Ҳужжатга таклиф юбориш
Аудиони тинглаш
Ҳужжат элементидан ҳавола олишOʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbuyrugʻi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишShNQ 2.01.06-25 “Seysmik hududlarda baland binolarni loyihalash” shaharsozlik normalari va qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2025-yil 13-oktabrda hisobga olindi, hisob raqami 375]
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOʻzbekiston Respublikasining Shaharsozlik kodeksiga muvofiq buyuraman:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. ShNQ 2.01.06-25 “Seysmik hududlarda baland binolarni loyihalash” shaharsozlik normalari va qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi hamda Fanlar akademiyasi bilan kelishilgan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Mazkur buyruq rasmiy e'lon qilingan kundan e'tiboran kuchga kiradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVazir SH. XIDOYATOV
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишToshkent sh.,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2025-yil 15-avgust,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш01/2-38-son
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKelishildi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишFanlar akademiyasi prezidenti SH. AYUPOV
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2025-yil 14-avgust
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишFavqulodda vaziyatlar vaziri B. KUDRATXODJAYEV
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2025-yil 13-avgust
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining 2025-yil 15-avgustdagi 01/2-38-son buyrugʻiga
ILOVA
ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишShNQ 2.01.06-25 “Seysmik hududlarda baland binolarni loyihalash” shaharsozlik normalari va qoidalari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMazkur shaharsozlik normalari va qoidalari (bundan buyon matnda ShNQ deb yuritiladi) seysmik taʼsirlarni hisobga olgan holda, chiziqsiz hisob usullari asosida yangidan quriladigan baland binolarni loyihalashga oid talablarni belgilaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUshbu ShNQning talablari koʻpriklar, toʻgʻonlar, tunnellar, quvurlar, elektr uzatish liniyalari, yadro obyektlari, tabiiy gazni saqlash obyektlari hamda yer osti inshootlariga nisbatan tatbiq etilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-bob. Shaharsozlik normalari va qoidalari hamda texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga havolalar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Mazkur ShNQda quyidagi shaharsozlik normalari va qoidalari hamda texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga havolalar keltirilgan:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишShNQ 2.03.01-24 Beton va temir-beton konstruksiyalar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишShNQ 2.01.07-21 Yuklamalar va taʼsirlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOʻzMSt EN 13670:2009 Beton konstruksiyalarni qurish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-bob. Atamalar va taʼriflar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Ushbu ShNQda quyidagi atama va taʼriflardan foydalanilgan:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbino — funksional maqsadiga qarab odamlar yashashi yoki boʻlishiga va har xil turdagi ishlab chiqarish jarayonlarini bajarishga moʻljallangan, tayanch, toʻsma yoki har ikkala maqsadga xizmat qiluvchi konstruksiyalardan iborat qurilish tizimi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишinshoot — har xil turdagi ishlab chiqarish jarayonlarini bajarish, moddiy qimmatliklarni joylashtirish va saqlash, odamlarning vaqtincha boʻlishi (harakatlanishi), shuningdek uskunalar yoki kommunikatsiyalarni joylashtirish (oʻtkazish, ulash) uchun moʻljallangan, tayanch, toʻsma yoki har ikkala maqsadga xizmat qiluvchi konstruksiyalardan iborat hajmiy, yassi yoki chiziq tarzidagi qurilish tizimi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaland binolar — balandligi 70 m dan baland boʻlgan binolar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишseysmik taʼsir darajasi-1 (STD-1) — spektral kattaliklarning 50 yilda oshib ketish ehtimoli 2 foizni tashkil qiladigan (2475 yillik takrorlanish davriga toʻgʻri keladigan) seysmik taʼsir (maksimal hisobiy zilzila);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишseysmik taʼsir darajasi-2 (STD-2) — kam uchraydigan seysmik taʼsirni tavsiflaydi, bunda spektral kattaliklarning 50 yilda oshib ketish ehtimoli 5 foizni tashkil qiladigan (975 yillik takrorlanish davriga toʻgʻri keladigan) seysmik taʼsir (meʼyoriy hisobiy zilzila deb ham ataladi);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишseysmik taʼsir darajasi-3 (STD-3) — tez-tez sodir boʻladigan seysmik taʼsirni tavsiflaydi, bunda spektral kattaliklardan 50 yilda oshib ketish ehtimoli 50 foizni tashkil qiladigan (72 yillik takrorlanish davriga toʻgʻri keladigan) seysmik taʼsir;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишseysmik taʼsir darajasi-4 (STD-4) — koʻp sodir boʻladigan seysmik taʼsirni tavsiflaydi, bunda spektral kattaliklardan 50 yilda oshib ketish ehtimoli 68 foizni (30 yilda 50 foiz) tashkil qiladigan (43 yillik takrorlanish davriga toʻgʻri keladi) seysmik taʼsir;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишseysmik xavfni dezagregatsiya qilish usuli — maydondagi seysmik xavfga eng katta hissa qoʻshayotgan zilzila manbalarini (fokus masofasi, magnituda oraligʻi va boshqa parametrlarini) aniqlash usuli.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Ushbu ShNQda quyidagi shartli belgilanishlar va qisqartmalar qoʻllanilgan:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBBS — binoning balandlik sinfi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKBL — kuch boʻyicha loyihalash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSBL — sigʻim boʻyicha loyihalash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSPS — statik penetratsiya sinovi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDBL — deformatsiya boʻyicha loyihalash.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-bob. Seysmik taʼsirlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-§. Asosiy talablar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Baland binolarning chiziqli va chiziqsiz hisob-kitoblari mazkur ShNQning 6 va 7-jadvallariga muvofiq STD-1, STD-2, STD-3 va STD-4 seysmik taʼsir darajalariga qarab amalga oshirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Har bir seysmik taʼsir darajasi uchun spektral tezlanishlar quyidagi omillarga bogʻliq holda aniqlanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdempferlash koeffitsiyenti 5 foiz deb qabul qilingan;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишspektral tezlanishning kartografik koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишgrunt sharoitining taʼsir koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUshbu parametrlar asosida spektral tezlanishlar mazkur ShNQning 6 — 12-bandlariga yoki 13-14-bandlariga muvofiq qurilish maydonining seysmik xavfi belgilanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. Quyidagi spektral tezlanishlarning oʻlchamsiz kartografik koeffitsiyentlari, ushbu ShNQning 4-bandida keltirilgan seysmik taʼsir darajalariga muvofiq seysmik xavf xaritalari asosida aniqlanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSS (a) — qisqa davr uchun spektral tezlanishning kartografik koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишS1 (b) — 1.0 soniya davr uchun spektral tezlanishning kartografik koeffitsiyenti.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. Spektral tezlanishlarning kartografik koeffitsiyentlari ikki oʻzaro perpendikulyar gorizontal yoʻnalishdagi seysmik taʼsirlarning geometrik oʻrtacha qiymatiga mos kelishi va kartografik spektral tezlanishlarni erkin tushish tezlanishiga boʻlish orqali oʻlchamsiz koeffitsiyent sifatida aniqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBunda, 5 foiz dempferlash koeffitsiyenti va referens grunt sharoiti 5 foiz dempferlash koeffitsiyenti va referens grunt sharoiti (𝑉𝑠) 30 = 760 𝑚/𝑠 uchun belgilangan seysmik taʼsir darajasida amalga oshirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8. Ushbu ShNQning 6-bandida belgilangan 𝑆S va 𝑆1 spektral tezlanishlarning kartografik koeffitsiyentlaridan hisobiy spektral tezlanishlar koeffitsiyentlari (𝑆𝐷𝑆 va 𝑆𝐷1) quyidagi formulalar orqali hisoblanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(1)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9. Gorizontal va vertikal elastik hisobiy spektrlari mazkur ShNQning 11 va 12-bandlarida keltirilgandek 1-formulasi boʻyicha olingan spektral tezlanishlarning hisobiy koeffitsiyentlaridan foydalangan holda aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10. Mahalliy grunt sharoitlarining taʼsir koeffitsiyentlari ushbu ShNQning 10-bobi 3-paragrafida keltirilgan grunt sharoitlari sinflari uchun belgilanishi, bunda taʼsir koeffitsiyentlari 𝐹Sva 𝐹1 mazkur ShNQning 1 va 2-jadvallarida keltirilgan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSpektral tezlanishlarning kartografik koeffitsiyentlarining oraliq qiymatlari chiziqli interpolyatsiya usuli yordamida aniqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-jadval | ||||||
Grunt toifasi | Qisqa davrli qismi uchun mahalliy grunt sharoitlarining taʼsir koeffitsiyenti | |||||
|
|
|
|
|
| |
SA | 0.8 | 0.8 | 0.8 | 0.8 | 0.8 | 0.8 |
SB | 0.9 | 0.9 | 0.9 | 0.9 | 0.9 | 0.9 |
SC | 1.3 | 1.3 | 1.2 | 1.2 | 1.2 | 1.2 |
SD | 1.6 | 1.4 | 1.2 | 1.1 | 1.0 | 1.0 |
SE | 2.4 | 1.7 | 1.3 | 1.1 | 0.9 | 0.8 |
SF | Maydondagi grunt holatining tahlili ushbu ShNQning 10-bobi 4-paragrafiga asosan oʻtkazilishi zarur | |||||
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-jadval | ||||||
Grunt toifasi |
| |||||
|
|
|
|
|
| |
SA | 0.8 | 0.8 | 0.8 | 0.8 | 0.8 | 0.8 |
SB | 0.8 | 0.8 | 0.8 | 0.8 | 0.8 | 0.8 |
SC | 1.5 | 1.5 | 1.5 | 1.5 | 1.5 | 1.4 |
SD | 2.4 | 2.2 | 2.0 | 1.9 | 1.8 | 1.7 |
SE | 4.2 | 3.3 | 2.8 | 2.4 | 2.2 | 2.0 |
SF | Maydondagi grunt holatining tahlili ushbu ShNQning 10-bobi 4-paragrafiga asosan oʻtkazilishi zarur | |||||
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11. Loyihalash uchun moʻljallangan gorizontal elastik tezlanish spektri Sae(T) ordinatalari, seysmik taʼsirning har qanday koʻrib chiqilayotgan darajasi uchun erkin tushish tezlanishi [g] orqali ifodalangan holda, quyidagi 2-formula asosida xususiy tebranishlar davriga bogʻliq tarzda aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(2)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш𝑆𝐷𝑆 va 𝑆𝐷1 – ushbu ShNQning 8-bandida keltirilgan hisobiy spektral tezlanish koeffitsiyentlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишT — xususiy tebranishlar davri.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBinoni loyihalash uchun gorizontal taʼsir (reaksiya) spektrining burchakli davrlari TA va TB formula orqali 𝑆𝐷𝑆 va 𝑆𝐷1 asosida aniqlanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(3)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOʻzgarmas koʻchishlar zonasiga oʻtish davri TL=6s deb qabul qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-rasm. Gorizontal elastik tezlanish spektri Sae (T)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12. Binoni loyihalashda gorizontal elastik koʻchishlar spektri Sde(T) ni metrlarda (m) ifodalangan ordinatalari har qanday seysmik taʼsir darajasi uchun quyidagi formulalar boʻyicha xususiy tebranishlar davriga koʻra aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(4)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-rasm. Gorizontal elastik koʻchish spektri Sde (T)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13. Vertikal elastik tezlanishlar spektrining ordinatalari SaeD(T), erkin tushish tezlanishi birligi orqali ifodalanishi, u gorizontal seysmik taʼsirning qisqa davrli sohasi uchun hisobiy spektral tezlanish koeffitsiyenti va xususiy tebranishlar davri orqali quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi (ushbu ShNQning 3-rasmida keltirilgan):
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(5)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVertikal spektrning burchak davrlari TAD va TBD hamda mazkur ShNQning 5-formulasida qoʻllanilgan TLD davr quyidagi 6-formula orqali aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(6)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-rasm. Vertikal elastik tezlanish spektri SaeD(T)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUshbu ShNQda keltirilmagan maydonning seysmik xavfini tahlil qilish orqali seysmik taʼsirlar spektrlari aniqlanishiga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14. Aniqlangan seysmik taʼsir spektrlarining ordinatalari mazkur ShNQning 11 va 12-bandlarida belgilangan hisobiy spektr ordinatalarining kamida 90 foizidan kam boʻlmasligi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUshbu ShNQning 10-bobi 3-paragrafiga muvofiq SF sinfiga kiritilgan gruntlar uchun maydon gruntlarining seysmik tahlili 10-bobning 4-paragrafiga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-§. Vaqt sohasidagi seysmik taʼsirlarni aniqlash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15. Vaqt sohasida binolarning yuk koʻtaruvchi tizimlarini bir oʻlchovli, ikki oʻlchovli yoki uch oʻlchovli hisoblashda seysmik taʼsirlarni aniqlash uchun zarur boʻlgan zilzila yozuvlarini tanlash va ularni quyidagi usullar orqali tayyorlash lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишoddiy usulda masshtablash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишspektral muvofiqlikni taʼminlash.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш16. Binolarning yuk koʻtaruvchi tizimlarini vaqt sohasida hisoblash uchun zilzila yozuvlarini tanlash ishlari qabul qilingan seysmik taʼsir darajasiga mos keladigan quyidagi omillarni hisobga olgan holda amalga oshirilishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишzilzila magnitudasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyoriqlargacha boʻlgan masofalar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишoʻchoqlar mexanizmlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmahalliy grunt sharoitlari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAgar bino joylashgan hududda qabul qilingan seysmik taʼsir darajasiga mos keladigan tarixiy zilzila yozuvlari mavjud boʻlsa, ushbu yozuvlardan foydalanish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMaydonning seysmik xavfliligiga eng katta hissa qoʻshadigan zilzila magnitudasi va yoriqlargacha boʻlgan masofalarni aniqlashda seysmik xavfni dezagregatsiya qilish usulidan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш17. Zilzila yozuvlarining yetarli darajadagi soni yoki sifatini tanlash imkoni boʻlmaganda, vaqt sohasidagi sintetik akselerogrammalardan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSintetik akselerogrammalar tayyorlashda quyidagi omillar hisobga olinishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишseysmik manbaning xususiyatlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtoʻlqinlarning tarqalishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqurilish maydonining mahalliy grunt sharoitlari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишShuningdek, sintetik akselerogrammalarni sintezlash uchun ishlatiladigan model parametrlari koʻrib chiqilayotgan mintaqada qayd etilgan haqiqiy zilzila yozuvlari bilan mos boʻlishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш18. Bir oʻlchovli, ikki oʻlchovli hamda uch oʻlchovli hisoblash usullari uchun seysmik yozuvlar soni kamida 11 ta dan kam boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBir xil zilziladan tanlangan yozuvlar yoki yozuvlar toʻplamlari soni 3 tadan oshmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш19. Ushbu ShNQning 10-bobi 3-paragrafiga muvofiq gruntlarning harakatini tahlil qilishdan tashqari, vaqt mintaqasida hisoblash uchun seysmik taʼsirlar tanlangan zilzila yozuvlaridan oddiy masshtablash usuli bilan hisoblashga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBir yoki ikki oʻlchovli hisoblash uchun seysmik taʼsirlar amplitudalarini masshtablaganda 0.2Tp dan 1.5Tp gacha boʻlgan davr oraligʻidagi barcha tanlangan yozuvlar spektrlarining oʻrtacha qiymatlari ushbu ShNQning 11-bandiga muvofiq hisoblanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHar bir seysmik yozuvlar toʻplamining ikki gorizontal komponentlari boʻyicha uch oʻlchovli hisoblash uchun spektrlarning kvadratlari yigʻindisidan kvadrat ildiz olinib, natijaviy gorizontal spektr hosil qilinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSeysmik taʼsir komponentlarining amplitudalari masshtablanganda, barcha tanlangan yozuvlarning natijaviy spektrlari oʻrtacha qiymatlarining 0.2Tp dan 1.5Tp gacha boʻlgan davr oraligʻidagi hisoblangan spektr qiymatlariga nisbati kamida 1.3 boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш20. Maʼlum bir hudud uchun seysmik taʼsir spektrlari aniqlanganda, tegishli seysmik maʼlumotlar va binoning oʻziga xos konstruktiv xususiyatlari mavjud boʻlsa, seysmik tahlil natijalarining ishonchliligini oshirish hamda tarqalishini kamaytirish maqsadida bino tebranishining asosiy davrlariga mos keladigan shartli oʻrtacha spektrlarga asoslangan zilzilaga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишGruntlarning xatti-harakatini ushbu ShNQning 10-bobi 3-paragrafiga muvofiq tahlil qilishda yoki vaqt sohasidagi tegishli hisob-kitoblar uchun seysmik taʼsirlarni 11-bandi yoki 3-bobi 1-paragrafiga muvofiq aniqlangan hisoblash spektriga spektral muvofiqlikni taʼminlash maqsadida, tanlangan seysmik yozuvlarni oʻzgartirish orqali olishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOʻzgartirilgan seysmik taʼsir spektrlarining oʻrtacha qiymatlari barcha davrlar uchun hisoblash spektri ordinatalaridan kichik boʻlmasligi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-bob. Seysmik taʼsirlarda binolarni baholash va loyihalash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-§. Binolardan foydalanish sinflari va ularning javobgarlik koeffitsiyentlari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш21. Binolardan foydalanish sinflari (BFS) ushbu bobning 2-paragrafida belgilangan seysmik loyihalash sinfi (SLS)ni aniqlash uchun asos boʻlib, binolarning vazifasiga koʻra hamda javobgarlik koeffitsiyentlari esa ularning foydalanish sinflariga bogʻliq holda quyidagi 3-jadvalga muvofiq belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-jadval | ||
Binolardan foydalanish sinflari | Binoning vazifasi | Binoning javobgarlik koeffitsiyenti (I) |
BFS = 1 | Zilziladan keyin zudlik bilan ishlashni talab qiladigan binolar, odamlar uzoq vaqt ommaviy toʻplanadigan joylar, qimmatbaho buyumlarni saqlash uchun moʻljallangan binolar hamda xavfli moddalar bilan jihozlangan binolar: kasalxonalar, dispanserlar, tibbiyot markazlari; yongʻin-qutqaruv boʻlinmalari; aloqa obyektlari (aloqa markazlari, vokzallar, avtovokzallar, aeroportlar, metro, temir yoʻl stansiyalari va terminallari); energiya ishlab chiqarish va taqsimlash obyektlari maʼmuriy binolar; shoshilinch tez tibbiy yordam klinik shifoxonalari; taʼlim tashkilotlari binolari (yotoqxonalar va sport zallari bilan birga); muzeylar; zaharli, portlovchi, yengil alangalanuvchi, yonuvchi moddalar va boshqa xavfli materiallar saqlanadigan ombor binolari | 1.5 |
BFS = 2 | Odamlar qisqa muddat ommaviy boʻladigan binolar (savdo markazlari, sport inshootlari, kinoteatrlar, teatrlar, konsert zallari, ibodatxonalar) | 1.2 |
BFS = 3 | BFS=1 va BFS=2 toifalariga kirmaydigan boshqa binolar (turar joy obyektlari, ofis binolari, mehmonxonalar, umumiy maqsadlarga moʻljallangan sanoat binolari) | 1.0 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-§. Seysmik loyihalash sinflari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш22. Seysmik taʼsirlarni hisobga olgan holda binolarni loyihalashda asos sifatida qabul qilinadigan seysmik loyihalash sinflari (SLS) mazkur ShNQning 4-jadvali hamda quyidagilarga asoslanib aniqlanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишushbu ShNQning 4-bobi 1-paragrafida belgilangan binolardan foydalanish sinflariga (BFS);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSTD-2 seysmik taʼsir darajasi uchun ushbu ShNQning 6-bandida keltirilgan qisqa davrli spektral tezlanish koeffitsiyentiga (Ss).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-jadval | ||
STD-2 uchun qisqa davrli spektral tezlanish koeffitsiyenti (SDS) | Binolardan foydalanish sinfi | |
BFS = 1 | BFS = 2, 3 | |
SDS < 0.33 | SLS = 4a | SLS = 4 |
0.33≤ SDS < 0.5 | SLS = 3a | SLS = 3 |
0.5≤ SDS < 0.75 | SLS = 2a | SLS = 2 |
0.75 ≤ SDS | SLS = 1a | SLS = 1 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-§. Binoning balandligi va ularning balandlik sinflari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш23. Yertoʻlali binolarda quyidagi shartlar bajarilganda, binoning asosi yertoʻla devorlarining yuqori sathi (birinchi qavat orayopmasi sathi)da belgilanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyertoʻla devorlari mustahkam (bikr) boʻlib, binoni toʻliq yoki kamida uch tomonidan oʻrab turgan boʻlsa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbinoning umumiy tebranish davri (yertoʻla qavatlari bilan birga hisoblanganda) bilan, shu konstruktiv tizimning yertoʻla va birinchi qavat orayopmasi massasini inobatga olmasdan hisoblangan asosiy tebranish davri nisbati har bir oʻzaro perpendikulyar yoʻnalish boʻyicha 1.1 dan kichik yoki unga teng boʻlsa, (𝑇p,𝑡o𝑡 ≤ 1.1 𝑇p,𝑢p).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш24. Mazkur ShNQning 23-bandida keltirilgan talablarga javob bermaydigan yertoʻlali yoki yertoʻlasi mavjud boʻlmagan binolar uchun bino asosi sathi poydevorning tepa sathida belgilanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш25. Seysmik hisob-kitoblarda binoning balandligi 𝐻N ushbu ShNQning 23 yoki 24-bandlariga muvofiq bino asos sathidan boshlab poydevor tepasidan hisoblanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBunda, tom qismidagi kichik inshootlar (lift mashina xonalari yoki boshqa kichik ogʻirlikdagi konstruksiyalar) bino balandligiga kiritilmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш26. Seysmik taʼsirlarni hisobga olgan holda loyihalash jarayonida binolar balandligi boʻyicha sinfi (BBS) 5-jadvalga asosan aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBinoning balandlik sinflari uchun mazkur ShNQning 25-bandi asosida hisoblanuvchi binolarning balandliklari diapazoni quyidagi 5-jadvalda keltirilgan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-жадвал | |||
Binoning balandlik sinfi | Binolarning balandlik sinflari va seysmik loyihalash sinflari asosida aniqlanuvchi binolarning balandlik diapazonlari (m) | ||
SLS = 1, 1a, 2, 2a. | SLS = 3, 3a | SLS = 4, 4a | |
BBS = 1 | 100 ≥ HN > 70 | 100 ≥ HN > 91 | 115 ≥ HN > 105 |
BBS = 2 | 56 < HN ≤ 70 | 70 < HN ≤ 91 | 91 < HN ≤ 105 |
BBS = 3 | 42 < HN ≤ 56 | 56 < HN ≤ 70 | 56 < HN ≤ 91 |
BBS = 4 | 28 < HN ≤ 42 | 42 < HN ≤ 56 | |
BBS = 5 | 17.5 < HN ≤ 28 | 28 < HN ≤ 42 | |
BBS = 6 | 10.5 < HN ≤ 17.5 | 17.5 < HN ≤ 28 | |
BBS = 7 | 7 < HN ≤ 10.5 | 10.5 < HN ≤ 17.5 | |
BBS = 8 | HN ≤ 7 | HN ≤ 10.5 | |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-§. Seysmik taʼsirlarda binolarning samaradorlik darajalari, maqsad koʻrsatkichlari va loyihalashda qoʻllaniladigan yondashuvlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш27. Binolarning seysmik taʼsirlardagi samaradorlik darajalari maqsad koʻrsatkichlari ushbu ShNQning 3-bobi 1-paragrafida belgilangan seysmik taʼsir darajalarida aniqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш28. Mazkur ShNQning 4-bandida belgilangan toʻrtta seysmik taʼsir darajasi uchun ushbu ShNQ doirasidagi binolar hamda seysmik loyihalash toifalari SLS = 1, 2, 3, 3a, 4, 4a boʻlgan binolar normativ samaradorlik darajalari maqsad koʻrsatkichlariga, seysmik loyihalash toifalari SLS = 1a, 2a boʻlgan binolar esa yuqori samaradorlik maqsad koʻrsatkichlariga ega boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUshbu samaradorlik maqsad koʻrsatkichlari mazkur ShNQning 6 va 7-jadvallariga asosan hisoblanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMonolit temir-beton konstruksiyalar (BBS ≥ 2)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-jadval
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSeysmik taʼsir darajasi | SLS = 1, 1a (1) , 2, 2a (1) , 3, 3a, 4, 4a | SLS = 1a (2) , 2a (2) | ||
Samaradorlik normativ maqsad koʻrsatkichlari | Hisoblash usuli | Samaradorlik yuqori maqsad koʻrsatkichlari | Hisoblash usuli | |
STD-3 | - | - | DC | DBL |
STD-2 | LS | KBL | LS | KBL (3,4) |
STD-1 | - | - | LS | DBL |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMonolit temir-beton konstruksiyalar (BBS = 1)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7-jadval
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSeysmik taʼsir darajasi | SLS =1, 2, 3, 3a, 4, 4a. | SLS = 1a, 2a; | ||
Samaradorlik normativ maqsadli koʻrsatkichlari | Hisoblash usuli | Samaradorlik yuqori maqsadli koʻrsatkichlari | Hisoblash usuli | |
STD-4 | IO | KBL | - | - |
STD-3 | - | - | DC | DBL |
STD-2 | LS | KBL (3) | LS | KBL (3,4) |
STD-1 | CP | DBL | LS | DBL |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIzohlar:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. BBS > 3 parametriga ega binolar uchun qoʻllaniladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. BBS = 2 va BBS = 3 balandlik sinfiga ega binolar uchun qoʻllaniladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Dastlabki loyihalash sifatida bajarilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Binoning javobgarlik koeffitsiyenti I = 1.5 qabul qilingan holda qoʻllaniladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш29. KBL yondashuvida qoʻllanish sohasi va hisoblashlarning asosiy qoidalari mazkur ShNQning 5-bobida, DBL yondashuvida esa qoʻllanish sohasi va hisoblashning asosiy talablari 6-bobida, shuningdek KBL va DBL yondashuvlarining qoʻllanilish talablari esa 6 va 7-jadvalida keltirilgan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-§. Seysmik taʼsirlarda nomuntazam binolar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш30. Binolarning reja (plan) va balandlik boʻyicha nomuntazamlik holatlari quyidagi 8-jadvaliga, tegishli shartlari esa ushbu ShNQning 31-bandiga muvofiq olinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBinodagi konstruktiv nomuntazamlik turlari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8-jadval
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишA — rejadagi (plan) nomuntazamliklar | Mazkur ShNQning bandlariga havolalar |
A1 — Buralish nomuntazamligi har qanday qavatda, seysmik taʼsirning ikkita ortogonal yoʻnalishidan biri boʻyicha qavatning maksimal gorizontal nisbiy siljishi bilan shu yoʻnalishdagi oʻrtacha nisbiy siljish nisbatining, yaʼni buralma nomutanosiblik koeffitsiyentining 1.2 qiymatdan oshgan holati (ushbu ShNQning 4-rasmida keltirilgan) [ Qavatlarning gorizontal nisbiy siljishlari hisob-kitoblari mazkur ShNQning 131-bandiga muvofiq tasodifiy eksentrisitetning ±5% taʼsirini hisobga olgan holda bajarilishi lozim | 31-band |
A2 — Orayopma nomuntazamligi (har qanday qavatdagi, mazkur ShNQning 5-rasmida keltirilgan): I — zinapoya kataklari va lift shaxtalarini ham qoʻshgan holda, boʻshliqlarning umumiy maydoni qavatdagi orayopma umumiy maydonining 1/3 qismidan ortiq boʻlgan holat; II — vertikal yuk koʻtaruvchi tizim elementlariga seysmik yuklarni ishonchli uzatishni qiyinlashtiradigan, orayopmada mahalliy teshiklar mavjud boʻlgan holat; III — orayopma tekisligida bikrlik va mustahkamlikning keskin kamayishi holati | 32-band |
A3 — rejadagi (plan) boʻrtiqlarning mavjudligi bino qavati rejasidagi (plan) boʻrtib chiqqan qismlar oʻlchamlari, agar ular ikki perpendikulyar yoʻnalishda qavatning tegishli yoʻnalishdagi umumiy oʻlchamining 20 foizidan ortiq boʻlsa (ushbu ShNQning 6-rasmida keltirilgan) | 32-band |
B — vertikal nomuntazamlik holatlari | |
B1 — qoʻshni qavatlar orasidagi mustahkamlikning nomuntazamlik (zaif qavat) temir-beton binolarida har qanday qavatning umumiy samarali siljish maydonining, uning yuqorisidagi qavatning ikkita oʻzaro perpendikulyar seysmik yoʻnalishlardan biridagi umumiy samarali siljish maydoniga nisbati orqali aniqlanadigan
har qanday qavatda samarali siljish maydonini hisoblash:
| 32-band |
B2 — qoʻshni qavatlar orasidagi bikrlik nomuntazamligi (egiluvchan qavat) oʻzaro perpendikulyar seysmik yoʻnalishlarning har qaysi biri uchun aniqlanadigan bikrlik nomuntazamligi koeffitsiyenti koʻrib chiqilayotgan i-qavatning oʻrtacha qavatlararo nisbiy siljishining, yuqoridagi yoki pastdagi qoʻshni qavatning oʻrtacha qavatlararo nisbiy siljishiga nisbati (yertoʻla qavatlari bundan mustasno) 2,0 dan oshgan holat
Izoh: qavatlararo nisbiy siljishlarni hisoblash mazkur ShNQning 6-bobi 9-paragrafiga muvofiq, tasodifiy eksentrisitetning ±5 foiz taʼsirini hisobga olgan holda bajarilishi kerak | 31-band |
B3 — yuk koʻtaruvchi tizimning vertikal elementlarining uzilishi yuk koʻtaruvchi tizimning vertikal elementlari (ustunlar yoki devorlar) baʼzi qavatlarda uzilgan hamda yuk koʻtaruvchi tizimning vertikal elementlari, yaʼni ustunlarning toʻsinlari yoki konsollariga tayangan yoki yuqori qavat devorlari pastki qavat ustunlariga tayangan holat (ushbu ShNQning 7-rasmida keltirilgan) | 33-band |
yoki
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOrayopmalar oʻz tekisligida bikr diafragmalar kabi ishlaganda
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBuralma nomuntazamlik koeffitsiyenti 
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBuralma nomuntazamlik sharti 𝜂𝑏𝑖 > 1.2
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-rasm. Buralma nomutazamlik holati
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишA2 — I turdagi nomuntazamlik
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAb/A>1/3
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAb — teshiklarning umumiy maydoni
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишA — qavatning umumiy (brutto) maydoni
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишA2 — II turdagi nomuntazamlik
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишA — A kesim
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишA2 turdagi nomuntazamliklar — II va III holatlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-rasm. Orayopma nomutazamliklari holatlari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-rasm. A3 turdagi nomuntazamlik
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш31. A1 va B2 turdagi nomuntazamliklar asosida mazkur ShNQning 135-bandi va 12-jadvaliga asosan seysmik taʼsirlarni hisoblash usulini tanlash kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш32. A2 va A3 turidagi nomuntazamliklarga ega binolarda, vertikal yuk koʻtaruvchi konstruksiya elementlarining oʻzaro seysmik kuchlarni ishonchli uzatishini taʼminlash uchun orayopmalar ikki oʻlchamli plastinka (membrana) yoki qobiqli chekli elementlardan foydalangan holda modellashtirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш33. B1 turdagi nomuntazamlikka ega binolarda, agar birinchi qavatdagi yuk koʻtarmaydigan (toʻldiruvchi) devorlarning jami maydoni yuqori qavatdagidan katta boʻlsa, toʻldiruvchi devorlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишηci ning minimal qiymatiga boʻlgan qavat hisobida, agar ηci qiymati 0.60 ≤ (ηci)𝑚𝑖𝑛 < 0.80 diapazonida boʻlsa, ushbu ShNQning 9-jadvalida keltirilgan konstruktiv tizimning reduksiya koeffitsiyenti R ni 1.25(ηci)𝑚𝑖𝑛 ga koʻpaytirish va ikkala seysmik yoʻnalishda butun binoga nisbatan qoʻllash lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишηci qiymati 0.60 dan kam boʻlmasligi, ηci qiymati 0.60 dan kam boʻlsa, zaif qavatning mustahkamligi va bikrligi oshirilishi va seysmik hisob qaytadan bajarilishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш34. B3 turdagi nomuntazamlikka ega binolar uchun quyidagi talablar belgilanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbinoning har qanday qavatida ustunlarning konsol toʻsinlarga yoki pastda joylashgan ustunlarning konsollariga tayanishiga yoʻl qoʻyilmasligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишustun ikkala uchida tayanchlarga ega boʻlgan toʻsinga tayangan hollarda, mazkur ShNQning 88-bandiga muvofiq faqat vertikal seysmik taʼsirlarga hisoblash bajarilishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyuqori qavat devorlarini ustunlarga tirab turishga yoʻl qoʻyilmasligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbinoning har qanday qavatida oraliqdagi devorlarni ularning tekisligidagi toʻsinlarga tirab turishga yoʻl qoʻyilmasligi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-§. Seysmik taʼsirlarda ratsional loyihalash uchun binolarning yuk koʻtaruvchi tizimlarini tashkil etish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш35. Binolarni seysmik taʼsirlarga loyihalashda konstruktiv tizimni maksimal darajada sodda va aniq shaklda tanlash lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш36. Yuk koʻtaruvchi tizim reja (plan)da muntazam va simmetrik joylashtirilishi, bunda seysmik kuchlarning orayopmadan vertikal yuk koʻtaruvchi elementlarga optimal (bir xil) tarzda tarqalishi taʼminlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш37. Qavatlarning bikrligi va mustahkamligining keskin oʻzgarishi tufayli egiluvchan qavat va zaif qavatning shakllanishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш38. Konstruktiv tizimning statik yuklar taʼsiri doirasidagi statik noaniqlik darajasi seysmik yuklar taʼsirlari doirasida ham saqlanishi taʼminlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишZilzila vaqtida baʼzi yuk koʻtaruvchi elementlarning yuk koʻtarish qobiliyatining pasayishi yoki ishdan chiqishi holatlarida konstruktiv tizimning barqaror xatti-harakatini taʼminlash maqsadida yuk koʻtaruvchi elementlarning zaxira kuchlari ishga tushirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш39. Zilzila vaqtida deformatsiya choklar bilan ajratilgan bino bloklarining oʻzaro toʻqnashuviga yoʻl qoʻyilmaydi. Bunda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyuk koʻtaruvchi tizimni deformatsiya choklar bilan faqat bino yoki bino bloklarining reja (plan)dagi oʻlchamlari asosida mustaqil bloklarga ajratishga yoʻl qoʻyilmaydi (buralish nomuntazamligini bartaraf etish holatlari bundan mustasno);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbino yoki bino bloklarining reja (plan)dagi oʻlchamlari ushbu ShNQning 122-bandida keltirilgan temir-beton elementlar kesimlarining samarali bikrliklaridan foydalangan holda, seysmik taʼsirlarga hisob-kitob qilishdan qatʼiy nazar, yuk koʻtaruvchi tizimni haroratning bir tekis oʻzgarishi va choʻkish taʼsiriga asoslangan hisob-kitob yordamida aniqlashga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш40. Zilzila taʼsirlari reja (plan) tekisligida har qanday yoʻnalishda harakat qilishi mumkinligini hisobga olib, binoning yuk koʻtaruvchi elementlari ikki oʻzaro perpendikulyar bosh oʻqlar yoʻnalishi boʻyicha joylashtirilishi va har ikkala yoʻnalishda bikrlik hamda mustahkamlikning yaqin qiymatlari taʼminlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш41. Buralish nomuntazamligini bartaraf etish va yuk koʻtaruvchi tizimda xavfli buralish tebranishlarining oldini olish uchun yetarli buralish mustahkamligi va bikrligini taʼminlash kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUshbu yoʻnalishda yuqori bikrlik va mustahkamlikka ega boʻlgan yuk koʻtaruvchi tizim elementlarini binoning perimetri boʻylab joylashtirish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш42. Zilzila paytida yuzaga keladigan inersiya kuchlarini vertikal yuk koʻtaruvchi elementlarga ishonchli uzatish hamda turli bikrlikdagi vertikal yuk koʻtaruvchi elementlar oʻrtasida seysmik taʼsirlarni ishonchli taqsimlash uchun orayopmalarning oʻz tekisligida yuqori bikrlikka va yetarli mustahkamlikka ega boʻlishi taʼminlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш43. Orayopmalar tekisligida seysmik kuchlarning vertikal yuk koʻtaruvchi elementlarga ishonchli uzatilishini hisoblash zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTexnik-iqtisodiy asoslashlarda temir-beton orayopmalarda qoʻshimcha bogʻlovchi armatura va kuch uzatish elementlaridan foydalanish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш44. Orayopmalarda katta boʻshliqlarga yoʻl qoʻyilmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBoʻshliqlarni chetlab oʻtish mumkin boʻlmagan hollarda ularning konturi boʻylab inersiya kuchlarini vertikal yuk koʻtaruvchi elementlarga uzatishni taʼminlash uchun yetarlicha bikrlik va mustahkamlikka ega boʻlgan gorizontal elementlar joylashtirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш45. Bikrligi keskin farq qilgan qavatlar orasidagi orayopmaning oʻz tekisligidagi mustahkamligi va bikrligi yuqoridagi qavat vertikal konstruktiv elementlaridan pastki qavat vertikal elementlariga seysmik kuchlarni uzatish uchun yetarli darajada boʻlishi taʼminlanishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-bob. Binolarni mustahkamlik mezoni boʻyicha seysmik taʼsirlarga hisoblash asoslari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-§. Umumiy qoidalar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш46. Seysmik yuklar taʼsiridagi binolarning yuk koʻtaruvchi tizimlarini loyihalashda qoʻllaniladigan ikki asosiy yondashuvdan biri boʻlgan KBL yondashuvi quyidagi tamoyillarga asoslanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишsamaradorlik darajalari boʻyicha belgilangan aniq maqsad koʻrsatkichlariga erishish uchun yuk koʻtaruvchi tizimning plastiklik darajasiga mos keluvchi kamaytirilgan (reduksiya qilingan) seysmik yuklar aniqlanishiga;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkamaytirilgan seysmik yuklar asosida yuk koʻtaruvchi tizimning chiziqli (elastik) hisobi bajarilishi va hisoblash natijasida elementlarda yuzaga kelgan ichki zoʻriqish kuchlari, zarur hollarda, mustahkamlik zaxirasini hisobga olgan holda, boshqa yuklamalar bilan hosil boʻlgan kuchlar bilan kombinatsiyalanib, talab etiladigan mustahkamlik aniqlanishiga;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишelementlarning mustahkamligiga qoʻyiladigan talablar ularning samaradorlik darajalari asosida aniqlangan mustahkamlik imkoniyatlari (ichki kuchlar) bilan taqqoslanishiga;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишseysmik taʼsirlar hisobidan hosil boʻlgan nisbiy qavatlararo siljishlar ruxsat etilgan chegaraviy qiymatlar bilan solishtirilishiga.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш47. Elementlarning mustahkamlik imkoniyatlari loyihalashtirishda belgilangan talablarga javob berishi hamda nisbiy qavatlararo siljishlar yoʻl qoʻyilgan chegaralardan oshmasligi sharti bilan loyiha yakunlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш48. Elementlarning mustahkamlik imkoniyatlari loyihalashtirish talablariga mos kelsa, biroq nisbiy qavatlararo siljishlar yoʻl qoʻyilgan chegaradan yuqori boʻlsa, elementlarning kesimlari oʻzgartirilib, hisoblashlar zarur natijaga erishilgunga qadar takrorlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш49. Ushbu ShNQning mazkur bobida keltirilgan KBL yondashuvi boʻyicha hisob-kitobning asosiy talablari 9-jadvalida keltirilgan barcha binolarni loyihalashda asosiy tamoyillar sifatida qoʻllanilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш50. Ushbu ShNQning 9-jadvaliga muvofiq mazkur bobning qoʻllanilish sohasiga kiruvchi barcha binolar uchun seysmik taʼsirga hisoblash, STD-2 darajasidagi zilzilani hisobga olgan holda, ushbu bobda keltirilgan KBL tamoyillariga asosan amalga oshirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш51. Seysmik loyihalash sinfi SLS = 1a va SLS = 2a boʻlgan hamda bir vaqtning oʻzida binoning balandlik sinfi BBS = 2 yoki BBS = 3 boʻlgan binolar uchun (ushbu ShNQning 6-jadvaliga muvofiq) STD-2 darajasidagi zilzila va binoning javobgarlik koeffitsiyenti I = 1,5 ni hisobga olgan holda bajarilgan hisob-kitob dastlabki loyihalash sifatida qabul qilinishiga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш52. Ushbu ShNQning 51-bandi boʻyicha loyihalashtirilgan binoning yuk koʻtaruvchi tizimi, 6-bobida belgilangan DBL yondashuvi asosida quyidagi maqsadlar uchun hisoblanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSTD-1 darajasidagi zilzila taʼsirida nazorat ostidagi shikastlanishlar samaradorlik darajasiga erishish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSTD-3 darajasidagi zilzila taʼsirida esa cheklangan shikastlanishlar maqsadiga erishish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш53. Hisoblash jarayoni, belgilangan samaradorlik koʻrsatkichlariga erishilguniga qadar davom ettirilishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш54. KBL yondashuvi doirasida seysmik kuch koeffitsiyentlarini aniqlash hamda talablarning mustahkamlikka nisbatini baholash ushbu ShNQning 5-bobi 11-paragrafiga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш55. Chiziqli elastik seysmik yuklarni kamaytirish maqsadida qoʻllaniladigan
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(7)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(8)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишR va D ushbu ShNQning 9-jadvalida keltirilgan konstruktiv tizimning reduksiya koeffitsiyenti va mustahkamlik zaxira koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI — mazkur ShNQning 3-jadvalida keltirilgan binoning javobgarlik koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишT — tizimning xususiy tebranish davri;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTB — ushbu ShNQning 3-formulasi orqali aniqlangan spektrning burchak davri.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш56. Mustahkamlikka asoslangan KBL tamoyili doirasida binolarning yuk koʻtaruvchi tizimlarini loyihalashda, ushbu bobda keltirilgan talablarga qoʻshimcha sifatida SBL tamoyillari asosida loyihalash lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-§. Yuk koʻtaruvchi tizimlarning qoʻllanilish chegaralari, konstruktiv tizimning reduksiya va mustahkamlik zaxirasi koeffitsiyentlari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш57. Binolarning yuk koʻtaruvchi tizimlarining turlari, ushbu bobda keltirilgan KBL doirasida qoʻllanilishi mumkin boʻlgan hisoblash tamoyillari va mazkur ShNQning 5-jadvaliga muvofiq ushbu tizimlar uchun ruxsat etilgan BBS qiymatlari ShNQning 64-bandida belgilangan plastiklik darajalariga asosan,ShNQning 9-jadvaliga muvofiq boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш58. Baland binolar (BBS=1) uchun yuk koʻtaruvchi tizimlar va hisoblash tamoyillari mazkur ShNQning 9-bobiga muvofiq bajarilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш59. Ushbu ShNQning 9-jadvalida A21 va A22 yuk koʻtaruvchi tizimlar uchun faqat SLS=4 boʻlgan binolarda, binoning balandlik sinfini BBS ≥ 2 gacha oshirishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш60. Mazkur ShNQning 5-bobi 11-paragrafida aniqlangan yuk koʻtaruvchi tizimning xatti-harakat koeffitsiyenti (R) va mustahkamlik zaxirasi koeffitsiyenti (D) monolit va yigʻma temir-beton, poʻlat, yengil poʻlat, tosh, yogʻoch binolarning yuk koʻtaruvchi tizimlari hamda mazkur ShNQning 64-bandida keltirilgan turli plastiklik darajalari uchun ushbu ShNQning 9-jadvaliga muvofiq boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш61. Kompozit ustunli tizimlar uchun poʻlat yuk koʻtaruvchi tizimlar uchun xatti-harakat (R) va mustahkamlik zaxirasi (D) koeffitsiyentlari qoʻllanilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш62. Ushbu ShNQning 23-bandiga muvofiq tashqi tomondan ikki qavatli yertoʻla devorlari bilan oʻralgan binolarning pastki qismi uchun (R/I) = 2.5 va D = 1.5 qiymatlari qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш63. SLS = 1, 1a, 2, 2a boʻlgan temir-beton devorli binolarda mazkur bandning birinchi va ikkinchi xatboshilarida keltirilgan ikki shartdan birining bajarilmasligi holatida, oʻsha yoʻnalishda konstruktiv tizim reduksiya koeffitsienti R oʻrniga (4/5) R hisobga olinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYuk koʻtaruvchi tizimdagi alohida devorning asosida qabul qiluvchi agʻdaruvchi momenti Mwall shu yoʻnalishda butun bino uchun zilzila yuklaridan hosil boʻlgan umumiy asos agʻdaruvchi momenti Mo ning 1/3 qismidan oshmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBinoning har bir chekka oʻqida joylashgan devor yoki devorlar qabul qilgan asos agʻdaruvchi momenti Mwall yoki Mwall larning yig'indisi, shu yoʻnalishda butun bino uchun zilzila yuklaridan hosil boʻlgan umumiy asos agʻdaruvchi momenti Mo ning 1/6 qismidan kam bo'lmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMustahkamlik zaxira koeffitsiyenti 𝐷 oʻzgarmasdan qabul qilinishi lozim. Mazkur ShNQning 109-bandida keltirilgan shartni qanoatlantiruvchi bogʻlovchi toʻsinli devor tizimi yagona devor sifatida koʻrib chiqilishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш64. Temir-beton yuk koʻtaruvchi tizimlar mazkur ShNQning 9-jadvalida keltirilgan plastik darajalarga muvofiq quyidagi uch sinfga boʻlinishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyuqori plastik darajali yuk koʻtaruvchi tizimlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишcheklangan plastik darajali yuk koʻtaruvchi tizimlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишaralash plastik darajali yuk koʻtaruvchi tizimlar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш65. Yuqori va cheklangan plastik darajali monolit temir-beton yuk koʻtaruvchi tizimlarga oid bajarilishi zarur boʻlgan shartlar mazkur ShNQning 8-bobida belgilangan talablar asosida bajarilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш66. Aralash plastik darajali yuk koʻtaruvchi tizimlar cheklangan plastik darajali bikr rama va yuqori plastik darajali devorli temir-beton yuk koʻtaruvchi tizimlarning birgalikda foydalanilishi natijasida hosil qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш67. Cheklangan va aralash plastik darajali tizimlarda quyidagilarga yoʻl qoʻyilmaydi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSLS=1a, SLS=2a, SLS=3a va SLS=4a sinflariga mansub binolarda cheklangan plastik darajali tizimlar (bunday tizimlar uchun boshqa cheklovlar mazkur ShNQning 69-bandida keltirilgan);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBBS ≤ 6 boʻlgan va SLS=1a hamda SLS =2a sinflariga kiruvchi binolarda aralash plastik darajali tizimlar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш68. Oʻzaro perpendikulyar yoʻnalishlarda yuk koʻtaruvchi tizimlarning plastik darajalari bir xil boʻlishi, biroq oʻzaro perpendikulyar yoʻnalishlarda turli R koeffitsiyentlarni va ularga mos keluvchi D koeffitsiyentlarni qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMazkur ShNQning 9-jadvaliga muvofiq ruxsat etilgan eng yuqori BBS ikki yoʻnalish boʻyicha eng salbiy (yomonroq) qiymat asosida belgilanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш69. Moment uzatuvchi, plastikligi cheklangan temir-beton ramalar orqali barcha seysmik taʼsirlarni qabul qiladigan yuk koʻtaruvchi tizimlar (ushbu ShNQning 9-jadvalidagi A31 konstruktiv tizimi) faqat seysmik loyihalash sinfi SLS = 3 va SLS = 4 boʻlgan binolarda qoʻllanilishiga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишToʻldirilgan (turdagi) yoki toʻldirilmagan bir tomonlama qovurgʻali orayopmali temir-beton ramalardan tashkil topgan yuk koʻtaruvchi tizimlar, agar ularda devorlar (pardevorlar) mavjud boʻlmasa, cheklangan plastiklikka ega tizimlar sifatida tasniflanadi va faqat SLS = 3 va SLS = 4 boʻlgan binolarda qoʻllanilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBunday konstruktiv tizimlarni yuqori plastik darajali temir-beton bogʻlovchi toʻsinli va/yoki yaxlit devorlar bilan birgalikda loyihalash orqali aralash plastik darajali tizimlar sifatida qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi (mazkur ShNQning 9-jadvalidagi A2 yuk koʻtaruvchi tizimlari).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш70. Faqat toʻsinsiz orayopmalarni oʻz ichiga olgan yuk koʻtaruvchi tizimlarda, temir-beton binolardagi barcha seysmik taʼsirlar biriktiruvchi toʻsinli (boʻshliqli) va/yoki boʻshliqsiz yuqori plastik devorlar yoki boʻshliqsiz cheklangan plastik devorlar tomonidan qabul qilinishi lozim (mazkur ShNQ 9-jadvalidagi A12, A13 va A32 koʻtaruvchi tizimlari).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBunday tizimlarni hisoblash ikki bosqichda bajarilishi zarur:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbirinchi bosqichda — rama ustunlari yuqoridan va pastdan sharnirli deb olinib;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишikkinchi bosqichda — ushbu elementlarning ulanishlari bikr (qattiq) tarzda modellashtirib.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDevor, ustun va orayopmalarda hosil boʻladigan ichki zoʻriqish kuchlari sifatida ikkala bosqichdagi eng salbiy natija qabul qilinishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишNisbiy qavatlararo siljishlar esa ikkinchi bosqich hisoblash natijalariga koʻra olinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш71. Plastik darajasi yuqori boʻlgan bogʻlovchi toʻsinli yoki yaxlit monolit temir-beton devorli binolarda, devorlarning seysmik yuklardan hosil boʻlgan asos agʻdarilish momentlarining yigʻindisi butun bino uchun seysmik yuklardan hosil boʻlgan umumiy asos agʻdarilish momentining kamida 40 foiz va koʻpi bilan 75 foizini tashkil etishi, bunda quyidagi formula asosida hisoblanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш0.40𝑀o < Σ 𝑀wall < 0.75𝑀o (9)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUshbu formuladagi yuqori chegara shartining bajarilmasligi holatida, mazkur ShNQning 9-jadvalida zilzila taʼsirlarining barcha yuklarni yuqori plastik darajali devorlar qabul qilgan holatlar uchun belgilangan R va D koeffitsiyentlari hamda ruxsat etilgan eng yuqori BBS qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQuyi chegara shartining bajarilmasligi holatida esa ushbu ShNQning 9-jadvalida keltirilgan R va D koeffitsiyentlari oʻzgarmasdan qolishi, biroq ruxsat etilgan eng yuqori BBS dan bir daraja yuqoriroq qiymat qabul qilinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш72. Temir-beton aralash plastik darajali konstruktiv tizimlardagi yuqori plastik darajali bogʻlovchi toʻsinli yoki yaxlit devorlarda seysmik yuklardan hosil boʻlgan asos agʻdaruvchi momentlarning yigʻindisi butun bino uchun seysmik yuklardan hosil boʻlgan umumiy asos agʻdarilish momentining kamida 75 foizini tashkil etishi hamda quyidagi formula asosida aniqlanishi zarur:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишΣ 𝑀w𝑎𝑙𝑙 ≥ 0.75𝑀o (10)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAgar ushbu formuladagi shart bajarilmasa, asos agʻdaruvchi momentlar yigʻindisi butun bino uchun umumiy momentning 75 foizidan kam boʻlsa, mazkur ShNQning 9-jadvalida seysmik taʼsirlarning barchasi cheklangan plastik darajali bikr ramalar tomonidan qabul qilingan holatlar uchun belgilangan R va D koeffitsiyentlari hamda ruxsat etilgan eng yuqori BBS hisobga olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш73. Temir-beton cheklangan plastik darajali yaxlit devorlar cheklangan plastik darajali bikr ramalar bilan birgalikda qoʻllanilgan binolarda ham ushbu ShNQning 10-formulasida keltirilgan shart bajarilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAgar ushbu shart bajarilmasa, mazkur ShNQning 71-bandida belgilangan talablar qoʻllanilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш74. Mazkur ShNQning 63, 71 va 72-bandlarida foydalanish uchun devorlar asosidagi agʻdarilish momentlari Mwall quyidagicha hisoblanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyaxlit devorlar uchun ushbu ShNQning 104-bandi yoki 105-bandiga muvofiq;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbogʻlovchi toʻsinli devorlar uchun mazkur ShNQning 108-bandiga asosan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишButun bino uchun seysmik yuklardan agʻdarilishning umumiy momenti Mo mazkur ShNQning 136, 156 yoki 157-bandlariga koʻra.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9-jadval
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBinoning konstruktiv tizimi | Konstruktiv tizimning reduksiya koeffitsiyenti (R) | Mustahkamlik zaxira koeffitsiyenti (D) | Ruxsat etilgan binolar balandligi sinflari (BBS) |
A. Binolarning monolit temir-beton konstruktiv tizimlari | |||
A1. Plastik darajasi yuqori boʻlgan konstruktiv tizimlar | |||
A11. Barcha seysmik taʼsirlarni qabul qiluvchi yuqori plastik darajali monolit temir-beton bikr rama karkasli binolar | 8 | 3 | BBS ≥ 3 |
A12. Barcha seysmik taʼsirlarni qabul qiluvchi, plastik darajasi yuqori boʻlgan, bogʻlovchi toʻsinli monolit temir-beton devorli binolar | 7 | 2.5 | BBS ≥ 2 |
A13. Barcha seysmik taʼsirlarni qabul qiluvchi, plastik darajasi yuqori boʻlgan monolit temir-beton yaxlit devorli binolar | 6 | 2.5 | BBS ≥ 2 |
A14. Seysmik taʼsirlarni birgalikda qabul qiluvchi yuqori plastik darajali monolit temir-beton bikr rama karkasli va bogʻlovchi toʻsinlar bilan birlashtirilgan devorlardan iborat aralash tizimli binolar | 8 | 2.5 | BBS ≥ 2 |
A15. Seysmik taʼsirlarni birgalikda qabul qiluvchi yuqori plastik darajali monolit temir-beton bikr rama karkasli va yaxlit devorlardan iborat aralash tizimli binolar | 7 | 2.5 | BBS ≥ 2 |
A16. Balandligi 12 m dan oshmaydigan, barcha seysmik taʼsirlarni orayopma sathida sharnirli tutashish tugunlariga ega boʻlgan yuqori plastik darajali temir-beton ustunlar qabul qiladigan bir qavatli binolar | 3 | 2 | - |
A2. Aralash plastik darajasiga ega kombinatsiyalangan konstruktiv tizimlar | |||
A21. Seysmik taʼsirlarni monolit temir-beton cheklangan plastik darajali bikr rama va yuqori plastik darajali bogʻlovchi toʻsinli devorlar birgalikda qabul qiladigan binolar | 6 | 2.5 | BBS ≥ 4 |
A22. Seysmik taʼsirlarni monolit temir-beton cheklangan plastik darajali bikr rama va yuqori plastik darajali devorlar birgalikda qabul qiladigan binolar | 5 | 2.5 | BBS ≥ 4 |
A23. Seysmik taʼsirlarni monolit temir-beton toʻldirilgan yoki toʻldirilmagan bir tomonlama ishlaydigan qovurgʻali orayopmaga ega cheklangan plastik darajali bikr rama va yuqori plastik darajali bogʻlovchi toʻsinli devorlar bilan birgalikda qabul qilinadigan binolar | 6 | 2.5 | BBS ≥ 6 |
A24. Seysmik taʼsirlarni monolit temir-beton toʻldirilgan yoki toʻldirilmagan bir tomonlama ishlaydigan qovurgʻali orayopmaga ega cheklangan plastik darajali bikr rama va yuqori plastik darajali yaxlit devorlar bilan birgalikda qabul qilinadigan binolar | 5 | 2.5 | BBS ≥ 6 |
A3. Plastik darajasi cheklangan konstruktiv tizimlar | |||
A31. Barcha seysmik taʼsirlarni qabul qiluvchi monolit temir-beton cheklangan plastik darajali bikr rama karkasli binolar | 4 | 2.5 | BBS ≥ 7 |
A32. Barcha seysmik taʼsirlarni monolit temir-beton cheklangan plastik darajali yaxlit devorli binolar | 4. | 2 | BBS ≥ 6 |
A33. Seysmik taʼsirlar monolit temir-beton cheklangan plastik darajali bikr rama va yaxlit devorlar bilan birgalikda qabul qilinadigan binolar | 4. | 2 | BBS ≥ 6 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш75. Yertoʻlaning perimetral devorlaridan tashqari, 𝐻𝑤/𝑙𝑤 ≤ 2.0 boʻlgan yaxlit devorlarda, mazkur ShNQning 9-jadvalida keltirilgan R koeffitsiyentlariga koʻra hisoblangan ichki zoʻriqish kuchlari [3/(1 + 𝐻𝑤/𝑙𝑤)] koeffitsiyentiga koʻpaytirilib kattalashtirilishi, biroq bu koeffitsiyent 2 dan katta olinmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBinolarning yertoʻla qavatlari perimetri boʻylab joylashgan bikr ishlovchi temir-beton devorlar mazkur ShNQning 9-jadvalida keltirilgan devor yoki devor-ramali tizimning bir qismi hisoblanmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMustahkamlik zaxirasi koeffitsiyenti D ushbu ShNQning 5-bobi 11-paragrafida keltirilganidek, oquvchanlik chegarasini hisobiy mustahkamlikka nisbatan orttirmasini ifodalovchi koeffitsiyenti sifatida qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш76. Yuqori yoki cheklangan plastik darajali konstruktiv tizim elementlarining plastik holatda ishlashiga mos keluvchi kamaytirilgan ichki zoʻriqish kuchlarini (eguvchi moment, choʻzuvchi kuchlar) hisoblashda mustahkamlik zaxirasi koeffitsiyentini (D = 1)qoʻllashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш77. Yuk koʻtaruvchi elementlarning plastik boʻlmagan holatda ishlashiga mos keluvchi kamaytirilgan ichki zoʻriqish kuchlari (temir-beton elementlarda koʻndalang kuchlar) uchun mustahkamlik zaxira koeffitsiyenti D > 1 koʻpaytuvchi sifatida qoʻllanilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш78. Yuqori plastik darajali konstruktiv tizimlarda mustahkamlik zaxirasi koeffitsiyenti (D) bilan kattalashtirilgan ichki zoʻriqish kuchlari SBL talabiga muvofiq belgilangan kesimlardagi oqish chegarasiga mos ichki zoʻriqish kuchlaridan oshmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш79. Bino orayopmalari tekisligida taʼsir etuvchi kamaytirilgan ichki zoʻriqish kuchlariga mazkur ShNQning 9-jadvalida tegishli yuk koʻtaruvchi tizim uchun belgilangan mustahkamlik zaxirasi koeffitsiyenti qoʻllanilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш80. Bikr perimetral devorlar bilan oʻralgan yertoʻla qavatlaridagi yuk koʻtaruvchi tizim elementlari uchun mustahkamlik zaxirasi koeffitsiyentlari mazkur ShNQning 175-bandiga muvofiq hisobga olinishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш81. Binoning yuk koʻtaruvchi tizimidan kuchlarni poydevorlarga uzatishda mustahkamlik zaxirasini hisobga olish mazkur ShNQning 10-bobi talablariga muvofiq boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш82. Yuqori va pastki qismlari uchun turli R va D koeffitsiyentlari qabul qilingan binolarni hisoblash ushbu ShNQning 83 yoki 84-bandlarida keltirilgan talablarga muvofiq amalga oshirilishi kerak. (ushbu talab mazkur ShNQning 23-bandiga koʻra, bikr perimetral devorlar bilan oʻralgan yertoʻlali binolarga nisbatan ham qoʻllanilishi mumkin).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYuqori va pastki qismlari uchun turli R va D koeffitsiyentlari qabul qilingan binolarni hisoblashda, hisob-kitob ishlarini ushbu ShNQning 150 — 152 yoki 160 — 162 bandlariga muvofiq bajarishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш83. Mazkur ShNQning 136-bandida keltirilgan ekvivalent seysmik yuk usuli bilan yuk koʻtaruvchi tizimning yaxlit holda (yuqori qism + quyi qism) hisobga olinib bajarilgan hisoblashda quyidagilar amalga oshirilishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyuqori qismdagi yuk koʻtaruvchi tizim elementlarining plastik holatda ishlashiga mos keluvchi kamaytirilgan ichki zoʻriqish kuchlari yuqori qism uchun mazkur ShNQning 9-jadvalidan olingan 𝑅𝑡op va 𝐷𝑡op koeffitsiyentlari hamda koʻrib chiqilayotgan (X) seysmik yoʻnalishidagi asosiy xususiy tebranish davri 𝑇p(x) ga bogʻliq holda, ushbu ShNQning 7 va 8-formulalari asosida hisoblangan (𝑅𝑎)𝑡op seysmik yuk reduksiya koeffitsiyenti qoʻllanib aniqlanishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyuqori qismning yuk koʻtaruvchi tizimi elementlarining plastik boʻlmagan holatda ishlashiga mos keluvchi kamaytirilgan ichki zoʻriqish kuchlari ushbu bandning ikkinchi xatboshisida hisoblangan ichki zoʻriqish kuchlariga 𝐷𝑡op koeffitsiyentini koʻpaytirish orqali aniqlanishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишpastki qismning yuk koʻtaruvchi tizimi elementlarining plastik holatda ishlashiga mos keluvchi kamaytirilgan ichki zoʻriqish kuchlarini hisoblash uchun ekvivalent seysmik yuk reduksiya koeffitsiyenti (𝑅𝑎)𝑏o𝑡 quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(11)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUshbu formuladagi v(x) koeffitsiyenti quyidagicha aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBunda, mazkur ShNQning 12-formulasidagi 
yuqori qismdan quyi qismga uzatiladigan kamaytirilgan kuchlarni, 
esa quyi qismning xususiy tebranishidan hosil boʻladigan kamaytirilgan kuchlarni hisoblash uchun ishlatiladigan koeffitsiyentlarga mos keladi.
yuqori qismdan quyi qismga uzatiladigan kamaytirilgan kuchlarni, esa quyi qismning xususiy tebranishidan hosil boʻladigan kamaytirilgan kuchlarni hisoblash uchun ishlatiladigan koeffitsiyentlarga mos keladi.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш(Ra)bot — quyi qismdagi yuk koʻtaruvchi tizim uchun ushbu ShNQning 9-jadvalidan olingan Rbot va Dbot koeffitsiyentlariga va Tp(x) ga bogʻliq holda mazkur ShNQning 8-formulasi orqali hisoblangan seysmik yuk reduksiya koeffitsiyentini ifodalaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишvtop(x) — kamaytirilmagan seysmik yuklari ostida yuqori qismning asos koʻndalang kuchining butun yuk koʻtaruvchi tizimning (yuqori qism + quyi qism) asos koʻndalang kuchiga nisbatini ifodalaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишPastki qismning yuk koʻtaruvchi tizimi elementlarining plastik boʻlmagan holatda ishlashiga mos keluvchi kamaytirilgan ichki zoʻriqish kuchlari ushbu bandning uchinchi xatboshisida keltirilgan ichki zoʻriqish kuchlariga ekvivalent mustahkamlik zaxirasi koeffitsiyenti Dbot(x) koʻpaytirish orqali quyidagicha aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш84. Butun yuk koʻtaruvchi tizimni (yuqori qism + pastki qism) hisobga olgan holda, mazkur ShNQning 6-bobi 8-paragrafida tavsiflangan modal tahlil usullaridan foydalangan holda hisob-kitoblar quyidagicha amalga oshirilishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишushbu ShNQning 11 — 15-formulalaridagi barcha amallar har bir 𝑛 tebranish shaklining tegishli xususiy tebranish davrini inobatga olgan holda;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmazkur ShNQning 13-formulasida keltirilgan tebranishlarning Tn oʻrniga, aynan shu tebranish shakli uchun tegishli modal samarali (effektiv) massalar nisbatidan foydalangan holda;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbikr yertoʻlali binolarda, bu yerda 
tebranishlarning barcha 
shakllari uchun ushbu ShNQning 13-formula boʻyicha hisoblamaslik maqsadida, 
tenglikni qabul qilgan holda. Bunda, binoning pastki qismi uchun tebranishlarning n-shakli quyidagicha soddalashtirilgan tarzda hisoblanishiga yoʻl qoʻyiladi:
tebranishlarning barcha shakllari uchun ushbu ShNQning 13-formula boʻyicha hisoblamaslik maqsadida, tenglikni qabul qilgan holda. Bunda, binoning pastki qismi uchun tebranishlarning n-shakli quyidagicha soddalashtirilgan tarzda hisoblanishiga yoʻl qoʻyiladi:Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMazkur ShNQning 62-bandiga muvofiq, yertoʻla qavatlari uchun Dbot= 1.5 qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-§. Seysmik taʼsir va uning boshqa taʼsirlar bilan kombinatsiyasini aniqlash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш85. Ushbu ShNQning ushbu ShNQning 6-bobi 7 va 8-paragraflarida keltirilgan hisoblash usullarida gorizontal yoʻnalishda kamaytirilgan seysmik yuklarni aniqlashda foydalaniladigan xususiy tebranishlarning maʼlum davri T uchun kamaytirilgan hisobiy tezlanish spektrining ordinatasi hisoblangan kamaytirilgan hisobiy spektral tezlanish SaR(T) quyidagi 16-formula orqali aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSae (T) — ushbu ShNQning 3-bobida aniqlangan STD-2 seysmik taʼsiri uchun 2-formula boʻyicha aniqlanadigan gorizontal elastik hisobiy spektral tezlanish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRa (T) — ushbu ShNQning 7 va 8-formulalari boʻyicha aniqlanadigan seysmik yukning kamayish koeffitsiyenti.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш86. Yuk koʻtaruvchi tizimni seysmik taʼsirlarga hisoblash ushbu ShNQning ShNQning 6-bobi 7-paragrafi yoki 156-bandlarida keltirilgan usullardan biri bilan bajarilganda, oʻzaro perpendikulyar gorizontal yoʻnalishlar (X) va (Y) uchun aniqlangan seysmik taʼsirlar quyidagi formulaga muvofiq kombinatsiyalanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda, 𝐸𝑑 (𝑋) va 𝐸𝑑 (Y) mazkur ShNQning 86-bandiga muvofiq ikkita oʻzaro perpendikulyar yoʻnalishdagi (X) va (Y) zilzilalar uchun alohida aniqlanadigan va 𝐸𝑑 (𝐻) hisoblanadigan hamda yoʻnalishlar kombinatsiyasidan keyin hisoblangan gorizontal seysmik taʼsir.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш87. Yuk koʻtaruvchi tizimni vaqt sohasida gorizontal seysmik taʼsirga hisoblash ushbu ShNQning 157-bandda keltirilgan usulga muvofiq bajarilgan taqdirda, kombinatsiyalangan gorizontal seysmik taʼsir 𝐸𝑑 (𝐻) bevosita hisoblash natijalaridan hosil boʻlishi, ikkita oʻzaro perpendikulyar gorizontal yoʻnalishlardagi (X) va (Y) seysmik komponentlar bir vaqtning oʻzida ushbu ShNQning 3-bobi 3-paragrafiga muvofiq qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш88. Zilzilabordoshlik sinfi SLS=1, SLS=1a, SLS=2 va SLS=2a boʻlgan va quyidagi elementlarni oʻz ichiga olgan binolar uchun vertikal seysmik taʼsirga hisoblash faqat ushbu elementlar uchun mazkur ShNQning 156-bandida keltirilgan usul bilan ularning mahalliy vertikal tebranish shakllari asosida ushbu ShNQning 11-bandida aniqlangan vertikal elastik tezlanish spektridan foydalangan holda amalga oshirilishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишoraliqning gorizontal proyeksiyasi 20 m va undan ortiq boʻlgan toʻsinlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишgorizontal chiqish proyeksiyasi 5 m va undan ortiq boʻlgan konsollar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtoʻsinlarga tayanadigan ustunlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqiya ustunlar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVertikal seysmik taʼsir (Ed(z))ni bunday hisoblashda barcha yuk koʻtaruvchi tizimlar uchun R/I = 1 va D = 1 ga teng qilib qabul qilinishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш89. Mazkur ShNQning 88-bandida koʻrsatilmagan yuk koʻtaruvchi tizim qismlari uchun va (zilzilabordoshlik sinfi SLS=1, SLS=1a, SLS=2 va SLS=2a boʻlgan binolardan tashqari) binolar uchun vertikal seysmik taʼsir (Ed(z)) maxsus hisob-kitoblarni bajarmasdan ushbu ShNQning 18-formulasi boʻyicha taxminan hisoblanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишG — doimiy yuklamaning taʼsiri;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSDS — mazkur ShNQning 8-bandida aniqlangan qisqa davrlarda hisoblangan spektral tezlanish koeffitsiyenti.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш90. Yuk koʻtaruvchi tizim elementlarini loyihalashda foydalanish uchun seysmik taʼsirni oʻz ichiga olgan yuklar kombinatsiyasi quyidagi formulalar bilan aniqlanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQ — vaqtinchalik yuk taʼsiri;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишS — qor yuk taʼsiri;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишH — gruntning gorizontal bosimi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишGorizontal seysmik taʼsir (Ed(H)) ushbu ShNQning 85-bandiga, vertikal seysmik taʼsir (Ed(z)) esa 94-bandga muvofiq aniqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-§. Chiziqli hisoblash uchun yuk koʻtaruvchi tizimni modellashtirish talablari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш91. Mazkur paragrafda keltirilgan modellashtirish talablari seysmik taʼsirsiz yuklanish holatlari uchun ham qoʻllanilishiga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш92. KBL tamoyili boʻyicha hisoblashda yuk koʻtaruvchi tizimlar uch oʻlchovli hajmiy modellashtirish usulida amalga oshirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш93. Har doim ikkita oʻzaro perpendikulyar gorizontal yoʻnalishdagi seysmik taʼsir hisobga olinishi, vertikal seysmik taʼsir ham mazkur ShNQning 88-bandiga muvofiq hisobga olinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш94. Dempferlash koeffitsiyenti agar boshqa qiymat koʻrsatilmagan boʻlsa, 5 foizga teng deb qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш95. Toʻsinlar va ustunlar streljenli chekli elementlar sifatida modellashtirilishi, shuningdek ustun va toʻsinlarni biriktirish tugunlarida oltita erkinlik darajasining barchasi hisobga olinishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш96. Temir-beton ustunlar va toʻsinlar samarali (effektiv) bikrliklari ushbu ShNQning 122-bandiga muvofiq aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш97. Qoplamalarni bikr diafragma sifatida modellashtirishda, bikr harakatiga mos keladigan erkinlik darajalari chiqarib tashlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш98. Toʻgʻri burchakli temir-beton devorlar kesim uzunligining qalinligiga nisbati kamida 1/6 boʻlgan yuk koʻtaruvchi elementlar sifatida aniqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш99. Kesimi I, T, L, U yoki C shaklida boʻlgan temir-beton devorlarda, devorning har bir yoʻnalishidagi kamida bitta tarmoq mazkur ShNQning 98-bandida keltirilgan shartga javob berishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш100. Kesimi I, T, L, U yoki C shaklida boʻlgan devorlar uchun ushbu ShNQning 109-bandida keltirilgan shartni qoʻllamaslikka yoʻl qoʻyiladi. Bunda, devorning tarmogʻi (yoki tarmoqlari) bogʻlovchi toʻsinli devorning bir qismi (yoki qismlari) hisoblanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш101. Devor modellarida devorning uch ustunlar koʻrinishida, ular orasidagi devor qismi esa bikr toʻsin sifatida modellashtirilgan bogʻlangan ramalar shaklida modellashgan yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш102. Kesimi T, L, U yoki C-shaklda boʻlgan devorlar uchun devor tarmoqlarini alohida modellashtirish va hisoblash usullarini qoʻllashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш103. Temir-beton devorlar mazkur ShNQning 104-105-bandlarida keltirilgan usullardan biri bilan modellashtirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш104. Kesim shakli toʻgʻri toʻrtburchak, I, T, L, U yoki C-shaklda boʻlgan kesimli temir-beton devorlar, devor tekisligidagi va tekisligiga perpendikulyar yoʻnalishdagi siljishlarni inobatga oluvchi erkinlik darajalarini hisobga olgan holda qobiqli chekli elementlar yordamida quyidagicha modellashtirilishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqobiqli chekli elementlarning ulanadigan tugunlarida oltita erkinlik darajasining barchasini hisobga olgan holda;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишchekli elementlarning oʻlchamlari, ichki kuchlarning taqsimoti hisobida yetarli aniqlikni taʼminlaydigan tarzda tanlagan holda;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdevor tekisligidagi va tekisligiga perpendikulyar yoʻnalishlarda harakatlanish uchun kesimlarning samarali (effektiv) bikrliklari ushbu ShNQning 122 — 124-bandlariga muvofiq;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkesim shakli toʻgʻri toʻrtburchak, I, T, L, U yoki C-shaklda boʻlgan devorlar uchun chekli elementlar tugunlarida olingan kuchlarning teng taʼsir etuvchilari, temir-beton kesimni hisoblashda foydalanish maqsadida, kesimning ogʻirlik markazidagi sterjen elementining ekvivalent kuchlariga (egiluvchi/burovchi momentlar, koʻndalang kuchlar, boʻylama kuch) aylantirgan holda (devor asosida shu tarzda olingan egiluvchi moment (Mwall) mazkur ShNQning 73, 75 va 177 bandlariga muvofiq ravishda, devorni agʻdarish momenti sifatida qabul qilinishi kerak).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш105. Kesim shakli toʻgʻri toʻrtburchak, I, T, L, U yoki C — shaklda boʻlgan kesimli devorlar, rejada (plan) devorning eng katta tarmoq uzunligining devor umumiy balandligiga nisbati 1/2 dan oshmasa, kesimning ogʻirlik markazidan oʻtuvchi oʻqqa ega boʻlgan ekvivalent sterjenli chekli elementlar sifatida modellashtirilishiga yoʻl qoʻyiladi. Bunda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqavat darajasidagi devor elementlarini toʻsinli va plitali chekli elementlar bilan tutashish tugunlarida maxsus kinematik bogʻlanish qoʻllanilishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbarcha tutashish tugunlari devor koʻndalang kesimining ogʻirlik markazida joylashgan bitta bosh (master) tugun bilan majburiy ravishda bogʻlanishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbosh tugun oltita mustaqil erkinlik darajasiga (uchta chiziqli va uchta aylanma koʻchish) ega boʻlib, tutashish zonasidagi boshqa barcha tugunlar boʻysunuvchi tugunlar sifatida qabul qilinishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtutashish zonasi ichidagi qolgan barcha tugunlar boʻysunuvchi (slave) tugunlar sifatida belgilanishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишuch oʻlchovli fazodagi mutlaq qattiq jism harakatiga asosan, bosh tugunning harakatlari orqali avtomatik aniqlanishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkinematik bogʻlanish tutashish tugunlarining oʻzaro deformatsiyasiz birgalikda harakatlanishini taʼminlashi, devor va gorizontal konstruktiv elementlar oʻrtasida kuch va momentlarning toʻgʻri uzatilishini taʼminlovchi modellashtirish imkonini yaratilishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишekvivalent sterjenlar sifatida modellashtiriladigan devorlar uchun egilish va siljishdagi samarali bikrliklar, ushbu ShNQning 111-bandiga muvofiq aniqlanishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtemir-beton kesimni hisoblashda, sterjen elementidagi kuchlar (egiluvchi/burovchi momentlar, koʻndalang kuchlar, boʻylama kuch) kesimning ogʻirlik markazidan olinishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdevor asosida olingan egiluvchi moment (Mwall) mazkur ShNQning 71 — 73-bandlariga muvofiq qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш106. Bogʻlovchi toʻsinli devorni tashkil etuvchi devor qismlarining kesimlari shaklini toʻgʻri burchakli, U yoki C — shaklda boʻlishiga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш107. Bogʻlovchi toʻsinli devor asosidagi agʻdarilish momenti quyidagi formulasiga muvofiq hisoblanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMwall — bogʻlovchi toʻsinli devor asosidagi umumiy agʻdarilish momenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишM1 M2 — seysmik taʼsir natijasida hosil boʻladigan bogʻlovchi toʻsinli devorni tashkil etuvchi devor qismlari asosidagi eguvchi momentlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишNV — devor qismlari asosidagi teng choʻzuvchi va siquvchi boʻylama kuchlarga mos boʻlib, seysmik taʼsir natijasida devorning butun balandligi boʻyicha toʻsinlardagi koʻndalang kuchlarning yigʻindisi sifatida hosil boʻladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишc — devor qismlari kesimlarining ogʻirlik markazlari orasidagi masofa mazkur ShNQning 21-formulasidan olingan kattalik.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш108. Boʻshliqli (bogʻlovchi toʻsinli) devorlarni aniqlashda asos qilib olinadigan bogʻlanish koeffitsiyenti quyidagi 22-formula orqali aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8-rasm. Bοgʻlovchi toʻsinli devor asosidagi agʻdaruvchi momenti
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш109. Bogʻlovchi toʻsinli devor ushbu ShNQning 22-formulasida keltirilgan bogʻlanish koeffitsiyenti va 23-formulasida aniqlangan shartni qanoatlantirgan taqdirda, yuk koʻtaruvchi tizimning elementi sifatida qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMazkur ShNQning 23-formulasida aniqlangan shart bajarilmaganda devorning har bir qismini alohida yaxlit devor sifatida qabul qilish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBunda, qoʻshimcha ravishda devor qismlarida ortiqcha boʻylama kuchlar hosil boʻlmasligi uchun 2 ≤ 2/3 shart bajarilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш110. Devorning temir-beton devorni hosil qiluvchi qismlari ushbu ShNQning 104 yoki 105-bandlariga muvofiq modellashtirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш111. Bogʻlovchi toʻsinlarni sterjenli elementlar kabi modellashtirishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBogʻlovchi toʻsinlar kesimlarining samarali (effektiv) bikrliklari ushbu ShNQning 122-bandiga muvofiq aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш112. Yertoʻlali binolarda yertoʻlaning perimetral devorlari tizimning yuk koʻtaruvchi elementlari boʻlib, ular oʻtish orayopmalari (ushbu ShNQning 118-bandida keltirilgan) orqali yuqori qavatlarda paydo boʻladigan inersiya kuchlarining barchasini yoki katta qismini qabul qilib, ularni poydevorga uzatishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш113. Yertoʻla devorlari ushbu ShNQning 104-bandiga muvofiq qobiqli chekli elementlar bilan modellashtirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш114. Qavatlar orayopmalari gorizontal yuk koʻtaruvchi elementlar hisoblanib, ular quyidagi vazifalarni bajarishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqavatlarda seysmik tezlanishlar taʼsirida hosil boʻladigan inersiya kuchlarini, toʻsinlar bilan birgalikda (agar mavjud boʻlsa), ularning tekislikdagi yuqori bikrligi tufayli vertikal yuk koʻtaruvchi elementlarga uzatishni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишseysmik yuklarning vertikal yuk koʻtaruvchi elementlar oʻrtasida ularning bikrligiga muvofiq taqsimlanishini.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш115. Ushbu ShNQning 32-bandiga muvofiq orayopmalarni ikki oʻlchamli chekli elementlardan foydalangan holda quyidagi holatlarda modellashtirish lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишA2 va A3 turdagi nomuntazamliklarga ega boʻlgan binolarda;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишorayopmalarning bikr diafragmalar sifatida ishlashi koʻzda tutilmagan hollarda;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtoʻsinlarsiz monolit orayopmali tizimlarda.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш116. Ushbu ShNQning 32-bandiga muvofiq A2 va A3 turdagi nomuntazamliklarga ega boʻlmagan hamda orayopma tekisligida sezilarli deformatsiyalar kutilmaydigan, muntazam reja tuzilishiga ega binolarda monolit orayopmalarni bikr diafragmalar sifatida modellashtirishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBikr diafragma modeli mazkur ShNQning 130-bandiga asosan ekssentrisitet taʼsirini hisobga olish uchun ham hisob-kitoblarda qoʻllanilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш117. Bikr diafragma modeli asosida hisoblashda, tomdan har qanday vertikal yuk koʻtaruvchi elementga (ustun yoki devorga) uzatiladigan kuch koʻrib chiqilayotgan tom qavatidan yuqori va pastki qavatlarda ushbu element uchun aniqlangan kesuvchi kuchlar farqi sifatida aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш118. Ushbu ShNQning 115 yoki 117-bandlariga muvofiq seysmik taʼsirlarga hisob-kitob natijalariga asoslanib, orayopma tekisligida hosil boʻladigan ichki kuchlarning vertikal yuk koʻtaruvchi konstruksiya elementlariga ishonchli uzatilishini hisoblash yoʻli bilan asoslab koʻrsatish zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTexnik-iqtisodiy asoslashlarda esa, yaxlit orayopmalarda zaruratga qarab bogʻlovchi hamda kuchaytiruvchi elementlardan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш119. Qavatlar bilan oʻta bikr yertoʻla qavati orasida joylashgan oʻtish qavatlari orayopmalari diafragma tekisligida yetarli darajadagi bikrlik va mustahkamlikni taʼminlashi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBunday orayopmalar, yuqori qavatlardan hosil boʻladigan inersiya kuchlarining barchasini yoki katta qismini yertoʻla qavatining perimetral devorlariga ishonchli tarzda uzatishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMazkur talab boshqa sabablarga (havo harorati, mexanik shikastlanish va shunga oʻxshash omillar) koʻra bikrligi keskin oʻzgaradigan boshqa oʻtish qavatlarida ham bajarilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш120. Ushbu ShNQning 32-bandiga muvofiq A2 va A3 turdagi nomuntazamliklar mavjud yoki mavjud emasligidan qatʼi nazar, oʻtish qavatlarining orayopmalarini ushbu ShNQning 115-bandiga koʻra, orayopmaning yetarli qalinligini hisobga olgan holda modellashtirish zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш121. Seysmik taʼsirlarga hisoblash natijalariga asosan yertoʻla qavatlarining bikr perimetral devorlariga uzatiladigan kuchlar hisoblanishi, shuningdek oʻtish qavatlarining orayopmalari ushbu kuchlarni uzatish uchun yetarli yuk koʻtarish qobiliyatiga ega ekanligi asoslanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTexnik-iqtisodiy asoslashlarda, orayopmalarda qoʻshimcha kuchaytiruvchi elementlar hamda yuklarni devorlarga uzatish uchun bogʻlovchi elementlarni qoʻllash koʻzda tutilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш122. Yuk koʻtarish qobiliyati boʻyicha hisoblash doirasida temir-beton yuk koʻtaruvchi elementlar kesimlarining bikrlik tavsiflarini modellashtirishda, ushbu ShNQning 10-jadvalida keltirilgan kesimlarning samarali (effektiv) bikrlik koeffitsiyentlaridan foydalanish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш123. Mazkur ShNQning 10-jadvalida keltirilgan har ikkala koeffitsiyent (oʻq boʻylab egilish va siljiydigan) bikrlik koeffitsiyentlari hisoblash modelida inobatga olinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш124. Kesimlarning samarali bikrlik koeffitsiyentlari faqat yuklar va taʼsirlarning seysmik kombinatsiyalarini oʻz ichiga olgan hisoblashlarda qoʻllanilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш125. Tizimning yuk koʻtaruvchi elementlarini sterjenli, plastinali (membranali) yoki qobiqli chekli elementlar sifatida modellashtirishda, tugun massalari bogʻlangan chekli elementlarga tegishli yuk maydonlari doirasida taqsimlangan massalarning tarkibiy qismlari sifatida aniqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш126. Chekli elementlar tugunlaridagi tugun massalari faqat ikkita gorizontal yoʻnalishdagi erkinlik darajalari boʻyicha yoki zarur hollarda qoʻshimcha ravishda vertikal yoʻnalish boʻyicha ham aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш127. Chekli elementning j tugunida taʼsir etuvchi namunaviy tugun massasi mj(s) quyidagi formula boʻyicha hisoblanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda, 
— chekli elementning j tugunida taʼsir etuvchi mos ravishda doimiy va vaqtinchalik yuklamalar ifodalanadi.
— chekli elementning j tugunida taʼsir etuvchi mos ravishda doimiy va vaqtinchalik yuklamalar ifodalanadi.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш128. Mazkur ShNQning 24-formulasida keltirilgan n massada vaqtinchalik yukning ishtirok etish koeffitsiyenti ushbu ShNQning 11-jadvalidan olinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSanoat binolari uchun doimiy texnologik uskunalarda n=1 qabul qilinishi, bunda harakatlanuvchi kran yuklamalarini massalarni hisoblashda inobatga olishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQavatlar massasini hisoblashda 30 foiz qor yuklamasini hisobga olish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYuk koʻtarmaydigan elementlar va uskunalar uchun ushbu ShNQning 7-bobi talablariga muvofiq hisobga olish zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10-jadval
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTemir-beton yuk koʻtaruvchi tizim elementi | Kesimning samarali bikrlik koeffitsiyentlari | |
Orayopma devori (tekislikda) | Oʻq boʻylab | Siljish |
Diafragma | 0,50 | 0,50 |
Yertoʻla devori | 0,80 | 0,50 |
Orayopma | 0,25 | 0,25 |
Devor — orayopma (tekislikdan tashqari oʻzaro taʼsir) | Egiluvchi | Qirquvchi |
Diafragma | 0,25 | 1.00 |
Yertoʻla devori | 0,50 | 1.00 |
Orayopma | 0,25 | 1.00 |
Sterjenli element | Egiluvchi | Qirquvchi |
Bogʻlovchi toʻsin | 0.15 | 1.00 |
Rama rigeli | 0,35 | 1.00 |
Rama ustuni | 0,70 | 1.00 |
Bikrlik diafragmasi (ekvivalent sterjen) | 0,50 | 0,50 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11-jadval
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBinoning vazifasi | Vaqtinchalik yukning ishtirok etish koeffitsiyenti n. |
Omborxonalar, texnika saqlash joylari | 0,80 |
taʼlim tashkilotlarining binolari, talabalar yotoqxonalari, sport inshootlari, kinoteatrlar, teatrlar, konsert zallari, diniy tashkilotlar binolari, ovqatlanish (qahvaxona, restoran, yemakxona) zallari, savdo, koʻrgazma, hamda ekspozitsiya zallari va boshqalar. | 0,60 |
Turar joy obyektlari binolari, ofislar, mehmonxonalar, shifoxonalar, avtoturargohlar | 0.30 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш129. Mazkur ShNQning 117-bandiga muvofiq bikr diafragmalar sifatida qavatlar orayopmalarini modellashtirishda, qavatlarning massalari tekislikdagi bikr koʻchishlar uchun uchta mustaqil erkinlik darajasini hisobga olgan holda asosiy tugunda (massa markazida) aniqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишErkinlik darajalari gorizontal tekislikda ikkita ilgarilanma koʻchish va bosh tugun orqali oʻtuvchi vertikal oʻq atrofida burilish sifatida qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQavatlarning massalarini hisoblashda ushbu ShNQning 24-formulasiga amal qilinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVertikal erkinlik darajalari uchun massalar esa ushbu ShNQning 127-bandiga muvofiq aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш130. Binoga seysmik yuk taʼsir qilganda, yuk koʻtaruvchi tizimning bikrligi va massasini taqsimlashda yuzaga kelishi mumkin boʻlgan noaniqliklarni hisobga olish uchun qoʻshimcha tasodifiy eksentrisitet kiritilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш131. Ushbu ShNQning 117-bandiga muvofiq bikr diafragmalar sifatida qavatli orayopmalarni modellashtirishda quyidagilar bajarilishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhar bir yoʻnalish uchun ushbu ShNQning 129-bandiga asosan massalar markazida (bosh tugunida) aniqlangan qavatlar massalarini inobatga olgan holda seysmik taʼsirlarga hisoblash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqavatning massa markazida (bosh tugun) taʼsir qiluvchi gorizontal seysmik yuklar koʻrib chiqilayotgan seysmik taʼsir yoʻnalishiga perpendikulyar yoʻnalishda, shu yoʻnalishda qavat oʻlchamining ±5% masofasiga siljitilishi va ushbu holatlar uchun qoʻshimcha ravishda hisoblash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmazkur ShNQning 130-bandi talablariga muvofiq hisob-kitobni amalga oshirishda, modellashtirishni soddalashtirish uchun seysmik yukni siljitish oʻrniga, mazkur ShNQning 25-formulasi boʻyicha aniqlanadigan qoʻshimcha qavat burovchi momenti 
ni qavatning massa markazida (bosh tugunida) taʼsir etuvchi ekvivalent seysmik yuk 
bilan birgalikda hisobga olish:
ni qavatning massa markazida (bosh tugunida) taʼsir etuvchi ekvivalent seysmik yuk bilan birgalikda hisobga olish:Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda, e — qavat oʻlchamining 5 foiziga teng boʻlgan tasodifiy ekssentrisitet.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUshbu ShNQning 6-bobi 8-paragrafiga muvofiq modal usulda hisoblash bajarilganda, seysmik yuklamaning siljishini modellashtirishni soddalashtirish maqsadida, seysmik yuklanishning siljitilishi oʻrniga qavatning inersiya momenti miθ (d) ga ∆miθ oʻsish qiymatini qoʻshish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu qiymat quyidagi 26-formula boʻyicha, qavat massasining mi massasi bilan birga, massa markazida (bosh tugunda) aniqlanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш132. Bir yoʻnalishli seysmik taʼsir uchun mazkur ShNQning 6-bobi 7-paragrafi yoki 8-paragrafi boʻyicha hisoblashni bajarishda, tasodifiy eksentrisitet har bir yoʻnalish uchun alohida hisobga olinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSeysmik taʼsirning ikkita gorizontal tashkil etuvchisining bir vaqtdagi taʼsiri uchun ushbu ShNQning 157-bandiga muvofiq hisoblashni amalga oshirishda, tasodifiy eksentrisitetlar har bir yoʻnalish uchun mustaqil ravishda qoʻllanilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш133. Qavatlararo orayopmalarni ikki oʻlchamli plastinkali (membranali) chekli elementlar yordamida modellashtirishda, ushbu ShNQning 115-bandiga muvofiq ularning tekisligidagi siljishlarga mos keladigan erkinlik darajalarini hisobga olish maqsadida quyidagilar amalga oshirilishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишushbu model boʻyicha seysmik taʼsirlarni hisoblanishi, bunda tasodifiy eksentrisitetni hisobga olmasdan, qoplamalar va yuk koʻtaruvchi tizimning boshqa elementlaridagi ichki kuchlanish va siljishlar aniqlanishi, qoplamalar uchun olingan natijalar ularni loyihalashtirishda hisobga olinishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишeksentrisitetning taʼsirini hisobga olish uchun tekislikdagi chekli elementlarning erkinlik darajalari bikr diafragma sifatida modellashtirilib, qavatlarning ogʻirlik markazlari ushbu ShNQning 131-bandiga muvofiq siljitilishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишeksentrisitetning orayopma va toʻsinlardan tashqaridagi yuk koʻtaruvchi elementlarga taʼsirini aniqlash maqsadida, bikr diafragma modeli asosida qoʻshimcha hisob-kitob qilinishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhisoblangan ichki kuchlar va koʻtaruvchi elementlar uchun orayopmalar va toʻsinlardan tashqaridagi koʻchishlar ushbu bandning ikkinchi va uchinchi xatboshilari boʻyicha hisoblash natijalarining oʻrama (eng noqulay) qiymatlari sifatida qabul qilib.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-§. Chiziqli hisoblash usulini tanlash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш134. Yuk koʻtarish qobiliyati boʻyicha hisoblashda quyidagi chiziqli hisoblash usullaridan foydalanish kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишekvivalent seysmik yuk usulidan (ushbu ShNQning 6-bobi 7-paragrafida keltirilgan);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmodal tahlil usulidan (ushbu ShNQning 6-bobi 8-paragrafida keltirilgan).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUshbu ShNQning 6-bobi 8-paragrafida keltirilgan har qanday modal tahlil usullari (modal superpozitsiya usuli yoki reaksiyalarning modal spektri usuli) ushbu bobda keltirilgan barcha binolarning seysmik taʼsirini hisoblashda qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш135. Mazkur ShNQning 134-bandida keltirilgan ekvivalent seysmik yuklama usulini qoʻllash mumkin boʻlgan binolar quyidagi 12-jadvalga muvofiq olinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12-jadval
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBino turi | Bino balandligining ruxsat etilgan sinfi | |
SLS = 1, 1a, 2, 2a. | SLS = 3, 3a, 4, 4a; | |
Har bir qavatdagi buralish notekisligi koeffitsiyenti ηbi≤2.0 shartni qanoatlantiradigan va B2 turidagi notekislik mavjud boʻlmagan binolar |
|
|
Boshqa barcha binolar |
|
|
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-§. Ekvivalent seysmik yuk usulida seysmik taʼsirlarga chiziqli hisoblash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш136. Ekvivalent seysmik yuk usuli seysmik taʼsirning oʻzaro perpendikulyar yoʻnalishlari (X) va (Y) uchun alohida qoʻllanilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYertoʻlali va yertoʻlasiz binolar uchun bino asosi sathi va balandligini aniqlash mazkur ShNQning 23 va 24-bandlariga muvofiq qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBogʻlanishlar faqat (X) yoʻnalish uchun tatbiq etilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKoʻrib chiqilayotgan seysmik taʼsir yoʻnalishida (X) umumiy ekvivalent seysmik yuk (asosdagi siljish kuchi) 𝑉𝑡𝐸(𝑋) quyidagi 27-formula boʻyicha aniqlanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(27)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSaR (𝑇p(𝑋)) — ushbu ShNQning 16-formulasi boʻyicha hisoblangan binoning (X) yoʻnalishidagi tebranishlarining ustuvor davri (𝑇p(𝑋)) ni hisobga olgan holda, mazkur ShNQning 16-formulasi boʻyicha aniqlanadigan loyihaviy tezlanishning kamaytirilgan spektri;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSDS — mazkur ShNQning 7-bandida aniqlangan qisqa davr uchun spektral tezlanish koeffitsiyenti.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш137. Mazkur ShNQning 27-formulasida mt binoning umumiy massasi boʻlib, u quyidagi formula boʻyicha hisoblanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(28)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbu yerda, mi — qavatning toʻliq massasi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш138. Ushbu ShNQning 27-formulasi boʻyicha aniqlangan umumiy ekvivalent seysmik yuk mazkur ShNQning 29-formulasiga muvofiq bino qavatlariga taʼsir etuvchi ekvivalent seysmik kuchlarning yigʻindisi sifatida binoning balandligi boʻyicha quyidagicha taqsimlanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(29)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш139. N-qavatga (yuqori) taʼsir etuvchi qoʻshimcha ekvivalent seysmik kuch 
quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi kerak:
quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi kerak:Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(30)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш140. Umumiy ekvivalent seysmik kuch 
ning chegirilgandan keyingi qolgan qismi quyidagi formulaga muvofiq binoning qavatlari, shuningdek N-qavat boʻyicha quyidagicha taqsimlanishi lozim (9a-rasmda keltirilgan):
ning chegirilgandan keyingi qolgan qismi quyidagi formulaga muvofiq binoning qavatlari, shuningdek N-qavat boʻyicha quyidagicha taqsimlanishi lozim (9a-rasmda keltirilgan):Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(31)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш141. Ushbu ShNQning 117-bandiga muvofiq bikr diafragma sifatida orayopmalarni modellashtirishda ushbu ShNQning 31-formulasi boʻyicha aniqlangan ekvivalent seysmik kuch 
seysmik taʼsirning koʻrib chiqilayotgan yoʻnalishida i-qavatning asosiy tuguniga qoʻyilishi kerak.
seysmik taʼsirning koʻrib chiqilayotgan yoʻnalishida i-qavatning asosiy tuguniga qoʻyilishi kerak.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш142. Ushbu ShNQning 115-bandiga muvofiq orayopmalarni plastinkali (membranali) chekli elementlar bilan modellashtirishda, j i-qavat tuguniga taʼsir etuvchi ekvivalent seysmik kuch quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(32)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda, mj(s) — tugundagi toʻplangan massa, ushbu ShNQnng 24-formulasiga muvofiq aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш143. Bino asosidagi seysmik kuchlarning yigʻindi agʻdaruvchi momenti quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(33)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш144. Ekvivalent seysmik yuk usuli qoʻllaniladigan barcha binolar uchun mazkur ShNQning 27-formulasida keltirilgan, koʻrib chiqilayotgan yoʻnalishda (X) binoni xususiy tebranishlarining ustunlik qiluvchi davri Tp(x) aniq hisob-kitob mavjud boʻlmaganda, quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(34)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda, 
— qavatga taʼsir etuvchi soxta yuk, bu ushbu ShNQning 31-formulasidagi 
had oʻrniga istalgan qiymatni qoʻyish orqali olinadi.
— qavatga taʼsir etuvchi soxta yuk, bu ushbu ShNQning 31-formulasidagi had oʻrniga istalgan qiymatni qoʻyish orqali olinadi.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш145. Seysmik taʼsirlarni hisoblashda inobatga olinishi kerak boʻlgan, mazkur ShNQning 34-formulasi boʻyicha aniqlangan binoning xususiy tebranishlarining ustuvor davri (𝑇p(𝑋))ning maksimal qiymati ushbu ShNQning 147-bandida keltirilgan (𝑇p𝐴)ning 1.4 davridan oshmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш146. Seysmik loyihalash sinfi SLS = 1, 1a, 2, 2a va balandlik sinfi BBS ≥ 6 boʻlgan binolar uchun, shuningdek seysmik loyihalash sinfi SLS = 3, 3a, 4, 4a boʻlgan barcha binolar uchun, xususiy tebranishlarning ustuvor davrini ushbu ShNQning 147-bandiga muvofiq toʻgʻridan-toʻgʻri empirik davrga (TpA)ga teng deb qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi (𝑇p(X) ≅ 𝑇pA).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш147. Ustun tebranishlarning empirik davri quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(35)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишCt koeffitsiyenti quyidagilarga teng deb qabul qilinishi lozim;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш0.1 — faqat temir-beton ramalardan iborat yuk koʻtaruvchi tizimli binolar uchun;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш0.08 — poʻlat ramali yoki aralash poʻlat ramali binolar uchun;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш0,07 — qolgan barcha binolar uchun.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBarcha seysmik taʼsirlar temir-beton devorlar tomonidan qabul qilinadigan binolar uchun Ct koeffitsiyenti quyidagi formulaga muvofiq aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(36)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda, At — ekvivalent yuza quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(37)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAwj — devorning kesim yuzasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишlwj — devor uzunligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHN — binoning umumiy balandligi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш148. Mazkur ShNQning 8-jadvalida aniqlangan A1 turidagi nomuntazamlik mavjud boʻlganda, binoning istalgan i-qavatida 1.2 < ηbi ≤ 2.0 shartida, ushbu ShNQning 130-bandiga muvofiq ushbu qavatga qoʻllaniladigan ±5 foiz qoʻshimcha ekssentrisitet seysmik taʼsirning ikkala yoʻnalishi uchun mazkur ShNQning 38-formulasi boʻyicha aniqlanadigan Di koeffitsiyentiga koʻpaytirish orqali oshiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDi = (ηbi /1.2)2 
(38)
(38)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш149. Ushbu ShNQning 23-bandidagi bikr diafragmali devorlar bilan oʻralgan yertoʻlali binolarda binoning yer usti va yertoʻla qismi birgalikda yagona yuk koʻtaruvchi tizim sifatida modellashtirilishi, bunda binolarni seysmik taʼsirlarga hisoblashda quyidagi ikki usuldan birini qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmazkur ShNQning 83-bandida keltirilgan hisoblash usuli;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишushbu ShNQning 150, 151 va 152-bandlarida keltirilgan ikkita yuklanish holati bilan hisoblash usuli (mazkur ShNQning 9-rasmida keltirilgan).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9-rasm. Bikr diafragmali perimetral devorlar bilan oʻralgan yertoʻlali binolarda ikkita yuklanish holati uchun hisobiy sxemalar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш150. Gorizontal yoʻnalishda yer usti qismiga nisbatan bikr boʻlgan yertoʻla qismi (yertoʻla qavatlari)ga ega boʻlgan yertoʻlali binolarning modal va chiziqli seysmik hisob-kitobi uchun qoʻllanilishi mumkin boʻlgan ikkita yuklanish holati bilan taxminiy hisoblash usulida yer usti va yertoʻla qismi yagona yuk koʻtaruvchi tizim sifatida birgalikda modellashtirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBunda, yer usti va yertoʻla qismi har xil koʻrinishlarda tebranishi sababli, seysmik hisob-kitob ikki alohida yuklanish holati sifatida amalga oshirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш151. Yuklanishning birinchi holatida yagona yuk koʻtaruvchi tizimni modellashtirishda, ushbu ShNQning 150 yoki 152-bandlari boʻyicha hisoblangan ekvivalent seysmik yuklar faqat yer usti qismiga qoʻyilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYer usti qismi uchun hisoblashda mazkur ShNQning 9-jadvalidan tanlab olingan qismi uchun hisoblashda mazkur ShNQning 9-jadvalidan tanlab olingan Rtop va Dtop koeffitsiyentlar va tebranishning ustuvor davri (𝑇1(𝑋)) asosida, ushbu ShNQning 7 va 8-formulalari boʻyicha aniqlanadigan seysmik yukning kamayish koeffitsiyenti Ratop)dan foydalanish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYuklanishning birinchi holatini hisoblash natijasida yer usti qismi hamda yertoʻla qismi uchun ham kamaytirilgan ichki kuchlar olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш152. Yuklanishning ikkinchi holatida, yagona yuk koʻtaruvchi tizimni modellashtirishda yertoʻla qavatlari massalariga mazkur ShNQning 16-formulasi boʻyicha T=0 da aniqlanadigan spektral tezlanish SaR (T) ga koʻpaytirishdan hosil boʻladigan taxminiy ekvivalent seysmik yuklanishlar qoʻyilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYertoʻla qismini hisoblashda, har bir n-ch tebranish modasi uchun mazkur ShNQning 7 va 8-formulalari boʻyicha aniqlanadigan seysmik yukning kamayish koeffitsiyenti (Ra)n,bot aniqlashda D=2,5 va D=1,5 dan foydalanish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYuklanishning ikkinchi holatini hisoblash natijasida yertoʻla qismi uchun kamaytirilgan ichki kuchlar olinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш153. Yertoʻlali binolar uchun hisobiy ichki zoʻriqishlar mazkur ShNQning 175-bandiga muvofiq aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7-§. Modal tahlil usullaridan foydalanib chiziqli seysmik hisoblash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш154. Seysmik taʼsir ostidagi yuk koʻtaruvchi tizimning modal xatti-harakatlariga asoslangan modal tahlil usullariga quyidagilar kiritilishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишushbu ShNQning 156-bandida keltirilgan reaksiya spektriga asoslangan modal superpozitsiya usuli;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmazkur ShNQning 157 va 158-bandlarida keltirilgan harakatning vaqt tarixiga asoslangan vaqt mintaqasidagi modal tahlil usuli.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш155. Modal tahlil usullarida hisobga olinadigan tebranish shakllari soni (YM) quyidagicha aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(39)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBunda, 3 foizdan ortiq hissa qoʻshadigan tebranishlarning barcha shakllari hisobga olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIkkala yoʻnalish boʻyicha hisoblashda, uch oʻlchovli tahlilda tebranish shakllarining bogʻliqligini hisobga olish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишseysmik yoʻnalishlar (X) va (Y) uchun har bir tebranish shakli uchun samarali modal massalar yigʻindisi binoning umumiy massasining kamida 95 foizini tashkil etishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш156. Modal superpozitsiya usulida seysmik taʼsirning berilgan yoʻnalishida tebranishlarning har bir shakli uchun taʼsir (reaksiya) kattaliklarining maksimal qiymatlari loyihaviy zilzilaning taʼsir (reaksiya) spektri asosida modal tahlil usuli orqali aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYetarli miqdordagi tebranish shakllari uchun vaqt boʻyicha mos kelmaydigan maksimal modal taʼsir (reaksiya) kattaliklari aniqlanib, ular yakuniy taʼsir (reaksiya) maksimal kattaliklarining taxminiy qiymatlarini olish maqsadida statistik usulda birlashtirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш157. Vaqt oraligʻidagi modal tahlil usulida, zilzilaning bir vaqtning oʻzida ikkita gorizontal yoʻnalishdagi taʼsiri hisobga olinganda, tebranishlarning har bir shakli uchun taʼsir (reaksiya) modal qiymatlari vaqt oraligʻida modal tahlil orqali aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYetarli miqdordagi tebranish shakllari uchun taʼsirning (reaksiya) vaqtga bogʻliq hisoblangan modal kattaliklari, umumiy taʼsir (reaksiya) kattaliklarining vaqtga bogʻliqligini olish maqsadida, toʻgʻridan-toʻgʻri vaqt oraligʻida qoʻshilishi va ushbu natijalar asosida maksimal qiymatlar aniqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш158. Vaqt sohasida modal tahlil usulida quyidagilarni qoʻllashga yoʻl qoʻyilmaydi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmodal hissalar toʻgʻridan toʻgʻri vaqt oraligʻida jamlanishi sababli, statistik modal kombinatsiya qoidalarini;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbir-biriga perpendikulyar boʻlgan gorizontal harakat tarkibiy qismlarini bir vaqtning oʻzida hisobga olish imkoniyati mavjud boʻlgani bois, ushbu ShNQning 96 va 97-bandlarida belgilangan yoʻnalishlarning taxminiy kombinatsiya qoidalarini.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш159. 𝑉𝑡𝑥(𝑋) < 𝛾𝐸 𝑉𝑡𝐸(𝑋) seysmik taʼsirning har qanday yoʻnalishi (X) uchun boʻlsa, ushbu ShNQning 156 yoki 157 va 158-bandlariga muvofiq modal tahlil usuli bilan olingan barcha kamaytirilgan ichki kuch va koʻchishlar quyidagi formula boʻyicha aniqlanadigan 𝛽𝑡𝐸 (𝑋) asosidagi ekvivalent koʻndalang kuchning oʻsish koeffitsiyentiga koʻpaytirilishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(40)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш𝑉𝑡𝐸(𝑋) — ushbu ShNQning 29-formulasi boʻyicha ekvivalent seysmik yuklar usuli bilan hisoblangan umumiy ekvivalent seysmik yuk (asosdagi koʻndalang kuch);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш𝑉𝑡𝑥(𝑋) — mazkur ShNQning 156 yoki 157-bandlari boʻyicha (X) yoʻnalishda olingan umumiy seysmik yuk.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишγE koeffitsiyenti quyidagicha qabul qilinishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишushbu ShNQning 8-jadvalida aniqlangan binoda kamida bitta A1, B2 yoki B3 turdagi nomuntazamlik mavjud boʻlsa, γE = 0.90.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmazkur ShNQning 8-jadvalida aniqlangan binoda har qanday nomuntazamliklar mavjud boʻlmaganda, γE = 0.80.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш160. Mazkur ShNQning 23-bandidagi muvofiq bikr diafragmali devorlar bilan oʻralgan yertoʻlali binolarda asosdagi ekvivalent koʻndalang kuchning oʻsish koeffitsiyenti faqat binoning yertoʻla qavatlari ustidagi yer usti qismi uchun hisoblanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш161. Bikr diafragmali devorlar bilan oʻralgan yertoʻlali binolarda binoning yer usti va yertoʻla qismi birgalikda yagona yuk koʻtaruvchi tizim sifatida modellashtirilishi, bunda binolarni seysmik taʼsirlarga hisoblashda quyidagi ikki usuldan birini qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишushbu ShNQning 84-bandida keltirilgan hisoblash usuli;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmazkur ShNQning 161, 162 va 163-bandlarida keltirilgan ikkita yuklanish holati bilan hisoblash usuli.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш162. Yuklanishning birinchi holatida yagona yuk koʻtaruvchi tizimni modellashtirishda faqat yer usti qismining massalarini hisobga olgan holda modal tahlil amalga oshirilishi kerak. Bunda, hisobga olinadigan tebranish shakllarining soni faqat yer usti qismining umumiy massasi asosida hisoblangan samarali (effektiv) modal massa koeffitsiyentlariga muvofiq aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYer ustki qismini hisoblashda ushbu ShNQning 9-jadvalidan tanlangan Rtop va Dtop koeffitsiyentlaridan foydalanish va ular asosida har bir m-chi tebranish shakli uchun ushbu ShNQning 7 va 8-formulalari boʻyicha seysmik yukning kamayish koeffitsiyenti (Ra)m,top ni aniqlash kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYuklanishning birinchi holatini hisoblash natijasida yer usti qismi hamda yertoʻla qismi uchun ham kamaytirilgan ichki kuchlar olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9-§. Qavatlarning nisbiy siljishlarini cheklash, ikkinchi tartibli taʼsirlar va deformatsiya choklar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш163. (X) zilzila yoʻnalishida istalgan ustun yoki devor uchun ketma-ket ikki qavat orasidagi koʻchish farqini ifodalovchi kamaytirilgan nisbiy qavat siljishi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(41)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— seysmik taʼsirning odatiy yoʻnalishi (X) uchun kamaytirilgan seysmik yuklar boʻyicha hisoblangan i- va (i-1)- qavatlardagi har qanday ustun yoki devor uchlaridagi gorizontal siljishlar.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBiroq, mazkur 41-formulada ushbu ShNQning 136-bandida keltirilgan minimal yuk sharti va 27-formulasida aniqlangan ekvivalent seysmik yukning minimal shartni hisobga olishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш164. Seysmik taʼsirning odatiy yoʻnalishi (X) uchun, i-qavatdagi ustunlar yoki devorlar uchun qavatning samarali nisbiy siljishi 𝛿𝑖 (𝑋)quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(42)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш165. Seysmik taʼsirning har qanday yoʻnalishi uchun ushbu ShNQning 42-formulasi boʻyicha hisoblangan istalgan i-qavatdagi ustunlar yoki devorlar uchun qavatning samarali nisbiy siljishlari 𝛿𝑖,𝑚𝑎𝑥(𝑋) ning maksimal qiymati quyida keltirilgan shartlardan biriga javob berishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишichi toʻliq yoki boʻshliqli toʻldiruvchili moʻrt materiallardan iborat yuk koʻtarmaydigan devorlar va fasad elementlari hech qanday deformatsiya choklari yoki birikmalarsiz yuk koʻtargich tizim elementlariga toʻliq tutashgan holatda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(43)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишichi toʻliq yoki boʻshliqli toʻldiruvchili moʻrt materiallardan iborat yuk koʻtarmaydigan devorlari va yuk koʻtargich tizim elementlari orasida deformatsiya choklari mavjud boʻlganda, fasad elementlari yuk koʻtargich tizim elementlariga deformatsiya birikmalar bilan biriktirilgan boʻlsa:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(44)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbiroq, bunda chokli devor elementlari, elastik devor va elastik fasad elementlari birikmalari uchun 1.4 koeffitsiyent bilan mazkur ShNQning 44-formulasida keltirilgan chegaraviy qiymatdan oshmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишλ koeffitsiyenti seysmik taʼsirning koʻrib chiqilayotgan yoʻnalishida bino tebranishining ustun davri uchun ushbu ShNQning 4-bandiga muvofiq hisoblangan seysmik taʼsirning STD-3 darajasi uchun elastik taʼsir (reaksiya) spektrining STD-2 darajasi uchun elastik taʼsir (reaksiya) spektriga nisbatini ifodalaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишk koeffitsiyent temir-beton binolar uchun k=1, poʻlat binolar uchun k=0,5 deb qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш166. Bir qavatli binolarda barcha seysmik yuklarni sharnirli birikmali poʻlat karkaslar qabul qilsa, ushbu ShNQning 43 va 44-formulalari bilan aniqlangan chegaralarni koʻpi bilan 50 foizga oshirishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш167. Mazkur ShNQning 43 va 44-formulalari bilan aniqlangan shart binoning biron bir qavatida bajarilmasa, seysmik hisoblash yuk koʻtaruvchi tizimning bikrligini oshirgan holda takrorlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш168. Seysmik taʼsirning koʻrib chiqilayotgan yoʻnalishida (X) har bir i-qavat uchun quyidagi formula boʻyicha ikkinchi tartibli taʼsir koʻrsatkichi 𝜃𝐼𝐼,𝑖(𝑋) hisoblanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(45)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUshbu formulada (𝛥𝑖 (𝑋)) 𝑎𝑣𝑔 seysmik taʼsir (X) yoʻnalishida i-qavatda ustunlar va devorlar uchun qavatning kamaytirilgan nisbiy siljishlarining oʻrtacha qiymati keltirilgan boʻlib, u mazkur ShNQning 163-bandiga muvofiq aniqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш169. Barcha qavatlar uchun hisoblangan 𝜃𝐼𝐼,𝑚𝑎𝑥 (𝑋) koʻrsatkichlarning maksimal qiymati 𝜃𝐼𝐼,𝑖 (𝑋) quyidagi formulada keltirilgan shartga javob bersa, hisoblangan ichki zoʻriqishlarni hisoblashda ikkinchi tartibli effektlarni hisobga olmaslikka yoʻl qoʻyiladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(46)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUshbu SHNQning 46-formulasida R va D mos ravishda mazkur ShNQning 9-jadvalida keltirilgan konstruktiv tizimning reduksiya koeffitsiyenti va mustahkamlik zaxirasi koeffitsiyenti, Ch yuk koʻtaruvchi tizimning chiziqsiz gisterezis xatti-harakatiga bogʻliq ravishda aniqlanuvchi koeffitsiyent hisoblanib, temir-beton binolar uchun Ch=0.5 ga teng deb qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш170. Barcha qavatlar uchun hisoblangan 𝜃𝐼𝐼,𝑚𝑎𝑥 (𝑋) koʻrsatkichlarning maksimal qiymati 𝜃𝐼𝐼,𝑖 (𝑋) ushbu ShNQning 46-formulasida keltirilgan shartga javob bersa, seysmik taʼsirning koʻrib chiqilayotgan yoʻnalishi (X) uchun barcha ichki zoʻriqishlar quyidagi formula boʻyicha aniqlanadigan ikkinchi tartibli effektlarning koʻpaytirish koeffitsiyenti 𝛽𝐼𝐼 (𝑋) ga koʻpaytirish orqali oshirilishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(47)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBunda, muqobil yechim sifatida yuk koʻtaruvchi tizimning bikrligi va/yoki mustahkamligini tegishli ravishda oshirish yoʻli bilan seysmik hisoblashni takrorlashga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYuqorida keltirilgan amallar seysmik taʼsir (Y) ning (X) ga perpendikulyar yoʻnalishi uchun ham bajarilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUshbu ShNQning 23-bandiga muvofiq bikr diafragmali devorlar bilan oʻralgan yertoʻlali binolarda ikkinchi tartibli taʼsirlar faqat yertoʻla qavatlari ustidagi yer usti qismi uchun hisobga olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш171. Qavatlarni hisoblashda ijobiy natija olinmagan taqdirda, chok boʻshliqlari har bir qavat uchun qoʻshni blok (binolar)da siljishlarning kvadratlari yigʻindisining kvadrat ildizi bilan α koeffitsiyentining koʻpaytmasi natijasida hisoblangan qiymatdan kam boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQavatlarning hisobga olinadigan siljishlari ustunlar yoki devorlar mahkamlanadigan tugun nuqtalarida hisoblangan kamaytirilgan 𝑢𝑖 (𝑋) siljishlarining qavat sohasidagi oʻrta arifmetik qiymatlariga teng boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQoʻshni binolar yoki bino bloklarining orayopmalari barcha qavatlarda bir xil sathda boʻlgan holda, α = 0.25 (R/I).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQoʻshni binolar yoki binolar bloklarining orayopmalari hech boʻlmaganda baʼzi qavatlarda turli darajada boʻlganda, butun bino uchun α = 0.5 (R/I) qabul qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш172. Deformatsiya chokining minimal kengligi 6 m balandlikkacha kamida 30 mm boʻlishi va bu qiymatga 6 m dan yuqori har 3 m balandlik uchun kamida 10 mm qoʻshilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш173. Bino bloklari orasidagi deformatsiya choklari zilzila paytida bloklarning barcha yoʻnalishlarda mustaqil ishlashini taʼminlashi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш174. Ikki alohida bino bloki yoki bir binoning turli ikki qismi koʻprik va shunga oʻxshash element bilan bogʻlangan boʻlsa, ushbu elementda joylashgan harakatchan tayanchning har ikki yoʻnalishda, ikkala oʻq boʻylab siljish qobiliyati kamida (qoʻshni blok yoki binolar) siljishlarning absolyut qiymatlarining yigʻindisining 1.5(R/I) baravariga teng boʻlishi, bunda siljishlar bogʻlovchi element sathida kamaytirilgan seysmik yuk uchun hisoblanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10-§. Hisoblangan ichki kuchlar va poydevorlarga beriladigan kuchlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш175. Gorizontal seysmik taʼsirga qarshilik koʻrsatish uchun ichki kuchlar va poydevorga uzatiladigan kuchlar bikr diafragmali devorlar bilan oʻralgan yertoʻlali binolarda (mazkur ShNQ 23-bandi asosida) hisoblanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHisoblashda seysmik taʼsir shakli 𝐸𝑑 (𝐻) (ushbu ShNQ 17-formulasi) qoʻllaniladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYer usti qismi yuk koʻtaruvchi plastik holatida ishlaydigan elementlarining hisobiy ichki zoʻriqish kuchlari sifatida quyidagilar qabul qilinishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишushbu ShNQning 82-bandida keltirilgan usul bilan hisoblanganda, 83 yoki 84-bandiga muvofiq hisoblangan ichki zoʻriqish kuchlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmazkur ShNQning 149 — 162-bandlarida tavsiflangan usullar bilan hisoblanganda, yer usti qismi uchun birinchi yuklanish holatida olingan ichki zoʻriqish kuchlari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYer usti qismi yuk koʻtaruvchi plastik boʻlmagan holatida ishlaydigan elementlarining hisobiy ichki zoʻriqish kuchlari sifatida quyidagilar qabul qilinishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmazkur ShNQning 82-bandida tavsiflangan usul bilan hisoblanganda, 83-bandi ikkinchi xatboshisiga yoki 84-bandiga muvofiq hisoblangan ichki zoʻriqish kuchlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишushbu ShNQning 149 — 162-bandlarida keltirilgan usullar bilan hisoblanganda, yer usti qismi uchun birinchi yuklanish holatida hisoblangan ichki zoʻriqish kuchlarini 𝐷𝑡op ga koʻpaytirish natijasida olingan ichki zoʻriqish kuchlari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYer usti qismining yuk koʻtaruvchi plastik va plastik boʻlmagan holatda ishlaydigan elementlarining hisobiy ichki zoʻriqish kuchlari talab qilingan hollarda, mazkur ShNQning 163-bandiga muvofiq ikkinchi tartibli taʼsirlarning oʻsish koeffitsiyenti (𝛽𝐼𝐼(𝑋) ≥ 1) ga va modal tahlil usullaridan foydalanganda qoʻshimcha ravishda, ushbu ShNQning 160-bandida hisoblangan asosdagi ekvivalent koʻndalang kuchning oʻsish koeffitsiyenti (𝛽𝑡𝐸(𝑋) ≥ 1) ga koʻpaytirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYertoʻla qavatidagi yuk koʻtaruvchi tizimning plastik holatida ishlovchi elementlarining hisobiy ichki zoʻriqish kuchlari sifatida quyidagilar qabul qilinishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишushbu ShNQning 82-bandiga muvofiq usul bilan hisoblashni bajarishda, 83-bandi uchinchi xatboshisi yoki 84-bandida hisoblangan ichki zoʻriqish kuchlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmazkur ShNQning 150 — 152-bandlarida yoki 151 — 161-bandlarida keltirilgan usullar bilan hisoblashda, yuklanishning ikkinchi holatidan olingan ichki zoʻriqish kuchlar yigʻindisi va 152-bandiga yoki 161-bandiga muvofiq yuklanishning birinchi holatida yertoʻla elementlari uchun olingan ichki zoʻriqish kuchlari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYertoʻla qavatidagi yuk koʻtaruvchi tizimning plastik boʻlmagan holatida ishlovchi elementlarining hisobiy ichki zoʻriqish kuchlari sifatida quyidagilar qabul qilinishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишushbu ShNQning 82-bandiga muvofiq usul bilan hisoblashni bajarishda, 83-bandi toʻrtinchi xatboshisi yoki 84-bandida hisoblangan ichki zoʻriqish kuchlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmazkur ShNQning 149 — 162-bandlarida tavsiflangan usullar bilan hisoblashda, ikkinchi yuklanish holatidan olingan ichki zoʻriqish kuchlarni 𝐷𝑏o𝑡 ga koʻpaytirish va 151 yoki 161-bandlarida birinchi yuklanish holatidan olingan ichki zoʻriqish kuchlariga 0.6 𝐷𝑏o𝑡 ni koʻpaytirilgan orqali olingan ichki zoʻriqish kuchlari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш176. KBL uchun seysmik hisoblashda mazkur ShNQning 17-formulasida 𝐸𝑑 (𝐻) keltirilgan shaklidagi gorizontal seysmik taʼsirga qarshilik koʻrsatish maqsadida, 23-bandga muvofiq yertoʻlasiz binolar uchun ichki zoʻriqish kuchlari hisoblanishi, biroq hisoblashda yertoʻla qavati inobatga olinmasligi hamda ichki zoʻriqish kuchlari faqat binoning yuqori qismi uchun hisoblanishi, bunda 175-bandga muvofiq usullar qoʻllanilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш177. Mazkur ShNQning 10-bobi doirasida, binodan poydevorga uzatiladigan kuchlar KBL tamoyiliga asosan 176-bandiga muvofiq yertoʻlasiz yoki poydevorning yuqori sathidan boshlangan kritik balandlikka ega yertoʻlali binolarda quyidagicha aniqlanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdevorlardan poydevorga uzatiladigan eguvchi (agʻdaruvchi) moment devor asosidagi eguvchi momentga yuqori qism koeffitsiyenti 𝐷𝑡op koʻpaytirish orqali hisoblanishi, biroq bu eguvchi moment devorda plastiklik darajasi yuqori boʻlgan holatda oquvchanlik chegarasiga mos keladigan momentdan katta qabul qilinmasligi, devorlardan poydevorga uzatiladigan qirquvchi (koʻndalang) kuch esa ushbu ShNQning 337-bandiga asosan;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdevorlardagi ichki zoʻriqish kuchlari komponentlari hamda devor boʻlmagan boshqa elementlardan poydevorga uzatiladigan ichki zoʻriqish kuchlari mazkur ShNQning 175-bandiga muvofiq plastik ishlash holatiga mos ichki zoʻriqish kuchlarini 0.6 𝐷𝑡op koeffitsiyentiga koʻpaytirish orqali.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш178. Ushbu ShNQning 176-bandiga muvofiq yertoʻlali binolarda devorning kritik balandligi poydevorning yuqori sathidan yuqorida boshlanadigan holatlarda, barcha elementlardan poydevorga uzatiladigan ichki zoʻriqish kuchlari, shu jumladan devorlardan uzatiluvchi eguvchi moment va kesuvchi kuchlar mazkur ShNQning 175-bandiga muvofiq hisoblanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQoziqli poydevorlar uchun KBL doirasida hisoblash konstruksiya-qoziq-grunt oʻzaro taʼsirini hisoblash talablari ushbu ShNQning 10-bobi 9-paragrafiga muvofiq bajarilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11-§. Chegaraviy mustahkamlik va uning kamayish koeffitsiyenti
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш179. Yuk koʻtarish qobiliyatini loyihalash doirasida, modal tahlil paytida bir erkinlik darajasiga ega boʻlgan tizim uchun kutilayotgan plastik deformatsiya va talab qilinadigan mustahkamlik nisbati bilan bogʻliq seysmik yuk koeffitsiyentlari mazkur ShNQning 10-rasmiga muvofiq boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOrtiqcha bikrligi boʻlmagan yuk koʻtaruvchi tizimlar uchun chegaraviy mustahkamlikning kamayish koeffitsiyenti fy (μk,T) teng koʻchishlar talabiga muvofiq taxmin qilinayotgan plastik deformatsiya μk ga teng deb qabul qilinishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(48)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишfe (T) — yuk koʻtaruvchi tizim uchun T davr uchun hisoblangan talab etilgan elastik (qayishqoq) mustahkamlik;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRy (μk,T) — chegaraviy mustahkamlikning kamayish koeffitsiyenti.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOrtiqcha bikrligi boʻlmagan yuk koʻtaruvchi tizimlar uchun chegaraviy mustahkamlikning Ry (μk,T) kamayish koeffitsiyenti teng koʻchish talabiga asosan taxmin qilingan plastik deformatsiya μk ga teng deb qabul qilinishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(49)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOrtiqcha bikrlikka ega boʻlgan yuk koʻtaruvchi tizimlar uchun quyidagilar qabul qilinishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(50)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda, TB — ushbu ShNQning 3-formulasi bilan aniqlangan spektrning burchak davri.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10-rasm. Chiziqli va chiziqsiz deformatsiyalar nisbati
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш180. Yuk koʻtarish qobiliyati boʻyicha loyihalashda, kutilayotgan plastik deformatsiyaga qarab chegaraviy holatlar boʻyicha hisoblash uchun yuk koʻtaruvchi tizim ega boʻlishi kerak boʻlgan loyihaviy mustahkamlik fd (μk,T) quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(51)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda, D — mustahkamlik zaxirasi koeffitsiyenti hisoblanib, loyihaviy mustahkamlikka nisbatan chegaraviy mustahkamlik zaxirasini ifodalaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12-§. Yuk koʻtaruvchi tizimning oʻzini tutish va seysmik yukning kamayish koeffitsiyenti
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш181. Yuk koʻtaruvchi tizimning oʻzini tutish koeffitsiyenti R quyidagi formulaga muvofiq quyidagi omillarga bogʻliq holda aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtaxmin qilingan plastik deformatsiya μk;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmazkur ShNQning 51-formulasida belgilangan mustahkamlik zaxirasi koeffitsiyenti D;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишushbu ShNQning 3-jadvalida aniqlangan binoning muhimlik koeffitsiyenti I.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(52)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш182. Yuk koʻtarish qobiliyati boʻyicha loyihalashda chegaraviy holatlar boʻyicha hisoblash maqsadida, maʼlum bir plastik deformatsiya qobiliyati bilan tanlangan yuk koʻtaruvchi tizimning har bir turi uchun seysmik yukni kamaytirish koeffitsiyenti Ra (T) quyidagi formula orqali aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(53)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyoki ushbu ShNQning 48 va 51-formulalari orqali quyidagicha ifodalashga ham yoʻl qoʻyiladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(54)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmazkur ShNQning 49, 50, 52, 53 va 54-formulalaridan foydalangan holda seysmik yukning kamayish koeffitsiyenti Ra (T) quyidagi formulalar bilan ifodalanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш (55)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш (56)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13-§. Modal hisoblash usullari. Modal hisobi parametrlari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш183. Ushbu ShNQning 184, 186 va 187-bandlarida keltirilgan zilzila yoʻnalishidan qatʼi nazar hisobga olinadigan modal hisoblash parametrlari, faqat koʻrib chiqilayotgan zilzila yoʻnalishi uchun yuk koʻtaruvchi tizimning xususiy tebranishlarini hisoblash natijalariga asoslanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUshbu parametrlar mazkur ShNQning 6-bobi 15 va 16-paragraflarida keltirilgan ikkala modal hisoblash usulida ham qoʻllanilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш184. Modal hisoblash parametrlari quyida faqat gorizontal tekislikdagi seysmik taʼsirning (X) yoʻnalishi uchun aniqlangan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUshbu modal hisoblash parametrlari (X) ga perpendikulyar boʻlgan seysmik taʼsir yoʻnalishi (Y) yoʻnalishi uchun ham aniqlanishiga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш185. Yuk koʻtaruvchi tizimning erkinlik darajalari uchun modal hisoblash parametrlarini aniqlashda quyidagilar bajarilishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишorayopmalarni bikr diafragmalar sifatida modellashtirishda har bir i-qavat uchun qavat massasi mi va qavat massalari markazidan oʻtuvchi vertikal oʻq atrofida burilish uchun massaning inersiya momenti miθ aniqlanishi, bunda massalar markazida (bosh tugunda) gorizontal (X) va (Y) yoʻnalishlarda aniqlangan koʻchishlarni koʻrib chiqish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOrayopmalarni qattiq diafragmalar sifatida emas, balki mazkur ShNQning 115-bandiga muvofiq ularning tekisligidagi siljishlar uchun erkinlik darajalarini hisobga olgan holda qobiq (membrana) chekli elementlari sifatida modellashtirishda, qavatlarning mi massalari oʻrniga mj(s) massalarini inobatga olgan holda.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSeysmik taʼsirning berilgan yoʻnalishi (X) uchun x oʻqi yoʻnalishidagi tebranishlarning n-shakli uchun ishtirok etishning modal koeffitsiyenti Г𝑛(𝑋) va asosning modal samarali massasi 𝑚𝑡𝑥𝑛(𝑋) quyidagi formula orqali aniqlanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(57)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш186. Qavatlarning modal samarali (effektiv) massalari seysmik taʼsirning berilgan yoʻnalishi (X) uchun tebranishlarning odatiy n-shaklida, mazkur ShNQning 185-bandida aniqlangan erkinlik darajalari boʻyicha modal samarali massalar quyidagi 58-formulaga muvofiq aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(58)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш187. Javobning birlik modal qiymati seysmik taʼsirning berilgan yoʻnalishi (X) uchun tebranishlarning odatiy n-shaklida, javobning har qanday qiymati (koʻchish, qavatning nisbiy siljishi, ichki zoʻriqish kuchi) uchun Г𝑛(𝑋)ning birlik modal qiymati statik hisob-kitobdan aniqlanishi lozim. Bunda, ushbu ShNQning 58-formulasi boʻyicha aniqlangan modal samarali massalar tegishli yoʻnalishlarda qoʻllanilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14-§. Seysmik taʼsirlarni spektral tahlil usuli bilan hisoblash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш188. Spektral tahlil usuli quyida seysmik taʼsir yoʻnalishi (X) uchun tavsiflangan. Xuddi shunday hisoblash (X) yoʻnalishiga perpendikulyar boʻlgan (Y) yoʻnalishi uchun ham bajarilishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш189. Gorizontal yoʻnalishlar (X) va (Y) uchun alohida olingan maksimal javob qiymatlariga, ushbu ShNQning 86-87-bandlariga muvofiq yoʻnalishlar boʻyicha javoblar kombinatsiyasi qoʻllanilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш190. Seysmik taʼsirning berilgan yoʻnalishi (X) uchun javobning har qanday qiymati (siljish, qavatning nisbiy siljishi, ichki zoʻriqish kuchi) uchun tebranishlarning odatiy n-shaklidagi javobning maksimal modal qiymati 𝑟𝑛,𝑚𝑎𝑥(𝑋) quyidagi formula boʻyicha hisoblanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(59)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— birlik modal qiymati;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— ushbu ShNQning 16-formulasidan olingan tebranishlarning Tn n-shakli davri uchun kamaytirilgan loyihaviy spektral tezlanish.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMazkur ShNQning 191-bandiga muvofiq tebranishlarning har bir shakli uchun javobning har bir qiymati uchun alohida hisoblangan ichki zoʻriqish kuchlari, siljishlar va qavatning nisbiy siljishlari statistik jihatdan quyidagicha birlashtirilishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmodalar kombinatsiyasining umumiy qoidasi sifatida quyidagi 60-formulada keltirilgan toʻliq kvadratik kombinatsiya talabini qoʻllash orqali:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(60)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
va 𝑟𝑛,𝑚𝑎𝑥 (𝑋) – ushbu ShNQning 187-bandiga muvofiq hisoblangan tebranishlar javobining m va n-shakllari uchun maksimal modal qiymatlariρmn –ushbu modalar uchun krosskorrelyatsiya koeffitsiyenti;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmazkur ShNQning 60-formulasida keltirilgan kross-korrelyatsiya koeffitsiyentini quyidagi formula orqali aniqlash kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(61)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишβmn — hisob-kitobda koʻrib chiqilgan tebranishlarning m va n-shakllari davrlarining nisbati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишξm va ξn — turli modalar uchun turlicha qabul qilinishi mumkin boʻlgan modal dempferlash koeffitsiyentlari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишModal dempferlash koeffitsiyentlari barcha modalar uchun bir xil deb qabul qilinsa, kross korrelyatsiya koeffitsiyentini quyidagi formulaga muvofiq soddalashtirishga yoʻl qoʻyiladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(62)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbarcha koʻrib chiqilayotgan tonlar uchun βmn < 0.8 shart bajarilganda, mazkur ShNQning 60-formulasida berilgan kombinatsiya oʻrniga quyidagi 63-formulasida aniqlangan ildizlar kvadratlarini qoʻshish talabini qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(63)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIldizlar kvadratlarini qoʻshish kombinatsiyasi ushbu ShNQning 60-formulasidagi ρmn= 0 (m ≠ n) va ρmn= 1 (m = n) boʻlgandagi maxsus holatiga mos kelishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш(X) yoʻnalishidagi seysmik taʼsir uchun asosdagi maksimal modal koʻndalang kuch 𝑉𝑡𝑥𝑛,𝑚𝑎𝑥(𝑋) va unga mos keladigan maksimal agʻdaruvchi moment 𝑀o𝑥𝑛,𝑚𝑎𝑥(𝑋) x oʻqi yoʻnalishidagi odatiy n-chi tebranish toni uchun quyidagi 64 va 65-formulalari boʻyicha hisoblanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(64)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(65)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUshbu kattaliklar uchun modal hissalarning kombinatsiyasi mazkur bandga muvofiq bajarilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15-§. Vaqt sohasida modal superpozitsiya usuli bilan seysmik yuklarni hisoblash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш191. Bir vaqtning oʻzida (X) va (Y) yoʻnalishlarda taʼsir etuvchi seysmik taʼsir uchun tebranishlarning n-toni uchun konstruksiyaning tipik modal reaksiyasi (koʻchish, qavatlararo dreyf, zoʻriqish kuchlari)ning vaqt boʻyicha oʻzgarishi 𝑟𝑛(𝑋,Y)(𝑡) quyidagi 66-formula boʻyicha hisoblanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(66)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— seysmik taʼsirning tayanch yoʻnalishi sifatida tanlangan (X) uchun reaksiyaning meʼyorlangan modal qiymati;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— quyidagi 67-formula vaqt boʻyicha aniqlanadigan tebranishlarning n-toni uchun kamaytirilgan modal oʻzini tutish xususiyati:Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(67)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbu yerda, ωn — tebranishlarning n-tonining xususiy doiraviy chastotasi, a 𝑑𝑛 (𝑋,Y)(𝑡).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMazkur ShNQning 67-formulasida keltirilgan chiziqli modal siljish 𝑑𝑛 (X,Y)(𝑡) quyidagi 68-formula bilan berilgan (X) va (Y) yoʻnalishlardagi gruntning seysmik harakati komponentlarining birgalikdagi taʼsiri ostidagi n-ton uchun bir erkinlik darajasiga ega boʻlgan tizimning harakat formulasining vaqt sohasidagi yechimidan olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(68)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbu yerda, 𝑢̈ g (𝑋)(𝑡) va 𝑢̈ g (Y)(𝑡) — (X) va (Y) yoʻnalishlarda grunt tezlanishining oʻzaro perpendikulyar komponentlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш𝑑̈n (X,Y)(𝑡) va 𝑑n (X,Y)(𝑡) — mos ravishda modal tezlik va vaqt boʻyicha tezlanish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHisoblashda vaqt boʻyicha integrallash qadami Tn/10 dan oshmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKonstruksiyaning ichki zoʻriqish kuchlari, koʻchishlar va qavatlararo dreyflar kabi reaksiyalarining vaqt boʻyicha oʻzgarishi 𝑟 (X,Y)(𝑡), har bir tebranish toni uchun hisoblangan 𝑟n(X,Y)(𝑡) bir vaqtdagi modal hissalarni toʻgʻridan-toʻgʻri qoʻshish orqali olinishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(69)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш192. Tebranishlarning odatiy n-toni uchun (X) va (Y) yoʻnalishlarida maʼlum bir seysmik taʼsir ostida asosdagi modal koʻndalang kuchning va unga mos boʻlgan agʻdaruvchi momentning x oʻqi yoʻnalishida vaqt oʻtishi bilan oʻzgarishi Vtxn (X,Y) (t) va Mtxn (X,Y) (t) quyidagi 70-formula boʻyicha hisoblanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(70)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUshbu miqdorlar uchun modal ulushlarning kombinatsiyasi mazkur ShNQning 191-bandiga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш193. Modal superpozitsiya chiziqli usuli bilan hisoblashda vaqt oraligʻida grunt harakatining kamida 11 juft yozuvidan foydalanish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTezlanishlarning oʻzaro perpendikulyar gorizontal yoʻnalishlardagi yozuvlari yuk koʻtaruvchi tizimga bir vaqtning oʻzida (X) va (Y) bosh oʻqlar boʻylab berilishi, soʻngra yozuvlar 90° ga burilgandan keyin hisoblash takrorlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишFoydalaniladigan zilzila yozuvlarini tanlash va masshtablash mazkur ShNQning 3-bobi 2-paragrafiga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш194. Konstruksiya reaksiyalarining qiymatlari ushbu ShNQning 191-bandiga muvofiq kamida 2×11=22 ta hisob-kitobdan olingan natijalarning maksimal qiymatlarining oʻrtachasi sifatida aniqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш16-§. Toʻldiruvchi devorlar uchun elastik birikma detali
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш195. STD-3 va STD-4 sathlarining takroriy seysmik taʼsirlarida toʻldiruvchi devorning shikastlanishini oldini olish maqsadida karkasli toʻldiruvchi devor va unga tutash ustunlar/devorlar oʻrtasida elastik choklar oʻrnatilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu choklar devorning deformatsiyalanishiga yoʻl qoʻymaydigan elastik material bilan toʻldirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш196. Bikr choklar ustun/devorlarning ichki yuzasiga butun balandligi boʻyicha va toʻsin/orayopmaning pastki yuzasiga ankerlar bilan mahkamlanadigan C-simon profil yordamida bajarilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBikr choklar profil zilzila vaqtida devorning notekis siljishini ham oldini olish imkonini berishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBikr choklarni bajarishda yongʻin, qizish, shovqin va suv oʻtkazishiga qarshi choralar ham koʻrilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-bob. Binolarni deformatsiyalarni hisobga olgan holda seysmik taʼsirlarga baholash va loyihalash uchun hisoblash asoslari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-§. Deformatsiyalar asosida baholash va loyihalash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш197. DBLda quyidagilar bajarilishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmavjud yoki oldindan loyihalashtirilgan yuk koʻtaruvchi tizim elementlari uchun chiziqsiz modellashtirish usullariga mos keladigan ichki zoʻriqish kuchlari va deformatsiyalar oʻrtasidagi bogʻliqliklarni aniqlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbelgilangan maqsadli seysmik xususiyatga (yoki xususiyatlarga) mos keladigan, tanlangan zilzila (yoki bir nechta zilzilalar) uchun vaqtinchalik aniqlash sohasida statik yoki dinamik usullardan foydalanib, orttirmalarni hisobga olgan holda yuk koʻtaruvchi tizimni hisoblash hamda chiziqsiz plastik holat bilan bogʻliq deformatsiyalarga qoʻyiladigan talablar va moʻrt holat bilan bogʻliq mustahkamlikka qoʻyiladigan talablarni aniqlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdeformatsiyalar va ichki zoʻriqish kuchlariga qoʻyiladigan talablarni berilgan seysmik xususiyatga (yoki xususiyatlarga) muvofiq aniqlangan deformatsiya qobiliyati va mustahkamlikning tegishli qiymatlari bilan taqqoslash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmavjud binolar uchun deformatsiyalarga asoslangan baholash ishlarini deformatsiya va mustahkamlikka qoʻyiladigan talablarni tegishli deformatsiya qobiliyati va mustahkamlik qiymatlaridan oshmasligini yoki oshib ketishini koʻrsatish bilan yakunlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyangi loyihalanayotgan binolar yoki kuchaytirilishi kerak boʻlgan mavjud binolar uchun deformatsiyalar va mustahkamlikka qoʻyiladigan talablar tegishli deformatsiya qobiliyat va mustahkamlik qiymatlaridan oshmasa, deformatsiyalarga asoslangan loyihalashni tugallangan deb hisoblash.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBunda, elementlarning kesimlari oʻzgartirilishi, hisoblash takrorlanishi hamda qayta baholash oʻtkazilishi va shu bilan deformatsiyalar boʻyicha loyihalashni yakunlash.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш198. Ushbu bobda keltirilgan DBL usuli 9-bobida keltirilgan baland binolarni loyihalash uchun qoʻllanilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш199. Mazkur ShNQning 201-bandida keltirilgan binolar uchun mustahkamlik boʻyicha loyihalash tamoyillari asosida dastlabki loyihalash ishlari bajarilgandan soʻng ushbu bobda keltirilgan DBLdan foydalangan holda, qoʻshimcha ravishda seysmik xususiyatlarni baholash ishlari amalga oshirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш200. Ushbu ShNQning 9-bobida keltirilgan baland binolarni loyihalashda DBL yondashuvi doirasida baholash va kuchaytirishda asos sifatida qabul qilingan maqsad koʻrsatkichlar mazkur ShNQning 6-jadvaliga muvofiq qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш201. Seysmik loyihalash sinfi (SLS) SLS = 1a, SLS = 2a va binoning balandlik sinfi (BBS) BBS = 2, BBS = 3 boʻlgan binolar uchun mazkur ShNQning 6-jadvaliga muvofiq:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmuhimlilik koeffitsiyenti I=1,5 boʻlgan, STD-2 zilzilasi uchun mustahkamlik boʻyicha loyihalash tamoyillariga muvofiq bajarilgan loyihalashni dastlabki loyihalash sifatida koʻrib chiqish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdastlabki loyihalashdan oʻtgan binoning yuk koʻtaruvchi tizimi ushbu bobga muvofiq deformatsiyalarga asoslangan baholash va loyihalash yondashuvidan foydalangan holda baholanishi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBaholash quyidagilarni taʼminlash uchun amalga oshirilishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSTD-1 zilzilasi taʼsirida mazkur ShNQning 6-jadvalida yuqori samaradorlik darajasidagi sifatida belgilangan nazorat ostidagi shikastlanishlar maqsadli seysmik xususiyatini;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSTD-3 zilzilasi taʼsirida cheklangan shikastlanishlar maqsadli seysmik xususiyatini.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-§. Seysmik taʼsirni aniqlash va boshqa taʼsirlar bilan uygʻunlashtirish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш202. Yuk koʻtaruvchi tizim elementlarini baholash uchun seysmik taʼsirning vertikal yuklar taʼsiri bilan uygʻunligi quyidagi formula orqali aniqlanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(71)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишG — doimiy yuklamalar taʼsiri;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишS — qor yukining taʼsiri;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— seysmik taʼsir.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHarakatlanuvchi yuklarning samarali taʼsiri
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишn — harakatlanuvchi yuklar massasining ushbu ShNQning 11-jadvalida aniqlangan ishtirok etish koeffitsiyenti.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— mazkur ShNQning 204-bandida aniqlangan gorizontal seysmik taʼsir.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш203. Ushbu bobda keltirilgan chiziqsiz usullardan foydalangan holda seysmik taʼsirni hisoblashdan oldin, chiziqsiz statik hisoblash amalga oshirilishi, bunda hisoblash ushbu ShNQning 71-formulasidan statik vertikal yuklar (𝐸𝑑(𝐻))dan tashqari, orttirmalarni hisobga olgan holda yuk koʻtaruvchi tizimga nisbatan qoʻllanilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHisoblash natijasida olingan ichki zoʻriqishlar va deformatsiyalar gorizontal seysmik taʼsirni hisoblash uchun boshlangʻich qiymatlar sifatida qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYangi loyihalanayotgan va kuchaytirilgan binolar uchun bu bosqichda chiziqli boʻlmagan deformatsiyalarga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBiroq, mavjud binolarni baholashda (agar ular mavjud boʻlsa), chiziqli boʻlmagan deformatsiyalar ham boshlangʻich qiymatlar sifatida hisobga olinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш204. Ed(H) mazkur ShNQning 71-formulasidagi gorizontal seysmik taʼsir quyidagicha aniqlanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишushbu ShNQning 7-bobi 6-paragrafida tavsiflangan yuklash usullaridan foydalangan holda gorizontal seysmik taʼsirning 𝐸𝑑(𝐻) chiziqsiz hisob-kitobi bajarilganda, 86-bandiga muvofiq (zilzila yoʻnalishlari (X) va (Y) uchun alohida hisoblangan taʼsir (effekt) birlashtirish orqali olingan gorizontal seysmik taʼsirga mos keladi);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишushbu ShNQning 251-bandiga muvofiq vaqt mintaqasida gorizontal seysmik taʼsirning chiziqli boʻlmagan hisobi bajarilgan taqdirda, mazkur ShNQning 5-bobi 3-paragrafiga muvofiq bir vaqtning oʻzida aniqlangan (X) va (Y) ortogonal yoʻnalishlardagi zilzilaning gorizontal tarkibiy qismlari birgalikda hisobga olgan holda (birlashtirilgan gorizontal seysmik taʼsir (𝐸𝑑(𝐻)) bevosita ushbu hisobdan olinishi kerak).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-§. Chiziqsiz xususiyatli modellar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш205. Sterjenli (ramali) chekli elementlar sifatida modellashtiriladigan va ushbu ShNQning 95-bandi talablariga javob beradigan ustunlar, toʻsinlar va temir-beton devorlarda chiziqsiz xatti-harakat modeli sifatida, toʻplangan plastik xatti-harakat modelidan (plastik sharnirlar modeli) foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш206. Toʻplangan plastik xatti-harakat modelida plastik deformatsiyalardagi ichki zoʻriqish kuchlari oʻzlarining plastik chegaralariga yetadigan chekli uzunlik zonalari boʻylab bir tekis taqsimlangan deb qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишPlastik deformatsiyalar zonasining uzunligi plastik sharnirning uzunligi (Lp) ishchi yoʻnalishdagi kesim oʻlchamining yarmiga (h) teng deb qabul qilinishi kerak (Lp≈0.5h).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш207. Faqat oʻq boʻylab taʼsir etuvchi kuchlar ostida plastik deformatsiyaga uchraydigan elementlar uchun, plastik deformatsiya zonalarining uzunligi mos keluvchi elementning erkin uzunligiga teng deb qabul qilinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш208. Toʻplangan plastik deformatsiyalarni ifodalovchi plastik sharnir ushbu ShNQning 206-bandida keltirilgan plastik deformatsiyalar zonasining oʻrtasida joylashishi, biroq toʻsin va ustunlar uchun mazkur ShNQning 226-bandida, devorlar uchun esa 228-bandida keltirilgan taxminiy soddalashtirilgan modellashga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш209. Temir-beton plastik sharnirlar kesimlarining samarali oquvchanlik momentlarini aniqlash shartlari quyidagicha belgilanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmateriallarning mustahkamlik xususiyatlari ushbu ShNQning 221-bandiga muvofiq qabul qilinishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtaʼsirchan oquvchanlik momentini hisoblashda betonning birlik siqilish deformatsiyasini 0,0035 ga, armatura poʻlatining birlik deformatsiyasini esa 0,01 ga teng deb qabul qilishga yoʻl qoʻyilishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtaʼsirchan oquvchanlik momentini hisoblashda, vertikal yuklardan hosil boʻladigan oʻq boʻylab taʼsir etuvchi kuchlar hisobga olinishi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш210. Yuklanishning ikki yoʻnalishi boʻlgan temir-beton va poʻlat kesimlar uchun ichki zoʻriqish kuchlari va plastik deformatsiyalar oʻrtasidagi bogʻliqliklarda mustahkamlanish taʼsir (effekt) (plastik burilishning ortishi bilan plastik momentning ortishi) hisobga olmaslikka yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш211. Mazkur ShNQning 238 — 240 va 251-bandlariga muvofiq bajariladigan vaqt sohasidagi seysmik taʼsirning chiziqsiz hisobida poʻlat yuk koʻtaruvchi tizimlar uchun davriy xatti-harakat modeli sifatida standart elastoplastik davriy model, temir-beton yuk koʻtaruvchi tizimlar uchun esa oldingi maksimumga yoʻnaltirilgan model yoki undan kelib chiqadigan, davriy yuklanish jarayonida bikrlikning kamayishini hisobga olishga imkon beradigan modellarni qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш212. Binoning yuk koʻtaruvchi tizimini tashkil etuvchi ustun, toʻsin va temir-beton devorlarda chiziqsiz xatti-harakat modeli sifatida taqsimlangan plastik xatti-harakat modellaridan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш213. Taqsimlangan plastik xatti-harakat modellarini chiziqsiz deformatsiyalarni hisobga olish uchun elementlarning uchlaridagi chekli uzunlik zonalarida (plastik deformatsiya zonalarida) yoki elementning butun uzunligi boʻylab uzluksiz (taqsimlangan) qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш214. Tolalar asosidagi kesim modeli quyidagilarni hisobga olish imkonini berishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишunda beton yoki konstruksiya poʻlat yetarlicha kichik katakchalarga boʻlingan va armatura sterjenlari alohida modellashtirilganlikni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhar bir katakcha uchun oʻq kuchlanishlari va birlik deformatsiyalar oʻrtasidagi davriy bogʻliqliklarni.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTolalar asosidagi kesim modelidan temir-beton devorlarni chiziqsiz modellashtirishda foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTolalar asosidagi kesim modeli yordamida devorlarning murakkab kesimlari (T, L, U yoki C-simon) rejada turli zonalarga boʻlish, vertikal yoʻnalishda esa devor chekli uzunlikdagi qismiga boʻlish va devorning har bir qismi uchun ikki oʻlchamli chekli elementlar tarmogʻini hosil qilish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш215. Egilish va oʻq boʻylab taʼsir etuvchi kuchlar taʼsirida temir-beton devorlarning chiziqsiz xatti-harakatlarini modellashtirish uchun foydalaniladigan tolalar asosidagi kesim modeliga parallel ravishda, devordagi siljish deformatsiyalari mazkur ShNQning 214-bandidagi chekli elementlar tarmogʻiga parallel ulangan chiziqli siljish modeli yordamida hisobga olinishiga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишChiziqli siljish modeli uchun siljish moduli ushbu ShNQning 10-jadvalidan olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш216. Materiallarning mustahkamlik xususiyatlari ushbu ShNQning 13-jadvaliga muvofiq qabul qilinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-§. Chiziqsiz hisoblash uchun yuk koʻtaruvchi tizimni modellashtirish talablari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш217. Binolarning yuk koʻtaruvchi tizimlari har doim uch oʻlchamli koʻrinishda modellashtirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш218. Chiziqsiz hisoblash uchun yuk koʻtaruvchi tizimni modellashtirishda ikkita oʻzaro perpendikulyar gorizontal yoʻnalishlardagi seysmik taʼsir hisobga olinishi hamda chiziqli dempferlash koeffitsiyenti instrumental tahlil asosida boshqa qiymatlar koʻrsatilmagan boʻlsa, 5 foizga teng deb qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш219. Deformatsiyalangan yuk koʻtaruvchi tizimda oʻq boʻylab taʼsir etuvchi kuchlar taʼsirida yuzaga keladigan ikkinchi tartibli taʼsir hisobga olinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш220. Deformatsiyalar asosida baholash va loyihalash uchun modellashtirishda materiallarning mustahkamlik xususiyatlari quyidagilarga muvofiq qabul qilinishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdeformatsiyalar asosida yangi binolarni baholash va loyihalashda ushbu ShNQning 13-jadvalida aniqlangan beton, armatura poʻlati va konstruksiya poʻlatning kutilayotgan (oʻrtacha) mustahkamlik tavsiflari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш221. Mazkur ShNQning 13-jadvalidagi fce va fck betonning siqilishga oʻrtacha va nominal mustahkamligini, fye va fyk esa poʻlatning oʻrtacha va nominal oquvchanlik mustahkamligini bildiradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш222. Ushbu bobga muvofiq seysmik xususiyatlari baholanadigan yuqori darajadagi plastiklikka ega boʻlgan yangi temir-beton yuk koʻtaruvchi tizimlarda quvvat boʻyicha loyihalash tamoyillari va boshqa plastik loyihalash talablari asosida dastlabki loyihalash tufayli, yuk koʻtaruvchi tizim va davriy xatti-harakatlar modellarida quyidagilarni hisobga olmaslikka yoʻl qoʻyiladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdavriy yuklanish jarayonida mustahkamlikning pasayishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишsiljishdan shikastlanishlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишustunlar va toʻsinlarning birikish zonasidagi shikastlanishlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишarmatura ustma-ustligi uzunligining yetarli emasligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkoʻndalang armatura sonining yetarli emasligi taʼsiri.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш223. Mavjud binolarni baholash va ularning kuchaytirilishini loyihalash ishlari ushbu bob talablariga muvofiq bajarilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13-jadval
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMaterial | Nisbat |
Beton | 𝑓𝑐𝑒=1.3 𝑓𝑐k |
Armatura poʻlati | 𝑓y𝑒=1.15 𝑓yk |
Konstruksiya poʻlat (S235) | 𝑓y𝑒=1.1𝑓yk |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш224. Toʻsin va ustunlar sterjenli (ramali) chekli elementlar sifatida modellashtirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишChiziqsiz xatti-harakatlarni mazkur ShNQning 205-bandiga muvofiq jamlangan plastik xatti-harakatlar modeli (plastik sharnirlar) yoki ushbu ShNQning 206-bandiga muvofiq taqsimlangan plastik xatti-harakatlar modellari yordamida elementlarning uchlaridagi chekli uzunlikdagi plastik deformatsiya zonalarida modellashtirishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш225. Toʻsin va ustunlarni biriktirish tugunlarida barcha oltita erkinlik darajasi hisobga olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQoplamalar bikr diafragmalar sifatida modellashtirilsa, bikr harakatga mos keladigan erkinlik darajalari chiqarib tashlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш226. Toʻsin va ustunlarda plastik sharnirlarni toʻgʻridan-toʻgʻri toʻsin va ustunlarning birikish zonasidan tashqarida, toʻsin yoki ustunlarning toza oraliqlarining uchlarida joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi. Bunda, vertikal yuklar taʼsirida toʻsinlar oraligʻida plastik sharnirlar hosil boʻlishi mumkinligini hisobga olish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш227. Uchlaridagi plastik sharnirlar orasidagi temir-beton toʻsin va ustunlar qolgan uzunligi boʻylab chiziqli elementlar sifatida modellashtirilishi, bunda elementlar kesimlarining samarali bikrligi mazkur ShNQning 231-bandiga muvofiq aniqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш228. Ushbu ShNQning 7-bobi 6-paragrafiga muvofiq chiziqli boʻlmagan yuklash usullaridan foydalangan holda bajarilgan taqdirda, seysmik taʼsirni hisoblashni quyidagicha qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmazkur ShNQning 105-bandning geometrik shartlarga javob beradigan temir-beton yaxlit devorlarda;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbogʻlovchi toʻsinli devorning har bir segmentida, chiziqli boʻlmagan xatti-harakat modeli sifatida toʻplangan plastik xatti-harakat modeli (plastik sharnirlar modeli).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBunda, plastik sharnirlarni har bir qavatda devor kesimining pastki qismida joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAgar binoning yertoʻla qavatlarida bikr perimetral devorlar mavjud boʻlsa, bu devorlardan qavatlar boʻylab yuqoriga davom etadigan devorlarning plastik kesimlari kamida birinchi yertoʻla qavati poli sathidan boshlab aniqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDevorlar plastik sharnirlar orasidagi uzunlik boʻylab chiziqli elementlar sifatida modellashtirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu elementlar kesimlarining samarali bikrligi mazkur ShNQning 231-bandiga muvofiq aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMurakkab shakldagi (T, L, U yoki C-simon) devor qismlarining qavatlar sathidagi toʻsinlar va/yoki orayopma plitalari bilan bogʻlanish tugunlaridagi tekislikdagi bogʻlanish xususiyatiga bogʻliq boʻlgan erkinlik darajalari, uch oʻlchovli fazoda qattiq jismning harakatlanish sharti bajarilishi uchun kesimning ogʻirlik markazida joylashgan asosiy tugun nuqtasining oltita mustaqil erkinlik darajasi bilan kinematik bogʻlash kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш229. Seysmik taʼsirni mazkur ShNQning 7-bobi 7-paragrafiga muvofiq vaqt sohasida chiziqsiz usul bilan hisoblash amalga oshirilganda, shuningdek ushbu ShNQning 10-bobiga muvofiq baland binolar uchun plastik sharnirlar modeli yaxlit devorlar va biriktiruvchi toʻsinli devor segmentlari uchun qoʻllanilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYaxlit devorlar va biriktiruvchi toʻsinli devor segmentlari elementlar uchun mazkur ShNQning 212-bandida belgilangan kesim boʻlagi (tola) modeli qoʻllanilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш230. Bogʻlovchi toʻsinli devorlarning biriktiruvchi toʻsinlarining chiziqsiz modellarini ushbu ShNQning 224-bandiga muvofiq sterjen elementlari sifatida yoki maxsus modellashtirish usullaridan foydalangan holda bajarishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBino perimetri boʻylab yertoʻla devorlari va bino orayopmalarini chiziqsiz modellashtirishni talab etishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYertoʻla devorlari va bino orayopmalari uchun ushbu ShNQning 112, 114 va 119-bandlarida keltirilgan barcha modellashtirish talablariga rioya qilgan holda mazkur ShNQning 10-jadvalida keltirilgan kesimlarning samarali bikrligidan foydalangan holda ekvivalent chiziqli modellashtirish bajarilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш231. Chiziqli modellashtiriladigan devorlar va orayopmalarning tekis va tekislikdan tashqari holatlari uchun kesimlarning samarali bikrlik koeffitsiyentlari ushbu ShNQning 10-jadvaliga muvofiq qabul qilinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш232. Toʻplangan plastik xatti-harakat modeli boʻyicha modellashtirilgan ustunlar, toʻsinlar, biriktiruvchi toʻsinlar va devorlar kesimlarining samarali bikrligi quyidagi formulaga muvofiq aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(72)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMy va 𝜃y — sterjenli element uchlaridagi plastik sharnirlarning samarali oquvchanlik momentlari va oquvchanlik burilish burchaklarining oʻrtacha qiymatlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишLs — siljish oraligʻi (momentning kesimdagi siljituvchi kuchga nisbati);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишustun va toʻsinlar uchun Ls taxminan oraliqning yarmiga, devorlar uchun esa qavat asosidan devor tepasigacha boʻlgan masofaning yarmiga teng deb qabul qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMazkur ShNQning 72-formulasida koʻrsatilgan plastik sharnirning oquvchanlik burchagi 𝜃y quyidagi formula boʻyicha hisoblanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(73)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишφy — plastik sharnir kesimidagi samarali oquvchanlik egriligi. Toʻsin va ustunlar uchun ɳ=1, devorlar uchun esa ɳ=0.5 qabul qilinadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишh — kesim balandligi. Armaturaning oquvchanlik holatida sirpanishi tufayli burilishni tavsiflovchi ifodadagi oxirgi had;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdb — tayanchga (uzelga yoki asosga) mahkamlangan armatura sterjenlarining oʻrtacha diametri;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишfce va fye — betonning siqilishga oʻrtacha (kutilayotgan) mustahkamligi va mos ravishda armaturaning oquvchanlik oʻrtacha mustahkamligi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш233. Massalarni modellashtirish ushbu ShNQning 125-bandiga muvofiq bajarilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш234. Binoning istalgan i-qavatida mazkur ShNQning 8-jadvalida aniqlangan A1 turdagi nomuntazamlik va buralish nomuntazamlik koeffitsiyenti ɳ𝑏𝑖>1.5 mavjud boʻlsa, u holda ushbu ShNQning 131-bandida aniqlangan qoʻshimcha ekssentriklik taʼsiri (effekt) ushbu bobda hisobga olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-§. Chiziqsiz hisoblash usulini tanlash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш235. Deformatsiyalarni baholash va loyihalash doirasida quyidagi chiziqsiz hisoblash usullari qoʻllanilishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишushbu ShNQning 7-bobi 6-paragrafida batafsil tavsiflangan yuklanish usullari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmazkur ShNQning 7-bobi 7-paragrafida batafsil tavsiflangan vaqt oraligʻida chiziqsiz hisoblash usuli.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш236. Mazkur ShNQning 115 — 118-bandlarida batafsil tavsiflangan bir modali yuklash usullari ushbu ShNQning 5-jadvaliga muvofiq va 242-bandida keltirilgan shartlar bajarilganda, BBS≥5 boʻlgan binolar uchun qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMazkur ShNQning 249-250-bandlarida belgilangan koʻp modali yuklash usullarini BBS≥2 boʻlgan barcha binolar uchun qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш237. Ushbu ShNQning 251-bandida batafsil tavsiflangan vaqt mintaqasida chiziqsiz hisoblash usulini barcha binolarga seysmik taʼsirni hisoblash uchun qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUshbu ShNQning 9-bobiga muvofiq baland binolar uchun vaqt mintaqasida chiziqsiz hisoblash usulidan foydalanish lozim (5-jadvalidagi BBS=1 boʻlgan binolar).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-§. Chiziqsiz yuklash usullaridan foydalanib seysmik taʼsirni hisoblash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш238. Ushbu ShNQ doirasida seysmik taʼsirni chiziqsiz hisoblashda mazkur ShNQning 241 — 244 va 247-248-bandlarda tavsiflangan bir modali yuklash usullari va 249-bandda belgilangan koʻp modali yuklash usullaridan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш239. Barcha chiziqli boʻlmagan usullarda boʻlgani kabi hisoblashning boshlangʻich bosqichida (nolinchi qadamda) mazkur ShNQning 242-bandiga muvofiq zilzila bilan bogʻliq boʻlmagan yuklar taʼsirida orttirmalar bilan chiziqli boʻlmagan statik hisoblash amalga oshirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUshbu hisoblash natijasida olingan ichki zoʻriqish va deformatsiyalar seysmik taʼsirni hisoblash uchun boshlangʻich qiymatlar sifatida qabul qilinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYangi binolar uchun vertikal yuklar taʼsirida chiziqli boʻlmagan deformatsiyalarga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш240. Yuklanish usullaridan foydalangan holda hisoblash natijasida baholash uchun asos boʻlgan plastik xususiyatga mos keladigan plastik deformatsiyalar (plastik burilishlar) va plastik boʻlmagan (moʻrt) xususiyatga mos keladigan ichki zoʻriqish kuchlari samaradorlik maqsad koʻrsatkichlari uchun ruxsat etilgan chegaraviy qiymatlar bilan taqqoslanishi, soʻngra deformatsiyalar asosida baholash yakunlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш241. Bir modali yuklash usullari modalar kombinatsiyasining chiziqli bir modali usulining chiziqsiz bosqichma-bosqich analogi sifatida qabul qilinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш242. Bir modali yuklash usullarini qoʻllash uchun quyida keltirilgan shartlar bir vaqtning oʻzida bajarilishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmazkur ShNQning 7-jadvaliga muvofiq, har qanday qavatda qoʻshimcha ekssentriklikni hisobga olmagan holda chiziqli elastik xatti-harakatlar asosida hisoblangan ɳ𝑏𝑖 buralishning nomuntazamlik koeffitsiyenti ɳ𝑏𝑖<1.4 shartni javob berishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишzilzilaning koʻrib chiqilayotgan yoʻnalishida tebranishlarning birinchi (ustunlik qiluvchi) modasi uchun chiziqli elastik xatti-harakatlar asosida hisoblangan asosiy siljish kuchining samarali massasining binoning umumiy massasiga nisbati (bikr devorlar bilan oʻralgan yertoʻla qavatlari massalaridan tashqari) 0,70 dan kam boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш243. Yuklashning bir modali usullarida koʻrib chiqilayotgan zilzila yoʻnalishida seysmik koʻchishlarga qoʻyiladigan talab chegarasiga yetgunga qadar tebranishlarning ustunlik qiluvchi modasi shakliga mutanosib boʻlgan seysmik yuk orttirmalari bosqichma-bosqich va monoton ravishda qoʻllanilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBunda, yuk koʻtaruvchi tizimda yuzaga keladigan koʻchishlar, plastik deformatsiyalar (plastik burilishlar, choʻzilishlar) va ichki zoʻriqishlar orttirmalari hamda ularning toʻplangan (kumulyativ) qiymatlari hisoblanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOxirgi qadamda deformatsiyalar boʻyicha baholash uchun asosiy qiymatlar sifatida zilzila talabiga mos keladigan toʻplangan qiymatlar qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш244. Qoplamalarning tekislik ichidagi deformatsiyalari bilan bogʻliq boʻlgan erkinlik darajalarini hisobga olgan holda, bir modali yuklash usullari doirasida moslashtirishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш245. Doimiy bir modali yuklash usulida koʻrib chiqilayotgan zilzila yoʻnalishida yuklashning har bir qadamida qavatlarga taʼsir qiluvchi seysmik yuklamaning orttirmalari seysmik boʻlmagan yuklamalar taʼsiridan keyin birinchi qadamda oʻrnatilgan va butun yuklamani hisoblash davomida oʻzgarmaydigan moddaning qatʼiy shakliga mutanosib ravishda aniqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYuklanishni hisoblash natijasida koordinatalari tomyopma sathi siljishi asos siljish kuchi boʻlgan yuklanish egri chizigʻi olinishi lozim. Soʻngra, yuklanish egri chiziqning koordinatalarini oʻzgartirish yoʻli bilan modal koʻchish koordinatali modal quvvat diagrammasi hosil qilinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOxirgi bosqichda ushbu diagramma quyidagi talablarni hisoblash uchun qoʻllanilishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишberilgan seysmik taʼsir ostida modal koʻchishga boʻlgan;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишu bilan bogʻliq boʻlgan yuk koʻtaruvchi tizimdagi ichki zoʻriqish kuchlar va plastik deformatsiyalarga boʻlgan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш246. Oʻzgaruvchan bir modali yuklash usulida, koʻrib chiqilayotgan zilzila yoʻnalishida qavatlarga taʼsir qiluvchi seysmik yuk orttirmalari hamda ularga mos keladigan qavatlar koʻchishlarining orttirmalari quyidagi talablarga muvofiq aniqlanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишshakllangan plastik sharnirlarni hisobga olgan holda, erkin tebranishlarning yangilangan (har bir qadamda qayta aniqlanadigan) hisobi asosida;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhar bir yuklash qadamida, seysmik boʻlmagan yuklar taʼsiridan keyin olinadigan moddaning oʻzgaruvchan shakliga mutanosib ravishda.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMazkur usulda ushbu ShNQning 245-bandida nazarda tutilgan yuklanish egri chizigʻini tuzish talab etilmaydi hamda modal quvvat diagrammasi toʻgʻridan-toʻgʻri olinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHisoblashning yakuniy bosqichi ushbu ShNQning 245-bandida keltirilgan talablarga muvofiq boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш247. Seysmik taʼsir ostida modal koʻchish talabining aniqlanish uchun belgilangan zilzila taʼsiri ostida tegishli modal quvvat diagrammasi bilan tavsiflanadigan bir erkinlik darajasiga ega ekvivalent modal tizimning maksimal koʻchishini hisoblash kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш248. Seysmik taʼsir ostidagi modal koʻchish talabi quyidagicha aniqlanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbir erkinlik darajasiga ega boʻlgan modal tizim uchun chiziqsiz spektral koʻchish shaklida;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишvaqt sohasida bir erkinlik darajasiga ega boʻlgan modal tizimning seysmik taʼsir ostidagi hisoblash natijalari asosida.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш249. Seysmik taʼsirni chiziqsiz hisoblashda ushbu bandning ikkinchi xatboshisi va mazkur ShNQning 250-bandida belgilangan talablarga rioya qilish sharti bilan koʻp modali yuklash usullaridan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHisoblashda quyidagilar taʼminlanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишberilgan loyiha spektri uchun boshlangʻich (elastik) bikrliklardan foydalangan holda chiziqli hisoblashga koʻp modali yuklash usulini qoʻllash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишnatijada olingan barcha ichki zoʻriqish kuchlar va koʻchishlar xuddi shu loyiha spektri asosida ushbu ShNQning 156-bandiga muvofiq hisoblangan kattaliklarga toʻliq mosligi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш250. Koʻp modali yuklash usulida binoning turli tebranish modalari uchun aniqlangan va konstruksiyaga bosqichma-bosqich bir-biridan alohida qoʻllanilgan mustaqil oʻzgarmas modal yuk vektorlarini modal ichki zoʻriqish kuchlarni olishda statistik jihatdan birlashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBuning oʻrniga, ichki zoʻriqish kuchlari va deformatsiyalar ushbu ShNQning 191-bandiga muvofiq, elementlar uchlaridagi birlashtirilgan modal koʻchishlar hamda oʻquvchanlikka mos burilish burchaklari asosida aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7-§. Vaqt sohasida chiziqsiz tahlil usuli bilan seysmik taʼsirni hisoblash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш251. Vaqt sohasida chiziqsiz hisoblash jarayonida, tizimning chiziqsiz xatti-harakati tufayli bikrlik matritsasining vaqt oʻtishi davomida oʻzgarishi inobatga olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVaqt sohasida chiziqsiz hisob-kitoblar uchun gruntning seysmik tebranish yozuvlarining kamida oʻn (10) toʻplamidan foydalanilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIkkita oʻzaro perpendikulyar gorizontal yoʻnalishlardagi tezlanishlarning yozuvlari bir vaqtning oʻzida yuk koʻtaruvchi tizimning (X) va (Y) bosh oʻqlari boʻylab qoʻllanilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTezlanishlarni yozish oʻqlari har 15° da burilib, toki 180° gacha hisoblash takrorlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш252. Hisoblashlarda foydalaniladigan zilzila yozuvlarini tanlash va masshtablash ushbu ShNQning 3-bobi 2-paragrafiga muvofiq bajarilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш253. Yuk koʻtaruvchi tizimni chiziqsiz modellashtirish ushbu ShNQning 7-bobi 4-paragrafida keltirilgan talablarga muvofiq bajarilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш254. Yuk koʻtaruvchi tizim elementlarining chiziqsiz harakati natijasida yuzaga keladigan energiya isteʼmolidan tashqari, chiziqli xatti-harakatda boʻlgan konstruktiv va yuk koʻtaruvchi boʻlmagan elementlarda ham dinamik energiya yoʻqotishlari mavjudligi hisobga olinishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш255. Vaqt sohasida hisoblashning dastlabki bosqichida ushbu ShNQning 203-bandiga muvofiq seysmik boʻlmagan yuklar taʼsirida orttirmalar bilan chiziqsiz statik hisoblash amalga oshirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUshbu hisoblash natijasida hosil boʻlgan ichki zoʻriqishlar kuchlar va chiziqsiz deformatsiyalar (yangi binolar uchun chiziqsiz deformatsiyalarga yoʻl qoʻyilmaydi) seysmik taʼsirni hisoblash uchun boshlangʻich qiymatlar sifatida qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш256. Baholash uchun asos boʻlgan plastik xatti-harakatli elementlar uchun deformatsiyalarga qoʻyiladigan talablar va plastik boʻlmagan xatti-harakatli elementlar uchun ichki zoʻriqish kuchlariga qoʻyiladigan talablar barcha tahlillar natijalaridan olingan maksimal mutlaq qiymatlarning oʻrtacha qiymati sifatida hisoblanishi lozim (kamida 2×11=22 ta tahlil).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8-§. Deformatsiyalar va ichki kuchlarni baholash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш257. Mazkur ShNQning 9-bobida keltirilgan baland binolarni ham oʻz ichiga olgan buzilishni oldini olish samaradorlik darajasi uchun oʻtkaziladigan samaradorlikni baholashda, yangi binolarning temir-beton elementlari uchun ushbu bobda keltirilgan taqsimlangan plastik xatti-harakatlar modeli asosida hisoblangan beton va armatura poʻlatining umumiy birlik deformatsiyalari 𝜀𝑐(ПО) va 𝜀𝑠(𝐶P) uchun yoʻl qoʻyilgan chegaralar quyidagicha boʻlishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbuzilishning oldini olish samaradorlik darajasi uchun betonning birlik qisqarishi toʻgʻri toʻrtburchak kesimli ustunlar, toʻsinlar va devorlarda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(74)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDoiraviy kesimlar uchun:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(75)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu bogʻlanishlarda birinchi had koʻndalang armatura bilan qamrab olinmagan betonning birlik siqilish deformatsiyasiga (qobiqli beton) mos keladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишωwe — samarali koʻndalang armaturaning mexanik armaturalash koeffitsiyenti.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(76)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBunda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишΑse — koeffitsiyenti koʻndalang armaturaning foydali ish koeffitsiyentini;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишρsh,min — toʻgʻri toʻrtburchak kesim uchun ikki gorizontal yoʻnalishdagi koʻndalang armaturaning hajmiy nisbatlaridan kichigini;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишfywe — koʻndalang armaturaning oʻrtacha (kutilayotgan) oquvchanlik mustahkamligini bildiradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(77)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbk — perpendikulyar yoʻnalishdagi yadro oʻlchami (chetki koʻndalang armatura sterjenlari oʻqlari orasidagi masofa);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишs — koʻndalang armatura qadami;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbo va ho — koʻndalang armatura oʻqlaridan oʻlchangan koʻndalang armatura bilan qamrab olingan beton oʻlchamlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишai — bitta xomut yoki skoba bilan ushlab turilgan boʻylama armatura sterjenlari oʻqlari orasidagi masofa.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSpiral xomutning foydali ish koeffitsiyenti quyidagi formula boʻyicha hisoblanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(78)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAos — spiral xomut yuzasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишs — xomut qadami yoki spiral xomut qadami;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишD — spiral xomut oʻqlari orasidagi masofa. Dumaloq xomut uchun n = 2, spiral xomut uchun n = 1 qabul qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbuzilishni oldini olish samaradorlik darajasi uchun armatura poʻlatining birlik deformatsiyasi quyidagi tenglik boʻyicha qabul qilinishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(79)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda, εsu — choʻzilishdagi mustahkamlikka mos keladigan birlik choʻzilishi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш258. Plastik burilishlarning (konstruktsiya elementlarining burilishdagi deformatsiyalarining) ruxsat etilgan chegarasi aniqlanishi, bunda amalga oshirish uchun egrilik (moment) tahlili asosida ushbu ShNQning 80-formulasida keltirilgan hisoblash usuli qoʻllanilishi zarur:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbuzilishni oldini olish darajasidagi samaradorlikni baholash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишushbu ShNQning 377-bandida keltirilgan baland binolar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишushbu bobda keltirilgan konsentratlangan plastik xatti-harakat modeli boʻyicha hisoblangan binolarning temir-beton elementlari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBunda, kesimga taʼsir etuvchi boʻylama kuch, shuningdek mazkur ShNQning 216-bandi va 13-jadvalida keltirilgan beton va poʻlat armatura modellari hisobga olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(80)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— elastik egrilik (moment)ning qulashdan oldingi umumiy qiymati boʻlib, uni hisoblashda quyidagilar hisobga olinadi:Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишushbu ShNQning 257-bandida keltirilgan beton va armatura poʻlatining birlik deformatsiyalari (materiallarning qanday deformatsiyalanishi);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmazkur ShNQning 7-bobi 11 va 14-paragraflarida keltirilgan beton va poʻlat armaturaning modellari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu 
qiymati mazkur ShNQning 80-formulasida qulashdan oldingi holat (oqish boshlangandan keyingi davr, yaʼni materialda plastiklik rivojlanish boshlangan va oqish jarayoni davom etayotgan vaqt) uchun olinadi.
qiymati mazkur ShNQning 80-formulasida qulashdan oldingi holat (oqish boshlangandan keyingi davr, yaʼni materialda plastiklik rivojlanish boshlangan va oqish jarayoni davom etayotgan vaqt) uchun olinadi.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш259. Nazorat ostidagi shikastlanishlar darajasidagi samaradorlikni baholash uchun ushbu bobda keltirilgan usullar yordamida hisoblangan binolarning temir-beton elementlari uchun beton va armatura poʻlatining umumiy birlik deformatsiyalari (𝜀𝑐(𝐿𝑆) va 𝜀𝑠 (𝐿𝑆)) hamda plastik burilish (𝜃p(𝐿𝑆)) ning ruxsat etilgan chegaralari quyidagi 81 va 82-formulalarida mazkur ShNQning 257 va 258-bandlaridagi buzilishning oldini olish samaradorlik darajasi uchun oʻrnatilgan qiymatlar asosida aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(81)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(82)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш260. Cheklangan shikastlanish darajasida samaradorlikni baholash uchun ushbu bobda keltirilgan usullar yordamida hisoblangan binolarning temir-beton elementlari uchun beton va armatura poʻlatining umumiy birlik deformatsiyalarining ruxsat etilgan chegaralari (𝜀𝑐(𝐷𝐶) 𝑣𝑎 𝜀𝑠(𝐷𝐶)) quyidagi formula asosida aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(83)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш𝜃p (𝐷𝐶) = 0 (84)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmazkur ShNQning 252-bandida keltirilgan samarali (effektiv) kesim bikrliklaridan foydalangan holda hisoblashda, cheklangan shikastlanish darajasi uchun yuk koʻtaruvchi tizimda plastik sharnirlar hosil boʻlishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш261. Temir-beton konstruksiyali binolar elementlari uchun buzilishning oldini olish samaradorligi darajasini baholashda ushbu bobda keltirilgan usullar asosida aniqlangan ichki zoʻriqish kuchlari, mazkur ShNQning 7-bobida tegishli konstruktiv elementlar uchun belgilangan yuk koʻtarish qobiliyatiga doir ichki kuchlanishlardan kam boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSBL boʻyicha yuk koʻtarish qobiliyatini aniqlashda, materiallarning normativ (nominal) mustahkamliklari oʻrniga, ushbu ShNQning 13-jadvalidagi oʻrtacha (kutilayotgan) mustahkamlik qiymatlari qoʻllanilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш262. Temir-beton baland binolar konstruktiv hisob-kitoblari esa, ushbu ShNQning 10-bobi talablariga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш263. Mazkur ShNQning 10-bobi 9-paragrafiga muvofiq I yoki II tahlil usullari bilan STD-1 seysmik taʼsir ostida bajarilgan chiziqsiz bino — qoziq — grunt oʻzaro taʼsiri hisobi natijasida temir-beton qoziqlaridagi hosil boʻlgan plastik burilishlar ushbu ShNQning 258-bandida keltirilgan qiymatlarning 35 foizidan oshmasligini taʼminlash lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш264. Beton qoziqlar uchun STD-1 gruntining seysmik taʼsiriga konstruksiya, qoziqlar va gruntning oʻzaro taʼsirini mazkur ShNQning 10-bobi 9-paragrafi va 21-jadvaliga muvofiq I yoki II tahlil usullari chiziqsiz hisoblash natijasida olingan ichki zoʻriqish kuchlarga qoʻyiladigan talablar mazkur ShNQning 7 va 9-boblarida ustunlar uchun belgilangan ichki zoʻriqish kuchlar boʻyicha ichki kuch sigʻimlaridan kam boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBiroq, SBL boʻyicha yuk ichki kuch sigʻimlarini hisoblashda materiallarning mustahkamliklari oʻrniga materiallarning ushbu ShNQning 13-jadvalida keltirilgan oʻrtacha (kutilayotgan) mustahkamliklaridan foydalanish zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш265. Mazkur ShNQning 3-bobida keltirilgan KBL usulidan foydalangan holda dastlabki loyihalashda aniqlangan vertikal yuk koʻtaruvchi elementlar (devorlar va ustunlar) va poydevorlarning oʻlchamlari hamda armaturalarini ushbu bobga muvofiq bajarilgan chiziqsiz hisob-kitob asosida kamaytirishga yoʻl qoʻyilmaydi. Texnik-iqtisodiy asoslashlarda boshqa yuk koʻtaruvchi elementlar (toʻsinlar, bogʻlamalar)ni kamaytirishga yoʻl qoʻyiladi. Biroq, bunday hollarda mazkur bobga muvofiq bajarilgan chiziqsiz hisob-kitob takrorlanishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7-bob. Seysmik taʼsirlarda binolarning konstruktiv boʻlmagan elementlarini loyihalash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-§ Umumiy qoidalar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш266. Quyidagilar uchun ushbu bobda keltirilgan talablarga muvofiq seysmik hisob-kitoblarni amalga oshirish kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyuk koʻtaruvchi tizim bilan bogʻliq, biroq mustaqil ishlaydigan barcha turdagi boʻrtib chiqqan elementlar (balkonlar, parapetlar, moʻrilar, konsollar);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишfasad va xonalararo pardadevorlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmeʼmoriy elementlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишzilzila vaqtida shikastlangan taqdirda odamlarga yoki binoning konstruktiv tizimiga zarar yetkazishi yoki binodan foydalanishga toʻsqinlik qilishi mumkin boʻlgan mexanik va elektr jihozlari hamda ularning konstruktiv tizim bilan birikmalari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBiroq, binodagi jihozlar bino konstruksiyasi bilan bogʻliq boʻlmagan va vaqtincha joylashtirilgan jihozlar, shuningdek seysmik loyihalash sinfi SLS=4 boʻlgan binolardagi yuk koʻtarmaydigan elementlar uchun seysmik hisob-kitoblar bajarilishi talab etilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш267. Yuk koʻtaruvchi konstruksiyaga mahkamlangan yuk koʻtarmaydigan elementlar va uskunalar, shuningdek ularni biriktiruvchi elementlar ushbu bobda keltirilgan ekvivalent seysmik yuklar va koʻchishlarni qabul qilish uchun yetarli yuk koʻtarish qobiliyatiga ega boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишJihozlarni konstruksiyaga mahkamlovchi biriktiruvchi elementlarni (payvand choklar, boltlar, dyubellar, parchin mixlar) hisoblashda seysmik taʼsir ostida ishqalanish kuchlarining qoʻshimcha yuk koʻtarish qobiliyati hisobga olinmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBiriktiruvchi elementlar yukni uskunadan konstruksiyaga uzluksiz uzatishni taʼminlaydigan yetarli mustahkamlikka ega boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш268. Yuk koʻtarmaydigan element yoki uskunaning ogʻirligi, joylashgan qavatning umumiy ogʻirligining 10 foizidan oshganda, ushbu element yoki uskuna binoning yuk koʻtaruvchi tizimining bir qismi sifatida hisoblanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBunda, element yoki uskunaning ogʻirligi hamda uning bino bilan birikmasining birikish xususiyatlari binoning yuk koʻtaruvchi tizimini seysmik hisoblashda inobatga olinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-§ Ekvivalent seysmik yuklar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш269. Element yoki uskunaning ogʻirlik markaziga gorizontal yoʻnalishda taʼsir etuvchi ekvivalent seysmik yuk (Fie) quyidagi formula orqali aniqlanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(85)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишme — ishchi holatdagi element yoki uskunaning massasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAie — STD-2 seysmik taʼsirida element yoki uskunaning i-qavatdagi orayopmaga mahkamlanish zonasiga taʼsir qiluvchi maksimal toʻliq tezlanish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBe — element yoki uskunaga qoʻllaniladigan kuchaytirish koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRe — element yoki uskuna uchun aniqlangan xulq-atvor koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBe va Re koeffitsiyentlari konstruktiv boʻlmagan arxitektura elementlari uchun 14-jadvalida mexanik va elektr jihozlari uchun esa 15-jadvalida keltirilgan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш270. Element yoki uskunaga taʼsir etuvchi maksimal toʻliq tezlanish quyidagi hisob-kitoblardan olingan eng katta qiymat sifatida aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишushbu ShNQning 6-bobi 8-paragrafi boʻyicha, binoning yuk koʻtaruvchi tizimini chiziqli seysmik hisoblash natijasida har qanday i-qavatdagi element yoki uskuna joylashgan nuqtada tegishli yoʻnalishda hisoblangan absolyut tezlanishi (Aie)ning qiymati quyidagi formulaga boʻyicha hisoblanishi lozim;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(86)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTp — koʻrib chiqilayotgan zilzila yoʻnalishida binoning xususiy tebranishlarining dominant davri;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишR — mazkur ShNQning 9-jadvalida aniqlangan konstruktiv tizimning reduksiya koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишui — keltirilgan seysmik yuklar boʻyicha hisoblangan zilzilaning koʻrib chiqilayotgan yoʻnalishida binoning i-qavatidagi gorizontal siljish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMazkur ShNQning 5-bobi 8-paragrafiga muvofiq binoning yuk koʻtaruvchi tizimini hisoblashda, Aie 5-bobi 8-paragrafiga muvofiq tebranishlarning YM shakllaridan har biri uchun binoning i-qavatidagi element yoki uskuna joylashgan joyda tegishli yoʻnalishda hisoblangan qavatning mutlaq modal tezlanishlari kvadratlari yigʻindisining kvadrat ildizi sifatida qabul qilinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAien quyidagi formula boʻyicha hisoblanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(87)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTn — binoning xususiy tebranishlarining n-davri;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишuien — keltirilgan seysmik yuklar boʻyicha hisoblangan zilzilaning koʻrib chiqilayotgan yoʻnalishida binoning i-qavatidagi gorizontal modal koʻchish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14-jadval
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMeʼmoriy element | Be | Re |
Gʻishtdan terilgan konstruktiv boʻlmagan ichki devorlar va toʻsiqlar | 1. | 1.5. |
Konstruktiv boʻlmagan boshqa ichki devorlar va toʻsiqlar | 1. | 2.5. |
Yon tayanchi boʻlmagan yoki yon tayanchining ogʻirlik markazidan pastda joylashgan konsolli elementlar (parapetlar, konsolli ichki devorlar, zinapoyalar) | 2.5. | 2.5. |
Yon tayanchning ogʻirlik markazidan yuqorida joylashgan konsolli elementlar (parapetlar, konsolli tashqi devorlar, zinapoyalar va hokazolar.) | 1. | 2.5. |
Tashqi devorlar va ularning birikmalari | 1. | 2.5. |
Fasad qoplama panellari | 1. | 1.5. |
Konstruktiv tizimga bogʻliq boʻlmagan tom orayopma qavatlari | 2.5. | 3.5. |
Osma shiftlar | 1. | 2.5. |
Omborxona shkaflari va laboratoriya jihozlari | 1. | 2.5. |
Kirish qavatlari | 1. | 1.5. |
Reklama panellari | 2.5. | 2.5. |
Boshqa bikr meʼmoriy elementlar | 1. | 2.5. |
Boshqa moslashuvchan meʼmoriy elementlar | 2.5. | 2.5. |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBinoning yuk koʻtaruvchi tizimi uchun mazkur ShNQning 157-158-bandlari yoki 7-bobi 7-paragrafi boʻyicha, vaqt mintaqasida seysmik hisoblash natijasida binoning i-qavatidagi element yoki uskuna joylashgan joyda tegishli yoʻnalishdagi zilzilalarning oʻn bitta toʻplami uchun hisoblangan mutlaq maksimal tezlanishlarning oʻrtacha qiymati Aie sifatida aniqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишElement (uskuna)ning va/yoki uning birikmalarining xususiy bikrligi va massasini hisobga olish zarur boʻlgan hollarda, mazkur ShNQning 8-bobi 1-paragrafida belgilanganidek, element yoki uskuna joylashgan joyda vaqt sohasida olingan tezlanish funksiyasidan foydalanib, qavat spektri chiqarilishi va element yoki uskunaning xususiy tebranish davri (Te)ga mos keladigan spektral tezlanish (Aie) sifatida hisoblanishiga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишXususiy tebranishlar davri (Te) quyidagi formula boʻyicha hisoblanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(88)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишke — element yoki uskunaning va/yoki ular birikmasining samarali bikrlik koeffitsiyenti. Bu holda ushbu ShNQning 85-formulasida aniqlangan kuchaytirish koeffitsiyenti Be 1 ga teng deb olinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш271. Mazkur ShNQning 85-formulasi boʻyicha hisoblangan ekvivalent seysmik yuk quyidagi formulada keltirilgan qiymatdan kam qabul qilinmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(89)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15-jadval
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMexanik yoki elektr uskunalar | Be | Re |
Ventilyatsiya, isitish, sovitish tizimlari kabi listli poʻlatdan tayyorlangan mexanik tizimlar | 2.5. | 6.0 |
Suv isitgichlar, suv sovitkichlar, issiqlik almashinuvi tizimlari kabi moslashuvchan materiallardan yasalgan mexanik tizimlar | 1.0. | 2.5. |
Dvigatellar, turbinalar, nasoslar, kompressorlar elementlar | 1.0. | 2.5. |
Liftlar va harakatlanuvchi zina mexanizmlari | 1.0. | 2.5. |
Generatorlar, transformatorlar va shunga oʻxshash elektr jihozlari | 1.0. | 2.5. |
Yupqa poʻlatdan yasalgan nazorat panellari, asboblar shkaflari, ulash va taqsimlash qutilari va shunga oʻxshash uskunalar | 2.5. | 6.0 |
Kommunikatsiya uskunalari, kompyuterlar, qurilmalar va boshqaruv tizimlari | 1.0. | 2.5. |
Ogʻirlik markazidan pastda gorizontal tayanchli tomda qurilgan moʻrilar, minoralar, sovitish tizimlari va elektr tizimlari | 2.5. | 3.0. |
Ogʻirlik markazidan yuqorida gorizontal tayanch bilan tomda qurilgan moʻrilar, minoralar, sovitish tizimlari va elektr tizimlari | 1.0. | 2.5. |
Yoritish tizimlari | 1.0. | 1.5. |
Mexanik yoki elektr uskunalar | Be | Re |
Boshqa mexanik va elektr tizimlari | 1.0. | 1.5. |
Titrashdan izolyatsiyalangan uskuna | 2.5. | 2.5. |
Ichki izolyatsiyali uskuna | 2.5. | 2,0 |
Vibratsiyadan izolyatsiyalash tizimlari yoki ichki izolyatsiya bilan koʻchiriladigan osma uskunalar | 2.5. | 2.5. |
Deformatsiyalanish qobiliyati past boʻlgan materiallardan (masalan, choʻyan, shisha, bikr plastmassa) tayyorlangan quvurlar va kanallar | 2.5. | 3.0. |
Yuqori deformatsiyalanish qobiliyatiga ega boʻlgan va payvandlash yoki bikr kavsharlash orqali bogʻlangan materiallardan yasalgan kanallarni taqsimlash tizimlari | 2.5. | 9.0 |
Yuqori deformatsiyalanish qobiliyatiga ega boʻlgan va payvandlash yoki bikr kavsharlashdan tashqari materiallar bilan bogʻlangan kanallarni taqsimlash tizimlari | 2.5. | 6.0 |
Deformatsiyalanish qobiliyati past boʻlgan materiallardan (masalan, choʻyan, shisha, bikr plastmassa) kanallarni taqsimlash tizimlari | 2.5. | 3.0. |
Elektr uzatish kabel novlari, suv quvurlari, bikr ulangan kabel qurilmalari | 1. | 2.5. |
Osma kabel novlari | 2.5. | 6.0 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш272. Ekvivalent seysmik yuklama zilzilaning ikkita oʻzaro perpendikulyar gorizontal yoʻnalishlarida element yoki uskunaning doimiy yuklamasi, element tomonidan koʻtaradigan foydalanish yuklamalar va (±0.3 me I SDS g) qiymatli vertikal ekvivalent seysmik yuklama bilan birgalikda alohida qoʻllanilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш273. Binoning yuk koʻtaruvchi tizimiga osma birikmalar (zanjirlar, troslar) orqali biriktirilgan elementlar yoki uskunalar uchun yuqorida keltirilgan ekvivalent seysmik yuklar oʻrniga hisoblash quyidagi element yoki uskuna ogʻirligining 1,4 baravariga teng boʻlgan yukni gorizontal va vertikal yoʻnalishlarda bir vaqtning oʻzida qoʻllash orqali amalga oshirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-§ Koʻchishni cheklash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш274. Konstruktiv boʻlmagan elementlar va uskunalar turli xil koʻchishlarga ega boʻlishi mumkin boʻlgan bir xil inshootning ikkita alohida nuqtalari bilan yoki ikkita alohida yuk koʻtaruvchi tizimdagi nuqtalar bilan bogʻlangan hollarda, zilzila vaqtida birikish nuqtalari oʻrtasida yuzaga keladigan nisbiy siljishlarning taʼsiri ham hisobga olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишNisbiy siljishlar, mazkur ShNQning 5-bobi 9-paragrafi yoki 8-bobi 8-paragrafi talablariga muvofiq qoʻllaniladigan hisoblash usullari asosida aniqlanishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш275. Zilzilaning odatiy (X) yoʻnalishi uchun konstruktiv boʻlmagan element va uskunalar bilan bogʻliq samarali (effektiv) nisbiy qavatlar siljishi (𝛿𝑒(𝑋)) quyidagi formulani qanoatlantirishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(90)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhx va hy — mos ravishda konstruktiv boʻlmagan element va uskunaning yuqori va pastki ulanish nuqtalarining tegishli qavat asosidan balandligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишδi,max(X) /hi — qoʻllaniladigan usulga qarab mazkur ShNQning 5-bob 9-paragrafi boʻyicha nisbiy qavat dreyfining maksimal ruxsat etilgan nisbati.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8-bob. Seysmik yuklar taʼsirida bino yuk koʻtaruvchi monolit temir-beton tizimlarini loyihalash uchun maxsus talablar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-§ Umumiy qoidalar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш276. Тemir-beton yuk koʻtaruvchi tizimlar yuqori plastik tizimlar sifatida quyidagicha tasniflanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmazkur ShNQning 5-bobi 2-paragrafida belgilangan talablarga muvofiq loyihalashtirilgan va armaturalangan ustun va toʻsinlardan iborat ramali yuk koʻtaruvchi tizimlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишushbu ShNQning 8-bobi 5-paragrafi talablariga muvofiq loyihalashtirilgan va armaturalangan yaxlit yoki perforatsiyalangan (bogʻlovchi toʻsinli) devorlardan tashkil topgan devor yuk koʻtaruvchi tizimlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyuqorida belgilangan ikki turdagi tizimlar kombinatsiyasidan iborat boʻlgan aralash yuk koʻtaruvchi tizimlar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUshbu bobdagi yaxlit temir-beton yuk koʻtaruvchi tizimlar mazkur ShNQ 2.01.07-21, ShNQ 2.03.01-24 ва UzMSt EN 13670:2009 talablariga muvofiq loyihalanishi kerak. Tegishli standartlardagi qoidalar bir-biridan farq qiladigan alohida hollarda ushbu bob qoidalari asos qilib olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYuk koʻtaruvchi tizimni hisoblashda ushbu ShNQning 122 — 124-bandlarida keltirilgan yuk koʻtaruvchi tizim elementlarining samarali bikrliklaridan foydalanish zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишZilzilabardosh temir-beton elementlar va armaturalarni hisoblash hamda loyihalashda ShNQ 2.03.01-24 ga muvofiq betondagi kuchlanishlar taqsimoti va elastiklik modulidan foydalanish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишS50 dan yuqori sinfli betondan foydalanilganda, eguvchi moment va oʻq boʻylab yoʻnalgan yuk taʼsiridagi kesimlarning yuk koʻtarish qobiliyatini hisoblash ishlarida betondagi kuchlanishlarning taqsimlanishi va elastiklik moduli ShNQ 2.03.01-24 ga muvofiq qabul qilinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш277. Temir-beton binolarda C25 sinfidan past mustahkamlikka ega boʻlgan betonlardan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш278. Temir-beton binolarda ShNQ 2.03.01-24 ga muvofiq sifati boʻyicha nazorat qilinadigan, xizmat koʻrsatiladigan va vibratorlarni qoʻllagan holda yotqiziladigan betondan foydalanish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOʻz-oʻzidan zichlanuvchi betonlardan ham foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш279. Seysmik taʼsirni qabul qiluvchi temir-beton elementlarda ShNQ 2.03.01-24 da keltirilgan B15 dan B60 gacha boʻlgan beton sinflaridan foydalanish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBetonning 28 d (kun)dan boshqa muddatdagi siqilishga mustahkamligini aniqlash zarur boʻlganda, ShNQ 2.03.01-24 ga amal qilish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш280. Temir-beton elementlar armaturasini ankerlashning zarur uzunligi ShNQ 2.03.01-24 ga muvofiq hisoblanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш281. Boʻylama armaturaning payvandlangan uchma-uch birikmalarida nuqtali payvandlashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишPayvandlanadigan armatura poʻlati tarkibidagi uglerod miqdori ShNQ 2.03.01-24 da belgilangan chegaraviy qiymat 0,50 foizdan oshmasligi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш282. Monoton va boʻylama armaturaning payvandlangan hamda mexanik birikmalarining talab etilgan xususiyatlarga muvofiqligi mazkur ShNQning 8-bobi talablariga muvofiq boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBunda, mexanik muftalar bilan biriktiriladigan armatura sterjenlarining uzilishdagi mustahkamligi ShNQ 2.03.01-24 da keltirilgan uzilishdagi mustahkamlikdan past boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш283. Boʻylama armaturani boshqa boʻylama armaturaga payvandlashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш284. Poʻlat deraza va eshik qutilari, anker boltlari, oʻrnatish detallari, uskuna va mexanizmlarning temir-beton elementlardagi boʻylama armaturaga payvandlashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш285. Ustunlarning rigellar bilan tutashuv qismlarida, devorlarning tutashuv zonalarida hamda plastiklik darajasi yuqori yoki cheklangan barcha temir-beton tizimlarning teshiklarini mustahkamlash zonalarida zonalarida maxsus seysmik xomutlar qoʻllanilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMaxsus seysmik xomutlar va spiral xomutlarning mustahkamligini taʼminlash ushbu ShNQning 11-rasmiga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMaxsus seysmik xomutlarning ikkala uchida 135° burchak ostida burilishlar boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMaxsus seysmik spiral xomutlarning bir uchida 90° burchak ostida bukilishiga ruxsat beriladi. Bunda, ustunning yoki devorning bir tomonida spiral gorizontal va vertikal yoʻnalishda 135° va 90° bukilishlar bilan shaxmat tartibida joylashtirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишToʻgʻri qismning uzunligi 135° ga bukilgandan keyin kamida 5ø boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишGʻadir-budur armaturada bukilgandan keyingi sterjenlarning oxirgi qismi kamida 6ø va 80 mm uzunlikda boʻlishi talab qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш286. Maxsus seysmik xomutlar boʻylama armaturani butun uzunligi davomida qamrab olishi va uni mahkam siqib turishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSpiral xomutlarning qadami va diametri xomutlarning qadami va diametri bilan bir xil boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSpiral xomutlar boʻylama armaturani hamda ikki uchidagi tashqi xomutlarni toʻliq qamrab olishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишXomut va spiral xomutlar boʻylama armaturalarga beton yotqizilganda, ularning siljimay turishini taʼminlovchi tarzda mustahkam oʻrnatilishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11-rasm. Ustun va toʻsin koʻndalang kesimida xomutlarning joylashuvi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-§ Plastiklik darajasi yuqori boʻlgan ustunlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш287. Toʻgʻri burchakli ustunlar koʻndalang kesimining eng kichik oʻlchami 300 mm dan, doiraviy ustunlar diametri esa 350 mm dan kam boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUstunning Ndm brutto koʻndalang kesim yuzasi, Ac ≥ Ndm / (0.40 fck) shartga javob berishi, bunda ShNQ 2.01.07-21 da harakatlanuvchi yuklar uchun belgilangan harakatlanuvchi yukni kamaytirish koeffitsiyentlarini hisobga olish kerak (bu yerda, G va Q — vertikal yuklar, E esa G + Q + E ning birgalikdagi taʼsirida seysmik taʼsir).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш288. Ustunlardagi boʻylama armaturalash maydoni brutto kesim yuzasining kamida 1 foiz va koʻpi bilan 4 foizni tashkil etishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUstunlarda diametri Ø14 mm dan kichik armaturadan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYumaloq ustunlarda esa armatura sifatida kamida 6 ta sterjen qoʻllanilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш289. Ustma-ust joylashgan kesimlarda boʻylama armaturalashning umumiy koeffitsiyenti 6 foizdan oshmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш290. Ustunlarning boʻylama armaturalarini ustma-ust biriktirish ustun erkin balandligining oʻrta uchdan bir qismida bajarilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUstma-ust ulanish uzunligi 𝑙𝑏 dan kam boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBirikma perimetri boʻylab ustma-ust joylashtiriladigan boʻylama sterjenlar orasidagi masofa ustunning eng kichik oʻlchamining 1/3 qismidan va 150 mm dan oshmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш291. Qavatlar orasidagi ustun kesimi oʻzgarganda, ustunning toʻsin bilan birikish zonasi ichidagi boʻylama armaturaning qiyaligi vertikal boʻyicha 1/6 dan oshmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKesim yoki eng yuqori qavat ustunlarida sezilarli oʻzgarish boʻlgan taqdirda, pastda joylashgan ustunning boʻylama armaturasidan qarama-qarshi tomondagi toʻsin ichidagi ankerlash uzunligi ShNQ 2.03.01-24 da armaturani choʻzilishda ankerlash uchun 𝑙𝑏 nazarda tutilganidek 40Ø dan kam boʻlmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQarama-qarshi tomonda toʻsin boʻlmagan hollarda, ustunning qarama-qarshi tomonida pastga bukish orqali ankerlash taʼminlanishi kerak. Vertikal ilgakning 90° burchak ostida yoki pastga egilgan sterjenning uzunligi 12Ø dan kam boʻlmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш292. Boʻylama armaturaning qoʻshni mexanik yoki payvandlangan choklari orasidagi masofa 600 mm dan kam boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш293. Ishchi sharoitlarda, ustunlarni kuchaytirish zonalari uchun koʻndalang armaturalarga qoʻyiladigan minimal talablar ushbu ShNQning 294-bandiga ustunning oʻrta zonasi uchun esa 295-bandiga muvofiq boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUstunning butun uzunligi boʻylab mazkur ShNQning 285-bandida belgilangan maxsus seysmik xomutlar va spiral xomutlar qoʻllanilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш294. Ustunning har bir uchida maxsus kuchaytirish zonalari boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOrayopmaning yuqori qismidan yuqoriga yoki ustunga biriktirilgan toʻsin qirrasidan eng baland toʻsin pastki qirrasidan pastga qarab oʻlchanadigan har bir kuchaytirish zonasining uzunligi quyidagilardan kam boʻlmasligi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишustun erkin balandligining 1/6 qismi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишustun koʻndalang kesimining maksimal oʻlchamini 1,5 ga koʻpaytirilgandan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш500 mm konsolli ustunlarda kuchaytirish zonasi pastki qismida ustun kesimining ikki baravar katta oʻlchamiga teng uzunlikda boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKuchaytirish zonalarida koʻndalang armaturalar poydevorda ustunning minimal oʻlchamidan kam boʻlmagan balandlikda davom ettirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишPoydevorlarga tayangan ustunlarda esa kuchaytirish zonasining koʻndalang armaturasi kuchaytirish zonasining butun balandligi boʻyicha davom etishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKuchaytirish zonalarida diametri 8 mm dan kichik boʻlgan koʻndalang armaturalardan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi. Mazkur kuchaytirish zonalarida:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишxomutlar va spiral xomutlar orasidagi masofa oʻq yoʻnalishida eng kichik kesim oʻlchamining 1/3 qismidan kam boʻlmasligi va 150 mm dan oshmasligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmasofa boʻylama armaturaning olti diametridan oshmasligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmasofa kamida 50 mm boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишXomutlar va/yoki spiral xomutlarning shoxlari orasidagi gorizontal masofa quyidagilardan oshmasligi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkoʻndalang armaturaning 25 diametri;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишspiral oʻramning eng kichik oʻlchamining 1/5 qismi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDiametri 80 mm boʻlgan doiraviy kolonnalarda barcha boʻylama sterjenlar doiraviy koʻndalang armatura bilan qamrab olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUstunlarda, bu yerda Nd>0,20 Acfck (siqilish), kuchaytirish zonalaridagi koʻndalang armaturaning minimal umumiy maydoni noqulay sharoitlarni taʼminlash uchun quyidagi 91-formulada keltirilgan shartlarga muvofiq hisoblanishi kerak. Bu hisobda kolonna oʻlchami bk har bir yoʻnalish uchun alohida hisobga olinishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(91)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyumaloq ustunlarda Nd>0,20 Acfck (siqilish) kuchaytirish zonalarida spiral xomutning minimal hajmiy koeffitsiyenti noqulay sharoitlarni taʼminlash uchun quyidagi formulada keltirilgan shartlarga muvofiq hisoblanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(92)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишboʻlganda, Nd>0,20 Acfck ustunlarni kuchaytirish zonalarida minimal koʻndalang armatura sifatida ushbu ShNQning 91 va 92-formulalari boʻyicha aniqlangan koʻndalang armaturaning kamida 2/3 qismi ishlatilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12-rasm. Ustun kesimi balandlik boʻylab oʻzgargan holda uning boʻylama armaturasini ankerlash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш295. Ustunning oʻrta zonasida diametri 8 mm dan kichik boʻlgan koʻndalang armaturadan foydalanilmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUstunning uzunligi boʻyicha xomutlar, spiral xomutlar yoki tortqilar orasidagi masofa eng kichik kesim oʻlchamining yarmidan koʻp boʻlmasligi va 200 mm dan oshmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишXomutlar va/yoki spiral xomutlar tarmoqlari orasidagi gorizontal masofa koʻndalang armaturaning 25 diametridan oshmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш296. Faqat ramali tizimlarda yoki devor va ramalar kombinatsiyasidan tashkil topgan tizimlarda tugunda yuk koʻtaruvchi ustunlarning yuk koʻtarish qobiliyati momentlari yigʻindisi xuddi shu tugun ustunining yon tomon kesimlardagi toʻsinlarning yuk koʻtarish qobiliyati momentlari yigʻindisidan kamida 20 foizga koʻp boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(93)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш297. Ushbu ShNQning 93-formulasi zilzilaning har bir yoʻnalishi uchun alohida, shuningdek ikkala yoʻnalish uchun alohida qoʻllanilishi lozim (ushbu ShNQning 14-rasmida keltirilgan).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUstunlarning yuk koʻtarish qobiliyati momentlarini hisoblashda, zilzila yoʻnalishiga mos ravishda eng kichik momentlarni (Nd) beradigan oʻq boʻylab yoʻnalgan kuchlar hisobga olinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13-rasm. Kolonna va toʻsin armaturalanish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш298. Mazkur ShNQning 93-formulasini qoʻllashning alohida holatlari quyidagicha boʻlishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишNd>0,10 Acfck tugunda yuk koʻtaruvchi ikkala ustunda ham 93-formula shartining bajarilishi majburiy boʻlmasa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbir qavatli binolarda va ustunlar yuqorida davom etmaydigan koʻp qavatli binolarning yuqori qavati tugunlarida 93-formulaga rioya qilinishini tekshirish talab qilinmaydi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtoʻsinlar ustun kabi zaif yoʻnalishda ishlaydigan devorga tayangan holda 93-formulaga rioya qilinishini tekshirish talab etilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14-rasm. Ustun va toʻsinning oʻzar birikkan tugunidagi eguvchi momentlar yoʻnalishlari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш299. Faqat ramalardan yoki devor va ramalar kombinatsiyasidan iborat boʻlgan yuk koʻtaruvchi tizimlarda, binoning koʻrib chiqilayotgan seysmik taʼsir yoʻnalishidagi har qanday i-qavatida quyidagi 94-formula bajarilishi sharti bilan 93-formulaning tegishli qavatdan pastda va/yoki yuqorida baʼzi tugun nuqtalarida bajarilmasligiga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(94)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишushbu ShNQning 93-formulasi sharti bajarilmasa ham, Nd>0,10 AcfckVis ni shart bajarilgan ustunlarni hisoblashda inobatga olishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш94-formula 0.70≤αi≤1.0αi oraligʻida bajarilganda, 93-formula pastki va yuqori tugun nuqtalarida bajariladigan ustunlar uchun eguvchi momentlar va koʻndalang kuchlar (1/) koeffitsiyentga koʻpaytirish orqali oshirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMazkur ShNQning 93-formulasi shartiga javob bermaydigan ustunlar ularning kesimlarida hosil boʻladigan vertikal yuklar va seysmik taʼsirlarni hisobga olgan holda armaturalanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш300. Har qanday qavatda ushbu ShNQning 94-formulasi sharti bajarilmagan taqdirda, faqat ramalardan yoki devor va ramalar kombinatsiyasidan iborat boʻlgan yuk koʻtaruvchi tizimlardagi barcha ramalar mazkur ShNQning 9-jadvaliga muvofiq cheklangan plastiklikka ega boʻlgan ramalar sifatida koʻrib chiqilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUshbu ShNQning 298-bandiga muvofiq plastikligi cheklangan ramalarni plastikligi yuqori boʻlgan devorlar bilan birgalikda kombinatsiyalangan plastiklik darajasiga ega boʻlgan aralash tizimlar sifatida ishlatishga ham yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш301. Ustunlardagi koʻndalang armaturalashni hisoblashda Ve asos sifatida qabul qilinadigan koʻndalang kuch mazkur ShNQning 95-formulasiga muvofiq aniqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(95)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUshbu ShNQning 95-formulasidagi Ma va Mtop momentlar mazkur ShNQning 93-formulasi sharti ustunning yuqori va/yoki pastki uchlarida bajarilgan taqdirda, 302-bandi boʻyicha bajarilmagan taqdirda esa 304-band boʻyicha hisoblanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVertikal yuklarni hisobga olgan holda hisoblangan koʻndalang kuch, seysmik taʼsirning koeffitsiyenti D bilan koʻpaytirilgan holda, ushbu ShNQning 95-formulasi boʻyicha aniqlangan Ve dan kichik boʻlsa, uning oʻrniga Ve ushbu koʻndalang kuch qoʻllanilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш302. Mazkur ShNQning 95-formulasini toʻsinlar tutashadigan tugun nuqtasida bajarishda, toʻsinlarning uchlaridagi moment qobiliyatlarining yigʻindisi boʻlgan umumiy moment (∑ Mp) quyidagicha hisoblanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(96)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш303. Hisoblashlar aniq bajarilmaydigan hollarda Mpi≈ 1,4Mri va Mpj≈ 1,4Mrj deb qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш∑ Mp tugunida yuk koʻtaruvchi ustunlar oʻrtasida moment ushbu ShNQning 3-bobi boʻyicha olingan momentlarga mutanosib ravishda taqsimlanishi va koʻrib chiqilayotgan ustunning pastki yoki yuqori uchida ushbu taqsimot natijasida olingan moment (Ma va Mtop) mazkur ShNQning 95-formulasidagidek qabul qilinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUshbu ShNQning 96-formulasidagi umumiy moment (∑ Mp) har bir zilzila yoʻnalishi uchun alohida qoʻllanilishi va taqsimlashda eng katta qiymat asos qilib olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш304. Ushbu ShNQning 93-formulasi sharti tugun nuqtasida bajarilmasa, ustunlarning uchlaridagi momentlar ustunlarning moment qobiliyatlari sifatida hisoblanishi va mazkur ShNQning 95-formulasidagi kabi Ma va/yoki Mtop ishlatilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMomentlarni hisoblashda ushbu momentlarning eng katta qiymatlarini olish uchun Nd oʻq boʻylab yoʻnalgan kuchlarni Mpa va Mp,top qiymatlari zilzila yoʻnalishiga mos ravishda eʼtiborga olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15-rasm. Qavat boʻyicha ustun va toʻsindagi momentlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш305. Poydevorga tutashgan ustunlarning pastki uchidagi moment Ma ham mazkur ShNQning 330-bandiga muvofiq moment qobiliyati sifatida hisoblanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш306. Ushbu ShNQning 95-formulasi boʻyicha aniqlanadigan hisobiy koʻndalang kuch (Ve) koeffitsiyentli vertikal yuklar va seysmik yukning birgalikdagi taʼsirida aniqlangan koʻndalang kuch (Vd)dan kichik qabul qilinmasligi va mazkur ShNQning 97-formulasida keltirilgan shartlarga javob berishi, 97-formulaning ikkinchi sharti bajarilmagan taqdirda, kesim oʻlchamlari keraklicha kattalashtirilishi va seysmik hisoblash takrorlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(97)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш307. Ustunlarni koʻndalang armaturalash uchun beton qabul qiladigan koʻndalang kuch (Vc)ni hisoblashda, betonning kesishga qarshilik koʻrsatishdagi hissasi (Vc) ShNQ 2.03.01-24 ga muvofiq aniqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBiroq, mazkur ShNQning 320-bandida belgilangan ustunlarni kuchaytirish zonalarida koʻndalang armaturani hisoblashda, seysmik taʼsir natijasida hosil boʻlgan koʻndalang kuch seysmik vaziyatdagi umumiy koʻndalang kuchning yarmidan oshganda va bir vaqtning oʻzida quyidagi shart (Nd≤0.05Acfck,) bajarilganda, betonning kesishga qarshilik koʻrsatishdagi hissasi Vc = 0 deb qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKalta ustunlar yuk koʻtaruvchi tizim yoki toʻldiruvchi devorlarda ustunlar oraligʻida qoldirilgan boʻshliqlar hisobiga hosil boʻlishi mumkin va ularni hosil boʻlishining oldini olish mumkin boʻlmagan hollarda, hisobiy koʻndalang kuch mazkur ShNQning 95-formulasi boʻyicha aniqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUshbu ShNQning 95-formulasidagi eguvchi momentlar kalta ustunning pastki va yuqorigi uchlari uchun Ma≈1,4Mra va Mtop≈1,4Mr,top deb qabul qilinishi lozim. Bunda, ln kalta ustunning erkin balandligi sifatida qabul qilinadi va hisobiy koʻndalang kuch mazkur ShNQning 95-formulasida keltirilgan shartlarga javob berishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQisqa ustunning butun uzunligi boʻylab koʻndalang armaturaga qoʻyiladigan minimal talablar va ustunlarni kuchaytirish zonalari uchun ushbu ShNQning 320-bandida belgilangan joylashtirish shartlari qoʻllanilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишToʻldiruvchi devorlar ustunlarga toʻliq tutashgan holda, kalta ustunlarga aylanadigan ustunlarda koʻndalang armatura qavatning butun balandligi boʻyicha davom etishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-§ Yuqori plastiklik darajasidagi toʻsinlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш308. Ustunlar bilan birgalikda karkas hosil qiluvchi yoki ularning tekisligi doirasida devorlar bilan birikuvchi toʻsinlar kesim oʻlchamlari quyidagilardan kam boʻlmasligi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtoʻsin kesimining kengligi 250 mm dan;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtoʻsin kesimining kengligi toʻsin balandligi va u ulanadigan ustun yoki devor kengligining yigʻindisidan;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtoʻsin kesimining balandligi orayopma plitasi qalinligining uch baravaridan hamda 300 mm dan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYuqoridagi shartlarga javob bermaydigan elementlar hisoblashda orayopma elementlari bilan birgalikda modellashtiriladi, toʻsinlar kabi armaturalanadi, biroq rama karkasi sifatida qaralmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQoʻshimcha talablar:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtoʻsinning balandligi toʻsin kesimining 3,5 enidan oshmasligi kerak;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишerkin oraliqning toʻsin balandligiga nisbati 1/4 dan ortiq boʻlganda, butun balandlik boʻylab toʻsin kesimining ikkala tomoniga boʻylama armatura oʻrnatilishi lozim;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkesimdagi boʻylama armaturaning umumiy maydoni tayanch kesimlardagi ustki va pastki boʻylama armaturalar maydonlari yigʻindisining 30 foiz dan kam boʻlmasligi kerak;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишsterjenlarning diametri kamida 12 mm, qadami koʻpi bilan 300 mm boʻlishi lozim;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtoʻsin balandligi boʻyicha qadami 600 mm dan katta boʻlmagan va toʻsin oʻqi boʻyicha qadami 400 mm dan katta boʻlmagan koʻndalang sterjenlar oʻrnatilishi kerak;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишarmaturani ankerlash 314-bandning uchinchi va toʻrtinchi xatboshilariga muvofiq asosiy boʻylama armaturani ankerlash kabi bajarilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUshbu bandning ikkinchi, uchinchi va beshinchi — oʻninchi xatboshilarida keltirilgan oʻlcham cheklovlari ustunlarga orayopmalar sathida biriktiriladigan toʻsinlar, koʻp boʻshliqli devorlarning bogʻlovchi toʻsinlari va karkas toʻsinlari uchun ularning ustunlar bilan tutashuv uzellaridan tashqarida majburiy etib belgilanmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш309. Toʻsin sifatida hisoblanadigan va armaturalanadigan elementlarda boʻylama siqilish kuchining hisobiy qiymati uchun Nd≤0.10Ac fck shart bajarilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAgar Nd≤0.10Ac fck shart bajarilmasa, bunday elementlar ushbu SHNQning 8-bobi 2-paragrafi yoki 6-paragrafi talablariga muvofiq ustunlar sifatida loyihalanishi va armaturalanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш310. Tugunlar zonasidagi boʻylama armaturaning minimal koeffitsiyenti uchun mazkur SHNQning 98-formulasida keltirilgan shart bajarilishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(98)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш311. Boʻylama sterjenlarning diametri 12 mm dan kam boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишToʻsinning pastki va yuqorigi zonalarida toʻsinning butun uzunligi boʻylab kamida ikkitadan boʻylama sterjenlar uzluksiz oʻrnatilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш312. Seysmik loyihalash sinflari SLS=1, 1a va SLS=2, 2a boʻlgan konstruktiv tizimlarda tugun zonasidagi ostki armatura shu kesimdagi ustki armaturaning kamida 50 foizini tashkil etishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBiroq, texnik-iqtisodiy asoslashlarda bu nisbatni 30 foizgacha kamaytirilishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш313. Oraliq va tayanchlarda boʻylama armaturalash koeffitsiyenti ShNQ 2.03.01-24 da keltirilgan maksimal qiymatdan oshmasligi va 2 foizdan koʻp boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш314. Boʻylama armaturani joylashtirish va ankerlash shartlari quyidagilarni inobatga olishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишchetki tayanchlardagi ustki armatura toʻsin uzunligi boʻylab kamida 1/4 hisobiy oraliq uzunligida uzluksiz davom ettirilishi, yuqori armaturaning qolgan qismi manfiy momentni qabul qilish uchun ShNQ 2.03.01-24 talablariga muvofiq toʻsin uzunligi boʻylab joylashtirilishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtoʻsin ustunning qarama-qarshi tomoniga oʻtmagan hollarda, toʻsinning boʻylama yuqori va pastki armaturalari ustunning qarama-qarshi tomoniga kiritilishi va 90° burchak ostida egilishi lozim, bunda toʻgʻri va bukilgan qismlar yigʻindisi (umumiy uzunlik) lb ShNQ 2.03.01-24 ga muvofiq ankerlash uzunligidan kam boʻlmasligi, 90° egilishning gorizontal qismi uzunligi 0,4 lb dan, vertikal qismi esa 12φ dan kam boʻlmasligi, shuningdek devor yoki ustun kesimi 50φ dan katta boʻlsa, bunday hollarda 90° bukmasdan toʻgʻridan-toʻgʻri ankerlashga yoʻl qoʻyilishi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишToʻsinlar ustunga ikkala tomondan tutashganda, toʻsinlarning pastki armaturasi ustun qirrasidan kamida 50φ uzunlikda va ankerlash uzunligi lb dan kam boʻlmagan masofada burilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAgar konstruktiv sabablarga koʻra ushbu burilishni taʼminlash imkoniyati boʻlmasa, ankerlash ushbu bandning ikkinchi xatboshisiga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUstun qirrasidan toʻsin balandligining ikki barobariga teng masofada joylashgan plastiklik zonasida, maxsus koʻndalang armatura mazkur ShNQning 285-bandi talablariga muvofiq boʻlishi hamda diametri 8 mm dan kichik boʻlgan koʻndalang armaturalarni qoʻllashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBirinchi koʻndalang armatura ustun qirrasidan eng koʻpi bilan 50 mm masofada joylashtirilishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш315. Plastiklik zonalarida noqulayroq hisobiy sharoit aniqlanmagan boʻlsa, koʻndalang armatura qadami quyidagilardan oshmasligi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишsamarali kesim balandligining 1/4 qismi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишminimal boʻylama armaturaning 8 diametri va 150 mm.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишPlastiklik zonasidan tashqarida esa koʻndalang armatura boʻyicha ShNQ 2.03.01-24 talablari bajarilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишToʻsin oʻqiga perpendikulyar joylashtiriladigan koʻndalang sterjenlar uchun qadami 350 mm dan oshmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш316. Toʻsinlarni koʻndalang armaturalash uchun hisobiy koʻndalang kuch Ve ushbu ShNQning 99-formulasi boʻyicha zilzila taʼsiri chapdan oʻngga va oʻngdan chapga boʻlgan holatlar uchun alohida aniqlanishi, bunda eng noqulay natija qabul qilinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(99)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишToʻsin uchlaridagi momentlar Mpi ≈1,4Mri va Mpj ≈1,4 Mrj deb qabul qilinadi. Vertikal yuklardan va seysmik taʼsirdan hosil boʻlgan koʻndalang kuchning yigʻindisi D ga koʻpaytirilib, ushbu ShNQning 99-formulasi orqali aniqlangan Ve dan kichik boʻlsa, oʻrniga Ve shu koʻndalang kuchdan foydalanish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш317. Mazkur ShNQning 316-bandiga muvofiq aniqlanadigan hisobiy koʻndalang kuch Ve quyidagi 100-formulada keltirilgan shartlarga javob berishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUshbu ShNQning 100-formulasining ikkinchi sharti bajarilmagan taqdirda, kesim oʻlchamlari kattalashtirilishi va seysmik taʼsirga hisoblash takrorlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(100)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш318. Toʻsinlarning koʻndalang armaturasini hisoblashda betonning kesishga 𝑉𝑐 qarshilik koʻrsatishdagi hissasi ShNQ 2.03.01-24 ga muvofiq aniqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBiroq, mazkur ShNQning 307-bandida aniqlangan plastiklik zonalaridagi koʻndalang armaturalarni hisoblashda, seysmik taʼsirdan hosil boʻlgan toʻliq hisobiy koʻndalang kuch umumiy hisobiy koʻndalang kuchning yarmidan koʻp boʻlsa, betonning kesilishga qarshilik koʻrsatishdagi hissasi Vc = 0 deb qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRamali toʻsinlardagi koʻndalang armaturalarni hisoblashda, tokchalarning kesilishga qarshilik koʻrsatishdagi hissasini hisobga olishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш16-rasm. Toʻsin tugunlaridagi qirquvchi kuch va eguvchi moment
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-§. Plastiklik darajasi yuqori boʻlgan ramali tizimlardagi ustun va toʻsinlarning tutashish zonalari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш319. Plastiklik darajasi yuqori boʻlgan ramali tizimlarda quyidagi koʻrinishda aniqlanadigan ustun va toʻsinlarning ulanish tugunlarini ikki turga boʻlish kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtoʻsinlar ustung Wa toʻrt tomondan tutashgan boʻlsa va har bir toʻsin kengligi ustun kengligining kamida 3/4 qismini tashkil etsa, bunday birikma yopiq birikmalar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишushbu bandning ikkinchi xatboshisidagi shartga javob bermaydigan barcha birikmalar yopiq boʻlmagan birikmalar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш320. Seysmik taʼsirning koʻrib chiqilayotgan yoʻnalishida ustun va toʻsinning birikish zonasidagi kesilishdagi hisobiy mustahkamlik quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(101)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишToʻsin ustunga faqat bir tomondan tutashgan va ikkinchi tomondan davom ettirilmagan hollarda As2 = 0 qabul qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYuqoridagi formula boʻyicha aniqlangan birikmaning har qanday zonasida kesilishdagi hisobiy mustahkamlik seysmik taʼsirning koʻrib chiqilayotgan yoʻnalishi uchun mazkur ShNQning 102 va 103-formulalarida keltirilgan chegaraviy qiymatlardan oshmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUshbu chegaralardan oshib ketganda ustun va/yoki toʻsin oʻlchamlari kattalashtirilishi va seysmik taʼsirga hisoblash takrorlanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) yopiq (qamrab olingan) birikmalar uchun:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(102)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) yopiq boʻlmagan (qamrab olinmagan) birikmalar uchun:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(103)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш321. Ustun va toʻsinning birikish zonasida koʻndalang armaturalash uchun quyidagilar inobatga olinishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyopiq birikmalarda koʻndalang armaturalashning minimal koeffitsiyenti ustunni bogʻlash zonasining hisobiy armaturalash koeffitsiyentining 40 foizidan kam boʻlmasligi, bunda koʻndalang armatura diametri 8 mm dan kam boʻlmasligi, qadami esa 150 mm dan oshmasligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyopiq boʻlmagan birikmalarda koʻndalang armaturalashning minimal koeffitsiyenti ustunni bogʻlash zonasining hisobiy armaturalash koeffitsiyentining 60 foizidan kam boʻlmasligi, bunda koʻndalang armatura diametri 8 mm dan kam boʻlmasligi, qadami esa 100 mm dan oshmasligi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-§ Yuqori darajadagi plastiklikka ega devorlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш322. Devorlar uchun yertoʻla devorlaridan tashqari, quyidagi koʻndalang kesim talablari bajarilishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишvaqtinchalik yuklar uchun ShNQ 2.01.07-21 da aniqlangan harakatlanuvchi yukni kamaytirish koeffitsiyentlarini hisobga olgan holda, devorning sof koʻndalang kesim yuzasi 𝑁𝑑𝑚, teshiklarni chiqarib tashlagandan soʻng, G va Q vertikal yuklar va seysmik taʼsir E kombinatsiyalangan taʼsir ostida Ac≥Ndm/(0.35fck);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишboʻshliqli devorlarda Ac va Ndm qiymatlarini aniqlashda devorning toʻliq kesimi (devor qismlarining yigʻindisini).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш323. Devorlar vertikal yuk koʻtaruvchi tizimning elementlari hisoblanib, ularning qalinligining rejadagi uzunligiga nisbati kamida 1/6 qismini tashkil etishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUshbu ShNQning 325-bandida keltirilgan alohida holatlardan tashqari, devor polotnosi sohasidagi toʻgʻri burchakli, U, L va T turdagi devorlarning qalinligi qavat balandligining 1/16 qismidan va 250 mm dan kam boʻlmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишToʻgʻri burchakli devor yoki devor orayopmasining qalinligi tekislikda mahkamlanmagan devor yoki orayopma uzunligining 1/30 qismidan kam boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOraliq devor ikki tomondan koʻndalang yoʻnalishda boshqa devorlar bilan mahkamlangan boʻlsa, oraliq devor qalinligi qavat balandligining 1/20 qismidan va 250 mm dan kam boʻlmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш324. Yuk koʻtaruvchi tizim devorlardan tashkil topgan binolarda, agar mazkur ShNQning 324-bandida keltirilgan ikkala shart bajarilsa, devor qalinligi binoning eng baland qavati balandligining kamida 1/20 qismidan va 200 mm dan kam boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(104)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmazkur ShNQning 104-formulasi yertoʻla qavatlari perimetri boʻylab bikr temir-beton devorli binolarning birinchi qavati sathida, qolgan binolar poydevorining yuqori qavati sathida qoʻllanilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш325. Reja (plan)da Hw lw/> 2.0 nisbatga ega devorlarda, devorning ikkala uchida chegaraviy zonalar belgilanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишChegaraviy zonalar devorning oʻz qalinligi doirasida yoki devor bilan kesishgan boshqa devor ichida hosil boʻlishiga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш326. Devorning poydevor tepasidan Hcr yoki reja (plan)da devor uzunligi 20 foizidan koʻproq kamayadigan sathdan oʻlchanadigan kritik balandligi quyidagi formula orqali aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(105)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHcr — devor balandligi, poydevorning yuqori qismidan yoki rejadagi (plan) uzunlikning 20 foiz dan koʻprogʻiga yoki kesim kengligining yarmidan koʻprogʻiga kamayishi sodir boʻladigan sathdan oʻlchanishi lozim;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyertoʻla temir-beton perimetr devorlarining bikrligi yuqori qavatlarnikidan ancha katta boʻlgan va yertoʻla orayopmalari gorizontal tekislikda bikr diafragma kabi ishlaydigan binolarda Hcr va Hw ning qiymatlari birinchi qavat orayopmasi sathidan boshlab hisoblanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBunday binolarda devorning kritik zonasi qoʻshimcha ravishda birinchi yertoʻla qavati balandligigacha davom ettirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш327. Toʻgʻri burchakli devorlarda mazkur ShNQning 326-bandida aniqlangan devorning kritik balandligi chegarasidagi har bir chegaraviy zonaning uzunligi reja (plan)da devor umumiy uzunligining 20 foizidan kam boʻlmasligi va devorning kamida ikkita qalinligidan kam boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDevor balandligidan yuqorida har bir chegaraviy zonaning uzunligi reja (plan)da devor umumiy uzunligining 10 foizidan va devor qalinligidan kam boʻlmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш328. Chegaraviy zonalar boshqa kesishuvchi devor ichida hosil boʻlgan hollarda, har bir chegaraviy zona devor tanasi ichiga 300 mm dan va devor qalinligidan kam boʻlmagan masofaga uzaytirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш329. Devor polotnosining har bir tomonidagi boʻylama va koʻndalang armaturaning umumiy maydoni chegara zonalari orasidagi devor kesimining 0,0025 brutto maydonidan kam boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAgar Hw / lw≤ 2.0 nisbatda devorning butun kesimi devor polotnosi sifatida qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDevor polotnosidagi boʻylama va koʻndalang armaturalar qadami 250 mm dan oshmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш330. Mazkur ShNQning 324-bandida keltirilgan shartlarning ikkalasi ham bajariladigan binolarda devor polotnosining boʻylama va koʻndalang armaturalash koeffitsiyentlarini 0,002 gacha pasaytirishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBiroq, bunda armatura qadami 300 mm dan oshmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш331. Chegaraviy zonalardan tashqarida devor polotnosining ikkala yuzasidagi armatura toʻrlari har kvadrat metrga kamida 4 ta maxsus koʻndalang sterjenlar bilan oʻzaro bogʻlangan boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишChegaraviy zonalarga yaqin (devorning kritik balandligi chegarasida) esa har kvadrat metrga kamida 10 ta maxsus koʻndalang sterjenlar oʻrnatilishi shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKoʻndalang sterjenlarning diametri gorizontal armaturaning diametridan kichik boʻlmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYuza birligiga toʻgʻri keladigan sterjenlar soni Fw/Ft nisbatda kamaytirishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишChegaraviy zonalarda devor polotnosining armaturasi xomutlar, yopiq sterjenlar va koʻndalang sterjenlarni oʻz ichiga olishi, shuningdek boʻylama armatura 135º burchak ostida egilgan holda chegaraviy zonani mustahkamlashning bir qismi sifatida ishlatilishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDevor polotnosining gorizontal armaturasining mahkamlanishi uchun chegaraviy zonalarda gorizontal yoki qiya (90 º burchak ostida) ankerlash bajarilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишGorizontal armatura uchlari yoki bukilmalari bilan devorning tashqi qirrasi orasidagi masofa 150 mm dan oshmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDevor polotnosining gorizontal armaturasini ankerlash uchun konstruktiv elementlarni oʻrnatish talab qilingan hollarda, quyidagilar koʻzda tutilishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkonstruktiv elementlarni devorning butun uzunligi boʻylab joylashtirish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkonstruktiv elementlarning balandligi kamida 1.5 hw boʻlishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkonstruktiv elementlarning uchlarida 90 ºli burchak ostida bukilishlar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишGorizontal armaturaning uchlarida bukishlarni bajarish imkoniyati boʻlmasa, bu armatura vertikal armaturaning ichiga joylashtirilishi, bunda konstruktiv element chegarasida kamida oltita vertikal armatura sterjenlari oʻrnatilishi va konstruktiv element chegarasida vertikal armatura sterjenlari orasidagi masofa 200 mm dan oshmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш332. Ushbu SHNQning 326-bandida aniqlangan devorning kritik balandligi chegarasida har bir chegaraviy zonada vertikal armaturaning umumiy maydonini devorning brutto kesimi maydoniga nisbati 0.002 dan kam boʻlmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMazkur kritik balandlikdan tashqarida berilgan nisbat 0,001 dan kam boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишChegaraviy zonaning geometriyasi va armaturalanishidagi oʻzgarish qavat balandligi boʻyicha bosqichma-bosqich amalga oshirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHar bir chegaraviy zonada boʻylama armaturalash koeffitsiyenti 0,014 dan kam boʻlmasligi kerak (kuchaytirish zonasida esa bu koʻrsatkich 0,06 ga teng boʻlishi zarur).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишChegaraviy zonalarda boʻylama armaturalash koeffitsiyenti 0,03 dan oshmasligi kerak (kuchaytirish zonasida 0,06).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш333. Chegaraviy zonalardagi xomutlar quyidagi talablar asosida bajarilishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишxomutlar va koʻndalang sterjenlar uchun armatura diametri 8 mm dan kam boʻlmasligi, hamda xomut tarmoqlari va (yoki) koʻndalang sterjenlar orasidagi gorizontal masofa a berilgan armaturaning 25 diametridan oshmagan holda;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmazkur ShNQning 326-bandiga muvofiq devorning kritik balandligi chegarasida chegaraviy zonalarda ustunlarni kuchaytirish zonalari uchun ushbu ShNQning 291-bandidagi 91-formulaning ikkinchi sharti bilan aniqlangan koʻndalang armatura miqdorining kamida 2/3 qismi oʻrnatilishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишxomutlar qadami 150 mm dan oshmasligi va 50 mm dan kam boʻlmasligi va bu masofa boʻylama armaturaning 6 diametridan va devor qalinligining 1/3 qismidan oshmasligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишchegaraviy zonalarining koʻndalang armaturalari poydevorga 300 mm dan va devor qalinligidan kam boʻlmagan balandlikda davom ettirilishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdevor balandligidan tashqarida xomutlar va (yoki) koʻndalang sterjenlarning koʻndalang yoʻnalishdagi qadami devor qalinligidan va 200 mm dan oshmasligi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш334. Kesim nisbatlari Hw/lw> 2.0 shartga javob beruvchi devorlarda mazkur ShNQning 351-bandiga muvofiq aniqlangan devor balandligi chegarasidagi hisobiy eguvchi momentlar doimiy va devor asosida hisoblangan eguvchi momentga teng deb qabul qilinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDevor balandligidan yuqorida devorning asosi va usti uchun mazkur ShNQning 3-bobi boʻyicha olingan chiziqli momentlar epyurasiga parallel boʻlgan eguvchi momentlar epyurasini qoʻllash lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUshbu ShNQning 23-bandi shartlariga javob beruvchi yertoʻlali binolarda devordagi kritik balandlik chegarasidagi eguvchi moment mazkur ShNQning 326-bandi talablariga muvofiq momentga teng deb qabul qilinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKesim nisbatlari Hw/lw ≤ 2.0 boʻlgan devorlar uchun barcha kesimlardagi hisobiy eguvchi momentlar ushbu ShNQning 3-bobiga muvofiq aniqlangan qiymatlarga teng deb qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш335. Har bir qavat uchun Hw/lw > 2,0 nisbatda devor kesimlari tomonidan qabul qilinadigan momentlar mazkur ShNQning 93-formulasiga muvofiq eng yuklangan yoʻnalishdagi ustunlar uchun Hw/lw > 2,0 boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHw/lw < 2,0 boʻlsa, devor va/yoki armatura oʻlchamlari kattalashtirilishi va seysmik taʼsirlarga hisoblash takrorlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш336. Kesim nisbatlari Hw/lw > 2.0 boʻlgan devorlarda, har qanday kesimdagi koʻndalang armaturalashni hisoblashda asos sifatida qabul qilinadigan hisobiy koʻndalang kuch (Ve) quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(106)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш(βv) — koʻndalang kuchning dinamik oʻsish koeffitsiyenti boʻlib, uni 1,5 ga teng deb qabul qilingan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBiroq, barcha seysmik yuklarni temir-beton devorlar qabul qiladigan binolarda βv ni 1,0 ga teng deb qabul qilish lozim. Aniq hisoblashlar mavjud boʻlmagan hollarda, (Mp )t≤1.25(Md)t deb qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMazkur ShNQning 3-bobiga muvofiq seysmik taʼsirdan aniqlangan koʻndalang kuchni 1.2D (bogʻlovchi toʻsinsiz devorlar uchun) yoki 1.4D (bogʻlovchi toʻsinli devorlar uchun) koeffitsiyentiga koʻpaytirishdan olingan qiymat ushbu ShNQning 106-formula boʻyicha aniqlangan dan kichik Ve boʻlsa, u holda koʻndalang kuchning Ve qiymatidan foydalanish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHw/lw ≤ 2.0 nisbatli devorlar uchun barcha kesimlardagi hisobiy koʻndalang kuchlar mazkur ShNQning 3-bobiga muvofiq aniqlangan qiymatlarga teng deb qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш337. Devor kesimlarining kesimga boʻlgan mustahkamligi (Vr) quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(107)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишushbu ShNQning 336-bandida aniqlangan hisobiy koʻndalang kuch (Ve) quyidagi formulada keltirilgan shartlarni qanoatlantirishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш (108)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(Bogʻlovchi toʻsinsiz devorlar uchun)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(Bogʻlovchi toʻsinli devorlar uchun)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYuqoridagi 108-formula shartlari qanoatlantirilmagan hollarda, devorning koʻndalang armaturasi va/yoki devor kesimining oʻlchamlari oshirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш338. Vertikal armatura poydevor bilan birikish sathida hamda yuqori qavatlarda ShNQ 2.03.01-24 da belgilangan bosishga tekshirish usuli asosida, ushbu kesimda taʼsir etuvchi koʻndalang kuch hisobga olingan holda kesilishga tekshirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBosishga tekshirishda quyidagilar hisobga olinishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdevor polotnosi va chegaraviy zonalardagi barcha vertikal armaturalarning umumiy maydoni (Ae);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbetonning qoʻshilish (yopishish) koeffitsiyenti (fctd).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBosishga tekshirish natijasida koʻndalang kuch (Ve) ushbu ShNQning 109-formulasida keltirilgan shartga javob berishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSiqib chiqarishga hisoblashda, armaturada hosil boʻladigan chegaraviy kuchlanish fyk=500 MPa dan oshmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(109)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш339. Devorlar uchun 337 va 338-bandlarda keltirilgan barcha talablar bogʻlovchi toʻsinli devorning tashkil etuvchi devorlarining har biri uchun tatbiq etilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш340. Bogʻlovchi toʻsinlarni koʻndalang armaturalashni hisoblash quyidagicha amalga oshirilishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишquyidagi formulalarning istalgan sharti bajarilganda, mazkur ShNQning 341 va 343-bandlariga muvofiq;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш110 va 111-formulalarning shartlari ham bajarilmagan hollarda, bogʻlovchi toʻsinda koʻndalang kuch va u hosil qilgan eguvchi momentni qabul qilish uchun diagonal armatura qoʻllash orqali.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(110)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(111)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDiagonal armaturaning har bir guruhining umumiy kesim yuzasi quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(112)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHar bir diagonal armatura guruhi tarkibida kamida toʻrtta sterjen boʻlishi, ushbu sterjenlar devor tanasiga kamida 1,5 lb uzunlikda kiritilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDiagonal armatura maxsus seysmik xomutlar bilan qamrab olinishi, bunda xomutlarning diametri 8 mm dan kam boʻlmasligi, ularning qadami esa diagonal armaturaning 8 diametridan va 100 mm dan oshmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBogʻlovchi toʻsinda diagonal armaturaga qoʻshimcha ravishda ShNQ 2.03.01-24 ga muvofiq minimal miqdorda boʻylama va koʻndalang armaturalar oʻrnatilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDiagonal armatura maxsus seysmik xomutlar bilan qamrab olinmagan boʻlsa, xomutlar qadami diagonal armaturaning 6 diametridan va 150 mm dan oshmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишToʻsin balandligi boʻyicha esa qadami 200 mm dan katta boʻlmagan gorizontal va vertikal sterjenlar oʻrnatilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBunda, oʻrnatilgan xomutlar va koʻndalang sterjenlar vertikal va gorizontal yoʻnalishda ushbu ShNQning 91-formulada keltirilgan talablarga javob berishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш341. Bogʻlovchi devorlardagi bogʻlovchi toʻsinlarga taʼsir etuvchi koʻndalang kuch (Vd) quyidagi formula boʻyicha aniqlanadigan chegaraviy qiymatdan oshmasligi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(113)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDeraza, eshik va muhandislik kommunikatsiyalari uchun ochiq joylar reja(plan)da devorning oʻrta uchdan bir qismida joylashishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOchiq joyning gorizontal oʻlchami devor uzunligining 20 foizidan, vertikal oʻlchami esa qavat balandligining 20 foizidan oshmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOʻyiq perimetri boʻylab (yuqoridan, pastdan va yon tomonlardan) xomutli hoshiya armatura oʻrnatilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu armaturaning har bir yoʻnalishdagi yigʻindi kesim yuzasi teshik boʻlmaganda oʻyiq qismida oʻrnatiladigan armatura kesim yuzasidan kam boʻlmasligi, bunda xomutlar qadami 150 mm dan oshmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-§ Plastiklik darajasi cheklangan ustunlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш342. Vaqtinchalik yuklar uchun ShNQ 2.01.07-21 da belgilangan harakatlanuvchi yukni kamaytirish koeffitsiyentlarini hisobga olgan holda, ustun koʻndalang kesimining brutto maydoni (Ac) vertikal yuklarning G va Q kombinatsiyalangan taʼsiridan va seysmik taʼsirdan E (G + Q + E) oʻq kuchlarining eng katta qiymatida quyidagi formulada keltirilgan shartni qanoatlantirishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(114)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишPlastiklik darajasi yuqori boʻlgan ustunlar uchun ushbu ShNQning 311-bandida belgilangan koʻndalang kesim oʻlchamlariga qoʻyiladigan talablar plastiklik darajasi cheklangan ustunlar uchun ham tatbiq etilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш343. Plastiklik darajasi yuqori boʻlgan ustunlar uchun mazkur ShNQning 288 va 289-bandlarida oʻrnatilgan boʻylama armaturalashga qoʻyiladigan talablar plastiklik darajasi cheklangan ustunlar uchun ham tatbiq etilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш344. Plastiklik darajasi yuqori boʻlgan ustunlar uchun mazkur ShNQning 290-293-bandlarida belgilangan boʻylama armaturani joylashtirish talablari plastiklik darajasi cheklangan ustunlar uchun ham tatbiq etilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш345. Ustunlarni kuchaytirish va oʻrta zonalarida koʻndalang armaturalash ishlari ShNQning 347-348-bandlarida belgilangan minimal talablarga muvofiq ustunlarning barcha zonalarida esa 285-bandda keltirilgan maxsus seysmik xomutlar va koʻndalang sterjenlar qoʻllanilgan holda bajarilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш346. Devordagi teshikni armaturalashda, teshik perimetri boʻylab qoʻshimcha armaturalar joylashtirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш347. Plastiklik darajasi cheklangan ustunlarda kuchaytirish zonasidagi koʻndalang armatura qadami minimal koʻndalang kesim oʻlchamining 1/3 qismidan, boʻylama armatura diametrining 8 baravaridan va 150 mm dan oshmasligi, koʻndalang armaturalash esa ShNQning 91 va 92-formulalarida aniqlangan qiymatlarning yarmidan kam boʻlmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш348. Ustunning oʻrta zonasini aniqlash va mazkur ShNQning 351-bandida keltirilgan yuqori plastiklik darajasiga ega boʻlgan ustunlar uchun minimal koʻndalang armaturalashga qoʻyiladigan talablar cheklangan plastiklik darajasiga ega boʻlgan ustunlar uchun ham qoʻllanilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUstunning oʻrta zonasida koʻndalang armaturalash ushbu ShNQning 295-bandiga muvofiq aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш349. Plastiklik darajasi cheklangan ustunlarda koʻndalang armaturalashni hisoblashda vertikal yuklar va seysmik taʼsirlarning birgalikdagi taʼsiridan olingan koʻndalang kuch (Vd)ni asos qilib olish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш350. Yuqori darajadagi egiluvchanlikka ega ustunlar uchun ShNQning 97-formulasida belgilangan koʻndalang kuchning yuqori chegarasi sharti cheklangan egiluvchanlik darajasiga ega ustunlarga ham tatbiq etilishi, bunda Ve oʻrniga mustahkamlik zaxirasi koeffitsiyenti 𝐷 oshirilgan qabul qilinishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш351. Mazkur SHNQning 349-bandida aniqlangan koʻndalang armaturalashni koʻndalang kuchga hisoblashda, betonning kesilishga Vc qarshiligiga qoʻshadigan hissasini vertikal va seysmik yuklarning birgalikdagi taʼsirida hisoblangan minimal boʻylama kuch (Nd)ni hisobga olgan holda ShNQ 2.03.01-24 ga muvofiq aniqlash lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш352. Plastiklik darajasi yuqori boʻlgan ustunlar uchun ushbu ShNQning 307-bandida keltirilgan kalta ustunlarga qoʻyiladigan talablar plastiklik darajasi cheklangan ustunlar uchun ham tatbiq etilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7-§ Plastiklik darajasi cheklangan toʻsinlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш353. Plastiklik darajasi yuqori boʻlgan toʻsinlar uchun mazkur ShNQning 308-bandida belgilangan kesim oʻlchamlariga qoʻyiladigan talablar plastiklik darajasi cheklangan toʻsinlar uchun ham tatbiq etilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишPlastiklik darajasi yuqori boʻlgan toʻsinlar uchun ushbu ShNQning 310 — 313-bandlarida belgilangan boʻylama armaturalash talablari plastiklik darajasi cheklangan toʻsinlar uchun ham tatbiq etilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш354. Plastiklik darajasi yuqori boʻlgan toʻsinlar uchun mazkur ShNQning 314-bandida keltirilgan boʻylama armaturani joylashtirishga qoʻyiladigan talablar plastiklik darajasi cheklangan toʻsinlar uchun ham tatbiq etilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш355. Toʻsin kesimining ustun qirrasidan ikki baravar balandligiga teng uzunlikdagi zona koʻndalang armatura bilan kuchaytirish zonasi sifatida aniqlanishi va bu zona doirasida ushbu ShNQning 309-310-bandlarida belgilangan maxsus seysmik armaturalash qoidalari qoʻllanilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKuchaytirish zonalarida diametri 8 mm dan kichik boʻlgan koʻndalang armaturani qoʻllashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBirinchi xomut ustun qirrasidan 50 mm dan ortiq boʻlmagan masofada oʻrnatilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMazkur ShNQning 315-bandi talablariga muvofiq noqulay qiymat olinmagan taqdirda, xomutlar qadami kesimning samarali balandligining 1/4 qismidan, boʻylama armaturaning 8 diametridan va 200 mm dan oshmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKuchaytirish zonasidan tashqarida esa ShNQ 2.03.01-24 ga muvofiq koʻndalang armaturalash talablariga rioya qilish lozim. Toʻsinlardagi xomut shoxlari orasidagi masofa 350 mm dan oshmasligi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш356. Plastiklik darajasi cheklangan toʻsinlarda koʻndalang armaturalashni hisoblashda, vertikal yuklar va seysmik taʼsirlarning birgalikdagi taʼsiridan hosil boʻlgan koʻndalang kuch (𝑉𝑑) asos sifatida qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш357. Yuqori plastiklik darajasiga ega boʻlgan toʻsinlar uchun ushbu ShNQning 100-formulasida keltirilgan koʻndalang kuchning yuqori chegara sharti cheklangan plastiklik darajasiga ega boʻlgan toʻsinlarga ham tatbiq etilishi kerak. Bunda,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишToʻsinlarni koʻndalang armaturalashni hisoblashda betonning kesishga qarshiligiga qoʻshgan hissasi (Vc)ni ShNQ 2.03.01-24 ga muvofiq aniqlanishi lozim. Tavr kesimli toʻsin tokchalarining kesilishiga qarshilik koʻrsatishga qoʻshilgan hissani hisobga olishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш358. ShNQ 2.01.07-21 da belgilangan harakatlanuvchi yuklamani kamaytirish koeffitsiyentlarini hisobga olgan holda, teshiklarni ayirib tashlangandan keyin devorning sof kesim maydoni Ndm, quyidagi 115-formulada keltirilgan shartni qanoatlantirishi lozim. Bunda, vertikal yuklar G va Q hamda seysmik taʼsir E ularning birgalikdagi G + Q + E holatidagi taʼsiri hisobga olinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSiquvchi oʻq boʻylab taʼsir etuvchi kuchlarning eng yuqori qiymati qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(115)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишPlastiklik darajasi cheklangan devorlar vertikal yuklar va seysmik taʼsirning birgalikdagi taʼsiridan hosil boʻladigan ichki zoʻriqishlar (Ve)ni hisobga olgan holda loyihalanishi va armaturalanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8-§ Orayopmalar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш359. Qavatlarning massalariga taʼsir qiluvchi seysmik yuklarni vertikal yuk koʻtaruvchi elementlarga ishonchli uzatilishini taʼminlash maqsadida, orayopmalar yetarlicha bikrlik va mustahkamlikka ega boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSeysmik yuk taʼsirida ishlaydigan qovurgʻali yoki kesson plitali orayopma tizimlarida plitaning minimal qalinligi 70 mm dan kam boʻlmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBiroq, seysmik taʼsirda koʻndalang kuchlarni plita tekisligidagi kuchlar bilan birgalikda ishonchli uzatishni taʼminlash maqsadida, qovurgʻalar bilan plita orasida koʻndalang kuchlarni uzatish uchun tutashmalar bajarilishi va bu tutashmalarning yetarliligi hisoblash yoʻli bilan aniqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBoshqa turdagi orayopmalar uchun ShNQ 2.03.01-24 da belgilangan qalinlik talablar qoʻllanilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш360. Toʻsinsiz va toʻsinli orayopmali binolarda orayopma tekisligidagi ichki oʻq va siljish deformatsiyalari elastik diafragma taʼsiri hisobga olingan holda hisoblanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSeysmik taʼsir paytida orayopma tekisligida yuzaga keladigan oʻrtacha choʻzuvchi, siquvchi va siljish deformatsiyalariga D mustahkamlik zaxirasi koeffitsiyenti qoʻllanilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTekislikdagi choʻzuvchi deformatsiya qiymati fctd dan oshsa, tekislikdagi choʻzuvchi deformatsiya qiymati ρ chegarasidan oshmasligi taʼminlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUshbu shart bajarilmagan holatlarda, orayopma tekisligidagi armaturalash kamchiligi qoʻshimcha armatura bilan toʻldirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQoplama tekisligidagi siquvchi deformatsiyalar qiymati 0,85fctd dan oshmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOrayopma tekisligidagi siljish deformatsiyalari ikkala yoʻnalishda ham quyidagi formula bilan aniqlanadigan chegaradan oshmasligi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(116)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишρfyd — egilish mustahkamligini taʼminlash uchun zarur boʻlgan armaturalash koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш0,65√(fck) Bu hisobda ρ egilishdagi mustahkamlikni taʼminlash uchun zarur boʻlganidan katta boʻlgan va siljish deformatsiyasi yoʻnalishiga parallel joylashgan armaturalash koeffitsiyenti.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTekislikdagi siljish deformatsiyasi 0,65√(fck) koeffitsiyentdan oshmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOrayopma bilan devor orasidagi tekislikda hosil boʻladigan siljish deformatsiyalari bu kesimlardagi siljish ishqalanish qarshiligidan katta boʻlmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDevor yuzasining gʻadir-budurlik sinfini, ankerlashning yetarli uzunligini va egilishdagi mustahkamlikni taʼminlash uchun zarur boʻlgan armaturalash koeffitsiyenti ρ dan yuqori boʻlgan siljish ishqalanishiga qarshilik quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(117)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMonolit birikmalar uchun siljish ishqalanish koeffitsiyentini μ = 1.0 deb qabul qilish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш361. Toʻsinsiz va toʻsinli orayopmali binolarda seysmik yuklarning orayopmalardan vertikal yuk koʻtaruvchi elementlarga ishonchli uzatilishini hisoblash talab etilganda hamda A2 va A3 turdagi nomuntazamliklar mavjud boʻlganda, orayopmalar uchun ushbu ShNQning 360-bandi talablari bajarilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSeysmik yuklarni orayopmadan devorga uzatuvchi toʻsinlarning kesim yuzalarini hisoblash va konstruksiyalashda, ushbu toʻsinlardagi oʻq boʻylab siquvchi va choʻzuvchi kuchlar D mustahkamlik zaxirasi koeffitsiyentini qoʻllagan holda hisobga olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOʻq boʻylab siquvchi deformatsiyalar qiymati 0,5 fck dan katta boʻlgan hollarda, toʻsin kesimlari ustunlarni kuchaytirish zonalari uchun ushbu ShNQning 91-formulasiga muvofiq koʻndalang armaturalash talablariga javob berishi kerak. Bunda, kesimning oʻq boʻylab siquvchi yuk koʻtarish qobiliyati ustunning yuk koʻtarish qobiliyatidan oshmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишToʻsinsiz orayopmali binolarda yoki toʻsinli orayopmali binolarda seysmik yuklarning orayopmalardan vertikal yuk koʻtaruvchi elementlarga ishonchli uzatilishini hisob-kitob orqali tasdiqlash zarur boʻlgan hollarda, ularning taʼsir yoʻnalishida orayopmadan devorga yoki devor ustuniga oʻtkaziladigan seysmik yuk qavatning yuqori va pastki kesimlaridagi koʻndalang kuchlar farqi sifatida aniqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUshbu kuchlar D mustahkamlik zaxirasi koeffitsiyentini hisobga olgan holda aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYuqori va pastki kesimlardagi koʻndalang kuchlar farqi devorning har ikki tomonida kuch taʼsir yoʻnalishida mahkamlangan armatura bilan qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOrayopma bilan devor tutashgan joyda egilishga chidamlilik uchun zarur boʻlganidan tashqari, qoʻshimcha toʻsin yoki plita armaturasining choʻzilishga umumiy qarshiligi 2Asa fyd ga teng boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSiljishga ishqalanish boʻyicha umumiy qarshilik 2Asa fydμAsa fyd ga teng boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKuchning taʼsir yoʻnalishida devor uzunligi boʻyicha kuchlarni uzatish armaturasi (ankerli armatura) miqdorini aniqlashda kamaytirishni amalga oshirmaslik, koʻndalang armatura esa devorda hamda orayopmada ankerlash sharoitlarini toʻliq taʼminlashi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOrayopma va devorning tutashish tugunlarida siljish ishqalanishiga qarshilik hisob-kitobi ShNQ 2.03.01-24 ga muvofiq ishqalanish koeffitsiyenti μ ≤ 1,0 deb qabul qilgan holda amalga oshirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAnkerli armaturalar sonini aniqlashda devor qirrasidan boshlab, undan uzoqlashgan sari ularning kamayishi mumkinligi hisobga olinishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKuch uzatish elementining uzunligi boʻylab kuch uzatish elementlari va qoplama orasidagi siljish ishqalanishiga qarshilik tekshirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш362. Qoplamalarda yirik (katta) teshiklar mavjud boʻlganda, teshikning har ikki tomonida, har ikki yoʻnalishda xomutlar bilan hoshiyalangan qoʻshimcha gorizontal armatura oʻrnatilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHar bir zonadagi qoʻshimcha gorizontal armaturaning umumiy kesim maydoni, teshik zonasida joylashtirilgan asosiy gorizontal armaturaning kesim maydonidan kam boʻlmasligi hamda xomutlarning qadami 150 mm dan oshmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQoʻshimcha gorizontal armatura har bir yoʻnalishda teshik uzunligining kamida uch barobariga teng uzunlikda boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишToʻsinsiz orayopmalar va plitali poydevorlarda siqilishni nazorat qilish chekli elementlar usuli asosida amalga oshirilishiga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHisoblashda vertikal yuklar va seysmik taʼsirlarning birgalikdagi taʼsiridan hosil boʻladigan vertikal yoʻnalishdagi siljish kuchlanishlari asos sifatida qabul qilinishi lozim. Ushbu kuchlanishlar D mustahkamlik zaxirasi koeffitsiyentiga koʻpaytirilishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишChekli elementlar usuli asosida aniqlangan siljish kuchlanishlari qiymatlari uchun, orayopma yoki poydevorning samarali balandligi d deb olingan holda quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(118)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVpd — hisobiy pogon koʻndalang kuch.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHisoblangan qiymatni τpd ustun yoki devor qirrasidan d/2 masofada aniqlash lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш363. Toʻsinsiz tizimlarda ustun bilan orayopmaning tutashuv tugunlarida siljish kuchlanishlarining siqilish konturi boʻylab ideallashtirilgan taqsimotini hisoblashga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHisoblashda koʻrib chiqilayotgan yoʻnalishda ustunga orayopma sathida uzatilayotgan umumiy eguvchi moment vertikal yuklar va seysmik taʼsirlarni hisobga olgan holda, D mustahkamlik zaxirasi koeffitsiyentiga koʻpaytiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMazkur moment egilish tashkil etuvchisi (𝛾𝑓) va koeffitsiyentli eksentrik ezilishni (siljish) tashkil etuvchisi (𝛾𝑓) oʻrtasida taqsimlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSiljish kuchlanishlari siqilish konturining geometrik markazidan masofaga bogʻliq ravishda siqilish konturi boʻylab chiziqli oʻzgaradi deb qabul qilinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUshbu hisobdan olingan siljish kuchlanishining eng yuqori qiymati orayopmaning bosishni nazorat qilishda 𝜏p𝑑 hisobiy qiymati sifatida qoʻllanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш364. Orayopma sathida uzatiladigan umumiy eguvchi momentni hisoblashda, orayopmaning ustun bilan tutashuv tugunida ustunning yuqori va pastki kesimlaridagi eguvchi momentlarni muvozanatlovchi moment hisobga olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKoeffitsiyentni hisoblashda, yuklanish yoʻnalishida 𝛾𝑓 toʻgʻri burchakli bosish konturining oʻlchamlari b1 va yuklanishga perpendikulyar yoʻnalishda b2 quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi. Doiraviy kesimli ustunlar uchun 𝛾𝑓= 0,60 deb qabul qilish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(119)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш365. τpr≤fctd shart bajarilmagan va plita qalinligi 250 mm dan kam boʻlmagan hollarda, siqishga qarshilikni siqish armaturasini oʻrnatish orqali oshirishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBunday hollarda quyidagi talablar bajarilishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbetonning siqilishga qarshilik koʻrsatishdagi hissasi siljish kuchlanishlari hisobga olgan holda 0,5fctd gacha kamaytirilishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишarmaturaning siqilishga qarshilik koʻrsatishdagi hissasi fctd dan kam boʻlmasligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишarmaturalangan plitaning umumiy siqilishga qarshiligi 1,5fctd dan oshmasligi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSiqib chiqarishga armaturalash uchun koʻndalang armaturadan tayyorlangan karkaslardan foydalanilganda quyidagi shartlar bajarilishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbetonning siqilishga qarshilik koʻrsatishdagi hissasi siljish kuchlanishlarini hisobga olgan holda 0,75fctd ni tashkil etishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишarmaturaning hissasi fctd dan kam boʻlmasligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишarmaturalangan plitaning umumiy siqilishga qarshiligi 1,75 fctd dan oshmasligi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш366. Armatura sifatida bir tekis taqsimlangan vertikal sterjenlar yoki egilgan xomutlardan bosish qarshiligini oshirish maqsadida foydalanilganda, siljish kuchlanishlarini hisobga olgan holda armaturalangan plitaning bosishga qarshiligi 120-formula boʻyicha hamda koʻndalang armaturadan tayyorlangan karkaslardan foydalanilganda esa bosishga qarshilik 121-formula boʻyicha hisoblanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(120)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(121)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишp — bosish armaturasi (vertikal sterjenlar va/yoki ularni qamrab oluvchi xomutlar) uchun maydon birligiga armaturalash koeffitsiyenti, u kvadrat metrga toʻrt birlikdan kam boʻlmasligi kerak;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишarmatura ustun yoki devor qirrasidan d/4 dan koʻp boʻlmagan masofada boshlanishi va bir tekis joylashishi, bunda bosish armaturasi sterjenlari orasidagi masofa d/2 dan oshmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш367. Bosish armaturasini bir tekis taqsimlash oʻrniga, ikki oʻzaro perpendikulyar yoʻnalishda joylashgan yopiq xomutlar yoki koʻndalang armaturadan tayyorlangan karkaslar qatori qoʻllanilgan hollarda, armaturalangan plitaning bosishga qarshiligi siljish kuchlanishlarini hisobga olgan holda 122-formula boʻyicha aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKoʻndalang armaturadan tayyorlangan karkaslar qoʻllanilganda esa bosishga qarshilik quyidagi 123-formula boʻyicha hisoblanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(122)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(123)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш368. Koʻndalang armaturalash quyidagi tartibda davom ettirilishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишustun yoki devor qirrasidan orayopma yoxud poydevor plitasining kamida toʻrt qalinligigacha boʻlgan masofada;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbosish zonasi chetidan d/2 masofada siljishning hisobiy kuchlanishi fctd/2 qiymatgacha pasayadigan qismigacha.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишToʻsinsiz orayopmalarda ustunlar va oʻrta polosalar zonasida ushbu ShNQ talablari asosida armaturalash kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUstunli polosalar boʻylab pastki armaturalash kamaytirilmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKritik zonalarda esa yuqori va pastki armaturalashni qoʻshimcha bogʻlash bajarilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9-§ Temir-beton konstruksiyalarning ishchi chizmalarini bajarish talablari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш369. Loyihaning barcha chizmalarida quyidagi maʼlumotlar koʻrsatilishi zarur:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbetonning mustahkamlik sinfi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишarmatura sinfi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишishlatish sharoitlari sinfi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш370. Qolip loyihaning barcha chizmalarida quyidagi maʼlumotlar koʻrsatilishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишseysmik hududlashtirish xaritasi boʻyicha spektral tezlanishlarning hisoblangan qiymatlari SS va S1;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbinoning foydalanish sinfi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbinoning muhimlik koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbinoning balandlik sinfi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишseysmik loyihalash sinflari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkonstruktiv tizimning reduksiya koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmustahkamlik zaxirasi koeffitsiyenti.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш371. Ustunlar, devorlar va toʻsinlar chizmalarining har bir varagʻida mazkur ShNQning 285-bandida belgilangan maxsus seysmik armatura ilgaklari va xomutlarning bukilish detallari koʻrsatilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш372. Ustunlarni joylashtirish reja (plan)larida quyidagilar koʻrsatilishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkoʻndalang kesimdagi vertikal sterjenlarning holati, diametri va soni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишboʻylama armatura sterjenlarining soni, diametri va qadami;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишustun va devorlar uchun poydevordan chiqadigan xomutlar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш373. Boʻylama va koʻndalang armaturalari bir xil boʻlgan har bir turdagi ustunlar uchun armaturaning vertikal joylashuvini koʻrsatuvchi kesimlar chizmada alohida bajarilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUstunlarning boʻylama qirqimlari quyidagilarni oʻz ichiga olishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqoʻshimcha armaturalash zonalari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишarmaturaning ankerlash (mustahkamlash) uzunliklari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш374. Ustunlarning har bir turi uchun chizmada quyidagilar alohida koʻrsatilishi zarur:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkuchaytirilgan armaturalash zonalarining uzunliklari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишustunning oʻrta zonasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишustunning toʻsin bilan tutashgan zonasida qoʻllaniladigan koʻndalang armaturalarning diametrlari, soni, qadami va koʻndalang kesimdagi joylashuvi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш375. Devorlarni joylashtirish reja (plan)larida quyidagilar koʻrsatilishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdevor tanasidagi va oxirgi zonalardagi vertikal armaturaning holati, diametri va miqdori;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhar bir devor turi uchun armaturaning vertikal joylashuvini koʻrsatuvchi kesimlar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDevorning boʻylama kesimida quyidagilar koʻrsatilishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdevorning kritik balandligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkoʻndalang armaturaning diametri, soni va qadami;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdevorning boshqa muhim kesimlaridagi joylashuvi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш376. Toʻsin detallarining chizmalarida har bir toʻsin uchun kuchaytirilgan armatura zonalarining uzunligi, bu zonalardagi va toʻsin oʻrta zonasidagi koʻndalang armaturalarning diametri, soni va qadami hamda ularning koʻndalang kesimda joylashishi alohida koʻrsatilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9-bob. Zilzila taʼsirida baland binolarning yuk koʻtaruvchi tizimlarini loyihalashning maxsus talablari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-§. Asosiy talablar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш377. Ushbu ShNQning 25 va 26-bandlarida belgilangan balandlikni aniqlash talablariga asosan quyida keltirilgan binolar 5-jadvalga muvofiq baland binolar sifatida tasniflanadi va binoning balandlik sinfiga (BBS) kiritiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQuyidagi hollarda bino BBS = 1 (baland bino) deb belgilanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишseysmik loyihalash sinflari uchun balandligi 𝐻𝑁> 70 m boʻlgan binolar SLS = 1, 1a, 2, 2a;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишseysmik loyihalash sinflari uchun balandligi 𝐻𝑁> 91 m boʻlgan binolar SLS = 3, 3a;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишseysmik loyihalash sinflari uchun balandligi 𝐻𝑁> 105 m boʻlgan binolar SLS = 4, 4a.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш378. Baland binolarning yuk koʻtaruvchi tizimlari ushbu ShNQning 438 — 445-bandlarida belgilangan tizimlardan tashqari 6-bobi 7-paragrafida keltirilgan taʼriflarga muvofiq yuqori darajadagi plastiklikka ega tizimlar sifatida loyihalanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишPlastiklik darajasi cheklangan yoki aralash plastiklik darajasiga ega boʻlgan tizimlardan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш379. Baland binolarning yuk koʻtaruvchi tizimlari mazkur ShNQning 9-jadvalida A12, A13, A14, A15, B12, B13 belgilari bilan belgilangan yuqori darajadagi plastiklikka ega boʻlgan temir-beton tizimlardan shakllantirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш380. Faqat seysmik loyihalash sinfi SLS=4 boʻlgan baland binolar uchun qoʻshimcha ravishda ushbu ShNQning 9-jadvalida A21, A22 belgilari bilan belgilangan aralash plastiklik darajasiga ega boʻlgan temir-beton va poʻlat yuk koʻtaruvchi tizimlaridan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш381. Baland binolarning yuk koʻtaruvchi tizimlarini loyihalashda temir-beton devorlarning qalinligi 300 mm dan kam boʻlmasligi kerak. Bunda, loyihalashda mazkur ShNQning 323-bandi talablarini qoʻllashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш382. Baland binolarning temir-beton yuk koʻtaruvchi tizimlarida faqat A400 yoki A500C sinfli davriy profilli armatura poʻlati ishlatilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-§. Samaradorlik maqsadlari va loyihalash bosqichlari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш383. Baland binolarni loyihalash 408 — 410, 411-412, 413 — 415 bandlarda keltirilgan uch bosqichda bajarilishi kerak. Bunda, loyihalashning ikkinchi va uchinchi bosqichlari ketma-ketligini oʻzgartirishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUshbu loyihalash bosqichida STD-2 gruntining seysmik harakati taʼsirida nazorat ostidagi shikastlanishlar samaradorlik maqsadiga erishish uchun baland binolarni dastlabki loyihalash va oʻlchamlarini aniqlash KBL yordamida amalga oshirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш384. Mazkur loyihalash bosqichida mazkur ShNQning 4 va 7-boblarida va ushbu bobda keltirilgan qoidalar qoʻllanilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш385. Ushbu loyihalash bosqichda dastlabki loyiha bajarilgan baland binolarda quyidagi ishlar amalga oshiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmazkur ShNQning 6-jadvaliga muvofiq STD-4 gruntining seysmik harakati taʼsirida normativ samaradorlik maqsadi uchun mustahkamlik boʻyicha loyihalash yondashuvidan (KBL) foydalangan holda uzluksiz ekspluatatsiya maqsadiga erishish uchun samaradorlikni baholash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишushbu ShNQning 6-jadvaliga asosan STD-3 gruntining seysmik harakati taʼsirida ish unumdorligini oshirish maqsadida, DBLdan foydalangan holda, cheklangan shikastlanishlar maqsadiga erishish uchun ish samaradorligini baholash.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш386. Baholash natijalariga koʻra, zarur hollarda dastlabki loyiha takomillashtirilishi va baholash takrorlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш387. Loyihalashning dastlabki ikkinchi bosqichi yakunlangan baland bino uchun STD-1 gruntining seysmik harakati taʼsirida mazkur ShNQning 6-jadvaliga muvofiq, buzilishni oldini olish normal samaradorlik maqsadiga yoki nazorat ostidagi shikastlanishlar yuqori samaradorlik maqsadiga erishish uchun deformatsiyalar boʻyicha baholash va loyihalash yondashuvidan (DBL) foydalangan holda samaradorlikni baholash amalga oshirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш388. Baholash natijalariga koʻra, loyiha takomillashtirilishi, yakuniy loyihaga erishish uchun baholash takrorlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-§. Baland binolar yuk koʻtaruvchi tizimlari elementlarining ishlash xususiyatlari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш389. Baland binolarni yuk koʻtarish qobiliyati boʻyicha loyihalashda, ushbu ShNQning 64-bandiga muvofiq konstruksiya elementlarining quyidagi plastik ishlash imkoniyatlari hisobga olinishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyuqori plastiklikka ega boʻlgan temir-beton devorlar uchun tayanch zonalarida (poydevorlar, yertoʻlalar yoki sokol ustidagi qismlarda), shuningdek keltirilgan zonalardan yuqorida hisoblangan balandlikda, ikki yoʻnalishda oʻq kuchi taʼsirida egilishdagi oquvchanlik;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyuqori plastiklikka ega temir-beton ramalar uchun toʻsinlarning oxirgi zonalarida egilishdagi oquvchanlik;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишustunlar asosidagi kesimlarda (poydevorlar, yertoʻlalar yoki sokol ustidagi qismlarda) ikki yoʻnalishda oʻq boʻylab kuch bilan egilishdagi oquvchanlik.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш390. Yuk koʻtarish qobiliyati boʻyicha loyihalashda, ushbu ShNQning 5-bobi talablariga muvofiq, konstruksiyalarning chiziqli xatti-harakatiga mos keladigan ichki kuchlarni qabul qilish uchun elementlarning yetarlicha mustahkamligini taʼminlash zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш391. Konstruksiyalarning chiziqli xatti-harakatlariga mos keladigan kritik ichki kuchlarga quyidagilarni kiritish lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdevorlar, yertoʻla devorlari, ustunlar va toʻsinlardagi koʻndalang kuchlar (koʻndalang armaturali biriktiruvchi toʻsinlardan tashqari);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишasosan oʻqiy siqilishga duchor boʻlgan ustunlardagi oʻq boʻylab taʼsir etuvchi kuchlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишoʻtish qavatlarining orayopma elementlari va orayopma plitalari orqali tizimning vertikal yuk koʻtaruvchi elementlariga (devorlar va ustunlarga) uzatiladigan ichki kuchlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbosishni qabul qilish uchun maxsus armaturaga ega boʻlmagan orayopma plitalari va plitali poydevorlardagi bosish kuchlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишpoydevorlardagi koʻndalang kuchlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmustahkamligi biriktirilayotgan elementlar mustahkamligidan kichik boʻlgan poʻlat birikmalardagi ichki zoʻriqish kuchlari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш392. Konstruksiyalarning chiziqli xatti-harakatlariga mos keladigan kritik boʻlmagan ichki kuchlarga quyidagilarni kiritish lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyertoʻla devorlaridagi eguvchi momentlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишpoydevorlardagi eguvchi momentlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишorayopma plitalaridagi eguvchi momentlar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-§. Binolarni loyihalashning birinchi bosqichida yuk koʻtaruvchi konstruksiyalarni dastlabki loyihalash uchun hisoblashlarga qoʻyiladigan talablar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш393. Baland binoning yuk koʻtaruvchi tizimini dastlabki loyihalash uchun seysmik taʼsirlarni hisoblash, loyihalashning birinchi bosqichida STD-2 darajasidagi (standart loyihaviy zilzila) seysmik taʼsirni inobatga olgan holda amalga oshirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHisoblashni ushbu bobning qoʻshimcha talablarini hisobga olgan holda mazkur ShNQning 3-bobida keltirilgan mustahkamlik boʻyicha loyihalash talablariga muvofiq amalga oshirish zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш394. Baland binolarning yuk koʻtaruvchi tizimini dastlabki loyihalash (konstruktiv elementlarning oldindan oʻlchamlarini aniqlash) quyidagi talablarga muvofiq amalga oshirilishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишushbu bobda belgilangan talablarga asoslanib;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmazkur ShNQning 7-bobida keltirilgan hisob-kitob natijalari va loyihalash talablariga asoslanib.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш395. Baland binolarni loyihalashning birinchi bosqichida yuk koʻtaruvchi tizimni modellashtirish mazkur ShNQning 5-bobi 4-paragrafi talablariga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш396. Baland binolarni loyihalashning birinchi bosqichida hisobga olinishi kerak boʻlgan seysmik taʼsirni oʻz ichiga olgan yuklamalar kombinatsiyasi ushbu ShNQning 90-bandiga muvofiq aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш397. Baland binolarni loyihalashning birinchi bosqichida seysmik taʼsirlarni hisoblashdan oldin quyidagi ishlar bajarilishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqurilish bosqichlarini inobatga olgan holda vertikal yuklarni hisoblash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишshamol yuklarini hisoblash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtemir-beton binolar uchun betonning siljuvchanligini hisobga olish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш398. Baland binolarni loyihalashning birinchi bosqichida seysmik taʼsirlarni hisoblash jarayonida, tanlangan baland binoning yuk koʻtaruvchi tizimi uchun mazkur ShNQning 9-jadvali va 63-bandi asosida aniqlangan konstruktiv tizim boʻyicha, shuningdek 9-jadval va 63-bandda belgilangan talablarga muvofiq konstruktiv tizimning reduksiya koeffitsiyenti (R), mustahkamlik zaxirasi koeffitsiyenti (D) qoʻllanilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш399. Baland binolarni loyihalashning birinchi bosqichida STD-2 gruntining seysmik harakati taʼsirida seysmik taʼsirlarni hisoblashda, quyidagi usullar bilan uch oʻlchovli chiziqli hisoblashni amalga oshirish kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmazkur ShNQning 156-bandiga muvofiq modalarni birlashtirish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишushbu ShNQning 157-158-bandlariga muvofiq vaqt sohasida modalarni jamlash.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш400. Baland binolarni loyihalashning birinchi bosqichida, mazkur ShNQning 55-bandi qoidalariga muvofiq kamaytirilgan ichki kuchlar bilan ishlashda, baland binolar uchun asosdagi ekvivalent siljish kuchiga nisbatan oshirish quyidagicha amalga oshirilishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(124)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmt — bino yuqori qismining, shu jumladan sokol va minoraning umumiy massasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSDS — ushbu ShNQning 6 — 8-bandlarga muvofiq aniqlanadigan USV-2 gruntining seysmik harakati darajasi uchun qisqa davrdagi spektral tezlanish koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишg — erkin tushish tezlanishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишαH — binoning balandligi HN ga qarab quyidagi formula boʻyicha hisoblanadigan koeffitsiyent:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш𝛼𝐻 = 1.0
𝐻𝑁 ≤ 105 𝑚
𝛼𝐻 = 2.0 − 0.01𝐻𝑁105 < 𝐻𝑁 ≤ 115 𝑚 (125)
𝐻𝑁 ≤ 105 𝑚
𝛼𝐻 = 2.0 − 0.01𝐻𝑁105 < 𝐻𝑁 ≤ 115 𝑚 (125)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишushbu ShNQning 17-formulasi boʻyicha hisoblangan Vt,min 33-formuladagi Vte(X) oʻrniga ishlatiladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmazkur ShNQning 33-formulasidagi Ye=1 deb qabul qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш401. Konstruktiv elementlarning oʻlchamlari va armaturasi ushbu ShNQning 7-bobida keltirilgan asoslarni hisobga olgan holda, mazkur ShNQning 397 — 400-bandlariga muvofiq hisoblangan dastlabki loyihalashning ichki kuchlari asosida aniqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш402. Baland binolar poydevorlarini dastlabki loyihalash ushbu ShNQning 10-bobiga muvofiq mazkur ShNQning 177-178-bandlarida belgilangan kuchlar asosida bajarilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-§. Uzluksiz ekspluatatsiya yoki cheklangan shikastlanish samaradorlik darajalarini baholash uchun hisoblash asoslari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш403. Baland binolarni loyihalashning ikkinchi bosqichida, yuk koʻtaruvchi tizimning oldindan loyihalashtirilgan elementlari quyidagi shartlarga muvofiqligi oʻrganilishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSTD-4 gruntining seysmik harakati taʼsirida Uzluksiz ekspluatatsiya darajasidagi normal samaradorlik maqsadiga muvofiqligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSTD-3 gruntining seysmik harakati taʼsirida mazkur ShNQning 6-jadvaliga muvofiq cheklangan shikastlanishlar darajasidagi yuqori samaradorlik maqsadiga mosligi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш404. Uzluksiz ekspluatatsiya maqsadi uchun samaradorlikni baholash mazkur ShNQning 4-bobiga muvofiq chiziqli hisob-kitob asosida mustahkamlik boʻyicha loyihalash yondashuvidan foydalangan holda amalga oshirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишCheklangan shikastlanishlar unumdorligini baholash ushbu ShNQning 4-bobiga muvofiq chiziqli boʻlmagan hisob-kitob asosida deformatsiyalarni baholash va loyihalash yondashuvidan foydalangan holda amalga oshirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш405. Baland binolarni loyihalashning ikkinchi bosqichida, mazkur ShNQning 6-jadvalidagi samaradorlik maqsadlariga muvofiq hisoblash usullari va modellashtirish talablari quyidagi talablarga asoslangan boʻlishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишnormal samaradorlik maqsadi uchun chiziqli hisob-kitobga asoslangan (KBL) yondashuvini qoʻllashda, ushbu ShNQning 6-bobi 5-paragrafida keltirilgan modellashtirishga;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишoshirilgan samaradorlik maqsadi uchun chiziqsiz hisob-kitobga asoslangan DBL yondashuvini qoʻllashda esa mazkur ShNQning 7-bobi 4-paragrafida keltirilgan qoidalarga.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBiroq, har ikkala holatda ham ushbu ShNQning 406 — 428-bandlarida keltirilgan farqli talablarga rioya qilish zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш406. Baland binolarni loyihalashning ikkinchi bosqichida yuklamalar kombinatsiyasini aniqlash uchun mazkur ShNQning 90-91-bandlari yoki 203-204-bandlarida keltirilgan talablarga amal qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш407. Baland binolarni loyihalashning ikkinchi bosqichida normal samaradorlik maqsadida chiziqli hisob-kitobga asoslangan yondashuv qoʻllanilganda, temir-beton elementlar uchun ushbu ShNQning 16-jadvalida keltirilgan kesimning samarali bikrlik koeffitsiyentlaridan foydalanish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMazkur ShNQning 16-jadvalidagi bikrlik koeffitsiyentlaridan, ish unumdorligini oshirish maqsadida chiziqli boʻlmagan hisob-kitobga asoslangan yondashuv qoʻllanilganda, orayopma plitalari va yertoʻla devorlarini hisoblashda foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш408. Ekssentrisitetning qoʻshimcha taʼsirini hisobga olishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш409. Dempfirlash koeffitsiyenti 2,5 foiz deb qabul qilish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш410. Mazkur ShNQning 397-bandiga muvofiq baland binolarni loyihalashning birinchi bosqichida seysmik taʼsirlarni hisoblashdan oldin bajarilgan qurilish bosqichlari hisobga olingan holda, vertikal yuklarni hisoblash natijalari loyihalashning ikkinchi bosqichida ham qoʻllanilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш411. Baland binolarni loyihalashning ikkinchi bosqichida, seysmik taʼsirlarni hisoblash doirasida, STD-4 gruntining seysmik harakati taʼsirida normal samaradorlik maqsadida ushbu ShNQning 405-bandiga muvofiq 154-bandida keltirilgan modal usullardan foydalangan holda chiziqli hisoblash amalga oshirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSTD-3 gruntining seysmik harakati taʼsirida ish unumdorligini oshirish maqsadida esa mazkur ShNQning 7-bobi 7-paragrafiga asosan vaqt oraligʻida chiziqli boʻlmagan hisoblash amalga oshirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш412. Ushbu ShNQning 154-bandiga muvofiq modal usullardan foydalangan holda, normal samaradorlik maqsadida seysmik taʼsirlarni hisoblashda quyidagilar inobatga olinishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишichki zoʻriqishlarni hisoblash uchun R / I = 1 va D = 1 deb qabul qilish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaland binolarni loyihalashning birinchi bosqichida qoʻllaniladigan asosdagi minimal siljish kuchi shartini qoʻllashga yoʻl qoʻyilmasligi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSeysmik taʼsirni mazkur ShNQning 156-bandiga muvofiq modalar kombinatsiyasi usuli bilan hisoblash amalga oshirilganda, ushbu ShNQning 436-bandida keltirilgan 2,5 foiz dempfirlashga mos keladigan gorizontal elastik loyihaviy tezlanish spektri qiymatlari Sae (T) 5 foiz dempfirlash uchun esa ushbu ShNQning 2-formulasida keltirilgan tezlanishlarning spektral qiymatlarini 1,25 koeffitsiyentiga koʻpaytirish orqali olinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишModal hissalar kombinatsiyasi uchun toʻliq kvadratik birlashtirish talabidan foydalanilganda, ushbu ShNQning 61-formulasida keltirilgan oʻzaro bogʻliqlik koeffitsiyentlari barcha modalar uchun 2,5 foiz dempfirlashni inobatga olgan holda hisoblanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSeysmik taʼsirni hisoblash mazkur ShNQning 157-158-bandlariga muvofiq vaqt sohasida modalarni qoʻshish usuli bilan amalga oshirilgan taqdirda, ushbu ShNQning 68-formulasida keltirilgan bitta erkinlik darajasiga ega boʻlgan modal tizimning harakat formulasidagi har bir tebranish modasi uchun dempfirlash 2,5 foizga teng deb qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш16-jadval
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTemir-beton yuk koʻtaruvchi tizim elementi | Kesimning samarali bikrlik koeffitsiyenti | |
Orayopma devori (tekislikda) | Oʻq boʻylab | Siljiydigan |
Devor | 0,75 | 1 |
Yertoʻla devori | 1 | 1 |
Orayopma | 0,5 | 0,8 |
Devor — Orayopma (tekislikdan tashqari oʻzaro taʼsir) | Egilgan | Qirquvchi |
Devor | 1 | 1 |
Yertoʻla devori | 1 | 1 |
Orayopma | 0,5 | 1 |
Sterjenli element | Egilgan | Qirquvchi |
Bogʻlovchi toʻsin | 0,3 | 1 |
Rama rigeli | 0,7 | 1 |
Rama ustuni | 0,9 | 1 |
Bikrlik diafragmasi (ekvivalent sterjen) | 0,8 | 1 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш413. Mazkur ShNQning 251-bandiga muvofiq vaqt sohasida chiziqsiz tahlil usuli bilan seysmik xususiyat uchun seysmik taʼsirni hisoblash amalga oshirilgan taqdirda, ushbu ShNQning 254-bandiga muvofiq Reyli proporsional dempferlash matritsasini yoki modal dempferlash matritsasini shakllantirishda hisobga olinadigan modalar uchun dempferlashni 2,5 foizga teng deb qabul qilish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш414. Seysmik taʼsirni hisoblash baland binolarni loyihalashning ikkinchi bosqichida normal maqsadli seysmik xususiyat uchun mazkur ShNQning 154 va 412-bandlariga muvofiq, chiziqli modal hisoblash usullaridan foydalangan holda amalga oshirilgan taqdirda, ushbu hisob-kitobda olingan ichki kuchlar baholash uchun asos boʻlgan ichki zoʻriqish kuchlari sifatida qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш415. Baland binolarni loyihalashning ikkinchi bosqichida seysmik taʼsirni hisoblash ushbu ShNQning 251-bandiga muvofiq vaqt sohasida chiziqsiz tahlil usuli bilan bajarilgan taqdirda, baholash uchun asos boʻlgan plastik xususiyatga ega elementlar uchun deformatsiyalarga qoʻyiladigan talablar, barcha hisob-kitoblar (kamida 2 × 11 = 22 ta hisob) natijalaridan olingan maksimal mutlaq qiymatlarning oʻrtacha qiymati sifatida aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш416. Mazkur ShNQning 510-bandiga muvofiq normal maqsadli xususiyat uchun STD-4 zilzilasi taʼsirida uzluksiz ekspluatatsiya holatiga doir maqsadli seysmik xususiyatga yoki STD-3 zilzilasi taʼsirida cheklangan shikastlanish holatiga doir maqsadli seysmik xususiyatga erishishni taʼminlash maqsadida, ushbu ShNQning 444-bandida belgilangan ichki zoʻriqish kuchlari chegaralaridan yoki 445-bandida keltirilgan deformatsiya va ichki zoʻriqish kuchlari chegaralaridan oshmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUshbu holatlarda ichki zoʻriqish kuchlarini hisoblash uchun materiallarning mustahkamlik xususiyatlari oʻrniga mazkur ShNQning 13-jadvalida keltirilgan mustahkamlikning oʻrtacha (kutilayotgan) qiymatlaridan foydalanish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш417. Ushbu ShNQning 154-bandiga muvofiq chiziqli modal hisoblash usullaridan foydalangan holda, normal maqsadli seysmik xususiyat uchun baland binolarni loyihalashning ikkinchi bosqichida seysmik taʼsirni hisoblash amalga oshirilganda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmazkur ShNQning 389-bandida belgilangan plastik xatti-harakatli elementlardagi ichki kuchlar uchun “taʼsir (talab) /quvvat” nisbati 1,5 dan oshmasligi kerak;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишushbu ShNQning 391 va 392-bandlarida belgilangan plastik boʻlmagan xatti-harakatli elementlardagi ichki kuchlar uchun “taʼsir (talab) /quvvat” nisbati 0,7 dan oshmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш418. Mazkur ShNQning 251-bandiga muvofiq vaqt mintaqasida chiziqsiz tahlil usuli bilan ilgʻor maqsadli seysmik xususiyat uchun baland binolarni loyihalashning ikkinchi bosqichida seysmik taʼsirni hisoblash amalga oshirilganda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишushbu ShNQning 415-bandi ikkinchi xatboshisiga muvofiq hisoblangan plastik xususiyatli temir-beton elementlar uchun deformatsiyalarga qoʻyiladigan talablar seysmik xususiyatlarning tegishli darajasi uchun 257-bandda keltirilgan chegaraviy qiymatlardan oshmasligi kerak;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишushbu ShNQning 415-bandi uchinchi va toʻrtinchi muvofiq hisoblangan plastik boʻlmagan xatti-harakatli elementlar uchun ichki zoʻriqish kuchlariga qoʻyiladigan talablar mazkur ShNQning 7-bobidagi temir-beton elementlar va 9-bobidagi poʻlat elementlar uchun belgilangan ichki zoʻriqish kuchlaridan kam ekanligini koʻrsatish kerak;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIchki zoʻriqishlarni hisoblash uchun materiallarning mustahkamlik xususiyatlari oʻrniga ushbu ShNQning 13-jadvalida keltirilgan mustahkamlikning oʻrtacha (kutilayotgan) qiymatlaridan foydalanish zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш419. Mazkur ShNQning 417 va 418-bandlarida keltirilgan shartlar bajarilmasa, yuk koʻtaruvchi tizimning dastlabki loyihasi oʻzgartirilishi va loyihalashning birinchi bosqichidagi hisob-kitoblar qaytadan amalga oshirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-§. Loyihalashtirishning uchinchi bosqichida seysmik xususiyatlarni baholash uchun hisoblash tamoyillari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш420. Baland binolarni loyihalashning uchinchi bosqichida birinchi loyihalash bosqichida dastlabki loyihalashtirish va oʻlchash ishlari tugallangan hamda ikkinchi loyihalash bosqichida uzluksiz ekspluatatsiya yoki cheklangan shikastlanishlar maqsadli seysmik tavsiflarining bajarilishi taʼminlangan baland binolarning yuk koʻtaruvchi tizimlari, ushbu ShNQning 6-jadvali asosida, 50 yil davomida 2 foizdan oshish ehtimoli (takrorlanish davri 2475 yil) boʻlgan STD-1 zilzilasi taʼsirida buzilishni oldini olish maqsadli seysmik tavsifini yoki normal nazorat ostidagi shikastlanishlar maqsadli seysmik tavsifini taʼminlash uchun oʻrganilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш421. Mazkur ShNQning 417-bandida belgilangan maqsadli seysmik tavsifga erishish maqsadida ushbu ShNQning 429 — 431-bandlariga muvofiq loyihalashning uchinchi bosqichida baland bino yuk koʻtaruvchi tizimining vaqt sohasida uch oʻlchovli chiziqsiz hisoblash natijasida olingan deformatsiyalari, ichki zoʻriqish kuchlari hamda qavatlarning nisbiy siljishlariga qoʻyiladigan talablar mazkur ShNQning 432 — 433-bandlarida keltirilgan chegaralardan oshmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAgar nisbiy siljishlarga qoʻyiladigan talablar, ushbu ShNQning 455-456-bandlarida belgilangan chegaralardan oshib ketsa, quyidagilar bajarilishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyuk koʻtaruvchi tizimda zarur mustahkamlash chora-tadbirlari amalga oshirilishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtahlillar qayta bajarilishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишloyihalashtirish moslashtirilishi va yakunlanishi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш422. Baland binolarni loyihalashning uchinchi bosqichida vaqt sohasida chiziqsiz hisoblash uchun mazkur ShNQning 7-bobi 4-paragrafida keltirilgan modellashtirish talablari qoʻllanilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш423. Baland binolarni loyihalashning uchinchi bosqichida yuklamalar kombinatsiyasi uchun mazkur ShNQning 202 — 204-bandlari qoʻllanilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш424. Qoʻshimcha ekssentriklik samarasi ushbu ShNQning 486-bandiga muvofiq hisobga olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш425. Dempferlash koeffitsiyentini 2,5 foiz deb qabul qilish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш426. Baland binolarning yuk koʻtaruvchi tizimiga seysmik taʼsir uchinchi loyihalash bosqichida, STD-1 zilzilasi taʼsirida, vaqt sohasida chiziqsiz tahlil usuli bilan amalga oshirilishi lozim..
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш427. Mazkur ShNQning 254-bandiga muvofiq Reyli proporsional dempfirlash matritsasini yoki modal dempfirlash matritsasini shakllantirish uchun hisob-kitoblarda hisobga olinadigan modalarning dempfirlanishi 2,5 foiz ga teng deb qabul qilinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш428. Hisoblashning birinchi loyihalash bosqichida binoning istalgan i-qavatida ushbu ShNQning 8-jadvalida aniqlangan A1 turdagi nomuntazamlik va buralishning nomuntazamlik koeffitsiyenti ƞ𝑏𝑖>1.5 aniqlansa, мazkur ShNQning 131-bandida aniqlangan qoʻshimcha ekssentriklik taʼsiri (effekti) uchinchi loyihalash bosqichidagi seysmik taʼsirni hisoblashda inobatga olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHar bir qavat massasining qoʻshimcha inersiya momenti ushbu ShNQning 131-bandi uchinchi xatboshisiga muvofiq hisoblanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш429. Baholash uchun asos boʻlgan plastik xatti-harakatli elementlar uchun deformatsiyalarga qoʻyiladigan talablar barcha hisob-kitoblar (kamida 2×11=22 hisob-kitob) natijasidan olingan maksimal mutlaq qiymatlarning oʻrtacha qiymati sifatida hisoblanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш430. Baholash uchun asos boʻlgan mazkur SHNQning 391-bandida belgilangan kritik ichki zoʻriqishlarga qoʻyiladigan talablar barcha hisob-kitoblar (kamida 2×11=22) natijasidan olingan maksimal mutlaq qiymatlarning oʻrtacha qiymatiga bitta xato qoʻshish orqali hisoblanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUshbu qiymat oʻrtacha 1,5 dan oshmasligi va 1,2 dan kam boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш431. Baholash uchun asos boʻlgan ushbu ShNQning 392-bandida belgilangan nomuhim ichki zoʻriqishlarga qoʻyiladigan talablarni barcha hisob-kitoblar (kamida 2×11=22 ta hisob-kitob) natijalaridan olingan maksimal mutlaq qiymatlarning oʻrtacha qiymati sifatida hisoblash lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш432. Mazkur ShNQning 420-bandiga muvofiq STD-1 zilzilasi taʼsirida normal yoki oldinga siljigan buzilishni oldini olish maqsadli seysmik xususiyatiga erishishni taʼminlash uchun quyida keltirilgan deformatsiya va kuchlanish chegaralaridan oshmasligi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишushbu ShNQning 429-bandiga muvofiq hisoblangan plastik xususiyatli temir-beton elementlar uchun deformatsiyalarga qoʻyiladigan talablar seysmik xususiyatlarning tegishli darajasi uchun 257-bandda keltirilgan chegaraviy qiymatlardan;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмazkur ShNQning 429-bandiga muvofiq hisoblangan plastik xatti-harakatli poʻlat elementlar uchun deformatsiyalarga qoʻyiladigan talablar seysmik xususiyatlarning tegishli darajasi uchun chegaraviy qiymatlardan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUshbu ShNQning 430-bandiga muvofiq hisoblangan plastik boʻlmagan xatti-harakatli elementlar uchun ichki kuchlarga qoʻyiladigan talablar mazkur ShNQning 7-bobidagi tegishli temir-beton elementlar va 9-bobidagi poʻlat elementlar uchun belgilangan ichki zoʻriqish kuchlaridan kichik ekanligini koʻrsatish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIchki zoʻriqishlarni hisoblash uchun materiallarning mustahkamlik xususiyatlari oʻrniga ushbu ShNQning 13-jadvalida keltirilgan mustahkamlikning oʻrtacha (kutilayotgan) qiymatlaridan foydalanish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш433. Baland binolarni loyihalashning uchinchi bosqichida STD-1 zilzilasi taʼsirida baland bino yuk koʻtaruvchi tizimini no chiziqli hisoblash natijasida 2×11=22 ta zilziladan olingan qavatlar nisbiy siljishining oʻrtacha qiymati 0,03 dan, bitta zilziladan olingan qavatlar nisbiy siljishining maksimal qiymati esa 0,045 dan oshmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7-§. Baland binolar poydevorlarini loyihalashga qoʻyiladigan talablar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш434. Baland binolarni loyihalashning birinchi bosqichida aniqlangan vertikal yuk koʻtaruvchi elementlar (devorlar va ustunlar) hamda poydevorlarning oʻlchamlari va armatura sonini uchinchi loyihalash bosqichida kamaytirishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAgar texnik-iqtisodiy asoslashlarda ushbu elementlarni kamaytirish maqsadga muvofiq boʻlsa, kesimlar oʻzgartirilishi va hisoblashning barcha uch bosqichi qaytadan bajarilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBoshqa yuk koʻtaruvchi elementlar (toʻsinlar, biriktiruvchi toʻsinlar) uchun loyihalashning uchinchi bosqichida zarurat tugʻilganda kamaytirish amalga oshirilishi mumkin. Bunda, faqat loyihalash uchinchi bosqichidagi hisoblash takrorlanishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBirinchi loyihalash bosqichida oldindan loyihalashtirilgan baland bino poydevorlarining seysmik xususiyatlarini baholash yoki loyihalash uchun asos boʻlgan kuchlarga qoʻyiladigan talablar ushbu ShNQning 429 — 454-bandlariga muvofiq uchinchi loyihalash bosqichidagi STD-1 zilzilasi taʼsiri ostida hisoblanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш435. Baland binolarning seysmik xususiyatlarini baholashda yoki poydevorlarini loyihalashda, temir-beton materiallarning mustahkamlik xususiyatlari oʻrtacha (kutilayotgan) qiymatlar sifatida qabul qilinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш436. Qoziqlarga oʻrnatilgan baland binolar uchun:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишuchinchi loyihalashning bosqichida konstruksiya — qoziq — grunt tizimining dinamik oʻzaro taʼsirini hisoblashda qoyali zamin uchun aniqlangan zilzila taʼsiri ostida qoziqlar va tuproq oʻrtasidagi kinematik oʻzaro taʼsir, shuningdek ustqurmaning tuproq — qoziq tizimiga uzatiladigan yuklar natijasida yuzaga keladigan inersiya oʻzaro taʼsiri hisobga olinishi va bu hisob-kitoblar 10-bobning 9-paragrafida belgilangan usullar asosida amalga oshirilishi kerak;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишoʻzaro taʼsirni hisoblash natijasida ustqurmaning yuk koʻtaruvchi tizimida paydo boʻladigan taʼsirlar, oʻzaro taʼsirni hisobga olmagan holda oʻtkazilgan ustqurma tahlillaridagi taʼsirlarga nisbatan qulay boʻlsa, ustqurmadagi oʻzaro taʼsir oqibatlarini hisobga olmaslikka yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш437. Balandligi 𝐻𝑁 > 105 m, seysmik loyihalash sinfi SLS = 1, 1a, 2, 2a boʻlgan binolarda yuk koʻtaruvchi konstruksiyalarning texnik holatini monitoring qilish tizimi oʻrnatilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUshbu tizim baland binolarning texnik holatlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni real vaqt rejimida yozish va uzatish imkonini taʼminlashi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYuk koʻtaruvchi konstruksiyalarning texnik holatini monitoring qilish tizimi ishchi loyihada koʻrsatilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8-§. Baland binolarning namunaviy koʻtaruvchi tizimlari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш438. Namunaviy baland bino tuproqqa koʻmilgan yer osti qavatlari, ularning ustidagi kam qavatli asos qismi (podium) hamda minora ustiga koʻtariladigan qismdan iborat boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш439. Minoraning yuk koʻtaruvchi tizimi markaziy mustahkamlik yadrosidan iborat boʻlib, u seysmik va shamol taʼsirlarining katta qismini oʻziga qabul qilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYadro temir-betondan qurilishi va temir-beton, poʻlat yoki kompozit ustunlar hamda toʻsinlardan tashkil topgan karkas bilan birgalikda ishlashi, shuningdek minoraning yuk koʻtaruvchi tizimiga ustunlar yoki devorlarga tayangan toʻsinsiz orayopmalar ham kiritilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш440. Minora yuk koʻtaruvchi tizimining talab etilgan bardoshliligi va mustahkamligini taʼminlash uchun bino perimetri boʻylab karkasning yetarlicha bardoshliligi va mustahkamligi taʼminlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш441. Gruntga koʻmilgan yer osti qavatlarining yuk koʻtaruvchi tizimi esa yuqoridan pastga davom etuvchi yuk koʻtaruvchi tizimni toʻldiruvchi bardoshlikka ega perimetral devorlar bilan shakllantirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш442. Minoraning balandligini va poydevor sathidagi eguvchi momentni kamaytirish uchun yer osti qavatlarining bardoshli perimetr devorlari orqali minorani va asos (baza) qismini yagona yuk koʻtaruvchi tizim sifatida joylashtirish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBunda, minoraga taʼsir qiluvchi kuchlar baza qismiga yertoʻlaning bardoshli devorlariga uzatilishi taʼminlanishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш443. Minoraning yuk koʻtaruvchi tizimining markaziy bikrlik yadrosi hamda minoraning yuk koʻtaruvchi tizimining markaziy bardoshlilik yadrosi quyidagilardan iborat boʻlishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmustaqil ishlaydigan P, Ye-simon shakldagi kesimli devorlar bilan birlashtirilgan, oʻzaro bogʻlovchi toʻsinlar bilan mustahkamlangan temir-beton elementlardan;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишpoʻlat elementlardan tayyorlangan, yuqori bardoshlilik va mustahkamlikka ega bogʻlangan devorlardan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш444. Texnik-iqtisodiy asoslashlarda minoraning yuk koʻtaruvchi tizimida, maʼlum bir qavatda yoki markaziy bardoshlilik yadrosining devorlar guruhi joylashgan qavatlarda, bino perimetri boʻylab kuchli ustunlarga tayanadigan tashqi tayanch tizimlarini qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш445. Baland binolarning yuk koʻtaruvchi tizimlari sifatida, tarkibiy poʻlatdan tayyorlangan yirik ustun va toʻsinlardan tashkil topgan, zarurat boʻlganda yirik qoziq (yoki tayanch) elementlarini ham oʻz ichiga olgan yirik karkas tizimlaridan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш446. Binoning markaziy qismida bardoshlilik yadrosini joylashtirish va rejada ikkita asosiy yoʻnalishga nisbatan simmetrik yoki unga yaqin simmetriyaga ega boʻlgan yuk koʻtaruvchi tizimlarni tanlash inobatga olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш447. Toʻsinsiz orayopmalardan foydalanilganda, perimetral ustun yoki devorlarning birgalikda ishlashini taʼminlash uchun ularni markaziy bardoshlilik yadrosi bilan bardoshli tarzda bogʻlab, samarali tashqi ramalarni shakllantirish zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишShuningdek, yuk koʻtaruvchi tizimda buralma tebranishlarning ustuvor davri, ilgarilanma tebranishlarning ustuvor davridan oshmasligi taʼminlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш448. Yuk koʻtaruvchi tizimda tashqi tayanch (outrigger) konstruksiyalardan foydalanilganda bardoshlilik yadrosi va tashqi tayanch ustunlariga uzatiladigan oʻq boʻylab taʼsir etuvchi kuchlarning hisoblangan qiymatlaridan oshib ketishini oldini olish maqsadida, bogʻlovchi elementlarning mustahkamlik zaxirasini cheklash chora-tadbirlari koʻzda tutilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10-bob. Seysmik taʼsirda zamin va poydevorlarni loyihalash uchun maxsus talablar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-§. Grunt sharoitlarini aniqlash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш449. Qurilish maydonchasidagi grunt sharoitlarini aniqlash, loyihalash uchun zarur boʻlgan geotexnik koʻrsatkichlarni belgilash maqsadida quyidagi ishlar bajarilishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmuhandislik-geologik qidiruv ishlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmuhandislik-geologik qidiruvlar natijasiga asoslangan holda asoslar va poydevorlarni loyihalash boʻyicha tayyorlangan hisobotlar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш450. Grunt sharoitlarini aniqlash uchun dala va laboratoriya tadqiqotlari olib borilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMuhandislik-geologik qidiruv ishlarining hajmi quyidagilarni inobatga olgan holda belgilanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишgeologik tuzilishning oʻziga xos xususiyatlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишgruntlarning va ularning tarkibiy qismlarining tarkibi hamda xossalari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqoʻshni inshootlarning holati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyer osti suvlari sharoitlari, mintaqaviy seysmik xususiyatlar va atrof-muhit sharoitlari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBunda, quyidagilar amalga oshirilishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkerakli chuqurlikda yetarli miqdordagi quduqlarni burgʻilash va/yoki gruntni zondlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишzarur dala sinovlarini oʻtkazish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишlaboratoriya tadqiqotlari uchun buzilgan va buzilmagan tuzilma namunalarini olish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш451. Muhandislik-geologik qidiruvlar va asoslarni loyihalash boʻyicha hisobotlar quyidagilardan iborat boʻlishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqidiruv natijalari boʻyicha hisobot;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишloyihalash boʻyicha geotexnik hisobot.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQidiruv natijalari boʻyicha hisobotda quyidagilar taqdim etilishi zarur:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhududning geologik tuzilishi va loyiha maydonining geologik xususiyatlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqidiruv quduqlari va zondlash nuqtalari maʼlumotlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишgrunt kesimlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyer osti suvlari sathi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdala va laboratoriya sinovlari natijalari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишgeofizik tadqiqotlar maʼlumotlari va boshqa muhandislik-geologik tadqiqotlar natijalari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишGeotexnik hisobot mazmuni quyidagilarni oʻz ichiga olishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqidiruv hisobotida keltirilgan gruntlarning dala tadqiqotlari natijalarini tahlil qilish asosida grunt asosining modeli ishlab chiqilishi, grunt qatlamlarining seysmik taʼsir ostidagi xatti-harakatlari aniqlanishi, shuningdek inshoot va uning poydevorlarini loyihalash uchun geotexnik parametrlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkonstruktiv xususiyatlar va ekspluatatsion ishonchlilik talablariga muvofiq poydevorlarning tegishli tizimini tanlash, asosning qisqa va uzoq muddatli deformatsiyalari, shu jumladan gruntlarning suvga toʻyinishdagi xatti-harakatlari, asosdagi samarali kuchlanishlar va boʻrtib chiqish kuchlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишvaqtinchalik yoki doimiy ankerli mahkamlagichlarni loyihalash uchun zarur boʻlgan grunt parametrlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишturgʻunligini yoʻqotish xavfi boʻlgan yonbagʻirlarda quriladigan inshootlar uchun qurilish bosqichlarini hisobga olgan holda yonbagʻirlarning turgʻunligi tahlillari va koʻchkilardan himoya qilish chora-tadbirlari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-§. Grunt parametrlarini aniqlashga qoʻyiladigan talablar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш452. Seysmik taʼsir ostidagi binolarning poydevorlarini loyihalash uchun ishlatiladigan grunt parametrlarini aniqlashda, mahalliy grunt sharoitlarini tasniflashda va tayanch inshootlari hamda qiyaliklarni tahlil qilishda quyidagilardan foydalanish lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbaholashda yuklanish tezligi va maydon gruntlarining filtratsiya sharoitlariga qarab drenajlangan yoki drenajlanmagan sharoitlarga mos keladigan mustahkamlik parametrlaridan;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbogʻlangan gruntlarda seysmik taʼsirdagi umumiy deformatsiyani tahlil qilish uchun mustahkamlik/yumshashning mumkin boʻlgan yoʻqotishlarini hisobga olgan holda drenajlanmagan mustahkamlik / qiymatidan;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbogʻlanmagan gruntlarda umumiy deformatsiyani tahlil qilishda gʻovak bosimining mumkin boʻlgan oshishi va ichki ishqalanishning samarali burchagining pasayishini hisobga olgan holda drenajlanmagan siljishga qarshilik qiymatidan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBogʻlangan va bogʻlanmagan gruntlar uchun, agar seysmik taʼsirda ortiqcha gʻovak bosimini aniqlash mumkin boʻlsa, tahlilni samarali deformatsiya parametrlaridan foydalangan holda amalga oshirish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш453. Qoyali gruntlar uchun zarur boʻlgan mustahkamlik parametrlari quyidagilar asosida aniqlanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkamida bitta yoʻnalishda siqilishga boʻlgan mustahkamligi (qu);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишgeologik mustahkamlik indeksi (GSI);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqoyali massivlarni tasniflash uchun qoʻllaniladigan boshqa zarur koʻrsatkichlar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш454. Gruntlarda seysmik taʼsirdagi umumiy deformatsiyani tahlil qilishda qoʻllaniladigan maksimal siljish moduli Gmax quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(126)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKoʻndalang toʻlqinlar tezligi (Vs)ni aniqlashda geofizik usullardan foydalanish bilan bir qatorda, penetratsiya sinovi, statik zondlash va umumiy qabul qilingan bogʻlanish (korrelyatsiya) usullari asosidagi dala sinovlari natijalaridan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш455. Gruntlarning sinflarini aniqlash maqsadida, ushbu bobning 2-pargrafiga muvofiq, koʻndalang toʻlqinlar tezligi (Vs, SPS) penetratsiya sinovida zarbalar soni (N) hamda bogʻlangan gruntlar uchun kesilishga chidamlilik (cu) qiymatlaridan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-§. Qurilish maydonining grunt sharoitlari sinflarini aniqlashga qoʻyiladigan talablar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш456. Ushbu ShNQning 3-bobiga muvofiq seysmik taʼsir spektrlarini aniqlashda foydalaniladigan qurilish maydonining grunt sharoitlari sinflari, mazkur bob asosida olib boriladigan muhandislik-geologik izlanishlar natijasida aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMaxsus oʻrganish va maydonni batafsil baholash talab etiladigan gruntlar, SF sinfidagi gruntlar deb tasniflanishi hamda bunday gruntlarning xususiyatlari mazkur ShNQning 17-jadvalida keltirilgan SF grunt sharoiti sinfiga muvofiq boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSA, SB, SC, SD va SE grunt sharoitlari sinflariga mansub boʻlgan gruntlar 17-jadvaldagi tegishli qatorlar asosida tasniflanishi va ularga mos xususiyatlar belgilanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQurilish maydonining grunt sharoitlari sinflari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш17-jadval
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш| Grunt sharoitlari sinfi | Grunt tavsifi | Yuqori 30 m uchun oʻrtacha qiymatlar | ||
| (VS) 30 [m/s] | (N6 0) 30 [zarbalar/30 cm] | (cu) 30 [kPa] | ||
| SA | Mustahkam, massiv qoyali gruntlar | > 1500 | - | - |
| SB | Oʻrtacha mustahkamlikdagi qoyali gruntlar, kuchsiz nuragan | 760 — 1500 | - | - |
| SC | Juda zich qumlar, shagʻal va bikr gillar yoki nuragan, kuchli yoriqlarga uchragan, mustahkamligi pasaygan qoyali gruntlar | 360 — 760 | > 50 | > 250 |
| SD | Oʻrtacha zichlikdagi qum va shagʻal — zich yoki juda qiyin egiluvchan loyli gruntlar | 180 — 360 | 15 — 50 | 70 — 250 |
| SE | Pi > 20 va w > 40 foiz xususiyatlarga ega 3 m dan ortiq qalinlikdagi yumshoq gil qatlamlarini (cu 25 kPa) oʻz ichiga olgan boʻsh qumlar, shagʻal yoki yumshoq va qiyin plastik gil gruntlar yoki grunt profillari | < 180 | < 15 | < 70 |
| SF | Maxsus tadqiqotlar va maydonni baholashni talab qiladigan gruntlar: 1) Zilzila taʼsirida quyqalanish xavfi boʻlgan va buzilishi mumkin boʻlgan gruntlar (quyqalanadigan gruntlar, oʻta sezgir gillar, kam sementlangan gruntlar va h.k.), 2) Organik moddalar miqdori yuqori boʻlgan, umumiy qalinligi 3 m dan ortiq boʻlgan torf va/yoki gillar, 3) Umumiy qalinligi 8 m dan ortiq boʻlgan yuqori plastiklikka (PI > 50) ega gillar, 4) Yumshoq plastik yoki qiyin plastik gillarning juda qalin (> 35 m) qatlamlari. | |||
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш(Vs) 30 — koʻndalang toʻlqinlarning oʻrtacha tezligi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш(N60) 30 — standart penetratsiya sinovidagi oʻrtacha zarbalar soni
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш(cu) 30 — oʻrtacha drenajlanmagan siljish qarshiligi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишPI — plastiklik indeksi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишw — tabiiy namlik
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш457. Ushbu ShNQning 17-jadvalida keltirilgan grunt parametrlari qoziqsiz poydevorlar uchun poydevor tagidan, qoziqli poydevorlar uchun esa qoziq ustini birlashtiruvchi poydevor ustki karkasining (rostverk) pastki qismidan hisoblab olingan grunt profilining yuqori 30 m li qatlamiga nisbatan aniqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTarkibida aniq farqlanuvchi grunt va qoya jinslari qatlamlari mavjud boʻlgan grunt profillari holatida, poydevor tagidan yoki qoziqli poydevor ustki karkasining (rostverk) pastki qismidan hisoblanadigan grunt profilining 30 metr qismi yetarli miqdordagi qatlamchalarga boʻlinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUlar i=1 (eng yuqorigi) dan i=N (eng pastki) gacha raqamlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKoʻndalang toʻlqinlarning oʻrtacha tezligi (VS)30, standart penetratsiya sinovidagi oʻrtacha zarbalar soni (N60)30 va yuqori 30 m uchun drenajlanmagan oʻrtacha siljish qarshiligi (Cu)30 quyidagi formula boʻyicha hisoblanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
(127). |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhi — i-kichik qatlamning quvvati (m);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVS,i — — mos ravishda koʻndalang toʻlqinlar tezligi (m/s);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишN60,i — standart penetratsiya sinovidagi zarbalar soni (zarbalar/30 sm);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишcu,i — xuddi shu i-kichik qatlam uchun drenajlanmagan siljishga qarshilik (kPa).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш458. Sayoz joylashgan poydevorlar uchun poydevor tubi va qoyali asos tomi orasida qalinligi 3 m dan ortiq boʻlgan grunt qatlami mavjud boʻlganda, grunt sharoitlarini SA yoki SB grunt sharoitlari sinflari sifatida tasniflashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-§. Zilzila taʼsirida grunt xatti-harakatini tahlil qilishga qoʻyiladigan talablar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш459. Tub togʻ jinsi darajasida berilgan seysmik taʼsirning grunt qatlamlari boʻylab tarqalishidagi oʻzgarishini aniqlash va grunt yuzasidagi seysmik taʼsirni aniqlash maqsadida gruntning oʻzini tutishining maxsus tahlillari amalga oshirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш460. Bino poydevori ostidagi va uning atrofidagi grunt qatlami taxminan gorizontal qatlamlar bilan ifodalanishi mumkin boʻlgan hollarda, gruntning xususiyatlarini maxsus tahlil qilish uchun ushbu ShNQning 463 — 465-bandlarida qabul qilingan erkin yuzaga ega boʻlgan qatlamli gruntning bir oʻlchovli modelidan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш461. Grunt qatlamini gorizontal qatlamlar bilan ifodalanishi mumkin boʻlmagan hollarda, gruntning ikki yoki uch oʻlchamli modellaridan foydalanish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш462. Ushbu ShNQning 17-jadvaliga muvofiq grunt sharoitlari SF toifasiga kiruvchi gruntlar uchun grunt yuzasidagi seysmik taʼsirni aniqlash maqsadida gruntning seysmik harakatini maxsus tahlil qilish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш463. Grunt holatining maxsus modelini yaratish uchun gorizontal grunt qatlamlaridagi siljish deformatsiyalariga bogʻliq holda siljish modullari va ekvivalent gisterezisli dempferlash koeffitsiyentlarining chiziqsiz dinamik parametrlari (oʻzgarishlari)ni aniqlash zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSiljish modullari va ekvivalent gisterezisli dempferlash koeffitsiyentlarining chiziqsiz oʻzgarishlari dala va laboratoriya sinovlari hamda oʻxshash grunt sharoitlari uchun adabiyotlardan olingan umumqabul qilingan maʼlumotlar asosida aniqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш464. Gruntning oʻzini tutishini tahlil qilish ushbu ShNQning 463-bandida belgilangan gruntning chiziqsiz dinamik parametrlaridan foydalangan holda, tub togʻ jinsi darajasida berilgan seysmik taʼsirda erkin yuzaga ega boʻlgan qatlamli grunt modeli doirasida quyidagi tahlil usullaridan biri bilan amalga oshirilishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишvaqt sohasida chiziqsiz tahlil;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишsiljish deformatsiyalari 1 foiz dan oshmasligi sharti bilan iteratsion yondashuvdan foydalangan holda chastota sohasida ekvivalent chiziqli tahlil.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш465. Ushbu ShNQning 17-jadvaliga muvofiq SA yoki SB grunt sharoitlari sinfiga kiruvchi grunt qatlami, gruntning seysmik profili taʼsir koʻrsatadigan muhandislik tub jinsi sifatida qabul qilinishi, bunda muhandislik tub jinslari bino poydevori asosidan chuqurligi eng baland binoning uch baravar balandligidan, shuningdek qoziqli poydevor tizimlaridagi eng uzun qoziq uzunligidan kam boʻlmasligi hamda ushbu chuqurlik darajasida aniqlanadigan seysmik taʼsir mazkur ShNQning 11, 14 va 15-bandlariga muvofiq hisoblanadigan spektral kattaliklar asosida baholanishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUshbu spektral kattaliklar SA yoki SB grunt sharoitlari sinfidagi mahalliy gruntlar uchun ushbu ShNQning 1 va 2-jadvallarida keltirilgan gruntning taʼsir koeffitsiyentlari hisobga olingan holda kamaytirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAgar tub jins yuqorida belgilangan minimal chegaraviy chuqurlikdan ancha pastda joylashgan boʻlsa, qatlamli grunt modelini ushbu ShNQning 17-jadvaliga muvofiq SC yoki SD grunt sharoitlari sinfiga mansub grunt qatlami bilan cheklashga yoʻl qoʻyiladi. Bunda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишseysmik taʼsir mazkur qatlam ustida ushbu ShNQning 11, 14 yoki 15-bandlariga muvofiq aniqlanishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишspektral kattaliklar esa SC yoki SD grunt sharoitlari sinfiga kiruvchi mahalliy gruntlar uchun ShNQning 1 va 2-jadvallarida keltirilgan taʼsir koeffitsiyentlari asosida oshirilgan holda hisobga olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMazkur qatlam va uning ostida joylashgan grunt massivi, uzatishning chegaraviy shartlari asosida, grunt profilining bir oʻlchamli modeli doirasida moslashtiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTahlilning aniqligi va sezgirligini taʼminlash maqsadida, grunt qatlamlari yetarlicha yupqa qatlamchalarga ajratilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBunda, grunt modelining umumiy chuqurligidagi noaniqliklar bilan bir qatorda, gruntning dinamik parametrlaridagi noaniqliklar ham tegishli sezgirlik tahlili orqali baholanib, hisobga olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш466. Bir oʻlchamli qatlamli grunt modelining taʼsirini ushbu ShNQning 11, 14 va 15-bandlariga asosan aniqlangan elastik taʼsir (reaksiya) spektriga moslashtirish uchun 19-bandiga muvofiq kamida oʻn bitta seysmik yozuv aniqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш467. Grunt yuzasidagi maydon taʼsirining (reaksiya) maxsus spektrini aniqlash bilan birga, har bir spektral davr uchun grunt yuzasidagi spektral amplitudaning har bir seysmik yozuv boʻyicha tub jinsdagi spektral amplitudaga nisbati hisoblanishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUshbu nisbatlarning kamida oʻn bitta yozuv uchun oʻrtacha qiymati aniqlanib, tegishli spektral davr uchun mahalliy gruntning taʼsir koeffitsiyenti sifatida qabul qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMahalliy gruntning taʼsir koeffitsiyentlari, ushbu ShNQning 11, 14 va 15-bandlarida aniqlangan tub jins spektriga koʻpaytirilib, maydon taʼsirining (reaksiya) maxsus spektri hosil qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSF grunt sharoitlari sinfiga kiruvchi gruntlar uchun grunt yuzasida aniqlangan maydon taʼsirning (reaksiya) maxsus spektri ordinatalari, mazkur ShNQning 1 va 2-jadvallarida keltirilgan tegishli mahalliy grunt sinfi uchun aniqlangan spektral ordinatalardan kichik qilib qabul qilinmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш468. Suyulishga moyilligi boʻlgan gruntlar uchun mazkur ShNQning 464-bandiga muvofiq chastotali yondashuvdan foydalangan holda ekvivalent chiziqli tahlil amalga oshirilmaydi. Bunda, ushbu ShNQning 464-bandiga asosan vaqt sohasida chiziqsiz tahlil bajarilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-§. Zilzila taʼsirida gruntning quyqalanish xavfini baholash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш469. Seysmik loyihalash sinfi SLS=1, SLS=1a, SLS=2 va SLS=2a boʻlgan binolar uchun (ushbu ShNQning 17-jadvali asosida SD, SE yoki SF grunt sharoitlari sinflariga kiruvchi qumli gruntlar yaxlit qatlam yoki qalin linzalar shaklida mavjud boʻlgan hollarda) dala va laboratoriya sinovlariga tayangan holda, suyultirish potensialini baholash lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш470. Zilzila taʼsirida, yer osti suvlari sathi ostida va yer yuzasidan 20 m gacha chuqurlikdagi, bogʻlanmagan yoki zaif bogʻlangan (PI < 12 foiz) gruntlarda, suvning gʻovak bosimi ortishi bilan bir vaqtda siklik yuklanish taʼsirida siljishga qarshilik va bikrlikning sezilarli darajada pasayishi, gruntning quyqalanishi deb hisoblanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш471. Suyultirishni baholash ishlari, grunt tadqiqotlari doirasida standart penetratsion sinov va/yoki konussimon penetratsion sinov oʻtkazishdan tashqari, quyidagilarni oʻz ichiga olishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtegishli grunt qatlamlarida zarrachalar oʻlchamining taqsimlanishini aniqlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyer osti suvlari sathini aniqlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишatterberg chegaraviy qiymatlarini aniqlash.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш472. Asos gruntlari potensial quyqalanadigan gruntlardan tashkil topgan va SPS tuzatilgan zarbalarining soni N₁,₆₀ 30 zarbadan/30 cm dan kam boʻlgan hollarda, quyqalanish xavfini baholash amalga oshirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш473. Seysmik loyihalash sinfi SLS=4 boʻlgan hollarda va quyidagi shartlardan kamida bittasi bajarilganda, suyultirish xavfi tahlilini oʻtkazmaslikka yoʻl qoʻyiladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишgilli gruntlarda gilli zarrachalar miqdori 20 foizdan ortiq va plastiklik indeksi 10 foizdan ortiq boʻlsa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqumli gruntlarda mayda zarrachalar ulushi 35 foizdan yuqori va tuzatilgan SPS zarbalar soni N₁,₆₀ 20 zarbadan/30 cm dan oshganda.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш474. Gruntning suyulishini baholashda, suyulishning paydo boʻlish xavfidan tashqari, quyidagilarni hisobga olish lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишasosning mustahkamligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbikrligini yoʻqotishga olib kelishi mumkin boʻlgan suyulishdan keyingi gruntning ehtimoliy deformatsiyalari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш475. Suyultirishga qarshi xavfsizlik sharti quyidagi formula orqali aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(128)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda, 𝜏𝑅 va 𝜏𝑒𝑞 — mos ravishda quyqalanishdagi siljish mustahkamligi va zilzila vaqtida gruntda yuzaga keladigan oʻrtacha siklik urinma kuchlanish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMazkur ShNQning 128-formulasida keltirilgan shart bajarilmagan taqdirda, quyqalanishga moyil qatlamlarning mustahkamlik va deformatsiya xususiyatlarining pasayishi, yuk koʻtarish qobiliyatining ehtimoliy yoʻqolishi, barqarorlikning buzilishi hamda grunt deformatsiyasining choʻkish va yon tomonga siljish shaklida yuzaga kelishi baholanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш476. Gruntning suyultirilgandan keyingi deformatsiyalari aniqlanganda, ularning inshootning yer usti va yer osti qismlarining holatiga taʼsiri baholanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишZarur hollarda, yer usti qismi va/yoki grunt asosini mustahkamlash choralari koʻrilishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-§. Poydevorlarni loyihalashning umumiy qoidalari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш477. Bino poydevorlarini seysmik yuk ostida loyihalashda, bino poydevorining yuk koʻtarish qobiliyati oshib ketmasligi va grunt deformatsiyalarining ruxsat etilgan chegaralarda boʻlishi taʼminlanishi lozim.Bino poydevorlari qiyaliklar, koʻchki zonalari, yoriqlar, tunnellar hamda yer osti va togʻ inshootlari yaqinida joylashgan boʻlsa, mazkur ShNQning 10-bobi 12-paragrafi talablariga muvofiq umumiy barqarorlik hisob-kitoblari va/yoki oʻzaro taʼsir tahlillari bajarilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишPoydevor asosining ehtimoliy buzilish mexanizmlariga qarshi hisobiy yuk koʻtarish qobiliyatining yetarliligi, quyidagi formula asosida keltirilgan umumiy ifoda bilan taʼminlanishi zarur:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(129)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEt — statik va seysmik yuklar bilan bogʻliq boʻlgan hisobiy taʼsirlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRt — tegishli buzilish mexanizmiga qarshi hisobiy qarshilik.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш478. Seysmik taʼsirni oʻz ichiga olgan yuklar kombinatsiyasi ushbu ShNQning 90 va 91-bandlariga muvofiq boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишPoydevor asosiga Et taʼsirlar zilzila paytida bino konstruksiyasidan poydevorga beriladigan vertikal yuklar va kuchlarni hisobga olgan holda, mazkur ShNQning 177 va 178-bandlariga muvofiq hisoblanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш479. Poydevor asosi sathidagi hisobiy oʻq boʻylab taʼsir etuvchi kuchlar va eguvchi momentlar poydevorning vertikal yoʻnalishdagi yuk koʻtarish qobiliyati bilan qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш480. Hisoblangan gorizontal siljish kuchlari poydevor va asos grunti orasidagi ishqalanish kuchi bilan birgalikda, gruntning poydevor yon yuzasiga passiv bosimining koʻpi bilan 30 foizini hisobga olgan holda qabul qilinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишStatik va seysmik taʼsirlarni oʻz ichiga olgan yuklanish holatlari uchun hisobiy qarshilik (Rt) xususiyati qarshilik (Rk)ni qarshilik boʻyicha ishonchlilik koeffitsiyenti (γR)ga boʻlish orqali aniqlanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(130)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQarshilik boʻyicha ishonchlilik koeffitsiyentining qiymatlari poydevor turiga va qarshilikning hisoblanayotgan tashkil etuvchisiga bogʻliq holda ushbu ShNQning 511 va 531-bandlariga muvofiq boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7-§. Mayda yotqizilgan poydevorlarini loyihalashga qoʻyiladigan talablar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш481. Mayda yotqizilgan poydevorlarni loyihalash talablari lentasimon (uzluksiz) va plitali poydevorlarga nisbatan ham tatbiq etilishi lozim. Bunda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmayda yotqizilgan poydevorlarning yuk koʻtarish qobiliyati va ularning taglik tekisligida siljishga qarshiligi statik va seysmik yuklar taʼsirida hisoblangan taʼsirlarga mos kelishi koʻrsatilishi kerak;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишzilzila vaqtida suvning gʻovak bosimi sezilarli darajada oshishi mumkin boʻlgan gruntlarda umumiy turgʻunlikni hisoblashda, drenajlanmagan siljish kuchini hisobga olish lozim;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишsamarali kuchlanishlarni tahlil qilishda suvning gʻovak bosimini hisobga olish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш482. Koeffitsiyentlarni hisobga olgan holda barcha yuklamalar uchun hisobiy qarshilik Rt quyidagi 18-jadvalda keltirilgan qarshilik boʻyicha ishonchlilik koeffitsiyenti YR qiymatlaridan foydalanib hisoblanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш18-jadval
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKoeffitsiyentni belgilash | Koeffitsiyent qiymati | |
Asosning yuk koʻtarish qobiliyati | γRv | 1.4. |
Siljishga qarshilik | γRh | 1.1. |
Passiv qarshilik | γRp | 1. |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш483. Statik va seysmik yuklanishning har bir holatida quyidagi formulaga muvofiq tengsizlik bajarilishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(131)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqo — vertikal yuk, siljish va moment taʼsirida poydevor tagligi sathida hosil boʻladigan bosim;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqt — yuk koʻtarish qobiliyati boʻyicha asosning hisobiy qarshiligi Rt ning tegishli qiymati boʻlib, quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(132)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш484. Asosning nominal yuk koʻtarish qobiliyati qk mazkur ShNQning 133-formulasi boʻyicha hisoblanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(133)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyuqoridagi formuladagi yuk koʻtarish qobiliyati koeffitsiyentlari quyidagi formula orqali aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(134)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUshbu ShNQning 133-formulasida nazarda tutilgan oʻlchamsiz tuzatish koeffitsiyentlari quyidagilardan iborat:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишpoydevor shakli koeffitsiyentlari sc, sq, sγ;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишchuqurlik koeffitsiyentlari dc, dq, dy;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyukning qiyalik koeffitsiyentlari ic, iq, iγ;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишasosning qiyalik koeffitsiyentlari gc, gq, gγ;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишpoydevor tagining qiyalik koeffitsiyentlari bc, bq, bγ.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш485. Yuk koʻtarish qobiliyatini hisoblashda, poydevorning yotqizilish chuqurligi chegarasida xossalari va/yoki uzilishlari oʻzgaradigan grunt qatlamlari mavjudligi hisobga olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш486. Poydevor ostidagi zamin deformatsiyalari ruxsat etilgan qiymatlar chegarasida boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKuchsiz gilli va suvga toʻyingan boʻsh-oʻrtacha zichlikdagi bogʻlanmagan gruntlarda seysmik va halqasimon yuklar taʼsirida suvning gʻovak bosimining oshishi, mustahkamlik va bikrlik yoʻqolishi mumkinligini hisobga olgan holda, poydevor asosining choʻkishi geotexnik-muhandislik yondashuvlaridan foydalangan holda hisoblab chiqilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMazkur ShNQning 8-bobida belgilangan baland binolarda SA va SB grunt sharoitlari sinflariga mansub boʻlmagan gruntlar va Seysmik loyihalash sinfi SLS = 1, 1a, 2, 2a boʻlgan boshqa binolarda SA, SB va SC grunt sharoitlari sinflariga mansub boʻlmagan gruntlar uchun sayoz yotqizilgan poydevorlar ostidagi qoldiq deformatsiyalarni hisoblashda gruntning chiziqsiz xatti-harakati hisobga olinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш487. Taglik tekisligidagi siljish bilan bogʻliq statik va seysmik yuklanishning har bir holati uchun formulasiga muvofiq quyidagi tengsizlik bajarilishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(135)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVth — poydevor tagi sathidagi hisobiy gorizontal kuch;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRth — siljishga hisobiy qarshilik;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRpt — gruntning hisobiy passiv qarshiligi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш488. Drenaj sharoitida siljishga hisobiy qarshilik (Rth)ni quyidagi formula boʻyicha hisoblashga yoʻl qoʻyiladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(136)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишPtv — poydevor tagiga tushadigan hisobiy tik kuch;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишδ — poydevor tagi bilan grunt orasidagi ishqalanish burchagi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш489. Ishqalanish koeffitsiyenti (tan δ) dala sinovlari yoki tajriba yoʻli bilan aniqlanmagan boʻlsa, quyidagi jadvalda keltirilgan qiymatlardan ortiq qabul qilinmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш19-jadval
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtan δ. | |
Yaxlit beton — zichlangan zamin grunti | 0,6 |
Yigʻma beton — zichlangan zamin grunti | 0,4 |
Yaxlit beton — beton | 0,5. |
Beton — qoyali zamin | 0,5. |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш490. Bogʻlangan gruntlar uchun siljishga hisobiy qarshilik Rth ni (drenajlanmagan holatda) quyidagi formula boʻyicha hisoblashga yoʻl qoʻyiladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(137)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbu yerda, Ac poydevor tagligi ostidagi siqilgan zonaning umumiy maydoni.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш491. Gruntning hisobiy passiv qarshiligi (Rpt) nominal passiv qarshilik (Rpk)ni qarshilik boʻyicha ishonchlilik koeffitsiyenti γRp ga boʻlish orqali aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(138)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш492. Yer osti suvlari sathidan pastda joylashgan poydevorlar uchun hisobiy siljishga qarshilik gruntning seysmik taʼsirdagi drenajlanmagan mustahkamligi asosida aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш493. Temir-beton va poʻlat binolarda alohida poydevorlar ikki yoʻnalishda poydevor toʻsinlari bilan, tasmasimon poydevorlar esa ustunlar yoki devorlar oʻrnida toʻsinlar bilan bogʻlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMazkur ShNQning 17-jadvali boʻyicha SA sinfiga mansub zamin gruntlarida poydevor toʻsinlarini oʻrnatish talab etilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш494. Poydevor toʻsinlarini poydevor turiga muvofiq uning tagligidan ustun tagigacha boʻlgan sathda joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш495. Poydevor toʻsini kesimini hisoblashda hisobga olinishi kerak boʻlgan oʻq kuchi (Nb) quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(139)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишNk — poydevor toʻsini mahkamlanadigan ustun yoki devordagi eng katta oʻqiy kuch;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSDS — qisqa vaqt uchun spektral tezlanish koeffitsiyenti.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш496. Kesimlarni hisoblashda poydevor toʻsinlarini ham siqilishga, ham choʻzilishga ishlashi hisobga olinishi kerak. Poydevor toʻsinlari siqilishga ishlaganda va grunt yoki tayyorlangan beton bilan oʻralganda, siqilish taʼsirini hisobga olishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишPoydevor toʻsinlari choʻzilishga ishlaganda choʻzuvchi kuchni faqat armatura qabul qiladi deb qabul qilish kerak. Bunda, poydevor toʻsinlarining minimal oʻlchamlari 300 mm×300 mm, armaturalash foizi 0,5 foiz, sterjenlar diametri 8 mm, sterjenlar qadami 200 mm ni tashkil etishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш497. Poydevor toʻsinlari oʻrniga temir-beton plitalardan ham foydalanishga yoʻl qoʻyiladi. Bunda, plitaning qalinligi 150 mm dan kam boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHisoblashda plitani armaturalash ushbu ShNQning 139-formulasi boʻyicha aniqlangan oʻq boʻylab taʼsir etuvchi kuchlarga teng boʻlgan yuklarni ishonchli uzatishi mumkinligi aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8-§. Qoziqli poydevorlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQoziqli poydevorlarning oʻlchamlarini aniqlashda ushbu paragrafda keltirilgan loyihalash prinsiplari burgʻilab toʻldiriladigan hamda qoqiladigan qoziqlarga nisbatan ham tatbiq lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш498. Qoziqli poydevorlarning vertikal va gorizontal yuk koʻtarish qobiliyati statik va seysmik yuklarda hisobiy taʼsirlarga mos kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш499. Qoziqli poydevorlarning yuk koʻtarish qobiliyatini hisoblashda quyidagi yondashuvlardan birini qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишstatik sinovlar natijalari asosida olingan maʼlumotlardan;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmuhandislik-geologik qidiruv ishlarida aniqlangan grunt xususiyatlaridan;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишstatik sinovlar bilan tasdiqlangan qoziqlarning dinamik sinovlari natijalaridan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYuk koʻtarish qobiliyati ushbu yondashuvlardan biriga asosan aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш500. Qoziqli poydevorlarning vertikal yuk koʻtarish qobiliyati yon yuzasi boʻyicha qarshilik Qs hamda muhandislik-geologik izlanishlar va yuk bilan sinash natijalari asosida aniqlanadigan qoziqning pastki uchi ostidagi qarshilik Qb hisoblanganda, ushbu ShNQning 20-jadvaliga muvofiq ishonchlilik koeffitsiyenti (γR) qoʻllanilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш501. Qoziqlarni yuk bilan sinash holati uchun mazkur ShNQning 20-jadvalida keltirilgan ishonchlilik koeffitsiyentlarining qiymatlarini har bir bino ostida kamida bitta sinov oʻtkazish va qurilish maydonchasida ishlatiladigan qoziqlarning kamida 1 foizini sinash sharti bilan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSinovlar soni ikki va undan koʻp marta oʻtkazilganda, mahalliy tajribani hisobga olgan holda, ishonchlilik koeffitsiyentlarining qiymatlarini kamaytirishga yoʻl qoʻyiladi. Biroq, 0,10 dan oshmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш502. Statik va seysmik yuklanishning har bir holati uchun 140-formulaga muvofiq quyidagi tengsizlik bajarilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(140)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишPtv — qoziqqa tushadigan hisobiy vertikal yuk;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQtv — mazkur ShNQning 141 yoki 142-formulalari boʻyicha aniqlanadigan qoziqning hisobiy vertikal yuk koʻtarish qobiliyati:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(141)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyoki
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(142)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQks va Qku — mos ravishda qoziqning yon yuzasi va pastki uchi ostidagi qarshilikning xususiyatli qiymatlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQktv — qoziqning umumiy yuk koʻtarish qobiliyatining xususiyatli qiymati.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш20-jadval
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишReduksiya koeffitsiyentini belgilash | Reduksiya koeffitsiyenti qiymati |
| |
|
| Qoziqlarni sinashda | Qoziqlar sinovi bajarilmaganda |
Yon yuza boʻylab yuk koʻtarish qobiliyati (siqish) | γR,s | 1.5. | 1.3. |
Yon yuza boʻylab yuk koʻtarish qobiliyati (choʻzilish) | γR,sc | 1.6. | 1.4. |
Roʻparadagi qarshilik | γR,u | 2,0 | 1.5. |
Siqilishdagi umumiy yuk koʻtarish qobiliyati | γR,t | - | 1.4. |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш503. Yuk koʻtarish qobiliyatini hisoblashda qoziqlarni oʻrnatish usulining taʼsirini hisobga olish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш504. Qoziqlar guruhining yuk koʻtarish qobiliyati quyidagilardan kichikroq boʻlgan qiymat sifatida qabul qilinishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишguruhdagi barcha qoziqlarning yuk koʻtarish qobiliyatlari yigʻindisi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqoziqlar hamda ular orasidagi gruntdan tashkil topgan grunt blokining yuk koʻtarish qobiliyati.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш505. Seysmik loyihalash sinfi SLS = 1, 1a, 2, 2a boʻlgan binolar uchun hisoblangan taxminlarni tasdiqlash uchun kamida ikkita yuk bilan statik sinov oʻtkazish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш506. Statik va seysmik taʼsirlarni oʻz ichiga olgan yuklanishning barcha holatlari uchun 143-formula boʻyicha quyidagi shart bajarilishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(143)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишPy — qoziqqa taʼsir etuvchi hisobiy koʻndalang kuch;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQy — qoziq koʻndalang yuk koʻtarish qobiliyatining hisobiy qiymati.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш507. Qoziqlarni koʻndalang yuklamaga hisoblash "qoziq-grunt" tizimining chiziqli boʻlmagan holatini hisobga olgan holda, ruxsat etilgan koʻchishlar va qoziq kesimining yuk koʻtarish qobiliyati oshib ketmaganligini hisoblash orqali bajarilishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9-§. Qoziqli poydevorlarni seysmik taʼsirlarga hisoblash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш508. Zilzila taʼsirida yuk koʻtaruvchi tizim elementlari sifatida yer usti tuzilmasi (binosi) bilan birgalikda ishlaydigan qoziqli poydevorlarni hisoblash ushbu bobda keltirilgan usullar asosida, grunt taʼsirini hisobga olgan holda amalga oshirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш509. Qoziqli poydevorlarni inshoot-qoziq-grunt dinamik oʻzaro taʼsiri doirasida seysmik taʼsirlarga hisoblash uchun quyidagi yondashuvlardan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) umumiy tizim yondashuvi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишushbu yondashuvda yer usti qismi (bino), bino poydevori, qoziqlar va grunt elementlarining chiziqsiz xatti-harakatlari hisobga olinib, ular yagona tizim sifatida modellashtiriladi va tahlil qilinadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) kichik tizimlar yondashuvi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишushbu yondashuvda yer usti qismi-poydevor kichik tizimi hamda poydevor-qoziq-grunt kichik tizimi ularning oʻzaro taʼsiri hisobga olinib, alohida modellashtiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш510. Kichik tizimlar yondashuvi doirasida inshoot-qoziq-grunt oʻzaro taʼsiri ikki bosqichda koʻrib chiqilishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkinematik oʻzaro taʼsir bosqichi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишinersiya oʻzaro taʼsir bosqichi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI, II va III tahlil usullarining qoʻllanilish sohalari mazkur ShNQning 21-jadvaliga muvofiq grunt sinfi Seysmik loyihalash sinfi hamda binoning balandlik sinfiga koʻra belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш511. Kinematik oʻzaro taʼsir doirasida shikastlanish xavfi tufayli seysmik taʼsirga uchragan binolarning poydevorlarida qiya qoziqlarni qoʻllashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш512. Temir-beton va oldindan zoʻriqtirilgan temir-beton qoziqlar koʻndalang kesimining minimal oʻlchamlari 30 cm/30 cm yoki Ø 35 cm boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш21-jadval
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSeysmik loyihalash sinfi | Binoning balandlik sinfi | Grunt sinfi | |
I usul | SLS = 1, 1a, 2, 2a; | BBS = 1 | SD, SE, SF |
II usul | SLS = 1a, 2a | BBS = 2, 3. | SD, SE, SF |
| SLS = 3, 3a, 4, 4a; | BBS = 1 |
|
III usul | SLS = 1a, 2a | BBS ≥ 4 | SD, SE, SF |
| SLS = 1, 2, 3, 3a; | BBS ≥ 2 |
|
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш513. Temir-beton qoziqlarda boʻylama armaturalash koeffitsiyenti poydevor ustki karkasidan (rostverk) pastda qoziq uzunligining yuqori uchining bir qismida (biroq, 3 m kam emas) quyidagicha boʻlishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSeysmik loyihalash sinfi SLS = 1, 1a, 2, 2a boʻlgan binolar uchun — 0,01;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSLS = 3, 3a, 4, 4a boʻlgan binolar uchun — 0,008 dan kam emas.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu zonada oʻrnatiladigan spiral xomutning (yoki toʻgʻri toʻrtburchak kesimli qoqilgan qoziqlar uchun koʻndalang armaturaning) diametri quyidagicha boʻlishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSLS = 1, 1a, 2, 2a boʻlgan binolar uchun kamida — 10 mm;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSLS = 3, 3a, 4, 4a boʻlgan binolar uchun kamida — 8 mm.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSpiral xomut qadami (yoki xomutlar qadami) 200 mm dan oshmasligi, biroq qoziqning yuqori qismida qoziqning kamida ikki diametri balandligida qadam 100 mm gacha kamaytirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш514. Poʻlat quvurli qoziqlar devorlarining qalinligi quyidagi formula shartiga javob berishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKPP= 1, 1a, 2, 2a boʻlgan binolar uchun — D/t ≤ 60;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKPP= 3, 3a, 4, 4a boʻlgan binolar uchun — D/t ≤ 80.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш515. Poʻlat qoziqlarni poydevor ustki karkasining (rostverk) bilan monolit tarzda biriktirish qoziqlarning yuqori qismida, qoziqning kamida ikki diametri chuqurligida oʻrnatiladigan temir-beton kallaklar yordamida amalga oshirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKallaklardagi boʻylama armaturalar qoziq kallagida hosil boʻladigan eguvchi moment va oʻq boʻylab yoʻnalgan kuchni temir-beton kesimlarida qabul qilinadigan tarzda taʼminlashga moʻljallangan boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKallakning butun balandligi boʻylab ushbu ShNQning 542-bandiga muvofiq spiralsimon xomut qoʻllanilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHisoblash natijasida qoziqning poʻlat kesimidan kallakka oʻq boʻylab yoʻnalgan kuchning ishonchli uzatilishi aniqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10-§. Bino yertoʻla devorlariga gruntning statik va dinamik bosimlari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишGrunt chiziqli boʻlmagan muhit sifatida moslashtirilgan va suvning ortiqcha gʻovak bosimi taʼsiri hisobga olingan hollarda, binoning yertoʻla devorlariga grunt bosimini hisoblash devor-grunt oʻzaro taʼsir modellari yordamida amalga oshirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш516. Statik holatda balandlik boʻyicha bir tekisda beriladigan gruntning statik bosimlari (p) quyidagi 22-jadvaliga muvofiq aniqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш22-jadval
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBosim qoʻyish balandligi | Grunt bosimi (p) | |
Bogʻlanmagan grunt | Butun balandligi boʻyicha | 0.2 (γ*Hb+q) |
Yumshoq va oʻrtacha zichlikdagi bogʻlangan grunt | Yuqori 20 foiz | 0.2 (γ*Hb+q) |
| Quyi 80 foiz | 0.3 (γ*Hb+q) |
Zich-bikr bogʻlangan grunt | Butun balandligi boʻyicha | 0.3 (γ*Hb+q) |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIzoh: Yertoʻla devorining orqasida suv boʻlmagan holda, y* = y. Yertoʻla devorini qisman suv bosganda suv sathidan yuqorida y* = y, suv sathidan pastda y* = (yd — yw), shuningdek, grunt bosimiga suvning gidrostatik bosimi (pw = yw z) qoʻshiladi. Gidrostatik bosimdan tashqari, gruntning barcha bosimlari balandlik boʻyicha bir tekisda qoʻllaniladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHb — yertoʻla devorining umumiy balandligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишγ — tabiiy holatdagi gruntning solishtirma ogʻirligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишγd — quruq gruntning solishtirma ogʻirligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишq — qoʻshimcha yuk (nagruzka);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишz — grunt yuzasidan pastga qarab oʻlchanadigan balandlik.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш517. Seysmik taʼsirda gruntning qoʻshimcha bosimlari (Δp) quyidagi 144-formula boʻyicha hisoblanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(144)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu bosim devor balandligi boʻylab bir xilda taqsimlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш518. Bogʻlanmagan gruntlarda, yertoʻlani qisman quritishda, suv sathi va yertoʻla tubi orasida ushbu ShNQning 22-jadvalining ikkinchi xatboshida keltirilgan suvning statik bosimiga qoʻshimcha ravishda, suvning statik ekvivalent dinamik bosimining chuqurlik boʻyicha oʻzgarishi Δpsu(z) quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(145)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSDS — grunt yuzasida aniqlangan qisqa davr uchun spektral koeffitsiyent;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdsu — devorning suv ostidagi balandligi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш519. Mazkur ShNQning 145-formulasini suv chuqurligi boʻyicha integrallashda ekvivalent statik qoʻshimcha dinamik kuch va uning suv yuzasidan qoʻyilish chuqurligi quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(146)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11-§. Zilzila taʼsirida tayanch inshootlarni loyihalash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш520. Seysmik taʼsirlarga qarshi tayanch inshootlarini loyihalashda yuk koʻtarish qobiliyati boʻyicha chegaraviy holatlar (oʻpirilish) va foydalanish holatlari hisobga olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTayanch inshootlarini zilziladan keyin ruxsat etilgan siljishlar ularning funksionalligini buzmasligini hisobga olgan holda loyihalash kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш521. Agʻdaruvchi taʼsirlar (momentlar), ushlab turuvchi kuchlar va qarshiliklar oʻrtasidagi muvozanat tekshirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш522. Tayanch inshootning agʻdarilishga qarshi barqarorligini taʼminlash uchun ushbu ShNQning 147-formulasi boʻyicha quyidagi shart bajarilishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(147)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEdev — agʻdaruvchi taʼsirlar yigʻindisi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRdev — ushlab turuvchi taʼsirlar va qarshiliklar yigʻindisi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишγRdev — agʻdarilishga qarshi turgʻunlik boʻyicha ishonchlilik koeffitsiyenti. Bu koeffitsiyent 1,3 dan kam boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш523. Tirgak inshoot zaminidagi gruntning yuk koʻtarish qobiliyatining oshib ketishini va taglik boʻylab sirpanishga qarshi turgʻunligini tekshirish ushbu ShNQning 516 va 517-bandlariga muvofiq umumiy turgʻunlikni tekshirish esa 515 — 525-bandlariga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш524. Grunt bosimini hisoblashda mazkur ShNQning 148-formula boʻyicha aniqlangan quyidagi gorizontal va vertikal statik-ekvivalent seysmik koeffitsiyentlardan foydalanish kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(148)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTurli tipdagi tirgak inshootlar uchun yuqoridagi 148-formulaning r koeffitsiyenti mazkur ShNQning 23-jadvaliga muvofiq olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш525. Suv bosimi ortishi mumkin boʻlgan suvga toʻyingan gruntlar mavjud boʻlganda, r koeffitsiyentining qiymati 1 dan katta qabul qilinmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш23-jadval
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишr. | |
120SDS (mm) gacha siljish imkonini beruvchi gravitatsion devorlar | 2,0 |
80SDS (mm) gacha siljish imkonini beruvchi gravitatsion devorlar | 1,5 |
Anker devorlar va koʻchishga yoʻl qoʻymaydigan gravitatsion devorlar | 1,0 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш526. Tirgak konstruksiyasiga taʼsir etuvchi gruntning toʻliq (statik va dinamik) bosimining natijaviy qiymati quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(149)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишH — devor balandligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишγ — gruntning namunaviy solishtirma ogʻirligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишq — qoʻshimcha yuk;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишK — gruntning toʻliq (statik + dinamik) aktiv (Ka) yoki passiv (Kp) bosimi koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkv — statik ekvivalent seysmik taʼsirning vertikal koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишPsu va ΔPsu — mos ravishda suvning natijaviy statik va dinamik bosimi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш527. Aktiv bosimning umumiy koeffitsiyenti ushbu ShNQning 150 va 151-formulalari boʻyicha hisoblanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишβ ≤ φʼd — θ boʻlganda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(150)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишβ > φʼd — θ boʻlganda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(151)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш528. Grunt va devor oʻrtasida ishqalanish boʻlmaganda passiv bosimning umumiy koeffitsiyenti quyidagi formula boʻyicha hisoblanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(152)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmazkur ShNQning 150, 151 va 152-formulalarida fʼd gruntning hisobiy ichki ishqalanish burchagi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишδd — grunt va devor orasidagi ishqalanish burchagi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишß — devor ortidagi grunt yuzasining gorizontga nisbatan qiyalik burchagi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишψ — devor orqa qirrasining vertikalga nisbatan qiyalik burchagini (yuza yuzaning vertikal tekisligidan devor orqa qirrasigacha oʻlchangan).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишStatik-ekvivalent seysmik koeffitsiyent bilan bogʻliq boʻlgan θ burchak qiymatlari va ushbu ShNQning 149-formulasida qoʻllanilgan gruntning solishtirma ogʻirligi γ* qiymatlari mazkur ShNQning 513 va 514-bandlarida tirgak inshoot orqasida suv borligiga qarab aniqlangan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш529. Statik holatda ushbu ShNQning 150, 151 va 152-formulalarda θ=0 deb olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишGruntning dinamik bosim koeffitsiyenti umumiy bosim koeffitsiyentidan statik bosim koeffitsiyentini ayirish yoʻli bilan aniqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш530. Gruntning dinamik bosimi teng taʼsir etuvchi kuchining qoʻyilish nuqtasi devor balandligining oʻrtasida joylashgan deb qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAsos atrofida erkin aylanishi mumkin boʻlgan devorlar uchun dinamik kuch statik kuch bilan bir nuqtada taʼsir etadi deb hisoblashga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш531. Gruntning statik va dinamik bosimlari quyidagicha taʼsir etishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишaktiv bosimda — devor orqa qirrasining normalliga nisbatan koʻpi bilan (2/3) fʼburchak ostida;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишpassiv bosimda — devorga nol burchak ostida.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш532. Tayanch inshoot orqasidagi grunt massivi drenaj tadbirlarining yetarli emasligi tufayli suv ostida qolmasligini taʼminlash maqsadida, drenaj tizimlari zilzila taʼsirida yuzaga keladigan vaqtinchalik va qoldiq deformatsiyalar sharoitida ham oʻz funksional imkoniyatlarini saqlab qoladigan tarzda loyihalangan boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш533. Tirgak inshoot orqasida suvning mavjudligiga qarab, ushbu ShNQning 149-formulasida ishlatiladigan burchak θ va gruntning solishtirma ogʻirligi γ* qiymatlari quyidagicha aniqlanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyer osti suvlari poydevor tagidan pastda boʻlganda (Psu = ΔPsu = 0):
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш0 = tan−1[kh/ (1 ∓kv) ]; y* = y (153)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda γ gruntning tabiiy solishtirma ogʻirligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишsizot suvlari sathi poydevor tagidan yuqorida boʻlganda va grunt dinamik suv oʻtkazmaydigan boʻlganda (oʻtkazuvchanlik koeffitsiyenti 5×10−4 m/s dan kam boʻlgan gruntlarda):
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш0 = tan−1[γd/ (γd — γsu) · kh/ (1 ∓kv) ]; γ*= γd — γsu (154)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишγd — suvga toʻyingan gruntning solishtirma ogʻirligi. APsu = 0 deb qabul qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш(v) Sizot suvlarining sathi poydevor tagidan yuqorida boʻlganda va grunt dinamik ravishda suv oʻtkazuvchan boʻlganda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш0 = tg−1[y/ (yd — ysu) · kh/ (1vkv) ]; y* = yd — ysu (155)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu holda suvning qoʻshimcha statik-ekvivalent dinamik kuchi ΔPsu va uning suv sirtidan qoʻyilish chuqurligi mazkur ShNQning 146-formulasi boʻyicha hisoblanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12-§. Seysmik taʼsirda qiyaliklarning barqarorligi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш534. Tabiiy yoki sunʼiy qiyaliklar hamda ularning yaqinida joylashtiriladigan inshootlarning xavfsizligi va foydalanish uchun yaroqliligini taʼminlash maqsadida, hisoblangan zilzila taʼsiri sharoitida qiyalikning barqarorligi hamda ishlashga (foydalanishga) yaroqliligi tekshirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSeysmik loyihalash sinfi SLS = 4 boʻlgan binolar uchun seysmik taʼsirda qiyalik turgʻunligi tahlilini oʻtkazmaslikka ruxsat etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш535. Konstruktiv elementlar bilan mustahkamlangan qiyaliklar (egiluvchan tirgak devorlar, qoziqlar, ankerlar yoki mixlar bilan mustahkamlangan tizimlar) uchun grunt va konstruktiv elementlarning bikrligidagi (qattiqligidagi) farqlarni hisobga olgan holda, ularning oʻzaro taʼsirini kompleks ravishda tahlil qilish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш536. Seysmik taʼsirda qiyaliklarning turgʻunligini tahlil qilishda gruntning mustahkamlik parametrlarini qoʻllash kerak (mos ravishda ilashish va ichki ishqalanish shartlari uchun cʼ/γRc va tanφʼ/γRφ).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKonstruktiv elementlarni (qiyalikdagi qoziqlar yoki ankerlarni) loyihalashda, ishonchlilik koeffitsiyentlarini qoʻllagan holda, gruntning mustahkamlik parametrlarini ham hisobga olish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш537. Qiyaliklarning turgʻunligini tahlil qilishda gruntning xususiyatlariga mos keladigan sirpanish modelini qabul qilish va gruntli yoki qoyali massivning muvozanatini oʻrganish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQiyalikning siljishga qarshi barqarorligini taʼminlash uchun quyidagi formulada keltirilgan shart bajarilishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEt ≤ Rt/γRk (156)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEt — surilishni keltirib chiqaruvchi kuchlar yigʻindisi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRt — surilishga qarshilik koʻrsatuvchi kuchlar va qarshiliklar yigʻindisi, γRk (≥ 1,0) surilishga qarshi ishonchlilik koeffitsiyenti sifatida aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш538. Seysmik taʼsir vaqtida qiyaliklarning barqarorligi loyli gruntlarda drenajlanmagan siljish kuchi (cu) va qumli (bogʻlanmagan) gruntlardagi kuchlanishlarni samarali tahlil qilish orqali hisoblanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш539. Zilzilalarda qayta faollashish xavfi mavjud boʻlgan eski koʻchki zonalarida katta deformatsiyalarga mos keladigan gruntning mustahkamlik parametrlari qiymatlaridan foydalanish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSuvning gʻovaklik bosimi davriy ravishda oshib boradigan bogʻlanmagan gruntlarda suvning kutilayotgan maksimal ortiqcha gʻovaklik bosimini hisobga olish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш540. Seysmik taʼsirda qiyaliklarning turgʻunligini nazorat qilishni quyidagi usullar orqali amalga oshirishga yoʻl qoʻyiladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишekvivalent statik chegaraviy muvozanatlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишchekli elementlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишvaqt oraligʻidagi xatti-harakatlarni dinamik tahlil qilish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишGruntning topografiyasi va stratifikatsiyasi nomuntazamliklarni koʻrsatishi va davriy yuklar taʼsirida bikrlikning sezilarli darajada yoʻqolishi yoki gruntlarning quyqalanishi mumkin boʻlgan hollarda, ekvivalent statik tahlil usuli qoʻllashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш541. Ruxsat etilgan siljishlar tamoyillarini qoʻllash mumkin boʻlgan hollarda, qoldiq siljishlarni Nyumarkning sirpanuvchi bikr bloki yoki dinamik taʼsirlarga (effekt) mos keladigan gruntning qarshilik parametrlari bilan ekvivalent usullaridan foydalangan holda hisoblashga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHisoblashlarda deformatsiyalarning koʻpayishi va suvning gʻovak bosimi ortishi natijasida yuzaga kelishi mumkin boʻlgan materialning zichlashishi yoki yumshashi taʼsirini hisobga olish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш542. Ekvivalent statik tahlillarda gorizontal (FH) va vertikal (FV) inersiya kuchlarining grunt massasiga va qiyalikdagi mavjud kuchlarga taʼsiri quyidagi formulaga muvofiq hisobga olinishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишFH = 0,5W (0,4SDS ST); FV = ±0.5FH (157)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишW — sirpanuvchi massa ogʻirligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSDS — qisqa davr uchun spektral tezlanish koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишST — topografik kuchaytirish koeffitsiyenti.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш543. Seysmik loyihalash sinfi SLS = 1, 1a, 2, 2a boʻlgan yonbagʻirlarda va ularga yaqin joylarda quriladigan inshootlar (baland binolar) uchun seysmik taʼsirda yonbagʻirlarning turgʻunligini tahlil qilishda, topografik kuchaytirish taʼsirini (effekti) hisobga olish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш544. Topografik kuchaytirish koeffitsiyenti ikki oʻlchamli topografik bir jinsli boʻlmagan qiyaliklarda (uzun tizmalarda, balandligi 30 m dan ortiq tepaliklarda) va ehtimoliy sirpanish yuzasi qiyalik yuzasiga yaqin boʻlgan hollarda qoʻllanilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKuchaytirishning topografik taʼsirini qiyalik burchagi √≤15° boʻlgan qiyaliklarda hisobga olmaslikka yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKuchaytirishning topografik taʼsirini balandlik (tepalik)larda balandlik kengligi asos kengligidan kichik va qiyalik burchagi √≥30° boʻlganda ST≥1,4, qiyalik burchaklari kichik boʻlganda esa ST≥1,2 qabul qilinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSirpanish yuzasi asosga yaqin boʻlgan potensial koʻchki zonalarida taʼsirni hisobga olishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш545. Boʻlinmalar usuliga asoslangan ekvivalent statik usulning chegaraviy muvozanat tahlillarida kritik (nomaqbul) yuzani aniqlash va koʻchishga qarshi ishonchlilik koeffitsiyentini iterativ (takroran) hisoblashda, gruntning mustahkamlik parametrlari ishonchlilik koeffitsiyentiga boʻlinishi va gruntning zilzila vaqtidaga qarshilik qiymatlari aniqlanadi (γRc = γRφ = γRk).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13-§. Gruntlarni tadqiq qilish uchun umumiy qoidalar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш546. Qidiruv quduqlari gruntlarda zarbali-arqonli yoki rotorli (aylanma) burgʻilash yordamida, qoyali togʻ jinslarida esa uzluksiz namuna (kern) olish bilan rotorli usulda oʻtkazilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш547. Grunt sharoitlarining oʻzgaruvchanligini, bino zaminining maydonini va uzatiladigan yuklarni, shuningdek atrofdagi sharoitlarni hisobga olgan holda, har 300 m2 zamin maydoniga kamida bitta quduq belgilanishi lozim. Biroq, BBS ≤ 3 balandlik sinfiga ega boʻlgan binolar uchun quduqlar soni uchtadan kam boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAsosining maydoni 1000 m2 dan ortiq boʻlgan binolar uchun quduqlar binoning burchaklarida bittadan va markazida kamida bittadan, jami beshtadan kam boʻlmagan quduqlar joylashtirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш548. Quduqlarni joylashtirishda, agar topografik va geomorfologik sharoitlar alohida joylarni tanlash zaruratini koʻrsatmasa, quduqlar qurilish maydonchasining burchaklarida va markaziy qismida joylashtirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишInshootlarning turlari va ularning joylashuvi aniqlangan yirik hududlarda quduqlarni burgʻilash nuqtalari inshootlar joylashuviga mos holda tanlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишLoyihaviy yechimlari hali aniqlanmagan hududlarda esa quduqlarni burgʻilash joylari toʻr (grid) sxemasi asosida rejalashtirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишPotensial beqarorlikka ega boʻlgan tabiiy yoki sunʼiy qiyaliklarda quduqlar qiyaliklarning turgʻunligini baholash uchun zarur boʻlgan geotexnik maʼlumotlarni taqdim etadigan chiziqlar boʻylab hamda zarurat tugʻilganda qurilish maydonchasidan tashqarida ham joylashtirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш549. Quduqlarning chuqurligi bino poydevorining tagidan boshlab gruntning oʻz ogʻirligidan hosil boʻlgan zoʻriqish orttirmasi (Δσ) taʼsir (effekt) zoʻriqishning 10 foizini tashkil etadigan chuqurlikda (Δσ = 0.10σ'vo) joylashgan boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAgar kichik chuqurliklarda yuqori yuk koʻtarish qobiliyati va qattiqlikka ega qatlam topilsa, bu qatlamning uzluksizligini tekshirish maqsadida quduq kamida 3 m chuqurlikka yetgandan keyin toʻxtatilishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQoziqli poydevorlar ishlatilishi lozim boʻlgan hollarda, quduq chuqurligi qoziqlarning yuk koʻtarish qobiliyati va ularning choʻkishini hisoblashga imkon beradigan tarzda tanlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQuduqlar qiyaliklar turgʻunligini oʻrganishda, chuqurlik ehtimoliy sirpanish yuzasigacha yetishi, chuqur qazilmalarda esa quduq tubidan qazilma chuqurligining kamida yarmigacha yetishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSeysmik loyihalash sinflari SLS=1, SLS=1a, SLS=2 va SLS=1a boʻlgan hududlarda, agar yer osti suvlari poydevor tagidan ≥ 10 m chuqurlikda joylashgan va boʻsh (kuchsiz) donador gruntlar mavjud boʻlsa, quduqlar chuqurligi grunt yuzasidan kamida 20 m boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш550. Quduqlarda, grunt sharoitlari va loyiha talablariga (SPS, krilchatka, pressiometr va) tegishli intervallar (masalan, har 1,50 m dan keyin) bilan dala sinovlari oʻtkazilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш551. Quduqlarda buzilgan va buzilmagan grunt/jins namunalari, grunt sharoitlari va loyiha talablariga mos intervallar boʻyicha olinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш552. Quduqlarda SPS sinovi davomida har bir grunt turidan buzilgan namunalar olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAgar yer osti suvlari sathidan pastda zich yoki bikr gruntlarda, SPS usuli bilan yetarli buzilgan namunalar olish imkoni boʻlmasa, maxsus namuna olgichlar (masalan savatli) yordamida buzilgan namunalar olinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш553. Quduqlarda bogʻlangan gruntlardan buzilmagan namunalar mazkur ShNQning 549-bandida belgilangan faol zonadagi har bir grunt qatlamining muhandislik xususiyatlarini aniqlash uchun yetarli miqdorda olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBuzilmagan grunt namunalari gruntning konsistensiyasiga mos ravishda ichki diametri 76 mm dan kam boʻlmagan yupqa devorli (maydonlar nisbati = devor qalinligi/ichki diametri < 10 foiz) grunt yuk koʻtaruvchilar yoki porshenli grunt yuk koʻtaruvchilar yordamida olinishi kerak. Shuningdek, tadqiqot shurflari va transheyalardan toʻgʻri kesib olingan bloklardan buzilmagan namunalar tayyorlanishiga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш554. Qoyasimon togʻ jinslaridagi quduqlarda karotyer yoki qoʻsh kolonkali quvur turidagi kolonkali quvurlar va koronkalar ishlatilishi kerak, ular litologik birliklarning xususiyatlariga muvofiq tanlanishi lozim (diametri kamida NX (54 mm) yoki NQ (47,6 mm).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш555. Yer osti suvlari sathi quduqdagi oʻlchashlar bilan aniqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBurgʻilash chuqurligi va (yoki) suv oʻtkazmaydigan qatlam chegarasida bir yoki bir necha suvli qatlamlar mavjud boʻlganda, sizot suvlari sathi yoki bosimini oʻlchash uchun standart pezometrlardan foydalanish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHar qanday holatda ham quduqda kuzatish va oʻlchash ishlari yer osti suvlari sathi muvozanatga kelguncha yetarlicha uzoq muddat davomida olib borilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш556. Laboratoriya sinovlari oʻrganilayotgan hududdagi gruntlarning xususiyatlarini aniqlash uchun yetarli miqdorda, chuqurlik boʻyicha 2 m dan ortiq boʻlmagan oraliqda oʻtkazilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш557. Buzilgan va buzilmagan grunt namunalarida gruntlarning tasnifini aniqlash uchun quyidagicha sinovlar oʻtkazilishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишelakli tahlil;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишplastiklik chegaralari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtabiiy namliklarda (tabiiy namlikka ega grunt namunalarida);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишareometr/gidrometr yordamida tahlil va solishtirma ogʻirlik.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBuzilmagan namunalarda tabiiy namlik va solishtirma ogʻirlikni aniqlash uchun ham sinovlar oʻtkazilishi lozim. Muammoli gruntlarda (quyqalanish, shishish, kirishish, koʻchkilar, sezgir va boshqalar) barcha tasnifiy sinovlar (shu jumladan, areometr/gidrometr) dastlabki 15 m da olingan barcha namunalarda oʻtkazilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш558. Buzilmagan namunalarda grunt qatlamlarining muhandislik xususiyatlarini aniqlash uchun loyiha talablariga muvofiq, drenajlangan va drenajlanmagan sharoitlarda siljishga qarshilik parametrlarini aniqlash uchun qarshilik sinovlari (bir oʻqli siqilish, kesish, uch oʻqli siqilish) oʻtkazilishi lozim.