захиралари бўйича Давлат комиссияси томонидан аввал тасдиқланган ишга тушириладиган захираларни қайта баҳолаш лозим бўлиб қолган ҳолда, агар ишга тушириладиган захиралар ўсиши 15 минг м3/сут. дан ошмаса, ишга тушириладиган захираларни қайта тасдиқлаш талаб этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕр ости сувлари фойдаланишга тушириладиган захиралар ўрганилган даражаси бўйича А, В, С1 излаб топилган ва С2 — прогнозли тоифаларга бўлинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТабиий (гидрогеологик) шароитларни мураккаблигига, кон ҳавзалари (кон ҳавзаси участкалари) техноген таъсири даражаси ва иқтисодий кўрсаткичларига кўра, қуйидаги гуруҳларга бўлиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI гуруҳ. Қайта қидириладиган оддий гидрогеологиқ гидрокимёвий ва гидротермик шароитли, аҳамиятсиз техноген таъсирли кон ҳавзалари (участкалари) ушбу гуруҳ В тоифасини, А, В ва С1 тоифалари фойдаланилаётган кон ҳавзалари (участкалари) захираларини баҳолаш ҳамда қидириш афзаллиги имкониятларини белгилойди;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишII гуруҳ. Мураккаб гидрогеологик шароитли, қувватнинг, сув ўзанлари тузилиши, сув ўзанларидаги тупроқнинг сизиш хусусиятларини ёки ўзгарувчанлиги мураккаб гидрокимёвий, гидротермик шароитлар билан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI гуруҳ. Кон ҳавзалари (участкалари) ўртача техноген таъсирли В ва С1 тоифалари бўйича захираларни асосан қидириш ва баҳолаш, янги қидириладиган кон ҳавзалари учун А, тоифаси, фойдаланилаётган кон ҳавзалари учун В тоифаларини белгилойди;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIII гуруҳ. Жуда мураккаб гидрогеологик шароитлар билан қувватнинг, сув ўзанлари тузилиши, сув ўзанларидаги тупроқни сизиш хусусиятларини ва уларни муайян озиқлантириш, жуда мураккаб гидрокимёвий ва геотермик шароитлар бўйича: I гуруҳ кон ҳавзалари (участкалари) аҳамиятли техноген таъсирли ва II гуруҳ ўртача техноген таъсирли; мураккаб сув олиш тизимларида (ётиқ нурли ва бошқалар) қабул қилишда текширув — тажриба сув олгичлар қуриш зарурати ва ер ости сув захираларини сунъий тўлдиришда С1 ва В тоифалари бўйича қидириш ва баҳолаш афзаллигини, янгидан қидириладиган кон ҳавзалари ва захира тоифаси — В, фойдаланилаётган кон ҳавзалари учун — А тоифаларини белгилойди;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФойдаланиш захиралари халқ хўжалигидаги аҳамияти бўйича алоҳида ҳисоб-китобларга асосланган икки гуруҳга бўлинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмувозанатли, қайсики ҳозирги вақтда мавжуд захиралардан фойдаланиш Иқтисодий жиҳатдан мақсадга мувофиқ ёки саноат томонидан илғор техникани ўзлаштириш ва эришилган технологиялар, ер ости сув бойликларидан унумли фойдаланиш талабларига биноан сувларни тозалаш ёки қайта тозалаш ҳамда атроф-муҳитни муҳофаза қилиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмувозанатдан ташқари, қайсики ҳозирги вақтда аниқланган сабабларга кўра (иқтисодий, экологик ер ости сув захиралари миқдорини чегараланганлиги ва бошқалар) мақсадга мувофиқ бўлмаган ёки техниктехнологик сабабларга кўра мумкин бўлмаган, бу борада улардан фойдаланиш мумкинлиги исботланган ва кейинчалик мувозанатли захираларга ўтказиладиган захиралардир. Топилган кон ҳавзалари (участкалари) саноатни ўзлаштириш учун қуйидаги шартларга риоя қилинганда тайёрланган ҳисобланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) ер ости сувлари мувозанатли захиралари Ўзбекистон Республикаси захиралар Давлат қўмитаси ёки сувнинг гидрогеологик изланишларини бажарувчи қидирув ташкилотларининг илмий-техник кенгаши (ИТК) томонидан тасдиқланиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) лойиҳаланаётган янги ва фаолиятдаги хўжалик-ичимлик сув чиқариш иншоотлари ёки бошқа ер ости сувларини қазиб чиқариб, истеъмол қилувчи корхоналар фойдаланадиган ер ости сувлари мувозанатли захиралари ўрнатилган тартибда тасдиқланиши 15-жадвалдаги турли тоифалар кўрсаткичларига мутаносиб бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15-жадвал | |||||
Т/р | Ер ости сувлари кон ҳавзалари | Захиралар тоифалари | Сувнинг мувозонатли захираси, кон ҳавзалари гуруҳлари бўйича, % | ||
I | II | III | |||
11. | Биринчи бор қидирилаётган, фойдаланилмаган | В С | 60 40 | 50 50 | 30 — 70 70 — 30 |
22. | Фойдаланилаётган | +В С | 65 35 | 80 20 | 90 — 100 10 — |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Билдирилган биринчи навбатдаги сувга бўлган эҳтиёжларни қаноатлантириш учун сув олиш иншоотлари лойиҳаланаётганда 15-жадвалда кўрсатилган ер ости сувни мувозанатли захиралари ҳисобга олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Саноатнинг барча гуруҳлар кон ҳавзаларини (қисмларини) излаб-топиб, ўзлаштириш имкониятлари турли тоифали мувозанат захираларининг кичик нисбати билан таққослаш бўйича кўрсатилганлар Ўзбекистон Республикаси ДЗК, (ИТК қидupyв ташкилотлари) томонидан таҳлилчиларнинг захираларни ҳисоб-китоб қилган ҳужжатлари асосида захираларни тасдиқлашда белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Кон ҳавзалари (участкалари) чегараларида топилган захираларни С2 тоифаси лойиҳалаш жараёнида сув олгич (сув ўтказгич кесимларини танлаш, насос станциялари қуввати, фойдаланиладиган қудуқнинг чуқурлиги ва қурилмаларини аниқлаш, сув олгич майдонларини қуриш ва ифлосланишлардан сақлаш бўйича чораларни ишлаб чиқиш ҳамда махсус қўриқланадиган ҳудудлар санитария муҳофазаси ҳудудларини белгилаш) иншоотларини кенгайтириш истиқболларини ҳамда техник-иқтисодий асослар (ТИА), техник-иқтисодий ҳисоблар (ТИҲ), сув таъминоти тизимларини ривожлантиришнинг истиқболли схемаларини (тарзларини) тузиш имкониятларини ҳисобга олиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Сувни муҳофазалаш ва ундан фойдаланишнинг комплекс схемаларини, сув хўжалиги мувозанатларини тузишда ҳамда келажакда сув гидрогеологик қидирувларини режалаштиришда С2 тоифа захиралари ҳисобга олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. СУВ ТАЪМИНОТИ СХЕМАЛАРИ ВА ТИЗИМЛАРИ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.1. Сув таъминоти схемаларини (тарзларини) ва тизимларини танлашни объектларнинг ўзига хос хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда ёки объектлар гуруҳлари ривожланишининг турли босқичларида сув сарфи, сув таъминоти манбалари, талаб этиладиган босимлар, сув сифати ва сув узатишни таъминлашларни амалга ошириш мумкин бўлган усулларни солиштириш асосида олиб бориш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2. Усулларни солиштириш асосланган бўлиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув таъминоти манбалари ва улардан фойдаланиш у ёки бу истеъмолчилар учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштизимларнинг марказлашганлик даражаси ва сув таъминоти тизимларини маҳаллий жиҳатдан бўлишнинг мақсадга мувофиқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишиншоотлар, сув ўтказгичлар ва турли вазифаларга мўлжалланган тармоқларни бирлаштириш ёки ажратиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув таъминоти тизимларини зоналаш, ростлаш сиғимларидан фойдаланиш, ростлаш станциялари ва тортиш насос станцияларини қўллаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишайланма сув таъминотининг бирлашган ёки маҳаллий тизимларини қўллаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишайрим корхоналар (цехлор, қурилмалар, технологик тармоқлар), бошқа корхоналарнинг ишлаб чиқариш эҳтиёжлари учун (цехлор, конструкциялар, технологик тармоқлар ), шунингдек ишлатган сувдан ҳудудни ва яшил экинларни суғоришда фойдаланиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсаноат ва маиший чиқинди сувларини тозалаш, шу билан бирга ишлаб чиқариш сув таъминоти учун юза сув оқимларини тўплаш, суғориш ва ҳовузларни тўлдириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсувдан фойдаланишнинг берк тизимларини ёки берк даврий тизимларини ташкил қилишнинг мақсадга мувофиқлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишишга тушириладиган мажмуа бўйича қурилишлар ва тизим унсурларини навбатма-навбат ишга тушириш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.3. Аҳоли яшаш жойларидаги марказлашган сув таъминоти тизимлари маҳаллий шароитлар ва қабул қилинган сув таъминоти тарзларига кўра қуйидагиларни таъминлаши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштурар жой ва умумий биноларда хўжалик-ичимлик сув истеъмоли, коммунал-маиший корхоналар эҳтиёжларини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкорхоналарнинг хўжалик-ичимлик сув истеъмолини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсаноат ва қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқариш эҳтиёжлари, қаерда ичимлик суви сифати ёки қайсики алоҳида сув қувурини қуриш иқтисодий мақсадга мувофиқлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўт ўчиришни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув тайёрлаш станцияларининг уз эҳтиёжлари, сув ўтказгич тармоқларнинг ювиш, шунингдек канализация тармоқларини ювиш (бу мақсадларда фойдаланиш учун суғориш сувлари бўлмаган ёки бу сувдан фойдаланишнинг иложи бўлмаган ҳолларда).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚуйидаги асосланган ҳолларда мустақил сув қувурини ўрнатиш рухсат этилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲудудни ювиш ва сув сепиш (кўчалар, йўллар, майдонлар, яшил экинлар), фавворалар иши ва шунга ўхшашлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишиссиқхоналарда, бутхоналарда ва очиқ майдонларда, шунингдек томорқа майдонларида экинларни суғориш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.4. Марказлашган сув таъминоти тизимлари сув узатишни таъминлаш даражаси бўйича уч тоифага бўлинадилар:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишхўжалик-ичимлик эҳтиёжларига узатиладиган ҳисобий сарфни 30% дан кўп бўлмаган миқдорда ва ишлаб чиқариш эҳтиёжларига корхонанинг носозлик (авария) жадвалида белгиланган чегарагача сув узатишни пасайтириш рухсат этилади. Сув узатишнинг пасайиши 3 суткадан ошмаслиги лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув узатишни тўхтатиш ёки кўрсатилган чегарадан паст узатилиши, вақтинча шикастланган қисмни учириш ва эҳтиёт унсур тизимларни (жиҳозлар, арматуралар, иншоотлар, сув қувурлари ва бошқалар) ёқишга рухсат этилади, лекин 10 дақиқадан ошмаслиги керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишII — сув узатишни пасайтиришга рухсат этилган ўлчами I тоифадек; сув узатишнинг пасайиши давомийлиги 1О суткадан ошмаслиги лозим. Сув узатишни тўхтатиш ёки кўрсатилган чегарадан паст узатилиши вақтинча шикастланган қисмини ўчириш ва эҳтиёт унсурларни ёқиш ёки таъмирлаш рухсат этилади, лекин 6 соатдан ошмаслиги лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIII — сув узатишни пасайиш рухсат этилган ўлчами I тоифадек; сув узатишни пасайиши давомийлиги 15 суткадан ошмаслиги керак. Сув узатишни тўхтатиш ёки пасайиши кўрсатилган чегарадан паст бўлишига таъмирлаш вақтида рухсат этилади, лекин 24 соатдан ошмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЯшовчилар сони 50 мингдан ортиқ бўлган аҳоли яшаш жойлардаги бирлашган хўжалик-ичимлик ва ишлаб чиқариш сув қувурларини — I тоифа: 5 мингдан 50 минггача киши — II тоифа; 5 мингдан кам киши — III тоифага киритиш лозим бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚишлоқ хўжалик гуруҳий сув қувур тоифасини аҳоли яшаш жойларининг энг кўп аҳоли сони бўйича қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСаноат ва қишлоқ хўжалик ишлаб чиқариш корхоналарининг (ишлаб чиқариш, цехлор, конструкциялар) эҳтиёжлари учун оширилган сув узатиш билан таъминланиши зарур бўлса, маҳаллий сув таъминоти тизимларини назарда тутиш лозимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОбъектларнинг технологик талабларини таъмииловчи маҳаллий тизимлар лойиҳалари ушбу объектлар лойиҳалари билан бирга кўриб чиқилиши ва бирга тасдиқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув таъминоти тизимларидаги айрим унсурларнинг тоифалари уларнинг умумий сув таъминоти тизимидага вазифаларига боғлиқ равишда белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув таъминоти тизимларидаги II тоифали унсурларнинг носозлиги ўт ўчиришда сув узатишга тўсқинлик қилса, улар I тоифага киритилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.5. Сув таъминоти схемалари (тарзлари) ва тизимлари ишлаб чиқилаётганда мавжуд иншоотлар, сув ўтказгичлар ва тармоқларнинг техник иқтисодий ва санитария жиҳатдан баҳолаш ҳамда келгусида қайта тиклаш ва уларнинг ишларини жадаллаштириш бўйича сарфланадиган харажатлар ҳисобини, улардан фойдаланиш даражасини асослаб бериш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.6. Ёнғинга қарши сув эҳтиёжларини таъминловчи сув таъминоти тизимларни 2-бўлимдаги кўрсатмаларга мувофиқ лойиҳалаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7. Айланма сув таъминотини 11-бўлимдаги кўрсатмаларга мувофиқ лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.8. Ишлаб чиқариш сув таъминоти тизимларининг афзал усулларини танлашда ишлаб чиқаришнинг технологик жараёнларини ўзгартириш билан асосий тутилишларнинг ўсиши сув таъминоти ва канализация тизимларининг келтирилган қийматини пасайишига олиб келиш имкониятларини ҳамда мақсадга мувофиқлигини кўриб чиқиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.9. Сув олиш иншоотлари, сув ўтказгичлар, сув тайёрлов станциялари, қоидага кўра, сув истеъмолини бир суткага ўртача 1 соатги энг кўп сарфи сифатида кўриб чиқиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.10. Сув ўтказгичлари, сув қувур тармоқлари, насос станциялари ва керакли ҳажмлардаги ростлаш сиғимлари биргаликдаги ишлари ҳисоби узатиш тизимлари ҳамда сувни ҳисобий муддатга тақсимлаш, буни амалга оширишда кетма-кетликни белгилаш, насос жиҳозларини танлаш, ростлаш сиғимлари талаб этадиган ҳажмлар, уларни ҳар бир қурилиш навбатида жойлаштиришни белгилаш зарурлигини асослаб беради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.11. Аҳоли яшаш жойларида сув таъминоти тизимлари учун сув ўтказгичлар, сув қувур тармоқлари, насос станциялари ва ростлаш сиғимларининг биргаликдаги ишларининг ҳисоби, одатдагидек сув узатишнинг қуйидаги хусусиятли тартиблари учун бажарилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбир суткадаги энг кўп сув истеъмоли — ўртача энг кўп ва бир соатдаги энг кам сарфлар, жумладан энг кўп бир соатли сарфлар ва ўт ўчиришга ҳисобий сув сарфи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбир суткадаги ўртача сув истеъмоли — бир соатдаги ўртача сарфлар; бир суткадаги энг кам сув истеъмоли — 1 соатдаги энг кам сарфлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув ўтказгичлар, насос станциялари, ростлаш сиғимлари ва сув тақсимлаш тармоқларини биргаликдаги ишлари сув истеъмолини барча хусусиятли тартибларида олиб борилган ҳисоблар етарли эканлиги исботлаб берилган шароитда бошқа тартибдаги сув истеъмоли учун, шунингдек битта ёки бир нечта кўрсатилган тартиблар учун ҳисоб-китоблардан воз кечишга рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИшлаб чиқариш сув таъминоти тизимлари учун улар ишларининг хусусиятли шароитлари ишлаб чиқариш технологияси хусусиятлари ва ёнғинга қарши хавфсизликни таъминлаш билан мувофиқ равишда ўрнатилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Иншоотлар, сув ўтказгичлар ва тармоқлар ҳисобланаётганда ўт ўчириш даврида сув ўтказгич ва ҳалқа йўллар тармоқлари, шу жумладан, иншоотлар бўлимлари ва қисмларида носозликдан учиб қолишлар ҳисобга олинмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.12. Маълум объект лойиҳаси тузилаётган босқичда сув таъминоти тизимларини ишлаб чиқишда ўлчамлар рўйхатини тузиш лозим, қайсики кейинчалик тизимлардан фойдаланилаётган ишчилар томонидан лойиҳадаги сарфлар билан ҳақиқий сарфларни мутаносиблигини мунтазам назорат этиш ва сув истеъмоли нотекислиги коэффициенти, шунингдек жиҳозлар, иншоотлар ва конструкцияларнинг ҳақиқий таснифларини текшириш зарурдир. Назоратни амалга ошириш учун лойиҳанинг тегишли бўлимларида бунинг учун зарур бўладиган асбоблар ва аппаратлар кўзда тутилган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.13. Гуруҳий ва зонавий сув қувурини қуришда сувни узоқ масофага жўнатишда, айниқса ушбу тизимларни ишга туширилишдаги бошланғич даврида, қачон сув ўтказгичларда сувнинг оқиш тезлиги ҳисобдагидан анча пастлигида сув сифатини сақлаб қолиш учун чора-тадбирларни кўриб чиқиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.14. Қишлок хўжалиги сув таъминоти схемалари (тарзлари) ва тизимларини ишлаб чиқишда қуйидагиларга амал қилиш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмарказлашган сув таъминоти тизимларини фақат истиқболли аҳоли яшаш жойлари ва қишлоқ хўжалик ишлаб чиқариш объектлари учун лойиҳалаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳисобий муддатгача сақланаётган қишлоқ аҳоли яшаш жойларида мавжуд сув олгич иншоотларини (сув олувчи қудуқлар, булоқлардан сув йиғиш ва шунга ўхшаш) қайта тиклаш, уларни сув кўтаргич механизмлари билан жиҳозлаш ва айрим маданий-маиший ҳамда ишлаб чиқариш биноларида ички сув қувурлар ўтказиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишхўжалик-ичимлик сифатида сув таъминотига ярамайдиган маҳаллий сув манбалари ва суғориш тизимларидан фойдаланган ҳолда томорқаларда суғориш учун мавсумий сув қувурларни кўзда тутиш мақсадга мувофиқ;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшўр сув тарқолган ҳудудлар учун сув таъминоти тизимларини лойиҳалашда (чучук сувнинг маҳаллий ёки зонавий манбалари мавжуд бўлмаган ҳолда) тескари осмос ва электродиализ технологиясидан фойдаланган ҳолда, чучуклаштирувчи конструкциялари мавжуд маҳаллий сув олгичлардан фойдаланиш мумкин, шу билан бирга ичимлик эҳтиёжлари учун чучуклаштирилган сувдан, ноичимлик эҳтиёжлари учун эса — минераллаштирилган сувдан фойдаланиш мақсадга мувофиқлигини кўриб чиқиш лозим. Бир қаватли иморатлар қурилган аҳоли яшаш жойларида чучуклаштирилган сув тарқатиш шохобчаларини ташкил қилиш тавсия этилади. Сув тарқатувчи шохобчалар орасидаги масофа 200 м дан ортиқ бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. СУВ ОЛИШ ИНШООТЛАРИ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕр ости сувларини олиш иншоотлари Умумий кўрсатмалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.1. Сув олиш иншоотларининг тури ва схемасини ҳудуднинг геологик гидрогеологик ва санитария шароитларидан келиб чиқиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.2. Янги ва мавжуд сув олгичларни кенгайтиришни лойиҳалашда уларни мавжуд ҳамда лойиҳаланаётган сув олгичларни қўшни жойларга, шунингдек ҳудудларнинг табиий муҳитига ҳамда экологиясига таъсирини (юза ва ер ости ўзанлар, ер-тупроқ ҳолати, ўсимликлар ва бошқалар) ҳисобга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.3. Ер ости сувлари сув олгич иншоотларининг асосий турларини қуйидагилар ташкил қилади: бурғиланган қудуқлар, кон қудуқлари, ётиқ мураккаб, нурли сув олгичлар, булоқлар сувини тўплашдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув олиш қудуқлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.4. Бурғиланган қудуқлар лойиҳаларида бурғилаш усуллари ва бурғиланган қудуқнинг қурилмалари, унинг чуқурлиги, устун қувур диаметри, сув қабул қилиш қисмининг тури, сув кўтаргич ва бурғиланган қудуқ калласи, шунингдек уларни синаш тартиблари кўрсатилган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.5. Қудуқларни бурғилаш усуллари тавсия этилаётган С-иловада келтирилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.6. Бурғиланган қудуқлар конструкцияларида лозим бўлган ўлчовларни олиш, белги ва сувдан намуналар олиш, шунингдек импульсли реагентларни қўллаган ҳолда, таъмирлаш-тиклаш ишларини олиб бориш учун ҳамда қайта тиклашнинг мураккаб усуллари билан бурғиланган қудуқлардан фойдаланишларни кўриб чиқиш зарурдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.7. Бурғиланган қудуқларни жиҳозлаш учун, қоидага кўра, марказдан кўчма электр двигатели юкланган қудуқ насослари қўлланилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФойдаланиладиган устун (сузгич) диаметрини қабул қилишда — танланган насос агрегати учун энг кичик рухсат этилган қиймат олинади. Насосни фильтр устига ўрнатишнинг иложи бўлмаса, уни тиндиргичда ёки фильтрда (фильтрнинг бу қисми «берк қувур» усулида тўсилганлик шарти билан) жойлаштирилади. Насос фильтрда ўрнатилганда фильтрнинг таги насосдан 1-2 м паст бўлиши керак. Юқорида кўрсатилган шартларга риоя қилиш имкони бўлмаса ёки насосни тиндиргичда жойлаштириш зарурати бўлса, лойиҳада қудуққа тушувчи электр двигатели атрофида совутилган сувнинг айланишини таъминловчи қобиқ конструкцияни кўзда тутиш лозим. Бурғиланган қудуқ насоси тиндиргичга жойланган ҳолда, тиндиргични чуқурлиги насос баландлиги ҳисоби бўйича чуқурлаштирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.8. Бурғиланган қудуқлар оғзи ер ости бўлмалари ёки исботланган ҳолда юза павильонларида жойланиши кўзда тутилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.9. Павильон ва ер ости камераси тархининг ўлчамларини уларда электр двигателлари, электр ускуналари ҳамда назорат-ўлчов асбобларини (НЎА) жойлаштириш шартларидан келиб чиққан ҳолда қабул қилиниши лозим. Юза павильони ва ер ости камерасининг баландлиги ускуналар ўлчамларига кўра қабул қилинади, лекин 2,4 м дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.10. Ўралган қувур устунининг юқори қисми ердан 0,5 м дан кам бўлмаган ҳолда чиқиб туриши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.11. Бурғиланган қудуқнинг калла ва оғиз қисми конструкциялари (конструкциялари) бурғиланган қудуқларга қувурлараро ва қувурлар ортидаги бўшликларга юза сувлари ҳамда ифлословчи чиқиндилар кирмаслиги учун мутлақ зичликни таъминлашлари лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.12. Бурғиланган қудуқ насослари қисмларини йиғиш ва бузишни бурғиланган қудуқ оғзида механизмлар билан ўрнатиладиган чўян қопқоқ орқали амалга ошириш кўзда тутилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.13. Сув олгичдаги эҳтиёт бурғиланган қудуқлардан ер ости сувларини 16-жадвал бўйича қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш16-жадвал | |||
Ишчи қудуқлар сони | Сув олгичлар тоифаси | ||
Сув олгичда захира қудуқлар сони | |||
I | II | III | |
1 дан4 гача | 1 | 1 | 1 |
5 дан 12 гача | 2 | 2 | - |
13 ва ундан ортиқ | 25% | 25% | - |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Гидрометеорология шароитларига қаpaб ва тегишлича асослаб беришда захира қудуқлар сони кўпайтирилиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Сув олгичлар тоифаси, 4.4-бандига мувофиқ, сув узатишни таъминлаш даражаси бўйича қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Барча тоифадаги суч олгичлар учун омборда захира насосларини мавжуд бўлишини назарда тутиш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишишчи қудуқлар 3 гача бўлганда — битта;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3 дан 8 гача — икки;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8 дан 12 гача — уч;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишянада катта сонда — ишчи қудуқлар сонининг 25%.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.14. Фойдаланишга ярамайдиган сув олгич бурғиланган қудуқлари беркитиб йўқ қилишга ёки Ўзбекистон Республикаси Геология ва маъдан захиралари бўйича Давлат қўмитаси ҳудудий ташкилотлари билан келишилган хатда кузатув бўлинмаларига айлантириб қайта жиҳозланади. Беркитиб, йўқ қилиб ташлаш учун СЭС вакили иштирокида бурғиланган қудуқнинг ишдан чиқиш сабаблари кўрсатилиб, далолатнома тузилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.15. Бурғиланган қудуқларда фильтрларни мустаҳкам бўлмаган ғовакли харсанг ва яримхарсанг қатламларига ўрнатиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.16. Фильтрнинг ўлчамлари ва конструкцияларини гидрогеологик шароитларга, дебетга ҳамда фойдаланиш тартибига кўра тавсия этилаётган D-иловага мувофиқ қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.17. Зарбли бурғилашда ўралган қувурнинг учидаги ички диаметри фильтрнинг ташқи диаметридан 50 мм дан кам бўлмаслиги, фильтр тупроқ билан кўмиладиган бўлса, 100 мм дан кам бўлмаслиги керак. Роторли бурғилашда долотонинг якуний диаметри фильтрнинг ташқи диаметридан камида 100 мм га каттароқ бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.18. Фильтр диаметри бурғиланган қудуқлар лойиҳа дебетидан келиб чиққан ҳолда сув олгич жиҳозлари ўлчамлари ва тупроқ билан кўмиш имкониятларини ҳисобга олиб ўрнатилади. Бурғиланган қудуқларни таъмирлаш шартлари бўйича фильтр каркасининг энг кичик диаметри 100 мм дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.19. Фильтрнинг ишчи қисми узунлигини бир турли босимларда сувли қатламларнинг қуввати 10 м гача бўлганда қатлам қувватига тенг: босимсизида — қатлам қуввати бурғиланган қудуқда (фильтр қоидага кўра чўктирилган бўлиши керак) сувдан фойдаланишда сувнинг даражаси пасайишини айириб ташлаш ҳамда 5.20-бандини ҳисобга олган ҳолда, қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСувли қатлам қуввати 10 м дан ортиқ бўлса, ишчи қисмини гидрогеологик қидирувлар қудуқларни ҳақиқий синалган маълумотларига мувофиқ қабул қилиш ёки қатламни сув ўтказувчанлигини ҳисобга олган ҳолда ҳисоб-китобларини, қудуқлар ва фильтрлар унумдорлигини аниқлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.20. Фильтрнинг ишчи қисмини сувли қатлам усти ва тубигача 0,5-1 м дан кам бўлмаган масофада ўрнатиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.21. Бир неча сувли қатламлардан фойдаланишда фильтрнинг ишчи қисмини ҳар бир сувли қатламида ўрнатиш ва кучсиз сув ўтказувчи қуввати 3 м гача бўлган қаватларни ўзаро фильтрларни бирлаштириш ёки қуввати 3 м дан ортиқ бўлса, берк қувурлар ўрнатиш билан белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.22. Фильтрни ўрнатишда (зич) фильт устидан қувурнинг юқори қисми бурғиланган қудуқнинг чуқурлиги 50 м гача бўлганда ўралган устун қувурнинг пойидан 3 м дан кам бўлмаслиги, бурғиланган қудуқ чуқурлиги 50 м дан ортиқ бўлганда 5 м дан кам бўлмаслиги керак. Фильтрни сузувчи ва майда донли қумларга зич ўрнатишда исталган чуқурликдаги бурғиланган қудуқларнинг фильтр устидаги қувурлар 5 м дан кам бўлмаган ҳолда қабул қилиниши лозим. Зарурат бўлса ўралган устун ва фильтр устки қувур орасига сальник ўрнатилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.23. Тиндиргич узунлигини кутилаётган жинслар зарралари чўкиндисининг миқдорига кўра, 2 м дан кам бўлмаган ҳолда қабул қилиш лозим. Агар гидрогеологик қидирув маълумотлари бўлса, улар кўрсатмалари бўйича қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.24. Ер ости сувларини олиш учун фильтрсиз конструкциялар бурғиланган қудуқлар турғун жинслар мавжуд бўлган :ҳолларда қабул қилиш лозим бўлади. Бунда бурғиланган қудуқлар узунлиги юзадан насосдан камида 2 м гача чyқyppoқ бўлган берк қувур билан маҳкамлашни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.25.қудуқлар бурғилангандан ва фильтр билан жиҳозлангандан кейин тортиб тозалашни, роторли бурғилашда эса сув бутунлай тиниқланишигача лойли қоришма билан тозалашни назарда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.26. Лойиҳада қабул қилинган сув олгич бурғиланган қудуқларини ҳақиқий дебетига мувофиқ ўрнатиш учун уларни тортиш йўли билан синаш тақдим этилаётган Е-иловадаги кўрсатмаларга биноан назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШахтали қудуқлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.27. Шахта қудуқларини, асосан, ғовак жинслар билан қопланган юзадан биринчи босимсиз сувли 30 м гача чуқурликдаги қатламларда ишлатиш қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.28. Қалинлиги 3 м гача бўлган сувли қатламларда қатламнинг бор қалинлигини очиш билан мукаммал турдаги қудуқларни; қалинлиги катта бўлганда бир қисм қалинлигини очиб мукаммал ва номукаммал қудуқларни кўзда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.29. Гидрогеологик шароитлар ва чуқурлигига кўра қудуқларнинг сув қабул қИлиш қисми фақаТ тубида ёки деворида ё бўлмаса қўшилган қудуқнинг туби :ҳамда деворида ўрнатилади. Сув қабул қилиш қисми қумли тупроқда жойлашган бўлса, қудуқнинг тубида қум-шағалли қайтарув фильтр ёки ғовак бетондан фильтр (тахта), сув қабул қилувчи қисми деворида эса — ғовак бетон ёки шағалдан (деворда дераза сифатида шағал билан тўлдирилган) фильтрни кўзда тутиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.30. Қайтарув фильтрни қум ва шағалларни бир неча қатламларидан, ҳар бир қатлам 0,1-0,15 м дан, умумий қалинлиги 0,4-0,6 м қабул қилиш лозим, фильтр тубига майда, юқорисига йирик қум-шағал ётқизилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.31. Фильтрнинг алоҳида қатламларининг механик таркиби ва фильтр қатламлари ўртача диаметри орасидаги нисбатни тавсия этилаётган D-иловада келтирилган кўрсатмаларга мувофиқ қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.32. Шахта қудуқларининг юқори қисми ер юзидан камида 0,8 м га юқори бўлиши керак. Бунда қудуқ атрофида 1-2 м кенгликда қудуқдан 0,1 нишабликда тўшама назарда тутилиши; хўжалик-ичимлик эҳтиёжларига сув узатувчи қудуқлар атрофида ундан ташқари (ерда) қуюқ лойдан 1,5-2 м чуқурликда ва 0,5 м кенгликда қулф ташкил қилиш ёки бетонлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.33. Қудуқларда ер юзидан 2 м дан кам бўлмаган баландликка ЧИқарилган вентилятор қувурларини назарда тутиш лозим. Вентилятор қувурларининг тешиги сим турли қалпоқча билан :ҳимояланган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.34. Сув олгичлардаги шахта қудуғидан захираларни сув олгичлардаги бурғиланган қудуқдан захира каби қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГоризонтал сув чиқаргичлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.35. Горизонтал сув олгичларни асосан юза оқар сувларига мумкин қадар яқин бўлган чуқурлиги 8 — 10 м гача босимсиз сувли қатламларда қабул қилиш кўзда тутилади. Горизонтал сув олгичларнинг сув қабул қилиш турлари қуйидагича:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштош-шағалли;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқувурли;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув тўпловчи йўлак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув тўпловчи ғop;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмураккаб (кучайтирувчи қудуқлар йўлаги билан).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.36. Тош-шағалли сув олгичларни вақтинча сув таъминоти тизимлари учун ер ости сувларини олиш ер юзидан 3-4 м чуқурликда бўлган ҳолларда кўзда тутиш тавсия этилади. Найли ётиқ (горизонтал) сув олгичларни 5 — 8 м чуқурликда II-III тоифа сув олгичлар учун лойиҳалаш керак. Сув олгич йўлаги асосан I-II тоифа сув олгичлар учун, шунингдек гидрогеологик ёки бошқа шароитларга кўра фойдаланиш даврида сув қабул қилиш қисмига кузатиш учун киришни таъминлаш лозим бўлган ҳолларни назарда тутиш зарур. Ер ости сувлари 8 м дан ортиқ чуқурликда бўлса, ётиқ (горизонтал) йўлакларни утиш мумкин бўлган ер ости йўлаклари усулини қўллаш мумкин. Ер остидан утиш усулли сув йиғиш ғорлари ер ости сувлари 8 м дан чуқур, орографик шароитлари (масалан, тик қояли дарё қирғоқларида) қулой бўлганда қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.37. Сувли қатламдан зарралари чиқишининг олдини олиш учун горизонтал сув олгичнинг сув қабул қилиш қисми лойиҳаланаётганда иккиуч қатламли қайтариш фильтрини кўзда тутиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.38. Қайтарув фильтри алоҳида қатламларининг механик тузилиши ҳисоблаш натижасида аниқланади. Фильтрнинг алоҳида қатламлари қалинлиги 15 см дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.39. Тош-шағалли сув олгичларда сув қабул қилиш хандаклар тубига ётқизилган ўлчами 30 х 30 ёки 50 х 50 см ли тош-шағал призмадан утувчи қайта фильтр ўрнатиш кўриб чиқилиши лозим. Тош-шағал призмани сув йиғувчи қудуқ (бўлма) томон нишабни 0,01-0,05 қилиб қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.40. Горизонтал найсимон сув олгичнинг сув қабул қилиш қисмининг ён томонида ва юқори қисмида думалоқ ёки ёриқсимон тешикли сопол, асбест-цемент, темир-бетон ҳамда пластмасса қувурларини қабул қилиш лозим; қувурнинг пастки қисми тешикларсиз (баландлиги бўйлаб 1/3 дан ортиқ эмас). Қувурларнинг минимал ўлчамини 150 мм қилиб қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Тешикли металл қувурлардан фойдаланишга асослаб берилгандагина рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.41. Горизонтал сув олгичлар сув қувурлари диаметрини аниқлашда тупроқдаги сув сатҳини паст даври учун ҳисобий тўлдиришни қувур диаметрининг ярмига (0,5) тенг қилиб қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.42. Қувурларнинг сув тўпловчи қудуқ томон нишаблиги қуйидаги қийматлардан кам бўлмаслиги лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш0,007 — қувур диаметри 150 мм
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш0,005 — « « 200 мм;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш0,004 — « « 250 мм;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш0,003 — « « 300 мм;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш0,002 — « « 400 мм;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш0,001 — « « 500 мм бўлганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚувурлар ичидаги оқим тезлиги камида 0,7 м/сек га тенг қилиб қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.43. Сув йиғиш йўлаклари (галерея) йиғма темир бетон ёки тўғри бурчакли, думалоқ тешикли темир-бетон қувурларидан қабул қилиш жоиз.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.44. Йўлакнинг (галерея) темир-бетон қисмлари (қувур бўлими) тагида бир-бирига нисбатан намликни бартараф этувчи асос кўзда тутилиши керак. Йўлакнинг ён томонларидан сув қабул қиладиган қисми чегарасида қайта фильтр ўрнатиш жоиз.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.45. Горизонтал сув олгичлар уларга юза сувлари тушишидан ҳимояланган бўлишлари керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.46. Найсимон ва йўлакли сув олгичлар ишини кузатиш, уларни шамоллатиш ҳамда таъмирлаш учун текширув қудуқларини қабул қилиш лозим. Текширув қудуқлари орасидаги масофа қуйидагилардан катта бўлмаслиги керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдиаметри 150 — 500 мм бўлган найсимон сув олгичлар учун — 50 м;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдиаметри 500 мм дан ортиқ бўлган найсимон сув олгичлар учун — 75 м;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишйўлакли сув олгичлар учун — 100 — 150 м.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШунингдек текширув қудуқларининг сув қабул қилиш қисмининг тарх ва кесимда йўналиш ўзгарган жойларда кўзда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.47. Текширув қудуқларнинг диаметри горизонтал сув олгич қувурлар (қисмлар) ўлчамига қараб қабул қилиниши лозим. Қудуқнинг юқори қисми ер юзасидан 0,25 м дан кам бўлмаган ҳолда кўтарилиб туриши; қудуқ атрофида сув ўтмас тўшама ва кенглиги 1 м дан кам бўлмаган лойли зулфин 5.33-бандига мувофиқ қудуқларни шамоллатиш қувурлари билан жиҳозланган бўлиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.48. Горизонтал сув олгичларида насос станцияларини асосан сув йиғиш қудуқлари билан бирга қўшиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.49. Аралаш сув олгичларини икки қатламли тизимларида — тепадаги босимсиз ва пастдаги босимли сувли қатламлардан иборат қилиб қабул қилиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.50. Горизонтал сув олгичлардаги захирани унумдорлигининг ҳисобий сарфидан 25% дан ортиқ бўлмаган ҳолда кўзда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНурли сув олгичлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.51. Нурли сув олгичларни томи ер юзасидан 10 — 20 м гача чуқурликда жойлашган, сув қатламининг қуввати 20 м дан ошмайдиган қилиб кўзда тутилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Фракциялар йириклиги D 60>70 мм бўлган шағал, балчиқли майда жинслар, сувли қатламларнинг 10% дан ортиғини харсанг тошлар ташкил қилган қатламларда нурли сув олгичларни қабул қилиш тавсия этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.52. Бир жинсли бўлмаган ёки қалин бир жинсли қатламларда нурлари турли белгиларда жойлашган кўп поғонали нурли сув олгичларни қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.53. Сув олгич қуввати 150 — 200 л/с гача бўлганда ва қулой гидрогеологик ҳамда гидрокимёвий шароитларда бир секцияли сув йиғиш қудуқларини қабул қилиш керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув олгич қуввати 200 л/с дан ортиқ бўлганда сув йиғиш қудуқлари икки секцияга бўлинган бўлиши керак. Сув йиғиш (кон) қудуқларининг ички диаметри горизонтал қудуқларни ўрнатиш усуллари ва қурилиш ва фойдаланиш ускуналарини ўлчамларига кўра қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.54. Узунлиги 60 м ва ундан ортиқ бўлган нурларни қувур диаметри кичрайтирилган телескопик конструкция ёрдамида қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.55. Нурлар узунлиги 30 м дан кичик бўлганда бир турдаги сувли қатламларда нурлар ўртасидаги бурчак 30 дан кичик бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.56. Бурғиланганлик миқдори 20% ортиқ бўлмаганда сув қабул қилувчи нурлар думалоқ ёки кавакли тешилган пўлат қувурлардан қабул қилинади: сув йиғиш қудуқларидаги сув қабул қилиш нурларида зулфинлар ўрнатилишини кўзда тутмоқ керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.57. Нурли сув олгичларда захира миқдорини 17-жадвалга мувофиқ қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш17-жадвал | |||||
Ишчи сув олгичлар сони | Захирадаги сув олгичлар сони | Сув олгичда қудуқлар-нурлар сони | Захирадаги қудуқлар-нурлар сони | Сув олгичда ишчи қудуқлар-нурлар сони | Захирадаги қудуқлар-нурлар сони |
2 ва ундан ортиқ | 1 | - | - | - | - |
1 та олгич | - | 3-4 | 1 | 5 — 7 | 2 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБулоқ сув йиғгичлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.58. Ер ости булоқлар сувларини олмоқ учун очиқ ёки ботирилган усулдаги сув йиғиш бўлмалар ёки ботирилган усулдаги сув йиғиш бўлма ёки қудуқлари кўринишида сув қабул қилиш кўзда тутилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.59. Сув чиқаётган манбалардан сув олиш бўлма (камера) туби орқали, сув чиқмайдиганларидан бўлма (камера) деворидаги тешик орқали сув олиш амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.60. Серёриқ қатламлардан булоқларга сув йиғиш бўлмаларига фильтрларсиз сув қабул қилишни, ғовак қатламлардан қайта фильтрлар орқали амалга ошириш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.61. Сув йиғгич бўлмалар ифлосланишидан, музлашидан, юза сувлари босишидан ҳимояланган бўлишлари керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.62. Сув йиғгич бўлмасида булоқлар энг катта дебити ҳисобланган, охирида қаттиқ ёпиладиган қопқоқли қуйилиш қувури, 5.33-бандига мувофиқ шамоллатиш қувури ва диаметри 100 мм дан кам бўлмаган тушириш қувурини назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.63. Сув йиғгич бўлмалардан сувни насос билан олишда, бўлмани қуйилувчи девор билан икки бўлимга ажратиш керак: биттаси — сув тиниши, кейинчалик уни чўкиндилардан тозалаш учун, иккинчиси — сувни насос билан олиш учун.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.64. Ер ости сувлари уюшган ҳолда чиқадиган бўлса, сув йиғгич иншоотини бўлма-қудуқ шаклида сув чиқадиган манба устига; сув чиқмайдиган манбаларда сув чиқишдан олдин жойлаштириб қабул қилиш жоиз. Ер ости сувларини ер юзасига уюшмаган ҳолда алоҳида манбалар шаклида, бир-биридан 5 м дан ортиқ масофада орқада қолиб чиқса, улар сувларини йиғиш алоҳида умумий сув тўплаш бўлмасига йиғишни амалга ошириш лозим. Яқинида сув чиқмайдиган булоқлар бир неча сув чиқишларда сув йиғиш бўлмаларида майда шағал тўкмасидан ҳосил бўлган тутиб қолувчи алоҳида сув чиқишлар оқимини таъминловчи девор мослама назарда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕр ости сувлари захираларини сунъий тўлдириш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.65. Ер ости сувлари захираларини қуйидаги мақсадларда сунъий тўлдириш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер ости сувларининг амалдаги ва лойиҳалаштирилаётган сув олгичларининг унумдорлигини ошириш ва барқарор ишлашини таъминлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишистеъмолчиларга узатилаётган сув сифатини ошириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер ости сувларининг мавсумий захираларини яратиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер ости сувлари захиралари камайиб кетиши ва ифлосланишининг олдини олиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишатроф-муҳитни муҳофаза қилиш (ўсимликлар нобуд бўлиши, тупроқер шароитлари ўзгариши ва шу кабиларга олиб келадиган сизот сувлари шўрланиб қолиши ва сатҳи рухсат этилган даражадан пасайиб кетишига йўл қуймаслик).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.66. Ер ости сув заҳираларини сунъий тўлдирувчи манба сифатида юза ва ер ости сувларидан фойдаланиш керак. Сунъий тўлдириш учун фойдаланадиган сув сифати СанҚМҚ № 0200-06 талабларига жавоб бериши лозим. Хўжалик-ичимлик сув таъминоти тизимларининг инфильтрация (сизиб утиш) иншоотларига узатиладиган сув сифати OʻzDSt 950:2011 давлат стандартининг «Ичимлик суви. Гигиеник талаблар ва сифат устидан назорат» талабларига ёки Ўзбекистон Республикасининг шунга ўхшаш ҳужжати талабларига жавоб бериши керак (уни сувли қатламга инфильтрация қилишда охиригача тозалаш ва ер ости сувлари билан аралаштиришни ҳисобга олган ҳолда).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.67. Ер ости сувлари захираларини очиқ ёки ёпиқ турдаги инфильтрация (сизиб утиш) иншоотлари орқали тўлдиришни кўзда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.68. Очиқ турдаги инфильтрация (сизиб утиш) иншоотлари сифатида сув ҳавзалари, каналлар, зовурлар, ариқлар, ер юзасидаги табиий ва сунъий чуқурликларни (жарликлар, сойлар, эски ўзанлар, қуриб қолган қўллар, карьер ва ҳовузлар) ҳамда вақтинчалик ва доимий сув оқимлари ўзанларини (улар тегишлича тозаланганда, уюмлар, тупроқли ва тошли тўсиқлар ташкил қилинганда) қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.68.1. Очиқ инфильтрация иншоотларнинг ер ости сув захираларини биринчи сувли қатламларда қуввати йўқ ёки кам (3 м гача), суст ўтказувчан чўкинди ётқизиқлар юзасидан тўлдириш учун қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.68.2. Инфильтрация ҳовузларини лойиҳалашда қуйидагиларни назарда тутиш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишасос тубига яхши фильтрловчи жинслардан 0,5 м дан кам бўлмаган қалинликда ўйиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув чиқарадиган жой тубини мустаҳкамлаш ва нишабликларни ювилиб кетишидан сақлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишинфильтрация иншоотларига узатиладиган сув сарфини созлаш ва ўлчаш конструкциялари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмашина ва механизмлар учун кириб келиш ва чиқиб кетиш йўлларини назарда тутмоқ лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.68.3. Инфильтрация ҳовузлари тубининг кенглиги 30 м дан катта бўлмаслиги, ҳовузлар узунлиги 500 м дан ортиб кетмаслиги, сув қатлами камида 2 м бўлиши ва ҳовузлар сони камида иккита бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.68.4. Ҳовузларга сув узатиш сув чиқарувчи, сачратувчи мосламалар ёки эркин қуйилувчи шаршаралар орқали амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.68.5. Ҳовузларни йирик тўлдиргичли шағал қатламларда ўрнатишда тубига 0,5 — 0,8 м қалинлиқда йирик қум тўкишни назарда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.68.6. Ер юзасининг табиий чуқурликларидан фойдаланилганда фильтрловчи юзани тайёрлаш кўзда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.69. Очиқ турдаги инфильтрация иншоотлари сифатида қудуқлар (шимувчи ва сингиб-шимувчи) ва шахта қудуқларини қабул қилиш жоиз.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.69.1. Шимувчи ва сингиб-шимувчи қудуқлар ва шахта қудуқларини лойиҳалашда узатилаётган сув сарфини ўлчайдиган ва созлойдиган ҳамда иншоотларда ва сувли қатламда динамик сатҳларни ўлчайдиган конструкцияларни назарда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.70. Инфильтрация иншоотлари конструкцияси очиқ инфильтрация конструкцияларида фильтрловчи юзадан кольматацияланган қатламни гидравлик кўчириш, ёпиқ инфильтрация конструкцияларида эса — сув олгич қудуқлари учун қўлланиладиган усуллар ёрдамида уларни тиклаш имкониятини таъминлаши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Ташқи ҳаво ҳарорати манфий даражаларда бўлган (совиб кетган) даврда очиқ инфильтрация иншоотларини бўшатиш ва қайта тиклаш рухсат этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.71. Инфильтрация иншоотларини жойлаштириш схемасини танлаш, уларнинг сони ва қувватини аниқлашда гидрогеологик ҳамда техникиқтисодий ҳисоб-китоблар мажмуалари асосида ер ости сув захираларини сунъий тўлдириш вазифалари, сув олгич иншоотларини жойлаштириш схемаси, узатилаётган сув сифати ҳамда инфильтрация ва сув олгич иншоотларидан фойдаланиш афзалликларини инобатга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.72. Инфильтрация ва сув олиш иншоотлари орасидаги масофалар, инфильтрацияга узатилаётган сувни охиригача тозалаш ва уни ер ости сувлари билан аралаштиришни инобатга олган ҳолда, олинаётган сув сифатининг прогнози асосида қабул қИлиниши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЮза сувларини олиш иншоотлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.73. Сув олиш иншоотлари (сув олгичлар) қуйидагиларни таъминлаши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув манбаидан ҳисобий сув сарфи миқдоридаги сув олишни ва уни истеъмолчига узатишни таъминлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув таъминоти тизимини биологик қоплагичлардан ва унинг ичига турли чўкинди, ахлат, планктон, шугольд ва шу кабилар кириб қолишидан ҳимоя қилиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбалиқчилик хўжалиги аҳамиятига эга бўлган сув ҳавзаларида балиқ ресурсларини муҳофаза қилиш борасидаги талабга амал қилиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.74. Сув олгичларни, сув узатишни таъминловчи даражасига қараб, 4.4-бандига мувофиқ уч тоифага бўлиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.75. Сув олгичнинг конструктив схемаси талаб этиладиган тоифа, сув манбаининг гидрологик хусусиятлари, 18-жадвалда келтирилган сувнинг энг катта (максимал) ва энг кичик (минимал) сатҳлари ҳамда сувдан фойдаланишни тартибга солиш ва сувларни муҳофаза қилиш, санитария-эпидемиологик хизмати ва сув транспортининг талабларига қараб қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш18-жадвал | ||
Сув олгичлар тоифаси | Юза манбаларида сувнинг ҳисобий даражалари таъминланганлиги, % | |
энг катта (максимал) | энг кичик (минимал) | |
I | 1 | 97 |
II | 3 | 95 |
III | 5 | 90 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.76. Асосий сув олгич иншоотларининг класси унинг тоифасига мувофиқ ҳолда белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИккинчи даражали сув олгич иншоотлари класси битта бирлик пастрақ қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Асосий иншоотлар деб, қайсики шикастланганда сув олгич истеъмолчиларга ҳисобий сув сарфини етказиб беришни таъминлой олмайдиган, иккинчи даражалиларга — шикастланганда ҳам истеъмолчиларга сув етказиб берилиши пасаймайдиган иншоотларни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Сув олгичнинг сув тугуни таркибига кирувчи сув кўтаргич ва сув омборлари тўғонларини классини ҚМҚ 2.06.01-86 кўрсатмаларига мувофиқ, лекин қуйидагилардан паст бўлмаган даражада қабул қилиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишII класс — I тоифали;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIII класс — II тоифали;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIV класс — III тоифали сув олгичлар учун.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.77. Сув олгичнинг жойлашиш схемаси ва жойини танлаш қуйидаги прогнозлар билан асослаб берилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишманбадаги сув сифати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўзан ва қирғоқни қайта шакллантириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгидротермик режим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.78. Кемалар ҳаракати зоналари доирасида, ётқизиқлар ва чўкиндилар ҳаракати зоналарда, балиқлар кўпайиб, қишлайдиган жойларда, емирилган соҳилларда, сув ўтлари ҳамда балиқлар тўпланадиган ерларда сув қабул қилувчи иншоотларни жойлаштиришга рухсат этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.79. ГЭС қуйи бьефларида сув тугунларига бирикадиган ерларда, сув омборлари юқорисида, шунингдек сув оқими ирмоқлари этагида ва сув оқими тиралган этакларда сув олгичнинг сув қабул қилувчисини жойлаштириш тавсия этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.80. Хўжалик-ичимлик сув таъминоти сув олгичлари учун сув қабул қилувчиси оқимдан юқорида сув оқими чиқувчи оқувчан сувларда аҳоли яшаш жойларида, шунингдек мол-наклиёт омборлари ва санитарияни муҳофазаловчи зонани ташкил этувчини таъминловчи туманларда жойлаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.81. Йирик кул ва сув омборларида сув олгич сув қабул қилувчиларни:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув сатҳи энг кичик бўлган тўлқин уриладиган зоналардан ташқари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўлқинланишдан беркитилган ерлар:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўлқин қирғоққа уриладиган ерлардан чиқиб кетадиган, уюшган оқимлардан ташқарисида.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзи оқувчан ва сифонли сув ўтказгичлари мавжуд сув олгичларда сув қабул қилувчи турли қудуқни, насос станциясини ва бошқа иншоотларни, қирғоқларни ҳимояловчи қопламларни ташкил қилмаган ҳолда, ишлов берилиши кутилаётган қирғоқнинг ташқарисига олиб чиқиш мақсадга мувофиқ.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.82. Юза манбалардан сув олиш шароитлари қирғоқларни мустаҳкамлигига ва манбалар ўзани, сув ўзани тартиблари, 19-жадвалда келтирилган кўрсаткичларга кўра ифлосланганлигига боғлиқ равишда бўлиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш19-жадвал | |||
Сув олиш шароитлари хусусиятлари | Юза манбалардан сув олиш шароитлари | ||
қирғоқлар ва тубнинг лойқалиги, қирғоқлар ва тубнинг барқарорлиги | шуга ва муз | бошқа омиллар | |
Енгил | Лойқалиги ≤ 500 мг/л, сув ҳавзаси ва сув оқими ўзанининг барқарорлиги | Сув ичида муз пайдо бўлиши мавжуд эмас. Батамом музлаш қуввати ўртамиёна (≤ 0,8 м), барқарор | Сув манбаида дрейсена, балянус, мидиялар ва ҳ.к., сув ўсимликлари мавжуд эмас, ифлосликлар ва ахлат кам миқдорда |
Ўртача | Лойқалиги ≤ 1500 мг/л (тошқин давомида ўртача). Ўзан (соҳил) ва қирғоқларнинг мавсумий деформациялари + 0,3 м. Чўкиндиларнинг қиpғoқ бўйлаб ҳаракатланиши сув остидаги доимий нишабли қияликнинг барқарорлигига таъсир кўрсатмайди | Сув ичида муз пайдо бўлади ва, одатда, шуга билан тўлиб кетмасдан ва шуга зажорлари пайдо бўлмасдан батамом музлаш юзага келиб, сув ичида муз пайдо бўлиши тўхтайди. Батамом музлаш қуввати < 1,2 м, музламай қолган жойлари билан шаклланади | Сув манбаида дрейсена, балянус, мидиялар ва сув ўсимликлари сув олгичлар ишига ҳалақит берувчи миқдорларда мавжуд |
Оғир | Лойқалиги ≤ 5000 мг/л. Ўзан ҳаракатланувчан бўлиб, қирғоқлар ва тубни қайта шакллантиради ва бу туб белгиларининг 1-2 м гача ўзгаришига олиб келади. Чўкиндилар ўзгарувчан тик қиялик бўйлаб силжиши ва қиpғoқ нураши мавжуд. | Канал ва дарёлар ўзанлари шуга билан тўлиб кетади | Ҳудди шунинг ўзи, лекин сув олгич ва сув қувурлари иншоотларининг ишини қийинлаштирадиган миқдорларда мавжуд |
Жуда оғир | Лойқалиги > 5000 мг/л, ўзан барқарор эмас, мунтазам ва тасодифий ўз шаклини ўзгартиради. Қиpғoқ жадал ва жиддий нурайди. Қиpғoқ ўпирилиши мавжуд ёки бунинг эҳтимоли бор | ||
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Сув олиш шароитларининг умумий тавсифи қийинлаштирувчи шароитларнинг энг оғир тури бўйича белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.83. Сув қабул қилиш конструкцияларини 20-жадвал бўйича, талаб этиладиган тоифа ва сув олиш бўйича табиий шароитларнинг мураккаблигига қараб (19-жадвал) қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш20-жадвал | |||||||||
Сув қабул қилиш конструкциялари | Сув олиш конструкцияларининг тоифаси | ||||||||
сув олишнинг табиий шароитлари | |||||||||
енгил | ўртача | огир | |||||||
сув олиш схемалари | |||||||||
а | б | в | а | б | в | а | б | в | |
Хизмат кўрсатиш учун ҳар доим ўтиш мумкин бўлган зарурий тўсиқ ва ёрдамчи иншоотлар ҳамда конструкцияли соҳилли, сувга ботмаган сув қабул қилувчи тешиклари мавжуд сув қабул қилгичлар. | I | - | - | I | - | - | II | I | I |
Йилнинг айрим даврларида амалий жиҳатдан умуман ўтиш мумкин бўлмаган, соҳилдан узоқлашган барча турдаги сувга ботган сув қабул қилгичлар. | I | - | - | II | I | - | III | II | I |
Доимий бўлмаган сув қабул қилиш конструкциялари: сузувчи; фуникулёрли | II III | I II | - - | III - | III - | II - | - - | - - | - - |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Ушбу жадвал қуйuда кўрсатuлган учта схемалар бўйича ташкuл қилинадиган сув олгичлар учун тузuлган: «а» схемаси — бир тавақада; «б» схемаси — худди шу, лекин бир неча сув қабул қилгичлари мавжуд ва улар шуга, чўкиндuлар ва сув олишни қийинлаштирувчи бошқа омилларга қарши курашиш воситалари билан жиҳозланган; «в» схемаси — бир-биридан сув олишни бир вaқтдa тўхтатиб қўйишга uмкон бермайдиган масофада жойлашган икки тавақада.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. I ва II тоифали сув олиш иншоотларида сув қабул қилиш қисмини секцuяларга (бўлмаларга) бўлишни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.84. Сув қабул қилиш воситалари чўктирилган сув олгичнинг тоифасини қуйидаги ҳолатларда бир бирликка кўтаришга рухсат этилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув қабул қилиш воситаларини сув босган, ўзини-ўзи ювадиган сув қабул қилиш кавшга жойлаштирганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув қабул қилиш тешишга олинадиган сув сарфининг 20% дан кам бўлмаган миқдорда илиқ сув юборилганда ва чўкиндилардан ҳимояловчи махсус мосламалар қўлланилганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳас-чўп тутиш панжараларини ишончли қайта ювиш тизими, сув қабул қилувчи воситаларда балиқлардан тўсиқлар ва ўзи оқap сув ўтказгичлар билан таъминланганда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.85. Сув олгич иншоотларининг сув истеъмолини ривожлантириш истиқболларини ҳисобга олган ҳолда лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.86. Сув омборларидан сув олинишида сув қабул қилувчи восита сифатида ушбу сув тушириш минораларидан ёки сув чиқариб ташлаш бош иншоотидан фойдаланиш мақсадга мувофиқлигини кўриб чиқиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.87. Сув олувчи иншоотлар билан сув кўтарувчи тўғон қўшилганда тўғонни сув узатишни тўхтатмасдан таъмирлаш имкониятларини кўриб чиқиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.88. Сув олиш иншоотларининг асосий элементлари ўлчамлари (сув олгич тешиклари, турлар, балиқларни ҳимоялаш мосламалари, қувурлар, сунъий ариқлар), шунингдек соҳилдаги сув олиш турли қудуғининг ва ҳисобий энг кичик сатҳи ва меъёрий фойдаланишда ҳамда носозлик тартибидаги ишлар манбадаги энг кам сув сатҳини гидравлик ҳисоб-китоблар билан насос ўқининг белгиси аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Носоз тартибда (ўзи оқувчан эгик найли сув ўтказгичнинг ўчирилиши ёки сув олиш бўлимларини таъмирлашда ёки текширишда) II ва III тоифа сув олгич иншоотлари учун сув йиғишни 30% га пасайтиришга рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.89. Сув олиш тешиклари ўлчамларини ҳас-чўп ушлаб қолувчи панжара тешиклари, турлари ёки фильтр ғовакларига оқиб келадиган сувнинг ўртача тезлиги бўйича балиқларни ҳимоялаш талабларини ҳисобга олган ҳолда аниқлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув олиш тешикларидан оқиб утадиган сувнинг рухсат этилган тезлиги балиқларни ҳимоялаш талабларини ҳисобга олмаган сув олгичнинг ўртача ва оғир шароитларига мувофиқ:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш0,6-0,2 м/с — қирғоқдаги чўктирилмайдиган сув олгичлар; 0,3-0,1 м/с — сувга чўктирилган сув қабул қилиш воситалари. Балиқларни ҳимоялаш талабларини ҳисобга олган ҳолда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишоқим тезлиги 0,4 м/с дан юқори бўлган сув оқимларида рухсат этилган оқиб кириш тезлиги — 0,25 м/с;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишоқим тезлиги 0,4 м/с дан юқори бўлмаган сув оқимларида ва сув ҳавзаларида — О,1 м/с.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.90. Сув олиш тешикларининг бир секцияси юзасини (брутто) аниқлаш Ωбр, м2 бир вақтда барча сув олгич бўлимлар ишлашида (захирадагидан ташқари ):
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(5)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишνвт — сув қабул қилиш тешикларига оқиб кириш тезлиги, м/с, унинг ёруғликка қУйилган кесими;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1,25 — тешиклар тУлиб қолишини ҳисобга олувчи коэффициент;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqp — бир секциянинг ҳисобий сарфи, м3/с;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКсс — тешикларнинг панжаралар таёқчалари ёки турлар билан қисилишини ҳисобга олувчи коэффициент, қуйидаги қийматда қабул қилинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда: Сст — ёруғликда таёқчалар орасидаги масофа, см;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишαст — таёқчалар қалинлиги, см.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКст коэффициентининг қиймати Кст = 1/РФ га тенг бўлганда фильтрловчи турдаги сув қабул қилгичларда сув қабул қилувчи фильтрнинг юзасини (5) формула бўйича ҳисоблаш лозим,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда РФ — фильтрнинг ғоваклилиги бOлиб, шағал-майда тошли фильтрлар учун 0,3-0,5 м ва ғовак-эластли фильтрлар учун — 0,25-0,35 м га тенг қилиб қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.91. Сув қабул қилиш тешикларининг пастки қисми сув ҳавзаси ёки сув оқимининг тубидан камида 0,5 м баландроқ жойлашган бўлиши, сув қабул қилиш тешикларининг ёки чўктирилган иншоотларнинг тепа қисми эса музнинг қуйи қиррасидан камида 0,2 м масофада бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.92. Сув олишда музлаш ва шугалар тиқилиб қолишга қарши кўрашиш учун панжарани электр иситиш, сув олиш тешикларига илиқ сув юбориш ёки сиқилган ҳаво ёхуд қайтган сув қўшилган ҳолда импульсли ювишни назарда тутиш лозим. Ҳас-чўплар тутиб қолувчи панжаранинг арматуралари гидрофоб материаллардан тайёрланган ёки улар билан қопланган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Қирғоқдаги сув олиш қудуқлари ва турли бўлмалардан шугаларни олиб ташлаш учун тегишли мосламаларни кўзда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.93. Зарур бўлган ҳолларда сувга хлор ёки мис купороси эритмаси билан ишлов бериб, сув олгич иншоотлари элементларини дрейсена, балянус, мидиялар ва шу кабилар билан ўсиб, ўролиб кетишига қарши курашиш чораларини кўриш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСувга реагентлар билан ишлов беришда уларни миқдори, даврийлиги ва давомийлигини технологик тадкиқотлар маълумотлари асосида аниқлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБундай маълумотлар мавжуд бўлмаганда хлор миқдорини сувни хлор сингдиришига 2 мг/л кўпроқ қабул қилиш лозим, бироқ 5 мг/л дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишХлорлаш даврийлиги ва давомийлигини сув хлорни сингдиришида қуйидаги қийматларда қабул қилиш тавсия этилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3 мг/л гача — баҳор ва кузда 7 — 10 кун давомида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3 мг/л дан юқори — майдан октябргача, қачонки бир суткада ўртача ҳаво ҳарорати +10°С дан юқори бўлса.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМис купороси (мис бўйича) миқдорини 1-1,5 мг/л миқдорда қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКупорослаш даврийлиги ва давомийлигини ҳар икки суткадан кейин 1 соат давомида қўллашни назарда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Сув олгич иншоотлари элементларини лок-бўёқ ва пластмасса билан қоплашга рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Сув олгичларни ва ўзи оқap сув ўтказгичларини қайта ювиш даврида сув қабул қилгичларга реагентларни юборишга рухсат этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.94. Сув олиш иншооти нормал режимда ишлаётганда сув ўзи оқар ва сифонли сув ўтказгичларда сув ҳаракатланишинг тахминий тезликларини 21-жадвалдан олиш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш21-жадвал | ||
Сув ўтказгичлар диаметри, мм | Қуйидаги тоифадаги сув олгичларда сув ҳаракатланиши тезликлари, м/с | |
I | II ва III | |
300 — 500 | 0,7 — 1 | 1 —1,5 |
500 — 800 | 1 — 1,4 | 1,5 — 1,9 |
800 дан катта | 1,5 | 2 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Сув ўтказгичлар устида дрейсена, балянус, мидиялар кўплаб ўсиб кетиши эҳтимоли мавжуд бўлганда сув ўтказгичдаги йўқотишлар ҳисоб-китобини нотекисликлар коэффициентини 0,02 га тенг қийматда олиб, аниқлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.95. Сифонли сув ўтказгичларни II ва III тоифали сув олгичларда қўллашга рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСифонли сув ўтказгичларни I тоифали сув олгичларда ишлатиш асослаб берилган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.96. Сифонли ва ўзи оқар сув ўтказгичларда асосан пўлат қувурлардан фойдаланиш жоиз. Пластмасса ва темир-бетонли қувурлардан фойдаланишга рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.97. Ўзи оқар сув ўтказгичлар ер ости қисмига уланадиган ерларидаги сув олишни ботириш усули билан бажарилган қудуқлари ва насос станциялари учун траншеясиз қувур ётқизиш усули тавсия этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.98. Пўлатли ўзи оқар ва сифонли сув ўтказгичларни сузиб чиқишга текшириш ва коррозияга (занглашга) қарши елимли ҳимоя, зарур бўлса — катодли ёки протекторли ҳимоялар бажарилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.99. Сув оқими ўзани атрофидаги ўзи оқар ва сифонли сув ўтказгичларни ташқаридан сув тубидаги чўкиндилар ва лангарлардан сийқаланиб шикастланишлардан сув ўтказгичларни маҳаллий шароитларни ҳисобга олиб, 0,5 м дан кам бўлмаган ҳолда чуқурлаштириш ёки тупроқ тўкиб мустаҳкамлаш йўли билан ҳимоялаш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.100. Сувни олдиндан тозалаш учун тўр турини сув ҳавзалари хусусиятлари ва сув олгич қувватини ҳисобга олган ҳолда танлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАйланувчи турларни ўртача, оғир ва жуда оғир шароитли манбалар ифлосланганлигида 15-жадвалга мувофиқ, шунингдек сув олгич қуввати 1 м3 с дан ортиқ бўлганда қўллаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.101. Сув олиш жойида балиқларни ҳимоялаш конструкцияси мавжуд бўлса ясси ёки айланадиган турларнинг иш юзасини турли қудуқдаги энг кам сув сатҳи ва тур тешикларидаги 1 м/сек. дан кўп олинмайдиган тезлигига кўра аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.102. Айрим ҳолларда фильтрли сув олиш тури конструкциялари ёки фильтрловчи элементлар балиқларни ҳимоялаш учун қўлланилишида сувни тозаловчи турлардан воз кечиш имкониятларини кўриб чиқиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.103. Сув олгич иншоотларининг насос станцияларини 7-бўлимда келтирилган кўрсатмаларга мувофиқ лойиҳалаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.104. Сув олгич иншоотлари лойиҳаланаётганда сув олиш камераларидан (қудуқлардан) чиқиндиларни чиқариб ташлаш мосламаларини назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўрни ювиш учун босимли сув ўтказгичлар сувларини ишлатиш жоиз. Агар уларни ювиш учун босим етарли бўлмаса, тортувчи насослар ўрнатишни кўзда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. СУВНИ ТАЙЁРЛАШ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУмумий кўрсатмалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.1. Ушбу бўлим талаблари иссиқлик қуввати объектларининг сув тайёрлаш конструкцияларига тарқалмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМПа (40 кгс/см2 гача) босим остида ишлайдиган қозонхоналарни қозонлари билан сув тайёрлаш қурилалари, шунингдек иссиқлик таъминоти ва иссиқ сув таъминоти тизимларини лойиҳалаш ШНҚ 2.04.16 ва ШНҚ 2.04.07 кўрсатмаларига мувофиқ олиб борилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.2. Сувга ишлов бериш усулларини, сув тайёрлаш иншоотларининг таркиби ва ҳисобий параметрларини ҳамда реагентларнинг ҳисобий миқдорларини сув таъминоти манбасидаги сув сифати, сув қувурининг вазифаси, станциянинг унумдорлиги ва маҳаллий шароитлари, технологик қидирувлар асослари ва шунга ўхшаш шароитларда ишлайдиган иншоотлардан фойдаланиш тажрибасига қараб белгилаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.3. Сифатли ичимлик сувни тайёрлаш учун фақат гигиеник хулосалари ижобий бўлган усуллар қабул қилиниши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.4. Фильтрларда тозаланган сувлардан қайтадан фойдаланиш, сувсизлантиришдаги сувлардан ва сув тайёрлов станцияларида чўкиндиларни тўплашларни кўриб чиқиш зарур. Етарли асослар келтирилганда уларни СанҚваМ № 03.18-05 ва «Юза сувларини чиқинди сувлар билан ифлосланишдан асраш қоидалари» талабларига риоя қилган ҳолда сув оқимига ёки сув ҳавзаларига ёки бўлмаса канализация тозалаш иншоотларига чиқариб ташлаш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.5. Сув тайёрлаш станцияларининг ускуналари қувур ўтказгичлари ва арматураларини лойиҳалашда 12-бўлимдаги талабларни ҳисобга олиш лозим. Сув тайёрлаш станциялари иншоотлари 13-бўлимга мувофиқ, улар ишларининг асосий ўлчамларини аниқлаш учун асбоблар ва конструкциялар, шунингдек ҳар қайси иншоотдан олдин ва кейин намуналар олиш учун конструкциялар билан жиҳозланган бўлишлари керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.6. Станцияга келиб тушувчи сувнинг тўлиқ сарфини станциянинг ўз эҳтиёжлари учун сарфланадиган сувни ҳисобга олган ҳолда аниқлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБерилган сувнинг тахминий ўртача бир суткадаги (йилги) станциянинг ўз эҳтиёжларига, тиндиришга, темирсизлантиришга ва бошқа сарфларини қуйидагича қабул қилиш лозим: ювилган сувдан қайта фойдаланишда истеъмолчиларга узатиладиган сув миқдорини 3-4% ҳисобида қайта фойдаланмаслик — 10 — 14 % лойқалиги юқори бўлган сувни тиндиришда 20% гача, юмшатиш станциялари учун — 20 — 30%. Станциянинг ўз эҳтиёжларига сарфланадиган сувни ҳисоб-китоблар билан аниқлаштириш жоиз.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.7. Сув тайёрлаш станциялари бир сутка давомида энг кўп сув истеъмоли даврида бир текис ишлашини ҳисобга олиш лозим, шу билан бирга носозликларнинг олдини олиш мақсадида текшириш, тозалаш, жорий ва мукаммал таъмирлаш учун айрим иншоотларни ўчириш имкониятларини назарда тутиш зарур. Қуввати 5000 м3/сут гача бўлган станциялар учун сутка давомининг бир қисмидаги ишини назарда тутиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.8. Сув тайёрлаш станциялар коммуникациялари (тармоқлари) ҳисобийга нисбатан 20 — 30% кўпроқ сув ўтказиши имконияти бўйича ҳисоблаб чиқиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСУВНИ ТИНДИРИШ ВА РАНГСИЗЛАНТИРИШ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУмумий кўрсатмалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.9. Сув таъминоти манбаларининг сувлари қуйидагича бўлинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) ҳисобий максимал лойқалигига қараб (муаллақ моддаларнинг тахминий сони):
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкам лойқаланган — 50 мг/л гача;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўртача лойқаланган — 50 дан юқори 250 мг/л гача;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишлойқаланган — 250 дан юқори 1500 мг/л гача;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишюқори лойқаланган — 1500 мг/л дан юқори;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) сувнинг рангдорлигига таъсир қилувчи гумус моддаларининг ҳисобий максимал миқдорига қараб:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпаст рангдорли — 35° гача;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўртача рангдорли — 35 дан юқори 120° гача;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишюқори рангдорли — 120° дан юқори.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув тайёрлаш станцияларининг иншоотларини лойиҳалаш учун лойқаланганлик ва рангдорликнинг ҳисобий максимал қийматларини сув таъминоти манбаи танлаб олинишидан аввал камида кейинги уч йил давомида қилинган сув таҳлиллари маълумотлари бўйича аниқлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.10. Сувни тиндириш ва рангсизлантириш учун иншоотларни танлашда 6.2 ва 6.3-бандларининг кўрсатмаларига амал қилиш, дастлабки танлов учун эса — 22-жадвал маълумотларига риоя этиш тавсия қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш22-жадвал | |||||
Асосий иншоотлар | Қўллаш шароитлари | Станциянинг унумдорлиги, м3/сут. | |||
лойқалиги, мг/л | рангдорлиги, даража | ||||
дастлабки сув | тозаланган сув | дастлабки сув | тозаланган сув | ||
Коагулянтлар ва флокулянтлардан фойдаланиб сувга ишлов бериш | |||||
1. Жадал фильтрлар (бир босқичли фильтрлаш): а) босимли 6) очиқ | 30 гача 20 ” | 1,5 гача 1,5 ” | 50 гача 50 ” | 20 гача 20 ” | 5000 гача ” 50000 |
2. Вертикал тиндиргичлар — жадал фильтрлар | 1500 ” | 1,5 ” | 120 ” | 20 ” | ” 5000 |
3. Горизонтал тиндиргичлар — жадал фильтрлар | 1500 ” | 1,5 ” | 120 ” | 20 ” | 30000 дан юқори |
4. Контактли префильтрлар — жадал фильтрлар (икки босқичли фильтрлаш) | 300 ” | 1,5 ” | 120 ” | 20 ” | ҳар қандай |
5. Муаллақ чўкиндили рангсизлантиргичлар — жадал фильтрлар | Камида 200 — 1500 гача | 1,5 ” | 120 ” | 20 ” | св. 5000 |
6. Тиндиргичларнинг икки босқичи — жадал фильтрлар | 1500юқори | 1,5 ” | 120 ” | 20 ” | ҳар қандай |
7. Контактли рангсизлантиргичлар | 120 гача | 1,5 ” | 120 ” | 20 ” | ” |
8. Горизонтал, радиал тиндиргичлар ва рангсизлантиргичлар, сувни қисман рангсизлантириш учун муаллақ чўкинди билан | 1500 ” | 8 — 15 | 120 ” | 20 ” | ” |
9. Сувни қисман рангсизлантириш учун йирик донали фильтрлар | 80 гача | до 10 | 120 ” | 20 ” | ” |
10. Юқори лойқаланган сувларни дастлабки рангсизлантириш учун радиал тиндиргичлар | 1500 юқори — 15000 гача | 250 — 1500 ” | 120 ” | 20 ” | ” |
11. Заводда ишлаб чиқарилган қувурсимон тиндиргич ва босимли фильтр («Струя» туридаги) | 1000 гача | 1,5 ” | 120 ” | 20 ” | 800 гача |
Сувга коагулянтлар ва флокулянтлардан фойдаланмай ишлов бериш | |||||
12. Сувни қисман рангсизлантириш учун йирик донали фильтрлар | 150 гача | дастлабкидан 30 — 50% | 120 гача | ҳудди дастлабки каби | ҳар қандай |
13. Сувни рангсизлантириш учун радиал тиндиргичлар | 1500 дан юқори | дастлабкидан 30 — 50% | 120 ” | ” | ” |
14. Қумни механик ёки гидравлик қайта тикловчи суст фильтрлар | 1500 гача | 1,5 | 50 ” | 20 гача | ” |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Жамлама лойқалиги кўрсатuлган, шу жумладан реагенmлар киритuлиши сабабли юзага келадиган лойқаланиш ҳисобга олинган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Сув олиш иншоотларида ёки сув тайёрлаш станцияларида катаклари 0,5 — 2 мм га тенг бўлган турларни ўрнатишни назарда тутиш лозим. Сувда планктоннинг ўртача ойлик митқори 1000 кл/мл дан opmuқ бўлса ва планктон «гуллаши» даври 1 ойдан opmuқ давом этса, сув олгичдаги турларга қўшимча сув олгичда ёки сув тайёрлаш станциясида микрофuльтрларни ўрнатишни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Сувга ишлов бериш асослаб берuлганда 18-жадвалда кўрсатuлмаган иншоотлардан (сузувчи сув олгич-рангсuзлантирувчuлар, гидроциклонлар, флотацион конструкциялар ва ҳ.к.) фойдаланишга рухсат этuлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Муаллақ чўкиндuлари мавжуд рангсuзлантирувчuлардан сув иншоотга бир текис узатuладиганда ёки сув сарфи 1 соат давомида ±15% дан кўп бўлмаган доираларда аста-секин ўзгарганда ва сув ҳарорати 1 соат давомида + 1°С дан кўnpoқ бўлмаган доираларда ўзгарганда фойдаланиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўр чамбаракли фильтрлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.11. Тўр чамбаракли фильтрлар сувни йирик сузиб юрувчи ва муаллақ аралашмалардан (чамбаракли турлар) ҳамда шундай аралашмалар ва планктонни чиқариб ташлаш (микрофильтрлар) учун қўлланилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўр чамбаракли фильтрларни сув тайёрлаш станцияларининг майдонида жойлаштириш керак асослаб берилган тақдирда сув олиш иншоотларида жойлаштиришга рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўр чамбаракли фильтрларни сувга реагентларни қўшишдан олдин ўрнатиш талаб этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.12. Захирадаги тўр чамбаракли фильтрлар сонини қуйидагича қабул қилиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1 — ишчи реагентлар сони 1 — 5 та бўлганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2 — « « « 6 — 10 та бўлганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3 — « « « 11 ва ундан ортиқ бўлганда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.13. Камераларда (бўлмаларда) тўр чамбаракли фильтрларни ўрнатишни назарда тутиш керак. Ишчи реагентлар сони 5 дан ортиқ бўлганда, бир камерада иккита реагентларни жойлаштиришга рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКамералар тушириш қувурлари билан жиҳозланиши лозим. Камераларнинг олиб келувчи каналида олиб қўйиш қувурини назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.14. Тўр чамбаракли фильтрлар улар орқали ўтган сув билан ювилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎз эҳтиёжлари учун сув сарфлари қуйидагича қабул қилинади: ҳисобий унумдорликдан олганда, чамбаракли тўрлар учун — 0,5% ва микрофильтрлар учун — 1,5%.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРеагентлар хўжалиги
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.15. Реагентларнинг ҳисобий миқдорларини, йилнинг турли даврлари учун дастлабки сув сифатига қараб белгилаш лозим, ва иншоотларни созлаш ва улардан фойдаланиш даврларида уларни тўғрилаш керак. Шунда ишлов берилган сувда OʻzDSt 950:2011 стандарти ва технологик талаблар билан кўзда тутилган, рухсат этилган қолдиқ концентрацияларини ҳисобга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.16. Рангли сувларга ишлов беришда коагулянт миқдорини (дозасини), металл ионига дме мг!л қайта :ҳисоблашда (6) формула бўйича қабул қилиш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(6)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишК — коэффициент, қуйидагига тенг АI+3 – 0,15, Ғe-2 – 3,37, Ғе+3 – 0,35;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЦ — ишлов берилаётган сувнинг рангдорлиги, даража.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКоагулянт дозаси Дқ мг!л алюминий ёки темир тузларига эга бўлган товар маҳсулотларга (коагулянтлар) қайта ҳисоблаб чиқилганда 6а формуласи бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(6а)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда Дк — коагулянт дозаси, товар маҳсулотларга қайта ҳисоблаб чиқилганда, мг/л;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДме — лойқа сувга ишлов бериш учун коагулянт дозаси, металл ионига қайта ҳисоблаб чиқилганда, мг/л;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишК — коэффициент, қуйидагига тенг АI+3 – 0,53, Ғe+2 – 3,37, Ғе+3 – 0,35;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишС — товар тузлари таркибида АI2О3, ҒeSO4, ҒеCL3,% миқдори, %
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Сув таркибида бир вақтнинг ҳам муаллақ моддалар ҳам рангдорлик мавжуд бўлганда, 19-жадвал ва (6) формула бўйича аниқланган коагулянт дозаларининг каттароғи қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш23-жадвал | |
Сувнинг лойқалиги, мг/л | Лойқа сувларга ишлов бериш учун сувсиз коагулянт дозаси, мг/л |
100 гача | 6 — 10 |
100 дан юқори 200 гача | 8 — 12 |
200 «400» | 12 — 14 |
400 «600» | 14 — 20 |
600 «800» | 20 — 22 |
800 «1000» | 22 — 26 |
1000 «1500» | 26 — 34 |
1500 «3000» | 2 — 5 |
3000 «5000» | 5 — 8 |
5000 «10000» | 8 — 12 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: 1. Дозаларнинг бундан кичик қийматлари дағал таркибда муаллақ моддалар мавжуд бўлган сувларга тааллуқлидир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Контактли рангсизлантиргичлар ёки фильтрловчи юклама зонасида коагуляция тамойили бўйича ишлайдиган фильтрлардан фойдаланишда, коагулянт дозасини 19-жадвал ва (6) формула бўйича аниқланганига нисбатан 10 — 15% камроқ миқорда қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Лойқанганлиги 1500 мг/л дан юқори бўлган дастлабки сув учун коагулянт дозаси икки босқичли тиндириш схемаларида (22-жадвал, 10-банд) биринчи босқич учун келтирилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.17. Флокулянтлар миқдорини (коагулянтлар дозаларига қўшимча) қуйидагича қабул қилиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) полиакриламид (ПАА) сувсиз маҳсулот бўйича:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуаллақ чўкиндилари мавжуд бўлган тиндиргичлар ёки рангсизлантиргичлардан олдин киритиладиганда — 24-жадвал бўйича;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишикки босқичли тозалашда фильтрлардан олдин киритиладиганда — 0,05 — 0,1 мг/л;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишконтактли тиндиргичлар ёки фильтрлардан олдин бир босқичли тозалашда ҳамда префильтрлардан олдин киритиладиганда — 0,2 — 0,6 мг/л;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш24-жадвал | ||
Сувнинг лойқалиги, мг/л | Сувнинг рангдорлиги, даража | Сувсиз ПАА дозаси, мг/л |
10 дан юқори 100 гача | 30 — 100 | 0,3 — 0,6 |
100 « 500 » | 20 — 60 | 0,2 — 0,5 |
500 « 1500 » | - | 0,2 — 0,8 |
1500 « 3000 » | - | 0,1 — 0,5 |
3000 « 5000 » | - | 0,2 — 0,6 |
5000 « 10000 » | - | 0,3 — 0,7 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) фаол кремний кислотаси (SiO2):
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуаллақ чўкиндиси мавжуд бўлган тиндиргичлар ёки рангсизлантиргичлардан олдин киритилганда, сув ҳарорати 5 — 7° С дан юқори бўлганда — 2-3 мг/л, сув ҳарорати 5 — 7° С дан паст бўлганда — 3-5 мг/л;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишикки босқичли тозалашда фильтрлардан олдин киритилишида — 0,2 — 0,5 мг/л;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишрангсизлантиргичлар ёки фильтрлардан олдин киритилишида бир босқичли тозалашда ҳамда префильтрлардан олдин киритилишида — 1 — 3 мг/л.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФлокулянтларни коагулянтлардан кейин киритиш лозим. Ўта лойқаланган сувларни тозалашда, ишлов берилаётган сувнинг сифатига қараб, флокулянтлар ва коагулянтларни киритишда оралиқдаги вақт бўйича 0,25 дан 2-3 дақиқагача танаффус билан киритиш имкониятини назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.18. Таркибида хлор мавжуд бўлган реагентлар дозасини (фаол хлор бўйича,) атроф-муҳитнинг санитария аҳволини яхшилаш учун, 3 — 10 мг/л миқдорда қабул қилиш керак (6 соатдан узоқ бўлмаган вақт давомида).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРеагентларни коагулянтларни киритишдан 1 — 3 дақиқа олдин киритиш тавсия этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.19. Пағалар шаклланиши жараёнини яхшилаш учун зарур бўлган ишқорловчи реагентлар дозаларини Дщ, мг!л, қуйидаги формула бўйича аниқлаш мумкин:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(7)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДк — ишқорлаш давридаги сувсиз коагулянтнинг максимал дозаси, мг/л;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишек — коагулянтнинг (сувсиз) эквивалент массаси, мг/мг — экв, Al2(SO4)3 — 57, ҒeCl3 — 54, Ғe2(SO4)3 — 67 учун қабул қилинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКщ — коэффициент, оҳак учун (СаО бўйича) — 28, сода учун (Nа2СО3 бўйича) — 53 қийматда қабул қилинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЩ0 — сувнинг минимал ишқорлиги, мг — экв/л.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРеагентларни коагулянтлар билан бир вақтда киритиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.20. Реагентларни тайёрлаш ва дозалашни эритмалар ва суспензиялар кўринишида назарда тутиш лозим. Дозаторлар сони киритиш нуқталари ва дозаторнинг унумдорлигига қараб, лекин камида иккитадан иборат бўлиши лозим (бири захира учун).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГранулаланган ва кукунсимон реагентларни, қоидага кўра, қуруқ шаклда қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.21. Эритмалар бакларида коагулянтлар эритмалари концентрациясини, тоза ва сувсиз маҳсулот бўйича ҳисоблаб, қуйидагича қабул қилиш лозим: 17% гача — тозаланмаган, 20% гача — тозаланган бўлак-бўлак 24% гача — тозаланган гранулаланган; сарфланувчи бакларда — 12% гача.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.22. Коагулянт эритмасини тўлиқ тайёрлаш (юклаш, эритиш, тиндириш, тортиб узатиш, зарур бўлса поддонни тозалаш) вақтини, сув ҳарорати 10° С гача бўлганда, 10 — 12 соат сифатида қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКоагулянт тайёрлаш вақтини 6 — 8 соатгача тезлаштириш учун ҳарорати 40°С гача бўлган сувдан фойдаланиш тавсия этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭритма бакларининг сонини коагулянтни бир марталик етказиб бериш ҳажми, етказиб бериш ва тушириш усуллари, унинг тури ҳамда уни эритиш вақтини ҳисобга олган ҳолда қабул қилиш керак ва учтадан кам бўлмаслиги лозим. Сарфланувчи баклар сони иккитадан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.23. Коагулянтни эритиш ва уни бакларда аралаштириш учун қуйидаги тезликда сиқилган ҳаво юборишни назарда тутиш жоиз:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8 — 10 л/(с·м2 — эритиш учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3 — 5 л/(с·м2 — сарфланувчи бакларда керакли концентрациягача суюлтиришда аралаштириш учун.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲаво тақсимланишини тешикли қувурлар орқали назарда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКоагулянтни эритиш ва уни аралаштириш учун механик аралаштиргичлар ва циркуляцион насослардан фойдаланишга рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.24. Қуйи қисмдаги эритиш бакларини қия деворли қилиб, горизонтал чизиққа нисбатан тозаланмаган коагулянт учун 45° даража остида, тозалангани учун — 15° даража остида қия қилиб лойиҳалаш лозим. Бакларни бўшатиш ва чўкинди тўкиш учун диаметри камида 150 мм га тенг қувурларни назарда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБўлакли коагулянтдан фойдаланилганда бакларда катаклари 10 — 15 мм бўлган олиб қўйиладиган колосник панжаралари назарда тутилган бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГранулаланган ва кукунсимон коагулянт қўлланилганда колосник панжарасида 2 мм ли тешиклари мавжуд бўлган кислотага чидамли материалдан ясалган тўрни кўзда тутиш жоиз.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Бакларнинг колосникости қисмларини гидроювиш тизими билан жиҳозлаётганда ва бир вақтнинг ўзида сиқилган ҳаво бериладиганда тозаланмаган коагулянт учун баклар деворларининг қиялиги бурчагини 25° даражагача камайтиришга рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.25. Сарфланадиган бак тубида ЧИқариб ташловчи, диаметрли 100 мм дан кам бўлмаган қувур ўтказгич томонга 0,01 дан кам бўлмаган нишаблик бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.26. Эритма ва сарфланадиган идишлардан коагулянт эритмаларини юқори сатҳдан олишни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.27. Бакларнинг ички юзалари кислотага чидамли материаллар билан ҳимояланган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.28. Коагулянт сифатида қуруқ хлорли темирдан фойдаланилса, эритиш идишларини юқори қисмида колосник панжарасини назарга олиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБаклар тортувчи вентиляторлари бўлган ажратилган хоналарда (боксларда) жойлаштирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.29. Коагулянт эритмасини транспортировка қилиш учун кислотага чидамли материаллар ва ускуналардан фойдаланиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРеагент ташиш конструкциялари уларни тезда тозалаш ва ювиш имконини таъминлаши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.30. Полиакриламидни полимер концентрацияси 0,1 — 1% қийматларда бўлган эритма сифатида қўллаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭритмани техник полиакриламиддан тайёрлашда механик парракли аралаштиргичлари мавжуд баклардан фойдаланиш жоиз. ПАА гелидан эритмани тайёрлаш давомийлиги — 25 — 40 дақиқа, қуруқ ПАА дан — 2 соат. ПАА эритмасини тайёрлашни тезлаштириш учун ҳарорати 50°С дан юқори бўлмаган иссиқ сувдан фойдаланиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.31. Аралаштиргичлар сони ҳамда ПАА эритмаси учун сарфланувчи баклар ҳажмларини 0,7 — 1% эритмаларини 15 суткадан ортиқ, 0,4 — 0,6% — 7 суткадан ортиқ, 0,1 — 0,3% эритмаларни — 2 суткадан ортиқ сақлаб бўлмаслигидан келиб чиққан ҳолда белгилаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.32. Фаол кремний кислотаси (ФК) эритмасини тайёрлаш суюқ шишани сульфат кислотали алюминий ёки хлор билан ишлов бериш йўли билан амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСульфат кислотали алюминий ёки хлор билан фаоллаштиришни узлуксиз ёки даврий ҳаракат конструкцияларида амалга ошириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.33. Сувни ишқорлаш ва барқарорлаштириш учун оҳакдан фойдаланиш керак. Асослаб берилган тақдирда садани қўллашга рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.34. Сув тайёрлаш станцияларининг оҳак хўжалиги технологик схемасини танлашда завод маҳсулотларининг тури ва сифати, оҳакка эҳтиёжи, ишга тушириш жойлари ва ҳоказоларни ҳисобга олиб ишлаб чиқиш лозим. Сўндирилмаган қотишма ҳолидаги оҳаклардан фойдаланиш ҳолларида уни хамир ҳолида ҳўл сақлаш жоиз бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш50 кг/сут гача оҳак сарфида СаО бўйича оҳак эритмасидан фойдаланиш схемаларини қабул қилишда, икки карра тўйинган сатураторлардан олиниши рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.35. Оҳак сути ёки эритмаси учун баклар сони 2 тадан кам бўлмаслиги лозим. Сарфлаш бакларидага оҳак сутининг қуюқлиги 5% дан ортиқ бўлмаслиги СаО бўйича қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.36. Оҳак сутини эримай қолган чўкиндилардан тозалаш учун сувга барқарорлаштирувчи ишлов берилганда вертикал тиндиргичлар ёки гидроциклонлардан фойдаланиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТик тиндиргичларга кирувчи оқим тезлигини 2 мм/с қабул қилиш жоиз.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОҳак сутини гидроциклонларда тозалаш учун уни икки марта сув циклонидан ўтказиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.37. Оҳак сутини тўхтовсиз аралаштириб туриш учун гидравлик (насослар ёрдамида) ёки механик аралаштиргичларни қўллаш жоиз.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГидравлик аралаштиришда сутнинг идишдаги :ҳаракатининг дастлабки тезлиги 5 мм/с дан кам қабул қилинмаслиги керак. Бакларнинг туби конуссимон 45° ли нишабга, диаметри 100 мм дан кам бўлмаган чиқариб ташлаш қувур ўтказгичга эга бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Оҳак сутини аралаштиришда сиқилган ҳавонинг жадал узатишни 8 — 10 л/(сек.м2) қўллаш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.38. Оҳак сутини узатувчи қувур ўтказгичнинг диаметрлари: тозаланган маҳсулотни узатишда босимли 25 мм дан кам эмас, тозаланмаган — 50 мм дан кам эмас, ўзи оқар — 50 мм дан кам бўлмаслиги керак. Қувур ўтказгичларда оҳак сутининг тезлиги 0,8 м/с дан кам бўлмаслиги лозим. Оҳак сути қувур ўтказгичлари бурилишларда радиуси 5d дан кам бўлмаслиги лозим, бунда d — қувур ўтказгич диаметри. Босимли қувур ўтказгичлар насос томонга 0,02 дан кам бўлмаган, ўзи оқар қувур ўтказгичлар чиқишга 0,03 дан кам бўлмаган нишаб билан лойиҳаланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБу борада қувур ўтказгичларни ювиш ва тозалаш имкониятларини кўриб қуйиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.39. Соданинг қуюқлигини 5 — 8% доирасида қабул қилиш жоиз. Сода эритмасини тайёрлаш ва микдорлаш 6.20-бандига мувофиқ олиб бориш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚориштиргич конструкциялар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.40. Қориштиргич конструкциялар реагентларни ишга солиш, қувур ўтказгич ёки сув узатиш сунъий ариқларида реагентларни тезда бир текисда сув тайёрлаш иншоотларига тарқатишни таъминловчи мосламаларни ўз ичига олган, ишлов бериладиган сув билан реагентларни жадал аралаштиришни таъминловчи араташтиргичлар бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.41. Қориштиргич конструкциялари 6.17 — 6.19-бандларга мувофиқ реагентларни ишга тушириш вақтида зарур бўлган узилишнинг кетмакетлигини ва тақдим этилаётган F-иловага биноан реагентларни ишга тушириш конструкциялари билан қувур ўтказгич ёки сунъий ариқлар оралиғидаги сув келиши давомийлигини ҳисобга олган ҳолда таъминлаши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.42. Реагентларни ишга тушириш конструкцияларининг тешикли қувур тақсимлагичлар ёки қувур ўтказгичда маҳаллий қаршилик содир этувчи ўрнатмалар кўринишида бажариш лозим. Реагент тақсимлагичлар сувга ишлов бериш жараёнларини тўхтатмай туриб тозалаш ва ювиш мумкин бўлиши керак. Қувур ўтказгичда босим йўқотиш қувур мосламаси тарқатгичда 0,1-0,2 м, қўшимча ашё ўрнатишда — 0,2-0,3 м қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.43. Реагентларни сув билан қориштиришда гидравлик турдаги (қуюнли, пардеворли) қориштиргичларни назарда тутиш керак. Асослаб берилганда механик турдаги қориштиргичлардан (аралаштиргич) фойдаланишга рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.44. Қориштиргичларнинг (бўлимлар) сони иккитадан кам бўлмаслиги, жадал паға пайдо бўлиши даврида учириш имкони бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЗахира қориштиргичларни (бўлимларни) қабул қилиш керак эмас, лекин қориштиргичлар 6.42-бандига мувофиқ реагентларни ишга туширишдаги захира мосламаларни қувур ўтказгичларга ўрнатиб, қориштиргичларни ўраш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.45. Қуюнли қориштиргичларни йирик бўлакларга бўлинган муаллақ моддалар билан сувни станцияга тушишида ва реагентларни қуйқа ёки қисман тиндирилган эритмалар ҳолда ишлатишда қўллаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚуюнли қориштиргичларни конуссимон еки пирамидасимон тик диффузор ҳолида нишаб девор орасидаги бурчак 30 — 45°, юқори қисми баландлиги вертикал девор билан 1 дан 1,5 м гача қориштиргичга кираверишдаги сув тезлигидан 1,5 м/сек гача, чиқишдаги сув тўплагич қурилмаси остидаги сув ҳаракати тезлиги 30 дан 40 мм/сек гача, сув тўплагич новининг охирида сув ҳаракати тезлигини 6 м/сек деб қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.46. Пардеворсимон қориштиргичларни сувнинг горизонтал ёки вертикал ҳаракатини 180° бурчакли бурилишлар билан таъминловчи пардеворли суньий ариқлар кўринишида қабул қилиш жоиздир. Бурилишлар сони 9-10 га тенг қилиб қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.47. Пардевор қориштиргичлардаги бир бурилишда йўқотилган босим h қуйидаги ифода орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишh = ςv 2 / 2g, (8)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишς — гидравлик қаршилик коэффициенти, 2,9 га тенг қилиб қабул қилинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишv — қориштиргичдаги сув ҳаракатланиши тезлиги, 0,7 дан 0,5 м/с гача камайиб бораётган сифатида қабул қилинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишg — эркин тушиш тезлиги, 9,8 м/с2 га тенг.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.48. Қориштиргичлар қуювчи ва чиқарувчи қувурлар билан жиҳозланган бўлиши керак. Жадал пағаланиш содир бўлаётган даврда қориштиргичларда сув келиш вақтини қисқартириш учун пардеворлар сонини камайтириш чораларини кўриш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.49. Қориштиргичлардан пағаланиш ва муаллақ чиқиндилари бўлган тиндиргичлар бўлмачаригача қувур ўтказгичлар ёки навлардаги сув ҳаракати тезлиги камаювчи 1 дан 0,6 м/с гача қабул қилинади. Бунда уларда сув етиб келиши вақти 1,5 дақиқадан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲаво ажратгичлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.50. Ҳаво ажрагичлари муаллақ чўкиндилар парчалари ҳосил бўлувчи камералари, муаллақ чўкиндилар билан тиндиргувчилар, туташув тиндиргичлар ва контактли префильтрлари бўлган тиндиргичлар қўлланилишини назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.51. Ҳаво ажратгич юзасини кириб келмаган сув оқимининг тезлиги 0,05 м/с дан ортиқ бўлмаган, етиб келган вақти 1 дақиқадан кам бўлмаган қийматлар ҳисобидан қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲаво ажратгичларнинг барча иншоот турларига умумий ёки ҳар бир иншоот учун алоҳида қабул қилиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚориштиргич конструкциялари сувдан ҳаво пуфакчалари ажралишини таъминлой олса ва қориштиргичлардан иншоотларгача сув ҳаракати йўлида сув ҳаво билан тўйиниши истисно бўлса, ҳаво ажратгичларни назарда тутиш лозим эмас.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишПаға ҳосил бўлиши камералари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.52. Тиндиргичларда гидравлик турда қурилган паға ҳосил қилиш камераларини эътиборга олиш керак. Асослаб берилган тақдирда, механик турдаги пағани ҳосил қилиш камераларини қабул қилиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.53. Горизонтал тиндиргичларда паға ҳосил қилиш камераларини пардеворли, қуюнли ёки муаллақ чўкиндилар қатламлиларини назарда тутмоқ лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.54. Пағалар ҳосил бўладиган пардеворли камераларда горизонтал ёки вертикал ҳаракатдаги сувларни қабул қилиш лозим. Йўлакларда сув ҳаракатининг тезлиги камеранинг бошида 0,2-0,3 м/с, камеранинг охирида 0,05-0,1 м/с йўлакнинг кенгая бориши ҳисобига катталашган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишПаға ҳосил бўлиш камераларида сувнинг туриш вақти 15 — 20 дақиқага тенг (кичик қиймати дағал муаллақлари бўлган сувлар учун).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЙўлак эни 0,7 м дан кам бўлмаслиги керак. Пардеворли камераларда оқим бурилишлар сонини 8 — 10 миқдорда қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИкки қаватли камераларни қўллаш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКамерада босим йўқотишни 6.47-бандига мувофиқ аниқлаш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.55. Тўфонли пағаланиш камераларини вертикал ёки нишаб деворли (деворлар орасидаги бурчакни камеранинг баландлигига кўра 50 — 70° атрофида қабул қилиш лозим) қилиб лойиҳалаш керак. Камерада сувнинг туриш вақти 6 — 12 дақиқага тенг қилиб қабул қилиш лозим (пастки қиймати — лойқа сув учун, юқори қиймати — тиндирилган сув учун).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКамерага киришдаги сув тезлигини 0,7 — 1,2 м/с, чиқишдаги оқим тезлигини 4-5 м/с қилиб қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишПағаланиш камерасидан тиндиргичга сувни чиқаришда йиғма тарновлар, қувурлар ва тешикларда сувнинг ҳаракат тезлигини лойқа сувлар учун — 0,1 м/с дан ортиқ бўлмаган ҳамда тиндирилган сувлар учун 0,05 м/с тезликда назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКамерада босим йўқолишини 6.47-бандига мувофиқ аниқлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.56. Муаллақ чўкинди қатламли пағаланиш камераларини ўртача лойқаликдаги ва лойқа сувлар учун қўллаш лозим. Лойқа сувларни ва ўртача лойқаликдаги 0,8-2,2 мм/с сувларни тиндиришда сув ҳаракатининг чиқишдаги тезлиги 0,65-1,6 м/с қабул қилиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМуаллақ чўкинди қатламли пағаланиш камераларни қўллашда тиндиргичда лойқа сувларга ишлов бериш, муаллақ чўкиндиларни чўктиришнинг ҳисобий тезлигини 25-жадвалда кўрсатилгандан лойқа сувларга ишлов беришда 20% га, ўртача лойқаликдаги сувларга ишлов беришда 15% га ортиқроқ қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш25-жадвал | |
Ишлов берилаётган сув хусусиятлари ва ишлов бериш усули | Тиндиргичлар билан тутиладиган муаллақ u0 чўкишининг тезлиги, мм/с |
Коагулянт билан ишлов бериладиган кам лойқаланган сувлар | 0,4 — 0,45 |
Коагулянт билан ишлов бериладиган ўртача лойқаланган сувлар | 0,45 — 0,5 |
Коагулянт билан ишлов бериладиган лойқаланган сувлар | 0,5 — 0,6 |
Коагулянт билан ишлов берилмайдиган лойқаланган ва юқори лойқаланган сувлар | 0,08 — 0,15 |
Флокулянт билан ишлов бериладиган юқори лойқаланган сувлар | 0,8 — 1,0 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Сувни коагуляциялаш учун флокулянтлардан фойдаланилганда муаллақлар чўкиши тезлигини 15 — 20% га ошириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. U0 нинг пастки чегаралари хўжалик-ичимлик сув қувурлари учун кўрсатилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.57. Муаллақ чўкиндили пағаланиш камералари юзаси бўйича сув тарқалишини пастга 45° бурчак остида йўналтирилган босимли тешик қувурлар ёрдамида эътиборга олиш керак. Тешик қувурлар оралиғини 2 м, камера деворидан — 1 м қилиб қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТешикли қувурларда босим йўқолишини 6.86-бандига хас равишда аниқлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТарқатгич қувур бошидаги сув ҳаракатининг тезлигини 0,5-0,6 м/с, тешиклар юзаси тарқатгич қувурлар кесими юзасининг 30 — 40%, тешиклар диаметри 25 мм дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.58. Сувнинг пағаланиш камераларидан тиндиргичга ўтказишда лойқа сувлар учун сув ҳаракати тезлигини 0,1 м/сек дан ортиқ бўлмаган, тиндирилган сувлар учун 0,05 м/сек қабул қилиш зарур. Тиндиргичга сув киришида тиндиргичнинг баландлигини 1/4 қисмигача ботирилган осма пардеворлар ўрнатишни назарда тутиш лозим. Девор ва пардевор оралиҒидаги сув ҳаракати тезлиги 0,03 м/сек дан ортиқ бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.59. Вертикал тиндиргичларда тиндиргич марказига жойлаштириладиган гидравлик сув айланишинг турли пағаланиш камераларини инобатга олиш лозим. Пағаланиш камерасига сувни сопло орқали суркалиш йўналиши бўйича узатиш керак. Бўяманинг пастки қисмида О,5х0,5 м катакчали, баландлиги 0,8 м бўлган панжарани назарда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСоплодаги босим йўқотишни 6.47-банддаги (8) формула бўйича аниқлаш лозим. Соплодан чиқаётган сув ҳаракати тезлигини 2-3 м/сек ва гидравлик қаршилик коэффициенти =1.18 қилиб қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСоплони камера деворидан 0,2 d8 (d8 — пағаланиш камераси диаметри) сув юзасидан 0,5 м чуқурликда жойлаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.60. Сув айланиш туридаги пағаланиш камераларининг юзасини унда сувнинг туриш вақтини 15 — 20 дақиқа ва баландлигини 3,5-4 м қабул қилинганлик ҳисобидан аниқлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.61. Пағаланиш камералари устида 6 м дан ортиқ бўлмаган кенгликдаги шийпонларни назарда тутиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.62. Тиндиргичларда ўрнатилган пағаланиш камераларининг сони олтитадан кам бўлса, битта захира камерасини эътиборга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВертикал тиндиргичлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.63. Юпқа қатламли блоклар ўрнатилмаган вертикал тиндиргичнинг чўктириш юзи майдонини Ғв.о, м2 (9) формула бўйича қуйидаги икки давр учун аниқлаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишминимал лойқаликдаги сув қишда энг кам миқдорда сарфланишида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэнг юқори лойқаликдаги сув ушбу даврга мос келадиган энг катта миқдорда сарфланишида.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧўктириш юзининг ҳисобий майдони қуйидаги энг катта қийматга мос бўлиши керак
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(9)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда: q — бир суткада сувнинг максимал ва минимал миқдорда истеъмоли даврлари учун ҳисобий сарф, куб. м/ч.;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVp — кўтарилувчи оқимнинг ҳисобий тезлиги, мм/с, технологик қидирувлар маълумотлари мавжуд бўлмаганда 21-жадвалда кўрсатилганларидан каттароқ бўлмаган қийматда қабул қилинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишNp — ишчи тиндиргичлар сони;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВоб — тиндиргичдан ҳажмли фойдаланишни ҳисобга олувчи коэффициент, қиймати 1,3-1,5 тенг қилиб қабул қилинади (қуйи чегараси — диаметрининг баландлигига нисбати — 1,5).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТиндиргичлар сони олтитадан кам бўлганда, битта захира тиндиргични назарда тутиш жоиз.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.64. Чўктириш зонасида юпқа қатламли блоклар ўрнатилганда, ушбу зонанинг майдони юпқа қатламли блоклар билан банд этилган сув юзаси майдонига қўйилган солиштирма юкламалардан келиб чиққан ҳолда аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкоагулянт билан ишлов берилган кам лойқаланган ва рангдор сувлар учун — 3 — 3,5 м3/(ч м2) , ўртача лойқаланган сув учун — 3,6 — 4,5 м3/(ч м2), лойқаланган сувлар учун — 4,6 — 5,5 м3/(ч м2) .
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.65. Чўкиндилар йиғилган ва зичлашган зонада вертикал тиндиргич девори қия ҳолда бўлиши лозим. Қия девор оралиғидаги бурчакни 70 — 80° қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧўкиндиларни чиқариб ташлаш жараёни тиндиргични учирмасдан бажарилади. Чўкиндиларни чиқариб ташлаш оралиғидаги иш даврини, Тр, ч, қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(10)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда: Wос·ч — чўкиндини йиғиш ва зичлаш зонаси ҳажми, м3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишд — бутун чЎкиш баландлиги қисми бўйича чўкиндидаги қаттиқ фазадаги ўртача концентрацияси, г/м3, сувнинг лойқалигига ва ташлашлар орасидаги интерваллар давомийлигига қараб, 26-жадвал маълумотлари бўйича қабул қилинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМаев — тиндиргичдан чиқадиган сувнинг лойқалиги, г/м3, 8 дан 15 г/м3 гача қабул қилинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСв — тиндиргичга келиб тушадиган сувдаги муаллақ моддалар концентрацияси, г/ м3, қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(11)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда: М — дастлабки сувдаги муаллақ моддалар миқдори, г/ м3 (сув лойқалигига тенг қилиб қабул қилинади);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдк — сувсиз маҳсулот бўйича коагулянт дозаси, г/ м3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКк — сульфат кислотали алюминий учун — 0,5, нефелинли коагулянт учун — 1,2, хлорли темир учун — 0,7 қийматда қабул қилинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЦ — дастлабки сувнинг рангдорлиги, даража;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВн — оҳак билан киритиладиган эримайдиган моддалар сони, г/ м3, қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(12)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда Ки — оҳакда СаО нинг ҳиссали миқдори;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишди — оҳакнинг СаО бўйича дозаси, г/м3.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТиндиргичнинг чўкиндиларни ташлаш орасидаги ишлаш даври камида 6 соат бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.66. Вертикал тиндиргичларда тиниқ сувларни йиғиш учун айлана бўйлаб ва радиал бўйича думалоқ ёки учбурчак тешикли тарновларни назарда тутмоқ лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТарновлар кесимининг сув ҳаракати тезлиги 0,5-0,6 м/с учун ҳисоблаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГоризонтал тиндиргичлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.67. Горизонтал тиндиргичларнинг сув йиғиш майдонлари бўйича жойлаштириб лойиҳалаш лозим. Тиндиргичлар ҳисоб-китобини 6.63-бандига мувофиқ икки давр учун ҳисоблаб чиқиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГоризонтал тиндиргичларнинг тархдаги юзини қуйидаги формула бўйича аниқлаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишFго = аобq I 3,бuа, (13)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда: q — сувнинг ҳисобий сарфи, м3/ч, 6.63-бандига мувофиқ қабул қилинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиши0 — муаллақ чўкиши тезлиги, мм/с, 25-жадвал бўйича қабул қилинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша06 — тиндиргичлардан ҳажмли фойдаланиш коэффициенти, 1,3 га тенг қилиб қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЮпқа қатламдаги блокларнинг чўкиш зонасида ўрнатилганда тиндиргичнинг юзини 6.64-бандига қараб аниқлаш керак. Блокларни тиндиргичнинг бутун узунлиги бўйлаб ўрнатишни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.68. Тиндиргичлар узунлигини L, м, қуйидаги формула бўйича ҳисоблаб чиқиш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишL = НсрVcpUa, (14)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда: Нср — чўкиш зонасининг ўртача баландлиги, м, станциянинг баландлик схемаси бўйича 3-3,5 м қилиб қабул қилинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVcp — кам, ўртача ва кучли лойқаланган сувлар учун сув горизонтал ҳаракатланишининг ҳисобий тезлиги, тегишлигича, 6 — 8, 7 — 10 ва 9 — 12 мм/сек қийматларда қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТиндиргич бўйлама тўсиқлар билан кенглиги 6 м дан катта бўлмаган мустақил ишловчи секцияларга бўлиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСекциялар сони олтитадан кам бўлган тақдирда, битта секцияни захира сифатида назарда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.69. Горизонтал тиндиргичларни механик ёки гидравлик чўкинди йўқотувчи (тиндиргичга юборилаётган сувни учирмасдан) ёки уларда кам ҳаракатли чўкиндилар ҳосил қилувчи тиндирилган лойқа сувлар тиндиргичга сув узатишни баъзида ўчириб, чўкиндини ювишнинг гидравлик тизимини лойиҳалашни назарда тутиш лозим. Тиндиргич туби ва деворларини ювиш учун шланг уланувчи вентилли қувур ўтказгични кўзда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.70. Тиндиргичларда чўкиндиларни механизмлар билан йўқотишда тупловчи механизмлар билан чўкиндиларни йиғиш ва зичлаш зонасининг ҳажми тўплагични ўлчамига кўра аниқлаш, тўпланган чўкиндиларни чуқурчага сидириб ташлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГидравлик ёки босим билан чўкиндиларни ювишда чўкиндиларни йиғиш ва зичлаш зонасининг ҳажми (10) формула бўйича аниқланади. Тиндиргични тозалаш оралиғидаги ишининг давомийлиги 24 соатдан ортиқ ва 12 соатдан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЗичланган чўкиндининг ўртача қуюқлигини 26-жадвал бўйича аниқлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш26-жадвал | ||
Дастлабки сувнинг лойқаланганлиги, мг/л | Қўлланувчи реагентлар | Бутун чўкиш баландлиги қисми бўйича чўкиндидаги қаттиқ фазадаги ўртача концетрацияси, г/м3, чўкиндини ташлаш орасидаги интерваллар 24 соат ва ундан ортиқ бўлганда |
50 гача | Коагулянт | 75000 |
50 дан юқори 100 гача | « | 85000 |
100 «400» | « | 160000 |
400 «1000 » | « | 180000 |
1000 «1500 » | « | 250000 |
1500 » | Флокулянт | 340000 |
1500 » | Реагентларсиз | 400000 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.71. Чўкиндиларни гидравлик йўқотиш учун тешикли қувурлардан иборат, чўкиндиларни 20 — 30 дақиқа давомида йўқотишни таъминлойдиган йиғма тизимни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧўкиндиларни йиғиш тизими қувурлари орасидаги тиндиргич тубини текис ёки қирралари қиялиги бурчаги 45°ли призмасимон қилиб қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚувур ўқлари орасидаги масофа туби призма шаклидагиси — 3 м дан ортиқ бўлмаган, текиси — 2 м қилиб қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚувур охирида чўкинди ҳаракати тезлигини 1 м/с дан кам бўлмаган ҳолда, тешикларда — 1,5-2 м/с; тешик диаметри 25 мм дан кам бўлмайдиган қилиб, тешиклар орасидаги масофа — 300 — 500 мм қийматда қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТешикларни пастга қараб шахмат тартибида, қувур ўқига нисбатан 45° бурчак остида жойлаштириш жоиз.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТешиклар юзасининг йиғиндисининг қувур кесими юзига нисбатини 0,5 — 0,7 га тенг қилиб қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚувур бошида ҳаво чиқиб туриши учун диаметри 15 мм дан кичик бўлмайдиган тешик назарда тутилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧўкиндилар йиғма тизимларининг гидравлик ҳисоб-китобини 6.86-бандига мувофиқ бажариш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.72. Тиндиргичда юқори лойқали ва лойқа сувларни тиндиришда ҳосил бўладиган оғир, кетиши қийин чўкиндиларни йўқотиш учун насос конструкциялари, сув ювиш сиғими ва сувсизлантириш иншоотига чўкиндиларни юборишдан олдин йиғиш ҳамда зичлаш сиғимларига ўрнатилган телескопик тешикчали қувур кийдирилган босимли гидравлик тизимларни лойиҳалаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.73. Тиндиргичлар баландлигини чўктириш зонаси ва чўкиндиларни йиғиш зонаси баландликлари йиғиндиси каби ҳисобий сув сатҳидан 0,3 м дан кам бўлмаган қурилиш баландлигидан ошувчи катталикни ҳисобга олган ҳолда аниқлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.74. Тиндиргичдан чиқариб ташланадиган чўкинди сув миқдорини суюлтириш коэффициентини ҳисобга олган ҳолда аниқлаш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчўкиндиларни гидравлик кетказишда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчўкиндиларни механик кетказишда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-3 — чўкиндиларни босим билан ювишда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧўкиндиларни гидравлик кетказишда тиндиргич тубининг узунасига қабул қилинган нишаби 0,005 дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.75. Тиндирилган сувларни йиғиш тиндиргични орқа ён деворидан ёки юпқа қатламли блоклар билан таъминланган тиндиргичларни бор узунлигининг 2/3 қисмида жойлашган тешикли қувурлар ёки тешикли тарновлар ёки бўлмаса учбурчак сув қуйгичлар ўрнатилган горизонтал тизимларни назарда тутмоқ лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТиндиралган сув ҳаракатининг тарнов ва қувурлар охиридаги тезлиги 0,6 — 0,8 м/сеқ тешикларда 1 м/сек қилиб қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТешиклари ботирилган тарновларнинг юқориси тиндиргичдаги энг юқори сув сатҳидан 10 см юқори бўлиши керак қувурнинг сув сатҳи тубидаги чуқурлигини гидравлик ҳисоб-китоблар орқали аниқлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТарновлардаги тешикларни тарнов тубидан 5 — 8 см юқори, қувурларда — ўқ бўйича горизонтал йўналишда жойлаштириш лозим. Тешиклар диаметри 25 мм дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТарнов ва қувурлардан сув йиғиш чўнтакларига сув қуйилиши эркин (ботирилмаган) бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТарновлар ёки қувурлар ўқлари орасидаги масофа 3 м дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.76. Тиндиргичлар томида тиндиргичга тушиш учун туйнуклар, намуналар олиш учун тешиклар бир-биридан 10 м оралиқда вентилятор қувурни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМуаллақ чўкиндили тиндиргичлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.77. Тиндиргичларнинг ҳисоб-китобини ишлов бериладиган сувнинг сифат кўрсаткичларининг йиллик ўзгаришини ҳисобга олган амалга ошириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТехнологик тадқиқотлар маълумотлари мавжуд бўлмаган тақдирда тиндиргич зонасига кўтарилишдаги сув оқимининг тезлиги Vосв ва сувни тиндиргич ҳамда чўкиндини бўлиш зоналари орасида тақсимланадиган сувлар коэффициентини Кр.в 27-жадвалда белгиланган маълумотлар бўйича 25-жадвалга қилинган эслатмани эътиборга олган ҳолда қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.78. Сувни тиндириш ва чўкиндилар ажралиши зонаси учун 6.63-банди бўйича икки давр учун ҳисоб-китоб қилинганда олинган юзаларнинг энг катта қийматларини қабул қилиш жоиз.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСувни тиндириш зонаси юзасини Fосв, м2 қуйидаги формула бўйича аниқлаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(15)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда: Кр.в — сувни тиндириш ва чўкинди ажралиши зоналари орасида сув тақсимланиши коэффициенти (чўкиндини зичлантириш), 27-жадвал бўйича қабул қилинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVосв — тиндириш зонасида кўтарилувчан сув оқими тезлиги, мм/сек 26-жадвал бўйича олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧўкинди ажралиб чиқиши юзасини Ғатд, м2 қуйидаги формула асосида ҳисоблаб чиқиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҒотд = q (1-Кр.в) / 3,6v (16)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧўкинди тушиши ва ажралиши зоналарида юпқа қатламли блоклар ўрнатилишида, ушбу блоклар билан банд қилинган зоналар юзаси 6.64-бандига мувофиқ аниқланиши талаб этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш27-жадвал | |||
Тиндиргичга келиб тушаётган сувнинг лойқалиги, мг/л | Тиндириш зонасида кўтарилувчан сув оқимининг тезлиги Vосв, мм/с | Сувнинг тақсимланиш коэффициенти Кт | |
қиш мавсумида | ёз мавсумида | ||
200 дан юқори 400 гача | 0,6 — 0,8 | 0,8 — 1 | 0,8 — 0,7 |
400 « 1000 » | 0,8 — 1 | 1 — 1,1 | 0,7 — 0,65 |
1000 « 1500 » | 1 — 1,2 | 1,1 —1,2 | 0,64 — 0,6 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Vосв нинг қуйи чегаралари хўжалик-ичимлик сув қувурлари учун кўрсатилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.79. Муаллақ чўкинди қатламининг баландлиги 2,5 м гача қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧўкиндини қабул қилувчи дераза ёки чўкинди чиқарувчи қувур учини муаллақ чўкинди зонаси қия деворидан вертикал турдагигача ўтишдан 1 — 1,5 м юқорида жойлаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚия девор билан муаллақ чўкинди зонасининг қуйи қисми орасидаги бурчак 60 — 70° қилиб қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТиндириш зонасининг баландлиги 2 — 2,5 м қилиб қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТиндиргич зонадаги йиғма нов ёки қувурлар орасидаги масофа 3 м дан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТиндиргич деворларининг баландлиги ундаги ҳисобий сатҳнинг 0,3 м га ортиқ олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.80. Чўкиндиларни йиғиш ва зичлаш зоналарининг ҳажми (10) формула бўйича аниқланади, зичлаш вақти станцияда алоҳида чўкиндиларни қуюқлаштиргичлар бўлмаганда 6 соатдан кам қуюқлаштиргичлари бўлганда ва чўкиндиларни автоматик тарзда чиқариб ташлашда 2-3 соат қилиб қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.81. Чўкиндиларни зичлагичлардан кўчириб ташлашни тешикли қувурлар орқали амалга ошириш лозим. Чўкинди билан чиқариб ташланаётган сув миқдорини 27-жадвал бўйича, чўкиндини суюқлантирадиган 1,5 қилиб олинувчи коэффициентни ҳисобга олган ҳолда аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.82. Тиндириш юзаси бўйича сув тақсимлаш, бир-биридан 3 м дан ортиқ бўлмаган масофада ётқизиладиган тешик қувурлардан фойдаланиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТақсимлаш қувурларига кираверишдаги сув ҳаракатининг тезлиги 0,5-0,6 м/сек чиқишдаги тезлиги — 1,5-2 м/сек бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТешиклар диаметри 25 мм дан кичик тешиклар орасидаги масофа 0,5 м дан ортиқ бўлмаслиги, тешикларни пастда 45° бурчак остида қувурнинг иккки томони бўйлаб, шахмат тартибда жойлаштириш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.83. Сувни чўкинди билан ҳаракат тезлигини чўкинди олиш деразаларида 10 — 15 мм/сек чўкинди чиқариш қувурларида 40 — 60 мм/сек (катта қийматлар маъданли ташкил этувчилари кўп бўлган сувларга тегишли) қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.84. Тиндириш зонасида тиндирилган сувларни йиғиш баландлиги 40 — 60 мм бўлган учбурчакли сув қуйгичли сув қуйгичлар ўклари орасидага масофа 100 — 150 мм ва сув қуйгич чети орасидаги бурчак 60° бўлган тарновлар назарга олиниши жоиз. Тарновлардаги сув ҳаракатининг ҳисобий тезлиги 0,5-0,6 м/сек.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.85. Чўкинди зичлагичлардан тиндирилган суваларни йиғиш учун ботирилган тешикли қувурлар назарда тутилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВертикал чўкинди зичлагичларда йиғма тешик қувурлар тепаси тиндиргич сув сатҳидан 0,3 м паст жойлашган ва чўкинди зичлагич дераза тепасидан 1,5 м баланд бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТаглик чўкинди зичлагичлардаги тиндирилган сувни чиқариш йиғма тешикли қувурлар том тагига жойлаштирилиши лозим. Тиндирилган сувни чиқариш қувурининг диаметри сув ҳаракати тезлиги 0,5 м/сек дан ортиқ бўлмаган, сувни қувур тешигига киришдаги тезлиги 1,5 м/сек дан кам бўлмаган, тешиклар диаметри 15 — 20 мм бўлган қийматлардан келиб чиқиб аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЙиғма қувурлар чиқишда йиғма сунъий ариқларга ўтишида тўсқич арматура ўрнатишни назарда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЙиғма қувур таги билан сув сатҳи орасидаги белгининг оғиши 0,4 м дан камроқ қабул қилинмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.86. Тақсимлагич тешик йиғма қувурлар ва тарновларда сув ҳамда чўкиндилар учун йўқотилган босимларни, м, сув ҳаракатини энг катта тезлигидан келиб чиқиб (8) ёки (22) формулалар бўйича, гидравлик қаршилик коэффициенти қийматларини қабул қилиб аниқлаш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишς = 2,2 / К2п + 1 — тармоқлари думалоқ тешикчали бўлган тўғри тақсимловчи қувур ёки коллектор учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишς = 4 / К2п + 1 — худди шунинг ўзи, лекин тирқишли;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишς = 3,3 / К1,8п — бутун кесими бўйича ишлайдиган тўғри йиғма қувур учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишς = 3,2 / К1,7п + 3 — эркин юзали сув ва ботирилган тешикли йиғма тарновлар учун,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда, Кп — перфорация коэффициенти — тешиклар ёки тирқишлар юзаси йиғиндисини тўғри чизиқли қувур ёки тўплагич зовурлар, ёки бўлмаса йиғма тарнов охиридаги кесим юзига нисбатидир, 0,15 ≤ Кп ≤ 2.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚувурлар ва тарновлар қисмларини тешишдан олдин ва кейин коммуникацияларда йўқоладиган босимни, шунингдек кўрсатилган қисмларда маҳаллий гидравлик қаршиликларни қўшимча ҳисоблаш жоиз.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМуаллақ чўкинди қатламида, унинг баландлигининг ҳар 1 м да, босим йўқолиши — 0,01 — 0,02 м.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.87. Чўкинди зичлагичдан чўкиндиларни йўқотиш учун йиғилиб қолган чўкиндиларни 15 — 20 дақиқадан ортиқ бўлмаган вақт ичида чиқариб ташлаш шартига кўра қувурлар назарда тутилиши лозим. Чўкиндиларни йўқотиш учун қувур диаметри 150 мм дан кам бўлмаслиги керак. Қўшни қувур ёки сунъий ариқ девори орасидаги масофа 3 м дан ортиқ қабул қилинмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТешик қувурларда чўкинди ҳаракатининг ўртача тезлиги 3 м/сек дан ортиқ, тешикли қувур охиридаги тезлик 1 м/сек дан кичик, тешиклар диаметри 20 мм дан кичик тешиклар орасидаги масофа 0,5 дан ортиқ бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.88. Чўкинди зичлагичнинг нишабли девори орасидаги бурчак 70° га тенг қилиб қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТиндиргичларни таглик чўкинди зичлагичлар билан қўлланишда муаллақ чўкинди иштаҳасини чўкинди зичлагич билан бирлаштирувчи туйнук тиндиргичда сув сатҳи чўкинди чиқариб ташловчи қувур тепасидан паст бўлганда (чўкинди чиқарилаётганда ва бўшатилаётганда) автоматик равишда очилувчи конструкциялар билан жиҳозланган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.89. Тиндиргичлар сони олтитадан кам бўлса, битта захира тиндиргич назарда тутилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЮқори лойқаланган сувларни тиндириш иншоотлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.90. Юқори лойқали сувларни тиндириш учун икки босқичли тиндиришни сувни биринчи ва иккинчи босқичли тиндиргичлардан олдин реагентлар билан қайта ишлашни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБирламчи тиндирилишдан сўнг 50 — 80% рангсизлантирилганда, муаллақ моддалар қуюқлиги (сув лойқалигига тенг) 1500 мг/л дан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБиринчи босқичли тиндиргичлар сифатида:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкуракли айланувчан фермали радиал тиндиргичлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкуракли занжир механизмли вертикал тиндиргичлар. Чўкиндиларни йўқотиш учун уларнинг ювувчи гидравлик тизимини қўллашга рухсат этилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчамбаракли турлардаги йирик сузувчан ва муаллақ аралашмаларни олдиндан чиқариб ташлойдиган сув ҳавза — тиндиргичлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишреагентларни қўлламаган ҳолда юпқа қатламли элементлар билан сузувчи сув тўсқич — тиндиргичларидан фойдаланиш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.91. Биринчи ва иккинчи босқичли тиндиргичларга юбориладиган сувларга қўшиладиган реагентларнинг тури ҳамда миқдорини 6.16-6.17-бандларига асосан белгилаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.92. Горизонтал тиндиргичлардан олдинги пагаловчи камералари юқори лойқаликдаги сувларни тиндиришда, асосан, 30 дақиқадан ортиқ вақт туриб қолмайдиган механик турини лойиҳалаш лозим. Радиал тиндиргичлардан олдин пағаловчи камералар эътиборга олинмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГоризонтал тиддиргачларни 6.67 — 6.76-бандларга мувофиқ лойиҳалаш жоиз.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.93. Радиал тиндиргачлар юзаси Ғpo, м2 улар юқори лойқа сувларни тиндириш учун биринчи босқич сифатида фойдаланиладиган бўлса, қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишFpo = 0,2 (q / u0)1,07 + f , (17)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда, q — ҳисобий сарфи, м3/ч;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишU0 — муаллақ чўкиши тезлиги, 0,5-0,6 мм/сек қийматда қабул қилинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишf — радиал тиндиргичнинг уюрма зонаси майдони бўлиб, унинг радиуси тақсимловчи конструкция радиусидан 1 м каттароқ қилиб қабул қилинади, м2.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМарказий тақсимловчи конструкциянинг туби берк қилинади, унинг юқориси эса айлана бўйлиб, девор олдидаги сув баландлигига тенг, радиуси 1,5 — 2,5 м га тенг қийматда қабул қилинади. Сув тақимлагич конструкция ён деворидаги тешиклар юзаси тешиклар диаметри 40 — 50 мм бўлганда, улар орқали ўтадиган сув тезлиги 1 м/сек ҳисобида аниқлаш жоиз.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТиндирилган сувни йиғиш айлана бўйлаб тарновларда ботирилган тешиклар ёки учбурчак сув қуйгичларни 6.84-бандига биноан назарда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.94. Биринчи босқичдаги тиндиргичлардаги зичланган чўкиндининг ўртача қуюқлигини 150 — 160 г/л қийматда қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўхтовсиз чўкиндиларни кетказувчи радиал тиндиргачлар учун — 25 л/г қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТезкор фильтрлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.95. Фильтрлар ва уларнинг коммуникацияларининг меъёрий ва жадал (фильтрларнинг бир қисми таъмирланаётган) тартибда ишлаш учун мўлжалланган бўлиши керак. Фильтрлар сони 20 гача бўлган станцияларда битта, кўп сонлиларида — иккита фильтрни таъмирлаш учун ўчириш имкониятларини кўриб чикиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.96. Фильтрларга юклаш учун кварцли қум, майдаланган антрацит ва керамзит ҳамда бошқа материалларни қўллаш лозим. Барча фильтрловчи материаллар технологик жараёнларни таъминлашлари ва талаб қилинадиган кимёвий чидамлилик ҳамда механик жиҳатдан мустаҳкам бўлишлари керак. Хўжалик-ичимлик сув таъминотида 1.3-бандининг талаблари инобатга олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.97. Меъёрий ва жадал тартибдаги фильтрлаш тезлиги, технологик қидирув маълумотлар мавжуд бўлмаганда, 28-жадвалга мувофиқ қабул қилинади, ювиш орасидаги фильтрлаш ишларининг давомийлигини таъминловчи меъёрий тартибда 8 — 12 соат, жадаллашган тартибда ёки тўлиқ автоматик фильтрларни ювишда — 6 соат ва хўжалик-ичимлик сув ўтказгич OʻzDSt 950:2011 талабларини таьминлашни ҳисобга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.98. Умумий майдонни FФ, м2 қуйидаги формула бўйича аниқлаш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҒф = Q / (Tcm vн – nnp qnp – nnp τnp vн) (18)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда, Q — станциянинг фойдали унумдорлиги, м3/сут.;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТcт — станциянинг бир сутка давомидаги ишлаш давомийлиги, соат;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVн — нормал ишлатиш режимида фильтрлашнинг ҳисобий тезлиги, м/соат, 28-жадвал бўйича қабул қилинади, (20) формула бўйича ҳисобкитобларни инобатга олган ҳолда (20);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишnпр — нормал ишлатиш режимида бир фильтрни бир сутка давомида ювишлар сони;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqnp — бир фильтрни бир марта ювиш учун солиштирма сув сарфи, м3/м2, 6.110-бандини ҳисобга олган ҳолда қабул қилиш лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишτпр — ювиш сабабли фильтр бекор ишламай туриши вақти, сув билан ювиладиган фильтрлар учун — 0,33 соат, сув ва ҳаво билан ювиладиган фильтрлар учун — 0,5 соат қийматида қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Сув ва ҳаво билан ювишда qпр катталиги ювишнинг алоҳида босқичларида тегишли катталикларнинг йиғиндиси сифатида аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.99. Унумдорлиги 1600 м3/сут. дан юқори бўлган станцияларда фильтрлар сони камида туртта бўлиши лозим. Унумдорлиги 8 — 10 минг м3/сут. дан ортиқ бўлса фильтрлар сонини яхлитлаш (тоқ ёки жуфт фильтрлар қандай йиғилишига кўра) қуйидаги формула бўйича аниқлаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(19)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШу билан бирга қуйидаги нисбат таъминланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(20)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда, N1 — таъмирланаётган фильтрлар сони (6.95-бандига қаралсин);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVф — жадал режимдаги фильтрлаш тезлиги, 28-жадвалда кўрсатилган қийматдан катта бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБир фильтрнинг майдонини (юзасини) 100 — 120 м2 дан катта бўлмаган қийматда қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.100. Фильтрдаги босимнинг энг катта йўқотишларини, фильтрнинг турига қараб, очиқ фильтрлар учун 3-3,5 м ва босимли фильтрлар учун — 6 — 8 м қийматида қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.101. Очиқ фильтрларда юклама юзаси устидаги сув қатлами камида 2 м га тенг бўлиши керак; қурилиш баландлиги сувнинг ҳисобий сатҳидан камида 0,5 м га баландроқ бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.102. Фильтрларнинг бир қисми ювиш учун ўчирилганда қолган фильтрларда сувни фильтрлаш тезлигини доимий ёки ошиб борадиган қилиб қабул қилиш лозим; шунда фильтрлаш тезлиги 28-жадвалда кўрсатилган Vф катталигидан ошиб кетиши мумкин эмас. Фильтрлар доимий фильтрлаш тезлигида ишлаганда нормал сув сатҳи устидан фильтларда қўшимча баландликни назарда тутиш керак Ндоп, м, ва унинг қиймати қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(21)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда, W0 — бир вақтда ювиладиган фильтрлар бекор туриб қолган вақт давомида тўпланиб қоладиган сув ҳажми, м3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш∑ҒФ — сув тўпланиши амалга ошадиган фильтрларнинг умумий юзаси, м2.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЖадаллашган режимда қувурлардаги (узатувчи ва қочирувчи фильтрларда) сув ҳаракатланиши тезлиги 1-1,5 м/сек дан юқори бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.103. Катта қаршиликли қувурли тарқаткичлар (зовурли) тизимлари сув чиқишдаги тутиб турувчи қатламлари (шағал ёки бошқа шунга ўхшаш ашёлар) ёки бевосита фильтрловчи қатлам қалинлигига сингиши назарда тутилади. Тақсимлагич тизимларини тозалаш, тўплагич зовурлар диаметри 800 мм дан ортиқ бўлса, уларни тафтиш қилиш имконларини кўриб чиқиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш28-жадвал | ||||||||
Фильтрлар | Фильтрловчи қатлам хусусиятлари | Фильтрлаш тезлиги, м/соат | ||||||
юкланадига н материал | доналар диаметри, мм | юклама турличалиги коэффициенти | қатлам баландлиги, м | |||||
энг кичиклари | энг катталари | эквивалентлилари | нормал режимда, vн | жадаллашган режимда, vф | ||||
Йириклиги турлича бўлган материаллар юкланган бир қаватли жадал фильтрлар | Кварцли қум | 0,5 0,7 0,8 | 1,2 1,6 2 | 0,7-0,8 0,8-1 1-1,2 | 1,8-2 1,6-1,8 1,5-1,7 | 0,7-0,8 1,3-1,5 1,8-2 | 5-6 6-8 8-10 | 6-7,5 7-9,5 10-12 |
Майдаланган керамзит | 0,5 0,7 0,8 | 1,2 1,6 2 | 0,7-0,8 0,8-1 1-1,2 | 1,8-2 1,6-1,8 1,5-1,7 | 0,7-0,8 1,3-1,5 1,8-2 | 6-7 7-9,5 9,5-12 | 7-9 8,5 — 11,5 12-14 | |
Икки қаватли юкламали жадал фильтрлар | Кварцли қум | 0,5 | 1,2 | 0,7-0,8 | 1,8-2 | 0,7-0,8 | 7-10 | 8,5-12 |
Майдаланган керамзит | 0,8 | 1,8 | 0,9-1,1 | 1,6-1,8 | 0,4-0,5 | |||
Цеолит юкланган жадал фильтрлар | Цеолит | 1,2 | 1,8 | 2,4 | 1,6-1,8 | 1,5 | 8 | 11,6 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Фuльтрлашнинг кўрсатилган чегаралардаги ҳисобий тезлиги сув таъминоти манбаларидаги сув сифати, фильтрлашдан олдин унга ишлов бериш технологиялари ва бошқа маҳаллий шароитларига кўра қабул қилиниши керак. Хўжалик ичuмлик эҳтиёжлари учун сувни тозалашда фильтрлаш тезлигининг кичик қийматини қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Юкланмаган йириклиги 0,8 — 2 мм бўлган бир қатламли жадал фильтрларни фaқаm ишлаб чиқариш сув таъминоти учун қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Фuльтрлар юкламаларининг йириклиги ўзгарувчанлиги 10% гача рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. 28-жадвалда эътиборга олинмаган фильтр ашёларини қўллаганда, тавсия этилаётган ўлчамларни синов маълумотлари ёки мавжуд тажрибалар асосида аниқлаб, қўллаш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Доналарнинг эквивалент диаметрини dэ, мм, қуйидаги формула ёрдамида аниқлаш лозим: dэ = 100 / Е (Рi / di,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда Рi — ўртача диаметрли даналар dэ, мм, йириклигини ташкил этувчи %;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. Юкламалар бир жинсли эмаслиги коэффициенти қуйидагига тенг: Кнз = d80 / d10,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишd10 — элак тешикларидан ўтган умумий миқдорнинг 10% юкламалар доналарининг диаметри, мм;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишd80 — элак тешикларидан ўтган умумий миқдорнинг 80% юкламалар доналарининг диаметри, мм;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. Икки босқичли фильтрлаб сув тозалаш схемаларида фильтрлардан фойдаланишда улардаги фильтрлаш тезлигини 10 — 15% га оpmuқ қилиб қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8. Майдаланган керамзит ва антрацитлардан юкламалар сифатида фойдаланилганда сув-ҳаволи ювишга рухсат этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.104. Доналарнинг йириклиги ва катта қаршиликли тарқатувчи тизимларда тутиб турувчи қатламлар баландлигини 29-жадвал бўйича қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш29-жадвал | |
Доналар йириклиги, мм | Қатлам баландлиги, мм |
40 — 20 | Қатламнинг юқори чегараси тақсимлагич қувурнинг юқори сатҳида бўлиши керак бироқ тешикдан 100 мм дан ортиқ эмас |
20 — 10 | 100 — 150 |
10 — 5 | 100 — 150 |
5 — 2 | 50 — 100 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Найсuмон тизимдан ҳаво юбориш билан сув-ҳаволи ювишда йириклиги 10 — 5 мм ва 5 — 2 мм бўлган қатлам баландлигини 150 — 200 мм дан қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Юклагичи 2 мм дан кичик бўлган фильтрлар учун қўшимча 2 — 1,2 мм донали, баландлиги 100 мм тутиб турувчи қатламни эътиборга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.105. Қувурли зовўрнинг тармоқланишини: тутиб турувчи қатлам борлигида тешик диаметри 10 — 12 мм, йўқлигида ёриқ эни фильтр юкламаси доналари ўлчамидан 0,1 мм дан кичик. Тешикларнинг умумий юзаси фильтрнинг ишчи юзасининг 0,25 — 0,5% ни ташкил этиши керак; ёриқлар юзаси фильтрнинг ишчи юзаси 1,5 — 2%; тешикларни икки қатор шахмат тартибида вертикалга нисбатан 45° бурчак остида жойлаштирилади. Ёриқлар кўндаланг ўқи бўйича қувурнинг бор узунлиги бўйлаб икки қатор бир текисда жойлашиши лозим. Тармоқлар орасидаги масофани 250 — 350 мм, ўқлар орасидага тешиклар 150 — 200 мм, ёриқлар ораси 20 мм дан кам бўлмаган, тармоқланиш пастидан фильтр тубигача 80 — 120 мм қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТақсимлаш тизимидаги босимни йўқотиш қуйидаги формула ёрдамида аниқланилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(22)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда, Vк — коллектор бошидаги тезлик м/сек;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVб.о — тармоқланишга киришдаги ўртача тезлик м/сек;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишς — гидравлик қаршилик коэффициенти 6.86-бандига мувофиқ қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФильтр ювилаётганда тақсимлаш тизимидаги босим йўқотилиши 7 м сув устунидан ошиб кетмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.106. Тўсқич зовурлар қувурли тақсимлагичлар тизими кўндаланг кесим юзи бутун узунлиги бўйлаб ўзгармас қилиб қабул қилиш лозим. Ювишдаги сув ҳаракати тезлигини: тўсқич зовур бошида 0,8 — 1,2 м/сек, тармоқланиш бошида 1,6 — 2 м/сек қилиб қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўсқич зовур конструкцияси тармоқларни вертикал ва бир хил қадамларда ётқазилишини таъминлаши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.107. Тақсимлагич тизимларни тутиб турувчи қатламсиз сунъий ариқлар кўринишида тўсқич зовурга (чиқариб ташланадиган сунъий ариққа) тик ва устидан қалинлиги 40 мм дан кам бўлмаган полимер-бетонли тахталар билан беркитилиши рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.108. Сувли ва ҳаволи ювишда тақсимлагич тизимни қалпоқчали қабул қилиш лозим; қалпоқчалар сони 1 м2 фильтрнинг ишчи юзасига 35 — 50 та бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЁриқ қалпоқчаларида босим йўқолишини (8) ифода бўйича, сув ёки сув-ҳаво аралашмаси ҳаракати тезлигини ёриқ қалпоқчаларда 1,5 м/сек дан кам бўлмаган ва гидравлик қаршилик коэффициенти ς = 4 га тенг қийматда қабул қилиб, аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.109. Қувур ўтказгичларида фильтрларни ювиш учун узатиладиган сувдаги ҳавони йўқотиш учун ҳаво чиқаришга тўсқич арматура ёки автоматик конструкциялар ўрнатилган, диаметри 75 — 150 мм бўлган ҳаво мўриларини: тўсқич зовурларда ҳам диаметри 50 — 75 мм бўлган, фильтр юзаси 50 м2 — битта, катта юзалига — иккита (тўсқич зовўрнинг бошига ва охирига), ҳавони чиқариб юбориш учун вентиллар ёки бошқа мосламалар ўрнатилган ҳаво мўриларини назарда тутмоқ лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.110. Фильтрловчи юкламани ювиш учун фильтрда тозаланган сувдан фойдаланиш керак. Фильтр юкламаси юзасини тақсимлагич тизим билан устки ювишни қабул қилиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКварц қумли юкламаларни ювишда ўлчамларни 29-жадвал бўйича қабул қилиш лозим
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКерамзитли юклашда ювиш жадаллигини керамзитни белгисига кўра (керамзитнинг юқори зичлилига уни юқори жадаллилигига боғлиқ) 12 — 15 л/(с.м2 қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.111. Ювилган сувни йиғиш ва чиқариб ташлаш учун ярим айлана ёки беш бурчак кесимли тарновларни назарда тутиш лозим. Қўшни тарновлар ўқи орасидаги масофа 2,2 м дан ортиқ бўлмаслига керак. Тарнов эни Вжел қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(23)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда, я qжел — тарнов бўйича сув сарфи, м3/сек;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишажел — тарновнинг тўғри бурчакли қисми баландлигининг унинг энининг ярмига бўлган нисбати 1 дан 1,5 гача қабул қилинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКжел — қуйидаги қийматларга тенг қилиб қабул қилинади: ярим думалоқ шаклдаги тарновлар учун — 2, беш бурчакли тарновлар учун — 2,1.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБарча тарновларнинг четлари бир сатҳда туриши ва аниқ горизонтал ҳолатни эгаллаши шарт.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТарновларнинг новлари сув йиғиладиган каналга нисбатан 0,01 га тенг нишабликка эга бўлишлари керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш30-жадвал | |||
Фильтрлар ва уларнинг юкламалари | Ювиш интенсивлиги, л/ (с. м2) | Ювиш давомийлиги, дақ. | Юкламанинг нисбий кенгайиши катталиги, % |
Жадал, бир қаватли юкламали, диаметри D, мм: | |||
0,7-0,8 0,8 — 1 1 — 1,2 | 12 — 14 14 — 16 16 — 18 | 6-5 | 45 30 25 |
Жадал икки қаватли юкламали | 14 — 16 | 7-6 | 50 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: 1. Ювиш интенсивлигининг кammapоқ қийматларига давомийликнинг кичикроқ қийматлари тўғри келади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Қўзғалмас қилиб ўрнатилган устки ювиш учун уни жадаллигини 3-4 л/(с.м2), босимни 30 — 40 м қабул қилиш лозим. Ювиш давомийлиги 5 — 8 дaқиқа, улардан 2-3 дaқиқаси пастки ювишни ўтказиш учун. Тақсимлагич қувурларни юклагич юзасидан 60 — 80 мм масофада ҳар 700 — 1000 мм орасида жойлаштириш керак. Тақсимлагич қувурлардаги тешиклар орасидаги ёки кийгизилган қувур тешиклари орасидаги масофа 80 — 100 мм қилиб қабул қилинади. Айланувчан ювишни жадаллигини 0,5 — 0,75 л/(с.м2), босимни 40 — 45 м қийматда қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.112. Йиғма сунъий ариқли фильтрларда тарнов тубидан сунъий канал тубигача бўлган масофа Нкан — қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(24)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда, qкан — канал бўйича сув сарфи, м3/сек;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВкан — каналнинг эни, м, камида 0,7 м қийматда қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Суньий ариқдаги сув сатҳи, ювилган сувни чиқариб ташловчи қувур ўтказгичдаги босимни ҳисобга олган халда, тарнов тубидан 0,2 м пастроқ бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.113. Фильтрловчи юклама юзасидан тарновнинг четигача бўлган масофанн Нж қуйидаги формула бўйича аниқлаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(25)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда, Нз — фильтрловчи қатламнинг баландлиги, м;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишаз — фильтрловчи юкламанинг нисбий кенгайиши фоиз ҳисобида, 26-жадвал бўйича қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.114. Сув-ҳаволи ювишни фильтрлар кварц қуми билан тўлдирилганда қуйидаги тартибда қабул қилинади: ҳаво пуркаш жадаллиги 15 — 20 л/(с.м2) 1-2 дақиқа давомида, сўнгра сув-ҳаво билан биргаликда ювиш, ҳаво юбориш жадаллиги 15 — 20 л/(с.м2) ва сувники 3 — 4 л/(с.м2) 4-5 дақиқа давомида ҳамда сув узатиш кетма-кетлиги (пуркашсиз) 6 — 8 л/(с.м2) жадалликда 4-5 дақиқа давомида.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: 1. Доналари йирикроқ юкламаларга сув ва ҳавони узатишнинг каттароқ тезлиги тўғри келади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Асослаб берилган тақдирда айтиб ўтилган ювишдан фарқланадиган ювиш режимларини қўллашга рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.115. Сув-ҳаволи ювишда сув ва ҳавони махсус қалпоқчали тақсимлаш тизимлари ёки ажратувчи қувурчали тақсимлаш тизимлари бўйича юборишни эътиборга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.116. Сув-ҳаволи ювишда қумни тутиб қолувчи тарновли икки ёқлама нишаб деворли — сув қуйилувчи ва қайтарувчилардан ҳосил бўлган горизонтал ювилган сувни чиқариб ташловчи тизимни қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.117. Ювиш учун сув насослар ёки идишлардан юборилиши лозим. Ювиш тизимлари станциясидаги фильтрлар сонига қараб бир ёки бир неча фильтрларни бир вақтда ювишни ҳисобга олиш керак. Ювиш идишининг ҳажми битта қўшимча ювишни ҳисобга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФильтрлари ювиш учун сув босимини тақсимлаш тизимида, уланувчи коммуникацияларда ва фильтрлар юкламаларида босим йўқолишини ҳисобга олган ҳолда қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИдишга сув юборувчи насос жадаллашган тартибдаги сизгичларни ювиш оралиғидаги вақтдан кўп бўлмаган вақт ичида идишни тўлдиришни таъминлаши керак. Насос билан сув тўсиш идишига юбориладиган сувни тиндирилган сиғимдаги сувдан олиш лозим. Сувни қувур ўтказгичдан тиндирилган сувдан олиш рухсат этилади, қачонки тиндирилган сув сарфи 50% дан ошмаса.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФильтрларни ювиш учун сув тўсиш сиғимларидаги тиндирилган сувдан, қайсики ҳисобига қўшимча ювиш учун қўшилган захира сувни ҳисобидан олиб ташлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚувур ўтказгичлардаги узатувчи ва чиқариб ташланувчи ювилган сув ҳаракатининг тезлигини 1,5-2 м/с қийматда қабул қилиш лозим. Фильтрларга узатилувчи ювилган сувлар шунингдек қувур ўтказгичдаги чиқариб ташланувчи ювилган сувнинг босими, қувур ўтказгичдан ҳавони суриш имконини истисно қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЙирик донали фильтрлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.118. Йирик донали фильтрларни ишлаб чиқариш мақсадлари учун фойдаланувчи коагуляцияли ёки усиз қисман тиндирилган сувлар учун қўлланилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.119. Сизгачларни тўлдириш учун, механик мустаҳкамлик ҳамда кимёвий чидамлилик талабларига эга, технологик жараёнларни таъминловчи кварцли қумлар ва бошқа ашёлардан фойдаланиш лозим. Фильтрлар юкламалари тавсифи 31-жадвадда келтирилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.120. Йирик донали босимли фильтрлар фильтр юкламаларида йўқолувчи босим чегарасини ва зовурларда 15 м гача, очиқларида — 3 — 3,5 м қийматда ҳисобга олиш лозим. Очиқ фильтрларда сув қатлами юклама сатҳидан 1,5 м юқори бўлишини эътиборга олиш шарт.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш31-жадвал | ||||
Юклама материали | Юклама материалининг йириклиги, мм | Турлилик коэффициенти, қуйидаги қийматлардан кўп бўлмаган ҳолда | Юклама қатламининг баландлиги, м | Фильтрлаш тезлиги, м/ч |
Кварцли қум | 1-2 | 1,8 | 1,5-2 | 10 — 12 |
Шунинг ўзи | 1,6 — 2,5 | 2 | 2,5-3 | 13 — 15 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Сувни қисман тиндириш учун пенополистирол билан тўлдирилган сузувчи махсус конструкцияли фильтрларни қўллашга рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.121. Йирик донали фильтрларни ювиш учун сув ва ҳаводан фойдаланишни назарда тутиш лозим. Сув ва ҳаволи тақсимлаш тизими ёки бирлашган сув-ҳаво тақсимлаш тизимини ҳисоблаш 6.108, 6.109, 6.115 — 6.117-бандларга мувофиқ сув ва ҳавони 6.123-бандида келтирилганидек тезликда узатиш жоиз.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.122. Ювилган сувни очиқ фильтрлардан чиқариб ташлаш учун конструкцияларни лойиҳалаш 6.116-бандига биноан олиб борилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.123. Йирик донали фильтрларни ҳисоб-китоб қилишда қуйидаги ювиш тартибини қабул қилиш лозим: 15 — 25 л/(с.м2) жадаллашган ҳаво билан фильтрловчи юкламани юмшатиш — 1 дақика; 3,5 — 5 л/(с.м2) жадаллашган сувли ювиш ва 15 — 25 л/(с.м2) ҳаволи — 5 дақиқа; 7 — 9 л/(с.м2) жадаллик билан сувли ювиш — 3 дақика. Ювиш жадаллигининг катта қийматлари йирикроқ юкламаларга тааллуқли.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.124. Йирик донали фильтлар юзасини 6.98-бандига мувофиқ аниқлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.125. Фильтрлар сони 10 гача бўлса — битта фильтрни, бундан ҳам кўпроқ бўлса — иккита фильтрни таъмир учун ўчириш имконини эътиборга олиш лозим. Бунда ишлашда қолган фильтрларнинг фильтрлаш тезлиги 30-жадвалда кўрсатилган катта қийматлардан ортиб кетмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКонтактли (туташувчи) тиндиргичлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.126. Контактли тиндиргич станцияларида талаб этиладиган сув босимини, сувнинг реагентлар билан аралашуви ва туташуви ҳамда сувдан ҳаво ажралишини таъминловчи тўр чамбаракли фильтрлар ва кириш бўлмасини эътиборга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.127. Кириш камерасининг ҳажми унда сувни 5 дақиқадан кам турмаслиги шарти билан аниқлаш зарур. Камера иккитадан кам бўлмаган бўлимларга бўлиниши лозим, ҳар кайсинисида қуювчи ва чиқариб юборувчи қувурлар назарга олинган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: 1. Тўр чамбаракли фильтрларни кириш камераси устига ўрнатиш лозим; уларни алоҳида турувчи бинога жойлаштириш асослаб берилганда рухсат этилади. Уларни лойиҳалаш 6.11 — 6.14-бандларига биноан бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Қориштиргич конструкциялар, давомийлиги ва реагентларни киритиш ва узилиш орасидаги вақт 6.40; 6.41; 6.17 — 6.19-бандларига мувофиқ қўлланилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШу билан бирга кириш камерасидан кейин қўшимча реагент киритиш имкониятини назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.128. Кириш бўлмаларида сув сатҳи туташув тиндиргичлар сатҳидан ошиб кетишини Ну, м, қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНу= 0,8hз + hc, (26)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда, hз — қум қатламли юкламада босим йўқотишнинг рухсат этилган чегараси, қатлам баландлигига тенг қилиб қабул қилинади, м;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhc — сув ҳаракати йўлидаги кириш камерасидан бошлаб тиндиргич юкламасигача босим йўқотишлар йиғиндиси, м.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКириш камерасидан сувни туташув тиндиргичларига қочириш тиндиргичдаги сув сатҳидан 2 м дан кам бўлмаган равишда паст белгида амалга оширилиши керак. Камерада ва қувур ўтказгичда сув ҳаво билан тўйиниши имконини бартараф қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.129. Туташув тиндиргичлар сув билан ювишда тутиб турувчи қатламларсиз, сув ва ҳаво билан ювиш — тутиб турувчи қатламлар билан назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТуташув тиндиргичлар юкламаларини 32-жадвал бўйича қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш32-жадвал | ||
Кўрсаткич | Тиндиргичлар учун қўлланиладиган шағал ва қум қатламларининг баландлиги, м | |
ушлаб турувчи қатламсиз | ушлаб турувчи қатламли | |
Шағал ва қум донларининг йириклиги, мм 40 — 20 | - | 0,2-0,25 |
20 — 10 | - | 0,1-0,15 |
10 — 5 | - | 0,15-0,2 |
5 — 2 | 0,5-0,6 | 0,3-0,4 |
2 — 1,2 | 1-1,2 | 1,2-1,3 |
1,2 — 0,7 | 0,8-1 | 0,8-1 |
Қум донининг эквивалент диаметри, мм | 1-1,3 | 1-1,3 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: 1. Ушлаб турувчи қатламли туташув тиндиргичларда 40 —20 мм ла шағалнинг юқори чегараси тақсимловчи қувурнинг юқори қисми билан бир баландликда бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУмумий тўлдирилиш баландлиги 3 м дан юқори бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Туташув тиндиргичларни тўлдиришда шағал ва кварц қумининг ҳамда бошқа материалларнинг зичлиги 6.96-банд талабларига мувофик 2,5 — 3,5 г/см3 миқдорида бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.130. Туташув тиндиргичларда фильтрлаш тезлиги қуйидагича қабул қилинади: тутиб турувчи қатламсиз меъёрий тартибда — 4-5 м/сек; жадаллашганда — 5 м/сек; тутиб турувчи қатлам билан меъёрий тартибда 5 — 5,5 м/сек; жадаллашганда — 5,5 — 6 м/с.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишХўжалик-ичимлик эҳтиёжлари учун сувни тозалашда фильтрлаш тезлигининг кичик қийматларини қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎртача тезлик ҳисобига тенг бўлган шароитда, туташув тиндиргичлар ишини ўзгарувчан, фильтрлаш ниҳоясигача камаювчи тезлигини назарга олиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.131. Туташув тиндиргичнинг умумий юзаси Fко, м2 биринчи фильтрланган чўкиндини ҳисобга олган ҳолда, қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(27)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда, τст — биринчи фильтрланган чўкиндини чиқариб ташлаш давомийлиги, дақ., 6.133-банди бўйича қабул қилинади, қолган белгилар — (18) формула бўйича ҳисоблаб чиқилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСтанциядаги тиндиргичлар сони 6.99-бандига мувофиқ аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.132. Ювиш учун тозаланган сувдан фойдаланиш лозим. Тозаланмаган сувдан фойдаланиш қуйидаги шароитларда рухсат этилади: унинг лойқалиги 10 мг/л дан ортиқ бўлмаганлигида, миқдор белгиси 1000 бирлик/л, чамбарак турларида (ёки кичик сизгичларда) сувни қайта ишлаш ва зарарсизлантиришда. Тозаланган сувдан фойдаланишда ювилган сувлар сақланадиган сиғимларга сув узатишдан олдин оқим узилишини эътиборга олиш лозим. Қувур ўтказгичлардан ва сиғимлардан ювиш учун бевосита фильтрланган сувни узатиш рухсат этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.133. Контактли (туташувчи) тиндиргичларни сув билан ювиш режимини 33-жадвал бўйича қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш33-жадвал | |||
Кўрсаткич | Ўлчов бирлиги | Миқдори | |
Ювиш давомийлиги | дақ. | 7-8 | |
Сув узатиш интенсивлиги (тезлиги) | л/(с. м2) | 15 — 18 | |
Сув билан ювганда биринчи фильтрланган | дақ. « | ||
чўкиндини чиқариб ташлаш давомийлиги: тозаланган тозаланмаган (6.132-бандини кўринг) | 10 — 12 12 — 15 | ||
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКонтактли тиндиргичларни сув-ҳаволи ювишни қуйидаги режимларда назарда тутиш лозим: юклагичларни ҳаво билан жадаллиги 18 — 20 л/(с.м2) билан — 1-2 дақиқа давомида; биргаликдаги сув-ҳаволи ювишда ҳаво юбориш 18 — 20 л/(с.м2) ва сув юбориш — 3 — 3,5 л/(с.м2) — давомийлиги 6-7 дақика;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқўшимча сув билан ювиш жадаллиги 6-7 л/(с.м2) давомийлиги 5-7 дақиқа.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув билан ювганда биринчи фильтрланган чўкиндини чиқариб ташлаш давомийлиги, дақ.: тозаланган — 5 — 10; тозаланмаган — 10 — 15.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.134. Тутиб турувчи қатламли туташув тиндиргичларда ҳамда сув ҳаволи ювишда сув ва ҳаво узатиш учун найсимон тақсимлагичлар ҳамда ювилган сувларни горизонтал тизимларда четлатишни қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТутиб турувчи қатламсиз туташув тиндиргичларда қувур ости бўшлиғини катакчаларга бўлувчи кўндаланг пардеворлар узунасига пайвандланган тешикли қувурлар ён томонидаги дарпардали тақсимловчи тизимларни эътиборга олиш лозим. Тешикли қувурлардаги тешикларни икки қатор шахмат тартибида жойлашган бўлишини, улар 30° бурчак остида пастга қувурни вертикал ўқига йўналган бўлиши керак. Тақсимлагич диаметри — 10 — 12 мм, қаторларда ўқлар орасидаги масофа — 150 — 200 мм. Тақсимловчи тизимни 34-жадвалга мувофиқ лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш34-жадвал | |||||
Тармоқланиш қувурлари диаметрлари, мм | Тешикларнинг жами юзасининг тиндиргич юзасига нисбати, % | Оралиқлар, мм | |||
тармоқланиш қувурлари ўқлари орасида, мм | тиндиргич тубидан то парда тагигача | парда тагидан тармоқланиш қувурлари ўқларигача, мм | кўндаланг пардеворлар оралиғи | ||
75 | 0,28 — 0,3 | 240 — 260 | 100 — 120 | 155 | 300 — 400 |
100 | 0,26 — 0,28 | 300 — 320 | 120 — 140 | 170 | 400 — 600 |
125 | 0,24 — 0,26 | 350 — 370 | 140 — 160 | 190 | 600 — 800 |
150 | 0,22 — 0,24 | 440 — 470 | 160 — 180 | 220 | 800 — 1000 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: 1. Ювишда тармоқланиш қувуригача киришдаги сув тезлигини 1,4 — 1,8.м/с қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Қувурлар ўқлари орасидаги катта масофалар тиндиргичлар тубидан парда тагигача бўлган катта масофага мувофиқ.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.135. Тутиб турувчи қатлам ва туташув тиндиргичларда ювилган сувларни йиғиш 6.111 — 6.113-бандларига мувофиқ тарновлардан қабул қилиш лозим. Тарновлар четида учбурчак қирқимли, баландлиги ва эни 50 — 60 мм дан, ўқлар орасидага масофа 100 — 150 мм юпқа тахтачаларни назарда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.136. Сунъий ариқлар ва коммуникациялар сув узатиш ва чиқариб ташлаш учун, идишлар ва насослар туташув тиндиргичларни ювиш учун лойиҳалаш 6.107, 6.109, 6.117-бандларга мувофиқ, бунда тиндирилган сувни туташув тиндиргичдан чиқарувчи найча йиғма сунъий ариқда ювишдаги сув сатҳидан 100 мм юқори бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТиндирилган ва ювилган сувни чиқарувчи қувур ўтказгичлар иш даврида ва ювилиш вақтида тиндиргичлар сувга чўкиши имконларини бартараф этувчи белгини эътиборга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТуташув тиндиргичларни бўшатишда зовўрнинг қуйи қисмидаги тақсимлагич тизимлар қувур ўтказгичлари тўсиқли мосламалар билан диаметри тиндиргич томон сув оқимини тутиб турувчи қатламли 2 м/сек дан ортиқ бўлмаган тезликни, тутиб турувчи қатламсизда 0,2 м/сек дан ортиқ бўлмаган тезликни таъминланиши лозим. Тутиб турувчи қатламсиз тиндиргичларни бўшатишда юклагичларни чиқаришни бартараф этувчи мосламаларни эътиборга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСуст фильтрлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.137. Суст фильтрларда фильтрлашнинг ҳисобий тезлигини 0,1-0,2 м/с атрофида қабул қилиш лозим, бунда 0,1 м/с дан юқори тезлик — фақат фильтр ювилаётган вақтда. Фильтрлар сони учтадан кам бўлмаслиги керак. Фильтр эни 6 м дан ортиқ, узунлиги — 60 м дан катта бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДоналар йириклиги ва фильтрлар юкламалари қатламларининг баландлигини 35-жадвал бўйича қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш35-жадвал | |||
Қатлам рақами № тепадан пасгга | Юкланадиган материал | Доналар йириклиги, мм | Юклама қатламларининг баландлиги, мм |
1 | қум | 0,3-1 | 500 |
2 | « | 1-2 | 50 |
3 | « | 2 — 5 | 50 |
4 | шағал ёки майда тош | 5 — 10 | 50 |
5 | шунинг ўзи | 10 — 20 | 50 |
6 | « | 20 — 40 | 50 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.138. Суст фильтрларни механик ёки гидравлик қайта тикланган қум юкламалар билан лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФильтр юклагичи 1 м2 юзасини ифлосланишдан бир марта ювиш учун сув сарфини 9 л/сек қабул қилиш лозим, ҳар 10 м фильтр узунлигидаги ифлосланишни ювиш давомийлиги — 3 дақиқа.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.139. Суст фильтрни қайта тиклаш учун сув махсус насосдан ёки махсус идишдан тушиши керак. Фильтр тикланишини сувни тиндиргичга узатувчи насослар қуввати ёки фильтрлаш тартибида ишловчи фильтр сиғимидан қисман фойдаланиш ҳисобига назарда тутиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.140. Суст фильтрлар юклагичи юзасидан сув қатлами 1,5 м баланд қабул қилиниши керак. Усти беркитилган фильтрлар юклагич юзасидан фильтр томигача бўлган масофа тикланиш, шунингдек ифлосланишларни ювишни айирбошлашни таъминлаш учун етарли бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФильтрларда тешикли қувурлардан, ғишт ёки бетон тахталар ғовакли, бўш бетон ва бошқалар билан ётқизилган зовур ўрнатиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКонтактли (олдиндан туташувчи) префильтрлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.141. Контактли префильтрлар икки поғонали фильтрлашда жадал фильтрлардан (иккинчи поғона) олдин сувни олдиндан тозалаш учун қўлланилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОлдиндан туташувчи префильтрларнинг тузилиши контактли тиндиргичларга ўхшаш, тутиб турувчи қатламлар ва сув-ҳаволи ювиш билан, уларни лойиҳалашда 6.126 — 6.136-бандларга риоя қилиниши лозим. Бу борада олдиндан фильтр юзасини иккинчи босқич жадал фильтрлари ювиши учун сарфланадиган сув ҳисобига кўра аниқлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.142. Технологик изланишлар мавжуд бўлмаганда контактли префильтрларнинг асосий параметрларини қуйидагича қабул қилиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқум қатламлари баландлиги, доналар йириклиги қуйидагича бўлганда, мм:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5 — 2 — 0,5 — 0,6 м
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-1 — 2 — 2,3 »
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэквивалент(тенг)диаметрли
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқум донлари — 1,1 — 1,3 мм
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишнормал режимда
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфильтрлаш тезлиги 5,5 — 6,5 м/ч
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишжадаллашган режимда
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфильтрлаш тезлиги — 6,5 — 7,5 ».
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.143. Бир вақтда ишловчи контактли префильтрлар ҳамда фильтрларни аралаштиришни жадал фильтрга узатишдан олдин назарга олишлозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСувни зарарсизлантириш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.144. Сувни зарарсизлантириш усулларини танлаш сув сарфи ва сифати, уни тозалаш самарадорлиги, келтирилиш шароитлари, етказиб бериш, реагентларни сақлаш, жараёнларни автоматлаштириш ҳамда машақкатли ишларни механизациялаш имкониятларини ҳисобга олган ҳолда ишлаб чиқиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСувни зарарсизлантириш учун ушбу бўлимда келтирилганлардан фарқли равишда, исталган бошқа усуллар, конструкциялар ўрнатиш фақат санитария-эпидемиологик хизмати идораларининг рухсати билан фойдаланиш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.145. Сувни зарарсизлантириш учун хлорли реагентларни тоза сув резервуарлардан олдин сув қувурларига киритишни назарда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.146. Сувни зарарсизлантириш учун жадал хлор меъёрини технологик қидирувлар маълумотлари асосида белгилаш лозим. Бундай маълумотлар бўлмаганда, олдиндан ҳисоб-китоблар учун юза сувларни тиндирилгандан кейин 2-3 мг/с, ер ости сувлари манбалари учун 0,7 — 1 мг/л қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚолдиқ эркин ва боғланган хлорнинг тўпланмасини OʻzDSt 950:2011 га мувофиқ қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Хўжалик-ичимлик эҳтиёжлари учун сув сиғимларида сақлашганда биттаси вақтинча ювиш ёки таъмирлаш хатларида ўчирилганда, қачон сувни хлор билан туташув вақти таъминланмаганда; хлор меъёрини меъёрий ишлатишдан икки марта ортиқ узатишни эътиборга олиш лозим. Бунга ортиқча хлор узатиш эҳтиётдаги хлорхонани ишга тушириш ҳисобига назарда тутиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.147. Хлор хўжалиги хлорни қабул қилишни, сақлашни, суюқ хлорни парланишини, газ холидаги хлорни меъёрлаб, хлорли сув ҳосил қилишни таъминлаши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишХлорли сувни ҳар қайси кириш ўрнига алоҳида узатиш лозим. Хлор хўжалигини алоҳида қурилган хлор сарфлойдиган омбор, парлантирувчи ва хлор меъёрлагичлар йиғилган хлорхоналарда жойлаштириш керак. Хлор сарфлойдиган омборларни алоҳида турувчи бинода ёки хлор меъёрлагичга ва хлор хўжалигининг (дам бергичлар, вентилятор камералари ва шунга ўхшаганлар) ёрдамчи хоналарига бириктириш рухсат этилади; бу борада у бошқа хоналардан тешиксиз девор билан ажратилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.148. Хлорни сарфлойдиган омборни 6.213 ва 6.214-бандларига мувофиқ лойиҳалаш жоиз. Асосланган ҳолда хлорхоналар таркибида хлор омборини назарга олмаслик мумкин; бу ҳолда хлор меъёрлагичда оғирлиги 70 кг дан ошмаган битта суюқ хлорли баллон ўрнатишга рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.149. Хлор буғлантиргични хлор омборида ёки хлор меъёрлаш хонасида жойлаштириш лозим. Хлорни буғлантириш махсус буғлантиргичларда ёки баллонларда (уларда хлор келтирилганда) олиб бориш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБуғлатгичга юбориладиган сув ҳарорати 1О-30°С атрофида бўлиши, бунда буғлатгичдаги сун ҳароратининг пасайиши 5°С дан ортиқ бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБуғлатгич сув ҳароратини, хлор ва сув босимини назорат этувчи конструкциялар билан жиҳозланган бўлиши лозим. Буғлатгичдан кейинги хлорхона биносидан ташқарида газсимон хлорни узатишда газни тозалаш учун конструкциялар, шунингдек ўзидан сўнг ҳавосиз бўшлиқ тутиб турувчи қопқоқлар, қайсики ташқи ҳавонинг пастроқ ҳароратида хлор суюқланмаслигини назарга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГазсимон хлор қувур ўтказгичининг узунлиги 1 км дан ошмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.150. Буғлатгич хлор меъёрлагичдан ташқари сув ўтказгич блокининг бошқа биноларида ёки хлор хўжалигининг ёрдамчи хоналарида жойлашган бўлса, деразасиз девор билан бошқа хоналардан ажратилган бўлиши, ташқарига иккита чиқиш йўли билан таъминланган, бу борада битта йўл йўлак орқали ўтиши керак. Хлор меъёрлагични чуқурлашган хоналарда жойлаштиришга рухсат этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.151. Хлорни меъёрлаш учун вакуумли автоматик хлорхоналардан фойдаланиш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишХлорхонага юбориладиган сув босимининг ҳисобий сарфи ва ундан кейинги хлорли сув босимини хлорхонанинг, шунингдек хлорни киритиш нуқтасига нисбатан жойлашганлиги тавсифи бўйича аниқлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишХлорхоналарда ростлашни қўлда бажаришга рухсат этилади, бунда хлор сарфи тортиш усули билан назорат қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.152. Бир хлор киритиш нуқтага захира хлорхоналар сонини қуйидагича қўллаш керак: 1-2 та ишчи хлорхонага — 1, 2 тадан ортиқ — 2.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИккита хлор киритиш нуқтага умумий эҳтиёт хлорхонани назарда тутиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБитта хлорли сув қувур ўтказгичга 2 та ва ундан ортиқ ишловчи пуркагич конструкцияли хлорхоналар рухсат этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.153. Суюқ ва газсимон хлорни жўнатиш учун хлор ўтказгичларни чоксиз пўлат қувурлардан бажариш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишХлор ўтказгичлар сонини иккита қилиб қабул қилиш керак улардан биттаси захирадаги.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишХлор ўтказгич ва уларнинг ўзагини ишчи босими 1,6 МПа (16 кгс/см2) ва синаш босимларини 2,3 МПа (23 кгс/см2)қийматларда назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишХлор ўтказгичларни бинолар ичида девор ва столларга ўрнатилган таянчларга; бино ташқарисида эса қуёш нури таъсиридан муҳофазаланган эстакадаларга маҳкамланиши лозим. Хлор ўтказгичларни перхлорвинилли сирли бўёқ билан бўяш керак. Қувурларни бирлаштиришда пайвандлаш ёки улагичлар, ёки бўлмаса зангламайдиган пўлатдан болт ва хлорга чидамли қистирмаларни (паронит) қўллаган ҳолда, «бўртиқ-ботиқ» турдага юзага зичлагич гардишлардан фойдаланиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСуюқ хлорли қувур ўтказгичлар хлорли идиш томонга қараб 0,01 нишабга эга бўлиши, бунда хлор ўтказгичдан гидравлик ёки газли тикиш пайдо бўлиши мумкин бўлган жойлар бўлмаслига керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишХлор ўтказгич диаметрини хлорнинг ҳисобий сарфи коэффициентини 3, суюқ хлорни ҳажмий оғирлиги 1,4 т/м3, газсимон — 0,0032 т/м3, суюқ хлорнинг қувур ўтказгичдага тезлиги 0,8 м/сек, газсимон учун 2,5 — 3,5 м/сек қабул қилиб ҳисоблаган ҳолда назарда тутиш лозим. Бунда хлор ўтказгичнинг диаметри 80 мм дан ортиқ бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚути ёки баллонни қайта ёқишда тизимдан газсимон хлорни йўқотиш учун конструкцияларни назарга олиш зарур, шунингдек қувур ўтказгичдан ва парлатгичдан уч хлорли азотни кетма-кет йўқотиш учун, бунда қуруқ сиқилган азот, ҳаво ва бошқалардан фойдаланиш тавсия этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишПуркатгич маҳсулотларни аралашмайдиган эритма орқали ўтказиш йўли билан зарарсизлантириш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.154. Хлорли сув учун қувур ўтказгичларни занглашга чидамли ашёлардан: резина, зичлиги юқори бўлган полиэтилен, поливинилхлор ва бошқалардан тайёрланишни назарга олиш лозим. Бино ичидаги хлорли сувнинг қувур ўтказгичларини полда ўрнатиладиган сунъий ариқчарда ётқизиш ёки таянчларга ва яхлит тирговучларга маҳкамлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБинодан ташқарида хлорли сув қувур ўтказгичларини ерости сунъий ариқларда ёки зангга чидамли ғилоф-қувурларда ётқизиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСунъий ариқларда ва ғилоф-қувурларда иссиқлик узатувчидан ташқари бошқа вазифалар учун қувур ўтказгичларда ётқизиш рухсат этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚувурлар ҳароратини мувозонатлаштириш, шунингдек ғилофқувурлардаги ва сунъий ариқлардаги қувурларни алмаштириш имконини кўриб чиқиш зарурдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишХлорли сув ташқи қувур ўтказгичларда қудуқларни назарда тутиш, қайсики уларда ғилоф-қувурлар узилиб, хлорли сув оқишини кузатиш учун имконият бўлади, бунда қудуқлар туби кимёвий чидамли сирли қоплам билан қопланиши лозим. Қудуқлар орасидаги масофа 30 м дан ортиқ бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИссиқлик узатувчисиз ғилоф-қувур тубининг чуқурлиги тупроқ қатламининг музлаш чуқурлигидан кам бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.155. Доимий фаолиятидаги хлор омбори ва хлор меъёрлагичлар шамоллатиш тизимдаридан ҳаво атмосферага қувур орқали чиқариб юборилади, қувур баландлиги 14.38-бандига мувофиқ аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЗарурат бўлганда, ҳисоб-китоблар орқали аниқланганда, вентилятор чиқариб ташлаётган ҳавони тозалашни эътиборга олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишХлор учун қутилар омборида носозликда албатта ҳавони тозалаш, бунда носозликда вентилятор чиқарадиган ҳаводаги хлорнинг жамланмаси тарқалаётган юзаси ҳамда пол юзасидан жадал парланиши 5-6 кг/с.м2 бўлган бир хлор қутисидан тарқалаётган юзасини аниқлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.156. Ҳавони тозалаш учун баландлиги 3 м дан кам бўлмаган суғоришда ишлатиладиган чанг тозалагичлар, 1,2 м/сек дан ортиқ бўлмаган ҳаво ҳаракати тезлигини 20 м3/(с.м2) дан кам бўлмаган суғориш жадаллигини қабул қилиш керак. Чанг тозалагич кийгизмаси хлорли сув таъсирига бардошли ашёлардан ишланган бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧанг тозалагични суғоришда аралашмайдиган эритмаларни (сувли эритма — 3% сода ва 2% натрий гипосульфити) эътиборга олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.157. Натрий гипохлоритни электролитик тайёрлашни ош тузи эритмасидан ёки сув тайёрлаш станцияларида хлор сарфи 80 кг/сут гача бўлган, таркибида хлоридлар 40 г/л дан кам бўлмаган табиий маъданли сувлардан фойдаланиш жоиздир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.158. Тузларни 6.215-бандига мувофиқ сақлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТузни қуруқ сақлашда унинг тўйинган эритмасини олиш учун сарфланувчи идишлар назарда тутилади ва улар электролих хонасида сақланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўйинган ош тузи эритмасини олиш учун эритма идишлар сонини иккитадан кам қабул қилмаслиқ бунда идишларнинг умумий сиғими битта электролизлагични 24 соатдан кам бўлмаган иши учун туз эритмаси захирасини таъминлаши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.159. Электролизлагичлар қуруқ иситиладиган хоналарда жойлаштирилиши лозим. Уларни электролизнинг бошқа жиҳозлари билан бир хонада ўрнатишга рухсат этилади. Электролизлагичлар сони учтадан ортиқ бўлмаслиги, улардан бири — захира учун бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭлектролизлагичлар гипохлоритни йиғувчи идишга ўзи оқиб чиқишини ҳисобга олган ҳолда жойлаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.160. Гипохлорит йиғувчи идишнинг сиғими битта электролизлагични 12 соатдан кам бўлмаган вақт давомида тўхтовсиз ишини таъминлаши керак. Йиғувчи идиш шамоллатиладиган хоналарда жойлаштирилиши лозим. Сув ўтказиш ва оқим сувларни улар ювилгандан ҳамда бўшатилгандан сўнг чиқариб ташлаш таъминланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.161. Кальций гипохлоритининг кукунсимон аралашмасини тайёрлаш учун 1% ли қуюқликдаги ва бир суткада иккита тайёргарликдан келиб чиққан ҳолда сарфланадиган идишнинг (иккитадан кам эмас) умумий сиғимини аниқлаш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИдишлар аралаштиргичлар билан жиҳозланган бўлиши керак. Гипохлоритни меъёрлаш учун тиндирилган эритмани қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВақти-вақти билан идишлар ва меъёрлагичлардан чўкиндиларни чиқариб ташлашни назарда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.162. Туз эритмалари ва гипохлоритлар учун идишлар ҳамда қувур ўтказгичлар емирилишга чидамли ашёлардан тайёрланган ёки емирилишга қарши қопламалар билан қопланган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.163. Сувни тўғри электролиз билан зарарсизлантиришда станциялар қуввати 5 минг м3/сут гача бўлган 20 мг/л дан кам бўлмаган ва қаттиқлиги 7 мг-экв/л дан ортиқ бўлмаган хлоридларни қабул қилиш жоиз.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.164. Тўғри электролиз билан сувни зарарсизлантириш учун конструкцияларни фильтрланган сув сиғимига сув узатувчи қувур ўтказгич ёнидаги хонага ўрнатиш лозим. Битта конструкцияни албатта захира учун эътиборга олиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.165. Сувни хлорлаб зарарсизлантиришда ва хлорфенол ҳидланишининг олдини олишда станцияларда сувга газсимон аммиак (аммиаклаш учун конструкция) узатиш учун конструкцияни назарда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАсослаб берилган ҳолда, аммиакнинг бактерияларга қарши таъсирини давомийлигини ошириш учун ҳам аммиак қўллаш рухсат этилади, масалан, узоқ сақлаш ёки сувни ташишда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.166. Аммиакни сарфлаш омборларида баллонларда ёки юк қутиларида сақлаш лозим. Аммиак хўжалиги жиҳозларини портлаш хавфсизлиги чоралари билан бажариш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАммиак хўжалиги худди хлорникига ўхшаб ташкил этилиши ва алоҳида хоналарда жойлашиши лозим. Аммиаклаш конструкцияларини хлор хўжалиги бинолари билан бирлаштириш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАммиакни меъёрлаш конструкцияларини 6.151, 6.152-бандларига мувофиқ лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАммиакни фильтрланган фенолли сувга хлорли реагентларни киритишдан 2-3 дақиқа олдин киритиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.167. Хлор ёки гипохлоритни сув билан туташув олдидан аралашиб, то яқиндаги истеъмолчига сув етиб бориш давомийлигини OʻzDSt 950:2011 га мувофиқ равишда қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишХлор таркибли реагентларни сув билан туташтиришни тоза сув сиғимларида ёки туташув сиғимларида амалга ошириш лозим. Йўлда сув олиниши истисно бўлса, сув ўтказгичларда туташув давомийлигини ҳисобга олиш рухсат этилади. Сиғимдан кейинги захирадаги сувдаги қолдиқ хлор қуюқлиги 0,2 — 0,5 мг/л атрофида, боҒловчи хлор қуюқлиги эса (сувни аммонийлаш олиб борилганда) — 0,8 мг/л дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.168. Сувни бактерияларга қарши нурлаш ёрдамида зарарсизлантиришни локал объектлар ерости сувлари учун сувнинг физик-кимёвий кўрсаткичлари бўйича OʻzDSt 950:2011 талабларини доимий таъминлаш шарти билан қўллаш жоиз.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШундай экан, қайта ишланаётган сувнинг хос рақами 1000 бирлик/л, таркибидаги темир 0,3 мг/л дан ортиқ бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.169. Бактерияларга қарши ишчи конструкциялар сонини уларнинг ҳужжатий қувватларидан келиб ЧИққаН ҳолда аниқлаш лозим. Бу борада ишчи конструкциялар сони бештадан кўп бўлмаслиги керак захира учун — битта олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.170. Бактерияларга қарши конструкциялар асосан, бевосита истеъмолчилар тармоқларига узатиладиган сувдан олдин босимли ёки қувур ўтказгичлардан сурадиган насослардан олдин жойлаштирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.171. Асослаб берилган ҳолда, сувни зарарсизлантиришда озонлардан фойдаланишга рухсат этилади. Озонлаштириш конструкцияларини лойиҳалашда озонни ва озон-ҳавонинг сув билан аралашмасини синтезлаш конструкцияларини эътиборга олиш лозим. Зарарсизлантириш учун озоннинг зарурий меъёрини ер ости сув манбалари учун — 0,75 — 1 мг/л, фильтрланган сувлар учун — 3 мг/л қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОрганик моддалар, таъм ва ҳидларни йўқотиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.172. Сувни анъанавий усуллар билан тозалашда: оқибатда тиндириб ва фильтрлаб коагулянтлашда органик моддалар йўқолиши содир бўлади. Бунда 36-жадвалда келтирилган натижаларга эришилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш36-жадвал | ||
Коагулянт дозаси, мг/л | ККЭ, мгО/л | Органик моддалар камайиши самарадорлиги, % |
10 | до 10 | 10 — 25 |
20 | до 10 | 10 — 37 |
10 | 16 — 20 | 20 — 30 |
20 | 16 — 20 | 40 — 45 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКБЭтўлиқ бўйича коагулянтлаш, тиндириш ва фильтрлашдаги тозалаш самараси 10 — 30 % ни ташкил этади. Қўшимча хлор билан қайта ишлаганда, КБЭтўлиқ бўйича тозалаш самараси 70 — 75 % ни ташкил этади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.172.1. Эришилган самаралар етарли даражада бўлмаса, сувга махсус ишлов бериш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.172.2. Органик моддаларни йўқотиш, шунингдек таъмининг кескинлиги ва ҳидларни камайтириш учун сувга махсус ишлов беришда уни тез-тез тиклаш ёки алмаштириш, сувни доналанган фаол фильтрларда фильтрлаш йўли билан амалга оширилувчи моддалар ютилиши — оксидланишни қабул қилиш жоиз.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚисқа муддат ичида жадал кўмирдан фойдаланиш асослаб берилган ҳолатларда уларни кукунсимон шаклда сувга коагулянтлаб қайта ишлаш ёки фильтрдан олдин қўшиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: 1. Сувда енгил оксидланадиган органик моддалар жамланганлиги унчалик катга бўлмаса, санитария-эпидемиология хизмати идоралари билан келишилган ҳолда оксидланиш натижасида нисбатан танага ёпишувчи ва маҳсулотларга нисбатан зарарли заҳарли моддалар ажралиб чиқмаслик шартига кўра битта оксидланишни ютилишсиз тозалашни қабул қилиш рухсат этилади..
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Реагентларни киритиш ва меъёрлаш қоидалари, шунингдек қурилмаларни ҳисобий катталикларини тақдим этилаётган F-иловага мувофиқ қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУзун сув ўтказгичлар бўйлаб сувни транспортировка қилиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.173. Ичимлик сувини асраш ва сув ўтказгичларда ички юза сувларни биологик ўсимликлар ўсиб кетишидан муҳофазалаш учун хлор қолдиғи қолиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚувур ўтказгичларнинг маълум қисмининг узунлигини олдиндан ҳисоблаш учун технологик қидирувлар ҳисоблари бўлмаса, қайсики қолдиқ хлор 50 — 70 км ни ташкил этади (кичик қиймат бир марта хлорлаш, каттаси эса қўшимча аммиак киритилиши учун).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКиритиладиган аммиакнинг миқдори табиий сувдаги аммиак миқдорига боғлиқ. Аммиак билан хлорнинг умумий меъёрининг нисбати 1:3 — 1:6 ни ташкил этиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚачонки сув ўтказгичнинг умумий узунлиги кўрсатилган катталикдан ошиб кетган ҳолларда, қўшимча хлорлаш зарурдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишПўлат ва чўян увурлар зангини (коррозиясини) бартараф этиш учун сувга барқарорлаштирувчи ишлов бериш ва ингибиторлар билан ишлов бериш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.174. Ушбу бўлимдаги кўрсатмалар технологик аппаратларни совутиш учун ишлатилмайдиган хўжалик-ичимлик ва ишлаб чиқариш сув қувурларидаги сувга ишлов беришга тегишлидир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: 1. Ушбу бўлимда иссиқ сув таъминоти ва иссиклиқ таъминоти тизимлари учун емирилишдан ҳамда ўсимликлардан муҳофазалаш учун сувни қайта ишлаш усуллари курилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Айланма совутиш сувларини қайта ишлашни 11-бўлимга мувофиқ бажариш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.175. Сув қувурларни ва ускуналарни емирилишдан ҳамда чўқиндилар ҳосил бўлишидан муҳофазалаш учун сувнинг барқарорлигини баҳоловчи сувни барқарорлаштирувчи ишлов беришни назарда тутиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСувнинг барқарорлик баҳосини «карбонатли синовлар» усули бўйича технологик таҳлил асосида олиб бориш лозим. Барқарорликнинг технологик тадқиқотлари маълумотлари бўлмаган тақдирда сув сифатини баҳолаш учун тавсия этилаётган G-иловада келтирилган қўлланмалар бўйича аниқлаш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСувга ишлов бериб барқарорлаштириш усулларини ва ҳисобий ўлчамларини тавсия этилаётган G-иловага мувофиқ қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСувни темирсизлантириш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.176. Сувни темирсизлантириш усуллари, ҳисобий ўлчамлари ва реагентлар меъёрларини бевосита сув таьминоти манбаларида бажарилган технологик қидирувлар натижалари асосида қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.177. Ер ости сувларини темирсизлантиришни олдиндан сувга ишлов беришни бирон усули билан фильтрлашни биргалиқда олиб бориб, шамоллатишни соддалаштириш, махсус конструкцияларда шамоллатиш, оксидловчи-реагентларни киритиш, шунингдек ички қатламга тебратиш ёрдамида таркибида кислород бўлган сувни қудуқлар атрофида сунъий оксидловчи геокимёвий тўсиқлар барпо қилиш йўли билан қайта ишлашни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.177.1. Ички қатламни темирсизлантириш технологияси таркибида кислород бўлган сувни истеъмолчига узатиш сингари унинг тебратиш имкониятларини таъминлаш мақсадида махсус жиҳозланган бурғиланган артезиан қудуқлар оғзини ўрнатишни назарда тутади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСувни кислород билан бевосита бурғиланган қудуқлар шийпонида тўйинтирилгани каби худди шундай, масалан, эжекторли босимли конструкциялар ёрдамида сув тайёрлашнинг марказлашган тугунларида олиб борилиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТаркибида кислород бўлган тебратилувчи сув ҳажми истеъмолчига узатилувчи сув сарфининг 10% ни ташкил этади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.177.2. 2 — 5 та бурғиланган қудуқлардан иборат, унча катта бўлмаган сув тўсқичлардаги ички қатламли темирсизлантириш сувли қатламда темир таркиби донали: қумлар, қумтошлар, шағал жинслардан ташкил топган 10 мг/л гача темир бўлганда қўлланилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш*Эслатма. Асослаб берилган ҳолларда, СЭС органлари билан келишилган равишда бошқа усулларни қўллашга рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.178. Соддалашган шамоллатишни сув сифатининг қуйидаги кўрсаткичларида қўллашга рухсат этилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштемир (умумий) миқдори — 10 мг/л гача,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшу жумладан икки валентли (Ғe2+) — камида 70%;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишрН — камида 6,8;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишишқорлиги — камида (1+Ғe2+/28) мг-экв/л;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсероводород миқдори — камида 2 мг/л.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.179. Соддалашган шамоллатишни сувни кармонга ёки очиқ фильтрнинг марказий сунъий ариғига (қуйилиш баландлиги сув сатҳидан 0,5-0,6 м юқорида) қуйилишини назарда тутмоқ лозим. Босимли фильтрни қўллашда узатувчи қувур ўтказгичга ҳаво юборишни назарда тутиш керак. (1 г оксидланган темирга 2 л ҳаво сарфланади).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДастлабки таркибида эркин углерод миқдорининг 40 мг/л дан ва сероводороднинг 0,5 мг/л дан ортиқлигини эътиборга олиб, босимли фильтрдан олдин қувур ўтказгичга сувни ҳаво юбормасдан унга эркин қуйилувчи оралиқ сиғимини назарда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.180. Махсус конструкцияларда шамоллатиш (аэраторларда) ёки оксидловчи реагентларни киритиш йўқотилаётган темир миқдорини ошириш ва сув рН кўрсаткичини кўтариш зарурати бўлганда қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВентиляторларнинг (аэраторларнинг) тузилиши ва ҳисобий ўлчамларини дегазаторларга ўхшаш тавсия этилаётган G-иловага биноан қабул қилиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.181. Оксидловчи реагентларнинг ҳисобий дозаларини қуйидагича қабул қилиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишхлор Дҳ мг/л:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДх = О,7 (Fe2+); (28)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкалий перманганати Дп, мг/л, КМnО4 бўйича ҳисоблаганда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДп = (Fe2+). (29)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОксидловчи реагентларни узатувчи қувур ўтказгичга фильтрдан олдин киритиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.182. Ер ости сувларини темирсизлантириш учун фильтрлар тузилишини сувни тиндирувчи фильтрлар сингари қабул қилиш керак: сизгувчи қатлам тавсифи ва соддалашган шамоллатишда фильтр тезлигини 37-жадвал, вентилятор (аэратор) ёки оксидловчи реагентларни киритишда 28-жадвал бўйича қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.183. Юза манбалари сувларини темирсизлантириш бир вақтнинг ўзида уни тиндирилганлиги ва тиниқлаштирилганлиги (6.2 — 6.117-бандлар) билан кўриб чиқиш, бунда оҳак меьёрини, Ди, мг/л, СаО бўйича ҳисоблаб, қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДи = 28 (CO2/22 + Fe2+ + / 28 + Дк/ек), (30)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда, СО2 — дастлабки сувда эркин икки оксидли углерод миқдори, мг/л;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишFe2+ — дастлабки сувда икки валентли темир миқдори, мг/л;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДк — коагулянт дозаси (сувсиз модда бўйича), мг/л;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишек — коагулянтнинг (сувсиз) эквивалент массаси, мг/мг-экв.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.184. Ювилган сувлардан қайта фойдаланиш тизими ва чўкиндиларни қайта ишлаш станпияларини темирсизлантириш учун 6.197 — 6.202-бандларга мувофиқ қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш37-жадвал | |||||
Соддалашган аэрация ёрдамида сувни темирсизлантиришда фильтрланадиган қатламларнинг тавсифлари | Фильтрлашнинг ҳисобий тезлиги, м/ч | ||||
доналарнинг минимал диаметри, мм | доналарнинг максимал диаметри, мм | доналарнинг эквивалент диаметри, мм | ҳар хиллик коэффициенти | қатлам баландлиги, мм | |
0,8 | 1,8 | 0,9-1,0 | 1,5 — 2 | 1000 | 5 — 7 |
1 | 2 | 1,2-1,3 | 1,5 — 2 | 1200 | 7 — 10 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: 1. Сув таркибида сероводород, аммонийли азот ва кремний кислотасининг SiО2 бўйича миқдори 15 мг/л дан opmuқ бўлса, фильтрлаш тезлигининг nacmpoқ қийматларини қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Фильтрлар сонини камида иккитадан иборат қилиб қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Унумдорлиги 100 куб. м/сут. гача ва босимли фильтлари мавжуд станциялар учун, асослаб берилган ҳолда, битта фильтрдан фойдаланишга рухсат берилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСувни фторлаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.185. Хўжалик-ичимлик эҳтиёжлари учун сувни фторлаш заруратини ҳар қайси алоҳида ҳолларда ҳам санитария-эпидемиалогия хизмати идоралари томонидан аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСувни фторлаш конструкцияларини лойиҳалашни Н-иловага мувофиқ бажариш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСувдан марганец, фтор ва сероводородни чиқариб ташлаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.186. Сув тозалаш усулларини танлаш, иншоотларнинг ҳисобий ўлчамларини, шунингдек реагентларнинг турлари ва меъёрларини бевосита сув таъминоти манбаларида (таркибида ортиқча марганец ва сероводород бўлган сув учун) ўтказиладиган технологик қидирувлар асосида амалга ошириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМарганец ва темир биргалиқда учрайдиган ерости сувларидан фойдаланишда қўшимча реагентлар қўлланмаган ҳолда бевосита темирсизлантириш жараёнида марганецни йўқотиш имконини текшириб кўриш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.187. Сувдан марганец, шунингдек темир, сероводородни йўқотиш ва таркибидаги органик моддаларни камайтириш учун калий перманганатини сўнгида флокулянтлар ёки коагулянтлар билан меьёрлашда фойдаланилади. Калий перманганат дозаси қуйидагича:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДкмп04 = 2 мг/л * 1 мг * MnО42+ + га
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИншоотлар таркиби: қориштиргичлар, фильтрлар. Лойқалиги 20 мг/л дан ортиқ бўлса, реагентлар киритилишидан ҳосил бўлишини истисно этган ҳолда, тиндиргичлар назарда тутилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМарганецни биологик йўқотишни унинг дастлабки таркибидаги туз 0,5 мг/л гача, I = 80-30°С, рН=7-9 бўлганда амалга ошириш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИншоотлар таркиби: биологик оксидлаш реактори, фильтрлар, сувни зарарсизлантириш учун конструкция.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРеакторлардаги солиштирма гидравлик куч 210 м3/м2 сут.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲавонинг солиштирма сарфи 2 м3/м3
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЖадал фильтрлар, тўлдиргичлар йириклиги 0,8 — 1,8 мм, қатлам қалинлиги 1,5 м дан ортиқ. Фильтрлаш тезлиги V = 5 м/с.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.188. Сувни фторсизлантиришни тиндиргичда коагулянтлаш ёки жадаллаштирилган алюминий оксидини қўллаган ҳолда, юттириш усулларини олиб бориш, сувни барқарорлаш учун ишқорлаш назарда тутилади. Фаоллаштирилган алюминий олтингугурт оксидининг солиштирма сарфи — энг оптимал коагулянтларда
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишрН = 5,5 Даю= 30 мг/л, рН = 7,5 бўлганда Даю= 60 мг/л 1 мг фторга.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.189. Сувни фторсизлантириб, фильтрлашдан сўнг жадаллаштирилган алюминий оксидини тиклаш алюминий олтингугурт оксиди билан амалга оширилади. Бир ойда бир марта алюминий олтингугурт оксиди билан тиклашдан аввал юклагичларни 2% ли Nа2СО3 содали эритма билан ювилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЙириклига 1 — 3 мм доналарни ютилишнинг алмаштириш сиғими 1,95 кг фторга 1 т жадаллаштирилган алюминий оксидини ташкил қилади, энг оптимал рН = 5,5; рН ни ортиши алмаштириш сиғимини пасайишига олиб келади, рН = 8,0 — 1 кг — 1 т юклагичга мувофиқдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСувни коагулянтлашда фтор 5 мг/л гача ташкил этса, фильтрлаш усулида фторнинг жамланганлиги 10 мг/л гача бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.190. Сувни сероводороддан тозалаш учун шамоллатиш (аэрация), кимёвий ва биологик усулларни қўллаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШамоллатиш (аэрация) усули — рН < 6,0 ва сероводород миқдори 3 мг/л гача бўлганда қўллаш мақсадга мувофиқдир. Иншоотлар таркиби: вентилятор (аэраторлар), зарарсизлантирувчи конструкциялар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКимёвий усул. Сероводородни хлор билан оксидлаш, сўнгра алюминий олтингугурт оксиди билан коагулянтлаш ва фильтрлаш. Сероводороднинг миқдори 6 мг/л гача бўлганда қўлланилади. 1 мг сероводородга хлор дозаси МС1 = 5 мг/л.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.191. Биологик усул — сероводородни реакторда майда организмлар билан биологик оксидлаш, жадал балчиқларни фильтрлардан йўқотиш, сувни зарарсизлантириш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБиологак усулни сероводороднинг миқдори 50 мг/л гача; 1°= 80 — 30°С, рН=7-9 бўлганда қўллаш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСероводород миқдори 5 мг/л гача бўлганда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРеакторнинг солиштирма гидравлик кучи 210 м3/м2 сут.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲавонинг солиштирма сарфи 2 м3/м3.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЖадал фильтрлар, юклагичнинг йириклиги 0,5 — 1,5 мм, қатлам қалинлигидан ортиқ. Фильтрлаш тезлига V = 5 м/с.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСувни юмшатиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.192. Сувни юмшатиш учун қуйидаги усулларни қўллаш лозим: карбонат қаттиқлигини бартараф этиш учун — оҳаклаш водородкатионитли «очиққан»лик билан юмшатиб, катионитли тиклаш билан карбонатни йўқотиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкарбонатли ва карбонатсиз қаттиқликни бартараф этиш учун — оҳаксодали, натрий-катионитли ёки водород-натрий-катионитли юмшатиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.193. Ер ости сувларини юмшатишда катионитли усулни қўллаш лозим; юза сувларини юмшатиш учун, қачонки бир вақтнинг ўзида сувни тиндириш ҳам талаб этилса, оҳакли ёки оҳак-содали сувни чуқур юмшатиш заруратида эса — сўнгида катионлаш усулини қўлланилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишХўжалик-ичимлик эҳтиёжлари учун сувларни юмшатишда реагент усуллари (оҳакли ёки оҳак-содали) ва қисман Nа-катионлаш усули қўлланилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕр ости сувларини реагентли юмшатишни юмшатиш конструкцияларида ҳосил бўлган чиқинди ва чўкиндилардан тозалашни ҳисобга олиб қўллаш лозимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.194. Юмшатиш усуллари ва конструкцияларнинг ҳисобий ўлчамларини тавсия этилаётган I-иловага мувофиқ қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСувни чучуклантириш ва тузсизлантириш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.195. Сувни чучуклантириш ва тузсизлантириш усулларини олдиндан танлашда 38-жадвалдаги маълумотларни қўллашга рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш38-жадвал | ||
Сувни чучуклантириш ва тузсизлантириш усуллари | Тузли сувлар, мг/л | |
дастлабки | чучуклантирилган ва тузсизлантирилган | |
Ионли алмашув | 2000 гача | 0,1 — 20 |
Дистилляция | 10 000 дан ортиқ | 0,5 — 50 |
Электродиализ | 15 000 гача | камида 500 |
Қайтма осмос (гиперфильтрлаш) | 40 000 гача | 10 — 1000 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.196. Сувни ион алмашиш ва электродиализ билан чучуклантириш ҳамда тузсизлантириш конструкцияларини лойиҳалаш учун тавсия этилаётган J-иловада келтирилган маълумот ва ҳисобий ўлчамлар кўрсатмаларига мувофиқ қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЮвиш сувларига ишлов бериш ва сув тайёрлаш станциялари чўкиндилари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.197. Ушбу бўлимдаги талаблар ерости сувларини тиндириш, темирсизлантириш ва реагентлар билан юмшатиш станцияларига тааллуқлидир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.198. Сувни тиндириш ва темирсизлантириш станцияларида фильтр иншоотларда ювилган сувларни фильтрлашда уларни тиндириб қўйиш лозим. Тиндирилган сувни бир маромда қориштиргичдан олдин қувур ўтказгичларга ёки қориштиргичларга чиқариб олиш зарур. 6.132-бандидаги талабларни ҳисобга олган ҳолда, тиндирилган сувни туташув тиндиргичларда фойдаланиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСувни тиндириш станцияларида тиндириб, кейинчалик фильтрлаш билан ва ювилган сувларни реагентли юмшатиш станцияларида сувни сифатига кўра тиндириб ёки тиндирмасдан бир маромда қориштиргичлардан олдин қувур ўтказгичларга ёки қориштиргичларга чиқариб бориш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.199. Фильтрларни ёки туташув тиндиргичларни ювишда чиқадиган қумларни тутиб қалиш учун қум тутгичларни назарга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.200. Барча тиндириш иншоотлари ва реагент хўжалигининг чўкиндиларини сувсизлантириш ҳамда олдиндан қуюқлаштириб ёки усиз тўплаш учун йуналтириш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧўкиндиларни қуюқлаштириш ва сувсизлантириш жараёнида чиққан тиндирилган сувни қориштиргичдан алдинги қувур ўтказгичга ёки қориштиргичга йуналтириш, шунингдек уни 6.4-банди кўрсатмаларини ҳисобга олган ҳолда, сув оқимига ёки сув ҳавзасига, ёки бўлмаса канализациянинг тозалаш иншоотларига чиқариб ташлаш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚайтадан фойдаланилаётган сув дастлаб олдиндан хлорланмаган бўлса, уни 2 дан 4 мг/л гача меъёрда хлорлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.201. Ювилган сувларни ва чўкиндиларни қайта ишлашнинг технологик схемасида қуйидаги иншоотларни: сиғимлар, тиндиргичлар, қориштиргичлар, (зарурат бўлса) тўшагичлар ёки чўкиндиларни музлатиш ва қуритиш майдончаларини назарга олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАсослаб берилган тақдирда чўкиндилардан коагулянтларни қайта тиклаш ва қуритишнинг механик усулларини қўллаш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.202. Ювилган сувларни ва чўкиндиларни қайта ишлаш учун иншоотларни ҳисобий ўлчамларини ва шароитларини тақдим этилаётган К-илавага мувофиқ қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув тайёрлаш станцияларининг ёрдамчи иморатлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.203. Сув тайёрлаш биноларида лаборатариялар, устахоналар, маиший ва бошқа ёрдамчи иморатларни назарда тутиш зарурдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИморатлар таркиби ва юзаларини станцияларнинг вазифаси ва қувватига, шунингдек сув таъминоти манбаларига кўра қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишХўжалик-ичимлик эҳтиёжларига сув тайёрлаш станциялари учун сув таъминотининг юза манбалардан иморатлар таркиби ва юзасини 39-жадвал бўйича қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш39-жадвал | |||||
Иморатлар | Станциялар унумдорлиги қуйидагича бўлганда, м3/сут, лабораториялар ва ёрдамчи хоналар юзалари, м2 | ||||
3000дан кам | 3000 — 10000 | 10000 — 50000 | 50000 — 100000 | 100000 — 300000 | |
1. Кимёвий лаборатория | 30 | 30 | 40 | 40 | 2 хона 40 ва 20 |
2. Вазн ўлчаш хонаси | - | - | 6 | 6 | 8 |
3. Бактериологик лабораторияси автоклав хонаси | 20 | 20 | 20 | 30 | 2 хона 20 ва 20 |
4. Хом ашё қайнатиш ва ювиш | 10 | 10 | 10 | 15 | 15 |
5. Гидробиологик тадқиқотлар хонаси (сув манбалари микрофлорага бой бўлганда) | - | - | 8 | 12 | 15 |
6. Идишлар ва реактивларни сақлаш хонаси | 10 | 10 | 10 | 15 | 20 |
7. Лаборатория мудири кабинети | - | - | 8 | 10 | 12 |
8. Маҳаллий бошқарув пункти | Диспетчерлаштириш ва автоматлаштириш лойиҳаси бўйича тайинланади | ||||
9. Навбатчи ходимлар хонаси | 8 | 10 | 15 | 20 | 25 |
1О. Назорат лабораторияси | - | 10 | 10 | 15 | 15 |
11. Станция бошлиғи кабинети | 6 | 6 | 15 | 15 | 25 |
12. Майда ускуналар ва асбобларни жорий таъмирлаш устахонаси | 10 | 10 | 15 | 20 | 25 |
13. Гардероб, душ ва санитария-техник шохобчаси | ШНК 2.09.04 бўйича | ||||
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма. 1. Жадвалда кўрсатuлган лабораториялар ва ёрдамчи хоналар юзаларини uморатларнинг қурилиш ечuмларига нисбатан 15% гача ўзгартиришга рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Сув сифатининг марказлашган назоратида лабораториялар ва ёрдамчи хоналар таркиби санитария-эпидемиологuя хизмати органлари билан келишув бўйича камайтирилиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Ер ости суви истеъмолчиларга ишлов беришсиз, хлор ёрдамида зарарсизлантириб узатилишида қолдиқ хлор миқдорини таҳлил қилиш учун юзаси 6 м2га тенг битта хона бўлишини назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУнумдорлиги 300000 м3/сут. дан юқори бўлган станциялар учун ҳар бир алоҳида ҳолатда хоналар таркибини аниқлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРеагентлар ва фильтрловчи материаллар омборлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.204. Реагентлар омборларини 30 суткали захираларни сақлашга ҳисоблаш, реагентларни энг кўп истеьмоли даври бўйича ҳисобга олиш, лекин бир марталик келтирилган ҳажмдан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: 1. Асослаб берилган ҳолда омбор ҳажмини бошқа сақлаш муддатлари учун ҳам қабул қилишга рухсат этилади, лекин 15 суткадан кам бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Марказлашган омборлар мавжуд бўлса, омборлар ҳажми сув тайёрлаш станцияларида 7 суткадан кам бўлмаган сақлаш муддатини қабул қилишга рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Бир мартали етказиб беришлар шартлари хлор омборларига тарқалмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Ушбу бўлимдаги талаблар асосий омборларни лойиҳалаш учун тааллуқли эмас.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.205. Омбор реагент турига кўра қуруқ ёки қуюқлаштирилган ҳўл қоришма турида сақлашни лойиҳалаш лозим. Бир бор туширилган ҳажм, ҳўл ҳолда сақланувчи 30 суткали реагентга бўлган эҳтиёждан ортиб кетса, қўшимча бир қисм реагентларни қуруқ ҳолда сақлаш омборини қуришга рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРеагентлар ва бошқа кимёвий моддалар омборларини жойлаштириш жойини аниқлашда Ўзбекистон Республикасининг «Муҳофазаланадиган табиий ҳудудлар тўғрисида»ги Қонуни талабларига амал қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.206. Реагентларни қуруқ ҳолда сақлаш ёпиқ омборларда назарда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКоагулянтлар сақланувчи омбор юзасини белгиашда қатлам баландлигини 2 м, оҳак учун — 1,5 м; механизмлар билан текширишда қатлам баландлиги оширилиши мумкин: коагулянт 3,5 м гача; оҳак — 2,5 м гача.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕтказиб берувчи завод томонидан реагентлар қадоқлаб идишларда сақланадиган бўлса, идишларда сақлашни кўриб чиқиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишПолиакриламидни музлатиб, 6 ойдан ортиқ сақлаш, хлорли темир ва натрий силикати зичлаб беркитилган идишларини очиш рухсат этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.207. Коагулянтларни эритма идишларида ҳўл ҳолда сақлашда, улардан қуюқлаштирилган эритма (15 — 20%) олинишида идишлар тузилиши ва реагент эритмалар қуюқлигига кўра 1 т тозаланмаган коагулянтга 2,2 — 2,5 м3, 1 т тозаланган коагулянтга 1,9 — 2,2 м3 ҳисобида идишлар ҳажмини белгилаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭритма идишларининг умумий сиғими бир марта келтирилган реагентлар ҳажми билан мувофиқлашган бўлиши керак. Эритма идишлари сони учтадан кам бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.208. Ойлик ишлатилган коагулянт ҳажмидан ортиқроқ реагент қисми бир бор келтирилган реагентни қуюқлашган эритмаси идиш-сақлагичларда сақланиши зарур, қайсики унинг ҳажми 1 т коагулянтга 1,5 — 1,7 м3 ҳисобида белгилаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭритма идишларини ва идиш сақлагичларни бинодан ташқарида жойлаштириш рухсат этилади. Бунда идишлар деворлари ҳолатини назорат қилиш таъминланган бўлиши ва истисно этувчи тадбирлар курилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИдиш-сақлагичлар сони учтадан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.209. Гувала ҳолдаги оҳакдан фойдаланилганда уни сўндириб ва 35 — 40% ли қуюқликда хамир ҳолида сиғимларда сақлашни назарда тутиш лозим. Сиғим ҳажмини 1 т оҳакка 3,5 — 5 м3 ҳисобида аниқлаш лозим. Сўндириш учуи сиғимларни ихоталанган хоналарда жойлаштириш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОҳакларни қуруқ ҳолда майдалаб ва оҳак сўндиргич аппаратларда сўндириб сақлаш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОҳак хамири ёки сутини марказлаштирилган равишда етказишнинг имкони бўлса, уларни ҳўл ҳолда сақлаш жоиздир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.210. Жадал кўмир омборини алоҳида хонада жойлаштириш лозим. Омборга портлаш хавфи талаблари қўйилмайди, ёнғин хавфи бўйича Б тоифасига киритиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.211. Катионит ва анионитларни захирага сақлаш учун хонанинг ҳажмини иккита катионитли фильтрлар тўлдирилишини, битта анионитли фильтр кучсиз асосли ва биттаси кучли асосли анионитларни қўлланган ҳолда ҳисобга олиш жоиз.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.212. Реагентларни сақлаш учун омборларни (хлорли ва аммиакдан ташқари) улардан эритмалар ва қуйқалар тайёрланадиган хоналар яқинида жойлаштириш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.213. Хлор сарфлаш омборининг сиғими 100 т дан ошмаслиги, бутунлай ихоталанган битта бўлинмада — 50 т бўлиши лозим. Омбор ёки бўлинмалар бино ёки хонанинг қарама-қарши томонида иккита чиқиш йўли бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОмборни ер усти ёки ярми ер остида, ярми ер устида қурилган (иккита зина ўрнатилган) биноларда жойлаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишХлорни баллонлар ёки юк қутиларда сақлаш керак; бир суткадаги хлор сарфи 1 т дан ошса, сиғими 50 т гача бўлган заводда тайёрланган танкларни қўллаш рухсат этилади, бунда станцияда хлорни баллон ёки юк қутиларига қўйиш ман этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОмборда реагентларни бир хил бўлмаган идишларда (юк қутилари, баллонлар) жўнатиш учун конструкцияларни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОмбор хоналарига автомобиль транспортларида кириш рухсат этилмайди. Шикастланган идишларни омбор хоналарида сақлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишХлорли идишлар тагликлар ёки рамкаларга жойлаштирилиши, транспортировка қилишда страховкалаш ва илиш учун қулой туриши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.214. Хлор омбори хонасида шикастланган юк қутилари ёки баллонларни тез юклаш учун аралашмайдиган эритмали сиғимни назарда тутиш лозим. Сиғим деворидан баллонгача бўлган масофа 200 мм дан кам бўлмаслиги, юк қутисигача — 500 мм дан кам бўлмаслиги, чуқурлиги шикастланган идишни эритма қалинлиги 300 мм дан кам бўлмаган ҳолда қоплаши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСиғим тубида идишни маҳкамлойдиган таянчларини назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЮк қутилари ёки баллонларни тарозиларда ўрнатиш учун уларни маҳкамлашга таянчлар эътиборга олинган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Танклардан фойдаланилган хлор сарфланадиган омборларини лойиҳалаш ҳолатларига ушбу меъёрлар тарқалмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.215. Тузни сақлаш усули уни етказиб бериш шартларига боғлиқ. Тузнинг бир марталик етказиб берилган ҳажми 30 суткали эҳтиёж миқдоридан ошиб кетган ҳолда, туз ҳўл ҳолатда сақланадиган омборларни назарда тутиш керак 300 кг тузни омборнинг 1 м3 ҳажмида сақлаш ҳисобидан. Туз сақлаш учун камида иккита идиш бўлиши керак. 30 суткали эҳтиёж миқдоридан камроқ тузни сақлаш учун ёпиқ иморатларда қуруқ ҳолатда сақлаш омборларини назарда тутиш лозим. Шунда туз қатлами 1,5 м дан ошиб кетмаслиги керак. Тузни қуруқ аҳволда сақлашда унинг тўйинган эритмасини олиш учун электролиз хонасида жойлаштириладиган сарфлаш идишлари (баклари) назарда тутилади. Шу билан бирга, ҳар бир шундай идишнинг сиғими тузнинг бир суткали захираси (эҳтиёжи) сиғишини таъминлаши, ва уларнинг сони камида иккита бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.216. Станциялар фильтр ашёлар ва шағаллар билан таъминланмаган ҳолларда, сақлойдиган, майдалойдиган, ажратадиган, ювувчи ҳамда ашёларни транспортировка қилувчи, фильтрни зарур етарли юклагич билан тўлдиришга махсус хўжаликни назарда тутиш жоиз.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.217. Фильтр ашёларни сақлаш учун сиғимлар ҳисоб-китоби ва жиҳозларни танлаш ҳар йили 10% дан тўлдирилиши ҳамда юклагичларни алмаштириш, станцияда фильтрлар сони 20 тагача бўлганда қўшимча шикастланганлик заҳираси учун битта фильтр тўлдиргичи ҳамда сони кўп бўлганда иккита ҳисобидан олиб бориш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.218. Фильтр ашёларини транспортировка қилишда гидротранспорт (сув пуркагич ёки қумли насослар билан) қабул қилиш жоиз.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚуйқани (пульпани) транспортировкалаш учун қувур ўтказгич диаметрини пульпа ҳаракати тезлиги 1,5 — 2 м/сек ҳисобида аниқлаш лозим, бироқ 50 мм дан кам қабул қилинмаслиги керак; қувур ўтказгичлар бурилишлари радиусини қувур ўтказгичнинг 8 — 10 диаметридан кам бўлмаслигини назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.219. Омборларда ва станцияларда реагентларни тушириб олиш ва транспортировкалаш ишлари механизациялаштирилган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув тайёрлаш станцияларида иншоотларнинг жойлашган баландлиги
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.220. Иншоотларни табиий қиялик жойларда иншоотлар, бирлаштирувчи коммуникацияларида ва ўлчагич мосламаларида босим йўқолишини ҳисобга олган ҳолда жойлаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.221. Иншоотларда ва бирлаштирувчи коммуникацияларда сув сатҳлари фарқини ҳисоб-китоблар орқали аниқлаш керак; иншоотларни баландликда жойлаштиршда босим йўқотишни олдиндан қуйидагича қабул қилиш рухсат этилади, м:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишиншоотларда
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўрли барабанли фильтрларда (барабанли тўрлар ва микрофильтрларда) — 0,4 — 0,6;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкириш (туташув/контакт) камераларида — 0,3 — 0,5;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишреагентларни киритиш конструкцияларида — 0,1 — 0,3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгидравлик қориштиргичларда — 05, — 0,6;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмеханик қориштиргичларда — 0,1 — 0,2;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпаға шаклланадиган гидравлик камераларда — 0,4 — 0,5;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпаға шаклланадиган механик камераларда — 01, — 0,2;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштиндиргичларда — 0,7 — 0,8;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуаллақ чўкиндили тиндиргичларда — 0,7 — 0,8;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишжадал фильтрларда — 3 — 3,5;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишконтактли тиндиргичлар ва префильтрларда — 2 — 2,5;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсуст фильтрларда — 1,5 — 2;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбирлаштирувчи коммуникацияларда
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўрли барабанли фильтрлар ёки кириш камераларидан қориштиргичларга — 0,2;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқориштиргичлардан тиндиргичларга, муаллақ чўкиндили тиндиргичларга ва контакт тиндиргичларга — 0,3 — 0,4;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштиндиргичлардан, муаллаы чиқиндили тиндиргичлардан ёки префильтрлардан фильтрларга — 0,5-0,6;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфильтрлардан ёки контакт тиндиргичлардан фильтрланган сувли резервуарларга — 0,5-1.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: 1. Келтирилган қийматларда иншоотларнинг йиғма, узатувчи ва тарқатувчи конструкцияларида босим йўқолиши ҳисобга олинган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Ўлчагич асбобда босим йўқотиш қўшимча қуйидаги ҳисоб-китобдан ҳисобга олиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишстанцияга кириш ва ундан чиқишда — 0,5 м дан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштиндиргичларда сарфларни ҳисоблаш асбобларида муаллақ чўкиндили тиндиргичларда, фильтрларда ва контакт тиндиргичларда — 0,2 — 0,3 м дан.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Иншоотлар орасидаги сув сатҳлари фарқини ва бирлаштирувчи коммуникацияларда босим йўқолишини ҳисоб-китоблар бўйича аниқлашда сувнинг ҳисобий сарфини 6.8-бандида кўрсатилганларни ҳисобга олган ҳолда қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.222. Сув тайёрлаш станцияларида айрим иншоотларни, шунингдек сув узатишда носозлик юз берганда иншоотни четлаб ўтиб ўчириш имконини таъминловчи айланма коммуникациялар тизимини эътиборга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСтанциянинг қуввати 100 минг м3/сут дан ортиқ бўлса, айланма коммуникацияни назарда тутмаслик рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Айланма коммуникациялардаги ёпиш арматураси пломбаланган бўлиши шарт.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. НАСОС СТАНЦИЯЛАРИ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.1. Насос станцияларининг сув узатишни таъминланганлик даражаси бўйича 4.4-бандига мувофиқ қабул қилинувчи учта тоифага бўлиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНасос станциялари тоифаларини уларнинг сув таьминоти умумий тизимидаги вазифалар моҳиятига кўра белгилаш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: 1. Сувни бевосита ёнғинга қарши ҳамда сув қувурлар бирлашган тармоқларга узатувчилар насос станциялари I тоифага киритиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Ёнғинга қарши ва бирлашган ёнғинга қарши сув қувур объектларини 2.11-банднинг 1 эслатмасида кўрсатилган насос станцияларини II тоифага киритиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Сувни бир қувур ўтказгичга узатувчи, шунингдек сув сепиш ёки суғориш насос станцияларини III тоифага киритиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНасос станциясига белгиланган тоифалар учун худди шундай ишончли электр таъминоти тоифаларини «Электр конструкциялар тузилиши қоидалари» (ЭҚТҚ) бўйича қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.2. Насос турларини танлаш ва ишчи агрегатлар сонини насослар, сув ўтказгичлар, тармоқлар, созловчи сиғимларнинг созловчи, сув истеъмоли суткали ва соатли жадвал, ўт ўчириш шароитлари, объектни ишга тушириш кетма-кетлиги билан биргаликдаги ишларининг ҳисоб-китоби асосида олиб бориш лозимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНасос агрегатлари турини танлашда ортиқча босимни энг кичик қийматини насослар билан ривожлантиришни таъминлашда ишнинг барча тартибларида созловчи сиғимдан фойдаланиш ҳисобига айланишлар сонини созлаш, насослар турини ва сонини ўзгартириш, ҳисобий муддат давомида уларни иш шароитлари ўзгаришига мувофиқ ишчи ғилдиракларни кесиш ёки ўзгартириш жоиздир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: 1. Машиналар залида турли вазифали насослар гуруҳини ўрнатиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Хўжалик-ичимлик эҳтиёжлари учун сув узатувчи насос станцияларида ёмон ва заҳарли суюқликларни тебратиб чиқарувчи насос конструкциялари ман этилади, ўт ўчириш тизимига кўпик ҳосил қилувчи эритма узатувчи насослардан ташқари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Авария вазиятида чўктириш мумкин бўлган чуқур ўрнатилган насос станциялари учун зич ёпиладиган моноблок насосларни (бўктирилган турдаги) назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.3. Бир вазифали насослар гуруҳи учун насос станциялари сувни битта тармоққа ёки сув қувурга узатувчи, эҳтиёт агрегатлар сонини 40-жадвалга мувофиқ қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш40-жадвал | |||
Бир гуруҳдаги ишчи аrрегатлар сони | Қуйидаги тоифалар учун насос станцияларда захира агрегатлар сони | ||
I | II | III | |
6 гача | 2 | 1 | 1 |
6 дан ортиқ 9 гача | 2 | 1 | - |
9 дан ортиқ | 2 | 2 | - |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: 1. Ишчи агрегатлар сонига ёнғин насослари киритuлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Бир гуруҳдаги ишчи агрегатлар сони камида иккита бўлиши лозим, ёнғин агрегатларидан maшқаpu. II ва III гуруҳ насос станцuяларида, асослаб берuлган ҳолда, битта ишчи агрегатни ўрнатиш рухсат этuлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Бир гуруҳда турли тавсифли насослар ўрнатuлганда унумдорлиги кammapoқ бўлган агрегатлар учун захира агрегатлар сонини 32-жадвал бўйича қабул қилиш лозим, унумдорлиги кичикроқ захира насосни эса омборда caқлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Юқори босимли бирлаштирuлган ёнғинга қарши насос станцияларида ёки фaқаm ёнғин насосларини ўрнатишда, ишчи агрегатлар сони қанчa бўлишидан қаmъи назар, битта захира ёнғин агрегатини назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Аҳоли сони 5 минг кишигача бўлган аҳоли яшаш жойларидаги сув ўтказгичлар насос станцияларида электр таъминоти манбаси битта бўлганда ички ёнув двигателли ва автоматик юргизuладиган (аккумулятордан) захира ёнғин насосини ўрнатиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. II тоифали насос станцияларида ишчи агрегатлар сони ўнта ва ундан кўп бўлганда битта захирадаги агрегатни омборда сақлаш рухсат этuлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. Чyқуppoқ ўрнатuлган насослар унумдорлигини 20 — 30% гача ошириш учун насосларни кammapoқ унумдорликдаги насосларга алмаштириш ёки қўшимча насосларни ўрнатиш учун захира фундаментларни ўрнатиш имкониятини кўзда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.4. Насос ўқи белгиларини асосан насос қобиғини сув қуйилиши билан беркитилиш шартидан келиб чиқиб белгиланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсиғимдан сув олишда сувнинг юқори сатҳидан (тубидан белгиланганда) бир ёнғиндаги ёнган ҳажмига, ўртача — икки ва ундан ортиқ ёнғинларда; ёнғин ҳажми бўлмаганда, носозлик бўлмаганда сувнинг ўртача сатҳидан сув олинишида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэнг кўп сув олинишда ер ости сувлари динамик сатҳлардан бурғиланган қудуқлар орқали олишда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув оқимидан ёки сув ҳавзасидан олинадиган бўлса — сув тўсқич тоифасига кўра 15-жадвал бўйича қабул қилинадиган энг паст сув сатҳидан аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНасос ўқи белгиларини аниқлашда сўрилувчи ҳаво бўшлиғининг рухсат этилган баландлигини (ҳисобий энг паст сув сатҳидан) ёки ишлаб чиқарган заводнинг сурилиш томонидан тиркагич зарурати талабларини, шунингдек сўрилувчи қувур ўтказгичда босим йўқолишларини, ҳарорат шароитларини ва барометрик босимини ҳисобга олиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: 1. II ва III тоифа насос станцияларида насослар қуйилишлар тагига ўрнатилмайди, бунда вакуум-насос ва вакуум-қозонларни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧуқурлаштирилган насос станциялари машиналар залининг полини белгиси юқори қувватли насослар ўрнатиш ёки 7.3-банднинг 7-эслатмасини ҳисобга олган ҳолда катталикларидан келиб чиққан равишда аниқлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIII тоифали насос станцияларида сурувчи қувур ўтказгичларда диаметри 200 мм гача бўлган қабул қилувчи қалпоқчалар ўрнатиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.5. Насос станцияларида сўрувчи тармоқлар сони ўрнатиладиган насослар сони ва гуруҳларидан қатъи назар, ёнғинникини ҳам қщшган ҳолда, иккитадан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБир тармоқ ўчирилганда қолганлари I ва II тоифа насос станциялари учун тўлиқ ҳисобий сарфни ва III тоифа учун ҳисобий сарфнинг 70% ини ўтказиш ҳисобланган бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБитта сурувчи тармоқ ўрнатилиши III тоифа насос станциялари учун рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.6. Босимли тармоқ сони I ва II тоифалар учун иккитадан кам бўлмаслиги керак. III тоифа насос станцияларига битта босимли тармоқ ўрнатиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.7. Сўрувчи ва босимли қувур ўтказгичларда тўсқич арматура жойлашиши, исталган насосларни ўзгартириш ёки таъмирлашни, қайтариш қалпоқчаларини ва асосий тўсқич арматураларни, шунингдек насослар тавсифини текширишда сув узатиш таъминотини 4.4-бандидаги талаб ларни бузмаган ҳолда бажариш имконини таъминлаши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.8. Ҳар бир насоснинг босимли тармоғи тўсқич арматура билан, асосан насос билан тўсқич арматура оралиғида ўрнатилувчи қайтариш қалпоқчалари билан жиҳозланган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЙиғув ўрнатмасини тўсқич арматура ва қайтариш қалпоқчалари орасига ўрнатиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲар бир насоснинг сўрувчи қувурида тўсқич арматурани қуйилувчи тагида жойлашган насос ёнида ёки умумий сурувчи зовурларга қўшилувчи ерида ўрнатиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.9. Шаклдор қисм ва арматура қувурлар диаметрини 41-жадвалда кўрсатилган чегарада сув ҳаракатининг тезлигидан келиб чиққан ҳолда, техник-иқтисодий ҳисоблар асосида қабул қилиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш41-жадвал | ||
Қувур диаметри, мм | Насос станциялари ўтказгич қувурларида сув ҳаракатланиши тезлиги, м/с | |
сурувчи | босимли | |
250 гача | 0,6 — 1 | 0,8 — 2 |
250 дан юқори 800 гача | 0,8 — 1,5 | 1 — 3 |
800 юқори | 1,2 — 2 | 1,5 — 4 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.10. Насос станцияси машина залининг ўлчамларини 12-бўлим талабларини ҳисобга олган ҳолда аниқлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.11. Станция катталикларини тарҳда камайтириш учун ўнг ва чап томонга айланувчи цилиндрли насослар ўрнатиш рухсат этилади, бунда ишчи ғилдирак фақат бир томонга айланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.12. Тўсқич арматурали сурувчи ва босимли зовурларни асосан насос станциялари биносида, агар бу машиналар зали оралиғини ортишига олиб келмаса, жойлаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.13. Насос станцияларидаги қувур ўтказгичлар, шунингдек машиналар залидан ташқаридаги сурувчи қувурлар асосан пўлат қувурлардан, арматура ва насосларга улаш учун пайвандланган гардишлардан фойдаланиб тайёрланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.14. Сўрувчи қувур ўтказгич, асосан насос томонга 0,005 дан кам бўлмаган қияликка эга бўлиши керак. Қувур ўтказгичлар диаметрлари ўзгарган ерларида эксцентрик ўтишни қўллаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.15. Чуқурлаштирилган ва ярим чуқурлаштирилган насос станцияларида қуввати бўйича энг йирик насослар жойлашган машиналар зали атрофида носозлик содир бўлганда агрегатларни чўкиш эҳтимолига қарши, шунингдек тўсқич арматураларда ёки қувур ўтказгичларда насос электр двигателларини машина зали полидан 0,5 м дан кам бўлмаган баландликда ўрнатиш; носозлик сув миқдорлари ўзи канализация ёки сув тўсқичларга оқиб чиқиб кетиши, чуқурчадан сувни насос билан чиқариб ташлага чора-тадбирларини кўриб чиқиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНосозлик насосларини ўрнатиш зарурати бўлса, уларнинг қувватини машина залидан чиқариб ташланадиган сув қатлами 0,5 м дан кўп бўлмаган, 2 соатдан кўп вақт кетмайдиган шароитлардан аниқлаш жоиз. Ҳамда захира учун битта агрегатни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.16. Сув оқиши учун машина залининг поли ва сунъий ариқларини сув йиғувчи чуқурча томон нишаб қилиб лойиҳалаш керак. Насос ости пойдеворлари чеккаларида тарновлар ва сув оқиб кетиши учун чуқурчаларни назарда тутиш лозим. Сув чуқурчадан ўзи чиқиб кетиши имкони бўлган зовур насосларни эътиборга олиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.17. Чуқурлаштирилган насос станцияларида, автоматик тартибда ишловчи, машина зали 20 м дан ортиқ чуқурликда чуқурлаштирилган, шунингдек 15 м дан ортиқ чуқурлиқда чуқурлаштирилган, доимий хизмат кўрсатувчи ходимлари бўлган насос станцияларида ходимлар учун лифт ўрнатишни назарда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.18. 6 х 9 м ўлчамли ва ундан ортиқ машина зали мавжуд бўлган насос станциялари л/с сув сарфли ички ёнғинга қарши сув қувури билан жиҳозланган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБундан ташқари:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкучланиши 1000 В гача ва ундан кам бўлган электр двигателларини ўрнатишда: иккита қўл кўпикли ўт ўчиргич, қуввати 300 от кучигача бўлган ички ёнув двигателларида эса — тўртта ўт ўчиргичлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкучланиши 1000 В дан ортиқ ёки қуввати 300 от кучидан ортиқ бўлган ички ёнув двигателларини ўрнатишда қўшимча иккита углекислотали ўт ўчиргичларни назарда тутиш керак сиғими 250 л сувли идиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишикки бўлак чипта, асбестли мато ёки 2 х 2 м ўлчамда кигизларни кўзда тутиш талаб этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: 1. Ёнғин кранларини насосларнинг босимли зовурига улаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Насос станцияларидаги сув олиш қувурларида ёнғинга қарши сув ўтказгичларни кўзда тутиш талаб этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.19. Насос станцияларда унинг автоматлашганлик даражасидан қатъий назар, санитария нуқтаси (унитаз ва раковина), ишга туширувчи ходимлари (навбатчи таъмирлов гуруҳи) учун хона ва уларнинг кийимларини сақлойдиган жавонларни назарда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСанитария-маъиший хоналари бўлган ишлаб чиқариш биносидан 50 м дан ортиқ бўлмаган масофада жойлашган насос станцияларида санитария нуқтасини кўзда тутмаслик рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув тўсқич бурғиланган қудуқлар устида жойлашган насос станцияларида санитария нуқталари керак эмас.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАҳоли яшайдиган жойлардан ёки объектдан ташқари жойлашган насос станциялари учун ҳожатхоналар куриш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.20. Алоҳида жойлашган насос станциялари учун майда таъмир ишларини олиб бориш учун дастгоҳлар ўрнатишни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.21. Ички ёнув двигателли насос станцияларида машина залидан ёнмайдиган конструкциялар билан ажратилган, ўтга чидамлилик чегараси 2 соатдан кам бўлмаган хоналарда суюқ ёнилғили (бензин 250 л гача, дизель ёнилғиси 250 л гача) сарф сиғимини жойлаштириш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.22. 13-бўлим кўрсатмаларига мувофиқ насос станцияларида назоратўлчов аппаратлари ўрнатилиши кўзда тутилган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.23. Ёнғинга қарши сув таъминоти насос станцияларини ишлаб чиқариш биноларида ўрнатишга рухсат этилади, шунда улар ўтга чидамлилигининг энг юқори даражаси REI-120 тенг бўлган ёнғинга қарши тўсиқлар билан ажратилиши ва бевосита ташқарига алоҳида чиқадиган жойи мавжуд бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.24 Асослаб берилган ҳолда, чўктирма насослардан фойдаланиб, насос станцияларини резервуарлар билан қўшиб ишлатишга рухсат берилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8. СУВ ЎТКАЗГИЧЛАР, СУВ ҚУВУРЛАРИ ТАРМОҚЛАРИ ВА УЛАРДАГИ ИНШООТЛАР
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБош режаларда тармоқларни лойиҳалашда асосий зовурлар ўртасида чиқаргичларни ўрнатишни назарда тутиш мақсадга мувофиқдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.1. Сув ўтказгич қаторлар сонини сув таъминоти тизимлари тоифалари ва қурилиши кетма-кетлигини ҳисобга олган равишда қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.2. Сув ўтказгичларни икки ва ундан ортиқ қаторларда ётқазилишида, сув ўтказгичлар орасида бошқа қаторга уловчи конструкциялар заруратини боғлиқ бўлмаган сув тўсқич иншоотлари ёки истеъмолчига сув узатувчи сув ўтказиш қаторлари сонига кўра аниқланади, бу ҳолларда сув ўтказгичлардан бирини ёки бирон қисмини ўчирилганда хўжалик-ичимлик объектлари эҳтиёжларига узатиладиган умумий сувнинг ҳисобий сарфини 30% дан ортиқ бўлмаган миқдорда, ишлаб чиқариш эҳтиёжларига эса — носозлик жадвали бўйича пасайтириш рухсат этилади, ёнғинни ўчириш учун эса 100% га таъминланиши шарт.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.3. Сув ўтказгични бир қаторда ётқизилса ва сув битта сув тўсиққа узатилса, 9.6-бандига мувофиқ сув ўтказгичда содир бўлиши мумкин бўлган носозликни бартараф этиш чоғидаги сув ҳажми олдиндан назарга олинган бўлиши керак. Бир нечта сув тўсқичлардан ёлғиз мустақил сув ўтказгичлар бўйича сув узатишда, 8.2-банд талаблари бажарилган шароитда, носозлик сув ҳажми камайтирилган бўлиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.4. I тоифа сув таъминоти тизимлари қувур ўтказгичларида носозликни бартараф этишнинг ҳисобий вақтини 42-жадвалга биноан қабул қилиш керак. II ва III тоифа сув таъминоти тизимлари учун жадвалда кўрсатилган вақтни мувофиқ равишда 1,25 ва 1,5 мартага ошириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш41.1-жадвали | ||||||||
Муҳандислик тармоқлари | Ер ости тармоқларидан горизонтал йўналиш бўйича қуйидагиларгача бўлган масофа, м: | |||||||
бино ва иншоотлар фундамент ларигача | тўсиқлар фундаментлари, таянчлар, эстакадалар, қувур ўтказгичларгача | автойўллар | электр узаткичлар ҳаво йўллари таянчлари остидаги фундаментларгача | |||||
борт тошлари, қатнов йўллари четлари, мустаҳкамланган йўл чеккасигача | йўлнинг ташқи чети ёки кўтарманинг этагигача | |||||||
1 кв. гача ва ташқи ёритгичларгача | 1 дан 35 кв. гача | 35 кв. дан юқори | ||||||
1. Сув ўтказгич ва босим канализацияси | 5 | 3 | 2,0 | 1 | 1 | 2 | 3 | |
2. Ўзи оқар канализация ва сув оқимлари | 3 | 1,5 | 1,5 | 1 | 1 | 2 | 3 | |
3. Дренажи | 3 | 1 | 1,5 | 1 | 1 | 2 | 3 | |
4. Ёнувчан газларнинг газ қувурлари | ||||||||
А) паст босимли 0,005 Мпа (0,05 кгс/см2) гача | 2 | 1 | 1,5 | 1 | 1 | 5 | 10 | |
Б) ўрта босимли 0,005 (0,05) дан юқори 0,3 Мпа (3 кгс/см2) гача | 4 | 1 | 1,5 | 1 | 1 | 5 | 10 | |
В) юқори босимли 0,3 (3) юқори 0,6 Мпа (6 кгс/см2) гача | 7 | 1 | 2,5 | 1 | 1 | 5 | 10 | |
Г) юқори босимли 0,6 (6) дан юқори 1,2 Мпа (12 кгс/см2) гача | 10 | 1 | 2,5 | 1 | 1 | 5 | 10 | |
1. Иссиқлик тармоқлари кабелнинг ташқи деворидан (ёки каналсиз қистирма қобиғидан) | 2 | 1,5 | 1,5 | 1 | 1 | 2 | 3 | |
2. Барча кучланишдаги куч кабеллари ва алоқа кабеллари | 0,6 | 0,5 | 1,5 | 1 | 0,5* | 5* | 10* | |
3. Каналлар, тоннеллар | 2 | 1,5 | 1,5 | 1 | 1 | 2 | - | |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Фaқаm куч кабелларидан бўлган масофаларга тааллуқли. Aлoқа кабелларидан бўлган масофани Ўзбекистон Ресrтубликаси Aлoқа вазирлиги томонидан тасдиқланган махсус меъёрлар бўйича қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш41.2-жадвали | |||||||||||
Муҳандислик тармоқлари | Қуйидагилар ўртасида горизонтал йўналиш бўйича масофа, м: | ||||||||||
сув қувурлари | канализация | зовурлар ёки тарновлар | ёнувчан газлар газ қувурлари | барча кучланишдаги куч кабеллари | алоқа кабеллари | иссиқлик тармоқлари | |||||
паст босим 0,005 МПа гача | ўртача босим, 3 МПа гача | юқори босим, 6 МПа гача | юқори босим 1,2 МПа гача | каналсиз қистиргич қобиғи | каналнинг, тоннелнинг тaшқи девори | ||||||
1. Сув қувури | 1,5 | 1,5 | 1 | 1 | 1,5 | 2 | 0,5* | 0,5 | 1,5 | 1,5 | |
2. Канализация | 0,4 | 0,4 | 1 | 1,5 | 2 | 5 | 0,5* | 0,5 | 1 | 1 | |
3. Завур ва тарнов | 1,5 | 0,4 | 0,4 | 1 | 1,5 | 2 | 5 | 0,5* | 1 | 1 | 1 |
4. Ёнувчан газлар газ қувурлари: | |||||||||||
А) пасг босимли 0,005 Мпа (0,05 кгс/см2) гача | 1 | 1 | 1 | - | 1 | 1 | 2 | 1 | |||
Б) ўртача босимли 0,005 Мпа (0,05) дан юқори 0,3 Мпа гача (3 кгс/см2) | 1 | 1,5 | 1,5 | - | 1 | 1 | 2 | 1 | |||
В) юқори босим 0,3 Мпа (3) дан юқори 0,6 Мпа (6 кгс/см2) гача | 1,5 | 2 | 2 | - | 1 | 1 | 2 | 1,5 | |||
Г) юқори босим 0,6 Мпа (6) дан юқори 1,2 Мпа (12 кгс/см2) гача | 2 | 5 | 5 | - | 2 | 1 | 4 | 2 | |||
5. Барча кучланишдаги куч кабеллари | 0,5* | 0,5* | 0,5* | 1 | 1 | 1 | 2 | 0,1-0,05 | 0,5 | 2 | 2 |
6. Иссиқлик тармоқлари: | |||||||||||
А) тоннел каналининг ташқи девори; | 1,5 | 1 | 1 | 2 | 2 | 2 | 4 | 2 | 1 | - | - |
Б) каналсиз қистиргич қобиғи | 1,5 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1,5 | 2 | 2 | 1 | - | - |
7. Кабели связи | 0,5 | 0,5 | 0,5 | 1 | 1 | 1 | 1 | 0,5 | - | - | 1 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* ЭҚТҚ талабларига мувофиқ.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭслатма: 1. Канализациядан хўжалик-ичимлик сув қувуригача масофа қуйидагича қабул қилиниши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДиаметри 200 мм гача бўлган чўян қувурли сув қувуригача — камида 1,5 м, диаметри 200 мм дан ортиқ бўлганда — камида 3 м; пластмассали сув қувурларигача — 1,5 м.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Канализация тармоқлари ва ишлаб чиқариш сув қувурлари орасидаги масофа, қувурлар материаллари ва диаметрлари ҳамда тупроқлар номенклатураси ва тавсифидан қатъи назар, камида 1,5 м бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Бир траншеяда ёнувчан газларнинг иккита ёки ундан кўпра газ қувурлари бирга жойлаштирилганда, уларнинг орасидаги масофа қуйида кўрсатилган диаметрли қувурлар учун қуйидагича бўлиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш300 мм гача — камида 0,4 м; 300 мм дан катта — камида 0,5 м;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Жадвалда пўлат газ қувурларигача масофалар кўрсатилган. Нометалл қувурлардан ерости газ қувурларини жойлаштиришни газ таъминотининг ички ва ташқи конструкцияларини лойиҳалаш бўйича CaнҚМҚ бўлимига мувофиқ назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш42-жадвал | ||
Қувурлар диаметри, мм | Қувур ўтказгичларда аварияларни бартараф этишнинг ҳисобий вақти, соат, қувурлар қўйилган чуқурлик қуйидагича бўлганда, м | |
2 м гача | 2 м дан ортиқ | |
400 гача | 8 | 12 |
400 дан катта 1000 гача | 12 | 18 |
1000 дан катта | 18 | 36 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: 1. Қувурлар материали ва диаметри, сув ўтказгичлар трассалари хусусиятлари, йўллар, транспорт воситалари ва аварияни бартараф этиш воситалари мавжудлигига қаpaб, кўрсатилган вақт ўзгариши мумкин, лекин 6 соатдан кам қилиб қабул қилиши мумкин эмас.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Аварияни бартараф этиш вақтини оширишга рухсат этилади, қачонки сув узатишдаги узилишлар ёки узатиш миқдори камайиши давомийлиги 4.4-бандида кўрсатилган энг охирги чегаралардан чиқиб кетмаса.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Авария бартараф этилгандан кейин қувур ўтказгичларни дезинфекция қилиш зарурати юзага келганда, жадвалда кўрсатилган вақтни 12 соатга ошириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.5. Сув қувур тармоқлари айланма бўлиши керак. Боши берк сув қувур қаторларини қўллаш рухсат этилади, қачонки:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишишлаб чиқариш эҳтиёжларига сув узатиш учун — сув таъминотида носозликни бартараф этиш вақтида узилишлар рухсат этилганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишхўжалик-ичимлик эҳтиёжларига сув узатиш учун — қувур диаметри 100 мм дан ошмаганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишёнғинга қарши ёки хўжалик-ёнғинга қарши эҳтиёжларига сув узатиш учун ўт ўчиришга сарфланадиган сув миқдоридан қатъи назар — қатор узунлиги 200 м дан юқори бўлмаганда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТашқи сув қувурлар тармоқларини бино ва иншоотлар ички сув қувур тармоқлари билан ҳалқалаш рухсат этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Аҳоли сони 5 минггача бўлган аҳоли яшаш жойларида, ташқи ўт ўчиришга 10 л/с сув сарфланганда ва бинода 12 тагача ички ўт ўчириш кранлари мавжуд бўлганда узунлиги 200 м дан ортиқ боши берк қаторлар рухсат этилади, қачонки ёнғинга қарши резервуарлар ёки сув ҳавзалари, сув босимини ҳосил қилувчи минора ёки ёнғин ўчириш учун тўлиқ ҳажмда боши берк қаторнинг охирида сув билан тўлиқ ҳажмда тўлдирилган контррезервуар ташкил қилинганда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГидрантларни ўрнатишдан ҳамда резервуарлар ва сув тақсимлаш нуқталаридаги резервуарларда ёнғинларни ўчириш учун сақланаётган сувдан фойдаланишдан воз кечиш ҳисобига кичик аҳоли яшаш жойларидаги сув таъминоти тизимларида сарф-харажатларни камайтириш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.6. Сув қувурлар қаторларининг бир қисмини (ҳисобий шохобча оралиғи) ўчирилганда хўжалик-ичимлик эҳтиёжларига узатиладиган сув йиғиндиси қолган қаторлар бўйича ҳисобий сарфнинг 70% дан кам бўлмаслиги керак унчалик қулой бўлмаган сув олиш жойларига сув узатишда эса — ҳисобий сарфнинг 25% дан кам бўлмаслиги, бунда эркин босим 10 м дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.7. Йўл-йўлакай истеъмолчиларни бирлаштириб бориш учун ёнма-ён қаторлар ётқизиш асосий йўл қатори ва сув ўтказгич диаметри 800 мм ҳамда ортиқ, транзит сарфида 80% дан кам бўлмаган сарфлар йиғиндиси; кичик диаметрлар учун — асослаб берилган ҳолда рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎтиш эни 20 м дан ортиқ бўлса, ўтишнинг кесишган жойларида киритишни истисно этган такрорлаш қаторлари ётқизилиши рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБундай ҳолларда ёнғин кранларини ёнма-ён борувчи ёки такрорловчи қаторларда ўрнатиш керак бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКўчанинг эни бош қатор чегарасида 60 м ва ортиқ бўлганда сув қувурларни кўчанинг икки томонига ётқизиш турини кўриб чиқиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.8. Хўжалик-ичимлик сув қувур тармоқларини ноичимлик сифатидаги сувларни узатувчи тармоқлар билан бирлаштириш рухсат этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Мустасно тариқасида, санитария-эпидемиология хизмати идоралари билан келишилган равишда хўжалик-ичимлик сув қувурларини ноичимлик сифатидаги сув узатишга захира сифатида фойдаланиш рухсат этилади. Бу ҳолда тўғон конструкцияси тармоқлари орасини ҳавони бўлиб, сувни орқага оқиш имконини бартараф этишини таъминлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.9. Сув ўтказгичларда ва сув қувур тармоқлари қаторларида зарур ҳолларда қуйидаги конструкцияларни назарда тутиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштаъмирланадиган қисмни ажратиш учун зулфинлар (қайтарилувчи лўкидон);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқувур ўтказгичларни бўшатиш ва тўлдиришда унга ҳаво киритиш ва чиқариш учун қалпоқчалар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳаво киритиш ва тутилиб қолиш учун қалпоқчалар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқувур ўтказгичлар иш жараёнида ҳавони чиқариш учун вантузлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқувур ўтказгичларни бўшатишда сувни чиқариб юбориш учун қувурлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмувозонатлагичлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишйиғув ўрнатмалари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқайтарувчи қалпоқчалар ёки бошқа турдаги автоматик фаолиятли калпоқчалар, таъмирланувчи қисмларни ўчириш учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбосим созлагичлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгидравлик зарбда ёки босим созлагич шикастланган бўлса, босим кўтарилишининг олдини олувчи аппаратлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДиаметри 800 мм ва ортиқ бўлган қувур-ўтказгичларда туйнуклар ўрнатиш (қувурларни текшириш ва тозалаш, тўсқич-созлагич арматура ва бошқаларни таъмирлаш учун) рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзи оқар босимли сув ўтказгичларда барча мумкин бўлган тартибларда ишловчи сув ўтказгичларни қабул қилинган қувурлар тури учун рухсат этилган босим чегарасидан кўтарилиб кетишидан сақловчи бўшатиш бўлмаларини ўрнатишни эътиборга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Қувур ўтказгичлар ичини махсус агрегатлар билан мунтазам тозалаб туриш зарурати бўлса, буралма ёпгичлар ўрнига зулфинларни қўллаш жоиз.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.10. Сув ўтказгичларнинг таъмирланадиган қисмининг узунлигини: сув ўтказгичларни икки ва ундан ортиқ қаторларда ётқизишда ҳамда уловчи конструкциялар йўқ бўлса — 5 км дан ортиқ эмас; уловчи конструкциялар орасидаги масофа узунлигига тенг, лекин 5 км дан ортиқ эмас; сув қувурларни бир қаторда ётқизишда — 3 км дан ортиқ бўлмаган ҳолда қўллаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Сув қувурлар тармоқларини таъмирланувчи қисмларга бўлиниши бир қисмни ўчирганда бештадан кўп бўлмаган ёнғин кранлари ўчган ва истеъмолчиларга сув узатиш рухсат этилмайдиган сув таъминотидаги узилишни таъминлаши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАсосланган тақдирда сув ўтказгичнннг таъмирланадиган қисмлари узайтирилиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБир қатор қилиб ўтказиладиган зоналараро сув ўтказгичларни лойиҳалашда таъмирланадиган қисмлар узунлиги 15 км гача узайтирилиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.11. Ҳаво киритиб чиқариб турувчи автоматик равишда ишловчи қалпоқчалар кесимида кўтарилган, синиқ нуқтасида ва сув ўтказгичнинг таъмирланувчи қисми юқори чегаравий нуқтасида ҳамда тармоқларда қувур ўтказгичда ҳавосиз бўшлиқ ҳосил бўлишининг олдини олувчи, қабул қилинган қувур тури учун рухсат этилган катталикдан ортиши, шунингдек қувур ўтказгичдан тўлдирилгадан сўнг, ундан ҳавони бартараф этиш учун назарда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲавосиз бўшлиқ катталиги рухсат этилгандан ортмаган бўлса, қўл билан ишлатиладиган қалпоқчалар қўлланилиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАвтоматик равишда ишловчи қалпоқчалар ўрнига ҳаво киритувчи автоматик ишловчи ва ҳавони тутиб қолувчи қалпоқчалар (лўкидонлар, зулфинлар) қўл билан ишлатилувчи ёки вантузлар билан йўқотилаётган ҳаво сарфига кўра рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.12. Вантузларни ҳаво йиғгичларда кесимнинг юқори синиқ нуқталарида назарга олиш лозим. Ҳаво йиғгич диаметрини қувур ўтказгич диаметрига тенг, баландлигини қувур ўтказгич диаметрига кўра — 200 — 500 мм қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАсосланган тақдирда ҳаво йиғгичнинг бошқа ўлчамларини қабул қилиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўсқич арматура диаметри, вантузни ҳаво йиғгичдан ўчирувчи, вантузнинг бирлаштирувчи қувурча диаметрига тенг қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВантузларнинг талаб этилувчи ўтказувчанлик хусусиятларини ҳисобкитоблар орқали аниқланиши ёки меъёрий муҳит босимида ҳаво ҳажми бўйича ҳисобланган қувур ўтказгичдан узатиладиган энг кўп ҳисобий сув сарфининг 4% га тенг қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар сув ўтказгичда бир нечта синиқлиги юқори бўлган кесим нуқталари мавжуд бўлса, унда иккинчи ва кейинги нуқталарда (сув ҳаракати йўналиши бўйича ҳисобланганда) вантузларнинг талаб этиладиган ўтказувчанлик хусусиятларини энг кўп ҳисобий сув сарфининг 1% ни қабул қилиш, берилган синиқ нуқта биринчисидан паст ёки ундан 20 м дан ортиқ бўлмаган масофада юқори ҳамда олдингисидан 1 км дан ортиқ бўлмаган масофада жойлашган шароитда рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма. Туташмас қувур ўтказгич қисмларидаги (кесимни синган нуқтасидан кейинга) нишаб 0,005 ва ундан кам бўлганда вантузлар ўрнатилмайди; синган нуқтада нишаб 0,005 — 0,01 оралиғида бўлса вантузлар ўрнига ҳаво йиғгичларда кран ўрнатиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.13. Сув ўтказгичлар ва сув қувур тармоқларини чиқиш йўналиши бўйича 0,001 дан кам бўлмаган нишабда; текис жой рельефларида нишабни 0,0005 гача камайтириб лойиҳалаш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.14. Ҳар бир таъмирланаётган қисмдаги пастлашган нуқталарда, шунингдек қувур ўтказгичларда ювилган сувларни чиқариш жойларида чиқариш қувурларини назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧиқариш қувурлари диаметри ва ҳаво киритиш учун конструкциялар сув ўтказгич қисмлари ёки тармоқларини 2 соатдан ортиқ бўлмаган вақт ичида бўшатишни таъминлаши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚувур ўтказгичларни ювиш учун чиқаришлар тузилиши қувур ўтказгичларда энг кўп ҳисобий сув ҳаракати тезлигининг 1,1 дан кам бўлмаган тезликни вужудга келтириш имконини таъминлаши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўсқич арматура сифатида чиқаришларда бурилиш лўкидонларини қўллаш жоиз.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Сувда сиқилган ҳавони ювишда қоришмаларнинг энг кичик ҳаракат тезлиги энг кўп сув ҳаракати тезлиги 1,2 дан кам бўлмаслиги керак (юқори босимли жойларда), сув сарфи қоришманинг ҳажмий сарфини 10 — 25 % и ҳисобида.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.15. Сувларни яқиндаги сув оқими, ариқлар, жарликлар ва шунга ўхшашларга чиқариб юборишни назарда тутиш лозим. Барча чиқариладиган сувларни ёки уларнинг бир қисмини ўзи оқиб чиқишининг иложи бўлмаса, уларни кейинчалик чиқариб ташлаш билан қудуқларга чиқариш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.16. Ёнғин гидрантларини автомобиль йўллари бўйлаб қатнов қисмининг четидан 2,5 м дан ортиқ бўлмаган масофада, унинг олдига ходимлар ва ўт ўчириш машиналари қаттиқ қоплама устидан етиб бориши имконияти билан, лекин бинолар деворларига 5 м дан яқин бўлмаган масофада назарда тутиш лозим. Бунда сув қувурларнинг шохобчаланувчи жойларида ўрнатиш рухсат этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЁнғин гидрантларини сув қувурларининг айланма қисмларида ўрнатиш лозим. Ушбу қоиданинг 8.5-бандидаги кўрсатмалар ҳисобга олинган ва гидрантлар ичида сув музлаб қолишига йўл қўймайдиган чоралар кўрилган ҳолда гидрантларни сув қувурларининг боши берк қисмларига ўрнатишга рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув қувур тармоқларида ёнғин гидрантларини жойлаштириш, ушбу тармоқдан фойдаланувчи исталган бино, иншоот ёки унинг қисми иккита гидрантдан кам бўлмаган ташқи ўт ўчиришда 15 л/сек ва ундан ортиқ сув сарфланувчи ҳамда биттаси 15 л/сек дан кам сув сарфланувчи шланг ўтказувчилар ҳисобида, узунлиги 9.30-бандида кўрсатилгандек қаттиқ қатламли йўллар бўйича таъминланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГидрантлар орасидаги масофа ўт ўчириш учун сув сарфи ва ГОСТ 8220-85*Е (ер ости ёнғин гидрантлари) бўйича ўрнатилаётган гидрантлар турининг ўтказувчанлик хусусиятларининг йиғиндисини ҳисобга олган ҳолда ҳисоб-китоб қилиш орқали аниқланади, бироқ 150 м дан ортиқ бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1 м узунликдаги шлангли қаторларда босим йўқотиш h, м, қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(31)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда qп — чиқаётган ёнғин суви оқимининг унумдорлиги, л/с.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма. 1. Аҳолиси 500 кишигача бўлган аҳоли яшаш жойларида сув қувурлари тармоқларида гидрантлар ўрнига ўт ўчириш кранлари мавжуд бўлган диаметри 80 мм устунларни ўрнатиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Ёнғинга қарши сув таъминоти манбаларига олиб келадиган йўллар ва йўлкалар ўт ўчириш машиналари йилнинг ҳар қайси мавсумида бу манбалар олдига кириб келишини таъминлаши лозим. Гидрантлар ва сув ҳавзалари (сув манбалари) олдида ва улар томон ҳаракатланиш йўналиши бўйлаб тегишли кўрсаткичлар (ҳажмдор ёритгичли ёки ясси, нур қайтарувчи қопламаларни қўллаб бажарилган, атмосфера ёғингарчиликлари ва қуёш радиациясига чидамли) ўрнатилган бўлиши керак. Уларнинг устида сув манбаигача масофани кўрсатадиган рақамлар аниқ ёзилган бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.17. Компенсаторларни қуйидагиларда назарда тутиш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув, ҳаво, тупроқ ҳароратининг ўзгариши билан вужудга келадиган ўқ силжишларни уланган жойларида мувозонатланмайдиган қувур ўтказгичларда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер ости йўлакларида, сунъий ариқларда ёки эстакадаларда (таянчларда) ётқизилувчи пўлат қувур ўтказгичларда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчўкиши мумкин бўлган тупроқ шароитидаги қувур ўтказгичларда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКомпенсаторлар ва қўзғалмас таянчлар ўртасидаги масофани уларнинг конструкцияларини инобатга оладиган ҳисоб-китоб орқали аниқлаш лозим. Сув ўтказгичлар, пайвандланган уламали пўлат қувурлардан ясалган магистрал тармоқлар ер остидан ўтказилганда, компенсаторларни чўянли гардишли арматура ўрнатилган жойларда назарда тутиш керак. Чўянли гардишли арматура ўқли чўзувчан кучлардан пўлат қувурларни қудуқ деворларига мустаҳкам ўрнатиб қўйиш, махсус тиргакларни ташкил қилиш ёки қувурларни зичлаштирилган тупроқ билан сиқиш йўли билан ҳимоя қилинган ҳолларда компенсаторларни кўзда тутмасликка рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚувурларни тупроқ билан сиқишда чўянли гардишли арматуранинг олдида ҳаракатланувчан уланма бирикишларни (узайтирилган қувур, муфта ва ҳ.к.) қўллаш лозим. Компенсаторлар ва ҳаракатланувчан уланма бирикмалар қувур ўтказгичларни ер остидан ўтказишда қудуқларга жойлаштириш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.18. Йиғма ўрнатмаларни носозликларнинг олдини олиш учун назорат қилиш ва гардишлар, тўсқичлар, сақлагич ҳамда созлагич арматураларни таъмирлаш учун очишда қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.19. Сув ўтказгичларда ва сув қувур тармоқлари қаторларидаги тўсқич арматура қўл, механик ва электр (ҳаракатланувчи воситалардан) юритмали бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМасофадан ёки автоматик бошқарувни тўсқич арматура электр ёки гидравлик юритмали сув ўтказгичларда қўллаш ўринли бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.20. Сув олинувчи колонкаларнинг фаолият радиусини 100 м дан ортиқ қабул қилинмаслиги лозим. Сув олинувчи колонкалар атрофида 1 м кенгликда ва 0,1 нишабликда тўшамани назарда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.21. Сув ўтказгичлар ва сув қувурлар тармоқлари учун қувурларнинг ашёси ҳамда мустаҳкамлик синфини танлаш статистик ҳисоблар, тупроқ ва транспортировка қилувчи сув, шунингдек қувур ўтказгичларнинг иш шароитлари ҳамда сув сифатига талаблари асосида қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБосимли сув ўтказгичлар ва тармоқлар учун асосан металлдан (пўлатли) нометалл (арматураланган, шиша-пластикли, пластмассали ва ҳ.к.) ясалган қувурлар қабул қилиниши лозим. Нометалл қувурлар қўлланилиши асослаб берилган берилган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИчки ҳисобий босими 1,0 Мпа (10 кгс/см2) гача жойлар чегарасида, саноат ҳудудларида, қишлоқ хўжалиги корхоналари тармоқларида қўллаш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишПўлат қувурларни қўллаш қуйидагиларда рухсат этидади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚисмларда ҳисобий ички босим 1,0 Мпа (10 кгс/см2) дан ортиқ бўлганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштемир йўл ости ва автомобиль йўлларидан ўтишда, сув тўсиқлари орқали ҳамда жарликлардан ўтиш учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишхўжалик-ичимлик сув қувурларнинг канализация тармоқлари билан кесишган жойларида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқувур ўтказгичлар автомобиль йўллари ва шаҳар кўприклари, эстакада таянчлари ҳамда ер ости йўлаклари бўйича ётқизилганда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишПўлат қувурлар тежамкор навлар мажмуидан қабул қилиниши керак деворларининг қалинлиги қувур ўтказгичлар ишлари шароитини ҳисобга олган равишда ҳисоб-китоблар орқали аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТемир-бетон ва асбестцемент қувур ўтказгичлар учун шаклдор металл қисмларни қўллаш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишХўжалик-ичимлик сув таъминоти тизимларида қувурлар ашёсини 1.3-бандидаги талабларни ҳисобга олган равишда танлаш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.22. Ҳисобий ички босим катталигини гидравлик зарбда босим кўтарилишини ҳисобга олмаган ҳолда қувур ўтказгичнинг турли қисмларида узунлиги бўйича (иш тартиби фойдалироқлигида) фойдаланиш шароитларига кўра мумкин бўлган каттагина босимни ёки қувур ўтказгичга гидравлик зарбни ҳисобга олган ҳолда арматуранинг зарбга қарши фаолияти агар бу босим бошқа кучлар билан биргаликда (8.26-банди) ортиқ таъсир этса, бу босимга тенг қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСтатистик ҳисоб-китоб қилиш ҳисобий ички босим таъсири, тупроқ босими, вақтинча кучлар, қувурларни ўз оғирлиги ва транспортировка қилинувчи суюқликлар оғирлиги, ҳавосиз бўшлиқ пайдо бўлишида муҳит босими ҳамда тупроқ сувлари ташқи гидростатик босими қувурнинг ушбу ашёси учун анчагина хавф келтирувчи таъсирлар уйғунлашуви жоиздир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚувур ўтказгичлар ёки уларнинг қисмларининг масъулиятлилик даражаси бўйича қуйидаги синфларга бўлиниши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув узатилиши таъминланганлиги бўйича I тоифали объектлар учун, шунингдек қувур ўтказгичларни сув тўсиқларидан ва жарликлардан, темир йўл ҳамда I, II тоифали автомобиль йўлларидан ўтиш зоналарида, сув узатиш таъминланганлиги бўйича II ва III тоифали объектлар учун носозликларни бартараф этишдаги машаққатли ерлари учун:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув узатиш бўйича II тоифали объектлар учун (I синф қисмларидан ташқари), шунингдек такомиллашган қопламалар билан қопланган автомобиль йўллари остида ётқизилган қувур ўтказгич қисмлари, таъминланганлик бўйича III тоифа объектлар учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув узатиш таъминланганлиги бўйича III тоифа объектлари учун қолган барча қувур ўтказгич қисмлари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚувурни ҳисоб-китобида иш шароити коэффициентини ҳисобга олиш лозим, қуйидаги формула орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(32)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда, т1, — қувурлар ишлаб чиқарилгандан сўнг қисқа муддат синалишини ҳисобга олувчи коэффициент;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишт2 — қувур материали эскириши, занглаши ёки абразион ейилиши натижасида фойдаланиш жараёнида қувурларнинг мустаҳкамлик кўрсаткичлари пасайишини ҳисобга олувчи коэффициент;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишγп — қувур қисмининг масъулият даражасига кўра классини ҳисобга олувчи коэффициент.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишт1 коэффициентининг қийматини ушбу турдаги қувурларни ишлаб чиқариш бўйича ГОСТ ёки техник шартларга мувофиқ ўрнатиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБирикма уланмалар мустаҳкамлиги қувурларнинг мустаҳкамлигига тенг бўлган қувурлар учун m1 коэффициентининг қийматини қуйидагиларга тенг қилиб қабул қилиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш0,9 — чўян, пўлат, асбоцемент, бетон, темир-бетон ва керамик қувурлар учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1 — полиэтилен қувурлар учун.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишт2 коэффициентининг қийматини қуйидагиларга тенг қилиб қабул қилиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1 — керамик ҳамда чўян, пўлат, асбоцемент, бетон ва темир-бетон қувурлар учун, қачонки ушбу турдаги қувурларни — пластмасса қувурларни ишлаб чиқаришга ГОСТ ёки техник шартларга мувофиқ коррозия (занглаш) ёки абразив емирилиш хавфи йўқ бўлганда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишγп коэффициентининг қийматини қуйидагича қабул қилиш лозим: 1-класс қувур ўтказгичлар учун — 1; 2-класс қувур ўтказгичлар учун — 0,95; 3-класс қувур ўтказгичлар учун — 0,9.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.23. Фойдаланишга топширилишидан олдин қувур ўтказгичлар қисмлари учрайдиган турли синовлар учун синов босими катталигини лойиҳаларда қурилишни ташкил этишда кўрсатиш жоиз, бунда ҳар бир қувур ўтказгич қисмида қўлланилган қувурлар ашёси ва синфларининг чидамлилик кўрсаткичларига, ҳисобий ички сув босимига ҳамда ташқи кучлар катталигига, синов даврида қувур ўтказгичларга таъсир этувчиларга асосланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСинаш босимининг ҳисобий катталиги қуйидаги қувурли қувур ўтказгичлар катталигидан ошмаслиги керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчўян — заводдаги синов босимидан — 0,5 коэффициенти билан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпўлат — ички ҳисобий босимдан — 1,5 коэффициенти билан, лекин заводнинг синов босимидан ортиқ эмас;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпластмасса — ички ҳисобий босимдан — 1,3 коэффициенти билан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшиша пластик — ички ҳисобий босимдан — 1,25 коэффициенти билан.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.24. Чўян, асбестцемент, бетон ва темир-бетон қувур ўтказгичлари ҳисобий ички босим ва ҳисобий келтирилган ташқи кучларнинг биргалиқдаги таъсирига ҳисобланган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишПўлат ва пластмасса қувур ўтказгичлар 8.23-бандига мувофиқ ички босимга ва ташқи келтирилган кучлар таъсири билан биргалиқда муҳит босими, шунингдек қувурнинг кўндаланг кесим думалоқ шаклининг чидамлилиги таъсирларига ҳисобланган бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲавосиз бўшлиқ (вакуум) қийматини аниқлашда қувур ўтказгичларда эътиборга олинган ҳавосиз бўшлиққа қарши қурилмалар таъсирини ҳисобга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.25. Вақтинча юкламалар сифатида қуйидагиларни қабул қилиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштемир йўллари остига ётказиладиган қувур ўтказгичлар учун маълум темир йўл излари синфига хос кучлар; автомобиль йўллари остига ётқизиладиган қувур ўтказгичлар учун — автомобиль устунларидан Н-30 ёки ғилдиракли транспортдан НК-80 (қувур ўтказгичга энг катта куч таъсири бўйича);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишавтомобиль транспорти ҳаракати мумкин бўлган ерларда ётқизиладиган қувур ўтказгичлар учун — автомобиль устунларни Н-18 ёки тасма занжирли транспорт НГ-60 (қувур ўтказгичга энг катта қуч таъсири бўйича);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишавтомобиль транспорти ҳаракати мумкин бўлмаган ерларда ётқизиладиган қувур ўтказгичлар учун — бир текис тақсимланган кучлар 5 кПа (500 кгс/м2).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.26. Гидравлик зарбдан қувур ўтказгичларда кўтарилган босимни ҳисоблаганда (зарбга қарши арматуралар ёки вакуум ҳосил бўлишини ҳисобга олган ҳолда аниқланган) ташқи кучни автомобиль устунидан Н-18 дан ортиқ куч қабул қилинмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.27. Гидравлик зарбдан кўтарилган босимни ҳисоб-китоблар билан аниқлаш ва унинг асосида қуйидаги ҳоллар учун ҳимоя чораларини қабул қилишни эътиборга олиш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэлектр таъминоти носозлиги натижасида тўсатдан барча ёки биргаликда ишловчи насослар гуруҳининг ўчиб қолиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбиргаликда ишловчи насослардан бири бурилиш тўсқичи беркилишигача (лўкидонлар) унинг босимли йўлида ўчиб қолиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқайтариш қалпоқчаси билан жиҳозланган босимли йўлларда очиқ бурилиш тўсқичда (лўкидонда) насосни ишга тушириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув ўтказгичда бутунлай ёки унинг айрим қисмларини ёпишга ўчирилганда бурилиш тўсқичларни (лўкидон) механизациялашганлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув тарқатиш ўзанининг тез ҳаракатли очилиши ёки ёпилиши.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.28. Насосларни тўсатдан ўчиши ёки ёқилишини келтириб чиқарадиган гидравлик зарблардан муҳофазалаш чоралари сифатида қуйидагиларни қабул қилиш керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув ўтказгичларда ҳавони тутиб ва чиқариб юриш учун қалпоқчалар ўрнатиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишнасослар босим йўлларида очиб ва ёпиб созловчи қайтаргич қалпоқчалар ўрнатиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув ўтказгичда, сув ўтказгичлар бир нечта кичик статистик босимли қисмларга бўлувчи қайтириш қалпоқчаларни ўрнатиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсувларни насослар орқали орқа йўналишга насослар эркин айланаётган ёки бутунлай тўхтаган ҳолда чиқариб ташлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув ўтказгич бошида (насоснинг босимли йўлида) гидравлик зарбни юмшатувчи жараён, ҳаво-сувли камералар (қалпоқчалар) ўрнатиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Гидравлик зарбдан муҳофазалаш учун қуйидагиларни қўллаш рухсат этилади: асрагич қалпоқчалари ва сўндириш қалпоқчаларини ўрнатиш сўрғич босимли йўллардан сувларни чиқариб юбориш сув ўтказгичда оқимнинг нотинчлигидан ҳосил бўлиши мумкин бўлган узилишлар жойида сув қуйиш рухсат этилган чегарадан ортиқ босим ошишида бузиб юборувчи яхлит тўсиқлар ўрнатиш сув босимли устунлар ўрнатиш насос агрегатларини катта инерция билан айлантирувчи қоришмалардан фойдаланиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.29. Қувур ўтказгичларни бурилиш тўсқичлари берклигидан босим ошишини ҳимоялаш учун, шу берклик вақтини оширишни таъминлаш керак. Тўсқичнинг берк вақти етарли бўлмаса, қабул қилинган узатиш тури билан қўшимча ҳимоялаш чораларини қабул қилиш зарур бўлади (асрагич қалпоқчалар, ҳаво қалпоқчалари, сув босимли устунлар ўрнатиш ва бошқалар ).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.30. Сув қувур йўллари асосан ер остида ётқизилиши лозим. Иссиқлик техникаси ва техник-иқтисодий асосларга кўра ерда ва ер юзида ётқизиш, ер ости йўлларини ер ости йўлакларида бошқа ер ости коммуникациялари билан биргаликда ётқизиш, фақат енгил алангаланувчи ва ёнувчи суюқлик ва газни транспортировка қилувчи қувур ўтказгичлардан мустасно. Ёнғинга қарши ва ёнғинга қарши сув қувурлар биргаликда ер ости йўлакларида ётқизилса, ердага ёки ер юзидаги ёнғин гидрантлари қудуқларда ўрнатилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕр ости ётқизишларда тўсқич, созлагич ва асрагич қувур ўтказгич арматуралари қудуқларда (камераларда) ўрнатилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚудуқсиз тўсиқ арматуралар ўрнатилишига асосланган ҳолларда рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув ўтказгичлардаги ва сув қувурлардаги тўсқич арматура қўл, механик ва электр узатмали (кўчма воситаларда). Электр узатмага эга бўлган тўсқич арматурали умумий қудуқларда ёнғин гидрантларини ўрнатиш рухсат этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўсқич арматураларни қудуқлардан (камералардан) ташқарида ўрнатиш асослаб берилган ҳолатда рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.31. Қувурлар туби асос турларини тупроқнинг юк кўтариш қобилияти ва оғирликлар қийматига кўра қабул қилиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲарсанг тошни ва сувга кам тўйинган тупроқлардан ташқари барча тупроқларда қувурларнинг тузилиши бузилмаган табиий тупроқда, зарур бўлса асоснинг текислигини таьминлаб ётқизишни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЙирик харсанг ташли тупроқларда асоснинг қалинлиги 1О см бўлган қумли тупроқ билан текислаш назарда тутилади. Ушбу мақсадларда маҳаллий тупроқлардан (қумли лой, лойли қум) уларни таркибий ҳажм оғирлигини 1,5 т/м3 гача шиббалаш шарти билан фойдаланиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚувур ўтказгичларни ҳўл бириккан тупроқларда (қумли лой, лой) ётқизишда ишни олиб бориш лойиҳаларида қумли асос тайёрлаш заруратини сув пасайтириш бўйича курилаётган чоралар, шунингдек қувурларнинг тури ва тузилишига кўра белгиланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСувга кам тўйинган тупроқларда қувурларни сунъий асосда ётқизиш зарурдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.32. Пўлат қувурлар қўлланилган ҳолларда уларнинг ички ва ташқи юзаларини занглашдан муҳофазалашни эътиборга олиш зарур. Бунда ашё қўллаш 1.3-бандида кўрсатилганларга мувофиқ бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.33. Пўлат қувурларнинг ташқи юзаларини занглашдан ҳимоялаш усулларини танлаш тупроқни занглаш хусусиятлари тўғрисидаги маълумотларга, шунингдек бетартиб оқиб юрган сувлар келтириб чиқариши мумкин бўлган занглашлар ҳақидаги маълумотларга асосланган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.34. Диаметри 300 мм ва ундан катта бўлган пўлат сув ўтказгич сув қувурлар тармоқларини занглашдан ва сув ўсимликлари ўсиб кетишини бартараф этиш мақсадида бундай қувур ўтказгичлар ички юзаларини қумли цемент, лаклаш, рух ва бошқалар билан қоплаш йўли билан ҳимоялашни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Қопламалар ўрнига сувга барқарорлаштирувчи ишлов бериш ёки тавсия этилаётган E-иловага мувофиқ қуйидаги ҳолларда, қачонки сифатни ҳисобга олган равишда техник-иқтисодий ҳисоб-китоблар, сув сарфи ва сувни вазифаси тўғри белгиланганлиги қувур ўтказгичларда емирилишлардан шундай ҳимоя мақсадга мувофиқлиги тасдиқланса ингибиторлар билан ишлов бериш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.35. Барча турдаги пўлат ва темир-бетон қувурларидан қувур ўтказгичларни лойиҳалашда тўхтовсиз электр ўтказувчанликни таъминлаш тадбирларини кўриб чиқиш лозим, қайсики ушбу қувурларни емирилишдан электр кимёвий ҳимоялаш конструкцияларидан фойдаланиш имконияти бўлсин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.36. Қум-цемент қопламали пўлат арматурали қувур бетонларни емирилишдан, сульфат-ионлар таъсиридан ҳимоялашда ШНҚ 2.03.11 га мувофиқ изоляцияловчи қопламаларни эътиборга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕмирилишга қарши пўлат арматурали қувурларни тармоқ оқимлар келтириб чиқарадиган емирилишлардан ҳимоялашни «Темир-бетон конструкцияларни тарқоқ оқимлар келтириб чиқариган емирилишлардан ҳимоялаш бўйича қўлланма»нинг (ШНҚ 2.03.11) талабларига мувофиқ равишда эътиборга олиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишПўлат арматурали ташқи бетон қатлами меъёрий зичликдан паст бўлган, ҳисобий кучлар таъсирида рухсат этилган қалинлиқдаги 0,2 мм ёриқларга эга бўлган қувурлар учун электр кимёвий қувурларни катод қутблаш тупроқда хлор-ион жамланмаси 150 мг/л дан ортиқ бўлганда, бетоннинг меъёрий зичлиги ва рухсат этилган дарзлар ёриғи 0,1 мм — 300 мг/л дан ортиқ бўлган хлор-ион жамланмасида.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишПўлат арматурали қувурларни катод қутблашни шундай лойиҳалаш керакки, юзада ҳосил бўладиган металл қутблаш потенциали махсус ўрнатилгап назорат-ўлчаш бўлинмаларида ўлчанган солиштириш учун миссульфат электроди бўйича 0,85 В дан кам, 1,2 В дан юқори бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишПўлат арматурали қувурларни электр кимёвий ҳимоялашда қутблаш потенциали қийматини қолдирилган излар ёрдамида аниқлашни қувур юзасига ўрнатилган солиштириш учун мис-сульфат электродига нисбатан катод станциялари ёрдамида ҳимоялашда эса — солиштириш учун тупроқда ўрнатилган мис-сульфат электродига нисбатан аниқлаш лозимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.37. Қувурни ётқизилган чуқурлиги, тубигача ҳисобланганда, тупроққа ботиш ҳисобий чуқурлиги 0 °С ҳароратда 0,5 м дан ортиқ бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Қувурларни камроқ чуқурликка ётқизишни қуйидагиларни бартараф этиш чоралари кўрилган шароитларда рухсат этилади: қувур ичида муз ҳосил бўлиши натижасида қувур ўтказгичнинг рухсат этилмаган ўтказувчанлик хусусиятининг пасайиши; сув яхлагани натижасида қувурлар ва уларни уланган чоклари шикастланиши; қувур деворлари ашёсида тупроқ, шакл ўзгариши ва ҳарорат кучланиши; қувур ўтказгичларнинг носозликлари туфайли сув узатиш тўхтатилганда қувур ўтказгичда ҳосил бўладиган муз тиқинлари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.38. 0°С ҳароратда тупроққа ботирилиш ҳисобий чуқурлигини ҳисобий совуқ ва кам қорли қишда кузатилган ҳақиқий музлаш чуқурлигига ҳамда кутилаётган ҳудудлар ҳолатини ўзгариши оқибатида (қор қатламини йўқотиш, такомиллашган йўл қопламаларини ётқизиш ва шунга ўхшашлар) илгари кузатилган музлаш чуқурлигининг ўзгариши мумкинлигини ҳисобга олган ҳолда ушбу ҳудудда қувур ўтказгичлардан фойдаланиш тажрибаларига асосан белгилаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш0°С ҳароратда тупроққа ботирилиш чуқурлиги ва уни назарга олинаётган ўзгаришлар бўйича мумкин бўлган ўзгаришлар, ҳудудни ободонлаштиришлар ҳақида маълумотлар бўлмаса, иссиқлик техникаси ҳисоб-китоблари бўйича аниқлаш керак бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.39. Хўжалик-ичимлик сув қувурларида ёз вақтларида сув исиб кетишининг олдини олиш учун асосан қувур ўтказгичлар ётқизилиши чуқурлигини қувур устидан ҳисоблаганда 0,5 м дан кам қабул қилинмаслиги керак. Иссиқлик техникаси ҳисоб-китоблари билан асосланган шароитларда сув ўтказгичлар ёки сув қувур тармоқларининг қисмларида қувурлар ётқизиш чуқурлигини кичикроқ қабул қилиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.40. Сув ўтказгичлар ва сув қувур тармоқларини ер остида ётқизишларда уларнинг чуқурлигини аниқлашда ташқи транспорт юкланмаси ва ер ости иншоотлари ҳамда коммуникацияларни бир-бирлари билан кесишиш шароитларини ҳисобга олган равишда аниқлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.41. Сув ўтказгичлар ва сув қувурлар тармоқлари қувурларининг диаметрини танлаш техник-Иқтисодий ҳисоб-китоблар асосида, бунда уларнинг ишини носозликларда айрим қисмларни ўчириш шартлари ҳисобга олиниб, белгилаш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув қувурлар аҳоли яшайдиган жойлардаги ва саноат корхоналари ёнғинга қарши сув қувурлар бирлашгандаги қувурлар диаметри 100 мм дан кам, қишлоқ хўжалига аҳолиси яшайдиган жойларда — 75 мм дан кам бўлмаслига керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.42. Сувни транспортировка қилишда қувур ўтказгичларда босим йўқолишини аниқлаш учун гидравлик нишаб қийматини унча сезиларли бўлмаган емирилиш хоссалари ва таркибида муаллақ чўкиндилар бўлмаган, қайсики уларнинг чўкишидан қувурлар жадал ўсимликлар билан тутиб кетувчи сувларда мажбурий J-иловага мувофиқ қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.43. Мавжуд тармоқлар ва сув ўтказгичлар учун зарур бўлганда тиклаш бўйича ҳамда пўлат қувурлар ўтказувчанлик қобилиятини ички юзаларини тозалаш йўли билан ва емирилишга қарши қопламлар билан қоплаш техник-иқтисодий асосларга биноан истисно тариқасида ҳақиқий босим йўқотишни қабул қилиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.44. Сув қувурлар йўлларини бош режада жойлаштириш, шунингдек ушбу режадаги энг кичик масофалар ва ташқи юза қувурларининг иншоотлар ҳамда муҳандислик тармоқларигача кесишувларни ШНҚ «Саноат корхоналари бош режалари»га мувофиқ қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.45. Бир нечта сув ўтказгич йўлларини мувозий ётқизилишида (янгидан ёки мавжудларига қўшимча) режадаги энг кичик масофа қувурларнинг ташқи юзалари оралиғини белгилаш ишлаб чиқариш ва ишни ташкил этиш ҳамда улардан бирининг носозлигида шикастланган аралаш сув ўтказгичлардан ҳимоялаш заруратини ҳисобга олган ҳолда аникланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишистеъмолчиларга сув узатишни рухсат этилган даражада пасайишида, 8.2-бандида кўзда тутилган — 43-жадвалда эътиборга олинганидеқ қувур ашёсига кўра, ички босимлар ва геологик шароитлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув ўтказгичлар ниҳоясида эҳтиёт сиғимининг мавжудлигида, рухсат этилувчи сув узатишни узилишлари, ҳажми қайсики 9.6-бандида кўзда тутилган — 43-жадвал талабларига жавоб берувни, харсангларда ётқизиладиган қувурлар сингари қараладн.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув ўтказгич трассаларининг айрим қисмларида, шунингдек иморатлар солинган ҳудудлар бўйича сув ўтказгичлар ётказилган қисмларда ва саноат корхоналари ҳудудларида 43-жадвалда келтирилган масофаларни қисқартириш қувурларни сунъий асосга ётқизиш, ер ости йўлакларида, қобиқларда ёки қувур ётқизишнинг бошқа усулларини, қайсики қўшни сув ўтказгичларнинг бирида носозликка учраса, бошқалари шикастланиш имконини истисно этувчи усулларни қўллаганда рухсат этилади. Бунда сув ўтказгичлар оралиғидаги масофа қувур ётқизишларда ҳамда кейинчалик таъмирлар олиб бориш имконини таъминлаши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш43-жадвал | |||||||
Қувурлар материали | Диаметри, мм | Тупроқ турлари (ШНҚ 2.02.01 номенклатураси бўйича) | |||||
қояли | йирик бўлакли тупроқлар, шағалли қум, йирик қум, лойлар | ўртача йирикликдаги қум, майда қум, чангсимон қум, лойли қум, қумли лой, ўсимлик қолдиқлари, аралашган тупроқ, торфланган тупроқ | |||||
босим, МПа (кгс/см2) | |||||||
≤ 1 (10) | > 1 (10) | ≤ 1 (10) | > 1 (10) | ≤ 1 (10) | > 1 (10) | ||
режадаги қувурларнинг ташқи юзалари орасидаги масофа, м | |||||||
Пўлат | 400 гача | 0,7 | 0,7 | 0,9 | 0,9 | 1,2 | 1,2 |
Пўлат | 400 дан ортиқ 1000 гача | 1 | 1 | 1,2 | 1,5 | 1,5 | 2 |
Пўлат | 1000 дан ортиқ | 1,5 | 1,5 | 1,7 | 2 | 2 | 2,5 |
Чўян | 400 гача | 1,5 | 2 | 2 | 2,5 | 3 | 4 |
Чўян | 400 дан ортиқ | 2 | 2,5 | 2,5 | 3 | 4 | 5 |
Темир-бетон | 600 гача | 1 | 1 | 1,5 | 2 | 2 | 2,5 |
Темир-бетон | 600 дан ортиқ | 1,5 | 1,5 | 2 | 2,5 | 2,5 | 3 |
Асбестцемент | 500 гача | 1,5 | 2 | 2,5 | 3 | 4 | 5 |
Пластмасса | 600 гача | 1,2 | 1,2 | 1,4 | 1,7 | 1,7 | 2,2 |
Пластмасса | 600 дан юқори | 1,6 | - | 1,8 | - | 2,2 | - |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: 1. Сув ўтказгичларни турли саmҳларда параллел ёmқизишда жадвалда кўрсатилган масофани қувурлар турли сатҳларда ётқизилганлигига кўра ошириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Диаметрлари ва қувур ашёси бўйича фарқланувчи сув ўтказгичлар учун масофани қайси қувурлар учун масофа кammapoқ бўлса, ўшани қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.46. Сув қувурлар йўлларини ер ости йўлакларида ётқизилишида қувурлар деворидан тўсқич конструкцияларнинг ички юзасигача ва бошқа қувур ўтказгичлар девори орасидаги масофа 0,2 м; қувур ўтказгичларда арматура ўрнатилганда, тўсқич конструкцияларгача бўлган масофа 8,57-бандига мувофиқ қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.47. Қувур ўтказгичларнинг темир йўл остидан ўтишлари I, II ва III тоифалари умумий тармоқларнинг, шунингдек I ва II тоифа автомобиль йўллари остидан қувур-қобиқларда ўтишни қабул қилиш, бунда асосан ишни олиб боришнинг ёпиқ усулини эътиборга олиш зарур. Асослаб берилган шароитда қувур ўтказгичларни ер ости йўлакларида ётқизиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБошқа темир йўл ва автомобиль йўллари остидан қувур ўтказгичлар қувур-қобиқларсиз ўтишларни ўрнатиш, рухсат этилади, бунда асосан пўлат қувурлар ҳамда иш олиб боришнинг очиқ усулини қўллаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: 1. Қувур ўтказгичларни темир йўл кўприклари ва осма йўллари, йўллар устидаги йўловчилар кўприклари, темир йўл, автомобиль йўллари ҳамда йўловчилар ер ости йўлаклари, шунингдек сув чиқарувчи қувурлар бўйича ётқизиш рухсат этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Қувур-қобиқлар ва темир йўл ости йўлаклари иш ошиб боришнинг очиқ усулида ШНҚ 2.05.03 га мувофиқ лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.48. Темир йўл излари рельси тубидан ёки автомобиль йўллари қатламидан қувурлар, қувур-қобиқ ёки ер ости йўлаклари устигача бўлган тик масофани ШНҚ «Саноат корхоналарининг бош режаси»га мувофиқ қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.49. Режада қувур-қобиқ қирқимидан, агар қувур-қобиқ охирида қудуқ ўрнатилган бўлса қудуқнинг деворининг ташқи юзасидан масофалар қуйидагича қабул қилиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштемир йўллар кесишган ерда чет из ўқидан 8 м, тўкма тубидан 5 м, чуқурча қошидан ва четки сув четлаткич иншоотларидан (ариқлар, тоғли зовурлар, сунъий ариқлар ва зовурлар) — 3 м;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишавтомобиль йўллари кесишган ерларда — тупроқ кўтарма қошидан ёки тўкма тубидан, чуқурча қошидан, тоғли зовурлар ташқи қошидан ёки сув четлатишнинг бошқа иншоотларидан — 3 м.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРежада қувур-қобиқ ташқи юзасидан ёки ер ости йўлкасининг масофасини қуйидагилардан кам бўлмаган ҳолда қабул қилиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштуташув тармоқлари таянчларигача — 3 м;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкўрсаткич чизиғигача, крестовинагача ёки электрлашган йўллар рельсига сўргувчи кабель уланган еригача — 10 м;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкўприкларгача, сув ўтказгич қувурлар, туннеллар ва бошқа сунъий иншоотларгача — 30 м.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Қувур-қобиқ қирқимидан (туннелдан) масофаларни йўл ёқаларига жойлаштирилган шаҳарлараро алоқа кабеллари, огоҳлантиришлар ва бошқалар мавжудлигини аниқлаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.50. Қувур-қобиқ ички диаметрини қуйидагича иш олиб боришларда қабул қилиш жоиз:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишочиқ усул билан — қувур ўтказгич ташқи диаметридан 200 мм ортиқ;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишберк усул билан — ўтиш узунлигига кўра ва қувур ўтказгич диаметри ШНҚ 3.01.02 га мувофиқ (Қурилишда хавфсизлик техникаси).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Битта қувур-қобиқда ёки ер ости йўлагида бир нечта қувур ўтказгичларни, шунингдек қувур ўтказгичларни биргаликда (электр кабеллари, алоқа ва ҳоказолар) ётқизишга рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.51. Қувур ўтказгичларнинг темир йўл устидан ўтишлари қувурқобиқларда махсус эстакадаларда 8.49 ва 8.53-бандлар талабларини ҳисобга олган ҳолда назарда тутиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.52. Электрлаштирилган темир йўллар кесишган жойларида тарқоқ оқимлар келтириб чиқарадиган емирилишлардан қувурларни ҳимоялаш бўйича тадбирлар кўриб чиқилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.53. I, II ва III тоифали темир йўллардан, шунингдек I ва II тоифали автомобиль йўлларидан умумий тармоқларнинг ўтишларини лойиҳалашда қувур ўтказгичлар носозликка учраганда йўлларнинг ювилиб кетиши ёки сув босишининг олдини олиш тадбирларини назарда тутиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда қувур ўтказгичлар ўтишларининг иккала томонидан темир йўллар остига асосан тўсқич арматурали қудуқлар ўрнатиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.54. Темир йўллар ва автомобиль йўлларидан ўтиш лойиҳалари Ўзбекистон Республиқаси Алоқа йўллари вазирлиги ёки қурилиш ва автомобиль йўлларидан фойдаланиш вазирликлари идоралари билан келишилган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.55. Қувур ўтказгичларнинг сув оқимлари орқали ўтишларига қайнама (дюкер) йўллари сони иккитадан кам бўлмаслиги керак: биттаси ўчирилганда, бошқаси бўйича 100% ли ҳисобий сув сарфи таъминланиши лозим. Дюкерлар йўллари емирилишга қарши кучли ҳимояланган, механик шикастланишлардан ҳимояланган пўлат қувурлар ётқизилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКемалар сузадиган сув оқимлари орқали қайнамалар лойиҳалари Ўзбекистон Республикаси дарё флоти бошқармаси идоралари билан келишилган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚувур ўтказгичларнинг сув ости қисми чуқурлиги қувур устигача 0,5 м дан кам бўлмаслиги, кемалар сузадиган сув оқим чегараларидан 1 м дан кам бўлмаслиги керак. Бунда сув оқими ўзанларининг ювилиши ва шакл ўзгариши имкониятларини ҳисобга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚайнама йўлларининг оралиқ масофаси 1,5 м дан кам бўлмаслиги зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚайнаманинг чиқиш қисмидаги қиялик бурчаги ёпиқ томонга 20°дан катта қабул қилинмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚайнамаларнинг икки томони бўйича қудуқлар ўрнатиш ва тўсқич арматура конструкцияларига ўтишни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚайнама қудуқлар атрофини текислаш белгиси 5% таъминланган сув оқимидаги энг юқори сув сатҳидан 0,5 м баланд қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.56. Ётиқ ёки тик текисликлардаги бурилишларда қувурларнинг кенгайган оғзидан ёки бирлаштирувчи улагичларли қувур ўтказгичларда куч пайдо бўлишини қувур чоклари қабул қилолмасалар, тиргакларни назарга олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишПайвандланган қувур ўтказгичларда тиргакларни қудуқларда жойландган бурилишлар ёки бурилиш бурчакларида тик текисликларда юқорига бўртиқлик 30° ва ундан ортиқ назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Ишчи босими 1 МПа (10 кгс/см2) гача бўлган қувурларнинг оғзи кенгайган ёки бирлаштирувчи улагичларли қувур ўтказгичларда бурилиш бурчаги 10° гача бўлса, тиргакларни назарда тутмаслик рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.57. Қудуқлар ўлчамларини аниқлашда энг кичик қудуқ ички юзаларининг масофасини қуйидагича қабул қилиш зарур:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқувур деворидан қувур диаметри 400 мм — 0,3 м, 500 дан 600 мм гача — 0,5 м, 600 мм дан ортиқ бўлганда — 0,7 мм;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгардиш текислигидан қувур диаметри 400 мм гача — 0,3 м, 400 мм дан ортиқ — 0,5 м;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишоғзи кенгайган қувур четидан девор томонга қараганда, қувур диаметри 300 мм гача — 0,4 м, 300 мм дан ортиқ — 0,5 м;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқувур тубидан қудуқ тубигача қувур диаметри 400 мм гача — 0,25 м, 500 дан 600 мм гача — 0,3 м, 600 мм дан ортиқ — 0,35 м;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЗулфин даста юқориси ҳаракатланувчи лўкидон билан — 0,3 м, залвор ғилдирак ҳаракатсиз лўкидон билан — 0,5 м.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚудуқлар иш қисми баландлиги 1,5 м дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГидрант қопқоғидан қудуқ қопқоғигача — вертикал йўналиш бўйлаб камида 450 мм.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.58. Сув ўтказгичларда ўрнатиладиган ҳаво чиқаргич қалпоқчалар қудуқларда ўрнатилиши назарда тутилса, вентилятор қувур ўрнатиш керак қайсики сув ўтказгичдан ичимлик суви узатиладиган бўлса, фильтрлар билан жиҳозланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.59. Қудуқларга тушиш учун қудуқ бўйни ва деворларида тарам-тарам пўлат ва чўян ҳалқалар ёки кўчма металл зинапояларни назарда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАрматурана хизмат кўрсатиш учун қудуқларда, зарур ҳолатларда, 12.7-бандига мувофиқ майдончаларни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.60. Қудуқларда (асослаб берилганда) иккинчи иситгич том ёпмаларни назарга олиш зарур; зарур бўлган ҳолларда тўсқич арматуралар ўрнатилган туйнукларни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9. СУВ САҚЛАШ УЧУН СИҒИМЛАР
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУмумий кўрсатмалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.1. Сув таъминоти тизимларидаги сиғимлар ўз вазифаларига кўра созловчи, ёнган, носозлик ва туташув сув ҳажмларини ўз ичига олган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.2. Созловчи сув ҳажми Wp, м3, сиғимларда, (сиғимларда, босимли сув миноралари идишларида ва бошқалар) сув тушиш ва тарқалиш жадвали асосида, уларнинг йўқлигида эса қуйидаги формула бўйича аниқлаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(33)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда, Qсут.тах — сувни максимал миқдорда ишлатишда сувнинг бир суткали сарфи, м3 сут;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКн — сув тайёрлаш станциялари ёки созловчи сиғимли сув қувур тармоқларига бир суткадаги энг кўп сув истеъмоли соатидаги ўртача сарфни созловчи сиғимга бир соатда энг кўп узатиладиган сувга нисбати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКч — созлаш сиғимидан бир соатда сувни нотекис олиниши ёки созлаш сиғимли сув қувур тармоқларида аниқланувчи бир соатли энг кўп сув олишни ўртача бир соатли бир суткадаги энг кўп сув истеъмолига нисбати козффициенти.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСозлагич сиғимларига эга бўлмаган истеъмолчилар эҳтиёжига бевосита бир соатдаги энг кўп сув олишни бир соатли энг кўп сув истеъмолига тенг деб қабул қилнш лозим. Созлагич сиғимига эга бўлган тармоқларда бир соатда энг кўп насослар билан созлагич сиғимларидан сув олиб, сув қувур тармоқларига узатиш насос станциялари бир соатдаги энг катта қуввати бўйича аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув тайёрлаш станцияларидаги сиғимларда фильтрларни ювиш учун қўшимча 6.117-бандига биноан аниқланувчи сув ҳажмини назарга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Асосланган ҳолатларда сиғимларда сув истеъмолини сутка давомидаги нотекислигини созлаш учун қўшимча сув ҳажмини назарга олиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.3. Қачонки сув таъминоти манбаларидан бевосита ўт ўчириш учун сув олиш техник жиҳатдан мумкин бўлмаган бўлса ёки иқтисодий жиҳатдан мақсадга мувофиқ бўлмаса, ёнғин ўчириш учун сув ҳажмини назарда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.4. Сиғимларда ёнғин сув ҳажми қуйидаги таъминланган шароитларда аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишёнғинларни ташқи гидрантларидан ва ички ёнган кранларидан 2.12 — 2.17, 2.20, 2.22 — 2.24-бандларига мувофиқ ўчириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўт ўчиришнинг махсус воситалари (пуркагич, дренчерлар ва бошқа ўз сиғимларига эга бўлмаганлар) 2.18 ва 2.19-бандларига мувофиқ;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэнг кўп хўжалик-ичимлик ва ишлаб чиқариш эҳтиёжлари учун ўт ўчириш тугагунига қадар 2.21-банди талабларини ҳисобга олган ҳолда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Сиғимларда ўт ўчириш сув ҳажмини аниқлашда агар ўт ўчиришда сув узатиш I ва II тоифали сув таъминоти тизимларидан амалга оширилса, ўт ўчириш давомида сиғимларни тўлдириб туришни ҳисобга олиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.5. Босимли сув миноралари идишларидаги ёнғин сув ҳажми бир вақтнинг ўзида битта ташқи ва битта ички ўт ўчиришга кўпроқ бошқа эҳтиёж учун ҳам сарфланадиган сув 10 дақиқали давомий ўт ўчиришга ҳисобланган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Асослаб берилган тақдирда босимли сув миноралари идишларида 9.4-банди бўйича аникданган бутунлай ўт ўчириш ҳажмини сақлаш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.6. Сиғимларга битта сув ўтказгич бўйича сув узатишда қуйидагилар назарга олиниши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишносозлик сув ҳажми, сув ўтказгичдаги носозликни (8.4-банди) бартараф этиш вақти мобайнида хўжалик-ичимлик эҳтиёжларининг ҳисобий ўртача бир соатдаги сув истеъмоли ва носозлик жадвали бўйича ишлаб чиқариш эҳтиёжларининг 70% миқдорини таъминловчи сув сарфи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўт ўчиришга қўшимча сув ҳажми 9.4-бандига мувофиқ аниқланган миқдорда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: 1. Носозлик сув ҳажмини тиклаш учун зарур вақтни 36 — 48 соат қилиб қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Носозлик сув ҳажмини тиклаш сув истеьмолини пасайтириш ёки захирадаги насос аrрегатларидан фойдаланиш ҳисобидан назарга олиш лозим. Аҳолиси 5000 кишигача бўлган аҳоли яшайдиган жойларда сув ўтказиш йўллари узунлиги 500 м дан ошмаган, шунингдек саноат ва қишлоқ хўжалиги корхоналарида ташқи ўт ўчиришга 40 л/с дан кўп сув сарфланмайдиган ҳолларда ўт ўчириш учун қўшимча сув ҳажмини эътиборга олмаслик рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.7. Бир маромда ишловчи тебратиш насос станцияларидан олдин ёки айланма сув таъминотидан олдинги сиғимлардаги сув ҳажмининг насосни 5 — 10 дақиқали қувватининг каттароқ қиймати ҳисобида қабул қилиш лозим (насосни меъёрий ишга тушириш учун).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.8. Сувни реагентлар билан туташувида талаб этиладиган вақтни таъминлаш учун туташув сув ҳажмини 6.167-бандига мувофиқ аниқлаш зарур. Туташув ҳажмларини ёнғин ва носозлик ҳажмларигача камайтириш рухсат этилади, улар мавжуд ҳолларда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.9. Сиғим ва уларнинг ускуналари сув музлашидан муҳофазаланган бўлишлари керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.10. Ичимлик суви учун сиғимларда ёнғин ва носозлик ҳажмлари сув алмашинуви 48 соатдан ортиқ бўлмаган муддатда таъминланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Асослаб берилган ҳолларда сиғимдаги сув алмаштириш муддатларини 3-4 суткага ошириш рухсат этилади. Сиғимдаги сувни ўзгартириш муддати 48 соатдан ошмаслигини ҳисобга олган ҳолда, қуввати белгиланувчи айланма насослар ўрнатилган шароитда (сув таъминоти манбаларидан сув тушишини ҳисобга олганда); бошқа шароитларда сув алмаштириш муддатини узайтириш Ўзбекистон Республикаси СС Вазирлиги билан келишилган ҳолда рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.11. Сиғимлар ва босимли сув миноралари конструкцияларини 14.18-банд бўйича қабул қилиш жоиздир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРезервуарлар (сиғимлар)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.12. Бир боғламда бир хил вазифали сиғимлар умумий сони иккитадан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБоғламларда барча сиғимларнинг ёнғин, носозлик ва созловчи ҳажмларнинг қуйи ҳамда юқори сатҳлари бир хил белгиларда бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБитта сиғим ўчирилганда, қолганларида ёнғин ва носозлик сув ҳажмларининг 50% дан кам бўлмаган ҳажми сақланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСиғимларни ускуналари ҳар бир сиғимни мустақил ёқилиши, ўчирилиши ва бўшатилиши имконини таъминлаши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЁнғин ва авария ҳажмлари бўлмаганда, зарурий зарарсизлантириш амалга оширилган ҳамда айланма тармоқлар ўрнатилган шароитларда битта сиғим ўрнатиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.13. Зулфинлар камералари конструкциялари сиғимлар конструкциялари билан маҳкам боғланмаган бўлишлари керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув босимини ҳосил илувчи миноралар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.14. Миноранинг иш тартибига, идиш ҳажми, иқлимий шароитлар ва сув таъминоти манбаларидаги сув ҳароратига кўра сув босими миноралар идиши атрофини чодирли ёки чодирсиз лойиҳалаш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.15. Сув босими миноралари танасида чанг ҳосил бўлмайдиган, дуд ва газ ажралиб чиқмайдиган сув таъминоти тизимларининг ишлаб чиқариш хоналарини жойлаштириш учун фойдаланиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.16. Қувур сув босими минора идиши тубига маҳкамланган бўлса, қувур ўтказгичларда компенсаторларни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.17. Сув босимли минора яшиндан муҳофазаланган бошқа иншоотлар ҳудудига кирмаса, ўзининг яшиндан муҳофазалаш конструкциялари билан жиҳозланган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСиғимларни жиҳозлаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.18. Сув учун сиғимлар ва сув босимли миноралар идишлари: келтирувчи ҳамда чиқарувчи қувур ўтказгичлар ёки келтириб чиқарувчи бирлаштирилган қувур ўтказгичлар, қўювчи конструкциялар, тушириш қувурлари, шамоллатиш конструкциялари, ҳалқалар ёки нарвонлар, тушиш туйнуги кишилар тушиши ҳамда ускуналарни транспортировка қилиш учун жиҳозланган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСиғимлар вазифаларига кўра қуйидаги қўшимчаларни назарда тутиш зарур:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.36-бандига мувофиқ, сув сатҳини ўлчаш, вакуум ва босимни назорат қилиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишёруғлик туйнуклари диаметри 300 мм (ноичимлик сув сиғимлари учун);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишювгич сув қувурлари (кўчма ёки доимий);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсиғимдан сув тошишини олдини олиш учун конструкциялар (автоматика воситалари ёки узатиш қувур ўтказгичида сузгувчи тўсқич қалпоқчалар ўрнатиш);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсиғимга келиб тушадаган ҳавони тозалаш учун конструкциялар (ичимлик суви сиғимлари учун).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.19. Узатувчи қувур ўтказгич охирида сиғимларда ва сув босимли минора идишларида диффузорлар чети горизонтал ёки юқори қисми сиғимдаги сувнинг энг баланд сатҳидан — 50 — 100 мм юқори бўлган камераларни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.20. Сиғимдаги чиқиш қувурида конфузорни назарда тутиш лозим, қувур диаметри 200 мм гача бўлганда чуқурчада жойлаштириладиган қабул қилувчи клапандан фойдаланиш рухсат этилади (7.4-бандини қаранг).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКонфузор четидан сиғим тубигача ва деворларигача ёки чуқурчагача бўлган масофани сув конфузорга етиб келиши тезлиги ҳисобидан, сувнинг кириш кесимидаги тезлигидан юқори бўлмаган қийматда аниқлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСиғим тубига ўрнатиладиган конфузорнинг горизонтал четлари ҳамда чуқурчанинг усти тубнинг набетонкасидан 50 мм баландроқ бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧиқиш қувурида ёки чуқурчада панжара қўйилишини назарда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСиғимдан ёки сув босимли миноралардан ташқарида чиқиш (келтириб чиқарувчи) қувур ўтказгичида автоцистерналар ва ўт ўчириш машиналари сув олиши конструкцияларини назарда тутиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.21. Қуйилувчи конструкцияси энг кўп сув узатишга мўлжалланган бўлиши керак. Қуйилувчи конструкция устида сув қатлами 100 мм дан ортиқ бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИчимлик суви учун мўлжалланган сиғимларда ва сув босимли минораларда қуйилувчи конструкциялар устида гидравлик лўкидонни кўзда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.22. Чиқариш қувур ўтказгичи диаметрини сиғим ҳажмига кўра 100 — 200 мм ли қилиб лойиҳалаш лозим. Сиғимнинг туби чиқариш қувур ўтказгичи томонга 0,005 дан кам бўлмаган нишабга эга бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.23. Чиқариш ва қуйилувчи қувур ўтказгичларни (улар учларини сувга ботирмасдан);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишноичимлик суви учун сиғимлардан — исталган мақсадлардаги узилишли сув йўналишлари оқова сувга ёки очиқ зовурларга;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишичимлик суви учун сиғимлардан — ёмғирлар оқава сувига ёки очиқ зовурларга узилишли сув йўналишлари билан бирлаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚуйилувчи қувур ўтказгични очиқ зовурларга уланишида қувур ўтказгичлар охирида 10 мм тешикли панжара ўрнатилишини эьтиборга олиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСувларни чиқариш қувур ўтказгичларидан ўзи оқиб чиқиб кетишининг иложи бўлмаса ёки мақсадга мувофиқ келмаса, кўчма насослар билан чиқариб ташлаш учун қудуқларни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.24. Сиғимда сув сатҳи ҳолатларининг ўзгаришида ҳаво кириш ва чиқиш, шунингдек ёнғин ҳамда носозлик ҳажмларни сақловчи сиғимларда ҳаво алмаштириш конструкциялари орқали 80 мм сув устунидан ошишига, ҳавосиз бўшлиқ ҳосил бўлишни мустасно этишни назарда тутиш жоиз.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСиғимларда энг юқори сатҳдан тахта қобирғасигача ёки ораёпма текислиги орасидаги фазовий бўшлиқни 200 мм дан 300 мм гача қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўсинлар ва тахта таянчларини сув босган бўлиши мумкин, бунда барча том ёпма қисмлари орасида ҳаво алмашувини таъминлаш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.25. Тушиш туйнуклари келувчи, чиқувчи ва қуйилувчи қувур ўтказгичларга яқин жойлашган бўлиши керак. Ичимлик суви учун сиғимларда туйнук қопқоқлари қулфланиши ва сургучланиши учун конструкцияларга эга бўлиши зарур. Сиғимлар туйнуги ораёпма иситкич қопламаларидан 0,2 м дан кам бўлмаган баландликка кўтарилган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИчимлик суви сиғимлари учун барча туйнукларнинг тўлиқ зичланганлиги таъминланган бўлиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.26. Босимли сиғимлар ва сув босимли миноралар юқори босимли ўт ўчириш тизимларида ёнғин насослари ишга тушиши билан уларнинг ўчирилишини таъминловчи автоматик конструкциялар билан жиҳозланган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЁнғин сиғимлари ва ҳавзалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.27. Ёнғин сув ҳажмларини махсус сиғимлар ёки очиқ ҳовузларда сақлаш 2.11-банднинг 1-эслатмасида кўрсатилган корхоналар ва аҳоли яшайдиган жойлар учун рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.28. Ёнғин сиғимлари ва ҳовузларининг ҳажмини ўт ўчиришнинг ҳисобий сув сарфлари ҳамда давомийлигига кўра 2.13 — 2.17 ва 2.24-бандларига мувофиқ аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: 1. Очиқ ҳовузлар ҳажмини сувнинг бўшаниш ва муз ҳосил бўлиши мумкинлигини эътиборга олган ҳолда ҳисоблаш лозим. Очиқ ҳовузлар четининг ундаги энг юқори сув сатҳидан 0,5 м дан кам бўлмаган равишда очиқ бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Ёнғинни ўчириш мақсадларида сув олинадиган ёнғин сиғимлари, ҳовузлари ва қабул қилувчи қудуқлар олдига йилнинг ҳар қандай мавсумида кириб бориш ва ўт ўчириш автомобилларини қўйиш учун қаттиқ қопламали кириш йўллари ва ўлчамлари 12 х 12 м майдончалар (пирслар) ташкил этилган бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Ёнғин сиғимлари ва ҳовузлари жойлашган ерларда ГОСТ 12.4.009-83 га мувофиқ кўрсаткичлар назарда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.29. Ёнғин сиғимлари ёки ҳовузлар сони иккидан кам бўлмаслиги керак бунда ҳар бирида ўт ўчириш учун сув ҳажмининг 50% сақлаши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЁнғин сиғимлари ёки ҳовузлари орасидаги масофа 9.30-бандига мувофиқ қабул қилиниши керак бунда ёнғиннинг исталган нуқтасига сув узатиш, иккала қўшни сиғимлар ёки ҳовузлардан таъминланиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.30. Ёнғин сиғимлари ёки ҳовузларини улар хизмат кўрсатадиган биноларнинг қандай радиусда жойлашганлиги шартига кўра:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш200 м — автонасослар мавжудлигида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш100 — 150 м — мотопомпалар мавжудлигида мотопомпа турига кўра жойлаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишХизмат кўрсатиш радиусини ошириш учун сиғимлар ёки ҳовузлардан узунлиги 200 м дан ортиқ, 9.32-банд талабларини инобатга олган боши берк қувур ўтказгичларни ётқизиш рухсат этилади. Сиғимлар ёки ҳовузлардан сув тўсиш нуқтасидан ўтга чидамлилик даражаси III, IV ва V бўлган ҳамда ўт олувчи ашёлар очиқ омборларигача бўлган масофа 30 м дан кам бўлмаслиги, ўтга чидамлилик даражаси I ва II бўлган биноларгача — 10 м дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.31. Ёнғин сиғимлари ва ховузларини тўлдириш учун сув узунлиги 250 м ёнғин енглари бўйича, Давлат ёнғин назорати органлари билан келишув бўйича эса — 500 м узунликдаги ёнғин енгларидан фойдаланишни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.32. Ёнғин сиғими ёки ҳовузлардан бевосита сувни автонасослар ёки мотопомпаларда тортиш қийин бўлса, 3 — 5 м3 ҳажмли қабул қилувчи қудуқларни назарда тутиш лозим. Сиғим ёки ҳовузларни қабул қилувчи қудуқлар билан боғловчи қувур ўтказгичлар диаметри ташқи ўт ўчириш учун ҳисобий сув сарфини ўтказиш шартига кўра, бироқ 200 мм дан кам бўлмаган ҳолда қабул қилиш лозим. Қабул қилувчи қудуқ олдига бирлаштирувчи қувур ўтказгичда зулфинли қудуқ ўрнатиш, қайсики дастаги туйнук қопқоғидан чиқарилган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБирлаштирувчи қувур ўтказгичнинг ҳовуз томонидан панжара ўрнатишни назарда тутиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЁнғин сиғимлари ва сунъий ҳовузларни қуйиш ва тушириш қувур ўтказгичлар билан жиҳозлаш талаб этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСиғимдан ёки чиқарувчи (келтирувчи-чиқарувчи) қувур ўтказгичдаги сув босимли минорадан ташқарида автоцистерналар ва ўт ўчириш машиналари сув олишлари учун тегишли конструкция ўрнатишни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБосимли резервуарлар ва юқори босимли ёнғинга қарши сув қувурларининг сув босимли миноралари ёнғин насослари ишлатилиши бошланганда уларни ўчиришни таъминлайдиган автоматик конструкциялар билан жиҳозланган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСиғимлар ва уларнинг жиҳозлари сув музлаб қолишидан ҳимояланган бўлиши лозим. Ёнғин резервуарларида сувни иситиш учун биноларнинг марказий иситиш тармоқларига уланган сувли ёки буғли иситиш асбобларидан фойдаланиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10. САНИТАРИЯ МУҲОФАЗАСИ ЗОНАСИ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУмумий кўрсатмалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.1. Санитария муҳофазаси зоналари1 барча лойиҳаланаётган ва қайта тикланаётган хўжалик-ичимлнк сув ўтказгичларида уларни санитарияэпидемиологик жиҳатдан ишончлилигини таъминлаш мақсадида эътиборга олиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.2. Сув қувурлар зонаси сув таъминоти манбалари зонасини сув тўсқичлар билан бирга (сув тўсқич иншоотларини қўшган ҳолда) қўшиши, зона ва санитария муҳофазаси доирасини1 сув ўтказгичлар иншоотлари (насос станциялари, сув тайёрлаш станциялари, сиғимлар) ҳамда сув ўтказгичлар санитария муҳофазаси ҳудудини қўшиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув таъминоти манбалари зоналари сув тўсқич билан бирга учта босқичдан ташкил топган бўлиши керак: биринчиси — қатьий тартиб, иккинчи ва учинчиси — чекланган тартиблар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув ўтказгич иншоотлар зонаси биринчи босқичда ва доираларда (сув ўтказгич иншоотлари сув таъминоти манбалари зоналарининг иккинчи босқичи чегарасидан ташқари) туришлари керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.3. Сув қувурлар санитария муҳофазаси зонаси лойиҳалари ҳудудларни санитария-топографик текширишлар, зоналарга ва доираларга қўшиб олиниши белгиланаётган ҳудудларнинг мувофиқ гидралогик гидрогеологик муҳандис-геологик ва топографик ҳужжатлар маълумотларидан фойдаланган равишда ишлаб чиқилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.4. Сув қувурлари санитария муҳофазаси зонаси лойиҳаси билан қуйидагилар аниқланиши лозим: сув таъминоти зонаси ҳудудларининг чегаралари, сув қувурлар иншоотлари зонаси ва зоналари, зоналарни ташкил қилиш бўйича муҳандислик тадбирлар рўйхати (қурилиш объектлари, бузиладиган иморатлар, ободонлаштириш ишлари ва ҳ.к.) ҳамда зона ва ҳудудларда санитария режимининг таърифи.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.5. Сув қувурлари санитария муҳофазаси зонаси лойиҳаси маҳаллий ҳокимият билан, санитария-эпидемиология хизмати идоралари, геология (ер ости сувларидан фойдаланилганда), шунингдек бошқа манфаатдор вазирликлар ва маҳкамалар билан келишилган ҳамда ўрнатилган тартибда тасдиқланган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.6. Ҳудудларни, сув оқимларни, ҳовузларни ва иккинчи ҳамда учинчи камар зоналари, шунингдек доира чегарасидаги ифлосланганликни бартараф этиш муҳандислик тадбирларини ушбу ифлосланишнинг манбалари ҳисобланган корхоналар маблағлари ҳисобидан бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.7. Сув қувури зоналари лойиҳаси сув таъминоти тизимларининг келажақда ривожланишини эътиборга олиб ишлаб чиқиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСАНИТАРИЯ МУҲОФАЗАСИ ЗОНАЛАРИНИНГ ЧЕГАРАЛАРИ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув таъминотннинг юза манбалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.8. Сув таъминоти юза манбалари зоналарининг биринчи камар чегаралари, жумладан сув келтириш сунъий ариқлари сув тўсқичлардан қуйидаги масофаларда ўрнатилишлари лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) сув оқимлари учун (дарёлар, сунъий ариқлар):
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишюқорига оқим бўйича — 200 м дан кам эмас;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпастга оқим бўйича — 100 м дан кам эмас;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув тўсқич қирғоғига туташув бўйича — 100 м дан кам эмас, сувни ёзкуз марзаларида қирқилиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқарама-қарши қирғоққа йўналиш; сув оқими кенглиги 100 м дан кам бўлса — бутун акватория ва қарама-қарши қирғоқ эни 50 м ёз-куз марзаларида сувнинг қирқилиши ҳамда сув оқими кенглиги 100 м дан ортиқ бўлса — акватория доирасининг кенглиги 100 м дан кам эмас;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчўмич турли сув тўсқичлар биринчи камар чегараларига бутун чўмич акватория ва ҳудудлар атрофидаги доиралар 100 м дан кам бўлмаганда қўшилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) ҳовузлар учун (сув омборлари, қўллар);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишакватория бўйича барча йўналишларда — 100 м дан кам эмас;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув тўсқич қирғоғига туташуви бўйича — сув омборларидаги меъёрий таянч сатҳида сув қирқилиши ва кўлдаги ёзги-кузги марзалардан 100 м дан кам эмас.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.9. Сув оқимлар зоналарининг иккинчи камари чегараларини қуйидагича белгилаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишоқим бўйича юқорига, ирмоқларни қушганда — сув оқими тезлигига кўра, сув оқимининг ўртача кенглиги ва узунлиги бўйича ёки унинг айрим қисмларида ҳамда камар чегарасидан 95% ўртача ойлик ёзги-кузги марзаларининг сув сарфида сув тўсқичгача сув оқишининг вақти — 3 суткадан кам бўлмаслиги таъминланиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишоқим бўйича пастга — 250 м дан кам эмас;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишён томон чегаралари — ёз-кузги марзаларда сув қирқилишидан масофаси текис рельфда — 500 м, тоғли рельефда — биринчи қияликкача, сув оқими томонига йўналган, лекин 750 м дан кўп эмас текис қояликда, 1000 м тик қояликда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДарёда таянч мавжуд бўлса ёки қарши оқим сув тўсқичдан иккинчи камар пастки чегарасигача масофа гидрологик ҳамда метеорологик шароитларга кўра санитария-эпидемиология хизмати идоралари билан келишилган равишда белгиланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКемалар сузувчи дарёлар ва сунъий ариқларда зонанинг иккинчи камар чегараларида фарватер доирасида сув тўсқичга туташувчи акваторияни қўшиш лозимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма. Айрим ҳолларда иккинчи камар ён чегараларини маҳашшй шароитларига кўра санитария-эпкдемиология хизмати идоралари билан келишилган равишда ошириш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.10. Ҳовузлар, ирмоқларни қўшиб ҳисоблаганда, зоналарнинг иккинчи камар чегараларини сув тўсқичдан белгилаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишакватория бўйича барча йўналишларда 3 км масофада, шамол миқдори 10% гача сув тўсқич томонга ва 5 км, шамол миқдори 10% дан ортиқ бўлганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишён чегаралари — сувнинг қирқилишидан сув омборлдарида таянчларнинг меъёрий сатҳи ва ёзги-кузги марзалари кўлда 10.9-бандига мувофиқ масофада.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.11. Сув таъминоти юза манбалари зоналарнинг учинчи камар чегаралари сув оқимининг юқорига ва пастга оқим бўйича ёки ҳовузлар акваторияси бўйича барча томонларга худди иккинчи камар учун бўлганидек;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишён чегаралари — сув бўлиниши бўйича, бироқ сув оқимидан ёки ҳовуздан 3 — 5 км дан ортиқ бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕр остидаги сув таъминоти манбалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.12. Сув таъминоти ер ости манбалари зоналарининг биринчи камар чегараларини ёлғиз сув тўсқичдан (қудуқ, кон қудуғи, сув йиғгичлар) ёки чекка сув тўсқич иншоотлари гуруҳий сув тўсқичларидан қуйидага масофаларда белгилаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш30 м — ҳимояланган ерости сувларидан фойдаланишда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш50 м — етарли ҳимояланмаган ерости сувларидан фойдаланишда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув тўсқичлар инфильтрация зоналари биринчи камар чегарасига сув тўсқичлар билан сув таъминоти юза манбалари орасидаги масофага ҳудуддаги қиpғoқ олдиларини қўшиш лозим, қачонки уларнинг оралиғи 150 м дан кам бўлмаса.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув тўсқичлар арматура ўрталари учун ва юза манбалари қисмини, сув тўсқич — инфильтрацияловчини таъминловчи ёки ерости сувларини сунъий равишда тўлдириш, зоналар биринчи камар чегараларини 10.8-бандга мувофиқ худди сув таъминоти юза манбалари учун қабул қилинганидек назарда тутиш лозим
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: 1. Объект ҳудудида жойлашган сув тўсқичлар учун, тупроқни ва ерости сувларинн ифлосланиш имкони бўлмаган, шунингдек қулай санитария, топографик ҳамда гидрогеологик шароитларда жойлашган сув тўсқичлар биринчи камар зоналари ўлчамларни маҳаллий санитария-эпидемиология хизмати идоралари билан келишилган равишда камайтириш рухсат этилади, бироқ мос ҳолда 15 ва 25 м дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Ҳимояланган ерости сувларига барча камарлар зонаси чегараларида мавжуд бўлган босимли ва босимсиз сувли қатламлар, юқорида ётувчи етарли даражада ҳимояланмаган сувли қатламлар маҳаллий озиқланиш имконини барбод этувчи яхлит сув таъсир этмайдиган томли ер ости сувлари киради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕтарли даражада ҳимояланмаган ерости сувларига қуйидагилар киради:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер юзасидан биринчи сувлар, босимсиз сувли қатламлар, қайсики ўзи тарқолган майдондан озиқланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбосимли ва босимсиз сувли қатламлар, қайсики табиий шароитларда ёки сув тўсқичдан фойдаланаётган юқори қатлам юзаларидан етарли ҳимояланмаган сувли қатламлардан гидрогеологик деразалардан ёки сингувчи жинслар, томлар, шунингдек сув оқимларидан ҳамда ҳовузлардан бевосита гидравлик боғлиқлик йўли билан озикланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.13. Ерости сувлари захираларини сунъий тўлдиришда зоналар биринчи камар чегаралари фильтр иншоотларнинг берк турлари (қудуқлар, кон қудуқлари) 50 м, очиқ турларида ҳовузлар ва бошқалар — 100 м қилиб белгиланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.14. Сув таъминоти ер ости сувлари манбалари зоналари иккинчи камар чегараларини белгилашда ҳисоб-китоблар орқали, сув тўсқичгача микроб билан ифлосланган сув ҳаракати вақтини ҳисобга олувчи, туман иқлими ва ер ости сувларини ҳимояланганлигига кўра 100 дан 400 суткагача қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.15. Сув таъминоти ерости сувлари манбалари зоналари учинчи камар чегараларини ҳисоб-китоблар орқали аниқланади, сув тўсқичгача кимёвий ифлосланиш сув ҳаракати вақтини ҳисоб олувчи, қайсики сув тўсқичдан фойдаланиш давомийлигидан катта, бироқ 25 йилдан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.16. Сувли қатламни сингиб озиқланишидек, шунингдек юза манбалардан ерости сув захираларини сунъий равишда тўлдиришда, сув таъминоти юза манбалари зоналари иккинчи ва учинчи камарларини 10.9 — 10.11-бандларга мувофиқ қабул қилиш лозимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув қувур иншоотларининг майдонлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.17. Сув қувур иншоотлари зоналари биринчи камар чегараси иншоотлар майдони тўсиқларига мос бўлиши керак ва қуйидаги масофалар назарда тутилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфильтрланган сув (ичимлик) сиғими, фильтрлар (босимлидан ташқари), сув юзаси очиқ бўлган туташув тиндиргичлар деворидан — 30 м дан кам эмас;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқолган иншоотлар деворларидан ва сув босимли минора танасидан — 15 м дан кам эмас.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: 1. Тупроқ ва ерости сувлари ифлосланиши имконини йўқ қиладиган ҳудудда жойлашган сув қувур иншоотлари майдонлари ҳамда қулай санитария, топография ва гидрометеорология шароитларида жойлашган майдонлар учун зонанинг биринчи камари ўлчамларини маҳаллий санитария-эпидемиология хизмати идоралари билан келишув асосида камайтириш мумкин, лекин камида 20 м бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Санитария-эпилемиология хизмати идоралари билан келишилган ҳолда алоҳида турувчи сув босими минораларини ҳамда узлуксиз оқим билан ишловчи насос станцияларида зоналар биринчи камарини инобатга олмаслик рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Сув қувур иншоотларини корхона ҳудудларида жойлаштирилганда кўрсатилган масофаларни камайтириш маҳаллий санитария-эпидемиотогия хизмати идоралари билан келишилганлик бўйича рухсат этилади, лекин 10 м дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.18. Сув қувурлар иншоотлари зоналари биринчи камар атрофидаги сув таъминоти манбалари зоналари иккинчи камар чегарасидан ташқарида жойлашган санитария муҳофазаси доираси 100 м дан кам бўлмаган кенглиқда бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Сув қувур иншоотларининг майдони объект ҳудудида жойлашган бўлса, доира кенглигини санитария-эпидемиология хизмати идоралари билан келишилган равишда камайтириш рухсат этилади, бирок 30 м дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.19. Саноат ва кишлақ хўжалиги корхоналаридан ичимлик суви тайёрловчи станция иншоотларигача санитария муҳофазаси зоналарини ҳудди аҳоли яшайдиган жойларда ишлаб чиқаришни зарарлилик синфига кўра қабул қилиш лозимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув ўтказгичлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.20. Сув ўтказгичлар санитария муҳофазаси доиралари кенглигини конструкцияган ҳудудлардан ўтишида четдаги сув ўтказгичдан қабул қилиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқуруқ тупроқларда ётқизилишида — диаметри 1000 мм гача бўлганда — 10 м дан кам эмас;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкатта диаметрларда — 20 м дан кам эмас;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳўл тупроқларда диаметридан қатъий назар — 50 м дан кам эмас.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув ўтказгичларни қурилган ҳудудлар бўйича ётқизишда доира кенглигини санитария-эпидемиология хизмати идоралари билан келишилган ҳолда камайтириш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЗОНАЛАР ҲУДУДЛАРИДА САНИТАРИЯ ТАДБИРЛАРИ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЮзадаги сув таъминоти манбалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.21. Сув таъминоти юза манбалари зоналари биринчи камар ҳудуди текисланган, тўсилган ва кўкаламзорлаштирилган бўлиши керак бунда тўсиқларни 14.4-бандига мувофиқ назарда тутмоқ лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.22. Зоналарнинг биринчи камар акватория чегаралари огоҳлантирувчи ер усти кўрсаткич ва буйлар билан белгиланади. Сув оқими ёки сув ҳовузларининг кемалар сузмайдиган қисмида жойлашган сув тўсқичнинг сувга ботирилган сув олгичлари устида ёритгичли буйлар ўрнатилиши лозим: улар кемалар сузадиган қисмида жойлашган бўлса, буйлар кемалар сузадиган йўлакдан ташқарига ўрнатилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.23. Зоналар биринчи камар ҳудудлари учун қўриқловчи (хавотирли) огоҳлантиргични инобатга олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.24. Зоналар биринчи камар ҳудудларида:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) қуйидагилар ман этилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишасосий сув қувур иншоотларини қайта тиклаш ёки кенгайтиришдан ташқари барча қурилишлар (сувни узатиш ва унга ишлов бериш билан бевосита боғлиқ бўлмаган ёрдамчи бинолар минтақаларнинг биринчи камари чегарасидан ташқарида жойлаштирилган бўлиши керак);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштурар жой ва умумий биноларни жойлаштириш, одамларнинг яшашлари, жумладан сув қувурларда ишловчилар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув қувурлар иншоотига хизмат қилувчи қувур ўтказгичлардан ташқари, турли вазифали қувур ўтказгичлар ётқизиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишюза манбаларига сув чиқариш, чўмилиш, қора молларни суғориш, кир ювиш, балиқ овлаш, ўсимликлар учун заҳарли кимё моддалари ва ўғитларни қўллаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) бинолар канализациялаштирилган бўлиши ва яқиндаги маиший, саноат канализация тизимларига ёки иккинчи санитария режими зоналарнинг биринчи камари чегарасида жойлашган маҳаллий тозалаш иншоотларига чиқиндиларни чиқариб юбориш лозим. Канализация йўқ бўлган жойларда биринчи камар ҳудудларида ифлосланиш ман этиладиган ерларда сув ўтказмайдиган ўралар қазилиши керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишв) биринчи камар чегарасидан юза сувларни чиқариб ташлаш таъминланган бўлиши лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишг) дарахтларни фақат парваришлашда ва санитария мақсадларида кесиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.25. Сув таъминотининг тоза сувлари манбалари зоналари иккинчи камар ҳудудларида қуйидагиларни амалга ошириш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) аҳоли яшайдиган жойларда, даволаш ва соғломлаштириш муассасаларида, саноат ҳамда қишлоқ хўжалик объектларида, шунингдек сув таъминоти манбаларни чиқинди сувлар билан ифлосланишини ортиши билан боғлиқ бўлган технологик жараёнларини ўзгариши эҳтимоли бўлган саноат корхоналари ҳудудлари учун чиқиндиларни чиқариш созланишини таъминшаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) саноат, қишлоқ хужалига ва бошқа корхоналарни, аҳоли яшайдиган жойларни ҳамда алоҳида биноларнинг ободонлаштириш, уюшган сув таъминоти, канализациялаш, сув ўтказмайдиган ўраларни ифлосланган юза чиқинди сувларни чиқариб юборишни ташкил этиш ва бошқаларни назарда тутиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишв) Ўзбекистон Республикаси «Сув ва сувдан фойдаланиш ҳақида», «Табиатни муҳофазалаш ҳақида» ва «Юза сувларини муҳофазалаш қоидалари» қонунлари талабларига жавоб берувчи сув оқими ва сув ҳавзаларига қуйиладиган маиший, ишлаб чиқариш ҳамда ёмғир чиқинди сувларини тозалаш даражасини қабул қилиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишг) дарахтларни фақат парваришлаш ва озодалаштириш учунгина кесиш ишларини олиб бориш лозимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.26. Сув таъминотининг юза манбалари зоналарининг иккинчи камарида қуйидагилар ман этилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) ҳудудларни ахлатлар, гуўнглар, саноат чиқиндилари ва бошқалар билан ифлослантириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) сув таъминоти манбаларини кимёвии ифлосланишини келтириб чиқариши мумкин бўлган ёқилғи-мойлаш ашёлари, заҳарли кимёвий ашёлар, маъданли ўғитлар, йиғув, шлам сақлагичлар ва бошқа объектлар омборларини жойлаштириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишв) сув таъминоти манбаларини микроблар билан ифлосланишни келтириб чиқариши эҳтимоли бўлган қабристонлар, молларни кўмиш майдонлари, ассенизация майдонлари, фильтр майдонлари, ерларни ўзлаштириш, далаларни суғориш, гўнгхоналар, ем-ҳашак ҳандақлари, чорвачилик ва паррандачилик корхоналари ва бошқа объектларни жойлаштириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишг) ўғитлар ва заҳарли кимёвий ашёларни қабул қилиш ман этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.27. Сув таъминоти юза манбалари зоналарининг иккинчи камари чегараларида 10.25 ва 10.26-бандлар талабларига қўшимча ўринда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсанитария-эпидемиология хизмати идоралари билан келишилган махсус тартибга риоя қилган ҳолда белгиланган жойларда паррандалар етиштириш, кир ювиш, чўмилиш, саёҳатчилиқ сув спорти, чўмилиш жойларини қуриш ва балиқ овлашлар рухсат этилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкечув жойлари, кўприклар ва бекатлар ўрнатиш мумкин;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкемасозлик мавжуд бўлган тақдирда кемаларни маиший ва қаттиқ чиқиндиларни йиғувчи махсус ускуналар билан жиҳозлаш, бекатларда қуйиш станциялари ҳамда қаттиқ чиқиндилар тўплагичларни назарда тутиш лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув оқимлари ёки сув ҳовузларидан қум ва шағал қазиб олиш, шунингдек тубини чуқурлаштирувчи ишлар рухсат этилмайди;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкенглиги 300 м дан кам бўлган қирғоқ бўйи зонасида яйловлар жойлашиши ман этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.28. Сув таъминоти юза манбалари зоналарининг учинчи камари ҳудудларида 10.25-бандида кўрсатилган санитария тадбирларини эътиборга олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.29. Сунъий ариқлар ва сув омборларидан сув таъминоти манбалари сифатида фойдаланилганда уларни вақти-вақти билан тубларида чўкиб қолган чўкинди ҳамда сув ўсимликларидан тозалаб туриш лозим. Сунъий ариқлар ва сув омборларидаги сув ўтларига қарши кўрашишда кимёвий усуллардан фойдаланиш санитария-эпидемиология хизмати идоралари томонидан ижозат этилган дориларни қўллаган шарти билангина рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕр остидаги сув таъминоти манбалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.30. Сув таъминоти ер ости манбалари зоналарининг биринчи камари ҳудудларида 10.21, 10.23 ва 10.24-бандларида кўрсатилган санитария тадбирлари назарда тутилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Қишлоқ хўжалик объектларида ерости сувлари сув тўсқичларида қўриқлов огоҳлантиргичларни назарда тутмаслик рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.31. Сув таъминоти ерости манбалари зоналарининг иккинчи камари ҳудудларида 10.25 «а», «б», «г» ва 10.26-бандларида кўрсатилган санитария тадбирларини назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.32. Зоналар иккинчи камарида 10.32-бандида кўрсатилганлардан ташқари, санитария тадбирларига қуйидагиларни қўшиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфойдаланилаётган горизонтал сувли қатламларнинг ифлосланиш ҳавфини туғдирувчи барча эски, ишламайдиган, носоз ёки нотўғри ишлатилган бурғиланган ва кон қудуқларини аниқлаш, беркитиш ёки тиқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишянги қудуқларни бурғилашни созлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишишлатилган сувларни ерости қатламларига сингдириш, қаттиқ чиқиндиларни ер остига тўплаш, ерости бойлиқларини ишлаб чиқариш, шунингдек, сувли қатламларни ифлослантириши мумкин бўлган ютгич бурғиланган қудуқлар ва кон қудуқларини бартараф қилиш ман этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.33. Сув таъминоти ерости манбалари зоналарининг учинчи камар ҳудудларида 10.25 «а», 10.26 «б» ва 10.33-бандларида кўрсатилган санитария тадбирларини эътиборга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Ҳимояланган ерости сувларидан фойдаланганда ва санитарияэпидемиология хизмати идоралари билан келишган ҳолда, зонанинг учинчи камари доирасида 10.26 «б» бандида кўрсатилган объектларни жойлаштириш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.34. Зоналарнинг барча камарларидаги ўзан орти сув тўсқичлар ва фильтр сув тўсқичларни озиқлантирувчи юза манбалари қисмлари ёки ерости сувлари захираларини сунъий тўлдириш учун фойдаланиладиган сув тўсқичлар санитария тадбирларини худди сув таъминотининг юза манбалари учун қабул қилинадигандек қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув таъминоти иншоотларининг майдонлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.35. Сув таъминоти иншоотлари майдонлари зоналарининг биринчи камари ҳудудларида 10.21, 10.24-бандлари кўрсатмалари, 14.5-бандига мувофиқ қўриқлаб сақлаш ва муҳофазалаш техник воситаларининг санитария тадбирларини назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.36. Сув қувур иншоотлари майдонларининг санитария муҳофазаси доиралари чегараларида санитария тадбирлари 10.32-бандида кўзда тутилганлар қўлланилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув ўтказгичлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.37. Сув ўтказгичлар Санитария муҳофазаси доиралари чегараларида тупроқ ва тупроқ сувларини ифлослантирувчи манбалар (ҳожатхоналар, мағзава чуқурлари, гўнгхоналар, ахлат қабул қилгичлар ва бошқалар) бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКўрсатилган ифлослантиргичлар доиралари чегарасидаги сув ўтказгич қисмларида пластмасса ёки пўлат қувурлар қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.38. Ахлатхоналар, ҳарбий ашёлар кўмилган майдонлар, фильтр майдонлар, дехқончилик суғориладиган ерлар, қабристонлар, қора моллар кўмилган жойлар ҳудудлари бўйича сув ўтказгичларнн ётқизиш ман этилади. Саноат ва қишлоқ хўжалиги корхоналари ҳудудларида пўлат қувурларни пўлат қувур қобиқларда ётқизиш санитария-эпидемиология хизмати идоралари билан келишилган ҳолда рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11. АЙЛАНМА СУВ ТАЪМИНОТИНИНГ СОВИТИШ ТИЗИМЛАРИ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУмумий кўрсатмалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.1. Сув таъминоти схемаси барча саноат корхоналари учун умумий ёки айрим ишлаб чиқаришларнинг, цехлар ёки конструкцияларнинг берк даворлари кўринишидаги айланма сув билан қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКорхонанинг айланма сув таъминотини совитиш тизимларининг сонини ишлаб чиқариш технологияси, сув сифати, ҳарорати, сув босимига қўйиладиган талабларга, сув истеъмолчиларини бош режада жойлашуви ва қурилишнинг кетма-кетлигига қараб белгилаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув қувур тармоқлари қувурларининг диаметрини ва узунлигини қисқартириш учун саноат корхоналарида айланма сув таъминотини бўлинган тизимларни айрим ишлаб чиқаришлар цехлари ёки уларнинг сув истеъмолчиларига иложи барича яқинлаштирилган конструкциялари бўйича қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.2. Айланма сув таъминотининг совитиш тизимларини лойиҳалашда иситилган сувнинг паст потенциалли иссиқлиқдан фойдаланиш имконини ҳисобга олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.3. Айланма сув таъминоти тизимларини конструкциялар тузилишида оқим узилиши лозим бўлган ҳоллардан ташқари, босимли оқимни узлуксиз совитгичларга сув узатиш етарли бўлган сувларни технологик конструкциялардан чиқариб юборишни инобатга олган ҳолда лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.4. Айланма сув таъминоти тизимларида мувофиқ равишда тозаланган ва ишлов берилган табиий ҳамда оқова сувлардан фойдаланишни назарда тутиш лозим. Тозаланган оқова сувларидан фойдаланиш санитарияэпидемиология хизмати идоралари билан келишилган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.5. Айланма сув таъминоти иншоотларини 7,12 ва 13-бўлимлари талабларини ҳисобга олган ҳолда лойиҳалаш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.6. Айланма сув қувурлари, ускуналар ва иссиқлик алмашуви аппаратлари емирилишига; биологик ўсимликлар ўсиб кетишига, иссиқлик алмашиш юзаларида муаллақ чўкиндилар ва туз қопланишларига сабаб бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКўрсатилган талабларни амалга ошириш учун қўшимча ва айланма сувларни мувофиқ равишда тозалаш ва уларга ишлов беришни назарда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.7. Сувни тозалаш, қайта ишлаш ва совитиш учун жиҳозлар ҳамда иншоотлар таркиби, ўлчамларини танлаш шу иншоотларга энг катта кучлар таъсирига кўра олиб бориш лозимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТизимларда сув мувозонати
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.8. Айланма сув таъминоти тизимлари учун сув йўқотишларни, зарурий чиқарувлар ва сув тизимларига мослагичлар чиқиб кетиши учун қўшилувчи сувларни ҳисобга олувчи сув мувозонатини тузиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.9. Мувозонатни тузишда тизимдан чиқиб кетган умумий сув таркибига қуйидагиларни киритиш зарур:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) қайтмайдиган истеъмоллар (тизимдан технологик эҳтиёжлар учун олинган сувлар);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) совитишда буғланиш натижасида йўқолган сув qисп, м3/с, қуйидаги формула билан аникланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(34)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда ∆t = t1 — t2 — сув ҳароратининг даража ҳисобидаги фарқи, совитгичга (ҳовуз, пуркагич бассейн ва градирняга) келиб тушадиган сув ҳарорати t1 ва совитилган сув ҳарорати t2 орасидаги ҳароратлар айирмаси шаклида аниқланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqохл — айланма сувнинг сарфи, м3/ с;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКисп — умумий иссиқлик беришда бир қисмининг парланиши, пуркагич ҳовузлар ва градирнялар учун ҳаво ҳароратига кўра (қуруқ термометр бўйича) 44-жадвал бўйича, совитиш сув омборлари (ҳовузлар) 45-жадвал бўйича сув оқимининг табиий ҳароратига кўра қабул қилинадиган коэффициент.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш44-жадвал | |||||
Ҳаво ҳарорати, °С | 0 | 10 | 20 | 30 | 40 |
Градирнялар ва пуркагич бассейнлар учун Кисп коэффиициентининг қиймати | 0,001 | 0,0012 | 0,0014 | 0,0015 | 0,0016 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш45-жадвал | |||||
Сув омборига (ҳовузга) қўшиладиган дарё ёки каналдаги сувнинг ҳарорати, °С | 0 | 10 | 20 | 30 | 40 |
Кисп коэффициентининг сув омборлари (ҳовузлар) — совитгичлар учун қиймати | 0,0007 | 0,0009 | 0,0011 | 0,0013 | 0,0015 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: 1. Ҳароратнинг оралиқдаги қийматлари интерполяция йўли билан аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Сув омборларида (ҳовузларда) — совитгичларда табиий буғланиш учун сув йўқотишларини сув омборларини ҳисоб-китоб қилиш меъёрлари бўйича аниқлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСуғориш туридаги иссиқлик алмашув аппаратларида маҳсулотлар совитилганда буғланишда йўқотилган сувнинг формула орқали аниқланган қийматини икки баробар орттириб олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишв) пуркагич ҳовузларда, градирняларда ва суғориш иссиқлик алмашув аппаратларида Р2 шамол натижасида йўқотилган сувларни 46-жадвал бўйича қабул қилинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишг) тозалаш иншоотларида сув йўқотилиши 6-бўлим кўрсатмаларини ҳисобга олган ҳолда ҳисоб-китоблар орқали аниқланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишд) сув омборларидан (ҳовузларидан) сув ўтмас асосларда ва фильтрловчи совитгич кўтармаларда, суғориш фильтрларида сув йўқотиш, гидрогеологик қидирувлар маълумотлари асосида ҳисоб-китоблар билан аниқланади. Пуркагич ҳовузлардан ва сув йиғгич сиғимлари, градирнялар фильтрларида сув йўқотишда ҳисоб-китобларда инобатта олинмайди;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олише) айланма ва қўшимча сув сифатларига, шунингдек унга ишлов бериш усулига кўра тизимдан сувни чиқариб ташлаш белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМеханик чўкиндилар пайдо бўлишининг олдини олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.10. Градирня сиғимларида ва иссиқлик алмашув аппаратларида механик қатламларнинг имкониятлари ҳамда жадаллашувини берилган туманда жойлашган айланма сув таъминоти тизимларини ишлатиш тажрибалари, берилган манба сувида ишловчи ёки қуюқлиги ҳақидаги дастлабки маълумотлар, сув ва ҳаво таркибидаги механик даналанган гидравлик ифлослантирувчилар асосида аниқлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш46-жадвал | |
Совитувчи | Шамол олиб кетиши сабабли сув йўқотилиши Р2, совитилаёгган сув сарфланиши % |
Сувни ушлаб қолиш қурилмали шамоллатиш градирналар: айланадиган сув таркибида таксик моддалар бўлмаганда | 0,1-0,2 |
таркибида токсик моддалар бўлганда | 0,05 |
Сувни ушлаб қолиш қурилмаси бўлмаган шамоллатиш градирналар ва суғориш иссиқлик алмашиш ускуналари | 0,5 — 1 |
Сувни ушлаб қолиш қурилмали минорали градирналар | 0,01 — 0,05 |
Очиқ ва сув пурковчи градирналар | 1 — 1,5 |
Сув пурковчи ҳавзалар, ишлаб чиқариш қуввати, м3/соат: 500 гача | 2-3 |
500 дан 5000 гача | 1,5 — 2 |
5000 дан зиёд | 0,75 — 1 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма. Сув йўқотилишининг кичик кўрсаткичлари совиткичларнинг ишлаб чиқариш қуввати юқори бўлганда, шунингдек, карбонат чўкмаларнинг ҳосил бўлишини олдини олиш мақсадида қайта ишланадиган совитиладиган сув ҳажмини ҳисоблашда қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИссиқлик алмашув аппаратларидан механик чўкинди қатламлар пайдо бўлишининг олдини олиш ва йўқотиш учун иш жараёнида уларни даврий равишда сув ички турткиси ёки сувли сиқилган ҳаво билан тозалашни, шунингдек айланма сувни қисман тиндиришни назарда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.11. Айланма сув таъминоти тизимларига қўшимча сифатида фойдаланиладиган юза манбаларининг сувлари 6-бўлимга мувофиқ тиндирилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСувнинг гуллаши ва биологик ўсиб кетишига қарши кураш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.12. Сув омборлари ва ҳовуз-совитгичларда сувларнинг гуллашига қарши тавсия этилаётган К-илова кўрсатмаларига мувофиқ сув юзаси бўйича мис купороси эритмасини пуркаш йўли билан курашишни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲар бир ҳоллар учун мис купоросини санитария-эпидемиология хизмати ва балиқ захираларини асраш идоралари билан келишилган равишда қўллаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.13. Иссиқлик алмашув аппаратларида ва қувур ўтказгичларда биологик бактериялар ўсиб ривожланишнинг олдини олиш учун тавсия этилаётган К-иловага мувофиқ айланма сувни хлорлашни қўллаш лозим. Хлор меъёрини берилган манба сувида сув таъминоти тизимларини ишлатиш тажрибалари бўйича ёки қўшимча сувнинг хлор ўзлаштиришига кўра аниқлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.14. Совитувчи сувга ишлов бериш учун хлорлагич конструкцияларни ва сарфланувчи омборларни 6-бўлимга мувофиқ лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЗахира хлорлагичларни кўзда тутиш керак эмас. Хлорли сувни хлорлагичдан совитилган сув камерасига узатиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАйланма сув таъминоти тизимларидаги сувнинг юқори даражали хлор ўзлаштиришида ва қувур ўтказгичларнинг катта узунликдалиги хлорли сув тизимини бир неча нуқталарида киритишга рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.15. Градирнялар, пуркагич ҳовузлар ва суғориш иссиқлик алмашув аппаратларида сув ўсимликлари ўсиб кетишнинг олдини олиш мақсадида совитилган сувга даврий равишда мис купороси эритмаси билан тавсия этилаётган М-иловага мувофиқ ишлов бериш керак. Мис купороси эритмаси қуюқлигини эритма идишларида 2 — 4% қилиб қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.16. Градирнялар, пуркагич ҳовузлар ва суғориш совутгичларини биологик ўсиб ривожланишининг олдини олиш учун иншоотлардан олдин тавсия этилаётган М-иловага мувофиқ сувни қўшимча даврий равишда хлорлашни қўллаш лозим. Сувни хлор билан қўшимча қайта ишлашни мис купороси эритмаси билан бир вақтда ёки сувга мис купороси билан ишлов берилгандан кейин олиб бориш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.17. Мис купороси эритмаси билан тегиб турадиган идишлар, тарновлар, қувур ўтказгичлар, жиҳозлар ва арматуралар емирилишига чидамли ашёлардан тайёрланган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКарбонат қатламлари пайдо бўлишининг олдини олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.18. Ушбу бўлим бўлинмалардаги кўрсатмалар айланма сув таъминоти тизимларининг, қайсики иссиқлик алмашув юзасида совитилган сув қайнамайдиган ва тозаланган оқава сувлари ҳамда манбалардаги чучук сувлардан фойдаланилганда сувнинг исиши 60°С дан ошмайдиган иссиқлик алмашув аппаратлари, машиналари ва агрегатларини совитиш учун лойиҳалаш тааллуқлидир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Иссиқлик алмашув юзаларида сув исиши 60°С дан юқори ва қисман уни қайнашида сувни совитишга махсус талабларидан бири ион алмашуви фильтрларида (натрий-катионлаш ёки водород-катионлаш «очиққан»ликни тиклаш билан) юмшатувчи қўшимча сувлар қабул қилиш; оҳаклаш ва кейинчалик кислоталаш ёки фосфатлаш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.19. Карбонат қатламлари пайдо бўлишининг олдини олиш учун сувга ишлов бериш қуйидаги шарт билан назарда тутиш лозим: ЩдобКу ≥ 3, Щдоб — қўшимча сувнинг ишқорийлиги, мг-экв/л, Ку — чўкиндига айланмайдиган тузларни қуюқлаштириш (буғлаш) коэффициенти. Бунда сувга ишлов беришнинг қуйидаги усулларини қўллаш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштуршлаш, қайта карбонатлаш,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишярим фосфатлар билан фосфатлаш ва фосфат — турлилаш. Фосфор органик бирикмаларини қўллаш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.20. Карбонат қатламларини олдини олиш учун сувга ишлов бериш усулларини қуйидагича қабул қилиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштуршлаш — табиий сувларнинг исталган катталикдаги ишқорийлиги ва умумий қаттиқлигида ҳамда тизимларда сувни буғлаш коэффициентларида:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфосфатлаш қўшимча сув ишқорийлиги Щдоб 5,5 мг-экв/л гача бўлганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфосфат-турш аралаш сувга ишлов бериш, қачонки, фосфатлаш карбонат қатламларининг олдини ололмаса ёки пуркаш қиймати иқтисодий жиҳатдан мақсадга номувофиқ ҳолларда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштутун газлари ёки газсимон углерод туршлар билан қайта карбонатлаш қўшимча сувнинг ишқорийлиги 3,5 мг-экв/л гача ва буғлаш коэффициенти 1,5 дан ортмаганда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТуршларни, углерод-турш ва фосфатлаш реагентлар меъёрини тақдим этилаётган N-иловага мувофиқ аниқлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСульфат қатламларининг олдини олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.21. Жадал қуюқликдаги Са2+ ва SO42- ионларининг ҳосиласи сульфат кальций қатламларининг олдини олиш учун айланма сувдаги сульфат кальций эритмаси ҳосиласидан ошмаслиги керак (тавсия этилаётган N-илова).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.22. Жадал қуюқлиқдаги Са2+ ва SO42- ионлари ҳосиласи қийматларини кўрсатилган чегараларда сақлаб туриш учун айланма сувни тизимдаги пуркаш қийматини ўзгартириш йўли билан буғлатишнинг тегишли коэффициентини ёки қўшимча сувдаги Са2+ ва SO42- ионлар қуюқлигини қисман камайтира бориб қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.23. Айланма сув таъминоти тизимларида сульфат қатламларибилан курашишда триполифосфат натрий билан меъёри 10 мг/л PQ43- бўйича ёки карбоксиметилцеллюлоза меъёри 5 мг/л билан сувларга ишлов бериш лозимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЗанглашнинг (коррозия) олдини олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.24. Қувур ўтказгичлар ва иссиқлик алмашуви аппаратларида емирилишнинг олдини олиш учун сувга ингибиторлар билан ишлов бериш, ҳимоя қатламлари билан қоплаш ва электр кимёвий муҳофазалашларни қўллаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.25. Айланма сув таъминоти тизимларида ингибиторларни ва ҳимоя қопламаларни қўллашда иссиқлик алмашуви аппаратлари ва қувур ўтказгичларни қатламлар ҳамда ўсимликлардан пухта тозалашни инобатга олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.26. Ингибитор сифатида натрий триполифосфати, натрий гексаметафосфати, учта аралашган тузилишли (гексаметафосфат ёки натрий триполифосфат, қўрғошин сульфат ва калий бихромат), натрий силикати ва бошқаларни қўллаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭнг самарали емирилиш ингибиторлар турини ҳар бир аниқ ҳоллар учун тажрибалар йўли билан анилаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма. Асослаб берилган тақдирда натрий нитрит ва органик фосфор бирикмаларидан фойдаланиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.27. Айланма сув тизимида 2-3 сутка давомида ингибиторлар қуюқлиги фосфат ҳимоя пардаси ҳосил қилиш учун триполифосфат ва нартий гексаметафосфатлардан фойдаланишда 100 мг/л (Р205 га ҳисобидан), қўшимча сувда фосфат пардасини сақлаб туриш учун — 7 — 15 мг/л Р205 бўйича қабул қилиш керак. Бунда иссиқлик алмашув аппаратларидаги сув ҳаракати тезлиги 0,3 м/с дан кам бўлмаслиги зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.28. Уч хилли ингибиторларни қўллашда калий бихромат меъёрини 2 — 4 мг/л CrО42- бўйича, қўрғошин сульфати — 1,5 — 3 мг/л по Zn2+ бўйича, 3 мг/л 2п2+ бўйича ва гексаметафосфат ёки натрий триполифосфати — 3 — 5 мг/л РQ43- бўйича қабул қилиш лозим. Бунда ишчи зонаси ҳаво муҳити ҳавосида ҳовузга пуркагич сувлар чиқариб ташланишидаги градирнялардан шамол билан олиб кетилган сув томчиларидаги хром қуюқлигини аниқлаш зарур. Бу қуюқликлар чегаравий рухсат этилганликдан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТизимдаги сув ҳаракати тезлиги 0,5 м/с дан кам бўлмаслиги зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.29. Натрий силикатини қўллашда суюқ шиша меъёрини SiО2 ҳисобида 10 мг/л га тенг, юқори қуюқликдаги хлоридлар ва сульфитлар (500 мг/л ва ортиқ)да меъёрни 30 — 40 мг/л гача ошириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.30. Қувур ўтказгичларни ҳимоя қопламалари ва электр-кимёвий муҳофазаларини 8.32 — 8.36-бандларига мувофиқ лойиҳалаш лозимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАйланма сувни совитиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.31. Совитгичнинг тури ва ўлчамлари қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда қабул қилиниши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсувнинг ҳисобий сарфи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсовитилган сувнинг ҳисобий ҳарорати, тизимдаги сув ҳароратининг фарқланиши ва технологик жараённинг совитиш натижалари барқарорлигига нисбатан талаблари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсовитгичнинг ишлаш тартиби (доимий ёки даврий);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳисобий метеорологик параметрлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсовитгични корхона майдонига жойлаштириш шартлари, атрофдаги ҳудудлар иморатлари тавсифи, рухсат этиладиган шовқин даражаси, совитгичлардан атроф-муҳитга шамол билан олиб кетилган сув томчиларининг таъсири;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқўшимча ва айланма сувнинг кимёвий таркиби ва ҳ.к.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.32. Сув совитгичларидан фойдаланиш доираларини 47-жадвалга мувофиқ қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш47-жадвал | |||
Совитгич | Сув совитгичлардан фойдаланиш доиралари | ||
солиштирма иссиқлик юкламаси, минг ккал /(м2/с) | сув ҳарорати фарқланиши, С | совитилган сув ва атмосфера ҳавоси ҳарорати ўртасидаги ҳароратлар тафовути намланган термометр бўйича, °С | |
Вентиляторли градирнялар | 80 — 100 ва ортиқ | 3 — 20 | 4-5 |
Минорали градирнялар | 60 — 100 | 5 — 15 | 8 — 10 |
Пурковчи бассейнлар | 5 — 20 | 5 — 10 | 10 — 12 |
Совитувчи сув омборлари | 0,2 — 0,4 | 5 — 10 | 6 — 8 |
Радиаторли (куруқ) градирнялар | - | 5 — 10 | 20 — 35 |
Очиқ ва пурковчи | 7 — 15 | 5 — 10 | 10 — 12 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Жадвалдаги кўрсаткичлар ҳаpoрати совитгичга келиб тушаётган ва ҳарорати 45°С дан баланд бўлмаган сув учун келтирuлган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.33. Градирнялар ва пуркагич ҳовузларнинг технологик ҳисобкитобини йилнинг ёз даврида кўп йиллик кузатишлар бўйича таъминланганликнинг 1 — 10% да муҳит ҳавосининг қуруқ ва нам термометрлар бўйича (ёки ҳавонинг нисбий намлиги) соат 7, 13 ва 19 ларда ўлчанган ўртача суткали ҳароратга кўра ишлаб чиқиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИссиқлик ва атом электр станциялари учун ҳисоб-китобларни муҳит ҳавосининг ўртача суткали ҳароратидан қуруқ ва нам термометр билан йилнинг ўртача ва иссиқ ёз давридаги ҳароратга кўра олиб бориш зарур. Сув истеъмолчилари тоифаларига кўра таъминланганликни танлашни ишлаб чиқиш 48-жадвал бўйича олиб борилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш48-жадвал | ||
Сув истеьмолчисининг тоифаси | Совитилган сувнинг ҳарорати ҳисобий ҳароратдан юқорилиги натижасида ишлаб чиқаришнинг технологик жараёни ёки ускуналар ишлаши ёмонлашуви даражаси | Сув совитгичларини ҳисоб-китоб қилишда метеорологик параметрлар таъминланганлиги, % |
I | Бутун ишлаб чиқаришнинг технологик жараёни бузилиши ва бунинг натижасида юзага келган сезиларли зарар. | 1 |
II | Алоҳида конструкциялар технологик жараёни рухсат этилган вақтинча бузилиши. | 5 |
III | Бутун ишлаб чиқаришнинг ва алоҳида конструкцияларнинг технологик жараёни тежамлилиги. | 10 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭнг иссиқ ой учун соат 13 даги ўртача суткадали ҳароратлар ва намликлар ҳақида маълумотлар бўлмаса ШНҚ 2.01.01 га биноан нам термометр бўйича ҳаво ҳароратига сув истеъмолчи тоифаларига кўра ўзгармас намлик қийматига 1 — 3 °С қўшиш лозимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.34. Градирняларнинг технологик ҳисоб-китоби градирняларни жадал совитиш зонасида иссиқлик алмашуви оғирлигини ва аэродинамик қаршилигини ҳисобга олувчи усуллар бўйича ёки синов тажрибалари асосида тузилган жадваллар бўйича бажарилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.35. Пуркагич ҳовузлар ва очиқ градирняларнинг совитиш қобилиятини технологик ҳисоб-китоблари тажрибаларга оид жадваллар бўйича бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.36. Радиаторли градирняларни технологик ҳисоб-китоблари ҳаво билан совитиладиган қирраланган қувурли иссиқлик алмашув аппаратлари учун қабул қилинган ҳисоб-китоблар қўлланмалари бўйича бажарилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.37. Иссиқлик ва атом электр станциялари учун совитгич-сув омборларининг технологик ҳисоб-китоби сув омборини ўртача йиллик иссиқликни тўплаш қобилиятини ҳисобга олган ҳолда ўртача ойлик гидрогеалогик ва метеорологик омилларига кўра, ёзнинг ўртача ҳамда иссиқ давридаги кучлар жадвали ва ускуналарни таъмирлаш, жиҳозлар қувватини текширишнинг таъминланганлигини 10% учун совитиладиган сув қувватини чегаралаш вақти бир суткада энг кўп ҳароратлари бўйича чегаралари ўрнатилишига кўра бажарилиши керак. Сувни совитиш учун бошқа вазифали мавжуд сув ҳавзаларидан фойдаланилганда, табиий шароитда фазовий ҳароратнинг шаклланиши тартибининг алоҳидалиги ва иситилган сувни чиқариб юборишни инобатта олиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.38. Айланма сувда градирня ва пуркагич ҳовузлар конструкцияларининг ашёларини емирувчи аралашмалар мавжуд бўлса, сувни қайта ишлашни ёки конструкцияларни ҳимояловчилар билан қоплашни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.39. Градирнянинг сув йиғув сиғимлари ва пуркагич ҳовузлардаги сувнинг чуқурлиги 1,7 м дан кам бўлмаслиги, сув сатҳидан ҳовуз ёки сиғим ён деворигача бўлган оралиқ — 0,3 м дан кам бўлмаслига керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБинолар томида ўрнатиладиган градирнялар учун сув чуқурлиги 0,15 м дан кам бўлмаган таглик қуриш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.40. Градирняларнинг сув йиғгич сиғимлари ва пуркагич ҳовузлар четлатувчи, чиқариб юборувчи ва қуйилувчи қувур ўтказгичлар, шунингдек энг кам ҳамда энг кўп сув сатҳидан огоҳлантирувчи ускуналар билан жиҳозланган бўлиши лозим. Четлатувчи қувур ўтказгичларда 30 мм дан ортиқ бўлмаган ҳас-чўпларни тутиб қолувчи панжараларни назарда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув йиғгич сиғимлар ва пуркагич ҳовузлар туби чиқарувчи қувурли чуқур томонга 0,01 дан кам бўлмаган нишабликка эга бўлиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.41. Пуркагич ҳовузлардаги узатувчи ва четлатувчи қувур ўтказгичларда тозалаш ҳамда таъмирлаш даврларида ҳовузларни ўчириб туриш учун тўсқич конструкцияларни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.42. Градирнялар сув йиғгич сиғимлари ва пуркагич ҳовузлар атрофиги сув ўтказмас қопламлар билан 2,5 м дан кам бўлмаган кенгликда, иншоотдан нишаб ҳолда градирнялар дарчаларидан ва пуркагич ҳовузлардан шамол билан олиб чиқилувчи сув четлатишни таъминловчи қатламларни назарда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГрадирнялар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.43. Солиштирма гидравлик ва иссиқлик кучларида мустаҳкам ҳамда чуқур сув совитишлар талаб этилган айланма сув таъминоти тизимларида градирняларни қўллашни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚурилиш ишлари ҳажмини қисқартириш зарур бўлса, совитилган сув ҳароратини созлаш совитилган сув ёки маҳсулотни белгиланган ҳароратда сақлаб туришни автоматлаштиришда вентилятор градирияларни қўллаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИморатлар қурилган ҳудудларда бинолар томларида вентилятор градирняларни ўрнатиш мақсадга мувофикдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЖанубий ҳудудларда кўндаланг-аниқ вентиляторли градирняларни қўллаш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув захиралари чекланган ҳудудларда, шунингдек совитилган сувларни зарарли моддалар билан ифлосланишининг олдини олиш, атроф-муҳитни улар таъсиридан муҳофазалашда радиаторли (қуруқ) градирнялар ёки аралаш (қуруқ ва вентиляторли) градирняларни қўллаш имкониятларини назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.44. Айланма сувнинг янада юқори самарадорлигини таъминлаш учун суғоргич пардали градирняларни қўллаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАйланма сувда ёғлар, қатронлар ва нефть маҳсулотлари мавжуд бўлса, томчили суғориш градирнялар; сув билан ювилмайдиган, қатламлар ҳосил қилувчи муаллақ чўкиндилар мавжудлигида — пуркагич градирнялардан фойдаланиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.45. Суғоргичларни блоклар кўринишида, қайсики конструкциялари ва жойлашиши градирнянинг юзаси бўйича текис сув ва ҳавонинг текис оқимини таъминлаши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.46. Сув тақсимлаш тизимларини босимли найчаларни қабул қилиш лозим, новлар қўллаш ҳам рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишПастга йўналтирилган машъаласимон пурковчи сополлар ўрнатилганда, сопол билан суғорилувчи орасидаги масофа 0,8 — 1 м, машъаласи юқорига йўналтирилганларида 0,3 — 0,5 м қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.47. Тарқатувчи тизимлар қувурларига ўрнатилган сополлар суғорилувчи устига ўрнатилган градирнялар юзаси бўйича сувни бир текисда тарқалишини таъминлаши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.48. Ҳаво тарқаткич зонасида градирнядан сув томчилари чиқиб кетишининг олдини олиш учун шамол тўсқич пардеворлар, сув тарқаткич тизимлари устида эса сув тутқич конструкцияларини ўрнатиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.49. Сув тутқич конструкцияларининг тузилиши ва жойлаштирилиши градирняларнинг бутун юзаси бўйича елвизак тик ёриқлар (оптик зичлик) бўлмаслигини таъминлаши, бунда сув томчилари чиқарилиши: заҳарли моддалари бўлмаган айланма сув сарфининг 0,1-0,2% дан, заҳарли моддалар мавжуд бўлса — 0,05% дан ошмаслиги керак. Вентилятор градирняларда сув тутқич қурилмаларини вентиляторнинг ишлаш ғилдирагидан 0,5 диаметрдан кам бўлмаган масофада жойлаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.50. Биноларнинг том ёпмасида жойлаштирилган градирняларнинг ҳаво ўтказгич мўрилари деразаларига тўсқичлар ўрнатишни эътиборга олиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.51. Градирняларнинг каркасларини қопловчи конструкциялар ташқи ҳавони суриш имконини истисно этиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.52. Шамоллатгич градирняларини икки ёқлама ҳаво йиғиш бўлимли ёки айланма ўлчови бўйича ҳаво йиғишнинг бир бўлимлигини қабул қилиш лозимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.53. Градирняга кириш деразасининг юзаси градирнянинг режадаги юзасининг 34 — 45% ни ташкил этиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.54. Градирнянинг режадаги шаклини вентилятор бўлимли градирнялар томонлари нисбати 4:3 дан ортиқ бўлмаган тўртбурчак ёки тўғри тўртбурчакли; бир бўлимли ва минорали — думалоқ, кўп бурчақли ёки тўртбурчакли қилиб қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.55. Қишда градирняларнинг яхлашини олдини олиш учун бўлимнинг бир қисмини ўчириб қўйиш ёки суғоргичларга совуқ ҳаво узатишни камайтириш ҳисобига иссиқлик ва гидравлик кучларни ошириш имкониятларини назарда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.56. Қишда совитилган сувни зарурий ҳароратда тутиб туриш учун градирнянинг сув йиғгич сиғимига илиқ сувни тўкиш учун конструкцияларни кўзда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.57. Градирнялар конструкцияларини қуйидагича қабул қилиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсинч — темир бетон, пўлат ёки ёғочдан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқоплама — ёғоч, асбестцемент ёки пластмассе тахталардан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсуғоргич — ёғоч, асбестцемент ёки пластмассадан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув тутқич конструкциялари — ёғоч, пластмасса ёки асбестцементдан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув йиғгич сиғимлари — темир бетондан.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЁғоч конструкциялар ёнғинга қарши ювилиб кетмайдиган моддалар билан шимдирилиши керак юмшоқ игнабаргли жинсли ёғочларни қўллаганда — махсус эритмалар билан шимдирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМеталл конструкциялар ШНҚ 2.03.11 га мувофиқ емирилишга қарши қопламалар билан ҳимоялаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТемир бетон қурилмалари 14.24-бандида кўрсатилган музлашга чидамлилиги ва сув ўтказувчанлиги бўйича тегишли турдаги бетонлардан тайёрланиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСовутгич — сув омборлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.58. Сувни совитиш натижаларига юқори талаблар қўйилмаганда, корхона яқинидаги айтарли қимматга эга бўлмаган ер майдонларининг, табиий ҳовузларнинг ёки сунъий сув омборларининг мавжудлигида совитгич — сув омборларидан фойдаланиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.59. Совитгич — сув омборларининг чуқурлиги ёзги сув сатҳидан ҳисобланганда, сув омборларининг сув айланиш зонаси юзасини 80% га 3,5 м дан кам бўлмаслиги керак. Сув саёзлигини бартараф этиш, сув юзасига қалқиб чиқувчи торфларни йўқотиш, шунингдек талаб этилган сув сифатини таъминлаш бўйича тадбирларни кўриб чиқиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.60. Совиткич — сув омборлари учун тўғонлар, кўтармалар, сув йиғгичлар, сув чиқаргичлар ва сунъий ариқларнинг гидротехник иншоотларни лойиҳалаш меъёрий ҳужжатлари бўйича лойиҳалаш лозимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.61. Сувитгич — сув омборларининг сув хўжалиги ҳисоб-китобларини сув омборларидаги, қўшимча буғланиш натижасида йўқоладиган сувни ҳисобга олган ҳолдаги ҳисоб-китоблар сингари бажариш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.62. Совитгич сув омборларидан фойдаланиш коэффициентини айнан андозавий лаборатория тадқиқотлари асосида, корхонани кенгайтиришда эса табиий тадқиқотлар асосида аниқлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.63. Сув тўсқич ва сув чиқариш иншоотларини, шунингдек сув совишини оширувчи иншоотларни (тарқатгич пуркагичлар иншоотлари, оқим йўналтирувчи кўтармалар жойлашиши ва қурилмаларини шамол таъсири, ҳовузларни гидрогеологик хусусиятларига (оқимли, шамолли, зичлилик ва бошқа оқимлар), шунингдек фойдаланиш имкониятлари ҳамда совитиладиган сувнинг тик айланишини вужудга келтириш имкониятларини инобатга олиб қабул қилиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўсилувчи сув ҳароратини пасайтириш, сифатини ошириш ва ёш балиқларни муҳофазалаш мақсадида чуқур сув тўсқичлар ўрнатиш мақсадга мувофиқлигини кўриб чиқиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.64. Янги сув оқимли совитгич — сув омборлари учун ишлатилган сувнинг бир қисмини сув омборининг қуйи бьефига чиқариб ташлашни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.65. Сув омборларини лойиҳалашда унинг ўрнини тайёрлаш бўйича тадбирлар кўриб чиқиш лозим (дарахтлардан, буталардан тозалаш ва бошқалар). Тадбирлар тузилиши ва ҳажми ҳар бир аниқ ҳоллар учун алоҳида аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.66. Совитгич — сув омборлари соҳиллари ювилиб кетиши ва уларни балчиқланишининг олдини олиш учун: соҳилларни мустаҳкамлаш, юза сувлари оқимини ташкил этиш, жарликлар лабида кўтармалар қуриш, сув омборлари қияликларида ер ҳайдаш, экинлар экиш, бутазорлар барпо этиш ман этилган минтақалар ўрнатилишини назарда тутиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.67. Сув омборларига туташувчи ҳудудлар балчиқланган ҳолларда мелиоратив чора-тадбирларини кўриб чиқиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.68. Сув омборлари сувларидаги тузлар қуюқлигини камайтириш учун зарур ҳолларда сув омборларининг қуйи қатламларидан сувни чиқариб ташлаб ва сувни бошқа сув оқимидан узатишни назарда тутиш лозим
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишПуркагич ҳовузлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.69. Сувни совитиш натижаларига юқори талаблар қўйилмаганда, ҳаво кириши учун очиқ юзалар мавжудлигида пуркагич ҳовузларни қабул қилиш лозим. Уларнинг узун томонини шамолни бошқарув йўналишига вертикал ҳолда жойлаштириш лозим. Пуркагич ҳовузларни жойлаштиришда қўшни иншоотлар ва йўлларни туман босиши ҳамда музлаши мумкинлигини назарда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.70. Пуркагич ҳовузларни икки бўлимдан кам бўлмаган равишда лойиҳалаш лозим, бир бўлимлигини айланма тизимни даврий иш тартиби учун рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.71. Тарқатгич тизим қувурида жойлашган пурковчи саополлар пуркагич ҳовузлар юзаси бўйича сувни текис тарқалишини таъминлаши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.72. Пуркагич ҳовузлар эни четки сопло ўқидан 50 м дан ортиқ бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув томчиларни шамол билан олиб кетилишини камайтириш учун, четки соплони соплодаги сув босими ва шамол тезлиги катталигига кўра, ҳовуз чегарасидан 7 — 10 м оралиқда ўрнатилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.73. Пуркагич ҳовузнинг ҳар бир бўлимидаги қишки ҳарорат тартибини сақлаб туриш мақсадида сувни пуркагичсиз қувур ўтказгичларда чиқариб ташлашни назарда тутиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.74. Пуркагич ҳовузлар қурилмаларини бетондан ёки темир бетон тахталардан сувдан ҳимояловчи тўсиқлар ўрнатиш билан қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.75. Пуркагич қурилмаларни табиий ҳовузлар устига ўрнатиш рухсат этилади. Бунда қирғоқ қияликларини текислаш ва маҳкамлашни кўзда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКорхоналар майдонларида совитгичларни жойлаштириш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.76. Корхоналар майдонларида совитгичларни жойлаштириш уларга ҳаво эркин етказилишини таъминлаш, шунингдек айтарли узун бўлмаган қувур ўтказгичлар ва сунъий ариқлар шароитларига кўра назарда тутиш зарур. Бунда бино ва иншоотларни (градирнялар ва пуркагич ҳовузлар учун) музлашини бартараф этиш учун қишки шамол йўналишини назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.77. Сув совитгич билан бинолар ва иншоотлар, шунингдек совитгичлар орасидаги энг кичик масофани ШНҚ «Саноат корхоналарининг бош режалари»га мувофиқ қабул қилиш зарурдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12. УСКУНАЛАР, АРМАТУРА ВА ҚУВУР ЎТКАЗГИЧЛАР
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12.1. Хоналар ўлчамларини аниқлашда, технологик ва кўтарматранспорт ускуналари, арматура, шунингдек бино ва иншоотларда сув таъминоти қувур ўтказгичларни ётқизишда ушбу бўлим кўрсатмаларини назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12.2. Ишлаб чиқариш хоналари юзасини аниқлашда, ўтиш кенглигини қуйидагилардан кам бўлмаган равишда қабул қилиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишнасос ёки электр двигатели оралиғи — 1 м;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишнасос ёки электр двигатели ва деворлари чуқурлаштирилган биноларда 0,7 м, бошқаларида — 1 м; бунда электр двигатели томонидан ўтиш кенглиги роторни қайта ўрнатиш учун етарли бўлиши керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдам бергич ёки ҳаво пуркагич оралиги — 1,5 м, улар билан девор оралиғи — 1 м:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишускуналарнинг қўзғалмас туртиб чиққан қисмлари оралиғи — 0,7 м;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэлектр тўсқич тақсимлагич олдида — 2 м.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: 1. Ишлаб чиқарган заводнинг ускуналар атрофидаги ўтишлар чегараланганлигини ҳужжатий маълумотлар бўйича қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Дам бериш қувурчаси диаметри 100 мм гача бўлган агрегатлар учун қуйидагилар рухсат этилади: агрегатларни девор ёнига ёки таянчларда ўрнатиш; икки агрегатни бир пойдеворга туртиб чиққан қисмлари орасидаги масофа 0,25 м дан кам бўлмаган, иккала қурилмалар атрофида 0,7 м дан кам бўлмаган кенгликда ўтишлар таъминланган шароитда ўрнатиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12.3. Хоналардаги технологик жиҳозлардан, ўзаклар ва қувур ўтказгичлардан фойдаланиш учун кўтарма-транспорт ускуналарини назарда тутиш керак ва бунда, асосан: юк оғирлиги 5т гача бўлганда — қўл юк тўсин кўтаргичи ёки қўлда ишлатиладиган осма кран; 5 т дан ортиқ бўлган юклар учун қўлда ишлатиладиган кўприк кран; 6 м дан ортиқ баландликка юк кўтаришда ёки кран ости йўллари 18 м дан ортиқ бўлганда — электр кран ускуналар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: 1. Фақат технологик жиҳозларни (босимли фильтрлар, сув аралаштиргичлар ва бошқалар) йиғишда зарур бўладиган юк кўтариш кранларини назарда тутиш талаб этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Оғирлига 0,3 т гача бўлган ускуна ва арматураларни жойидан кўчириш учун такелаж воситаларини қўллаш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12.4. Кран ускунали хоналарда йиғиш майдончасини назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУскуна ва арматураларни йиғиш майдончасига етказиш учун такелаж воситалари ёки бинолардан чиқувчи якка рельсли чиғирлардан, асосланган ҳолларда эса — транспорт воситаларадан фойдаланиш лозимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКран жиҳозларига хизмат кўрсатиш минтақаларига йиғиш майдончаларида ўрнатиладиган жиҳозлар ёки транспорт атрофидаги ўтиш кенглиги 0,7 м дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДарвоза ёки эшикларнинг ўлчамларини жиҳозлар ёки юкли транспорт воситаларининг катталик ўлчамларига кўра аниқлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12.5. Кран жиҳозларининг юк кўтариш қобилиятини энг оғир юкни кўтариш ёки ишлаб чиқарувчи корхона талабларига кўра жиҳозларни транспортировкалаш шароитларидан қелиб чиққан ҳолда аниқлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИшлаб чиқарувчи корхона жиҳозларини транспортировка қилиш талаблари кўрсатилмаган равишда, жиҳозларнинг қисм ёки ускуналарини биргалиқда йиғилган энг оғир ускуналарга кўра краннинг юк кўтариш қобилиятини аниқлаш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Жиҳозларни қувватлироғига алмаштириш тўғри келиб қолган ҳолларда уларнинг оғирлиги ҳамда ўлчамлари катталашишини ҳисобга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12.6. Кўтарма-транспорт жиҳозлари мавжуд бўлган хоналар баландлигини (йиғма майдонга сатҳидан оралиқ ёпма тўсин тагигача бўлган баландлик) аниқлаш ва кранларни ўрнатишни «Юк кўтариш кранларини ўрнатиш ва хавфсиз фойдаланиш қоидалари»га мувофиқ олиб бориш лозимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКўтарма-транспорт жиҳозлари бўлмаган хоналарнинг баландлигини ШНҚ 2.09.02 га мувофиқ равишда қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12.7. Ускуналар, электр ўтказгичлар ва зулфинларнинг (ҳалқаларнинг) посанги ғилдиракларигача, ишлатиш ҳамда бошқариш жойларигача полдан баландлиги 1,4 м дан ортиқ бўлганда майдонга ёки кўприк ўрнатишни назарда тутиш лозим, бунда хизмат кўрсатиш майдончаси ва майдонга ёки кўприкдан бошқариш жойигача бўлган баландлик 1 м дан ортмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЖиҳозлар пойдеворини кенгайтиришни назарда тутишга рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12.8. Ускуна ва арматураларни йиғиш майдончалари ёки хнзмат кўрсатиш майдончалари, остида ўрнатиш полдан (ёки кўприкдан) тутиб чиққан қурилмалар тагигача баландлиги 1,8 м дан кам бўлмаслиги рухсат этилади. Бунда ускуналар ва арматуралар устида очилувчи том ёпма майдонлари ёки дарчаларни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12.9. Исталган диаметрли қувур ўтказгичлардаги зулфинларни (ҳалқаларни) масофадан ёки автоматик равишда бошқаришда электр ўтказгичли бўлиши керак. Сиқилган ҳавода, сувда ёки электр магнит ўтказгичлардан фойдаланиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДиаметри 400 мм ва ундан кичик бўлган тўсқич арматуралар масофадан ёки автоматик бошқарилмаса, қўлда бошқаришни инобатга олиш, 400 мм дан ортиқ диаметрда — электрли ёки сувли ўтказгичдан: асослаб берилган тамирда, айрим ҳолларда 400 мм дан ортиқ диаметрларда арматура ўрнатишни қўлда бошқариладиган этиб назарда тутиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12.10. Бинолар ва иншоотлардаги қувур ўтказгичлар асосан пол устида (таянчларда, деворга ўрнатилган таянчларда) қувур ўтказгичлар устида кўприклар ўрнатиш ва ускуналарни ишлатиш ҳамда арматураларга ўтишни таъминлайдиган килиб ётқизилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚувур ўтказгичларни олинувчи тахталар билан ёпилган сунъий ариқларда ёки ертулаларда ётқизиш рухсат этилади. Сунъий ариқлар катталикларини қуйидагича қабул қилиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқувурлар диаметри 400 мм гача бўлганда — диаметридан эни 600 мм га, чуқурлиги 400 мм га ортиқ;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқувур диаметри 500 мм ва ундан юқори бўлганда — диаметридан эни 800 мм гача, чуқурлиги 600 мм га ортиқ олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГардишли арматура ўрнатиладиган ерларда 8.57-бандга мувофиқ сунъий ариқларни кенгайтиришни назарда тутиш кўзда тутилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСунъий ариқ тубининг чуқурча томон нишабини 0,005 дан кам қабул қилинмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12.11. Бинолардаги ва сув қувурлар иншоотлари ҳудудларидаги босимли ҳамда ўзи оқар-босимли қувур ўтказгичларни тўсиқлар чегараларида пўлат ёки полиэтилен қувурлардан қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕмирувчан суюқликларни транспортировка қилиш учун қувурлар ашёсини 6-бўлимга мувофиқ қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13. ЭЛЕКТР УСКУНАЛАР, ТЕХНОЛОГИК НАЗОРАТ, АВТОМАТЛАШТИРИШ ВА БОШҚАРИШ ТИЗИМЛАРИ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУмумий кўрсатмалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.1. Сув таъминоти тизимлари иншоотларининг лойиҳаларидаги электр техник қисми электр ускуналарининг тузилиши қоидалари (ЭҚТҚ-2011), электр техник қурилмалар бўйича ишлаб чиқариш ҳамда ишларни қабул қилиш ва қурилиш меъёрий қоидалари, ишлаб чиқариш корхоналари электр таъминотини лойиҳалаш бўйича қўлланмалар ҳам ушбу қисмга мувофиқ равишда ишлаб чиқилиши керак. Сув тўсқич иншоотларининг электр қабул қилиши, электр таъминотини ишончлилик тоифаларини ЭҚТҚ-2011 қоидаларининг 1.2.17 — 1.2.20-бандлари ва ушбу ШНҚнинг 4.4 ва 7.1-бандлари бўйича айрим ҳар қайси аниқ ҳоллар учун аниқлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.2. Электр двигателларининг кучланишини уларнинг қуввати, лойиҳалаштирилаётган объектнинг ривожланиш истиқболларини ҳисобга олган ҳолда, қабул қилинган электр таъминоти схемасига қараб танлаш керак. Электр двигателларининг ишлаб чиқарилган шаклини эса электр ускуналари ўрнатиладиган муҳит ва хоналар хусусиятларига қараб танланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРеактив қувват компенсацияси энергия билан таъминловчи ташкилот талабларини ва компенсацияловчи қурилмаларни ўрнатиш жойлари танлови техник-иқтисодий асосланиши, унинг қуввати ва кучланишини ҳисобга олиб амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.3. Тақсимловчи қурилмалар, кичик трансформатор станциялари ва бошқариш шчитларини қўшимча ёки тақаб қуриладиган иморатларда ўрнатиш лозим ва бунда уларнинг кенгайиши ва қуввати оширилишини эътиборга олиш зарур. Алоҳида турадиган тақсимловчи қурилмалар ва кичик трансформатор станцияларини назарда тутиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИшлаб чиқариш хоналарида ва ўт ўчириш учун мўлжалланган насос станцияларнинг поли ва балконларида ёпиқ шчитларни ўрнатиш рухсат этилади ва бунда албатта уларга сув тегиб кетишига йўл қўймайдиган чоралар кўрилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКириш жойларида электр энергиясини ўлчаш ва тижорат тартибида ҳисобга олиш учун АСКУЭ тармоғига улаш мақсадида электрон ҳисоблагичлар ўрнатилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.4. Технологик назорат тизимларида қуйидагиларни кўзда тутиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишасосий технологик жараёнларни берилган режим ёки берилган дастурга мувофиқ ҳолда автоматик бошқариш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштехнологик ускуналар ишлаш режимлари ва уларнинг аҳволини ифодаловчи асосий параметрларни автоматик назорат қилиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишалоҳида иншоотлар ишлашининг технологик режимларини ва уларнинг тежамкорлигини белгиловчи параметрларни автоматик равишда созлаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.5. Бошқариш объектлари ёки технологик операциялари кўп сонли бўлган (25 тадан ортиқ) иншоотларни автоматлаштириш учун реле-контакт аппаратуралари ўрнига микропроцессорли контроллерлардан фойдаланиш мақсадга мувофиқдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.6. Автоматик бошқарув тизими алоҳида қурилмалар ёки иншоотларни ўз жойида бошқариш имкониятини назарда тутиши лозим. Технологик назорат тизимларида автоматик (узлуксиз) назорат асбобларини, даврий назорат воситаларини (иншоотлар ишлашини созлаш ва текшириш ва ҳ.к.) назарда тутиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСувнинг сифат параметрларининг технологик назоратини асбоб ва анализаторлар билан ёки лаборатория усуллари ёрдамида узлуксиз назорат йўли билан амалга ошириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.7. Иншоотлар конструкцияларида электр ускуналари ва автоматика воситаларини ўрнатиш учун олдиндан ўрнатиб қўйиладиган деталлар, очиқ жойлар, камералар ва шу кабиларни кўзда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЮза ва ер ости сувларнинг сув тўсқич иншоотлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.8. Юза сувлари сув тўсқич иншоотларидаги панжара ва турларда сув сатҳи фарқларининг назоратини, шунингдек бўлмаларда, сув ҳавзаларида ёки сув оқимларидаги сув сатҳларини ўлчашни назарда тутиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.9. Ер ости сув тўсқич иншоотларидаги сарфларни ўлчаш ёки ҳар қайси қудуқлардан (кон қудуқларидан) узатиладиган сув сифати қудуқлардаги кон қудуқларидаги сув сатҳлари йиғма сиғимлар, шунингдек насослардаги босимларни назарга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.10. Қудуқларда сув сатҳи рухсат этилган қуйи чегарадан ҳам пастроқ тушиб кетганда насослар автоматик равишда ўчирилишини назарда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.11. Ер остидаги сувларнинг сув тўсқичларидаги насослар бошқарувида, сув босимли минорадаги (сув тўплаш резервуари) сув сатҳига қараб, автоматик бошқарувни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНасос станциялари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.12. Ҳар қандай вазифа бажарувчи насос станциялари, қоидага кўра, уларга доимо хизмат кўрсатадиган ходимларсиз лойиҳалаштирилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишавтоматик равишда — технологик параметрларга қараб (сиғимлардаги сув сатҳи, босими ёки тармоқдаги сув сарфи);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмасофали (телемеханик) — бошқариш пунктидан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмаҳаллий — мунтазам келиб турувчи ходимлар томонидан тегишли сигналлар бошқариш пунктига ёки хизмат кўрсатувчи ходимлар доимо бўладиган пунктга узатилиши. Автоматик ёки масофали (телемеханик) бошқарувда маҳаллий бошқариш ҳам назарда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.13. Насос станцияларидаги босим сув ўтказгичларида ва ҳар бир насос агрегатида босимни ўлчаш ҳамда сув босимли сув ўтказгичларда сув сарфини текшириш, зовур чуқурчаларида ва вакуум-қозонда сув сатҳини, шунингдек агрегатлар подшипникларининг ҳароратини (зарур бўлганда) сув босишнингавария сатҳини (машина залида электр узатмалари фундаментларининг сатҳида сув пайдо бўлиши) назорат қилишни кўзда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.14. Ўзгарувчан иш тартибли насос станциялари учун электр қувватининг энг кам сарфини таъминловчи босим ва сув сарфини созлаш имконларини кўриб чиқиш зарур. Созлашни поғонама-поғона ишлаётган насос арегатларини сонини ўзгартириш ёки насосларни айланиш такрорийлигини бир текис ўзгартириш билан, созловчи арматураларнинг очилиш даражалари ва бошқа усуллар билан, шунингдек ушбу аралаш усуллар билан амалга ошириш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.15. 2-3 ишчи агрегатлар гуруҳидаги асосан битта насос агрегатини созловчи электр ўтказгич билан жиҳозлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.16. Созловчи электр ўтказгични бошқариш, асосан тармоқлар нуқталаридаги мажбурий босимларга, тармоқларга узатиладиган сув сарфи, сиғимлардаги сув сатҳларига кўра автоматик равишда амалга ошириш лозим
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНасос қурилмаларида созланадиган электр узатмаси сифатида частотали узатма, вентилли двигатель асосидаги узатма ва бошқа шу каби воситалар қўлланилиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.17. Автомалаштирилган насос станцияларида ишлаётган насос агрегатларини авария юзага келган ҳолатда ўчирилишида захира агрегатни автоматик равишда ёқилишини амалга ошириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТелемеханизанияланган насос станцияларида захира агрегатининг ёқилишини масофадан бошқарув ходими томонидан амалга ошириш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНасос станцияларида доимий хизмат кўрсатувчи ходим мавжудлигида АВР насосларини назарда тутиш керак эмас, бунда авария вақтида ўчирилувчи огоҳлантиргичларни кўзда тутиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.18. I тоифали насос станцияларида насос агрегатлари ўзи ишга туширилувчи ёки алектр таъминоти шароитлари бўйича бир вақтда ўзи ишга тушиши мумкин бўлмаса, уларни оралиқ вақт бўйича автоматик ёқилишини назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.19. Насос станцияларида насосларга қуйиш учун вакуум-қозонлари ўрнатилганда, қозондаги сув сатҳига кўра вакуумли насослар автоматик ишлаши таъминланган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.20. Насос станцияларида ёнғинга қарши, шунингдек сиғимлардаги авария ҳолати учун сув ҳажмларини ишлаб кетишини мустасно этувчи блокировкалашни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.21. Ўт ўчириш насослари бошқарувини масофали қилиб қабул қилиш лозим, ва шунда ўт ўчириш насоси ёқилиши билан бир вақтда авария ҳолати учун сув ҳажмидан фойдаланишни тақиқлайдиган блокировка автоматик равишда олиб қўйилиши ҳамда ювиш насослари (мавжуд бўлса) автоматик равишда ёқилиши керак. Юқори босимли ўт ўчириш сув қувурларида ўт ўчириш насослари ёқилиши билан бир вақтда бошқа вазифалар учун мўлжалланган барча насослар автоматик равишда ўчирилиши ва сув босимли минорага сув узатуви қувурдаги тўсқичлар ёки босимли резервуарлар ёпилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.22. Сифонли сув олгичли насос станцияларидаги вакуум-насослар сифонли линияда ўрнатилган ҳаволи қалпоқча ичидаги сув сатҳига қараб автоматик равишда ишлаши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.23. Насос станцияларида қуйидаги ёрдамчи жараёнлар автоматлаштирилишини назарда тутиш керак: берилган дастур бўйича айланувчан турларни ювиш, вақт бўйича созлаш ёки сатҳлар фарқи, чуқурчадаги сув сатҳи бўйича зовур сувларини чиқариб ташлаш, хонадаги ҳаво ҳарорати бўйича электр иситгичлар, шунингдек ШНҚ 2.04.05 га мувофиқ шамоллатиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув тайёрлаш станциялари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.24. Сув тайёрлаш станцияларида қуйидагиларни назорат қилиб туриш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув сарфи (дастлабки, ишлов берилган, ювиладиган ва такроран ишлатиладиган);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишреагентлар эритмалари ва ҳаво сарфи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфильтрлар, қориштиргичлар, реагентлар баклари ва бошқа сиғимлардаги сув сатҳи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштиндиргичлар ва рангсизлантиргичларда чўкиндилар сатҳлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқолдиқ хлор ва озон миқдори;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдастлабки ва ишлов берилган сувнинг рН миқдори;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишреагентлар эритмалари концентрацияси (кўчма асбоблар ва лаборатория усуллари билан ўлчаш рухсат этилади );
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштезкор назоратни талаб қиладиган ва тегишли техник воситалар билан таъминланган бошқа технологик параметрлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.25. Қуйидагиларни автоматлаштиришни назарда тутиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкоагулянтлар ва бошқа реагентларни дозалаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишхлор, озон ва хлор-реагентлар билан зарарсизлантириш жараёни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишреагентли усул билан фторлаштириш ва фторсизлантириш жараёни.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзгарувчан сув сарфида реагентлар эритмаларни меъёрлашни автоматлаштириш ишлов бериладиган сув сарфининг нисбатига кўра ва реагентнинг доимий қуюқлигини маҳаллий ёки масофадан туриб нисбатини тўғрилаш, асосланган ҳолларда сувнинг ва реагентларнинг дастлабки сифат кўрсаткичлари бўйича назарда тутиш лозимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.26. Фильтрларда ва туташув рангсизлантиргичларда сув сарфи бўйича фильтрлаш тезлигини созлаш ёки фильтрлардага ўзаро сув таксимлаш текислигани таъминловчи сув сатҳи бўйича кўриб чиқиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.27. Фильтрларни ва туташув рангсизлантиргичларни ювишни (сони 10 дан ортиқ бўлганда) автоматлаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФильтрларни ювишга чиқаришда ювишни сув сатҳи, фильтр тўлдиргичларидаги босим йўқотиш катталиги ёки фильтрлагичлар сифати бўйича; туташув рангсизлантиргичларни ювишга чиқаришга — босим йўқотиш катталиги ёки созлагич арматурани тўлиқ очиқлигида сарфнинг камайиши бўйича назарда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.28. Фильтрларда ювиш учун сув узатувчи қувур ўтказгичлардаги ҳавони автоматик равишда йўқотиш кўзда тутилган бўлиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.29. Чамбаракли турларни ва кичик фильтрларни ювишни берилган дастур бўйича ёки сув сатҳи фарқлари катталиги бўйича автоматлаштиришни қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.30. Реагент қоришмаларини сўриб олувчи насослар қоришмалар идишларидаги берилган сатҳда уларни автоматик ўчиришнинг маҳаллий бошқарувига эга бўлишлари керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.31. Сувни реагентли юмшатиш учун қурилмаларда рН катталиги бўйича реагентларни дозалаш ва электр ўтказувчанликни автоматлаштиришни назарда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКарбонат қаттиқлигини ва сувдаги карбонатни йўқотиш учун қурилмаларда рН катталиги бўйича реагентларни (оҳаклар, содалар, тутун газлар) меъёрлашни, солиштирма электр ўтказувчанлик ва шунга ўхшашларни автоматлаштириш лозимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.32. Шудринг алмашув фильтрларни қайта тиклашни: катионитли — сувнинг қолдиқ қаттиқлиги бўйича, анионитли — ишлов берилган сувнинг электр ўтказувчанлиги бўйича автоматлаштириш лозимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув ўтказгичлар ва сув қувур тармоқлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.33. Сув ўтказгичларда зарур ҳолатларда авария рўй берганлиги юзасидан хабар бериш сигнализация қурилмалари назарда тутилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.34. Сув қувурлари тармоқларининг назорат қилинадиган нуқталарида қувурларга диаметри 10 — 15 мм тиқинли кранлар билан ёпиладиган патрубкаларни ўрнатишни назарда тутиш лозим. Сув ҳаракатланиши тезлигини (сарфини) ўлчайдиган воситаларни киритиш учун ушбу патрубкалардан фойдаланганда уларнинг диаметрини 50 мм га тенг қилиб қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.35. Сув сарфини созлаш заруратида тармоқда бошқарув бўлимидан масофадан туриб ёки телемеханик бошқарувли бурилиш лўкиндонларини ўрнатишни назарда тутиш лозимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув сақлаш учун сиғимлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.36. Барча турдаги сиғим ва идишларда автомат тизимларидан фойдаланиш учун ёки насос станцияларига ёхуд бошқарув бўлимларига огоҳлантиргич хабарлар (сигналлар) узатишда сув сатҳини ўлчаш ва уларни назорат қилиш (зарурат бўлганда) ни назарда тутиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚуйидагилар назорат қилиниши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштегиб бўлмайдиган ўт ўчириш ҳажмининг сатҳи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишавария ҳолати учун мўлжалланган сатҳи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишнасослар аварияларсиз ишлашини таъминлайдиган энг кичик сатҳи. Алоҳида олиб келувчи ва олиб кетувчи линиялар билан жиҳозланган бак ва резервуарларда ҳар бир олиб келувчи ва олиб кетувчи линияларда сув сарфи ҳисоблагичи ўрнатилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАйланма сув таъминоти тизимлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.37. Айланма сув таъминоти тизимларида 13.13-бандининг талабларидан ташқари қуйидагиларни назорат қилишни кўзда тутиш зарур:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқўшимча сув сарфи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишиситилган ва совитилган сув камераларидаги сатҳлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишиситилган ва совитилган сув ҳарорати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсовитилган сувнинг рН қиймати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсовитилган сувда қолдиқ хлор концентрацияси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишиситилган сувда тузлар концентрацияси.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.38. Айланма сув таъминотининг насос станциялари бошқарувини 13.13 — 13.19-бандларга мувофиқ қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.39. Иситилган сув насосларини ёқиш ва ўчиришни қабул камерасидаги сув сатҳига қараб автоматлаштириш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.40. Айланма тизимга қўшимча сув узатилишининг автоматик созланиши совитилган сув камерасидаги сатҳга қараб қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.41. Бўлимли градирняларда совитилган сув ҳароратига кўра ишлаётган вентиляторлар сони ўзгаришини автоматлаштирилган насос станцияларида — автоматика воситалари билан; қолганларида — бошқарув бўлимларидан масофадан туриб (телемеханик) бошқарув воситалари билан бажаришни назарда тутиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.42. Сувга барқарорлаштирувчи ишлов берилганда эритмаларни дозалаштиришни автоматлаштириш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфосфатни — қўшимча сув сарфи бўйича;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкислотани — рН нинг берилган катталиги бўйича;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишхлор ва купоросни — берилган дастур бўйича.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБошқариш тизимлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.43. Истеъмолчиларга зарур миқдорда ва талаб этилган сифатли сув узатишни таъминлаш мақсадида, асосан, сув қувур иншоотларнинг марказлашган бошқарув тизимлари назарда тутилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.44. Технологик жараёнларни бошқариш тизимларини қуйидагича қабул қилиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдиспетчерлик бошқарув — сув қувур иншоотлари ишларини берилган тартибда ахборотни назорат қилиш, узатиш, қайта тузиш ва акс эттириш воситаларидаи фойдаланиш асосида таъминловчи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишавтоматлаштирилган (АБТ НЛ) — иншоотларни ишлатишнинг самарали тартибининг ҳисоб-китоби ва иш сифати, тежамкорлигини баҳолаш учун ҳисоблаш техникаси воситаларидан фойдаланишни марказлашган бошқарув тизимлари билан қамраб бошқариш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАБТ НЛ ўз харажатларини ўзи қоплайдиган шароитда қўлланилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАБТ НЛ сув қувурлари иншоотларини автоматлаштиришнинг энг юксак босқичини ифодалайди ва сув таъминотига доир технологик жараёнлар энг мақбул юритилишини таъминлашга мўлжалланган. АБТ НЛ ни диспетчерлик назоратдан фарқлантирувчи асосий ўзига хос хусусияти сув қувурлари иншоотлари ишлашининг оптимал режимларини ҳисоблаб чиқиш ҳисоблаш техникасидан фойдаланиш билан изоҳланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув таъминоти АБТ НЛ деганда қуйидаги кичик тизимлардан иборат бўлган комплекс тизимлар назарда тутилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсувни кўтариш ва унга ишлов бериш АБТ НЛ (АБТ НЛ ПОВ), сувларни кўтариш ва сув тозалаш иншоотларининг (фильтрлаш станциялари, тиндиргичлар, кимёвий реагентларни дозалаш ва ҳ.к.) I насос станцияларини бошқаради;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув узатиш ва тақсимлаш АБТ НЛ (АБТ НЛ ПРВ), тоза сув резервуарлари, II насос станцияларини ва кейинги кўтаришлар, сув қувурлари тармоқларини қамраб олади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув таъминоти АБТ НЛ фаолият юритишида бошқаришнинг мақсади минимал харажатларда ишончли сув таъминотини таъминлаш учун ишлаш режимларини оптималлаштиришдан иборат.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув таъминоти тизимлари АБТ НЛ иқтисодий самарадорлиги ҳисоблаб чиқилган техник-иқтисодий асосларга эга бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув таъминоти АБТ НЛ лойиҳалашда қуйидагиларни ишлаб чиқиш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдиспетчерлик бошқарувнинг ташкилий тузилмасини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфункционал тузилишни, яъни автоматлаштирилган бошқариш функцияларнинг таркиби ва вазифалар ечими алгоритмларини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдастурий таъминотни, яъни АБТ НЛ функцияларини амалга ошириш учун зарур бўлган техник воситалар комплексини.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.45. Марказлашган бошқарув тузилишини бир босқичли, бир бошқарув бўлими сифатида назарда тутиш лозим. Турли майдонларда жойлашган, кўп сонли иншоотлари бўлган йирик сув таъминоти тизимлари учун икки ёки кўп босқичли марказлашган бошқарув тузилишнинг марказий ва маҳаллий бошқарув бўлимлари рухсат этилади. Бундай тузилишнинг ҳар қайси ҳолларда зарурийлиги асослаб берилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.46. Сув таъминоти тизимларининг марказлашган бошқаруви саноат корхонасини қуввати хўжалигини бошқаришни марказлаштирилиши ёки аҳоли яшайдиган жойлардан коммунал хўжаликни бошқариш марказлаштирилиши таркибий қисми бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув таъминоти тизимларни бошқариш бўлимлари саноат корхоналари ёки аҳоли яшайдиган жойлардаги бошқарув бўлимлари учун бирлашган мустақил марказлашган бошқарув тўсиқ ва асбоблари билан қуролланган бўлимлар шароитида сув таъминоти тизимларини бошқариш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.47. Марказлашган бошқарувни қисман ёки тўлиқ иншоотлар назоратини автоматлаштиришни биргалиқда олиб бориш зарур. Марказлашган бошқарув ҳажми жуда кичик бироқ технологик жараёнларнинг бориши ва технологик жиҳозлар аҳволи, шунингдек иншоотларни тезкор бошқариш ҳақидаги мукаммал ахборотлар учун етарли бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДиспетчерлик бошқарув тизимини ишлаб чиқишда қуйидагиларни назарда тутиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштехнологик жараёнлар ва ускуналар ишини тезкор бошқариш ва назорат қилиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув таъминоти тизимининг ва унинг алоҳида иншоотларининг зарурий иш режимларини сақлаб туриш ва оптималлаштириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишаварияларни ўз вақтида аниқлаш, локализациялаш ва бартараф этиш, алоҳида иншоотларда навбатчи ходимларни бутунлай ёки қисман қисқартириш, энергия ресурслари, сув ва реагентларни тежаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.48. Автоматлаштириш воситалари билан тўлиқ қуроллантирилмаган ва маҳаллий бошқарув ҳамда назорат қилиш учун доимий навбатчи ходим бўлиши талаб этиладиган иншоотларда, марказлашган бошқарув хизматига бўйсунувчи тезкор бўлим қурилиши рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.49. Сув таъминоти тизимлариии марказлашган бошқаруви назорат этиладиган иншоотлар, иншоотларни ишлатишнинг турли хизматлари, электр қуввати бошқаруви, сув қувур хўжалиги ва ёнғиндан сақлаш бошқарувларини бошқарув бўлими тўғридан-тўғри телефон алоқаси билан таъминланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБошқарув бўлимлари ва айрим назорат қилинадиган иншоотлар ҳам маъмурий-хўжалик телефон алоқаси тизимларига уланган бўлиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБошқарув бўлимлари ва назорат этиладиган иншоотлар асосан радиолаштирилган, соат воситалари билан қуролланган бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.50. Бошқариш пунктларида қуйидагиларни назарда тутиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдиспетчерлик хонасини — диспетчер ходимларни, пульт шчитини, мнемосхемани, ахборот акс эттириш ва алоқа воситаларини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишходимлар учун дам олиш хонасини.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.51. Сув таъминоти тизимларини бошқарув бўлимларини сув қувур иншоотлари майдонларидаги маъмурий-маиший биноларда, фильтрлар ёки насос станциялари биноларида (шовқин, тебраниш ва шунга ўхшаганлар даражаси бўйича зарурий шароитлар яратилган ҳолларда), шунингдек сув қувур хўжалигининг бошқарув биноларида жойлаштириш лозимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.52. Диспетчерлик бошқарув телефон (радио) алоқасининг ҳажми ва таркибини сув таъминотининг умумий схемасидан келиб чиқиб белгилаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДиспетчерлик бошқарув ва назоратнинг техник воситалари диспетчерга қуйидаги имкониятларни таъминлаши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштехнологик агрегатлар ҳолатини ўзгартирадиган (ёқиш-учириш, очишёпиш) ва иншоотлар ишлаш режимларини ва автоматик қурилмалар дастурларини ўрнатадиган ёки ўзгартирадиган буйруқларни бериш йўли билан технологик жараённи бевосита бошқариш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБПда бошқариш шчити ёки дисплейда агрегатлар ишининг технологик схемаси аҳволини мнемоник схема кўринишидаги аксини олиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБПда сув таъминоти технологик параметрларининг ва уларнинг меъёрлардан оғишларининг визуал ва ҳужжатли назоратига эга бўлиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.53. Диспетчерлик бошқарув ва назорат тизимларида бошқарадиган сигналлар ва хабарловчи маълумотларни узатиш учун ҳам телемеханик ҳам масофали техник воситалардан фойдаланиш тавсия этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.54. Телемеханизацияда қуйидаги диспетчерлик бошқарувни назарда тутиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишавтоматлаштирилмаган насос агрегатлари билан (улар учун диспетчернинг тезкор аралашуви зарур);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишстанцияларда сув узатишда узилишларга йўл қўймайдиган ва бошқарув такрорланишини талаб қиладиган автоматлаштирилган насос агрегатлари билан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўт ўчириш насос агрегатлари билан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштезкор ўтказиш учун тармоқ ва сув ўтказгичлардаги ёпқичлар билан.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.55. Диспетчерлик бошқарувнинг телемеханизациясида бошқариш пунктларига сувни узатиш, тақсимлаш ва ишлов бериш бўйича асосий технологик параметрлар ўлчамлари маълумотларини бошқариш пунктларига узатишни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАлоҳида вазиятларда фақат параметрлар сигнализациясини назарда тутиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.56. Диспетчерлик бошқарув телемеханизациясида қуйидаги сигнализацияни назарда тутиш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдиспетчер маълумоти учун барча телебошқариладиган насос агрегатлар ва задвижкалар ҳамда маҳаллий ёки автоматик бошқарувли механизмлар аҳволи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишускуналарнинг авария ҳолатидаги учирилиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишстанцияни сув босиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳар бир иншоот ёки технологик линия бўйича умумий огоҳлантириш ва умумий авария ҳолати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштехнологик параметрларнинг ўзига хос ва рухсат этилган энг сўнгги қиймати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқўриқланмайдиган объектлардаги хавотирлик (очиқ эшиклар ва люклар);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишёнғин хатари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14. ҚУРИЛИШ ЕЧИМЛАРИ ВА БИНО ВА ИНШООТЛАР КОНСТРУКЦИЯЛАРИ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБош режа
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.1. Сув қувур иншоотларини қуриш учун майдонлар танлаш, шунингдек бу ҳудудларини текислаш ва қуришни ШНҚ «Саноат корхоналарининг бош режалари» технологик талаблари ва кўрсатмалари, ҳамда 10 ва 11-бўлимлар талабларига мувофиқ равишда бажарилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.2. Сув оқимлари ва ҳовузлар атрофидаги ерларда жойлаштирилувчи сув қувур иншоотлар майдонларининг режалаштирилган белгиларини, қайсики таъминланганлиги сувнинг энг баланд ҳисобий сатҳидан 0,5 м юқори қабул килиниши лозим, ШНҚ 2.06.04 га мувофиқ аниқланувчи шамол ёрдамида тўлқин ҳайдаш ва қияликка шамол тўлқинини йўналтириш баландлигини ҳисобга олган равишда 14-жадвал бўйича қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.3. Сув қувур иншоотлари майдонларида кучли таъсир этувчи заҳарли моддаларни (КТЭЗМ) сақлаш учун сарф омборларини Ўзбекистон Республикаси Давлат шаҳар техника назорати томонидан тасдиқланган «Хлорни ишлаб чиқариш, сақлаш, транспортировкалаш ва қўллаш ҳавфсизлиги қоидалари» (ЧҲ 06-24-22-95) талабларига риоя қилган ҳолда жойлаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда суюқ хлорни сақлаш омборлари учун хавфли минтақалар радиуси қуйидагича қабул қилинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаллонларда — 150 м;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишюк қутиларида — 500 м;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштанкларда — зарар етказиш қуюқлигидаги хлор булутлари тарқалиши чуқурлиги чегараларида (ҳисоб-китоблар билан аниқланади).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСуюқ хлор истеъмоли билан боғлиқ бўлмаган маданий-маиший моҳиятли, бошқа ишлаб чиқариш ва ёрдамчи объектларни «Қоида» талабларини инобатга олган ҳолда, хавфли минтақа радиуси доирасидан ташқарида жойлаштириш лозимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш«Қоида»да кўрсатилган талабларни амалга ошириш имкони бўлмаган ҳолларда амалдаги хлор омборлари учун омборлар хавфсизлигини ошириш ва ходимлар муҳофазалари бўйича махсус чоралар қабул қилиниши керак. Махсус чоралар улар хавфсизлиги таҳлили иатижалари бўйича ва «Саноатконтехназорат» инспекцияси билаи келишилгаи равишда ишлаб чиқилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЯнгидан лойиҳаланаётган суюқ хлор омборлари, асосан бошқа бино ва иншоотларига нисбатан қуйироқ ерларда ҳамда аҳоли яшайдиган жойларга яқин жойлашгаилари шамол эсишига нисбатан қулай томонларда жойлаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишХлор омборлари жойлашган, сув қувур иншоотлари майдонларининг тўсиқлари омбор бино ва иншоотларидан 10 м дан яқин бўлмаган оралиқда ўрнатиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСуюқ хлор омборига ўт ўчирувчи ҳамда газдан қутқарув хизмати транспортлари учун йўллар таъминлангаи бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.4. Сув қувур иншоотлари тўсиқлар билан ўралиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўсиқлар тури қуйидагича бўлиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер ости ва юза сувларини тўсқич иншоотлар майдонлари, насос станцияларининг I-кўтарилиши ундан ортиқ қувватли I тоифа сув қувурлар учун ишлов берилмаган сувларни чиқаргичлар (4.4-банд) — баландлиги 2 м дан кам бўлмаган яхлит тўсиқ;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудди шундай қуввати 20 минг м3/сут дан кам бўлмагаи, шунингдек II ва III тоифали (4.4-банди) сув қувурлар учун ҳамда тўсиқ ва қўриқловчи қоровул хоналари бўлган корхона ҳудудларида жойлашган хўжалик-ичимлик сув қувур иншоотлари майдонлари учун — маҳаллий шароитларни инобатга олган ҳолда, баландлиги 1,6 — 2 м бўлган пўлат турлар ёки темир бетон тусиклар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув тайёрлаш станциялари, насос станциялари, сиғимлар ва озодаликни муҳофазалаш зоналарининг биринчи камаридаги босимли сув миноралари, асосан, — кронштейнларда 4-5 қатор баландлиги 0,5 м ли тиканли симлар ўрнатилган соябон нишабли майдан томонга қаратилган, баландлиги 2,5 м яхлит тўсиқлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.5. Санитария муҳофазаси зоналарининг биринчи камаридаги 50 минг м3/сут ва ундан ортиқ қувватли сув қувур иншоотлари майдонларида, шунингдек алоҳида муҳим ҳамда тоифаланган объектларни муҳофазалашнинг техник воситалари эътиборга олиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштикан симли соябони ташқи томонга қараб ўрнатилган, баландлиги 2 м бўлган тиканли сим билан тўсилган майдон ички томонидан узунасига 10 м дан кам бўлмагаи кенгликдаги ман этилган зона; сим қаторлари оралиғи 15 см дан ортиқ эмас;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишман этилган зона тўсиғидан 1 м масофадаи 1 м кенгликдаги ман этилган зона ичкарисидаги такомиллашгаи қопламали муҳофазачилар йўлкаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш50 м дан ортиқ бўлмаган оралиқда ўрнатилувчи ва ман этилган зона чегарасини белгиловчи кўрсаткич-устунлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўсиқ узунлиги бўйича қўриқлаш ёритгичлари шундай ўрнатилиши лозимки, бунда чироқларни тўсиқлар устига ёруғлик тўсиқнинг яқин атрофларини, тўсиқларнинг ўзини ҳамда муҳофазачилар йўлкасигача ман этилган зона қисмини ёритиши ҳисобга олинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.6. III тоифали сув таъминоти тизимларидаги сув тақсимлаш тугунларида темир-бетон тўсиқлар баландлиги 2 м ли турли тўсиқларга алмаштирилсин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.7. Аҳоли яшаш жойларидан, корхоналардан, шунингдек ерости сувлари сув тўсқичларинииг санитария муҳофазаси зонаси биринчи камари чегараларидан ташқарида жойлашган бино ва иншоотлар сув қувурларида енгиллаштирилган мукаммал қопламли ўтиш ҳамда машиналар учун йўлларни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲажмий-режалаштириш ечимлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.8. Ҳажмий-режалаштириш ҳамда конструкцияли ечимларни ШНҚ 2.09.02, ШНҚ 2.09.04 ва ШНҚ 2.01.02 ларга мувофиқ равишда қабул қилиш лозимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.9. Сув тайёрлаш станцияларини лойиҳалашда, асосан, умумий технологик жараёнлар билан боғлиқ бўлган сиғимли иншоотлар ва хоналарни блоклашни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.10. Бино ва иншоотларнинг масъулиятлилик бўйича синфи ҳамда ўтга чидамлилик даражасини 49-жадвал бўйича қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув таъминоти бино ва иншоотларини ёнғин хавфи даражаси бўйича ишлаб чиқаришнинг Д тоифасига, углеводлаш ҳамда аммиаклаш бўлимларни ишлаб чиқаришнинг В тоифасига киритиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.11. Бино ва хоналарни иситиш, шамоллатиш ҳамда ёритишнинг ҳисоб-китоблари учун маълумотларни ишлаб чиқариш жараёнларининг санитария гуруҳлари тавсифини 48-жадвал бўйича қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.12. Режада тўғри бурчакли ва думалоқ иншоотларнинг ўлчамлари ҳамда диаметрини 3 м га, баландлиги бўйича эса — 0,6 м га бўлунувчи қилиб қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИншоотлар томонларининг узунлиги ёки диаметри 9 м гача бўлганда, шунингдек бинолар ичида қурилган сиғимли иншоотлар учун (уларнинг ўлчамларидан қатъий назар), тўғри бурчакли иншоотларни 1,5 м, думалоқларда 1 м дан қўшилувчан қабул қилиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.13. Ҳудудни текисланган юзасидан 0,5 м дан кам бўлган баландликда тупроқ уюмига эга бўлган ерости сиғимли иншоотлар транспортлар ёки механизмлар юришига қарши тўсиқлари мавжуд бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш49-жадвал | |||
Иншоотлар | Иншоотлар 4.4-бандига мувофиқ сув узатилиши билан таъминланганлик тоифалари | Бинолар, иншоотлар ва конструкцияларнинг жавобгарлик бўйича синфлари | Ўтга чидамлилик даражаси |
1. Сув тўсқичлар | I II III | I II III | II III IV |
2. Насос сганциялари | I II III | II II II | I II III |
3. Сув тайёрлаш станциялари | II | II | II-III |
4. Алоҳида турган хлорлаштириш хоналари | I | II | II |
5. Сув сақлаш учун сиғимлар қуйидаги сонда: | |||
2 гача ёки ўт ўчириш сув ҳажми мавжудлигида | I | II | меъёрланмайди |
2 дан ортиқ ўт ўчириш сув ҳажми мавжуд бўлмаганда | II | II | ҳудди шу |
6. Сув ўтказгичлар | I — III | I — III | « |
7. Сув қувур тармоқлари, қудуқлар | III | III | « |
8. Сув босимли миноралар | III | II | II |
9. Айланма сув совитгичлари: | |||
градирнялар | II | II | II — IV |
пуркагич ҳовузлар | II | II | меъёрланмайди |
10. Реагентларни тайёрлаш бўлимлари,омборлар | II | II | II |
11. Элекrр қурилмалари хоналари, трансформаторлар камералари, РУ, КТП шчитлар хоналари, диспетчерлар хоналари | III | II | II |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Ёрдамчи бинолар ва маиший хоналарни жавобгарликнинг II синфи ва ўтга чидамлиликнинг II даражасига киритиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.14. Агар очиқ сиғимли иншоотларнинг деворлари пол, майдонча ёки текисланиш белгисидан 0,75 м дан кам кўтарилган бўлса, ташқи узунлиги бўйича қўшимча тўсиққа эга бўлиши керак бунда тўсиқнинг юқорисигача умумий баландлик 0,75 м дан кам бўлмаслиги зарур. Деворининг юқори қисми кенглиги 300 мм дан ортиқ бўлганда, пол, майдонча ёки текисланиш белгисидан кўтарилиш 0,6 м дан кам бўлмаса, тўсиқсиз рухсат этилади. Пол ёки текисланиш белгиси очиқ сиғимли иншоотлар деворлари юқорисидан 0,15 м дан кам бўлмаган ҳолда паст бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.15. Емирувчи суюқликларни сақлаш учун мўлжалланмаган сиғимлар деворларига тўсиқлар ёки биноларнинг ўзини кўтарувчи конструкцияларини тираш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.16. Чуқурлаштирилган хоналардан чиқиш учун зиналар кенглиги 0,9 м дан кам бўлмаслиги, қиялик бурчаги 45° дан ортиқ бўлмаслиги, узунлиги 12 м гача бўлган хоналардан — 60° дан ортиқ бўлмаслиги лозим. Хизмат кўрсатиш майдончаларига кўтарилиш учун зиналар кенглиги 0,7 м дан кам бўлмаслиги, қиялик бурчаги 60° дан ортиқ бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚувурлар орасидан бир кишилик ўтиш учун ва айрим зулфин ҳамда лўкидонларга кўтарилиш учун зиналар ёки шотилар кенглишни 0,5 м, қиялик бурчага 60° дан ортиқ қабул қилиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.17. Қудуқларга чуқурчаларга ва 10 м гача чуқурликдаги сиғимли иншоотларга тушиш учун тик ҳалқалар бўйича ёки шотилар ўрнатиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда 4 м дан ортиқ баландликдаги шотиларда ҳимоя тўсиқларини назарда тутиш лозим. Қудуқларда ҳимоя тўсиқларни назарда тутмаслик рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.18. Хоналарни ички пардозлаш тавсия этилаётган O-иловага ҳамда технология ва интерьернинг замонавий талабларига мувофиқ қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКонструкциялар ва материаллар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.19. Сиғимли иншоотларни, асосан, йиғма-яхлит темир-бетондан лойиҳалаш лозим. Асослаб берилган ҳолларда иншоотлардан фойдаланишда уларнинг сифатини таъминловчи бошқа ашёларни қўллаш рухсат этилади. Диаметри 9 м дан ортиқ бўлган цилиндр сиғимли иншоотлари темир-бетон деворлари, асосан, олдиндан сиқиш билан лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув босимли миноралар арматуралари учун пўлат ёки бошқа маҳаллий ёнмайдиган ашёларни, идишлар учун эса — пўлат ишлатиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСиғимлар учун пўлат қўллаш техник-иқтисодий асослар бўйича рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Резервуарлар тубларини, маҳаллий шароитларни ҳисобга олган ҳолда, яхлит темир-бетондан лойиҳалаш лозим, қалинлиги 250 мм дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.20. Узунлиги 50 м гача бўлган иситилмайдиган биноларда ёки очиқ ҳавода жойлашган ҳамда иситиладиган биноларда жойлашган ёки тўлиқ тупроқ билан уюмланган, узунлиги 72 м гача бўлган сиғимли иншоотларда, агар ташқи ҳаво ҳарорати совуқ кеча-кундузда минус 40°С дан кам бўлмаса ва сиғим иншоотидаги сув ҳарорати 40°С дан ошмаган шароитда ҳароратликиришиш чокларини назарда тутмаслик рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда иншоотлар узунлиги мувофиқ равишда 25 ва 40 м дан ортиқ бўлганда, 0,5 — 1 м кенглиқда битта-иккита вақтинчалик чоклар ўрнатиш, қурилиш даврининг энг совуқ вақтларидаги ижобий ҳароратда бетон қуйиб яхлитлаш: ушбу чоклар орасидаги тешикни бетонлаш узлуксиз олиб борилиши лозимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.21. Биноларнинг ерости қисмларини тўсқич конструкциялари зичлиги ички тўсқич конструкциялар юзасини 20% дан ортиғида мавжуд намликни ўтказмаслиги керак (нам томчилари ажралмаслиги билан).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСиғимли иншоотларнинг тўсиқ конструкциялари ушбу иншоотларни гидравлик синашга қўйиладиган талабларни таъминлашлари керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИчимлик суви учун сиғимларнинг тўсиқ қурилмалари юқоридагилардан ташқари, сиғимга атроф-муҳит ва сизот сувлари, шунингдек чанг тушиш имконини бутунлай бартараф этиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.22. Берк сиғимли иншоотлар учун иқлимий шароитлар, келиб тушаётган сувнинг ҳарорати ва улар ишларининг технологик тартибларига кўра девор ва том ёпмаларини иситишни лойиҳалаш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИситишни, асосан, тупроқ тўкиш билан назарда тутиш лозим, бунда том ёпмадаги тупроқ қатлами қалинлиги 0,5 м дан кам бўлмаслиги керак. Сунъий ашёлардан иситкичлар сифатида фойдаланиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСиғимларни қиш вақтида, шунингдек қурилиш даврида бўшатишда таглик тубидаги тупроқни музлашдан сақлаш тадбирларини кўриб чиқиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.23. Ичимлик сувини сақлаш учун мўлжалланган сиғимларда бетон ва темир-бетон конструкциялари ички сувга тегиб турувчи юзалари ГОСТ 13015-83 бунича AI тоифасидан паст бўлмаган талабларга жавоб бериш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.24. Хўжалик-ичимлик эҳтиёжларига сув тайёрлаш учун туташув тиндиргичларни лойиҳалашда полдан хизмат кўрсатиш майдончаларигача — 2,5 м дан кам бўлмаган баландликдаги, тиндиргичларни бошқарув йўлакларидан ажратувчи шиша пардеворларни назарда тутиш зарур, бунда пардеворларнинг 1 — 1,2 м баландлиқдаги пастки қисми яхлит бўлиши керак. Қатламлар тутиб турмайдиган туташув тиндиргичлар таглиги учун В25 синфидан паст бўлмаган бетонлардан фойдаланиш лозимдир
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.25. Музлашга чидамлилиги ва сув ўтказмаслиги бўйича бетон белгилари сиғимли иншоотлар ҳамда градирняларнинг темир-бетон конструкциялари учун 46-жадвалда келтирилган талабларни қондириши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.26. Қувур ўтказгичларни сиғимли иншоотлар ва биноларнинг ерости қисми тўсиқ конструкцияларига ўрнатилиши тўсиқ конструкцияларининг сув ўтказмаслигини таъминлаши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚувурларни маҳкамлаб ўрнатишда улардан кучланишлар тўсиқ конструкцияларига узатилиш имкониятларини ҳисобга олиш ва бу кучланишларни бартараф этиш ёки камайтириш чораларини кўриш: қувур қобиқлардан (сальниклар) фойдаланилганда уларни кузатиш ва тўлдиргичларни зичлаш учун ўтиш йўлларини таъминлаш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚувур ўтказгичларни ўрнатишнинг барча ҳолларида ускуналар ва ҳароратдан ҳамда зилзила таъсирларидан, шунингдек бинолар ёки иншоотлар чўкишидаги фарқлардан, ташқи қувур ўтказгичлардан тўсувчи конструкциялар билан бирикишларини сақлашни таъминловчи тадбирларни кўриб чиқиш зарурдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш*Эслатма: Таглик орқали қувурлар ўтишини пўлат қиррали найлар ёрдамида, тагликка маҳкам ўрнатилувчи қувур ўтказгични таглик остидаги қисми билан бетонланишини эътиборга олган ҳолда рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.27. Сиғимли иншоотларни чидамлилик ва сув ўтказмасликка гидравлик синовларни IYҚ 3.05.04 га мувофиқ равишда ташқи девор юзаларининг мусбат ҳароратида олиб берилиши керак бунда емирилишга қарши қопламалари мавжуд бўлган иншоотлар, қопламалар қопланишидан олдин синалиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИчимлик суви учун сиғимлар барча тўсиқ конструкцияларининг зичлиги қўшимча синалиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш50-жадвал | |||||
Конструкциялар ва улардан фойдаланиш шартлари | Талаб этилган бетон маркаси | ||||
совуққа чидамлилиги бўйича ташқи ҳавонинг ҳисобий ҳароратига қараб | сув ўтказмаслиги бўйича | ||||
минус 5°С ва ундан юқори | минус 5°С дан пастроқ минус 20°С гача | минус 20°С дан пастро қ минус 40°С гача | минус 40°С дан пастроқ | ||
1. Сиғимли иншоотлар | |||||
1. Ўзгарувчан сув сатҳида, ҳаво муҳитининг доимий таъсирида бир музлаб, бир эрийдиган конструкциялар: | |||||
а) очиқ нов кўринишидаги юпқа деворли конструкциялар | F 150 | F 200 | F 300 | F 400 | Босимнинг қуйидаги градиентларида: |
30 гача — W4; 30 дан 50 гача — W6; 50 дан ортиқ — W8 | |||||
6) очиқ иншоотларнинг бошқа конструкциялари (ҳовузлар, сув тўсқич иншоотлари қияликларини қоплаш) | F 100 | F 150 | F 200 | F 300 | Худди шу |
2. Ҳудди шу, сув сатҳи доимий бўлганда (очиқ сиғимли иншоотлар деворлари) | F 75 | F 100 | F 150 | F 200 | « |
3. Ерга кўмилган ёки атрофига тупроқ сепилган ва даврий музлаш зонасида бўлган (сиғимлар ва қудуқларнинг тўсувчи конструкциялари) конструкциялар. | F 50 | F 75 | F 100 | F 150 | « |
4. Иситиладиган хоналар (фильтрлар, ёритгичлар, реагентлар учун баклар) доимо сув остида бўлган (сув қабул қилгичлар, сиғимли иншоотлар тублари) ёки музлаш чуқурлигидан чyқyppoққa кўмилган конструкциялар. | - | - | F 50 | F 75 | « |
П. Градириялар | |||||
5. Ер устидаги конструкциялар (тортиб чиқариш минораларидан ташқари) ва сув тўплагич ҳовузлар деворлари қиш вақтида суғоришнинг 1 м2 майдонига 50 минг ккал/с ва ундан каттароқ иссиқлик юкланмасида. | F 100 | F 200 | F 300 | F 400 | W 8 |
6. Ҳудди шу, 50 минг ккал/с дан кичикроқ иссиқлик юкланмасида. | F 200 | F 300 | F 400 | F 400 | W 8 |
7. Тортиб чиқариш миноралари. | F 300 | Ғ 400 | Қўлланилмайди | W 8 | |
8. Суғоришнинг 1 м2 майдонига 50 минг ккал/с ва ундан каттароқ иссиқлик юкланмасида сув тўплагич ҳовузлар тублари. | F 50 | F 100 | F 150 | F 200 | W 6 |
9. Ҳудди шу, 50 минг ккал/с дан кичикроқ иссиқлик юкланмасида. | F 100 | F 150 | F 200 | F 300 | минус 40°С гача ҳароратлар учун — W6; минус 40°С дан паст бўлганда — W8 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: 1. Совуққа чидамлuлик бўйича бетон маркалари жавобгарлиги бўйича II синф иншоотлари учун келтирuлган. I синф иншоотлари учун бетон маркалари совуққа чидамлuлиги бўйича бир поғонага кўтарuлиши, III синф иншоотлари учун эса — бир поғонага туширuлиши лозим, лекин Ғ 50 дан паст бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Тажовузкор муҳит мавжуд бўлганда бетон маркалари сув ўтказмаслиги бўйича ҚМҚ 2.03.11-85 талабларини ҳисобга олган ҳолда тайинланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Сув таьминотининг cuғuмлu иншоотларига ГОСТ 26633-91 талаблари гидротехник бетонга тарқалмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Градиент деганда гидростатик босим миқдорининг конструкциянинг қалинлигига бўлган нисбати тушунилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.28. Қудуқлар том ёпмасидан унинг юзасигача тўкилган тупроқлар баландлигини вертикал режалашни ҳисобга олган ҳолда аниқлаш лозим, ва 0,5 м дан кам бўлмаган равишда қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚурилишлар битган ҳудудларда жойлашган, йўл қатламлари билан қопланмаган қудуқлар қопқоқлари атрофида 0,5 м кенгликда қопқоқлар томондан нишаблик ўрнатишни назарда тутиш лозим. Қатнов йўллари қисмида такомиллашган қопламалар билан қудуқлар қопқоқлари йўл юзаси сатҳи бир хил сатҳда бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚурилиши битмаган ҳудудларда ётқизиладиган сув ўтказгичлар қудуқларининг қопқоқлари ер юзасидан 0,2 м дан кам бўлмаган равишда юқори бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКонструкциялар ҳисоб-китоби
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.29. Сиғимли иншоотлар ва биноларнинг ер ости қисмларининг ҳисоб-китобларида кучлар, таъсирлар ҳамда ортиқча юк коэффициентларини ШНҚ 2.01.07 нинг 10-бўлими ва 51-жадвалига мувофиқ, масъулиятлиликни — 49-жадвал бўйича қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.30. Сиғимли иншоотлар ҳисоб-китоблари 51-жадвалда кўрсатилган кучлар ва таъсирларни ортиқча юк коэффициентлари билан ҳисобга олган ҳолда, иккита кучларни биргаликда уйгунлаштириб олиб борилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI — гидравлик синовларда, қачонки тупроққа чуқурлаштирилган иншоот унчалик фойдали бўлмаган бўлиб, сув қуйиб тўлдирилган. Чуқурлаштирилмаган иншоотлар учун бу уйғунлик ишлатиш бўлиб ҳисобланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишII — ишлатилишда, қачонки иншоотлар сув билан тўлдирилмаган ва тупроқ билан уюлган. Бу ҳолда қалқиб чиқишга қарши мустаҳкамликка текшириш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.31. Сув қувур иншоотлари майдонларидаги сизот сувларнинг ҳисобий сатҳи узоқ муддатли истиқболни белгилашни ҳисобга олган сув оқимидаги ёки ҳовуздаги сув сатҳи 14-жадвал бўйича қабул қилинувчи таъминланганлик фоизига кўра белгиланиши лозим. Сув оқими ва ҳовузлари арматураларида жойлашган бино ҳамда иншоотларнинг қурилишдаги мустаҳкамлиги, чидамлилигини сувнинг ҳисобий сатҳини 10% таъминланганлигида текшириш лозимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.32. Сиғимли иншоотларни қалқиб чиқишга қарши чидамлилигини ҳисоб-китобини, агар сув кўпайиши даврида иншоотларни бўшатишнинг олди олинган ва сизот сувлари сатҳини назорат этиш тадбирлари лойиҳаларда кўриб чиқилган бўлса, шу даврда сизот сувлари вақтинча ошишини ҳисобга олмасдан олиб бориш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚалқиб чиқишга қарши чидамлилик коэффициентини 1,1 га тенг қилиб қабул қилиш лозим
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.33. Цилиндрли сиғимли иншоотлар деворлари бетонидаги олдиндан сиқилганлик сиқиш кучланиши уларни сув билан тўлдиришдан кейинги тупроқ уюмисиз ҳолда, кучланишли арматуралардаги барча турдаги куч йўқотишларни ҳисобга олган ҳолда: пастки қисмида 1/3 баландликнинг — 0,08 МПа (8 кгс/см2), юқори қисмида — 0,05 Мпа (5 кгс/см2) га тенг қабул қилниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚурилиш конструкцияларини коррозияга (емирилишга) қарши муҳофазалаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.34. Қурилиш конструкцияларини коррозияга (емирилишга) қарши муҳофазалаш ШНҚ 2.03.11 ва 1.3-бандга мувофиқ эътиборга олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.35. Дайди токлар фаолиятлари зонасида жойлашган ер ости ва ер усти иншоотларини лойиҳалашда, темир бетон конструкцияларни электр кимёвий емирилишдан муҳофазалаш чораларини кўриб чикиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.36. Конструкциялар унсурларини емирилишга карши қопламаларни қоплаш ва даврий равишда тиклаб туриш имкониятларини кўриб чиқиш ёки иншоотлар муҳофазаларини ишлатилишнинг бутун даврига таъминловчи тузилишлар ечимини қабул қилиш лозимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш51-жадвал | |||||||||
Юкламалар ва таъсирлар | Ортиқча юклама коэффициенти | Чуқурлаштирилган ёки тупроқ тўкилган иншоотлар | Бинолар ичидаги сиғимли иншоотлар | ||||||
сиғимли иншоотлар | биноларнинг ерости қисмлари | ||||||||
ёпиқ | очиқ | ||||||||
қўшилган юкламалар | |||||||||
I | II | I | II | I | II | I | II | ||
Доимий | |||||||||
Қайта тўкилган тупроқ босими | 1,15 | - | + | - | + | - | + | - | - |
Тўкилган тупроқ оғирлиги | 1,15 | - | + | - | - | - | - | - | - |
Конструкциянинг ўз оғирлиги | 1,1 (0,9) | + | + | + | + | - | + | + | + |
Вақтинча давомли | |||||||||
Технологик суюқлик босими | 1 | - | B-илова қара | - | B-илова қара | - | - | - | + |
Сизот сувлари босими | 1,1 | - | + | - | + | - | + | - | - |
Технологик суюқликларнинг ҳароратли таъсирлар | 1,2 | - | + | - | + | - | - | - | + |
Қисқа мvддатли | |||||||||
Ҳақиқий маълумотлар бўйича асосни ўйиб, қайта тупроқ тўкишда парчаланиш призмасидаги юкланма, лекин 10 Мпа (1000 кгс/м2) дан кам эмас. | 1,3 | - | + | - | + | - | + | - | - |
Гидравлик синашда сув босими | 1 | + | - | + | - | - | - | + | - |
Қоплама ва ўйишдаги юкланма, шу жумладан вақтинчалик юкланма ёки бўшатишда ҳосил бўладиган вакуум, ҳамда қор оғирлиги, лекин 2,5 Мпа (250 кгс/м2) дан ортиқ эмас. | 1,2 | - | + | - | - | - | - | - | - |
Ҳақиқий маълумотлар бўйича ёпиқ сиғимларни бўшатишда вакуум, лекин 0,1 Мпа (100 кгс/м2) дан ортиқ эмас. | 1,1 | - | + | - | - | - | - | - | - |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: 1. «Қўшув» белгиси ушбу уйғунликда юкланма ёки таьсирлар мавжудлигини билдиради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Гидравлик синовларда тўсиқ қурилмаларига сув босими вақтинчалик қисқа муддатли юкланма сифатида ҳисобга олинади. Ишлатиш давомида ташқи деворга технологик суюқлик босимини вақтинчалик узоқ муддатли сифатида ҳисобга олиш лозим, бунда тупроққа чуқурлаштирилган иншоотлар учун тўкилган тупроқ босими билан уйғунликни бир вақтнинг ўзида ҳисобга олиш зарур. Кўп бўлимли сиғимли иншоотлар ички деворига босимни вақтинчалик қисқа муддатли юкланмалар сифатида ҳисобга олиш, агар ушбу иншоотларни ишлатиш вақтида қўшни бўлимлар қисқа муддатда бўшатилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Cиғимли иншоотлар таглиги ва деворларига технологик суюқликлар босимидан (ёки гидравлик синалаётгандаги сувлар) меъёрий юкланмалар энг юқори лойиҳавий сатҳдаги суюқликнинг гидростатик босимига тенг қабул қилиниши керак. Ҳисобий юкланмани қуйилувчи конструкция четидан суюқлик сатҳидан 100 мм юқори, у бўлмаганда эса — деворнинг юқорисигача суюқликнинг гидростатик босимига тенг қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Ҳароратга таъсирни иншоотлар конструкциялари тўлдирилган суюқликнинг ҳарорати 50°С дан юқори ёки ҳароратлар фарқида 30°С дан ортиқроқ ҳисобга олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Чуқурлаштирилган ёки тyпpoқ уюмли cиғимли иншоотлар том ёпмаларини 0,3 м қалинликдан кам бўлмаган тупроқ қатлaми бўйича аралашгувчи қурилиш механизмларидан қисқа муддатли кучларга, бошқа вақтли юкланмаларни ҳисобга олмаган ҳолда ҳисоб-китоб қилиш лозимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. Фойдаланишда сиғимдаги технологик суюқлик босимидан том ёпма элементларнинг марказдан тaшқари чўзилишига ҳисоблашни том ёпмадаги мумкин бўлган энг катта юкланмалар ва деворга тупроқдан бериладиган босимни ортиқчалик коэффициенти билан ҳамда ички ишқаланиш бурчагини 1,1 коэффициенти билан бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. Гидростатик босимга ҳисобланмайдиган пардеворлар, очиқликда бўшатилувчи ёки ёпиқ cиғимли иншоотлар қурилишида шамол кучига текширилган бўлишлари керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.37. Емирувчи суюқликлар сақлаш учун сиғимларни лойиҳалашда ташқи девор юзалари ҳолатларини доимий кузатиш ва тагликни зичлилигини назорат этиш имкониятларини назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚуйидагиларга йўл қўйилмайди:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбиноларнинг ўзини кўтариб турган деворлари сиғимлар деворларига тиралиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқаватлар оралиғидаги ёпмалар ва устунларни сиғимлар деворлари ёки тубларига тираш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштурли суюқликларни сақлаш учун мўлжалланган сиғимлар ичида бўлувчи пардеворлар ўрнатиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштаглик бетон қатламига қувур ўтказгичларни ётқизиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишемирилишга қарши қопламалар яхлитлигини бузиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Созлашни кузатув ва емирилишга қарши қопламаларни даврий равишда тиклаш, конструкцияларни таъмирлаш учун имкониятлар яратилган, сиғим конструкциялари элементларига ўтиш жойлари таъминланган ҳолларда сиғимлар деворига хизмат кўрсатиш майдончалари ҳамда ушбу сиғимлардан суюқликларни тортиб олувчи насослар хоналарини тўсувчи конструкцияларини тираш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИситиш ва вентиляция
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.38. Ишлаб чиқариш хоналаридаги зарурий ҳаво алмашувини очиқ сиғимли иншоотлардан, ускуналардан, арматуралар ва коммуникациялардан зарарли ажралувчилар миқдорига кўра ҳисоблаш лозим. Зарарли ажралмалар миқдорини лойиҳанинг технологик қисми маълумотлари бўйича қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМаълумотлар бўлмаган ҳолларда, айнан ишловчи иншоотларни табиий текширув натижаларидан фойдаланиш зарур. Айнан ўхшашлари бўлмаган иншоотлар учун ҳаво алмашув тартиби бўйича ҳаво миқдорини 52-жадвалга биноан ҳисоблаш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш52-жадвал | ||||||
Иншоотлар ва хоналар | Иситиш тизимлари учун) ҳаво ҳарорати, °С | Ҳаво алмашуви карралилиги, ч. | Ишлаб чиқариш жараёнларининг санитария гуруҳлари тавсифлари | Ёнлама ёритишдаги табиий ёритишнинг меъёрий коэффициенти ТЁҚ | ЛК суньий ёритишдаги ёритилганлик | |
келиш | тортиш | |||||
1. Сув олгич иншоотларининг машиназаллари | 5 | 1 | 1 | I-б | 0,144 — 0,204 0,162 — 0,216 | 75 |
2. Насос станцияларининг машина заллари | 5 | Иссиқлик ажралиши ҳисоб-китоб бўйича | I-б | Худди шу | 75 | |
3. Сув тайёрлаш станциялари: | ||||||
а) барабан турлари ва микрофильтрлар бўлими | 5 | Намлик ажралиши ҳисоб-китоб бўйича | I-б | Худди шу | 75 | |
6) фильтрлаш залининг бўлими | 5 | Худди шу | Худди шу | I-б | Худди шу | 75 |
в) хлорни дозалаш, озонлаштириш | 16 | 6 | 6 | II-в | Худди шу | 75 |
г) электролиз хонаси | 16 | 1 | 1 | II-в | Худди шу | 75 |
д) аммиакни дозалаш хонаси | 16 | 6 | 6 | II-в | Худди шу | 75 |
4. Эритмалар тайёрлаш учун реагенг хўжалиги бўлимлари: а) олтингугурт кислотали алюминий, оҳак сути, гексаметафосфат, фrорли натрий, полиакриламид, фаол кремний кислотаси | 16 | 3 | 3 | II-в | Худди шу | 75 |
6) хлорли темир, гипохлорит | 16 | 6 | 6 | II-в | Худди шу | 75 |
5. Реагентлар омборлари: | Намлик ажралиши ҳисоб-китоби бўйича | |||||
а) олтингугурт кислотали | 5 | II-в | 0,096 — 0,136 | 50 | ||
алюминий, оҳак содани хўл шаклда сақловчи; | 0,104 — 0,144 | |||||
б) суюқ хлор сақловчи; | С-иловани кўринг | 6 | 6+6 аварияли | II-в | Худди шу | 50 |
в) Cyюқ хлор сақловчи, иситилмайдиган; | - | - | 6+6 аварияли | III-б | Худди шу | 50 |
г) аммиак сақловчи; | Иситилмайди | - | 6 | III-б | Худди шу | 50 |
д) фаол кўмир, фосфатлар, сульфокўмир, полиакриламид, суюқ шиша, фторли реагентлар сақловчи; | 5 | 3 | 3 | II-в | Худди шу | 50 |
з) олтингугурт кислотаси; | 5 | 6 | 6 | II-в | Худди шу | 50 |
ж) хлорли темир; | 5 | 6 | 6 | II-в | Худди шу | 50 |
е) хлорли оҳак омборлари | - | 1 | 1 | II-в | - | 50 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: 1. Ишлаб чиқариш хоналарида доимий хизмат кўрсатувчи ходим ишласа, ундаги ҳаво ҳарорати 16°С дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Катта сув юзасига эга, бўлган хоналардаги ҳаво ҳароратининг сув юзаси ҳароратидан 2°С opmuқ қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Cyюқ хлор омборларида, асосан, иситиш назарда тутилмайди. Хлор сарфлаш омборларида cyюқ хлор идишларидан тaшқаpи хлор хўжалигида ишлатиш билан боғлиқ бўлган технологик ускуналарни ўрнатишда ҳавонинг ҳисобий 5°С ҳароратини таъминлаш учун фазовий иситишни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. ТЁК коэффициентлари суратда Бухоро, Самарқанд, Қашқадарё ва Сурхондарё вилоятлари учун, махражда қолган вилоятлар учун берилган. Кичик кўрсаткич ёруғлик деразаларининг жанубий йўналишлари учун, каттаси — шимолий йўналишлар учун берилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.39. Суюқ хлорлар ва уларнинг омборларини иситиш ҳамда шамоллатишни «Хлорни ишлаб чиқариш, сақлаш, транспортировкалаш ва қўллаш хавфсизлиги қоидалари» РД 06-24-22-95 (ПБХ-95) талабларига мувофиқ бажарилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишХлорни дозалаш хоналаридан доимий ишловчи вентиляторлардан чиқиндиларни ҳавога чиқариш, 15 м радиусда жойлашган энг баланд бинонинг томи учидан 2 м юқори баландликдаги қувур орқали, хлор сарфи омборлари доимий ишловчи ва авария ҳолатидаги вентиляторларидан ер сатҳидан 15 м баландликдаги қувурлар орқали амалга ошириш лозимдир. Зарурат юзага келганда чиқариладиган ҳавони тозалашни назарда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.40. Хлорли темир қоришмаси тайёрланувчи хоналарда умумий алмашув вентиляторлардан ташқари идишлардан хлорли темирни ювиш учун боксдан ҳавони маҳаллий суриб олишни назарда тутиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.41. Фторли натрий қоришмасини тайёрловчи хоналарда умумий алмашув вентиляторлардан ташкари, фторли натрийли қориштиргич идишлар учун берк жавонлардан ҳавони маҳаллий суриб олишни назарда тутиш керак. Ишчи очиқ ўринлар қирқимидаги ҳаво тезилиги 0,5 м/с дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15. АЛОҲИДА ТАБИИЙ ВА ИҚЛИМИЙ ШАРОИТЛАРДА СУВ ТАЪМИНОТИ ТИЗИМЛАРИГА ҚЎШИМЧА ТАЛАБЛАР
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСейсмик (зилзилали) ҳудудларда ёнғинга қарши сув таъминоти тизимларини лойиҳалашда ҚМҚ 2.10.03-97* талабларига риоя қилиш шарт.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСЕЙСМИК ҲУДУДЛАР
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.1. Сейсмик (зилзилали) ҳудудлардаги сув таьминоти объектларини лойиҳалашдаги техник ечимларни ШНҚ 2.01.03 нинг 4.2 «Сув таъминоти»; 4.8 «Қурилиш конструкциялари»; 4.9 «Камералар ва қудуқлар»; 4.10 «Сейсмиклик даражаси 9 баллдан юқори бўлган ҳудудлардаги иншоотлар ва тармоқларга қўшимча талаблар» бўлимларига мувофиқ қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМОСЛАШТИРИЛУВЧИ ҲУДУДЛАР
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУмумий кўрсатмалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.2. Бинолар ва иншоотларни, сув ўтказгичлар ва тармоқларни лойиҳалашда уларни ер ости тоғли жинсларни қазиш таъсирларидан муҳофазалашни ҚМҚ ушбу бўлимга мувофиқ назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.3. I — IV гуруҳлар мослаштирилувчи ҳудудларда 6000 м3 дан ортиқ бўлмаган ҳажмларда ёпиқ сиғимларда лойиҳалаш рухсат этилади, Iк — IVк мослаштирилувчи ҳудудлардаги катта ҳажмли сувлар учун бир неча сиғимларни назарда тутиш лозимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОчиқ сиғимлар ҳажми меъёрланмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.4. Ўтказиш бўлмалари сиғимлардан шакл ўзгариш чоклари билан ажратилган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.5. Сиғимли иншоотларни лойиҳалашда иншоотлар ишлари назоратларини таъминлаш учун ва шакл ўзгаришидан сўнг таъмир ишларини олиб бориш учун уларнинг элементлари ҳамда тугунларига бемалол киришни назарда тутиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.6. Сув тайёрлаш иншоотларида (рангсизлантиргичлар, тиндиргичлар, фильтрлар ва шунга ўхшашлар) асоснинг шакл ўзгаришидан кейин сув қуйилувчи нов ва тарновлар қирраларини текислаш имкониятларини кўриб чиқиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТешиклари сувга ботирилган тарнов ва новлар учун қирраларини текислаш талаб этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.7. Сув тайёрлаш станцияларини лойиҳалашда асосий иншоотларни алоҳида жойлаштиришни қўллаш зарур. Уларни блоклаш 30 000 м3/сут. гача қувватли станциялар учун ва IV гуруҳ мослаштирилувчи ҳудулларида рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.8. Сув тайёрлаш станциялари ишларини ишончлилигини ошириш мақсадида айрим иншоотларни блоклар ва секцияларга ажратиш лозимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.9. Сиғимли иншоотлардаги тагликнинг белгиси ва сув сатҳини асоснинг шакли ўзгаргандан сўнгги сув ҳаракатини ўзи оқувчанлиги таъминлашини инобатга олган ҳолда белгилаш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.10. Сув қувурлар бинолари ва иншоотларидаги қувур ўтказгичлар ҳамда арматуралар пўлатдан қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚувур ўтказгичларни маҳкамлайдиган тутунлар ва иншоотлар конструкцияларининг арматуралари уларга қувур ўтказгичлардан узатилувчи кучларнинг уларда ўзаро силжишини ҳисобга олган ҳолда лойиҳалаш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Чўян арматураларни фақат 4.4-бандига кўра, сув узатишнинг таъминланганлиги даражаси бўйича II ва III тоифали иншоотларда фойдаланиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.11. Мувофиқлаштириш натижасида тупроқ шаклининг ўзгариши ва иншоотлар конструкцияларининг силжишидан келиб чиқкан қувур ўтказгичларидаги кучланишларни камайтириш учун мувозонатлагич ускуналар қўллаш ҳисобига қувур ўтказгичлар қайишқоқлигини ошириш, маҳкамлаш тугунларини самарали жойлаштириш ҳамда иншоотлар деворларидан қувур ўтказиш конструкциялари турларини танлаш лозимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув ўтказгичлар ва тармоқлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.12. Мослаштириш ҳудудларида қувур ўтказгичларни лойиҳалашда қувур ўтказгичлар моҳиятини ҳисобга олиш талаб этилувчи мустаҳкамлиги ва бирикишларнинг мувозонатлаш қобилиятларига кўра барча турдаги қувурларни қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.13. Oғзи кенгайган қувурлар ва улагич қувурлар бирикиш чоклари зичлагич эгилувчан ҳалқалар ёки мумлар қўллаш билан қайишқоқ бўлишлари керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишПўлат ва пластмасса қувурларнинг пайвандли бирикишларининг мустаҳкамлиги қувурнинг мустаҳкамлигидан паст бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.14. Сув ўтказгичларда вантузлар ва чиқаришларни ўрнатиш ўринларини асосда кутиладиган шакл ўзгаришини инобатга олган ҳолда белгилаш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.15. Майдонларда сув ўтказгичларни икки ёки ундан ортиқ тармоқларда лойиҳалашда қувурларни мослаштиришнинг турли муддатларида ётқизиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.16. Ер юзаси шакли ўзгариши таъсирларини ҳисобга олган ҳолда қувур ўтказгичларни ер ости йўлакларида ёки сунъий ариқларда ётқизиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.17. Қувур ўтказгичларнинг муҳофазалари бўйича конструкциялар тадбирларини қувур ўтказгичлардан 20 йил давомида фойдаланиш учун фойдали қазилмаларни қазишдан ер юзаси шаклининг ўзгариши ҳисобидан белгилаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишII ва III тоифа сув таъминоти тизимларининг қувур ўтказгичлари учун конструкциялар тадбирларини бажариш қувур ўтказгичлардан 20 йилдан кам давр давомида фойдаланишда фойдали қазилмаларни қазишдан ер юзаси шаклининг ўзгариши ҳисобидан белгилаш рухсат этилади. Бунда лойиҳаларда фойдаланиш жараёнида муҳофазаларнинг қўшимча чораларни амалга ошириш имкониятлари эътиборга олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.18. Ерости қувурларини муҳофазалашнинг конструкциявий чораларининг ҳажми ҳисоб-китоблар билан асосланган бўлиши лозим, бунда қуйидагилар кўриб чиқилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқувурларни тупроқ билан тўлдириш учун кам қисилувчан ашёлардан фойдаланиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқувурлар деворлари қалинлигини ошириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишянада мустаҳкамроқ ашёлардан тайёрланган қувурларни қўллаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкомпенсаторларни ўрнатиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.19. Ерости қувур ўтказгичларининг мустаҳкамлигини текширишни ҳалқали ва узунасига кучланишларнинг биргаликдаги таъсирларини ҳисобга олган ҳолда олиб бориш зарур. Ҳалқали кучланишларни ички босим ёки вакуум таъсиридан тупроқ билан тўлдиришдан ва транспорт воситалари ташқи кучларидан ҳамда поғоналар минтақаларида кўндаланг кесим тархининг шакл ўзгаришлари таъсирларини ҳисобга олиш лозимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУзунасига кучланишларни ички босимлар, ҳароратнинг ўзгариши ва тупроқ шаклининг ўзгариши таъсирларидан ҳисобга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.20. Учи кенгайган қувурлар ва улагичлар билан бирлаштирилувчи босимли асбестцемент, чўян ҳамда темир-бетон қувурлардан ташкил топган қувур ўтказгичлар учун чегаравий ҳолатлари зичлиги сакланувчан чокларнинг энг катта очилишлари билан аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБосимли қувур ўтказгичлар бирикиш чокларининг чегаравий очилишларини қуйидагича қабул қилиш лозим, см:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш0,2 — чўян қувурлар учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш0,3 — темир бетон учи кенгайган қувурлар учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1,5 — асбестцемент қувурлар учун.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚурилиш конструкциялари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.21. Сиғимли иншоотларни асоснинг шакл ўзгариши таъсирида иншоотлар ишини аниқловчи маҳкам, қайишқоқ ёки конструкцияли тарзлар бўйича лойиҳалаш лозим, бунда қуйидагаларни:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмаҳкам конструкцияли тарзлар бўйича нотекис шакл ўзгаришларининг барча турларида таглик, деворлар, том ёпмалар ва пардевор элементларининг ўзаро силжишлари имкониятларини бартараф этиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқайишқоқ конструкцияли тарзлар бўйича нотекис шакл ўзгаришларининг барча турларига элементларнинг мослашиш имкониятлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмураккаб конструкцияли тарзлар бўйича — баъзи элементлар учун қайишқоқлик ва бошқалари учун маҳкамликни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.22. Сиғимли иншоотлар элементларининг қайишқоқлиги мувофиқ равишда йиғма конструкциялар чокларида деворни таглик, том ёпма ва пардеворлар билан бирикиш чокларида, зарур бўлса, тагликда сув ўтказмайдиган шакл ўзгартириш чоклари ўрнатиш билан эришиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.23. Сизот сувлари сатҳи юқори бўлган майдонларда сиғимли иншоотларни қайишқоқлик ва мураккаб конструкцияли тарзлар бўйича лойиҳалашда конструкцияларнинг қайишқоқлик чоклари икки ёқлама гидростатик босимларни қабул қилишларини таъминлаши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.24. Кучсиз сузувчи лойли тупроқларда қайишқоқлик ва тарзлар бўйича лойиҳаланган сиғимли иншоотлар учун тизимларини ўрнатишни назарда тутиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.25. Сиғимларни қуйидагича лойиҳалаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмаҳкам конструкцияли тарзлар бўйича — I — IV гуруҳларда 50 ва 100 м3 ҳажмли ҳамда III — IV гуруҳ мослаштирилгувчи ҳудудларда 250 ва 500 м3 ҳажмли;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқайишқоқ конструкцияли тархлар бўйича — I гуруҳда 1000 м3 ҳажмли, I — II гуруҳларда 2000 ва 3000 м3 ҳажмли ҳамда I — III гуруҳлар мослаштирилгувчи ҳудудларда 6000 м3 ҳажмли;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмураккаб қуримали тарзлар бўйича — I-II гуруҳларда 250 ва 500 м3 ҳажмли, II — IV гуруҳларда 1000 м3 ҳажмли, III-IV гуруҳларда 2000 ва 3000 м3 ҳажмли ҳамда IV гуруҳ мослаштирилгувчи ҳудудларда 6000 м3 ҳажмли.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIk — IVk гуруҳлар мослаштирилиш ҳудудларидаги сиғимларни маҳкам қурилмали тарзлар бўйича лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.26. Сув тайёрлаш станцияларининг сиғимли иншоотларини қуйидагича лойиҳалаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишрангсизлантиргичлар, тик тиндиргичлар, қориштиргичлар, қаршиликлар камералари, фильтрлар — маҳкам тарз бўйича;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишрадиал тиндиргичлар — таглик билан чўкиндиларни чиқариш учун механизм оралиғидаги доимий тирқишни таъминловчи маҳкам ёки мураккаб тарзлар бўйича.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.27. Очиқ сиғимли иншоотларни қайишқоқ конструкцияли тарзлар бўйича киялиги ва таглиги қопланган тупроққа чуқурлаштирилган сиғимлар сифатида лойиҳалаш лозим, қияликларни 1:3 га тенг қилиб ётқизиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.28. Сувланмаган боғлиқ тахланган тузилиши бузилган Сн > 0,25 кг/см2 ва Фн > 23 бўлган тупроқли майдонларда очиқ сиғимли иншоотларни лойиҳалашда сиғимларни бевосита асоси полимер ашёли тахталар билан қоплаш бўйича қабул қилиш рухсат этилади. Бошқа ҳолларда қоплашни шакл ўзгаришли чокларини ўрнатиш билан темир-бетон тахталарни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.29. Темир бетон сиғимли иншоотлар таглигини Ik — IVk гуруҳ ҳудудлар учун — бир қатламли, I — IV гуруҳ ҳудудлари учун — икки қатламли қуйма қилиб лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБир қатламли тагликлар темир-бетонли тахталар сифатида асосий ва алоҳида кучлар уйғунлигини қабул қилиши кўриб чиқилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИкки қатламли тагликлар асосий кучлар уйгунлигига ва шакл ўзгаришининг қийшайиши ҳамда темир-бетоннинг ёриқ ҳосил бўлишидаги асоснинг чизиқсиз ишлари ҳамда горизонтал шакл ўзгаришининг чўзилишини инобатга олган ҳолда ҳисобланган арматурали асосни темирбетон тахта билан қўшилган бўлиши керак. Бунда арматураланган асосда рухсат этилган чегаравий ёриқ очилиш кенглиги қуйидагича қабул қилиниши лозим: ёоч = 0,3 мм, ёуз = 0,2 мм.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТахта билан асос оралиғида сувдан ҳимояловчи мум қатламини назарда тутиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.30. Ер юзасини сиқилишдан горизонтал шакл ўзгариши таъсирида пайдо бўладиган, ёпиқ сиғимли иншоотлар деворига рўпарадан келадиган босимни камайтириш зарурати бўлса, иншоотни қумли тупроқ билан уюмлашни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.31. Сиғимли иншоотлар асоси бўйича чўзилишд ан шакл ўзгаришнинг горизонтал таъсирида пайдо бўлган горизонтал кучларни камайтириш зарурати бўлса, шунингдек поғоналарда ва ер юзасининг қийшайишидан пайдо бўлган тоғ жинсли асосларнинг вертикал шакли ўзгариши таъсирини камайтириш учун таглик остида қумли ёки тупроқли асосни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАсос қалинлиги шакл ўзгариш нотекислиги қиймати, иншоотнииг қурилмали тарзлари ва унинг режадаги ўлчамларини инобатга олган ҳолда ҳисоб-китоблар бўйича белгиланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧЎКУВЧАН ТУПРОҚЛАР
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУмумий кўрсатмалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.32. Чўкувчан тупроқларда қурилиши лозим бўлган сув таъминотининг бинолари ва иншоотлари ШНҚ 2.02.01 кўрсатмаларини инобатга олган ҳолда лойиҳалаш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.33. Бош режа ишлаб чиқилаётганида ёмғир ва эриган сувларни четлатиш табиий шароитлари сақланишини таъминлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСиғимли иншоотлар, асосан, чўкувчан тупроқ қатламининг энг кам қийматли, қатламни сизотлаш мавжуд бўлган ҳудудларда жойлаштириш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Қурилиш майдончалари тоғ қияликларида жойлашадиган бўлса, ёмғир ва эриган сувларни четлатиш учун ариқларни назарда тутиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.34. Сиғимли иншоотлардан турли моҳиятли биноларгача бўлган масофани тупроқ шароитлари учун қуйидагича қабул қилиш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI тур чўкувчанлик — 1,5 қатлам қалинлигидан кам бўлмаган тупроқ чўкувчанлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишII тур чўкувчан зовурли ётқизилган тупроқларда — 1,5 қатлам қалинлигидан кам бўлмаган қатлам чўкувчанлиги, зовурсиз ётқизилган тупроқларда — 3 қатлам чўкувчан қатламдан кам бўмаган, бироқ 40 м дан ортиқ эмас.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: 1. Чўкувчан тупроқ қатламининг катталигини табиий рельеф юзасидан, майдончани режалаштираётганда эса — кесим сатҳидан ҳисоблаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Чўкувчанлик бўйича тупроқ турларининг шароитлари ва тупроқларнинг ўз оғирлигидан чўкувчанлигининг тахминий катталигини ерни режалаштиришда тупроқни кесиш ва тўкиш эҳтимолини ҳисобга олган ҳолда қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Қурилиш ишлари олиб борилаётган майдонча доираларида тупроқнинг чўкувчанлик хоссалари бутунлай бартараф этилганда ҳамда сиғимли иншоотлар остидаги сув ўтказмайдиган тагликлар ўрнатилаётганда ва улардан майдончадан ташқарига сувни қочириш йўллари яратилаётганда сиғимли иншоотлардан биноларгача бўлган масофани тупроқнинг чўкувчанлигини ҳисобга олмаган ҳолда қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.35. Шакл ўзгариши зоналари чегараларида тупроқнинг чўкувчанлик хоссаларини тўлиқ ёки қисман бартараф этилган ёки қозиқли пойдеворлар, тупроқлар билан маҳкамланган устунлар ва шунга ўхшашлар тупроқ чўкувчанлигини қисқартириш шароитида доимий ҳаракатдаги манбалардан намланувчи сув таъминоти тизимларидан қурилаётган бино ва иншоотларгача бўлган масофаларни 15.34-бандида кўрсатилган масофа билан солиштирганда 1,5 марта камайтириш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.36. Чўкувчан тупрокда қуриладиган бинолар иншоотлар ва қувур ўтказгичларни лойиҳалашда, сиғимли иншоотлар ва қувур ўтказгичлар зичлигини, қувур ўтказгич ва иншоотлардан тупроққа сув ўтишининг олдини олиш бўйича сув оқиши назорати бўйича сув чиқиши мумкин бўлган жойларда сувни тўплаш ва чиқариб ташлаш, шунингдек хандак ва ўраларни ёмғир ва эриган сувлардан намланишидан ҳимоялаш бўйича тадбирларни назарда тутиш лозимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.37. Сув таъминоти бино ва иншоотларида қувур ўтказгичларни пол юзаси устида ётқизишни назарда тутиш керак; қувур ўтказгичларни поддон пастда сув ўтказмайдиган, носозликдаги сувларни чиқариб ташланадиган сунъий ариқларда ётқизиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.38. Чўкувчанлик мавжуд бўлган тупроқларда бинолар тўсиқ таянчларини сиғим иншоотлари деворига тираш рухсат этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.39. Сув таъминоти иншоотларининг ҳолати ва ишларини назорат этишни таъминлаш учун уларнинг технологик жиҳозлари асосий конструкция элементлари ва тугунларига бемалол ўтиш имкониятларини кўриб чиқиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.40. Биноларга киритиш ва чиқаришни ШНҚ 2.04.01 га мувофиқ назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБинолар ёки иншоотлар ва қувур ўтказгичларда, қувур ёки тўсиқ конструкцияларининг носозлигини келтириб чиқарувчи чўкиш, фарқида қудуқлардаги қувур ўтказгичларга компенсаторлар ўрнатишни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСиғимли иншоотлар деворларида ва ерости биноларнинг қисмларида қувурни маҳкам ўрнатиш рухсат этилмайди, девор орқали қувур ўтказиш учун қувур-ғилофлар ўрнатиш назарда тутилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.41. Зичлик талаб этилмайдиган тўсиқ конструкцияларида қувурлар ва новларни ўтказиш учун тешиклар ўлчамларини катталаштириб белгилаш лозим. Қувурлар ёки новларнинг юқори ва пастки қисмлари билан тешикларнинг мувофиқ четлари орасидаги тирқишларни асосдаги тупроқнинг мумкин бўлган чўкиш қийматини 1/3 га тенг қабул қилиш тавсия этилади. Тирқишлар зич қайишқоқ ашёлар билан тўлдирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда фойдаланиш жараёнида новлар ва тарновларнинг сув қуйилиши четларини текисланиш имкониятларини назарда тутиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.42. Алоҳида иншоотлар орасидаги қувур ўтказгичлар ва новлар уларни нисбий бурилишлари ва силжишлари имконларига эга бўлишлари керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚувур ва новларни деворларга маҳкамлаш уларни горизонтал ҳолда ичкарига ва иншоот ташқарисига асосдаги тупроқнинг мумкин бўлган чўкиш қийматини 1/5 га силжишини таъминлаши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.43. Ҳудудларни режалашда тупроқ сепиш, ўра ва хандакларни қайта тўлдиришлар маҳаллий лойсимон тупроқлардан назарда тутиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТупроқ зичлигининг зарурий даражасини шиббаланган тупроққа тушувчи кучларга кўра қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚайта тупроқ тўлдириш энг мувофиқ намлиқдаги тупроқлар билан алоҳида шиббаланган қатламли уларнинг қуруқ тупроқ зичлиги 1,6 т/м3 дан кам бўлмаслигини назарда тутиш керак. Қатлам қалинлигини қабул қилинувчи тупроқ шиббалагич механизмларга кўра қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.44. Сув қувур иншоотлари атрофида сув ўтказмайдиган қиялиги иншоот томонидан 0,03 бўлган нишабликни назарда тутиш керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНишаблик кенглиги қуйидагича бўлиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1,5 м — I тур тупроқ шароитларидаги сиғимли иншоотлар учун ва 2 м — чўкувчанлик бўйича II тур учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5 м — градирнялар ва пуркагич ҳовузлар учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3 м — босим ҳосил қиладиган сув миноралари учун.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНишаблик астида тупроқ шиббаланганлигини назарда тутиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.45. Градирняларнинг сув тўплаш ҳовузларидан устунлар ўтиш жойларида тупроқка сув ўтиши имконини бартараф этувчи конструкциялар назарда тутилиши лозим, бунда ўзини кўтарувчи конструкцияларнинг эркин ўтириши таъминланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув ўтказгичлар ва тармоқлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.46. 53-жалвалда чўкувчанлиги бўйича I ва II тур тупроқ шароитларидаги босимли қувур ўтказгичлар асосларига қўйиладиган талаблар келтирилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.47. Тагликлар, сунъий ариқ ва ерости йўлкалари назорат қудуғи томонга нисбатан қияликка эга бўлишлари керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.48. Асослаб берилган ҳолларда сув ўтказгичлар ва сув қувурлар тармоқларини ер юзасида ёки ер устида ётқизиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.49. Чўкиш 20 см гача бўлиши мумкин I ва II тур тупроқ шароитларидаги сув таъминоти тизимларининг барча тоифалари қувурлари ашёларини 8.21-бандида кўрсатилгани бўйича қабул қилиш лозим. Учи кенгайган қувурлар ва улагич қувурларни тайёрлашда эгилувчан ашёлардан фойдаланиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧўкиш 20 см дан ортиқ бўлиши мумкин II тур тупроқ шароитларидаги сув таъминоти тизимларининг I ва II тоифалари сув ўтказгичлари ҳамда тармоқларини пўлат ёки пластмасса қувурлардан лойиҳалаш зарур; учи кенгайган қувурларни қўллаш рухсат этилмайди;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIII тоифа сув таъминоти тизимлари учун пластмасса ёки босимли темир-бетон қувурларини эгилувчан бирикиш чоклари билан қўллаш лозим; чўян қувурларни резина енглари остида қўллаш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш53-жадвал | |||
Чўкувчанлиги бўйича тупроқ тури | 4.4-банди бўйича сув узатиш таъминланганлиги тоифаси | Ҳудуд тавсифи | Қувур ўтказгичлари остидаги тагликка қўйиладиган талаблар |
I | I ва II | Иморатлар қурилган Иморатлар қурилмаган | Тупроқ зичланиши Чўкувчанликни ҳисобга олмасдан |
III | Иморатлар қурилган Иморатлар қурилмаган | Чўкувчанликни ҳисобга олмасдан Худди шу | |
II (чўкиш катталиги 20 смгача) | I ва II | Иморатлар қурилган Иморатлар қурилмаган | Тупроқ зичланиши ва поддон ўрнатилиши Тупроқ зичланиши |
III | Иморатлар қурилган Иморатлар қурилмаган | Тупроқ зичланиши Чўкувчанликни ҳисобга олмасдан | |
II (чўкиш катталиги 20 см дан юқори) | I ва II | Иморатлар қурилган Иморатлар қурилмаган | Тупроқ зичланиши, қувурларни канал ёки тоннелда ўтказиш. Тупроқ зичланиши |
III | Иморатлар қурилган Иморатлар қурилмаган | Тупроқ зичланиши ва поддон ўрнатилиши Тупроқ зичланиши |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: 1. Иморатлар қурилмаган ҳудудлар — яқин 15 йил мобайнида аҳоли яшайдиган жойлар ва халқ хўжалиги объектлари қурилишлари назарда тутилмаган ҳудудлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Тупроқни шиббалаш — асосни 0,3 м чуқурликда қуруқ тупроқнинг зичлигини 1,65 т/м3 гача зичланган қатламнинг пастки чегарасигача тупроқни шиббалаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Таглик — 0,1 м қалинликда зовур қатламлари ётқизилувчи, 0,1 — 0,15 м баландликдаги ён деворлари бўлган сув ўтказмайдиган конструкция.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Қувур ўтказгич тагидаги асосга қўйиладиган талабларни, қувур ўтказгич яқинида жойланган бино ва иншоотларнинг масъулиятлиги синфига боғлиқ равишда аниқлаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Қувур ўтказгичларнинг бирикиш чоклари остидаги хандакларни чуқурлаштириш учун тупроқни шиббалашни қўллаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. I ва II тоифали сув таъминоти тизимларидаги аҳоли яшайдиган ҳудудларда қувур ўтказгичларни сунъий ариқларда ва ерости йўлкаларда ётқизиш фaқат ёруғда қувур ташқи юзаси билан бино пойдевори орасидаги масофа, қачонки ҚМҚ 2.04.01-85 бўйича сув қувурни бинога киришидаги сунъий ариқнинг узунлигидан кам бўлган ҳолларда қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.50. Тагликларда сунъий ариқлар ёки ерости йўлкаларида ётқизилган қувур ўтказгичлар ишлаши давомида кузатиш учун маҳаллий шароитлардан аниқланувчи, бироқ 200 м дан ортиқ бўлмаган масофада назорат қудуқларини назарда тутиш лозим. Бунда тармоқлардаги қудуқларни айланиб ўтиб, сув четлатиш таъминланган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.51. Чўкиш бўйича I тур тупроқ шароитларида хандакларда ётқизилган сув қувур тармоқларидан горизонтал бўйича бино ва иншоотлар пойдеворларигача бўлган масофа 5 м дан кам бўлмаслиги, чўкиш бўйича II тур тупроқ шароитларида — 50-жадвалга мувофиқ қабул қилинади. Ушбу оралиқларга риоя қилиш имкониятлари бўлмаганда, шунингдек бино ва иишоотларига сув қувурлар киришида, чўкиш бўйича I тур тупроқ шароитларида қувур ўтказгичларни сув ўтказмайдиган тагликларда, II турда — сунъий ариқлар ёки ерости йўлкаларида ётқизишни назарда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш54 жадвал | |||
Чўкувчан тупроқ қатламининг қалинлиги, м | Чўкувчанлик бўйича II тур тупроқ шароитида, қувурлар диаметри, мм бўлганда тармоқлардан бино ва иншоотлар пойдеворигача бўлган энг кичик масофа (оралиқ), м | ||
100 гача | 100 дан юқори 300 гача | 300 дан юқори | |
5 гача | Чўкувчанликни ҳисобга олмаганда | ||
5 дан юқори 12 гача | 5 | 7,5 | 10 |
12 дан юқори | 7,5 | 10 | 15 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: 1. Чўкин хусусиятлпри бутунлай бартараф этилган II тур тyпpоқ шароитларида барпо этиладиган бино ва иншоотларда тapмоқлардaн бино ва иншоотлар пойдеворларигача бўлган масофани чўкувчанликни ҳисобга олмаган ҳолда қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. 0,6 МПа (6 кгс/см2) дан ортиқ босимда ишловчи сув қувурларни ётқизишда кўрсатилган оралиқларни 30% га ошириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Қувурлар ўтказгичларни ётқизишдаги 50-жадвалда кўрсатилган масофаларга риоя қилиш имкони бўлмаса, қувур ўтказгичларни сув ўтказмайдиган сунъий ариқларда, ерости йўлкаларида ёки тагликларда ётқизиш лозим, авария ҳолатидаги сувларни назорат қудуқларига чиқариш конструкцияларини назарда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.52. Сув ўтказгич ва сув қувур тармоқларида ҳалқали арматурадан олдин қудуқларда, сунъий ариқлар ва ерости йўлкаларда силжувчан бирикиш чокларини назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.53. Сув қувур тармоқларидаги қудуқларни чўкувчанлик бўйича I тур тупроқ шароитларида асосни 0,3 м чуқурликкача шиббалаш, II тур тупроқ шароитларида 1 м чуқурликкача шиббалаб, қувур ўтказгич пастида сув ўтказмайдиган қудуқнинг туби ва деворларини лойиҳалаш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚудуқлар қопқоқлари атрофидаги ер юзаси қудуқ томондан 0,03 қиялиқ билан бўшлиқдан 0,03 м кенгликда режаланган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.54. Сув олгич кранларининг пастлашган қисмларда, бино ва иншоотлардан 20 м дан кам бўлмаган масофада жойлаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.55. Назорат қудуқларининг паст ки қисми сув ўтказмайдиган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНазорат қудуғидан сувни чиқариб ташлаш 8.15-бандига мувофиқ назарда тутиш лозим. Сув чиқариб ташлаш мавжуд бўлмаганда қудуқнинг пастки қисмининг ҳажми ва чуқурлиги уни бир суткада бир мартадан ортиқ бўлмаган ҳолда бўшатишни таъминлаш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЗарурат бўлса, назорат қудуқлари сув ўлчагич ускуналари билан ёки сув сатҳидан автоматик равишда огоҳлантирувчи даракни бошқарув бўлимига узатувчи асбоблар билан жиҳозлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚурилиш конструкциялари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.56. Чўкиш бўйича I тур тупроқ шароитларида сиғимли иншоотлар тагидаги асосни қуйидагича қабул қилиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) табиий, агар чўкувчан тупроқ қатлами чегараларида иншоотлардан босим йиғиндилари Оzp ва тупроқнинг ўз оғирлиги Ozg бўйича чўкувчанликдан Psi кичик ёки тенг бўлса, яъни Оzp + Ozg ≤ Psi ёки иншоотлар пойдеворларининг ўтириш қийматларининг йиғиндиси S ҳамда чўкиши кўриб чиқилаётган иншоотлар учун рухсат этилган чегаравий катталиклар Sтах*и га тенг ёки кичик яъни, – S + Ssi < Sтах*и;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) шиббаланган чўкувчан тупроқлар Оzp + Ozg ≤ Psi ёки S + Ssi < Sтах*и бўлганда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.57. Чўкиш бўйича I тур асос тупроқларини шиббалашни майдан чегарасида 1,5 м дан кам бўлмаган чуқурликка иншоотлар ўлчамларини пойдевор қирраларидан ташқи ҳар томонга 2 м дан ошириб, оғир шиббалагичлар билан шиббалашни назарда тутиш лозим. Шиббаланган зонанинг пастки чегараларидаги қуруқ тупроқ зичлиги 1,65 т/м3 дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Берилган даражадаги зичликкача чўкувчан тупроқларни оғир шиббалагичлар билан шиббалаш имконияти бўлмаса, қуруқ тупроқ зичлиги 1,65 т/м3 дан кам бўлмаган даражада шиббаланган маҳаллий лойсимон тупроқдан 1,5 м қалинликдаги тупроқли асосларни назарда тутиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.58. Конуссимон тубли сиғимли иншоотлар чўкувчанлик бўйича I тур тупроқли асосларни шиббалашни бир неча босқичларда (қатламларда) олиб бориш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲар бир босқичда тупроқ қатламларини шиббалашни изчил хандаклар қазиш (чуқурлатиш) билан ушбу босқичдаги тупроқни 0,8 м қалинлиқда шиббалашни назарда тутиш керак. Бунда хақдакнинг ташқи шакли ҳар бир босқичда иншоотнинг конус қисми катталиги ушбу кесимда 0,2 м дан орта бориши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОхирги қатламни шиббалашда конусли шиббалаш усули билан шиббалшни қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.59. Сиғимли иншоотлар жойлашган биноларнинг девор ва устунлар пойдеворлари тагларида, шунингдек насос станциялари поллари тагида, ҳўл технологик жараёнли хоналарда ҳамда сиғимлар тагини майдон доирасида шиббалашни иншоотлар ўлчамларини пойдеворлар ташқи қирраларидан ҳар томонга 2 м дан ошириб, чўкувчанлик бўйича I тур тупроқ шароитларида 1,5 м, II тур тупроқ шароитларида 2,0 м чуқурликда қуйи шиббаланиш зоналарининг чегараларида қуруқ тупроқ зичлигини 1,7 т/м3 дан кам бўлмагунга қадар тупроқни шиббалашни назарда тутиш зарурдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.60. Сув тўкилиши мумкин бўлган хоналардаги поллар сув ўтказмайдиган, жиҳозлар деворларига, устунларига, пойдеворларига туташув айланма ўлчови бўйича 0,1 м баландликдаги ён деворларига эга бўлиши керак. Сув ўтказмайдиган сув тўплагич чуқурчалар томонига полнинг 0,01 дан кам бўлмаган нишабликни қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧуқурлаштирилган машина залларининг пастки қисмлари тўсиқ конструкциялари 0,6 м дан кам бўлмаган баландликда сув ўтказмайдиган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.61. Чўкувчанлик бўйича II тур тупроқ шароитларида сиғимли иншоотлар астида қуйидагиларни назарда тутиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштупроқнинг чўкувчанлик хусусиятини қисман бартараф этиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштупроқнинг чўкувчанлик хусусиятини ҳамма чўкувчан қатлам ёки тупроқ чўкиши қирқимларида бутунлай бартараф этиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Шакл ўзгариши зоналари чегараларида тупроқнинг чўкувчанлик хусусиятларини қисман бартараф этиш, агар лойиҳаланувчи иншоотлар учун ўтириш ва чўкиш қийматларининг йиғиндилари рухсат этилган чегаравий қийматлардан ошмаган ҳолда рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.62. Чўкиш қатлами 20 см гача катталикдаги II тур тупроқларнинг чўкувчанлигини қисман бартараф этишни юзаки тупроқни оғир шиббалагичлар билан шиббалаш ёки тупроқли асослар ўрнатиш билан қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШиббаланган қатлам қалинлигини иншоотларнинг конструкциялари хусусиятларига ва чўкувчан тупроқ қатламлари қалинлигига кўра 2 — 5 м га тенг қилиб қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.63. Сиғимли иншоотлар туби асосидаги шиббаланган тупроқ бўйича II тур тупроқларнинг чўкувчанлик хусусиятларини қисман бартараф этишда, завур қатламли фильтрлашга қарши таглик ва девор олди зовурли, сувни назорат қудуғига чиқариб ташлашларни эътиборга олиш зарурдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКонуссиман тубли сиғимли иншоотлар сув ўтказмайдиган темир-бетон тахталарга тиралган устунларда лойиҳаланиши керак қайсики, авария ҳолатидаги сувларни назорат қудуғига чиқариб ташлаш назарда тутилган бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.64. Босимли сув миноралари асосларини, уларнинг тупроқ чўкувчанлиги бўйича турларидан қатъи назар, 15.56-бандига мувофиқ тупроқни шиббалашни назарда тутиш лозимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМумкин бўлган чўкиш 20 см дан ортиқ бўлган II тур тупроқ шароитларида, сиғимли иншоотлар асосида чўкувчанлик хоссаларини бутун чўкиш қалинлиги ёки унинг кесикларида бутунлай бартараф этишни назарда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.65. Сиғимли иншоотлар асосида барча чўкиш қатламлари чегараларида тупроқнинг чўкувчанлик хусусиятларини тўлиқ бартараф этишда, олдиндан чўкувчан тупроқни намлаб, сўнгра шиббалаш ёки чуқурликкача портлатиб, намлаб, қайсики юқори қатламларнинг оғир шиббалагичлар билан шиббалашни биргаликда олиб боришни қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.66. Олдиндан тупроқни намлаш имкониятлари мавжуд бўлмаса (намлаш учун сувнинг йўқлиги, мавжуд бино ва иншоотларнинг яқин жойлашганлиги ва шунга ўхшашлар), чўкувчанлик хусусиятларини тўлиқ бартараф этишда тупроқ қозиқларини чўкиш қатламини бутун қиймати бўйича чуқурлатиб шиббалашни қабул қилиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.67. Чўкувчан тупроқларни тешишда қуйидагиларни назарда тутиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқоқилган, тиқилган, бурғилаб тиқилган қозиқли пойдеворлар ва бошқа турли қозиқлар ўрнатиш билан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкимёвий, иссиқлик ёки бошқа усуллар билан маҳкамланган, тупроқдан устунлар ёки тасмаларни қўллаш билан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпойдеворларни чуқурлаштириш билан.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧўкувчан тупроқларнинг қозиқли пойдеворлар билан тешикни фақат сиғимли иншоотлар асосларида тупроқнинг чўкувчанлик хусусиятларини тўлиқ бартараф этиш имкониятлари бўлмаган ҳолларда қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15.68. II тур тупроқ шароитларида сиғимли иншоотлар учун иншоотларнинг ўтириши, сувнинг оқиб кетиши ва қурилиш ҳамда шакл ўзгаришларини барқарорлаштиришгача фойдаланиш даврида сизот сувлари сатҳларини кузатиб туриш назарда тутилган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИЛОВА А
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТавсиявай
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСУВ ТАЪМИНОТИ МАНБАЛАРИНИ ЎРГАНИШ ДАСТУРИ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишA1. Ерости манбалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишA1.1. Сув таъминоти манбалари жойлашган туман ҳудудларининг умумий геологик тузилиши ва уларнинг умумий гидрогеологик шароитлари тавсифи: горизонтал сувли қатлам турлари (босимли-артезиан, босимсизтупроқли), горизонтал сувли қатлам томининг ётган чуқурлиги (мутлоқ белгиси), сув сиғдирувчи жинслар қуввати (қумлар, шағаллар, ёриқсимон оҳак тошлар ва бошқалар); горизонтал сувли қатламнинг умумий шароитлари ва озиқланиш ҳамда тўкилиш ерлари; горизонтал қатламнинг сувга сероблилиги ҳақидаги умумий маълумотлар (фойдаланиш захиралари ); горизонтал сувли қатламлардан сув таъминоти ва бошқа мақсадларда мавжуд ҳамда келгусида фойдаланиш ҳақидаги маълумотлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишA1.2. Туманларнинг (кон ҳавзаларининг) гидрогеологик шароитлари тўғрисидаги умумий маълумотлар, сув таъминоти учун фойдаланилиши кўзда тутилаётган сувли қатламларнинг озиқланиш шароитлари, сув олгич майдонларининг топографиқ тупроқ ва санитария тавсифлари, фойдаланиш белгиланаётган горизонтал сувли қатламлар тавсифи (литологик таркиби, қуввати, оралиқ ёпма тавсифи, ҳисобий сув олинишда сувнинг статистик ва динамик сатҳи).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишА1.3. Қатламларни ўтказувчанлик даражалари ҳақидаги, беркитувчи ва ётқизилувчи қатламлар, сув сифатига таъсир этиши мумкин бўлган озиқланиш зоналари тўғрисидаги маълумотлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишA1.4. Сув олгичга бевосита бирикувчи жойларнинг санитария тавсифлари: сув олгичдан уни ифлослантириши мумкин бўлган манбаларгача оралиқ масофа ва жойланиши; канализация тизимларига эга бўлмаган аҳоли яшайдиган жойлар, саноат ва қишлоқ хўжалиги корхоналари, кимёвий ўғитлар ҳамда заҳарли моддалар омборлари, ташландиқ қудуқлар, сингдирувчи чуқурлар, ўпирилишлар, қудуқлар, ташландиқ ишлов берилган тоғ жинслари, йиғувчилар ва шунга ўхшашлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишифлослантириш манбалари тавсифлари (манба режаси, қаттиқ ва суюқ оқоваларни йўқотиш усуллари ҳамда жойлари, ишлаб чиқариш ва ишлаб чиқариш қуввати тавсифлари, оқова ҳажми, жойланишиши ҳамда тааллуқлилиги).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишА2. Юза манбалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишА2.1. Гидрологик ва гидрометрик маълумотлар: сув олгич озиқланадиган ҳовуз юзаси, юза оқимининг тартиби, мавсумий тебранишлар, энг кўп, энг кам ва ўртача сарфлар, сув олгич ўрнидаги тезлик ҳамда сув сатҳи, асос музлаши ва очилишининг ўртача муддати, фойдаланиладиган сувнинг тахминий сарфи ҳамда уни манбадаги энг кам сарфга хослиги, узакнинг литологик тузилиши хақидаги маълумотлар ва ўзаклардаги жараёнлар тавсифи.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишА2.2. Сув олгич ёнида сув сифатига таъсир этиши мумкин бўлган ҳовуз қисмининг умумий санитария тавсйфи:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳовуз тузилишининг геологик тавсифи, тупроқлар, ўсимликлар, мавжуд ўрмонлар, бўлинган ерлар, аҳоли яшайдиган жойлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишаҳолининг бандлиги, касб-кори, саноат ва қишлок хўжалиги корхоналари, бошқа ифлослантириш манбалари (уларнинг сони, ўлчамлари, жойлашганлиги ва тааллуқлилиги, ишлаб чиқариш ҳамда ишлаб чиқариш қувватлари, тўплаш ёки оқовалардан қайта фойдаланиш тарзлари), аҳоли яшайдиган жойларнинг ободонлашганлик даражаси (сув таъминоти ва сувларни қочиришни ташкил этиш).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув ҳавзаларида сув сифатининг ёмонлашувига таъсир этувчи ёки таъсир этиши мумкин бўлган сабаблар, манбалар жойлашган ҳудудлардаги қаттиқ ва суюқ чиқиндиларни йўқотиш усуллари ҳамда ўринлари; сув ҳавзаларини ифлослантирувчи маиший, ишлаб чиқариш оқоваларининг мавжудлиги, четлатилувчи оқавалар сони, уларни тозалаш учун иншоотлар ва улар жойлашган ўринлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишоқимларни чиқариш жойларидан сув олгичгача бўлган масофа;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишманбалар ифлосланишининг мавжуд бошқа мумкин бўлган сабаблари (кемачилик, суғорилиш, чўмилиш, сув спорти, мелиорация ишлари, қишлоқ хўжалигида ўғитлар ва заҳарли кимёвий ашёлар қўлланилиши ва шунга ўхшашлар).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишА2.3. Сув ҳавзаларининг ўз-ўзини тозалаш қобилиятининг тавсифи.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишА2.4. Сув омборлари учун булардан ташқари, қуйидагилар кўрсатилган бўлиши керак: сув омборларининг юза майдони ва сув омборининг ҳажми, фойдали ҳамда «ўлик» ҳажми, озиқланиш ва фойдаланиш тартиби, сув омборида сувнинг ишга туширилиши, сув омборининг режаси, унинг энг кичик ҳамда энг катта чуқурлиги, тублари, соҳиллари, туб қатламларининг тавсифи, гуллаш, ўсиб кетиш балчиқланишнинг мавжудлиги, устунлик қилаётган шамол ва оқимлар йўналиши, сув омборидаги сув ҳаракатининг тезлиги.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Умумий маълумотлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишА3.1. Сув таъминоти манбаларини санитария муҳофазаси зоналарини ташкил этиш имкониятлари ҳақидаги маълумотлар, санитария муҳофазаси зоналарининг намунавий чегаралари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишА3.2. Манба сувларининг қайта ишлаш зарурати тўғрисидаги маълумотлар (зарарсизлантириш, тиндириш, темирсизлантириш ва бошқалар ).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишА3.3. Сув олгичлар тахминий конструкцияларининг санитария тавсифи (сув олгич, кон қудуқлари, сув тўплагичлар), манбаларнинг ташқаридан ифлослар киришидан ҳимояланганлик даражаси, қабул қилинган ўринжойининг мувофиқлиги, сув олгичнинг тузилиши ва турлари, унинг вазифаси ҳамда берилган шароитда сифати яхшироқ сув қабул қилиш имконини таъминлаш даражаси.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишА3.4. Биргаликдаги ўшандай озиқланиш доирасига эга бўлган сув олгичлар ҳақида маълумотлар (уларнинг жойлашган ери, қуввати, сув сифати).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИЛОВА В
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТавсиявий
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСУВ ТАЪМИНОТИ МАНБАЛАРИНИ ТАНЛАШ ВА ЯРОҚЛИЛИГИНИ БАҲОЛАШ ҚОИДАЛАРИ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишB1. Марказлашган хўжалик-ичимлик сув таъминоти манбаларининг санитария ишончлилигига кўра қуйидаги тартибда танланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқатламлараро босимли сувлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқатламлараро босимсиз сувлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсизот сувлари, жумладан инфильтрацияланган, ўзанорти ва сунъий тўлдирилгувчилар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишюза сувлари (дарёлар, сув омборлари, қўллар, сунъий ариқлар). Ичимлик сув таъминоти учун фойдаланишга яроқли бўлган ерости сувлари уларнинг захиралари етарли бўлмаган ҳолларда ҳам кўриб чиқилади: сув истеъмоли тақчиллигини санитария жиҳатдан айтарли тоза бўлмаган сув манбалари ҳисобидан тўлдиришни назарда тутиш лозимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВ2. Сифат ва миқдор талабларини бирдай таъминлаши мумкин бўлган сув таъминотининг мавжуд бир неча сув манбаларидан маъқулини танлаш манбаларнинг санитария жиҳатдан ишончлилигини ҳисобга олган ҳолда схемалар турларини техник-иқтисодий жиҳатдан солиштириш йўли билан амалга ошириш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВ3. Мавжуд сув таъминоти манбаларидан фақат санитария муҳофазаси зоналарини ташкил этиш ва унинг ҳудудлари доираларида тегишли тартибга риоя қилиш имконияти бўлганларигина танланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВ4. Сув таъминоти манбалари яроқлилигини танлаш ва баҳолаш қуйидаги ҳужжатларда келтирилган маълумотлар асосида олиб барилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишаҳоли яшайдиган жойларнинг (объектларнинг) қисқача тавсифи, сув олгични таҳминий ўрни тушунтирилган ҳолат режаси, лойиҳаланаётган сув таъминотининг марказлашган хўжалик-ичимлик суви бир суткадаги келгуси ҳисобий сув истеъмоли энг кўп миқдори кўрсатилган режалари, манбалар суви сифатлари ҳақидаги маълумотлар, санитария муҳофазасини амалга ошириш ҳудудларини барпо этиш имкониятлари тўғрисида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув таъминотининг ерости манбаъларида сув сифатининг таҳлили, горизонтал сувли қатламдан фойдаланишнинг гидрогеологик тавсифи, қопловчи қатламларнинг мавжудлиги ҳамда уларнинг сув ўтказувчанлик даражалари тавсифи, озиқланиш ҳудудлари, сув танлаш белгиланаётган манбаларни кириш-чиқишга хослиги, сатҳларнинг статистик ва динамиклиги, сув олгич доирасининг маҳаллий санитария тавсифи, тупроқ ҳамда горизонтал сувли қатламни ифлослантирувчи мавжуд ва эҳтимол тутилган манбалари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда Ўзбекистон Республикасининг ершунослик ва маъдан заҳиралари бўйича Давлат қўмитасининг «Фойдаланиладиган ерости сувлари захиралари таснифи» билан мувофиқ равишда белгиланган тартибда тасдиқланган мувозонатли ерости сув захиралари ҳисобга олинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув таъминотининг юза манбаларида сув сифатининг таҳлили, гидрологик маълумотлар, энг кичик ва ўртача сув сарфи, уларни таҳмин қилинаётган сув олгичга хослиги, ҳовузнинг санитария тавсифи, саноатни ривожлантириш, таҳминий сув олгич ҳудудида мавжуд ва пайдо бўлиши мумкин бўлган маиший, саноат ҳамда қишлоқ хўжалиги ифлослантирувчи манбалари, шунингдек манба ҳовуздаги хўжалик фаолиятининг истиқболлари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув таъминоти манбаларини танлашни ўрганиш дастури тавсия этилаётган А-иловада келтирилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВ5. Тахмин этилаётган сув олгичдаги сув сифатини баҳолаш учун ерости сув манбаларидан — охирги йилнинг ҳар йил чораклари бўйича; юза сув манбаларидан охирги 2 йил ичидаги йил чораклари бўйича олинувчи синовлар таҳлилини тақдим этиш керак. Ҳудудий санитария-эпидемиология хизмати идоралари ҳар ой санитария-эпидемиология ҳолатини ҳисобга олган ҳолда, сув манбаларидан олинадиган сувларнинг тадқиқотлари олиб борилишини талаб этишга ҳақлидир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВб. Сув таъминоти ерости манбалари сувларининг сифатини тадқиқот қилиш амалдаги меъёрий ҳужжатларга мувофиқ олиб борилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВ7. Сув сифатига кўра сув манбалари синфи сув таъминоти лойиҳаларини ишлаётган ташкилот томонидан аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВ8. Сув таъминоти манбаларининг яроқлилиги тўғрисидаги хулосалар қуйидаги маълумотларни ташкил этиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув таъминоти объектлари ва тахмин этилаётган сув таъминоти манбаларидан фойдаланишнинг санитария тавсифлари ҳақида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув таъминоти манбаларидаги сув сифати ва унинг келажакдаги ҳисобий муддатдаги аҳволи ҳақида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсанитария муҳофазаси минтақаларини ташкил этиш бўйича ва сув таъмнноти манбалари сувларининг сифатини ГОСТ 2874-82 талаблари даражасигача етказиш мақсадида тахмин этилаётган сувни қайта ишлаш тадбирлари ҳақида.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВ9. Санитария-эпидемиология хизматининг сув таъминоти манбаларидан 3 йил мобайнида фойдаланиш мумкинлиги ҳақидаги хулосалар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишB10. Сув таъминотининг марказлашган хўжалик-ичимлик манбалари Ўзбекистон Республикасининг N0025-94 СанқМ «Аҳолининг марказлашган хўжалик-ичимлик сув таъминоти манбаларига гигиеник ва санитария-техник талаблари. Танлаш қоидалари» талабларини инобатга олган равишда танлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИЛОВА С
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТавсиявий
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСУВ ОЛГИЧ ҚУДУҚЛАРИНИ БУРҒИЛАШ УСУЛЛАРИ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишC1. Ерости сувлари сув олгичини лойиҳалашда қудуқларни бурғилаш усулларини маҳаллий гидрогеологик шароитлар, қудуқлар чуқурлиги ва диаметрига қараб танлаш лозимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишС2. Қудуқларни маҳкамлаш учун ўралган улагичлар ва электр пайвандланган пўлат қувурларни қабул қилиш лозим. 7-8 мм деворли қувурларни қудуққа эркин ўрнашадиган, 10 — 12 мм деворли қувурлар эса — мажбурий ўрнашишда қабул қилинади. 250 м чуқурликкача қудуқларни қувурлари эркин ўрнаштириб маҳкамлаш учун қувурларни цементлаш шарти билан нометалл қувурлардан фойдаланиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишС3. Қувурлар билан ўралган қудуқлар конструкцияларидаги устунларни телескопик шаклда қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎралган қувурлар олдинги ва кейинги устунлари диаметрлари орасидаги фарқ 100 мм дан кам бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув олгич қудуқларини бурғилашда искана диаметри қуйидагича қабул килинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) айлантириш усулида бурғилашда — ўралган қувур диаметридан 100 мм ортиқ;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) зарбли-симарқон усулида бурғилаш мустаҳкам тупроқда ўралган қувур диаметридан 100 мм дан ортиқ; суст тупроқларда ўралган қувур диаметридан 6 мм кичик олинади. Сувли қум қатламидан ўтишда қувур диаметри ўралган қувур ички диаметридан 100 мм кичик бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишС4. Мураккаб гидрогеологик шароитларда сувли қатлам ёки жинсларнинг мустаҳкамланмаган ўпирилиши ва ювгучи суюқликлардан емирилиши мумкин бўлган йуналтиргич устунларини беркитиш учун қудуқлар конструкцияларида ўралган қувурларда қўшимча устунлар ўрнатишни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишС5. Ўралган қувурлар (техник) устунлари қудуқлар деворни вақтинча (бурғилашда) маҳкамлаш учун, асосан горизонтал сувли қатламни ҳимоялаш шарти талаб этилмаса, устунлар олиб ташланиши керак. Қудуқлардан техник устунлар бутунлай олиб ташланмаса, қувурларни эркин учидан олиб ташлаш керак ва бунда ўралган қувурларни қудуқда қолган юқориги қирқилган учи аввалги устуннинг таглигидан 3 м дан кам бўлмаган ҳолда юқориги бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУстуннинг қолган қисми билан олдинги ўралган қувур орасидаги ҳалқа тирқиш цементланиши ёки тишли қувур билан маҳкамланган бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишС6. Фойдаланилмайдиган ётиқ сувли қатламларга юза ифлосликлари ва ерости сувлари киришининг олдини олиш учун қудуқларни қуйидаги беркитиш усулларини назарда тутиш лозим. Зарб билан бурғилашда: а) устун қувурни табиий тупроқ қатламига қоқиш ёки босиб киритиш; б) ғоваклик пайдо бўлган шароитда ўралган қувур устунлари таглигини цементлаш; в) ўралган қувурларнинг икки устунлари оралиғини цементлаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРоторли бурғилашда — қувур устунни лойиҳада кўрсатилган белгигача цемент қоришма билан цементлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишС7. Беркитиш сифатини зарб билан бурғилашда сув чиқариш ёки сув қуйиш ва роторли бурғилашда сувни босим остида дам бериб, шунингдек геофизик усуллар билан текшириш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишС8. Цементлаш учун тампонажли портландцементдан фойдаланиш зарур (ГОСТ 25597-83).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишС9. Фойдаланилаётган ва улар билан гидравлик боғлиқ бўлган сувли қатламлардаги сувларда емирувчи мавжуд бўлса, ўралган қувурларнинг емирилишига қарши ҳимоялаш ёки емирилишга чидамли ашёлардан ишланган қувурларни қўллаш назарда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИЛОВА D
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТавсиявий
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСУВ ОЛГИЧ ҚУДУҚЛАРИ ФИЛЬТРЛАРИГА ТАЛАБЛАР
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишD1. Сув олгич қувурлар фильтрларининг турлари ва конструкциялари D1-жадвалга мувофиқ қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишD1-жадвал | |
Сувли қатламлар жинслари | Фильтрлар rурлари ва конструкциялари |
1. Қояли ва яримқояли чидамсиз жинслар, тақиқ-тошли ва шағалли қатламлар ҳар бири 20 — 100 мм ўлчамли (оғирлигининг 50% дан ортиқроғи). | Синч-фильтрлар қўшимча фильтрловчи юзаларсиз), ўзакли, думалоқ ва ёриқсимон тешикли қувурлар, емирилишга қарши қопламли, қалинлиги 4 мм пўлат тунукадан қолипланган фильтрлар. |
2. Шағал, шағалли қум, зарралар ўлчами 2 — 5 мм (оғирлигининг 50% дан ортиқроғи). | Ўзакли, бурама симли ва сим-ғалтак юзасидан сув олувчи қувурсимон ёки зангламайдиган пўлатдан қолипланган тунука ва тўртбурчакли тўқилган турли, емирилишга қарши қопламли, қалинлиги 4 мм пўлат тунукадан қолипланган фильтрлар. |
3. Йирик қумлар зарраларининг ўлчамлари 1-2 мм (оғирлигининг 50% дан ортиқроғи). | Худди шу. |
4. Ўртача донали қумлар зарралари 0,25 — 0,5 мм (оғирлигининг 50% дан ортиқроғи). | Ўзакли, бурама симли ва сим-ғалтак юзасидан сув олувчи қувурсимон ёки зангламайдиган пўлатдан қолипланган тунука ва туртбурчакли тўқилган турли, емирилишга қарши қопламли, фильтрлар қум-шағалли тўқмалари билан. |
5. Майда донали қумлар зарралари 0,1 — 0,25 мм (оғирлигининг 50% дан ортиқроғи). | Ўзакли, бурама симли ва сим-ғалтак юзасидан сув олувчи қувурсимон, шаклдор тўқилган турлар, зангламайдиган пўлатдан қолипланган бир қатламли ёки икки қатламли қум-шағаллар билан тўқилган фильтрлар. |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишD2. Блокли фильтрлар асосан оз миқдордаги сувни олиш учун мўлжалланган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишD3. Емирувчи (тажовузкор) сувларда фильтрларни зангламайдиган пўлатдан, пластмасса ёки емирилишга чидамли ҳамда зарур мустаҳкамликка эга бўлган ашёлардан тайёрлаш (қабул қилиш) лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишD4. Шағал тўкмасисиз фильтрларнинг тешиклари ўлчамларини горизонтал сувли қатламнинг жинслар донадорлиги таркибини ҳисобга олган равишда қабул қилиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишD5. Фильтрлар тешикларининг ўлчамларини шағалли тўкма ётқизилаётганида фильтр деворларига тақалувчи тўкма қатламининг ўртача зарралари диаметрига тенг қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDб. Думалоқ ёки ёриқсимон тешикли қувур фильтрларнинг қудуқлари 20 — 25% ўрама симли ёки пўлат тунукали фильтрларда 30 — 60% бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишD2-жадвал | ||
Фильтр турлари | Фильтрдаги тешиклар ўлчами | |
бир жинсли қатламларда Кн ≤ 2 | турли жинсли қатламларда Кн ≥ 2 | |
Думалоқ тешилган | (2,5÷3) d50 | (3÷4) d50 |
Турсимон | (1,5÷2) d50 | (2÷2,25) d50 |
Ёриқли тешилган | (1,25÷1) d50 | (1,5÷2) d50 |
Симли | 1,25d50 | 1,5 d50 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: 1. D2-жадвалда Кн = d60 / d1С, бунда d10; d50; d60 — сувли қатлам жинсларидаги кичик зарраларнинг ўлчамлари 10, 50 ва 60% мувофиқ равишда ташкил этади (доналаштириш таркиби жадвал бўйича аниқланади).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Кичик қийматли коэффициентлар d50 бўлганда майда донали жинсларга, катталари йирик донали жинсларга тааллуқули.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишD7. Фильтрлар тўлдирмалари сифатида қум, шағал, қумли шағал аралашмаларни қўллаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўлдирмалар ашёларининг механик таркибини танлаш қуйидаги нисбат бўйича олиб барилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишD50 / d50 = 8 – 12,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда, D50 — тўлдирмада камида 50% ни ташкил этувчи зарралар диаметри;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишD8. Тўлдирмаларнинг қулай қалинлиги 150 — 200 мм қабул қилиши керак. Унинг энг кичик қийматини D3-жадвал бўйича шағал ва қум доналарининг ўлчамига қараба қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишD3-жадвал | |||
Тўлдирмалар доналарининг ўлчами, мм | 4 гача | 4 — 12 | 12 — 38 |
Тўлдирмалар қатлами қалинлиги, мм | 60 | 70 | 80 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишD9. Кўп қатламли шағалли фильтрларда тўлдирмалар қатлами қалинлиги қуйидагича қабул қилиниши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер юзасида йиғиладиганлари учун — камида 30 мм;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқудуқ забойида яратиладиганлари учун — камида 50 мм.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишD10. Кўп қатламли тўлдирмали қудуқларда майда шағал (қум) қатламлари қалинлиги шағалнинг таянч қатлами қалинлигидан кам қилиб қабул қилинмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишD11. Фильтрларда икки-уч қатламли шағал тўлдирмаларни ётқизишда ашёлар механик таркибини танлашни қуйидаги нисбат бўйича олиб бориш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишD2/ D1 = 4 – 6,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда, D2 ва D1 — қўшни қатламлар тўлдирмалари материали зарраларининг ўртача диаметрлари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишD12. Фильтрларнинг шағал ашёларини танлашда қуйидаги нисбатларга амал қилиш зарур:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишғовак бетонли блоклар ёки ғовак сополлар учун:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDcp/ d50 = 10 – 16,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишелимланганлар учун:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDcp/ d50 = 8 – 12.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишD13. Қудуқларда фильтрлар учун фойдаланиладиган ашёларни зарарсизлантириш лозим, уларнинг таркибида лойли, чангли зарралар мавжуд бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИЛОВА Е
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТавсиявий
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕРОСТИ СУВЛАРИ СУВ ОЛГИЧЛАРИНИ СИНАШ ВА ТАРТИБИНИ КУЗАТИШ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕ1. Қудуқлардан ерости сувлари сув олгич иншоотларида ҳар бир қудуқларни тортиб чиқариш ва фильтрнинг мустаҳкамлигини текшириш мақсадида қудуқларга дам беришни олиб бориш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДам бериш қуйидагича олиб борилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) фильтр узунлиги 12 — 15 м бўлганда — фильтрнинг пастки ва юқори оралиқ ишчи қисмидан алоҳида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) фильтр узунлиги 15 м дан ортиқ бўлганида — ҳар бир 5 — 7 м оралиқда дам берилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1 сутка давомида дам беришнинг тахминий давомийлиги — қудуқдан тортиб чиқарилаётган сув тўлиқ тиндирилишигача.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕ2. Шағал фильтрли қудуқлар шағал фильтрларни шакллантириш мақсадида тахминан 4 суткадан кам бўлмаган давомийликка қурилишдаги тортиб чиқариш (дам бериш) билан синаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕЗ. Ҳақиқий дебитни ва лойиҳавий сатҳнинг пасайишини, сув сифатини баҳолаш мувофиқлигини аниқлаш учун тажриба тариқасидаги тортиб чиқаришларда синаш назарда тутилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕ4. Тажриба тортиб чиқаришлари иккита сатҳ пасайиши учун олиб борилиши керак: дебитли, лойиҳада қабул қилинганига тенг бўлган ва ундан 25 — 30% ортиқ.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕ5. Берилган дебитдаги ҳар бир сатҳ пасайишининг доимий динамик сатҳи белгилангунигача бўлган тортиб чиқариш давомийлиги 1-2 суткани ташкил этиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСатҳ тартиби белгиланмаган ҳолларда дебитнинг доимий сатҳдаги пасайиш қонуниятини ёки доимий дебитда сатҳни ўрнатиш учун тортиб чиқариш давомийлиги етарли бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕ6. Ўзаро таьсир этувчи қудуқлар (катвали сув олгичлар) шароитларига тортиб чиқариш давомийлиги уларнинг 8 — 10 суткадан кам бўлмаган ўзаро таъсирларини баҳолаш учун етарли бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕ7. Тортиб чиқарилган сув қудуқдан унинг атрофидаги горизонтал сувли қатламга сизиб киришини истисно этувчи масофага чиқариб ташлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕ8. Кон қудуқларини тортиб чиқариш билан синашни худди қудуқларни синаш каби олиб бориш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕ9. Горизонтал сув олгичларнинг ҳақиқий дебитини, сув сифатини фильтрлар мустаҳкамлигини белгилаш учуш уларни синаш лозимдир. Ҳар бирини синаш давомийлиги энг кўп сатҳ пасайишида — бир иш навбатчилигадан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишE10. Ўша мақсадларда ёруғлик сув олгичлардаги ҳар қайси қудуқларни синаш лозимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕ11. Ҳар бир иншоотни синаш натижалари ҳужжатларда иншоотларнинг чуқурлиги, геологик-техник қирқимлари, фильтр конструкциялари, дебитлар ҳақида маълумотлар, тортиб чиқаришдаги сатҳ пасайиши, сувдаги маъданли зарралар, сувнинг кимёвий ва бактерияли таркиблари кўрсатилиб расмийлаштирилиши керак. Ҳужжат пудратчи ва буюртмачи томонидан имзоланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕ12. Ерости сувларининг сув тўсқичлар лойиҳаларида қудуқларни назорат тартиби тармоқлари ёки сув улчайдиган жойлар (булоқлар суви, юза манбаларини йиғишда) сув сатҳини, дебитини, ҳарорат ва сифатини кузатиш учун қудуқлар назорат тартиби тармоқларини ёки сув улчайдиган жойлар (булоқ, юза манбалари сувларини йиғишда) назарда тутмоқ лозим. Бунда лойиҳа бўйича тўлиқ тартиблар мажмуасини кузатишлар олиб боришни инобатга олган равишда жиҳозланган қудуқлар ва бошқа сув олгич иншоотларидан фойдаланиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕ13. Бурғиланган кузатув қудуқлари конструкциялари, уларнинг сони ва жойлашуви гидрогеологик шароитларга, ҳудуднинг санитария ҳолатига, сув олгич қурилмалари ҳамда фойдаланиш шартларига мувофиқ қабул қилиниши керак бунда улар фильтрларининг диаметри 89 мм дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕ14. Кузатув қудуқлари чуқурлигининг жойлашиш шароитларига кўра қабул қилиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэркин юзали сувли қатламларда фойдаланиш чуқурлиги 15 м гача бўлган қудуқларда фильтрлар уша фойдаланиш қудуқларидаги каби чуқурлима;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэркин юзали сувли қатламларда фойдаланиш чуқурлиги 15 м дан ортиқ бўлганда фильтр ишчи қисмининг юқориси мумкин бўлган энг қуйи қатлам динамик сатҳидан 2-3 м пастлигида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқатлам юқорисидага динамик сатҳда босимли сув қатламларида фильтр ишчи қисми сувли қатламни учдан бири юқорисида: қатламни қисман қуритишда — фильтр юқориси 2-3 м динамик сатҳдан пастлигида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишстатистик захираларни ишлатишга ҳисобланган ишга туширишлар сувли қатламларида сув олгичдан фойдаланиш ҳисобий муддатининг ниҳоясидаги сатҳдан фильтр ишчи қисми юқориси 1 — 3 м пастлигида.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕ15. Нурли ва горизонтал сув олгичлардаги кон қудуқларидан сув олгичдаги кузатув қудуқлари чуқурлигини сув олгичдаги сув олган қисми жойлашган чуқурликка тенг деб, фильтр юқориси ҳолатини ушбу қудуқларда сувли қатламдаги динамик сатҳдан 2-3 м паст қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕ16. Зарурат бўлганда, фойдаланилмайдиган юқори сувли қатламларни кузатиш учун қудуқлар ўрнатишни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишE17. Кузатув қудуқларини ифлосланишдан сақлаш учун фильтрлар устунлари ёки ўралган қувурлар қопқоқлар билан беркитилган бўлиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕ18. Кузатув қудуқларини пайдо бўлган ёки мумкин бўлган ерости сувлари озиқланадиган (ва ифлосланадиган) манбаларга сув олгичлардан йўналтирилган нурлар бўйича, шунингдек қўшни сув олгич йўналишидаги жинслар, емирилиши бўйича ва емирилиши кесишуви бўйича жойлаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕ19. Қатор қудуқлар, кон қудуқларидан ташкил топган сув олгичларда ва сув олгич чегараларидаги кузатув қудуқлари горизонтал сув олгичларида ҳамда уларни таъсир этиш зоналарида сув олгичлар 1 км узвийлигида 1-2 тадан ҳисобда сув олгич тармоқларига қаторлар бўйлаб меъёрий жойлаштириш зарур. Маълум узунликдаги сув олгичлари (5 км гача) қаторлар оралиғини 3 км га ошириш лозим. аторнинг марказий қудуғи фойдаланиладиган қудуқлар оралиғида бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚудуқлар орасидаги масофа гидрогеологик шароитлар, сув олгич қуввати ва уни таъсир зонаси кенглигига кўра белгиланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФильтрлар майдонларидаги сув олгичлардаги кузатув қудуқларини худди шундай сув олгичлар ва юза сувли қатламлар ёки ҳовузлар оралиғида, зарурат бўлганда эса, сув олгич таъсири зоналарида қарама-қарши қирғоқларда жойлаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕ20. Tapқoқ ҳолда жойлашган қудуқлар гуруҳидан иборат сув олгичларда кузатув қудуқларини сув олгич таъсири зонасида фойдаланиладиган қудуқлар орасига жойлаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕ21. Ерости сувлари тартибини кузатишни сув олгични ишга туширишдан олдин бошлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИЛОВА F
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТавсиявий
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОРГАНИК МОДДАЛАР, ТАЪМ ВА ҲИДЛАРНИ ЙЎҚОТИШ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишF1. Сувдан органик моддаларни пасайтириш учун оксидловчи сифатида хлор, калий перманганати, озон ёки уларнинг аралашмаларидан фойдаланиш лозим. Оксидловчи тури ва меъёрини технологик қидирувлар маьлумотлари асосида белгилаш лозим. Оксидловчиларнинг тахминий меьёрларини F1-жадвал бўйича қабул қилиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишF1-жадвал | |||
Сувнинг перманганатли оксидланиши, мг о/л | Оксидловчи дозалари, мг/л | ||
хлор | калий перманганати | озон | |
8 — 10 | 1,5 | 2 —4 | 1 — 3 |
10 — 15 | 1,5 | 4 — 6 | 3 — 5 |
15 — 25 | 2 | 6 — 10 | 5 — 8 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Кислородга кимёвий эҳтиёжни пасайтириш бўйича тозалаш самараси 40% ни ташкил қилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишF2. Оксидловчиларни асосий киритиш ўрни ва реагентларни киритиш кетма-кетлигини F2-жадвал бўйича қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТурли хилдаги иншоотлар олдида оксидловчилар меъёрини бир қисмини киритиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишF2-жадвал | |
Оксидловчиларни киритиш жойи | Реагентларни сувга киритиш изчиллиги |
1. Хлор сорбцияли тозалашдан олдин | Доналанган (гранула) фаол кўмир орқали фильтрлашдан ёки кукунсимон фаол кўмирни киритишдан камида 2 дақиқа олдин хлорлаштириш |
2. Озон бевосита сорбцияли тозалашдан олдин | Доналанган (гранула) фаол кўмир орқали фильтрлаш ёки кукунсимон фаол кўмир билан ишлов бериш орқали кейинчалик озонлаштириш |
3. Хлор коагуляциялашдан олдин | Бирламчи хлорлаштириш, 2-3 дақиқадан кейин — коагуляциялаш |
4. Хлор ва калий перманганати коагуляциялашдан олдин | Бирламчи хлорлаштириш, 10 дақиқадан сўнг калий перманганатини киритиш, 2-3 дақиқадан кейин коагуляциялаш |
5. Озон коагуляциялашдан олдин | Озонлаштириш, кейин коагуляциялаш |
6. Хлор ва озон коагуляциялашдан олдин | Сувнинг хлорни ўзлаштириш миқдорида бирламчи хлорлаштириш, 0,5-1 соатдан кейин — озонлаштириш ва кейинчалик коагуляциялаш. |
7. Озон рангсизлантирувчи фильтрлардан олдин ёки тозаланган сувга | - |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Иншоотлардан фойдаланилаётганда реагентларни киритиш жойини ўзгартириш имконияти назарда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишF3. Қувур ўтказгичлар ёки асосий технологик иншоотларга реагентларни талаб этиладиган вақт узилишларида киритиш имкони бўлмаса, махсус туташув камераларини назарда тутиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишF4. Хўжалик-ичимлик сув таъминотида озон ва калий перманганатини қўллаш, тозаланган сувни уни зарарсизлантириш учун хлорлаш заруратини мустасно этмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишF5. Доналанган жадал кўмирни сорбция фильтрларини тўлдирувчи сифатида тиндиргич фильтрлардан ёки сувни муаллақлардан 1,5 мг/л гача тозалашни таъминловчи бошқа иншоотлардан кейин жойлаштириб фойдаланиш лозим. Асослаб берилган тақдирда аралаш рангсизлантиргичсорбция фильтрларини қўллаш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишF6. Кўмир тўлдиргичнинг баландлиги Ну.з, м, қуйидагидан кам қабул қилинмаслиги лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНу.з. = Vз.ф. ·τу/ 60
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда, Vр.ф — фильтрлашнинг ҳисобий тезлиги, расчетная скорость фильтрования, 10 — 15 м/с қилиб қабул қилинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишτу — сув кўмир қатламидан ўтиши вақти, кўмирнинг сорбция хусусиятлари, сув ифлосланганлигининг даражаси ва тури ва бошқа омилларга қараб, 10 — 15 дақиқа қилиб қабул қилинади, ва технологик изланишлар натижаларига мувофиқ аниқлаштирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишF7. Сорбцияли фильтрларни юклаш учун, 1.3-бандининг талабларини ҳисобга олган ҳолда, АГ-З, АГ-М ва шу каби турдаги доналаштирилган фаоллашган кўмирдан фойдаланиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФильтр сорбция тўлдиргичларини сув билан жадал ювишда жадал кўмирнинг нисбий кенгайишини талаб этилганига кўра F3-жадвал бўйича қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишF3-жадвал | |||
Фаол кўмирнинг тури | Тўлдиргич нисбий кенгайишининг талаб этиладиган қиймати, % | Фильтрларни ювиш жадаллиги, л/(с·м2) | Фильтрларни ювиш давомийлиги, мин |
АГ-3 | 25 | 12 — 14 | 8-7 |
35 | 14 — 16 | 7-6 | |
45 | 16 — 18 | 6-5 | |
АГ-М | 30 | 8-9 | 12 — 10 |
45 | 9-10 | 10 — 8 | |
60 | 11-12 | 8-7 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишF8. Фильтр тўлдиргичлар юзасидан тарновлар четигача бўлган масофани 6.113-бандига ва 26-жадвалга мувофиқ аниқлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишF9. Жадвал кўмирли сорбция қатламида босим йуқолишини аниқлаш, ювиш учун узатиладиган сув тақсимлаш тизимларининг конструкцияларини тузиш ва ҳисоб-китоб қилиш сорбцияли фильтрларни тарнов ҳамда бошқа элементларини ўрнатишни 6.103 — 6.112-бандларига мувофиқ олиб бориш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишF10. Кукунсимон жадал кўмирни сувга коагулянтдан олдин 10 дақиқадан кам бўлмаган оралиқ вақтда киритиш лозим. Фильтрдан олдинги кўмир дозасини 5 мг/л гача қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишF11. Реагентлар омборидан кўмир кукунини тайёрланган конструкциягача транспортировкалашни сув ва сиқилган ҳаво усулларида амалга ошириш рухсат этилади. Кўмир кукунини сиқилган ҳаво усулида транспортировкалашда зичлиги ва ёнғин хавфига қарши воситалар, маҳаллий портлашга қарши қалпоқлар билан таъминланган ҳамда ерга уланган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКўмир қуйқасини дозалаш учун кўмирни идишда 1 соат давомида гидравлик ёки механик равишда аралаштириб турган ҳолда ивитиб қўйиш лозим. Кўмир қуйқасини тебратиб чиқарувчи насослар кўмирнинг қайроқ тош каби таъсирига чидамли бўлишлари керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАйланма насосларнинг қуввати реагентларнинг ивитилиш вақти давомида 4-5 маротаба ивитилгувчи реагентларни алмаштиришни таъминлаши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКўмир қуйқасининг қуюқлигини 8% гача қабул қилиш зарурлозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишF12. Кўмир қуйқаларини узатувчи қувур ўтказгичлардаги қуйқа ҳаракати тезлиги 1,5 м/с дан кам бўлмаган равишда ҳисоблаш лозим; қувур ўтказгичларда 6.38-бандига мувофиқ тозалаш, силлиқ бурилишлар ва нишабликлар учун текширгичлар ўрнатишни назарда тутиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишF13. Меъёрлагич конструкциялар меъёрлагичдаги доимий сатҳдаги қуйқаларни гидравлик аралаштиришни таъминлаши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишF14. Калий перманганати қоришмасини тайёрлаш учун идишнинг қориштиргич билан сиғимини реагент қоришмасини 0,5 — 2% қуюқлигига (тайёр маҳсулот бўйича) қараб аниқлаш лозим, бунда реагентнинг тўлиқ аралашуви вақтини сув ҳарорати 20°С да 4 — 6 соатга, сув ҳарорати 40°С да 2-3 соатгга тенг қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишF15. Калий перманганат учун қориштирич қориштирувчи-сарфлаш идишлари сони иккитадан кам бўлмаслиги керак (биттаси — захира учун). Калий перманганат қоришмасини меъёрлаш учун тиндирилган қоришмаларда ишлашга мўлжалланган дозаторларни қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФенолларни фаоллаштирилган кўмир сорбцияси билан йўқотиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишF16. Сув таркибида фенол миқдори ортиб кетганда қуйидаги усуллардан фойдаланиш таклиф этилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфеноллар миқдори 6 мкг/л гача бўлганда — хлор аммонийлаштириш (6.173-бандини кўринг);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфеноллар миқдори 10 мкг/л гача бўлганда — фаол кўмир билан тўлдирилган сорбция фильтрлари орқали фильтрлаш. Фильтр-даврнинг давомийлиги сувни фильтрлаш тезлиги 10 м/с бўлганда — 220 — 240 сутка, сувни фильтрлаш тезлиги 15 м/с бўлганда эса — 120 — 140 сутка;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкукунсимон фаол кўмир билан сорбцияда, доза миқдори 5 мг/л бўлганда тозалаш самараси 50 — 70% ни, доза миқдори 1 мг/л бўлганда эса — 70 — 75% ни ташкил қилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфеноллар миқдори 30 мкг/л гача бўлганда — кукунсимон фаол кўмир билан сорбцияда, доза миқдори 5 мг/л бўлганда тозалаш самараси 50 — 55% ни, доза миқдори 10 мг/л бўлганда эса — 65 — 70% ни ташкил қилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАйрим ҳолларда кўрсатилган усулларни биргаликда қўллаш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишХлорорганик бирикмаларни йўқотиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишF17. Сувни хлор билан зарарсизлантиришда органик моддалар мавжуд бўлганда учувчан хлорорганик бирикмалар пайдо бўлади (УХОБ).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишF18. Ичимлик сувда УХОБ нинг пайдо бўлишини пасайтириш учун F4-жадвалда келтирилган усуллардан фойдаланиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишF19. Ичимлик сувида охирги рухсат этилган меъёрлар (ОРМ) (2-3 гача) дан ортиб кетган УХОБ нинг мавжудлигида сувни аэрациялаш лозим. Олдиндан ҳисоб-китоблар олиб бориш учун F5-жадвал маълумотларини қўллаш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишF4-жадвал | ||
Т/р | Сувга ишлов бериш усули | Учувчан хлор органик бирикмалар пайдо бўлишини камайтириш, % |
1. | Коагуляциялаш, тиндириш, фильтрлаш | 15 — 20 |
2. | Зарарсизлантирувчи реагентлар дозаларини бир неча қисмга майдалаган ҳолда максимал вақт узилиши билан (30 сониядан кам бўлмаган) дастлабки хлорлаштириш. Сорбция фильтридан ўтказилган сувда хлорли сув тайёрлаш | 20 — 25 |
3. | Аммиак ва хлорни киритган ҳолда зарарсизлантириш | 35 — 55 |
4. | Кукунсимон фаол кўмир билан ишлов бериш | 10 — 16 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишF5-жадвал | |
Ҳаво ҳажмининг сув ҳажмига бўлган нисбати | Дастлабки катталикдан УХОБ ни йўқотиш, % |
5 | 35 — 40 |
10 | 40 — 80 |
15 | 75 — 80 |
30 | 90 — 95 гача |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИЛОВА G
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТавсиявий
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСУВГА БАРҚАРОРЛАШТИРУВЧИ ИШЛОВ БЕРИШ, ПЎЛАТ ВА ЧЎЯН ҚУВУРЛАР ЕМИРИЛИIПИНИ БАРТАРАФ ЭТИШ УЧУН ИБИТОРЛАР БИЛАН ИШЛОВ БЕРИШ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишG1. Сув барқарорлигининг технологик таҳлил маълумотлари мавжуд бўлмаганда кальций карбонати J билан тўйинганлик белгиси бўйича аниқланган рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишJ = pHo – PHs,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда, рН0 – рН — метр ёрдамида ўлчанган водород кўрсаткичи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишpHs — сувни кальций карбонати билан тўйинтириш шароитларида водород кўрсаткичи, G1-расмдаги номограмма бўйича, кальций Сса миқдорининг қийматлари, тузнинг Р умумий миқдори, ишқорлик Щ ва сув ҳароратига t қараб аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишG1-pacм. Сув кальций карбонати (pHs) билан тўйинганлигини рН аниқлаш учун номограмма
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМисол:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБерилди: Сса = 100 мг/л; Щ = 2 мг-экв/л; Р = 3 г/л; t = 40°С.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЖавоб: pHs = 7,47.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишG2. Металл қувурларни емирилишдан ва қабариқ емирилиш қатламларидан муҳофазалаш учун йилда уч ойдан ортиқроқ муддатда тўйинганлик белгиси 0,3 дан камлигида сувни барқарорлаштириш учун унга ишлов беришни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСувни барқарорлаштириш учун қайта ишлаш зарурлигини аниқлашда, унинг сифати аввалги ишлов беришлар натижасида (коагуляциялаш, юмшатиш, аэрация ва ш.у.) ўзгарганлигини назарда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишG3. Маъданли коагулянтлар (олтингугурт туршли алюминий, хлорли темир ва ш.у.) билан ишлов бериладиган сувлар учун, тўйинганлик белгисини ҳисоблашда рН ни ва сувнинг ишқорийлигини унга коагулянтлар қўшилгандан кейинги пасайшнини назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКоагулянтлангандан кейинги сув ишқорийлигини Щқ мг-экв/л, қуйидаги формула бўйича аниқлаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЩк = Що — Дк / ек,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда, Щ0 — дастлабки сувнинг ишқорийлиги (коагуляциялашдан олдин), мг-экв/л;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДк — коагулянт дозаси сувсиз маҳсулот ҳисобига кўра, мг/л;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишек — коагулянтнинг сувсиз моддасининг эквивалент массаси, мг/мг-экв, 6.19-жадвалига мувофиқ қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКоагулянтланган сувнинг рН катталиги маълум бўлганда, коагулянтлангандан кейин сувда эркин икки оксидли углерод миқдорини G2-расмдаги номограммага мувофиқ, рН катталиги маълум бўлмаганда эса — қуйидаги формула бўйича аниқлаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш(СО2)св = (СО2)0 + 44 Дк/ ек,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда, (СО2)0 —дастлабки сувда коагулянтлашдан олдин икки оксидли углероднинг миқдори, мг/л.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш(СО2)св — қиймати маълум бўлганда, коагулянтланган сувдаги рН қиймати 2 расмдаги номограмма бўйича аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишG2-расм. Табиий сувда эркин икки оксидли углерод миқдорини (ёки рН) аниқлаш учун номограмма.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМисол:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБерилди: рН = 7, Р = 1 г/л; Щ = 1 мг-экв/л; t = 80°С.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЖавоб: (СО2)св = 9,1 мг/л
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишG4. Мусбат белгили туиинганликда қувурларни кальций карбонати босиб кетишининг олдини олиш учун сувга кислота (олтингугуртли ёки хлорид кислотаси), гексаметафосфат ёки натрий триполи фосфати билан ишлов бериш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКислота дозасини Дкис, мг/л, (товар маҳсулотининг ҳисобига кўра) қуйидаги формула бўйича аниқлаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДкис = 100αкис Щекис / Скис ,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда αкис — G3-расмдаги номограммага мувофиқ аниқланадиган коэффициент;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЩ — барқарорлаштирувчи ишлов беришдан олдин сувнинг ишқорийлиги, мг-экв/л;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишекис — кислотанинг эквивалент массаси, мг/мг-экв (олтингугурт кислотаси учун — 49, хлорид кислотаси учун — 36,5);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСкис — товар кислотасида фаол қисмининг миқдори, %.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГексаметафосфат ёки натрий триполифосфати дозасини (Р2О5 ҳисобига кўра) қуйидагича қабул қилиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишхўжалик-ичимлик сув қувурлари учун — 2,5 мг/л дан (3,5 мг/л РО4 ҳисобига кўра);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишишлаб чиқариш сув қувурлари учун — 4 мг/л гача.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишG3-расм. Кислота дозасини ҳисоб-китоб қилишда αкис коэффициентини аниқлаш учун номограмма
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишG5. Манфий белгили сувни карбонат кальций билан тўйинганлигида барқарор сув олиш учун уни ишқорий реагентлар (оҳақ сода ёки ушбу реагентларнинг бирикмаси), гексаметафосфат ёки натрий триполифосфати билан ишлов бериш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОҳак меъёри қуйидаги формула орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДи = 28,8u КtЩ,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда Ди — оҳак дозаси, мг/л, СаО ҳисобига кўра;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишβи — G4-расмдаги номограмма бўйича аниқланадиган коэффициент, сувнинг рН га (барқарорлаштирувчи ишлов беришдан олдин) ва тўйинганлик индексига J қараб;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKt — сув ҳароратига боғлиқ бўлган коэффициент:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишt = 20°С – Kt = 1,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишt= 50 °C – Kt= 1,3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЩ — барқарорлаштирувчи ишлов беришдан олдин сувнинг ишқорийлиги, мг-экв/л.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСоданинг дозасини Na2CO3 ҳисобига кўра, мг/л, СаО ҳисобига кўра олинадиган оҳак дозасидан 3-3,5 марта кўпроқ қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар (5) формулада оҳак дозаси Ди/28, мг-экв/л, қуйида кўрсатилган формула бўйича аниқланадиган dщ нинг, мг-экв/л, миқдоридан каттароқ бўлса:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdщ = 0,7 [(СО2] / 22 + Щ,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишу ҳолатда сувга dщ миқдорда солинадиган оҳакдан ташқари содани ҳам киритиш керак ва унинг дозаси Дс қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДс = (Ди / 28 – dщ) 100,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишG4-расм. Ишқор дозасини ҳисоб-китоб қилаётганда βи коэффициентини аниқлаш учун номограмма
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚувур ўтказгичлар узунлиги бўйича ҳимояловчи карбонат пардасини бир текис тақсимланиш даражасини ошириш учун ишқорий реагентларни киритшп билан бир вақтда гексаметафосфат ёки триполифосфат натрийни 0,5 — 1,5 мг/л (P2O5 ҳисобида) меъёрлаш имкониятларини кўриб чиқиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСувга гексаметафосфат натрий (ишқорий реагентларсиз) билан ишлов бериш тизимларини лойиҳалашда, ишлаб чиқариш сув қувурларининг пўлат ва чўян қувурларини емирилиши билан курашиш учун, ушбу реагаентлар меъёрларини 5 — 10 мг/л (Р2О ҳисобида) кўриб чиқиш зарур. Хўжалик-ичимлик учун сув қувурларида кўрсатилган реагентлар меъёри Р205 ҳисобида 2,5 мг/л дан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСувни гексаметафосфат ёки триполифосфат натрий билан ишқорий реагентларсиз қайта ишлаш ҳолларида қувур ўтказгичларнинг янги қисмлари ишга туширилганда, емирилиш жадаллигини пасайтириш учун уларни 2-3 суткага гексаметафосфат ёки триполифосфат натрийнинг қуюқлиги 100 мг/л (P2O5 ҳисобида) эритмаси билан тўлдириш, кейинчалик ушбу эритмани қувур ўтказгичларни ювиш учун қуйидаги меъёрлардаги реагентлар (P2O5 ҳисобида):
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5 — 10 мг/л — ишлаб чиқариш сув қувурлари ва 2,5 мг/л — хўжаликичимлик сув қувурлари учун чиқариб ташлашни назарда тутиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишG6. Сувни қайта ишлаш учун гексаметафосфат ва триполифосфат натрий эритмаларини тайёрлаш эритмалар сарфланадиган, емирилишга қарши ҳимояланган идишларда бажариш лозим. Эритмалар қуюқлигини тайёр маҳсулот ҳисобида 0,5 дан 3% гача қабул қилиш керак бунда эритилиш давомийлиги механик қориштиргичлар ёки сиқиқ ҳаводан қўлланилганда — 4 соат, сув ҳарорати 20°С да ҳамда 50°С да — 2 соат.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишG7. Сувга барқарорлаштирувчи ишлов берилганда ишқорий реагентларни қориштиргичга фильтрдан олдин ва фильтрланган сувга иккинчи бор хлорлашдан олдин киритиш имконларини кўриб чиқиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРеагентларни фильтрдан олдин ва фильтрланган сувга киритилишида ишқорий реагентлар ва уларнинг эритмаларининг тозаланганлик даражалари юқорилиги таъминланган бўлиши керак. Оҳак сути ва сода эритмасини тайёрлаш ҳамда меъёрлаш 6.34 — 6.39-бандларига мувофиқ равишда олиб борилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИшқорий реагентларни қориштиргичлар ва фильтрларга киритиш, қачонки бу сувнинг тозаланиши (жумладан, рангининг пасайиши) самарасини ёмонлаштирмаган холларда олиб бориш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишG8. Қувур ўтказгичларнинг ички юзаларида кальций карбонати ҳимоя пардасини шакллантириш учун уни ишлатишнинг биринчи даврида (6) ва (7) формулалар бўйича аниқланувчи ишқорий реагентлар меъёрларини таққослаш бўйича икки марта ортиқ олиш, кейинчалик эса уша формулалар бўйича аниқланувчи 10 — 20% ортиқ қабул қилиш имкониятларини кўриб чиқиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишG9. Ишқорий реагентлар меъёрларини, шунингдек карбонатли ҳимоя пардасини шаклланиш даврининг давомийлигини аниқлаш қувур ўтказгичларни ишлатиш жараёнида сувни технологик ва кимёвий таҳлилларни, шунингдек емирилиш кўрсаткичини кузатиш асосида олиб борилади. Ушбу кузатувлар, шунингдек қувурлар деворларида карбонат ҳимоя пардасини шакллантиришнинг бошланғич давридан сўнг сувни кальций карбонати билан ўта тўйинганлигида бироз тутиб туриш мақсадга мувофиқлигини аниқлайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишG10. Хужалик-ичимлик сув таъминоти тизимлари қувур ўтказгичларида карбонатли ҳимоя пардасини шакллантиршда, ишқорий реагентлар билан ишлов берилган сувнинг рН қиймати ГОСТ 2872-82 да рухсат этилган катталикдан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишG11. Таркибидаги кальций 20 — 30 мг/л дан кам ва ишқорийлиги 1 — 1,5 мг-экв/л бўлган кам маьданли сувларни барқарорлаштириш учун ишлов беришни лойиҳалаш фақат лойиҳаолди технологик қидирувлар асосида олиб бориш лозим. Сувдаги кальций Са2+ ва гидрокарбонат (НСО3) қуюқлигини ошириш зарурати бўлса, сувни углерод икки оксиди (СО2) ҳамда оҳак билан биргаликда қайта ишлашни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИЛОВА Н
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТавсиявий
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСУВНИ ФТОРЛАШ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишH1. Сувни фторлаш учун реагентлар сифатида кремний-фторли натрий, кремний-фторли аммоний ва кремний-фтор-водородли кислотани олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Асослаб берилганда, ЎзР Соғлиқни сақлаш вазирлигининг Бош санитария-эпидемиология бошқармаси билан келишилган ҳолда, таркибида фтор мавжуд бўлган бошқа реагентлардан фойдаланиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишН2. Реагентлар дозасини ДФ, г/м3, қуйидаги формула бўйича аниқлаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДФ = 104 (тф аф – Ф) Кф Сф,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда тф — ишлов берилаётган сувга реагент киритиш жойига боғлиқ бўлган коэффициент, тоза сувга киритишда — 1, сувни икки босқичли тозалашда фильтрлардан олдин киритишда — 1,1 қийматида қабул қилинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишаф — аҳоли яшаш жойи жойлашган иқлимий ҳудудига қараб, ишлов берилаётган сув таркибидаги фторнинг зарур миқдори, санитария-эпидемиология хизмати органлари томонидан белгиланади, г/м3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФ — дастлабки сув таркибида фтор миқдори, г/м3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКф — тоза реагент таркибида фтор миқдори, %, кремний-фторли натрий учун — 61, фторли натрий учун — 45, кремний-фторли аммоний учун — 64, кремний-фтор-водородли кислота учун — 79 қийматида қабул қилинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСф — товар маҳсулот таркибида таза реагент миқдори, %.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишН3. Одатда, фторли реагентларни тоза сувга (уни зарарсизлантиришдан олдин) киритишни назарда тутиш лозим. Сувни икки босқичли тозалашда фторли реагентларни фильтрлардан олдин киритиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишН4. Кремний-фторли натрийдан фойдаланишда сарф идишларида тўйинмаган реагент эритмалари ёки сатураторларда бир бор тўйинган реагент эритмаларини тайёрлашнинг технологик схемаларини қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФторли натрий, кремний-фторли аммоний, кремний-фтор-водородли кислоталардан фойдаланишда сарф идишларида тўйинмаган эритмалар тайёрлашнинг технологик схемаларини қабул қилиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКукунсимон реагентлар учун реагентларни қуруқ дозалаш схемаларини қўллаш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишН5. Сатураторнинг унумдорлигини qc, л/ч, (реагентнинг тўйинган эритмаси бўйича) қуйидаги формула ёрдамида аниқлаш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqc = Дфq / nс Рф,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда qc — ишлов берилаётган сув сарфи, м3/с;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпс — сатураторлар сони;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРф — кремний-фторли натрийнинг эрувчанлиги, г/л, ҳароратга қараб, қуйидагича бўлади: 0°С — 4,3; 20°С — 7,3; 40°С — 10,3.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСатураторлар ҳажмини аниқлаётганда уларнинг ичида эритма қанча вақт бўлишини камида 5 соатга тенг қилиб қабул қилиш лозим, сатураторда кўтарилаётган сув оқимининг тезлиги — 0,1 м/с дан ортиқ бўлмаган қийматда қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишН6. Сарф идишларида тўйинмаган эритмалар тайёрлашда реагентлар эритмаларининг қуюқлигини: кремний-фторли натрий учун — 0,25%, эритма ҳарорати 0 °С бўлганда ва 0,5% — 25°С да; фторли натрий учун — 2,5%, 0 °С да, кремний-фторли аммоний учун — 7%, 0 °С да, кремний-фтор-водородли кислота учун — 5%, 0 °С да қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭритмаларни аралаштиришни механик аралаштиргичлар ёки ҳаво ёрдамида олиб бориш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲаво узатиш жадаллигини 8 — 10 л/(с.м2 қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишН7. Таркибида фтор мавжуд бўлган реагентлар эритмаларидан фойдаланишдан олдин 2 соат давомида тиндирилган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишН8. Қуруқ реагентлар меъёрлагичлари тарзидан фойдаланишда сув билан меъёрланган реагентларни аралаштириш учун махсус бўлмаларини назарда тутиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКамерада эритмаларни аралаштиришни гидравлик ёки механик қурилмалар ёрдамида бажариш лозим. Бунда камерадаги эритмалар қуюқлигини берилган ҳароратда реагентлар эрувчанлиги 25%, камера энг кам туриш вақтини 7 дақиқа қилиб қабул қилиш тавсия этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишН9. Реагент сифатида кремний-фторли натрий, кремний-фторли аммоний ва кремний-фтор-водородли кислота қўлланилганда баклар, қувур ўтказгичлар ҳамда дозаторлар емирилишига қарши тадбирларни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишH10. Таркибида фтор мавжуд бўлган реагентларни корхоналарда тайёрланган идишларда омборларда сақлаш лозим. Кремний-фтор-водородли кислотани музлашнинг олдини олиш тадбирлари бажарилган идишларда сақлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишH11. Фторлаш ускуналари хоналари ва таркибида фтор бўлган реагентлар омборлари бошқа ишлаб чиқариш хоналаридан ажратиб (изоляция) қўйилган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧанг чиқиши мумкин бўлган жойларда маҳаллий ҳаво ютгичлар билан жиҳозланиши, кремний-фторли натрий ва фторли натрий идишлардан олиниши эса ҳимояловчи жавон остида олиб борилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишН12. Таркибида фтор бўлган реагентлардан фойдаланишда уларнинг заҳарлилигини ҳисобга олган ҳолда хизмат кўрсатувчи ходимларнинг муҳофазалаш бўйича умумий ва алоҳида тадбирларни назарда тутиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИЛОВА I
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТавсиявий
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСУВНИ ЮМШАТИШ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЮмшатилиши лозим бўлган ва сувнинг умумий миқдоридан фоиз ҳисобида ифодаланган сув миқдорини qy қуйидаги формула бўйича аниқлаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqy = 100 (Жо.исх – Жос) / (Жо.исх – Жу),
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда, Жо.исх — дастлабки сувнинг умумий қаттиқлиги, мг-экв/л;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЖос — тармоққа узатиладиган сувнинг умумий қаттиқлиги, мг-экв/л;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЖу — юмшатилган сувнинг қаттиқлиги, мг-экв/л.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСувни реагентли карбонатсизлантириш ва оҳак-содали юмшатиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI1. Сувни реагент усулида юмшатиш юза сувлари учун, қачонки бир вақтнинг ўзида уларни тиндириш, органик моддалар қисмини, оғир металларни, темирларни кремний кислотали бирикмаларни йўқотиш каби, шундай ерости сувлари учун ҳам бошқа усуллардан фойдаланишда пайдо бўладиган маъданли эритмаларни, чиқариб ташлашни ман этишда қўллаш лозимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI2. Карбонат қаттиқлигини бартараф этиш учун оҳакли, умумий қаттиқликни бартараф этиш учун оҳак-содали юмшатишни қўллаш лозим. Бунда, бир вақтнинг ўзида сувнинг карбонатсизланиши ва таркибидаги туз камайиши содир бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI3. Сувни реагентли карбонатсизлантириш ва оҳак-содали юмшатиш учун конструкциялар таркибида қуйидагиларни назарда тутиш лозим: реагент хўжалиги, қориштиргичлар, муаллақ чўкиндили тиндиргичлар, фильтрлар ҳамда сувга барқарорлашитрувчи ишлов бериш конструкциялари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАйрим ҳолларда муаллақ чўкиндили тиндиргичлар ўрнига:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштуфонли реакторлар (I13-бандни кўринг);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳаракатдаги станциялар учун механик турдаги қориштиргичли горизонтал тиндиргичларни (I12-бандни кўринг) қўллаш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI4. Сувни юмшатишни анион туридаги флокулянтлар иштирокида, масалан маъдансиз коагулянтлардан фойдаланмасдан полиакриламид билан олиб бориш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI5. Сувни оҳак билан юмшатишда оҳак дозасини ди, мг/л, қуйидаги формулалар ёрдамида аниқлаш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) кальцийнинг сувдаги миқдори ва карбонатли қаттиқлик Са2+ / 20 > Жк ўртасидаги нисбат қуйидагича бўлганда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДи = 28 (СО2 / 22+Жк;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) уларнинг ўртасидаги нисбат Са2+ /20 < Жк бўлганда эса:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДи = 28 (СО2 / 22 + 2Жк – Са2+ / 20),
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда, СО2 — углекислотанинг сувдаги миқдори, мг/л;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСа2+ — кальцийнинг сувдаги миқдори, мг/л.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI6. Сувни оҳак-содали юмшатишда оҳак ва соданинг дозаларини қуйидаги формулалар бўйича аниқлаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишоҳак дозаси Ди, мг/л, СаО бўйича ҳисоблаганда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДи = 28 (СО2 / 22 + Жк + Мg2+ / 12)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсода дозаси Де, мг/л, Nа2СОз бўйича ҳисоблаганда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДе= 53 (Жuқ,),
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда, Мg2+ — сув юмшатилишидан олдин унинг таркибидаги магний миқдори, мг/л;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЖик — сувнинг нокарбонатли қаттиқлиги, мг-экв/л.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI7. Флокулянт дозасини, мг/л, тахминан қуйидаги формула бўйича ҳисоблаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДф = 0,174 Мg2+ / 12 – Мg2+ост / 12,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда, Мg2+ост — юмшатилган сув таркибида Мg2+ миқдори, мг/л.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОҳак-содали юмшатишда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМg2+ост = 2,4 – 6,0 мг/л
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОҳаклашда Mg2+ост ишқорийлик (Щ), мг-экв/л, ва Са2+ / 20 нинг дастилабки сувга бўлган нисбати қуйидагиларда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЩ < Са2+ / 20 Mg2+ост = 0,95 Мg2+
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЩ > Са2+ / 2 0 Mg2+ост = Мg2+нк
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда, Мg2+нк — сувнинг нокарбонатли магнийли қаттиқлиги, мг/л.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФлокулянт дозаси, реагентларни киритиш тартиби сувни синов тариқасида юмшатишда аниқлаштирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI8. Таркибида анчагина органик ва бошқа ўзига хос ифлослантирувчилари бўлган сувни юмшатишда, ҳисобий (I11-бандни кўринг) ишқорийлик ҳамда қаттиқликни билиш имкони бўлмаган ҳолларда, флокулянт иштирокида синаш учун юмшатишда, коагулянтдан фойдаланган ҳолда юмшатишни синашни олиб бориш лозим. Коагулянт сифатида олтигугурт кислотасини ёки хлорли темирни қўллаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКоагулянтнинг сувсиз FeCI3 ёки FeSO4 маҳсулотлари ҳисобидаги меъёрларини 25 — 35 мг/л, кейинчалик сув юмшатгич конструкцияларини ишлатиш жараёнида аниқлаш билан қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI9. Коагулянтни ишлатиш ҳолатида оҳак дозаси 15 ва 16-бандларига нисбатан 28 Дк/ек катталигига кўпаяди, бунда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДк — коагулянт дозаси (сувсиз маҳсулотлар учун ҳисоблаганда), мг/л;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишек — коагулянт фаол моддасининг эквивалент массаси, мг/мг-экв/л (FeCI3 учун — 54, FeSO4 учун — 76).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI10. Сувни юмшатиш учун қуйидаги миқдорлардаги реагентларнинг ишчи эритмаларидан фойдаланиш тавсия этилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишоҳак — 5% суспензия СаО ҳисобида,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсода — 10% эритмаси Nа2СО3 бўйича,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфлокулянт — 0,1% эритмаси 100%-ли модда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI11. Оҳак билан сувни юмшатишда қолдиқ ишқорийликни (Щост) тахминан I1-жадвал бўйича қабул қилиш, бунда қолдиқ қаттиқлик карбонатсиз қаттиқликдан 0.4 — 0.8 Мг-экв/л га ортиқ бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОҳак-содали юмшатишда қолдиқ қаттиқлик 0,8 — 1,2 мг-экв/л ишқорийликда 0,5 — 10 мг-экв/л бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI12. Сувни реагентли юмшатиш учун конструкциялар таркибида қуйидагиларни: реагент хўжалиги, муаллақ чўкинди қатламли қориштиргичлар, фильтрлар ва сувни барқарорлаштириш учун унга ишлов бериш конструкцияларини назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАйрим ҳолларда рангсизлантиргичлар ўрнига ёки улар билан бирга тoфонли реакторлар қўлланилиши мумкин (I13-бандни кoринг).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI13. Кейинчалик фильтрларда рангсизлантириладиган тoфонли реакторларда юмшатилган сувларни перманганат оксиди 10 мг O/л дан кўп бўлмаган, лойқалиги 20 мг/л дан кўп бўлмаганда, реагентлар сифатида тиндирилган оҳак ёки содадан фойдаланишни ишлов берилаётган сувдан фақат кальций катионини йўқотиш заруратидагина қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОҳак сутидан реагент сифатида фойдаланилганда, дастлабки сувнинг лойқалиги 20 мг/л дан ортиқлигида, ишлов берилаётган сувдан кальций ва магнийни йўқотиш заруратида туфонли реакторлар сувни қайта ишлашни I-чи босқичи сифатида, кейинчалик уни рангсизлантиргич ҳамда фильтрларда тиндириш билан қўлланилиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI14. Тoфонли реакторларнинг ҳисоб-китоби учун қуйидагиларни қабул қилиш лозим: реакторга кириш тезлиги 0,8 — 1,0 м/с, конуслилик бурчаги 15 — 20°, сув чиқариш конструкциялари сатҳида чиқишдаги сув ҳаракитининг тезлиги 4 — 6 мм/с. Тўфонли реакторларни тўлдириш учун туташув қоришмалар сифатида туфонли реакторларда мармар кукуни ва қумга айланувчи майдаланган оҳак тошлар янчилган кальций карбонатларни қўллаш лозим. Туташув қоришмалари доналарининг йириклиги 0,2-0,3 мм, уларнинг миқдори 1 м3 тўфонли реактор ҳажмига 10 кг бўлиши керак. Туташув қоришмалари тўфонли реактордан ҳар қайси чиқишидан сўнг тўлдириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОҳакни реакторнинг пастки қисмига киритиш лозим, тўфонли реактордан чиқариб олинаётган кукунлар куйдирилиб, оҳак реагентини ҳосил килади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОҳаклашда сув сифатининг кўрсаткичлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI1-жадвал | |||||
Са2+ / 20 ва Щ нисбати | Жк : (Жк + Жик) нисбати | Туз миқдори, мг/л | Ҳарорати, °С | Юмшатилган сув сифати кўрсаткичлари | |
Щост, мг-экв/л | рН | ||||
10 — 14 | 0,4 | 10,2 | |||
Са2+ /20>Щ | 0,5 | 200 | 17 — 22 | 0,4 | 10,1 |
25 — 30 | 0,4 | 10,0 | |||
10 — 14 | 0,7 | 10,3 | |||
Са2+ /20>Щ | 0,7 | 800 | 17 — 22 | 0,6 | 10,2 |
25 — 30 | 0,5 | 10,1 | |||
10 — 14 | 0,8 | 10,4 | |||
Са2+ /20=Щ | 0,7 | 200 | 17 — 22 | 0,8 | 10,4 |
25 — 30 | 0,7 | 10,3 | |||
10 — 14 | 1,3 | 10,8 | |||
Са2+ /20<Щ | 0,9 | 800 | 17 — 22 | 1,3 | 10,7 |
25 — 30 | 1,2 | 10,6 | |||
10 — 14 | 1,6 — 1,9 | 10,8 | |||
Са2+ /20<Щ | 1,0 | 1000 | 17 — 22 | 1,6 — 1,9 | 10,7 |
25 — 30 | 1,6 — 1,9 | 10,6 | |||
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОҳакни реакторнинг пастки қисмига киритиш лозим, тўфонли реактордан чиқариб олинаётган кукунлар куйдирилиб, оҳак реагентини ҳосил килади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI15. Сувни тиндириш учун рангсизлантиргичлардан фойдаланишда муаллақ чўкиндилар қатламида сув ҳаракатининг тезлигини 1,3 — 1,6 мм/с қабул қилиш лозим, рангсизлантиргандан сўнг сув таркибида муаллақ чўкиндилар 15 мг/л дан ортиқ бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСувни перманганат оксидлавчиси 5 мг 02/л дан ортиқ бўлгандаги юмшатишни сувни дастлабки оқимини 2 қисмга 3:2 нисбатда бўлишни, кичик қисмини тиндиргичдан синашга олинадиган нуқтани учинчи босқичида киритиш билан кўриб чиқиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI16. Рангсизлантиргичлардан ёки тўфонли реакторлардан ўтган сувни тиндириш учун фильтрларни доналар йириклиги 0,5 — 1,25 мм ва бир жинслимаслик коэффициенти 2 — 2,2 бўлган қум ёки майдаланган антрацитлар билан тўлдириш жоиздир. Тўлдириш қатлами баландлиги 0,8 — 1,0 м. Фильтрлаш тезлиги — 6 м/с гача.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИкки қатламли фильтрларни қўллаш рухсат этилади. Фильтрларнинг юқори қисмларини ювиш учун тегишли қурилмалар билан жиҳозлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСувни юмшатишнинг натрий-катионитли усули
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI17. Натрий-катионитли усул ерости сувлари ва юза манбалари сувларининг лойқалиги 8 мг/л дан ҳамда тиниқлиги 30° дан ортиқ бўлмаган сувларни юмшатиш учун қўлланилади. Натрий-катионлашда сувнинг ишқорийлиги ўзгармайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI18. Бир босқичли натрий-катионлашда сувнинг умумий қаттиқлиги 0,05 — 0,1 мг-экв/л гача, икки босқичли катионлашда эса — 0,01 мг-экв/л гача пасайтирилиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI19. Биринчи босқич фильтрлардаги катионит ҳажмини қуйидаги формула бўйича аниқлаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда, qy — юмшатилган сувнинг сарфи, м3/с;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЖо.исх — дастлабки сувнинг умумий қаттиқлиги, г-экв/куб. м;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— Nа-катионлашда катионитнинг ишчи алмашув ҳажми, г-экв/куб. м;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпр — ҳар бир фильтрнинг бир сутка давомидаги регенерациялари (қайта тикланиши) сони, биттадан учтагача бўлган доираларда қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI20. Натрий-катионлашда катионитнинг ишчи алмашув ҳажмини қуйидаги формулага мувофиқ аниқлаш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда, αNa — натрий-катионит регенерациясининг самарадорлиги коэффициенти, катионитнинг нотўлиқ регенерациясини ҳисобга олади ва I2-жадвал бўйича қабул қилинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишβNa — катионитнинг Са2+ ва Mg2+ бўйича алмашув ҳажми Na+ катионитлари қисман тутилиб қолиши натижасида пасайишини ҳисобга олувчи коэффициент, I3-жадвал бўйича қабул қилинади, ва унда CNa — дастлабки сувда натрий миқдори, г-экв/м3 CNa = (Na+ / 23);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕполн — катионитнинг тўлиқ алмашув ҳажми, г-экв/куб. м, заводнинг паспорт маълумотлари бўйича аниқланади. Бундай маълумотлар мавжуд бўлмаганда қуйидагича қабул қилиш керак: сульфокўмир учун йириклиги 0,5 — 1,1 мм — 500 г-экв/м3 катионит учун КУ-2-8 йириклиги 0,8 — 1,2 мм — 1500 — 1700 г-экв/м3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишgуд — катионитни ювиш учун сувнинг солиштирма сарфи, м3, 1 м3 катионит учун, сульфокўмир учун қуйидагича қабул қилинади — 4 ва КУ-2-8-6 учун.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI2-жадвал | |||||
Катионитни қайта тиклашда ош тузининг солиштирма сарфи, г г-экв ишчи алмашув сиғимига | 100 | 150 | 200 | 250 | 300 |
αNа катионитнинг қайта тикланиш коэффициенти | 0,62 | 0,74 | 0,81 | 0,86 | 0,9 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI3-жадвал | |||||||
CNa -------------- Жо.исх | 0,01 | 0,05 | 0,1 | 0,5 | 1 | 5 | 10 |
/JNa | 0,93 | 0,88 | 0,83 | 0,7 | 0,65 | 0,54 | 0,5 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI21. Биринчи босқич катионит фильтрларининг майдонини Fқ м2 қуйидаги формула бўйича аниқлаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишFк = Wк / Нк,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда Нк — босимсиз фильтрдаги катионит қатламининг баландлиги, 2 дан 2,5 м гача қабул қилинади (тўлдиришнинг катта баландлигини сув қаттиқлиги 10 г-экв/м3 дан ортиқ бўлганда қабул қилиш лозим); намунали босимли фильтрда — 1,8 — 2 м қилиб қабул қилинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишWк — (10) формула бўйича аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБиринчи босқич катионитли фильтрлар сонини қуйидагича қабул қилиш керак: ишчи фильтрлар сони — камида иккита, захирадаги фильтрлар сони — битта.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI22. Сувни катиони орқали фильтрлаш тезлиги биринчи босқичли босимли фильтрлар учун меъёрий тартибда сувнинг умумий қаттиқлигида қуйидагича бўлади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5 г-экв/м3 гача — 25 м/с,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5 — 10 г-экв/м3 — 15 м/с,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10 — 15 г-экв/м3 — 10 м/с.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Фильтрлар қайта тиклаш ёки таъмирлаш учун ўчирилганда, фильтрлаш тезлигини, юқорида айтиб ўтилганларга нисбатан, 10 м/с га қисқа муддатга ошириш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI23. Босимли катионитли фильтрларда сув фильтрланишида босим йўқотишни фильтр коммуникацияларида, зовурларда ва катионитда йўқолувчи босимлар йиғиндиси сифатида аниқлаш лозим. Фильтрда босим йўқотиш I4-жадвал бўйича қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI4-жадвал | |||||
Катионит қатламининг баландлиги, м, йириклиги 0,5 — 1,1 мм ёки 0,8 — 1,2 мм | Босимли катионитли фильтрда босим йўқотилиши, м, фильтрлаш тезлиги қуйидагича бўлганда, м/с | ||||
5 | 10 | 15 | 20 | 25 | |
2 | 4 | 5 | 5,5 | 6 | 7 |
2,5 | 4,5 | 5,5 | 6 | 6,5 | 7,5 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI24. Очиқ катионитли фильтрларда катионит устидаги сув қатламини 2,5 — 3,0 м ва фильтрлаш тезлигини 15 м/соат гача қилиб қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI25. Юмшатишда сув узатиш тезлигини доналар йириклиги 0,5 — 1,1 мм лигида 4 л/(с.м2) ва доналар йириклиги 0,8 — 1,2 мм лигида 5 л/(с.м2) қабул қилиш лозим. Юмшатиш давомийлиги 20 — 30 дақиқа. Катионитни юмшатиш учун сув узатишни 6.117-бандига мувофиқ назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI26. Натрий-катионит тўлдиргичли фильтрларни қайта тиклашни техник ош тузи билан кўриб чиқиш жоиз. Ош тузининг сарфи Ст, кг, биринчи босқичли фильтрни бир марта қайта тиклаш учун қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда, ƒк — бир фильтрнинг майдони, м2;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНк — фильтрдаги катионит қатламининг баландлиги, м;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— катионитнинг ишчи алмашув сиғими, г-экв/м3, I20-бандга мувофик қабул килинади;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишас — катионитнинг 1 г-экв ишчи алмашув сиғимига тузнинг солиштирма сарфи, дастлабки ҳисоб-китоблар учун 120 — 150 г/г-экв қийматида қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI1-расмда тузнинг турли солиштирма сарфларида юмшатилган сувнинг қаттиқлиги келтирилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI1-расм. Бир босқичли натрий-катионлаш билан юмшатилган сувнинг қолдиқ қаттиқлигини аниқлаш жадвали.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБиринчи босқич фильтрлари учун қайта тиклаш эритмасининг тўйинганлигини 5 — 8% миқдорда қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБиринчи босқичли фильтрлар катионити орқали қайта тиклаш эритмасининг фильтрлаш тезлигини 3-4 м/с; катионитни ювиш учун дастлабки сувни фильтрлаш тезлигини — 6 — 8 м/с қилиб қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI27. Иккинчи босқич натрий-катионитли фильтрларни 25 ва 26-бандларга мувофиқ ҳисоблаш лозим, бунда катионит қатлами баландлигини — 1,5 м; фильтрлаш тезлигини — 40 м/с дан ортиқ бўлмаган; иккинчи босқичли фильтрларда катионитни қайта тиклаш учун тузнинг солиштирма сарфи 300 — 400 г/г-экв катионлардаги тутилиш қаттиқлиги; қайта тикланувчи эритмалар қуюқлигини 8 — 12% қабул қилиш лозимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИккинчи боскичли фильтрларда босим йўқотишни 13 — 15 м қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИккинчи босқичли фильтрларда катионитларни ювишни биринчи босқичдаги фильтрловчилар билан олиб боришни кўриб чиқиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИккинчи босқичли сизгичларнинг ҳисоб-китобида уларга тушадиган сувнинг умумий қаттиқлигини 0,1 мг-экв/л, катионитни ювиш ишчи сиғимини йириклиги 0,5 — 1,1 мм — 250 — 300 г-экв/м3; КУ-2-8 катионити учун — 500 — 600 г-экв/м3 қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI28. Асослаб берилган ҳолларда юқори маъданли сувни юмшатиш учун оқимга қарши ёки босқичли-оқимга қарши катионитлаш тарзидан фойдаланиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI29. Маъданли оқава сувларни чиқариб ташлаш ман этилганда, уни қайта ишлаш ва қайта тикланадиган эритмаларни қайта ишлашда ундан такроран фойдаланишни кўриб чиқиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУшбу мақсадда энг кўп маъданли оқава сув қисмини йиғиш, уларни оҳак-содали юмшатиш, ҳосил бўлган эритмадан кейинчалик фильтрларни қайта тиклаш учун ишлатишни назарда тутиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОҳак ва содаларни қўллаш имкони бўлмаса, маъданли тулар ва ош тузи сарфини қисқартириш учун энг кўп маъданли қайта тикланувчи сувларни икки қисмга бўлиш лозим, биринчиси чиқариб ташланувчи, иккинчиси эса фильтрларни дастлабки қайта тиклаш учун фойдаланилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСувни юмшатишнинг водород-натрий-катионитли усули
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI30. Водород-натрий-катионитли усулни сувдан қаттиқлик катионларини (кальций ва магний) йўқотиш ҳамда бир вақтнинг ўзида сувнинг ишқорийлигини пасайтирйш учун қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБу усулни лойқалиги 8 мг/л дан ортиқ бўлмаган ва тиниқлиги 30° дан ортиқ бўлмаган ерости сувлари ҳамда юза манбалари сувларини қайта ишлаш учун қўллаш лозим. Сувни юмшатишни қуйидаги тарзлар бўйича қабул қилиш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқолдиқ ишқорийлиги 0,4 г-экв/м3 бўлган умумий қаттиқлиги 0,1 г-экв/м3 бўлган сизувчи ҳосил қилувчи мувозий водород-натрийкатионлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишизчил водород-натрий «очиққан» ли катионлаши водород-катионли сизгичларни қайта тиклашдир; бунда сизувчининг умуадий қаттиқлиги 0,01 г-экв/м3, ишқорийлиги 0,7 г-экв/м3 ташкил этади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш«очиққан» водород-катионлаш изчил қайта тиклаш ўзи қайта тикланувчан катионли буферли фильтрлар орқали фильтрланиши, бунда фильтрнинг умумий қаттиқлиги дастлабки сувнинг карбонатсиз қаттиқлигидан 0,7 — 1,5 г-экв/м3 юқори бўлади, фильтрнинг ишқорийлиги 0,7 — 1,5 г-экв/м3. Қолдиқ қаттиқликларни, ишқорийликни ва рН ни маълум доирада тутиб туриш талаб этилмаса, катионит буферли фильтрларни инобатга олмаслик рухсат этилади. Буферли фильтрларни қайта тиклашни техник ош тузлари эритмалари билан олиб бориш имкониятларини назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI31. Водород-катионли ва натрий-катионли фильтрларга узатиладиган сув сарфлари нисбати сувнинг мувозий равишда водород-натрий-катионлаш билан юмшатишда қуйидаги формула бўйича аниқлаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишводород-катионли фильтрларга узатиладиган сув сарфи, м3/соат,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишнатрий-катионитли фильтрларга узатиладиган сув сарфи, 
, м3/соат,
, м3/соат,Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда, qпол водород-натрий-катионитли қурилманинг фойдали унумдорлиги, м3/соат;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ва 
— тегишлигича, водород-катионитли ва натрий-катионитли фильтрларнинг фойдали унумдорлиги, м3/соат;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЩ0 — дастлабки сувнинг ишқорийлиги, г-экв/ м3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЩу — юмшатилган сувнинг талаб этиладиган ишқорийлиги, г-экв/м3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишА — юмшатилган сувда кучли кислоталар (сульфатлар, хлоридлар, нитратлар ва ш.у.) анионларининг жами миқдори, г-экв/м3.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: 1. Водород-катионли фильтрлар натрий-катионли сифатида ҳам ишлатилиши мумкин, шунинг учун водород-катионли фильтрлар техник ош тузи эритмалари билан икки-уч қайта тикланиши имкониятларини кўриб чиқиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. қувур ўтказгичлар ва фильтрларни ҳисоб-китобни водород-катионли фильтрлардаги каттароқ кучларда, сувнинг каттарок ишқорийлиги (Щ) ва улар таркибида кичикроқ кучли кислоталар анионлари (А); натрий-катионли фильтрларда; сувнинг кичикроқ ишқорийлиги ва ундаги каттароқ кучли кислоталар анионлари тартибида олиб бориш лозимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI32. Водород-катионитли фильтрларда катионит ҳажмини WNa, м3 қуйидаги формула бўйича аниқлаш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНатрий-катионитли фильтрларда катионит ҳажмини WNa, м3, қуйидаги формула бўйича аниқлаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда Ж0 — юмшатилган сувнинг умумий қаттиқлиги, г-экв/ м3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпр — ҳар бир фильтрнинг бир суткадаги қайта тикланиши сони, 19 бандга мувофиқ қабул қилинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— водород-катионитнинг ишчи алмашув сиғими, г-экв/ м3;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— натрий-катионитнинг ишчи алмашув сиғими, г-экв/ м3;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишCNa — натрийнинг сувдаги концентрацияси, г-экв/ м3, 120-банд бўйича аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI33. Водород-катионитнинг ишчи алмашув сиғимини 
, г-экв/ м3, қуйидаги формула бўйича аниқлаш керак:
, г-экв/ м3, қуйидаги формула бўйича аниқлаш керак:Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда αH водород-катионитни қайта тиклаш самарадорлиги коэффициенти, 5-жадвал бўйича қабул қилинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСк — сувда кальций, магний, натрий ва калий катионларининг умумий миқдори, г-экв/м3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqуд — қайта тиклашдан кейин катионитни ювиш учун сувнинг солиштирма сарфи, 1 м3 катионитга 4-5 м3 сув тўғри келадиган қилиб қабул қилинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕполн — нейтрал муҳитда катионитнинг паспорт бўйича тўлиқ алмашув сиғими, г-экв/м3.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишПаспорт маълумотлари Еполн мавжуд бўлмаганда, 20-банд бўйича қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI5-жадвал | ||||
Ишчи алмашув сиғимдаги катионитни қайта тиклаш учун олтигугурт кислотасининг солиштирма сарфи, г/г-экв | 50 | 100 | 150 | 200 |
Водород-катионитини қайта тиклаш самарадорлиги коэффициенти, αн | 0,68 | 0,85 | 0,91 | 0,92 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI34. Водород-катионитли ва натрий-катионитли фильтрлар майдонини
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишFн, м2, ва FNa, м2, қуйидаги формула бўйича аниқлаш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда Нк — фильтрда катионит қатламининг баландлиги, м, 21-банд бўйича қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВодород-катионитли фильтрларда босим йўқолиши, юмшатиш жадаллиги ва фильтрлаш тезлигини 123 — 125-бандларига мувофиқ қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI35. Водород-катионли ва натрий-катнонли ишчи фильтрлар сутка давомида ишлайдиган шароитда иккитадан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЗахирадаги водород-катионли сизгичлар сонини ишчи фильтрлар олтитагача бўлганда битта; ундан ортиқ бўлганда — иккита қабул қилиш лозим. Натрий-катионли фильтрларнинг захиралари ўрнатилмайди, бироқ водород-катионли фильтрлар захираларидан натрий-катионли сифатида фойдаланиш имконнятларини 31-банднинг эслатмасига мувофиқ кўриб чиқиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI36. Водород-катионитли фильтрларни қайта тиклашни 1 — 1,5% ли олтингугурт кислотаси эритмаси билан олиб бориш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОлтингугурт кислотасини кўрсатилган қуюқликкача сувда фильтрдан олдин эжекторларда аралаштириш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚайта тикловчи олтингугурт кислотаси эритмасининг катионит қатламидан ўтказиш тезлиги 10 м/соатдан кам бўлмаслиги, изчил юмшатилмаган сувни катионит орқали юқоридан пастга м/соат тезлик билан ўтказиб ювилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЮвишга тушадиган сув фильтрловчиларнинг кислоталилиги сувда сульфатлар ва хлоридлар қуюқлиги йиғиндисига тенг бўлганда ювиш тугатилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЮвилган сув ҳажмининг биринчи ярмини тўплагич ва шунга ўхшашларда аралаштирмайдиган қилиш учун, иккинчи ярмини — катионитни юмшатиш учун идишларга йуналтирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Асослаб берилганда водород-катионитли фильтрларни қайта тиклаш учун хлорид ва олтингугурт кислотасидан фойдаланиш рухсат этилади (КУ-2 учун).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI37. Водород-катионитли фильтрни бир марта қайта тиклаш учун 100% ли Рн кислотасининг сарфини қуйидаги формула бўйича аниқлаш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда αн — катионитни қайта тиклаш учун кислотанинг солиштирма сарфи, г/г-экв, фильтратнинг талаб этиладиган қаттиқлигига қараб, 12-расм бўйича аникланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12-расм. Водород-катионлаш йўли билан юмшатилган сувнинг умумий қаттиқлигини аниқлаш учун жадвал.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI38. Қуюқ олтингугурт кислотаси ўлчагичи ва аралаштирилган кислота эритмаси идишлари ҳажмини (агар уларни аралаштириш фильтрдан олдин бажарилмаса) ишчи водород-катионитли фильтрлар сони тўрттагача бўлганда, битта фильтрни қайта тиклаш ҳамда тўрттадан ортиқ бўлганда иккита фильтрни қайта тиклаш шартларига кўра аниқлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI39. Кислоталарни меъёрлаш ва транспортировкалаш учун аппаратлар ҳамда қувур ўтказгичларни кислоталар билан ишлашда хавфсизлик техникаси қоидаларига амал қилган ҳолда лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI40. Водород-катионланган сувдан ёки водород ва натрий-катионланган сувдан углерод икки оксидини йўқотишни кислотага чидамли 25 х 25 х 4 мм ўлчамли сопол ўрнатмалари ёки чорқирра ғўладан ёғоч хордали ўрнатмалари бўлган катронлатгичларда эътиборга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚатронлатгичлар кўндаланг кесим юзасини сопол ўрнатмасида суғориш зичлиги 1 м2 қатронлатгич юзасига 60 м3/с, ёғоч хордали ўрнатмада — 40 м3/ч га кўра аниқлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚатронлатгичдаги вентилятор 1 м3 сувга 15 м3 ҳаво узатишни таъминлаши керак. Вентилятор тарқатувчи босимни аниқлаш сопол ўрнатма қаршилиги — 1 м ўрнатма қатлам баландлигига 30 мм сув устунига тенг қабул қилинувчи, ёғоч хордали ўрнатма 10 мм сув устуни қаршилигини инобатга олган ҳолда олиб бориш зарур. Бошқа қаршиликларни 30 — 40 мм сув устунига тенг қабул қилиш лозим. Катионланган сувнинг углерод икки оксидини камайтириш учун зарурий ўрнатма қатлами баландлигини қатронлатгичга узатилувчн эркин углерод икки оксиди (СО2) г/м3, таркибига кўра I6-жадвал бўйича аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(21)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш(СО2)св — дастлабки сувдаги эркин углерод икки оксиди, г/м3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЩо — дастлабки сув ишқорийлиги, г-экв/м3.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI6-жадвал | ||
Дегазаторга узатиладиган сувда (СО2) миқдори, г/м3 | Дегазаторда ўрнатма қатламининг баландлиги, м | |
кислотага чидамли сополли | ёғочли хордали | |
50 | 3 | 4 |
100 | 4 | 5,2 |
150 | 4,7 | 6 |
200 | 5,1 | 6,5 |
250 | 5,5 | 6,8 |
300 | 5,7 | 7 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI41. «Очиққан» водород-катионли фильтрларни қайта тиклаш изчил водород-натрий-катионлаш билан сувни юмшатиш учун конструкцияларни лойиҳалашда қуйидагиларни қабул қилиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) водород-катионли фильтрларнинг фильтрлагичлар қаттиқлиги Жсн, г-экв/м3, қуйидаги формула бўйича аниқлаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишж; = (СI-) + (So2-4) + Щост – (Na+),
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда, (СI-) ва (So2-4) — юмшатилган сувда хлоридлар ва сульфатлар миқдори, г-экв/м3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЩост — водород-катионитли фильтрлар фильтратининг қолдиқ ишқорийлиги, 0,7 — 1,5 г-экв/м3 га тенг;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш(Na+) — содержание натрия в умягченной воде, г-экв/куб. м;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) водород-катионитли фильтрларни «очиққан» қайта тиклашга кислотанинг сарфи — сувдан чиқариб ташланган карбонатли қаттиқликнинг 1 г-экв га 50 г;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишв) «очиққан» қайта тиклашда катионитларнинг НСО3 иони бўйича «шартли» алмашув сиғимини (фильтратнинг ишқорийлиги кўтарила бошлаган дамгача) сульфокўмир СК-1 учун — 250 — 300 г-экв/м3, катионит КБ-4 учун — 500 — 600 г-экв/м3, импорт синтетик смолалар (мум) учун — 1400 г-экв/м3 қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI42. Натрий-катионитли фильтрларга нордон сув тушишининг олдини олиш учун водород-натрий-катионлашнинг изчил конструкциялари, водородкатионли фильтрларни кислотанинг ортиқча меъёри билан қайта тиклаш ҳолларида водород-катионли фильтрларга дегазаторлардан аввал тиндирилган юмшатилмаган сувни фильтрлагичларга узатишни кўриб чиқиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI43. Нордон сув ёки фильтрлагичларга тегувчи аппаратлар, қувур ўтказгичлар ва ўзаклар емирилишдан муҳофазаланган ёки емирилишга қарши материаллардан тайёрланган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI44. Параллель равишда водород-натрий-катионлашда ионли фильтрларни асослаб берилган ҳолларда оқимга қарши қайта тиклаш ёки босқичли оқимга қарши ионлаш схемаси бўйича назарда тутиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI45. Н-катионли фильтрларда қайта тикланган оқова сувларни оҳақ кальций карбонати ёки бошқа ишқорнй реагентлар билан аралашмайдиган қилиб қайта ишлаб, сўнгра тўплагич ёки маиший ёки бўлмаса ишлаб чиқариш канализациясига чиқариб ташлаш лозимдир. Н-катионли фильтрларда қайта тикланган оқова сувлар «очиққан» қайта тиклашда аралашмайдиган таьсирга эга бўлган, шунинг учун аралашмайдиган қилиш учун қайта ишлаш талаб этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАтроф-муҳитга маъданли тузли чиқиндиларни чиқариб ташлаш чегараланган ҳолларда оқова сувларнинг маъданли қисмини водород катионли фильтрларда оҳак билан магний гидра оксидини ажратиш учун ва сульфат кальцийнинг гипсини қаттиқлаш учун қайта тиклаш эритмаларини тайёрлаш учун рангсизлантирилган сувдан фойдаланиб, унга ишлов беришни назарда тутиш лозим
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИЛОВА J
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТавсиявий
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСУВНП ЧУЧУКЛАНТИРИШ ВА ТУЗСИЗЛАНТИРИШ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИонли алмашув
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишJ1. Ионитли фильтрларга узатиладиган сув таркибида: муаллақ моддалар — 8 мг/л, тиниқлиги 30°, перманганат оксидловчи — 7 мг O/л дан ортиқ бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУшбу талабларга жавоб бермайдиган сувларга дастлаб ишлов берилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишJ2. Ион алмашуви билан бир босқичли схема бўйича сувни тузсизлантиришни дегазаторларда сувдан углерод икки оксидини изчиллик билан йўқотиш, водород-катионит орқали изчил фильтрлашни кўриб чиқиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБир босқичли тарз бўйича қайта ишланган сув таркибидаги туз 20 мг/л дан ортиқ бўлмаслиги керак (солиштирма электр ўтказувчанлик 35 — 45 мкОм/см) бунда кремний таркиби пасаймайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишJ3. Икки босқичли схемада сувни тузсизлантиришда қуйидагиларни инобатга олиш лозим: водород-катионитли фильтрлар биринчи босқичи; анионитли фильтрлар биринчи босқичи; кучсиз асосли анионит билан тўлдириш; водород-катионитли фильтрлар иккинчи босқичлар иккинчи босқичи; углерод икки оксидини йўқотиш учун дегазаторлар; анионитли фильтрлар иккинчи босқичи; кремний кислотасини йўқотиш учун кучли асосли анионитли тўлдиргичлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИкки боскичли схема бўйича қайта ишланган сув таркибидаги туз 0,5 мг/л дан ортиқ бўлмаслиги (солиштирма электр ўтказувчанлиги 1,6 — 1,8 мк Ом/см) ва кремний кислотаси 0,1 мг/л дан ортиқ бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишJ4. Уч босқичли тарзда сувни тузсизлантиришда 13-банд бўйича схемага қўшимча сифатида учинчи босқич фильтрларни юқори кислотали катионит ва юқори асосли анионитдан (ФСД) ташкил топган аралаш тўлдиргичлар билан назарга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУч босқичли схема бўйича қайта ишланган сув таркибидаги туз 0,1 мг/л дан ошмаслиги (солиштирма электр ўтказувчанлиги — 0,3 — 0,4 мк Ом/см) ва кремний кислотаси 0,02 мг/л дан ортиқ бўлмаслиги керак. Таркибида туз янада кам бўлган сув олиш зарурати бўлса, икки ва уч босқичли схемалардан фойдаланиш лозимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишJ5. Водород-катионитли фильтрлар биринчи босқичини I-илованинг I32, I33-бандлари кўрсатмаларига мувофиқ, дегазаторларни I-илованинг I40-банди кўрсатмаларига биноан ҳисоблаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАсослаб берилган ҳолларда, водород-катионитли фильтрлар биринчи босқичини оқимга қарши қайта тиклаш ёки босқичли-оқимга қарши ионлаш схемаси бўйича назарда тутиш лозимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишJ6. Водород-катионитли фильтрларнинг иккинчи босқичи учун: фильтрлаш тезлигини 50 м/с гача; катионит қатлами баландлигини — 1,5 м; 100% ли олтингугурт кислотасининг солиштирма сарфи 1 г-экв сингдирилган катионга 100 г; кўмир сульфатининг сингдириш сиғими — 200 г-экв/м3; КУ-2 катионити — 400 — 500 г-экв/м3; қайта тикланишдан сўнгги катионитни ювиш учун сув сарфи 1 м3 катионитга 10 м3 қабул қилиш лозим. Ювишни биринчи босқичли анионит фильтрларидан ўтган сув билан бажариш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИккинчи босқичли катионитли фильтрларни ювиш учун сувни биринчи босқичли водород-катионит фильтрларини юмшатиш учун ишлатиш ва улар учун қайта тиклаш эритмасини тайёрлаш лозим. Водород-катионитли фильтрларни иккинчи босқичини қайта тиклаш ва ювиш давомийлигини 2,5 — 3 соат қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишJ7. Биринчи босқичли анионит фильтрларнинг фильтрлаш майдонини F1, м2, қуйидаги формула бўйича аниқлаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишF1 = Q1 / пр Т1 v1
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда Q1 — биринчи босқич анионитли фильтрлар унумдорлиги, шу жумладан қурилманинг кейинги босқичларининг ўз эҳтиёжлари учун сув сарфини ҳисобга олган ҳолда, м3/сут.;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпр — бир суткада биринчи босқич анионитли фильтрларнинг қайта тикланиш сони, 1-2 қийматида қабул қилинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишv1 — фильтрлаш тезлиги, м/с, камида 4 ва кўпи билан 30 қийматида қабул қилинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТ1 — қайта тиклашлар оралиғида ҳар бир фильтр ишлашининг давомийлиги, с., қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТ1 = 24 / пр – τр,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда τр — фильтрларни қайта тиклаш бўйича барча операцияларнинг умумий давомийлиги, 5 соат қийматида қабул қилинади (юмшатиш — 0,25 сек, қайта тиклаш — 1,5 сек, анионитни ювиш — 3 — 3,25 сек).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФильтрда W1 анионит ҳажмини қуйидаги формула бўйича аниқлаш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишW1 = Q1Co / npEp,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда, Со — дастлабки сувда сульфат, хлорид ва нитрат ионларининг жами миқдори, мг-экв/л;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕр — кўрсатилган кучли кислоталар анионлари бўйича анионитнинг ишчи алмашув сиғими, г-экв, 1 м3 анионит учун, паспорт маълумотлари бўйича қабул қилинади; АН-31 ва АВ-17 анионитлар учун бундай маълумотлар мавжуд бўлмаганда 600 — 700 г-экв/м3 қийматида қабул қилишга рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишJ8. Биринчи босқичли анионитли фильтрларни қайта тиклашни 4% ли кальцийланган сода эритмаси билан олиб бориш лозим, соданинг солиштирма сарфини 1 г-экв сингдирилган анионга 100 г Na2CО3 қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИккинчи босқичли анионитли фильтрлар конструкцияларида кучли асосли анионитлар билан тўлдирилганлиги биринчи босқичли анионитли фильтрларда ишлатилган ўювчи натра эритмасидан сўнг иккинчи босқичли анионитли фильтрларни қайта тиклаш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚайта тикловчи сода ва ўювчи натра эритмаларини водородкатионланган сувда тайёрлаш лозим. Қайта тиклашдан сўнг биринчи босқичли анионит фильтрларини ювишни водород-катионланган сувни 1 м3 анионитга 10 м3 сув сарфи билан амалга ошириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишJ9. Иккинчи босқичли анионитли фильтрларни тўлдиришни кучли асосли анионитлар 1,5 м қатлам баландлиги билан, фильтрлаш тезлиги 15 — 25 м/соат қабул қилиб назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКучли асосли анионит кремний сиғимини ҳужжатий маьлумотлар, улар бўлмаганда эса I1-жадвал бўйича қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИккинчи босқичли юқори асосли анионитли фильтрларда қайта тиклашни 4% ли ўювчи натра эритмаси билан олиб бориш лозим. 100% ли ўювчи натранинг солиштирма сарфи 1 м3 анионитга 120 — 140 кг қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишJ1-жадвал | ||||
Кучли асосли анионит | SiO2-3 фильтрда аноитли «сакраш»гача сарфланишида, мг/л, кремний сиғими, г-экв/м3 | Фильтратда, мг/л, SiO2-3 минимал қолдиқ миқдори | ||
0,1 | 0,5 | 1 | ||
АВ-17 | 420 | 530 | 560 | 0,05 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишJ10. ФСД фильтрлари учун: фильтрлаш тезлигини 40 — 50 м/соат, катионит ва анионит қатламлари баландлиги ҳар бири 0,6 м қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФильтрлар сони учтадан кам бўлмаслиги керак улардан иккитаси ишчи, учинчиси қайта тиклашга ёки захирага. ФСД фильтрларини қайта тиклашни 1 м3 ион аралашмаларига 10 — 12 минг м3 сувнинг тўлдиргичлар орқали фильтрлагандан сўнг назарда тутиш лозимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1 м3 катионит қайта тиклашга 100% ли олтингугурт кислотаси сарфи 70 кг, 1 м3 анионитга 100% ли ўювчи натра 100 кг қабул қилиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишJ11. Сувни ион алмаштиришли тузсизлантириш конструкциялари таркибида нордон ва ишқорий оқава сувларни ўзаро аралашмайдиган қилиш, зарур бўлганда уларни оҳак билан қўшимча нейтрализация қилишни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда иккитадан кам бўлмаган ҳар бирининг сиғими суткали оқова сув миқдорига тенг бўлган нейтрализация идишларни назарда тутиш лозим. Ионитларни юмшатиш ва ювишга ишлатилган сувни такроран ишлатишни назарда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИонитли фильтрларни қайта тиклашдан нейтрализацияланган оқова сувларини, маҳаллий шароитларга қараб, маиший ёки ишлаб чиқариш канализациясига йўналтириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭлектродиализ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишJ12. Электродиализ усулини хўжалик-ичимлик мақсадлари учун сувларни чучуклатиш учун қандай қўлланилса, шундай сувни 15 — 20 мг/л гача тузсизлантириш учун ҳам қўллаш лозимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИқтисодий жиҳатдан мувофиқ асосларга мувофиқ электродиализ таркибидаги туз миқдорини 15000 мг/л гача бўлган сувларни чучуклатиш учун қўллаш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишJ13. Электродиализ конструкцияларига узатилаётган сув қуйидаги талабларга жавоб беришн керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштаркибидаги муаллақ моддалар — 1,5 мг/л дан ортиқ;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишранглилиги — 20° дан ортиқ бўлмаслиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишперманганат оксидланганлиги — 5 мг O/л дан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштемир (умумий) — 0,05 мг/л дан ортиқ эмас;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмарганец — 0,05 мг/л дан ортиқ эмас.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишJ14. Ичимлик суви мақсадида дастлабки сувни электродиализ чучуклатиш учун сув таркибидаги боратлар (ВО2 бўйича ҳисоблаганда) 3 мг/л дан ортиқ бўлмаслиги, бром 0,4 мг/л дан ошмаслиги керак чучуклаштирилган сув ошмаслига лозим, чучуклаштирилган сув эса истеъмолчига узатишидан олдин қўшимча қайинли жадал кўмир орқали фильтрланиши ва зарарсизлантирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУшбу талабларга жавоб бермайдиган сувларга дастлаб ишлов берилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДастлабки сувни умумий қаттиқлиги 20 мг-экв/л дан ортиқлигида уни олдиндан юмшатиш зарурати асосланган бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишJ15. Сувга электродиализли ишлов беришнинг асосий схемалари:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишайланма (миқдорий) схема қуввати 400 м3 сут гача;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўғри оқимли, қувватлари ўртача ва юқори бўлган схема. Айрим ҳолларда диализат ва намакопларнинг қисман қайта айланма схемаларидан фойдаланилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишJ16. Саноат электродиализлари конструкциялари учун кўп босқичли тўғри оқимли схемаларидан фойдаланиш лозим, қаерда дастлабки сув таркибидаги тузларни зарурий миқдоригача пасайишини изчил ишловчи электродиализ аппаратлари қурилмалари орқали эришилади (чучуклатиш босқичлари ).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишJ17. Электродиализ аппаратлари турини танлаш тайёрловчи корхонанинг ҳужжатий маълумотлари бўйича, шунингдек электродиализлагичларни ишлаб чиқувчилар тавсиялари бўйича олиб бориш лозим. Бунда қайта ишланган сув сарфи ва дастлабки сув таркибидаги тузларга боғлиқ равишда чучуклатиш босқичлари сони, ҳар босқичидаги параллель аппаратлар сони, қайта айланма такрорийлиги ва чучуклантирилаётган намокоп сарфи, шунингдек токни тўғрилашни танлаш учун барча босқичлар аппаратларидаги ток қуввати ва кучи аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭлектродиализ аппаратларида босим йўқотиш уларнинг ҳужжатий маълумотлари бўйича ёки ишлаб чиқувчиларнинг тавсияларига кўра диализатларни ҳамда намокопларни узатувчи ва четлатувчи қувур ўтказгичларда эса уларнинг гидравлик ҳисоб-китоблари бўйича аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишJ18. Тўғри оқимли конструкцияларнинг чучуклатиш босқичлари сони z қуйидагича ҳисобланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСисх — дастлабки сувда туз миқдори, мг-экв/л;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСоп — чучуклаштирилган сувда туз миқдори, мг-экв/л;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишαс — чучуклаштиришнинг ҳар бир босқичида диализатда туз миқдорини энг охирги рухсат этилган даражагача пасайтириш коэффициенти, қуйидаги қийматда қабул қилинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишαс = (100 — Sc) / 100 ,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда Sc — чучуклантирилувчи сувни бир марта аппарат орқали ўтишида туз едирилиши, ҳужжатий маълумотлар бўйича қабул қилунувчи, %.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар z каср сон чиқса, уни катта томонга бутун сонгача яхлитлаб олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишJ19. Электродиализ конструкцияларининг талаб этилган, қуввати параллель ишлаётган электродиализатор тармоқлари сони билан таъминланади (п):
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишn = Qтр / Qэда,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда, Qmp — электродиализ қурилмасининг унумдорлиги, ўз эҳтиёжларини ҳисобга олган ҳолда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQэда — бир электродиализаторнинг унумдорлиги (ўтказувчанлик қобилияти) (электродиализаторнинг паспорт маълумотлари ёки унинг ишлаб чиқарувчиларининг тавсияларига кўра қабул қилинади ).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишn қиймати энг яқин бутун сонгача яхлитланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКамида битта захира линияни ўрнатиш назарда тутилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишJ20. Барча босқичлар электрод аппаратларидаги (токни ўзгартириб берувчи тур танлаш учун) қучланишни аниқлашда қуйидагиларни ҳисобга олиш лозим: эритмаларнинг ва мембршаларнинг 0 м қаршилиги ҳисобидан мембраналар боғламида кучланишнинг пасайиши (электр ўтказувчанликнинг қайтиш катталиги) ва қутбланиш қуюқлигини ҳисобга олган мембраналар потенциаялари йиғиндиси. Ҳисоб-китоблар эритмаларнинг берилган ҳароратида олиб борилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДиализат ва намокоп солиштирма электр ўтказувчанлик χ1 қийматини қуйидаги номограмма бўйича таркибидаги сульфатларнинг SiO2-4 анионларнинг умумий сонига ∑A нисбатига, ҳароратига tc ва тузлар қуюқлигига Сс боғлиқ равишда аниқланади (J1-расм).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишJ21. Электродиализ конструкцияларида намокоп миқдорини қисқартириш ва дастлабки сув сарфини камайтириш учун намокопнинг қайта айланишли схемасини қўллаш лозим. Бунда охирги босқичдан чиқаётган намокоп концентрацияси қуюқлик чегарасидан ошмаслиги керак қайсики кальций сульфати қаттиқ ҳолидан тушмаслик шартидан аниқланади. Ҳисоб-китоб N-илованинг 5 формуласига мувофиқ олиб борилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНамокопдаги талаб этиладиган қуюқликни намокоп трактини пуркаш йўли билан тутиб туриш амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНамокоп трактида кальций карбонати қаттиқ ҳолатидан тушиши мумкин. Кальций карбонатининг қаттиқ ҳолатидан тушишининг олдини олиш намокопни нордонлаш йўли билан амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКальций карбонати қаттиқ ҳолатидан тушиши имкони, яъни намокопни нордонлаш зарурати кальций карбонатининг тўйинганлик белгисини аниқлаш йўли билан белгиланади. Тўйинганликнинг мусбат белгиси намокопни кальций карбонатини ётқизиш хусусиятидан дарак беради, бу ҳолда намокопни нордонлаш талаб этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲисоб-китоб G-иловани инобатга олган ҳолда олиб борилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКислота меъёрини дастлабки сувдаги ишқорийликка тенг қабул қилиш зарур. Асослаб берилган ҳолларда электродиализатлаш трактларини кислоталарнинг юқори меъёрлари билан даврий ювиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНамокопда кальций сульфати ва карбонати бирикмаларининг тушишини олдин олиш учун қўшимча реагентлар киритиш ҳамда аппаратларни даврий қутб ўзгартиришни бир вақтнинг ўзида трактларни қайта ёқишни ташкил этиш билан олиб бориш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРеагентли усулда намокопли трактга фосфат реагенти эритмаси (гексамента-фосфат ёки триполифосфат натрий) 1,5 — 2,5 мг/л меъёрда P2О5 ҳисоби бўйича, намокопни пуркаш сарфига киритилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДаврий қутб ўзгартиришни электродиализаторлар ишлаб чиқарувчилари белгилайдилар ва созлаб ишга тушириш жараёнларида аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишJ22. Электродиализ конструкциялари қувур ўтказгичлари полиэтилен қувурлардан, полиэтилен билан қопланган ёки сирланган арматурадан қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишJ23. Ҳар қайси электродиализ конструкцияларининг трактида сарфлар, ҳарорат, таркибидаги тузлар миқдори ва рН лар назорати назарда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишJ24. Электр диализатлашларнинг катод ва анодлари оксидланишга чидамли кучли оксидловчи материаллардан тайёрланиши лозим. Махсус шимдирилган ёки юқори знчлилиқдаги графитлар, шунингдек платиналаштирилган титанлардан электродлар, платина қопламаси калинлиги 1 — 3 мк, электролитик суритилувчилар шулар жумласидандир. Платинанинг бузилиш тезлиги йилига сувдан олинган 1 т тузга нисбатан 2% га етади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишJ25. Чучуклаштириш учун электр қувватининг сарфи 0.8 — 1.2 квт.соат/кг йўқотиладиган тузга тўғри келади, барча чучуклаштирувчи станциялар электр кучланишларини ҳисобга олганда эса 1,8 квт.с/кг гача етади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишJ26. Электродиализ конструкциялари таркибига қуйидаги хоналар киради: электродиализ аппаратлари, сиғимли жиҳозлар, насосхоналар, омборлар, вентилятор камераси, НЎА ва А, кимёвий Лаборатория, хизмат ва маиший хоналар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭлектродиализаторларнинг унумдорлигига қараб сиғимли жиҳозлар ва насослар бир хонага жойлаштирилиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишJ27. Унумдорлиги 400 м3/сут дан ортиқ электр кучланишли жиҳозлар ва НЎА ларни электродиализаторлар хонасидан ажратиб қўйилган алоҳида хонага ўрнатиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИЛОВА К
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТавсиявий
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЮВИШ СУВЛАРИГА ВА СУВ ТАЙЁРЛАШ СТАНЦИЯЛАРИ ЧЎКИНДИЛАРИГА ИШЛОВ БЕРИШ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЮвиш сувларининг сиғимлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишK1. Ювиш сувлари сиғимларини фильтрлари ювилган сувни қабул қилиш учун ва уни бир маромда тиндирмасдан қориштиргичлардан олдинги қувур ўтказгичларда ёки қориштиргичларда тебратиб чиқариш ҳамда тиндирилган ҳолда изчил фильтрлаш билан сув тайерлаш станцияларида назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Тиндиргич чўкиндилари устидаги бу сув сиғимларига улар бўшатилаётганда тўкиш имкониятларини назарда тутиш керак
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишК2. Сиғимлар сони иккитадан кам қабул қилинмаслиги керак. Ҳар бир сиғим ҳажмини ювиш сувларнинг келиб тушиши ва бир маромда тортиб чиқариш жадвал чизмаси бўйича аниқлаш ҳамда фильтрни бир ювишдаги сув ҳажмидан кам қабул қилинмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишК3. Ювиш сувларини тортиб чиқарувчи насослар ва қувур ўтказгичлар фильтрларнинг жадаллашган тартибдаги ишлари текширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЮвиш сувларининг тиндиргичлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишК4. Ювиш сувлари тиндиргичлари бир босқичли фильтрлашда (фильтрлар, туташув тиндиргичлари) ва сувни темирсизлантиришда назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишК5. Ювиш сувлари тиндиргичлари, насослар ва қувур ўтказгичларни ювиш сувларининг даврий келиб тушиши, тиндирилиши ҳамда тиндирилган сувларни қориштиргичлардан олдинги қувур ўтказгичларда ёки қориштиргачларда К3-банд талабларини инобатга олган ҳолда бир маромда тортиб чиқарилишига қараб ҳисоблаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЙиғилиб қолган чўкиндиларни сувсизлантириш иншоотларига йўллаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишК6. Ювиш сувларини тиндириш давомийлиги сувларни реагентсиз темирсизлантириш станциялари учун 4 соат, сувни реагентли темирсизлантириш ва сувни тиндириш станциялари учун — 2 соат қилиб қабул қилиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: 0,08 — 0,16 мг/л дозада полиакриламиддан фойдаланганда сувларни тиндириш давомийлигини 1 соатгача камайтириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишК7. Тиндиргичдаги чўкинди йиғиладиган зона ҳажмини аниқлашда, чўкинди намлигини сувни рангсизлантириш станциялари учун 96 — 98% ва реагентли темирсизлантиришда — 99% қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўплагичлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишК8. Тўплагичларни чўкиндиларни сувсизлантириш ва уни зичлашда ажралган тиндирилган сувларни йўқотиш билан тўплаш учун назарда тутиш лозим. Чўкиндиларни тўплагичга узатишнинг ҳисобий даври беш йилдан кам қабул қилинмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўплагичлар сифатида жарликлардан, ишлаб бўлган конлардан ёки 2 м дан кам бўлмаган чуқурликдаги табиий асосли текисланган майдончалардан фойдаланиш лозимдир. Чўкиндиларда заҳарли моддалар мавжуд бўлса, тўплагичларда фильтрлашга қарши тўсиқ пардаларни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишК9. Тўплагич ҳажми Wнақ куб. м, қуйидаги формула бўйича аникданади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда q — сув тайёрлаш станциясининг ҳисобий сув сарфи, м3/ч;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСЕ — дастлабки сувда муаллақ моддаларнинг йиллик ўртача концентрацияси, г/м3, 6.65-банддаги (11) формула бўйича аникданади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРoc1, Рос2, ... Росп — мувофиқ ўртача намлик қийматлари фоизларда ва р1, р2, ... , Pn, тн/м3 чўкиндилар зичлиги, биринчи, иккинчи .., n-чи йиллар чўкинди зичланганлигига, ўхшаш шароитларда тўплагичлардан фойдаланиш маълумотлари бўйича, улар йўқ бўлганда К1-расм ва К1-жадвал бўйича.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСувни рангсизлантириш станцияси чиқиндиларининг намлиги ва зичлигининг ўртача қийматлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишК1-жадвал | ||||||||
Дастлабки сувда муаллақ моддалар миқдори, мг/л | Реагент тури | Зичланиш вақтидаги намлик Рос, %, йил | ||||||
0,25 | 0,5 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | ||
100 дан кам | АI2(SО4)3, ПАА | 60 — 65 | 58 — 62 | 52 — 54 | 48 — 50 | 48 — 50 | 48 — 50 | 48 — 50 |
100 — 1500 | - “ - | 50 — 60 | 50 — 55 | 48 — 50 | 48 — 50 | 48 50 | 48 — 50 | 48 — 50 |
1500 дан ортиқ | - “ - | 46 — 48 | 40 — 42 | 38 — 40 | 36 — 38 | 36 — 38 | 36 — 38 | 36 — 38 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-расм. Кўп йиллик зичлантиришда сувни темирсизлантириш ёки реагентли юмшатиш станциялари чўкиндиларининг намлиги ва зичлигининг ўртача қийматлари:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1 — реагентли темирсизлантириш; 2 — реагентсиз темирсизлантириш; 3 — реагентли юмшатиш магнийли қаттиқлик 25% дан ортиқ бўлганда; 4 — реагентли юмшатиш магнийли қаттиқлик 25% дан кам бўлганда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Намлик узлуксиз, зичлик узилишли чизиқ билан кўрсатилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишК10. Тўплагичлар бўлимлари сони йиллар бўйича алмашиб ишлайдиган иккитадан кам қабул қилинмаслиги қерақ бунда чўкиндини тушириш битта бўлимга йил давомида тиндирилган сувларни чиқариб ташлаш билан олиб борилади. Бу вақтда бошқа бўлимларда аввал узатилган чўкиндиларни қишки даврга музлатиш ва ёзги даврга шиббалашда ундан чиққан сувларни чнқариб ташлаб, қуритиш учун сувсизлантириш ҳамда шиббалаш содир бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишK11. Чўкинди узатувчини ва сувни четлатиш учун конструкцияларни тўплагичларнинг қарама-қарши томонларида ўрнатиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧўкиндилар узатиш учун қурилмалар орасидаги масофа 60 м дан ортиқ қабул қилинмаслиги қерак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСувни четлатиш учун конструкциялар тузилишлари тўплагичнинг исталган чуқурлиги сатҳидан чиқаришни таъминлаши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚуритиш майдончалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишК12. Намликнинг турғун етишмаслик давридага етишмаслик қиймати 800 мм ва ундан ортиқни ташкил этадиган жанубий туманларда чўкиндиларни қуритиш майдончаларида ўз оғирлик кучлари таъсирида шаббаланиб, сувсизлантириш йўли билан очиқ ҳавода қуритиш ва 1 — 3 йилдан сўнг изчил чўкиндилар ташланадиган жойга чиқариб ташлаш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧўкиндиларни қуритиш майдончаларининг умумий фойдали юзаси Fпл.п, м2 қуйидаги формула бўйича аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда, Fз.в ва Fл — қиш-баҳор ва ёзда чўкиндиларни тўкиш учун мувофиқ қуритиш майдончалари юзалари, м2.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишК13. Қиш-баҳорги даврдаги чўкиндиларни қуритиш фойдали юзаларини Fз.в, м2 қуйидаги формула бўйича аниқлаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда, Ег — бир йилда эркин сув юзасидан буғланиб кетган сув миқдори, мм;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишА2 — бир йиллик ёғингарчилик миқдори, мм;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— қиш-баҳор давридаги ёғингарчилик ҳажми, м3 қуйидаги формула бўйича аниқланади:Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда, 
— қиш-баҳор даврида қуритиш майдончаларига тушадиган чўкинди ҳажми, м3, ўртача намлиги Рос,%;
— қиш-баҳор даврида қуритиш майдончаларига тушадиган чўкинди ҳажми, м3, ўртача намлиги Рос,%;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишWв — майдончаларда зичланиши натижасида қуритиш майдончаларида ажралиб чиққан сув ҳажми, м3, қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда, Рос — қиш-баҳор даврида қуритиш майдончаларида зичлашган чўкиндининг намлиги, К1-жадвал ҳамда K1 ва К2 расмлар бўйича аниқланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРос — тиндиргичлар ва рангсизлантиргичлардан чиқарилаётганда чўкиндининг қабул қилинадиган намлиги, %, қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда Ртв — чўкиндидаги қаттиқ фазанинг ўртача зичлиги, 2,2 дан 2,6 т/м3 гача қабул қилинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишδ — чўкиндида қаттиқ фазанинг концентрацияси, т/м3, 6.65-бандидаги 22-жадвалга мувофиқ қабул қилинади, чўкинди чиқарилаётганда уни 6.74-бандига мувофиқ суюлтиришни ҳисобга олган ҳолда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEr, мм, қийматини қуйидаги формула бўйича аниқлаш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда Тд — намлик танқислиги билан ифодаланадиган кунларнинг бир йилдаги умумий сони;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI0 — тўйинган сув буғларининг ўртача таранглиги, чўкиндининг ҳароратига мувофиқ бўлади, миллибар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI200 — сув юзасидан 200 см баландликда ҳавонинг мутлақ намлигига мувофиқ бўлган тўйинган сув буғларининг ўртача таранглиги, миллибар, метеорология станциясининг маълумотлари бўйича қабул қилинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишν200 — 200 см баландликда шамолнинг ўртача тезлиги.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишК14. Ёз давридаги чўкиндиларни чиқариш майдончаларининг фойдали юзалари К13-банднинг (3) формуласи бўйича аниқланади, қиш-баҳорги чиқариш учун айнан К1-жадвал ва 1 — 4 расмлар бўйича чўкиндиларнинг намлиги ва зичлиги қабул қилинади
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишК15. Маҳаллий шароитлар ва қуритиш майдончаларининг ўлчамларига кўра уларни секцияларга бўлиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧўкиндиларни чиқариш учун конструкцияларни К16-бандга мувофиқ лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишК16. Майдонча ва секцияларга чўкиндиларни қувур ўтказгичлар бўйича узатишни назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМайдонча ва секцияларга чўкиндиларни узун томонлари билан узунасига ётқизилган очиқ новларда чиқаришни назарда тутиш керак. Новлар нишаблигини 0,01 дан қам қабул қилинмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧўкиндиларни майдончаларга (секцияларга) чиқариш ва тиндирилган сувдан четлатиш учун конструкцияларни 40 м дан ортиқ бўлмаган оралиқда қарама-қарши томонда жойлаштирилишини назарда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧўкиндиларни чиқариш, шунингдек тиндирилган сувни четлатиш учун конструкциялар орасидаги масофа 30 м дан ошмаслига керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишК17. Қуритиш майдончалари (секциялари) тўсиқлари валикларининг қурилиш баландлигини Нстр, м, қуйидаги формула бўйича аниқлаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда, Nнак — зичланган чўкинди тўпланган йиллар сони;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— зичланган чўкиндининг йиллик ҳажми, м3;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишFпл. — қуритиш майдончаларининг умумий юзаси, м2;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHr — зичланмаган чўкиндининг қатлами, олиб чиқишдан олдинги охирги йил бўйича.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишК2-расм. Тиндириш ва рангсизлантириш станцияси чўкиндисининг намлигига қараб зичлик қийматлари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДастлабки сувда муаллақ моддалар миқдори — М, мг/л;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишреагентлар — R:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишК3-расм. Сувни темирсизлантириш ва реагентли юмшатиш станцияси чўкиндиси намлигининг ўртача қийматлари бир йилгача вақт давомида зичланганда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1 — реагентли темирсизлантириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2 — реагентсиз темирсизлантириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3 — реагентли юмшатиш магнийли қаттиқлик 25% дан ортиқ бўлганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4 — реагентли юмшатиш магнийли қаттиқлик 25% дан кам бўлганда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишК4-расм. Темирсизлантириш станцияси чўкиндисининг намлиги ва сувни реагентли юмшатишга қараб зичликнинг қийматлари:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1 — сувни реагентли юмшатиш магнийли қаттиқлик 25% дан ортиқ бўлганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2 — сувни реагентли юмшатиш магнийли қаттиқлик 25% дан кам бўлганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3 — сувни реагентли ва реагенсиз темирсизлантириш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИЛОВА L
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМажбурий
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚУВУР ЎТКАЗГИЧЛАРНИНГ ГИДРАВЛИК ҲИСОБ-КИТОБИ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишL1. Сув узатиш ва тақсимлаш тизимлари қувур ўтказгичларида босим йўқотиш қувурлар ҳамда бирикиш чоклари, шунингдек арматура ва бириктириш қисмларининг гидравлик қаршилигидан келиб чиқади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишL2. қyвyp ўтказгичнинг бир бирлик узунлигидаги босим йўқотиш («Гидравлик нишаблик») i ни бирикиш чокларининг гидравлик қаршилигини инобатга олган ҳолда, қуйидаги формула бўйича аниқлаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (L1)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда λ — гидравлик қаршилик коэффициенти, (2) формула бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (L1)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда, d — қувурларнинг ички диаметри, м;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишv — сув ҳаракатланишининг кесими бўйича ўртача тезлиги, м/с;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишg — оғирлик кучининг жадаллашуви, м/с2;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRe = vd/v — Рейнольдс сони; Во = CRe/vd;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишv — транспортировка қилинаётган суюқлик қовушқоқлигининг кинематик коэффициенти, м2/с.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДаража кўрсаткичи т ва А0, А1 ва С коэффициентларининг қийматлари, пўлат, чўян, темир-бетон, асбестцемент, пласстмасса, шиша қувурлар учун асосан L1-жадвалга мувофиқ, қабул қилиниши керак. Бу қийматлар улар замонавий технология асосида тайёрланганлигига мувофиқдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар ишлаб чиқарган завод томонидан кафолатланаётган А0, А1 ва С қийматлари L1-жадвалда келтирилган қийматлардан фарқ қилса, улар ГОСТ ёки қувурларни ишлаб чиқариш учун техник шартларда кўрсатиб ўтилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишL3. Сувга барқарорлаштирувчи ишлов бериш ёки самарали ички ҳимоя қопламалари бўлмаганда янги пўлат ва чўян қувурларнинг гидравлик қаршилиги тез ўсиб боради. Бу шароитларда янги пўлат ва чўян қувурларда босим йўқотишни аниқлойдиган ифодаларни фақат сув узатиш тизимларидан фойдаланишнинг бошланғич давридаги иш шароитини таҳлили зарур ҳолларда текшириш ҳисоб-китобларида қўллаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишПўлат ва чўян қувурларни асосан, ички полимер-цементли, цементқумли ёки полиэтиленли ҳимоя қопламлари билан қабул қилиш лозим. Уларни бундай қопламаларсиз қўллаш ва барқарорлаштириш ишлов берилмаган ҳолларда L1-жадвал бўйича ҳамда С қийматларига, L2-жадвал бўйича К қийматига айнан шароитларда ишловчи қувур ўтказгичлардаги босим йўқотиш усиши ҳақидаги маълумотларга асосланган коэффициент (2 дан кўп бўлмаган) катталигини киритиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишL1-жадвал | |||||||
Т/р | Қувур тури | m | А0 | 1000 A1 | 1000 (А1/2ϛ) | С | |
1. | Янги пўлат қувурлар, ички ҳимоя қопламасиз ёки битумли ҳимоя қопламаси билан | 0,226 | 1 | 15,9 | 0,810 | 0,684 | |
2. | Янги чўянли қувурлар, ички ҳимоя қопламасиз ёки битумли ҳимоя қопламаси билан | 0,284 | 1 | 14,4 | 0,734 | 2,360 | |
3. | Эски пўлат ва эски чўян қувурлар, ички ҳимоя қопламасиз ёки битумли ҳимоя қопламаси билан | V < 1,2 м/с | 0,30 | 1 | 17,9 | 0,912 | 0,867 |
V≥ 1,2 м/с | 0,30 | 1 | 21,0 | 1,070 | о | ||
4. | Асбестцементли қувурлар | 0,19 | 1 | 11,0 | 0,561 | 3,51 | |
5. | Темир-бетонли виброгидропрессланган қувурлар | 0,19 | 1 | 15,74 | 0,802 | 3,51 | |
6. | Темир-бетонли центрифугали қувурлар | 0,19 | 1 | 13,85 | 0,706 | 3,51 | |
7. | Пўлат ва чўян қувурлар, ичик пластмасса ёки полимер қопламали, центрифугалаш йўли билан қопланган | 0,19 | 1 | 11,0 | 0,561 | 3,51 | |
8. | Пўлат ва чўян қувурлар, ички цемент-қум қопламали, пуркаш сўнг текислаш йўли билан қопланган | 0,19 | 1 | 15,74 | 0,802 | 3,51 | |
9. | Пўлат ва чўян қувурлар, ички цемент-қум қопламали, центрифугалаш йўли билан қопланган | 0,19 | 1 | 13,85 | 0,706 | 3,51 | |
10. | Пластмассали қувурлар | 0,226 | о | 13,44 | 0,685 | 1 | |
11. | Шишали қувурлар | 0,226 | о | 14,61 | 0,745 | 1 | |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: С қиймaти v = 1,3 • 10-6 м2/с учун келтирилган (сув, t = 10 °C).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишL4. Бириктириш қисмларининг гидравлик қаршиликларини маьлумотномалар бўйича, арматуранинг гидравлик қаршилигини — ишлаб чиқарган корхоналар паспортлари бўйича аниқлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚувур ўтказгичларда ўрнатилувчи бириктириш қисмлари ва ўзаклар сони ҳақидаги маълумотлар бўлмаганда, уларда босим йўқотишни қувур ўтказгичларда босим йўқотишни қувур ўтказгичларда босим йўқотиш қийматининг 10 — 20% миқдорида қўшимча ҳисоблаш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишL5. Сув узатиш ва тақсимлаш тизимларининг техник-иқтисодий ҳисобкитоблари ҳамда гидравлик ҳисоб-китобларни ЭҲМЛарда бажарганда қувур ўтказгичлардаги босим йўқотишни қуйидаги формула бўйича аниқлаш тавсия этилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(3)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда q — сувнинг ҳисобий сарфи, м3/с;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишd — қувурларнинг ҳисобий ички диаметри, м.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишК — коэффициентининг қийматлари ҳамда n ва р даражалари кўрсаткичларини L2-жадвал бўйича қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишL2-жадвал | ||||
Т/р | Қувурлар rури | 1 000 K | р | n |
1. | Янги пўлат қувурлар ички ҳимоя қопламасиз ёки битумли ҳимоя қоплама билан | 1,790 | 5,1 | 1,9 |
2. | Янги чўян қувурлар ички ҳимоя қОпламасиз ёки биrумли ҳимоя қоплама билан | 1,790 | 5,1 | 1,9 |
3. | Эски пўлат ва эски чўян қувурлар ички ҳимоя қопламасиз ёки битумли ҳимоя қоплама билан | 1,735 | 5,3 | 2,0 |
4. | Асбесгцементли қувурлар | 1,180 | 4,89 | 1,85 |
5. | Темир-бетонли виброгидропрессланган қувурлар | 1,688 | 4,89 | 1,85 |
6. | Темир-бетонли цеmрифугаланган | 1,486 | 4,89 | 1,85 |
7. | Пўлат ва чўян қувурлар, ичик пластмасса ёки полимер қопламали, центрифугалаш йўли билан қопланган | 1,180 | 4,89 | 1,85 |
8. | Пўлат ва чўян қувурлар, ички цемент-қум қопламали, пуркаш сўнг текислаш йўли билан қопланган | 1,688 | 4,89 | 1,85 |
9. | Пўлат ва чўян қувурлар, ички цемент-қум қопламали, центрифугалаш йўли билан қопланган | 1,486 | 4,89 | 1,85 |
10. | Пласгмассали қувурлар | 1,052 | 4,774 | 1,774 |
11. | Шишали қувурлар | 1,144 | 4,774 | 1,774 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИЛОВА М
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТавсиявий
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСОВИТУВЧИ СУВГА ХЛОР ВА МИС КУПОРОСИ БИЛАН ИШЛОВ БЕРИШ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишХлор ёки мис купоросини тайинлаш | Совигvвчи сувгаишлов бериш | Қўшимча маълумотлар | |||||
хлор | мис кvпоооси (мис иони бўйича) | ||||||
дозаси, мг/л | ҳар бир даврни хлорлаш давомийлиги | даврийлиги | Дозаси, мг/л | ҳарбир даврни хлорлаш давомийлиги | Даврийлиги | ||
Сув омборларида (ҳовузларда) — совутгичларда сув гуллашига қарши курашиш | - | - | - | 0,1 — 0,5, м қалинликдаги ёки ҳовуздаги сувнинг тўлиқ ҳажмига сув омборларидаги сув қори қатламининг ҳажмига 0,1 — 0,5 ҳисобланади | Ишлатиш жараёнида тажрибалар орқали белгиланади | - | Мис ионини мол маҳсулотига ҳисоблаш учун меьёрни 4 га кўпайтириш лозим. |
Иссиқлик алмашуви аппаратлари ва қувур ўтказгичларда биологик бактериялар ўсиб кетишининг олдини олиш | - | 40 — 60 дақ. | суткада 2 — 6 марта. | - | - | - | Айланма сувдаги қолдиқ жадал хлор таркиби хлор меьёрини таьминлаши керак иссиқлик алмашуви аппаратларида 30 — 40 дақиқа давомида 1 мг-л |
Градирнялар, пуркагич ҳовузлар ва суғориш иссиқлик алмашув аппаратларида сув ўсимликлари ўсиб кетишининг олдини олиш | - | - | - | 1-2 | 1 соат | ойига 3-4 марта | - |
Градирнялар, пуркагич ҳовузлар ва суғориш иссиқлик алмашуви аппаратларида микроорганизмлар билан, сув ўсимликлари билан ўсиб кетишининг олдини олиш | 7 — 10 | 1 соат | ойига 3-4марта | 1-2 | 1 соат | ойига 3-4 марта | - |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Сувни мис купороси билан қайта ишлаш бўйича қўллланмалар балиқчиликнинг аҳамиятли хўжаликларидаги сув омборлари (ҳовузлари) — совутгичларига таалуқли эмас. Бaлиқчилик хўжаликлари аҳамиятли ҳовузларга градирнялар, пуркагич ҳовузлар ва суғориш иссиқлик алмашув аппаратлари, бўлган айланма таьминоти тизимларида мис купоросини қўллаш, кўрсатилган ҳовузларда мис бўйича ОРМга риоя қилган шароитларда рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИЛОВА N
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТавсиявий
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКАРБОНАТ ВА СУЛЬФАТ ЧЎКИНДИ ҚАТЛАМЛАРИНИНГ ОЛДИНИ ОЛИШ УЧУН СОВИТУВЧИ СУВГА ИШЛОВ БЕРИШ РЕЖИМЛАРИНИНГ ҲИСОБ-КИТОБИ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишN1. Сувни нордонлаштириш учун нордонлаш меъёрини Дкис, мг/л, қўшимча сув ҳисобида қуйидаги формула бўйича аниқлаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(N1)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда, екис — кислотанинг эквивалент оғирлиги, мг/мг-экв, олтингугурт кислотаси учун — 49, хлорид кислотаси учун — 36,5;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЩдоб — қўшимча сувнинг ишқорийлиги, мг-экв/л;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЩоб — айланма сувнинг ишқорийлиги, сувга кислота билан ишлов беришда шаклланади, мг-экв/л;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСкис — техник кислотада H2SO4 ёки HCl миқдори, %;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКу — чўкинди бўлиб тушмайдиган тузларни қуюқлаштириш (буғлантириш) коэффициенти, қуйидагича аниқланади Ку= (Р1 + Р2 + Р3) / Р2 + Р3 = Р / Р2 + Р3,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда Р1, Р2, Р3 — буғлатиш тизимидан сув йўқотишлар, шамол олиб кетиши ва чиқариб ташлаш (пуфлаш), %, айланма сув сарфи.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАйланма сув ишқорийлигини Щоб қуйидаги формула бўйича аниқлаш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда, ψ — айланма сувдаги тузнинг умумий миқдорига Sоб ва совитилган сув ҳароратига t2 боғлиқ бўлган катталиқ N1-жадвал бўйича қабул қилинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш(Са)доб — қўшимча сувда кальций концентрацияси, мг/л;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш(СО2)охл — совитилган сувда икки углерод оксиди концентрацияси, мг/л, қўшимча сувнинг ишқорийлиги ва тизимда сувни буғлантириш коэффициенти Куга қараб, N2-жадвал бўйича аниқланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш(СО2)доб — қўшимча сувда икки углерод оксиди концентрацияси, мг/л.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАйланма сувдаги туз миқдори Sоб, мг/л, қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(N4)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда Sдоб — қўшимча сувдаги туз миқдори, мг/л.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСувга кислота билан ишлов берганда, агар совитгич ва технологик эҳтиёжларга олинадиган сувни шамол билан олиб кетилишидаги буғланиш сульфат кальцийнинг чўкишини келтириб чиқарувчи сульфат қуюқлиги ошиши содир бўладиган қийматга етмаса, айланма сув таъминоти тизимларига ҳаво юбориб тозалашни инобатга олмаслик рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишN1-жадвал | |||||||||||||||
Эритманинг ионли кучи (совитилган сув) µ, г-ион/л | |||||||||||||||
Совутилган сув ҳарорати °С | 0,0049409 | 0,009882 | 0,0148232 | 0,0197643 | 0,0247055 | 0,0365233 | 0,0548014 | 0,0666192 | 0,0822021 | 0,094019 | 0,1096028 | 0,1214206 | 0,1370035 | 0,1488213 | 0,1644042 |
Совитилган сувда туз миқдори Sаб, мг/л | |||||||||||||||
200 | 400 | 600 | 800 | 1000 | 1500 | 2000 | 2500 | 3000 | 3500 | 4000 | 4500 | 5000 | 5500 | 6000 | |
5 | 8,29 | 8,% | 9,49 | 9,93 | 10,32 | 11,11 | 12,1 | 12,65 | 13,29 | 13,74 | 14,28 | 14,7 | 15,13 | 15,47 | 15,89 |
10 | 8,09 | 8,75 | 9,26 | 9,69 | 10,07 | 10,84 | 11,81 | 12,34 | 12,97 | 13,41 | 13.93 | 14,35 | 14,76 | 15,1 | 15,5 |
15 | 7,82 | 8,47 | 8,% | 9,38 | 9,75 | 10,49 | 11,42 | 11,94 | 12,55 | 12,97 | 13,48 | 13,89 | 14,29 | 14,61 | 15 |
20 | 7.53 | 8,14 | 8,62 | 9,02 | 9,37 | 10,09 | 10,99 | 11.49 | 12,07 | 12,48 | 12,98 | 13,35 | 13.74 | 14.05 | 14.43 |
25 | 7,18 | 7,76 | 8,22 | 8,6 | 8,94 | 9,62 | 10,48 | 10,96 | 11,51 | 11,9 | 12,37 | 12,74 | 13,1 | 13,4 | 13,76 |
30 | 6,83 | 7,39 | 7,82 | 8,18 | 8,5 | 9,15 | 9,97 | 10,42 | 10,95 | 11,32 | 11,77 | 12.12 | 12,47 | 12,75 | 13,09 |
35 | 6,38 | 6,9 | 7,31 | 7,64 | 7,95 | 8,55 | 9,31 | 9,74 | 10,23 | 10,58 | 10,99 | 11,32 | 11,65 | 11,91 | 12,23 |
40 | 5,91 | 6,39 | 6,76 | 7,08 | 7,36 | 7,92 | 8,62 | 9,02 | 9,47 | 9,79 | 10,18 | 10,48 | 10,78 | 11,03 | 11,32 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишN2-жадвал | ||||||||||
Қўшимча сув ишқорийлиги Щдоб, мг-экв/л | Буғлатиш коэффициенти Ку | |||||||||
1,2 | 1,5 | 2,0 | 2,5 | 3,0 | 1,2 | 1,5 | 2,0 | 2,5 | 3,0 | |
Градирняларда совитилган сувда (СО2)охл қийматлари, мг/л | ||||||||||
Нордонлаштиришда | Декарбонизациялашда | |||||||||
1 | - | 0,6 | 0,6 | 0,5 | 0,5 | 0,2 | 0,7 | 0,9 | 1,5 | 2,4 |
2 | 2,2 | 2,1 | 2,1 | 2,0 | 2,0 | 1,8 | 3,3 | 6,9 | 12 | 18,9 |
3 | 3,6 | 2,8 | 2,5 | 2,3 | 2,2 | 6 | 10 | 26 | 34 | 36 |
4 | 5,3 | 4,6 | 3,8 | 3,5 | 3,4 | 12 | 28 | 36 | 40 | 43 |
5 | 9,0 | 6,4 | 5,1 | 4,5 | 4,3 | 34 | 36 | 40 | - | - |
6 | 16,3 | 9 | 7,6 | 6 | 5,4 | - | - | - | - | - |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Пуркагич ҳовузлар ва сув омборларида — совитгичларда сув совитишда (СО2)охл қийматларини технологик изланишлар маълумотлари асосида қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишN3-жадвал | ||||||||||||||||
Эритманинг (совитилган сувнинг) ионли кучи µ, г-ион/л | 0,01 | 0,02 | 0,03 | 0,04 | 0,05 | 0,06 | 0,07 | 0,08 | 0,09 | 0,1 | 0,11 | 0,12 | 0,13 | 0,14 | 0,15 | 0,16 |
Икки валентли ионлар фаоллиги коэффициенти | 0,67 | 0,58 | 0,53 | 0,5 | 0,47 | 0,45 | 0,43 | 0,41 | 0,39 | 0,38 | 0,36 | 0,35 | 0,34 | 0,32 | 0,31 | 0,3 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар анланма сувдага Са2+ и SO42- ионлари жадал қуюқлигининг хосиласи сульфат кальций эрувчанлиги хосиласидан ошмаса, айланма сув таъминоти тизимларида сульфат кальций чўкмайди:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(N5)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда ƒи — эритманинг (совитилган сувнинг) ион кучи қийматига боғлиқ бўлган, N3-жадвал бўйича қабул қилинувчи жадал икки валентли ионлар коэффициенти, г-ион/л, қуйидаги формула бўйича қабул қилинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(N6)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда СНСО,СNа,СМg,ССа — қўшимча сувда бикарбонатлар, натрий, магний ва кальций ионлари концентрацияси, г-ион/л;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишCCl, CSO4 — нордонлаштирилган қўшимча сувда хлорид ва сульфат ионлари концентрацияси, г-ион/л, қуйидагича қабул қилинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишолтингугурт кислотаси билан нордонлаштиришда
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(N7)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишхлорид кислотаси билан нордонлаштиришда
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (N8)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда, CCl, CSO4 — қўшимча сувда нордонлаштиришдан олдин хлорид ва сульфат ионлари концентрацияси, г-ион/л;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДкис — кислота дозаси, мг/л, (N1) формула асосида аниқланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишПРСаSо4 — кальций сульфатининг эрувчанлиги кўпайтмаси (константа), сув ҳарорати 25 — 60°С бўлганда 2,4 · 10–5 га тенг қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар айланма тизим ҳаво юбориб тозаланмаганда (N5) формула бўйича шартлар бажарилмаса, унда ушбу шартни бажарилишини таъминловчи қийматгача дам бериб (ҳаво юбориб) тозалашни назарда тутиш зарурдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Қайта карбонлашда углерод икки оксиди меъёрини Дсо, мг / л, айланма сув сарфи ҳисобида қуйидаги формула бўйича аниқлаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (N9)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚўлдан тозаланган тутун исларини ёки газсимон угдерод икки оксидини айланма сувга киритишни барботаж қувурлари ёки эжекторлар сув оқимлари орқали газ юбориш ёрдамида назарда тутиш лозимдир. Тутун ислари сарфини, qдг, м3/ч, меъёрий муҳит босимида 0,1 МПа (1 кгс/см2) ва 0°С ҳароратида қуйидаги формула бўйича аниқлаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (N10)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда qохл — айланма сув сарфи, м3/ч;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишССО2 — тутун газларида СО2 миқдори, % ҳажми бўйича тутун газлари таҳлилининг маълумотлари бўйича аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБундай маълумотлар йуқ бўлганда, қуйидагиларни ёқиш натижасида тутун газларида СО2 миқдорини қуйидагича қабул қилиш рухсат этилади: кўмир — 5 — 8%, нефть ва мазут — 8 — 12%; домна гази — 15 — 22%; тоза газсимон углерод икки оксиди 0002 сувга киритилганда 100% га тенг қилиб қабул қилинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишβисп — углерод икки оксидидан фойдаланиш даражаси, %, сув пуркаш эжекторлари ёрдамида сувга киритилганда 40 — 50%, газ пуфлаш ва барботаж қувурлари ёрдамида сувга киритилганда — 20 — 30% га тенг қабул қилинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишγ — нормал атмосфера босими ва ҳароратида 00 С, гс/м3, тутун газларининг ҳажмли оғирлиги (ҳақиқий маълумотлар мавжуд бўлмаганда, 2000 гс/м3 га тенг қабул қилиш рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТутун газлари ёки газсимон углерод икки оксидини айланма сувга барботаж қувурли ёрдамида газ юборишни сув қатлами 2 м дан кам бўлмаган ҳолда ботириб олиб бориш лозим. Сув оқимли эжекторлардан фойдаланилганда айланма сувнинг бир қисмини тутун газлари ёки углерод икки оксиди билан тўйинтириш лозим, қайсики кейин сувнинг барча ҳажми билан аралашиб кетади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув оқимли эжектордан ўтказилиши керак бўлган айланма сувнинг умумий сарфи сув миқдори Zоб, %, қуйидаги формула бўйича аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(N1)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда Мм2 — углерод икки оксидининг сувдаги эрувчанлиги, мг/л, ушбу ҳароратда ва парциал босимда 0,1 МПа (1 кгс/см2), N4-жадвал бўйича қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишN4-жадвал | ||||||||
Сув ҳарорати, °С | 10 | 15 | 20 | 25 | 30 | 40 | 50 | 60 |
Углерод икки оксиди эрувчанлиги, мг/л | 2310 | 1970 | 1690 | 1450 | 1260 | 970 | 760 | 580 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСувдаги углерод икки оксидини эритиш ва углерод икки оксиди билан тўйинган сувларни транспортлаш учун конструкциялар емирилишга қарши мустаҳкам материаллардан қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш(N9) формула бўйича углерод икки оксиди меъёрини ҳисоблашда ҳаво юбориш қийматини Р3 бериш ва сувга кушимча Р аниқлаш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар берилган ҳаво юборишда z қиймати техник-иқтисодий ҳисобкитоблар бўйича мақсадга мувофиқ чиқмаса, унда ҳаво юбориб дам беришни Р3 ошириш ёки сувни қайта ишлашни барқарорлаштирувчи бошқа усулни нордонлаш ёки фосфатлашни қўллаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишN3. Айланма сувдаги фосфат реагентининг (триполифосфат ёки гексаметофосфат натрий P2О5 ҳисобида) қуюқлиги 1,5 — 2 мг/л га тенг сақланиб туриши керак. Бунда қўшимча сув сарфи ҳисобида реагентнинг меъёри 1,5 — 2,5 мг/л P2О5 бўйича ёки 3 — 5 мг/л мол маҳсулоти бўйича ташкил этиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСувга фосфат билан ишлов беришда қуйқалар ҳосил бўлишининг олдини олиш учун дам беришни Р3, %, кўзда тутиш зарур ва қуйидаги формула бўйича аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда Ку.доп — сувни буғлатиш бўйича рухсат этилган коэффициент, қуйидаги формула бўйича ҳисоблаб чиқилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (N13)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда, t1 — айланма сувнинг совутгичгача бўлган ҳарорати, 0 С;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЖдоб — қўшимча сувнинг умумий қаттиқлиги, мг-экв/л.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишР1 ва Р2 қийматлари 11.9-бандига мувофиқ қабул қилинади. Фосфатлаш усулини Ку.доп > 1 бўлганда ва дам бериш катталиклари техник-иқтисодий ҳисоб-китоблар бўйича мақсадга мувофиқлигида қўллаш лозимдир. Ку.доп < 1 қийматида нордонлаш ёки сувга аралаш фосфат-кислотали ишлов беришни қўллаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишN4. Сувга аралаш фосфат-кислотали ишлов беришда кислота дозасини дкис, мг/л, қўшимча сув сарфи ҳисобидан қуйидаги формула бўйича аниқЛаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (N14)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда Щдоб.пр — қўшимча сув ишқорийлигининг охирги рухсат этилган катталиги, мг-экв/л, бунда берилган шартларда (t1, Ку ва Ждоб) карбонат қатламларининг олдини олишга фосфатлаш йўли билан эришилади ва қуйидаги формула асосида аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (N15)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСувга мураккаб фосфат-кислотали ишлов бериш усули қуйидаги ҳолатда қўлланилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (N16)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЩдоб.пр > Щдоб бўлганда фақат фосфатлашни, Щдоб.пр < 0 бўлганда эса — нордонлаштиришни назарда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФосфатли реагентнинг дозасини (натрий триполифосфати ёки гексаметафосфати) қўшимча сув сарфига ҳисоблаганда, товар маҳсулот бўйича 3 — 5 мг/л га тенг қилиб қабул қилиш ва фойдаланиш жараёнида аниқлаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИЛОВА О
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТавсиявий
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишХОНАЛАРНИНГ ИЧКИ ПАРДОЗИ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишO1-жадвал | ||||
Т/р | Бинолар ва хоналар номлари | Пардоз ишларининг таркиби | ||
деворлар | шифтлар | поллар | ||
Ишлаб чиқаришга мўлжалланган хоналар | ||||
1. | Барабан турлари ва кичик фильтрлар хонаси | Панель деворлар чокларини пардозлаш. Ғишт деворларни сувоқлаш. Намга чидамли бўёқлар билан бўяш. | Намга чидамли бўёқлар билан бўяш. | Цементли |
Реагентлар хўжалиги | ||||
2. | а) намлиги меьёрий хоналар | Панель деворлар чокларини пардозлаш. Ғишт деворлар чокларини қирқиб териш. Елимли бўёқлар билан бўяш. | Елимли оқлаш | Цементли |
6) намлиги юқори бўлган хоналар (очиқ сувли сиғимлар) | Панель деворлар чокларини пардозлаш. Намга чидамли бўёқлар билан бўяш. | Намга чидамли бўёқлар билан бўяш | Керамик плитка | |
3. | Қуруқ реагентлар омборлари | Панель деворлар чокларини пардозлаш. Ғишт деворлар чокларини қирқиб териш. Оҳакли оқлаш. | Оҳакли оқлаш | Цементли |
4. | Хлорни дозалаш хоналари | Панель деворлар чокларини пардозлаш. Ғишт деворларни сувоқлаш. Сирти сирланган плиткалар билан 2 м баландликкача қоплаш, ундан юқорисини иссиқ парафин ёки перхлорвинил эмаллари билан уч қатлам бўяш. | Иссиқ парафин ёки перхлорвинил эмаллари билан уч қатлам бўяш | Кислотага чидамли керамик плитка, кислотага чидамли асфальт ёки кислотага чидамли бетон плиткалар |
5. | Хлор омборлари | Панель деворлар чокларини пардозлаш. Ғишт деворларни сувоқлаш. Деворнинг пол ва шифт билан бирлашган жойларини думалоқлаш. Иссиқ парафин ёки перхлорвинил эмаллари билан уч қатлам бўяш. | Иссиқ парафин ёки перхлорвинил эмаллари билан уч қатлам бўяш | Юзаси силлиқ кислотага чидамли асфальт ёки кислотага чидамли бетон плиткалар |
6. | Ҳаво пуркаш станциялари — машиналар зали | Панель деворлар чокларини пардозлаш. Ғишт деворларни сувоқлаш. 1,5 метр баландликкача сувли эмульсия бўёқлари билан, ундан юқорисини — елимли бўёқлар билан бўяш. | Елимли оқлаш | Керамик плитка. Монтаж майдончасида — бетонли |
7. | Фильтрлар, рангсизлангиргичлар, туташув рангсизлангиргичлар зали | Панель деворлар чокларини пардозлаш. Ғишт деворларни сувоқлаш. Фильтрлар, рангсизлангиргичлар деворлари, қайсики хизмат кўрсатиш майдончаларига туташув полдан 1,5 м баландликда сирланган плиткалар билан қоплаш, ундан юқориси — намга чидамли бўёқлар билан бўяш. Фильтрлар ва туташув рангсизлантиргичлар деворларини ички томонидан сирланган плиткалар билан тарновлар четларини қуйидан 15 см сатҳгача қоплаш. | Намга чидамли бўёқлар билан бўяш | Темир-бетонли хизмат кўрсатиш майдончаларида керамик плитка. Қолган поллар — нақшли бетонлар |
8. | Насос станциялари — машиналар зали | Ер ости қисми деворларини тоза қолипда бетонлаш ва қоришма билан ишқалаш. Панель деворлари чокларини пардозлаш. Айвонлар ва монтаж майдончаларини полдан 1,5 м баландликда намга чидамли бўёқлар билан бўяш, ундан юқорисини ёлимли бўёқлаш. | Елимли оқлаш | Керамик плитка. Монтаж майдончасида — бетонлаш |
9. | Коммуникациялар ва хизмат кўрсатиш йўлаклари | Ғишт ёки панель деворлар чокларини пардозлаш. Елимли бўёқлар билан бўяш. | Елимли оқлаш | Цементли |
Электротехник жщозлар хонаси | ||||
10. | Трансформаторлар ва РУ камералари | Ғишт ёки панель деворлар чокларини пардозлаш. Оҳакли оқлаш. | Оҳакли оқлаш | Цементли темирлаш |
11. | КТП, шчитлар хоналари | Ғишт деворларни сувоқлаш. Панель деворлар чокларини пардозлаш. Елимли оч ранг бўёқлар билан бўяш. | Елимли оқлаш | Цементли темирлаш |
12. | Бошқарув бўлими | Ғишт деворларни сувоқлаш. Панель деворлар чокларини пардозлаш. Мойли оч рангли ёки намга чидамли бўёқлар билан бўяш. | Намга чидамли бўёқлар билан бўяш | Линолеум ёки ПХВ плитка |
13. | Лабораториялар, ўлчагич хоналари, идишлар ва реактивларни сақлаш хоналари | Панель деворлар чокларини пардозлаш. Ғишт деворлар ва пардеворларни сувоқлаш. Сувли эмульсия бўёқлари билан бўяш. | Мойли ёки намга чидамли бўёқлар билан бўяш | Линолеум ёки ПХВ плитка |
14. | Ювиш хоналари, восита қайнатгичлар | Панель деворлар чокларини пардозлаш. Ғишт деворлар ва пардеворларни сувоқлаш. 1,5 метр баландликкача сирли плиткалар билан қоплаш, ундан юқорисини намга чидамли бўёқлар билан бўяш. | Мойли ёки намга чидамли бўёқлар билан бўяш | Керамик плитка |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Эслатма: Тажовузкор ёки портлаш хавфи бўлган муҳитдa пардоз ишларини конструкцияларни емирилишга қарши ҳимоялаш ва портлаш ва ёниш хавфсизлиги меъёрлари талабларини инобатга олган ҳолда кўриб чиқиш лозим.