Ҳужжатга таклиф юбориш
Аудиони тинглаш
Ҳужжат элементидан ҳавола олиш«ТАСДИҚЛАНГАН»
Ўзбекистон Республикаси Марказий банки
Бошқаруви томонидан
02.09.2000 й. № 60-2
(№ 16/3 баённома)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш«ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИДА НАҚД ПУЛСИЗ ҲИСОБ- КИТОБЛАР ТЎҒРИСИДА»ГИ НИЗОМГА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-сон қўшимча
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2000 йил 16 сентябрда 496-2-сон билан давлат рўйхатидан ўтказилган]
LexUZ шарҳиМазкур қўшимча Ўзбекистон Республикаси Марказий банки Бошқарувининг 2002 йил 12 январдаги 1/4-сонли «Ўзбекистон Республикасида нақд пулсиз ҳисоб-китоблар тўғрисида низомни тасдиқлаш ҳақида»ги қарорига (рўйхат рақами 1122, 15.04.2002 й.) асосан ўз кучини йўқотган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМазкур қўшимча «Ўзбекистон Республикасининг Марказий банки тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 3, 7 ва 51 моддаларига ва Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг «Банк тизимини ислоҳ қилиш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида» 2000 йил 24 мартдаги 104-сон қарорига мувофиқ киритиляпти.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикасида нақдсиз ҳисоб-китоблар тўғрисидаги низомга (1998 йил 8 октябрь, 496-сон) қуйидаги қўшимчалар киритилсин:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. 1.9-бандда «чеклар билан» сўзларидан кейин «ва VIII бўлимнинг 8.18-банди билан назарда тутилган ҳолларда пластик карточкалар билан» сўзлари билан тўлдирилсин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. 2.5-бандда «Банк-Мижоз» сўзларидан кейин «шунингдек, пластик карточкалардан фойдаланган ҳолда тузилган электрон ҳужжатларнинг» сўзлари билан тўлдирилсин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. 2.6-бандда «тижорий банкнинг» сўзларидан кейин «шунингдек, пластик карточкалардан фойдаланган ҳолда тузилган электрон ҳужжатларнинг» сўзлари билан тўлдирилсин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Низом қуйидаги мазмундаги VIII бўлим билан тўлдирилсин:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш«VIII. Пластик карточкалар билан ҳисоб-китоб қилиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.1. Пластик карточка (матн давомида — карточка) банк томонидан чиқарилган бўлиб, ўзида шахслаштирилган тўлов воситасини ифода этади, карточка эгасининг тегишли банкда ҳисобварағи мавжуд эканлигини тасдиқлайди ва нақд пул тўламаган ҳолда чакана савдо тармоғида товарлар ёки хизматларни сотиб олиш ҳуқуқини беради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.2. Пластик карточкада эмитентни сўзсиз идентификация қилувчи унинг номи ва логотипи мавжуд бўлиши шарт.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.3. Карточкалар жисмоний юридик шахслар ва савдо ёки сервис корхоналари ўртасида нақдсиз ҳисоб-китоб қилишда, шунингдек, нақд пул бериш пунктлари (ПВН) ва банкоматларда нақд пул маблағлари олишда қўлланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.4. Ваколатли банклар халқаро пластик карточкаларни чиқаришлари ва хизмат кўрсатишлари мумкин, бунда улар халқаро тўлов тизимлари билан тузилган шартномаларга ва мазкур Низомга мувофиқ операцияларни амалга ошириш қоидаларига риоя этишлари лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.5. Банк карточка беришда мижозга унинг аризасига ва шартномага асосан 20200 — «талаб қилиб олинадиган депозитлар» бўлимининг тегишли баланс ҳисобварағида алоҳида иккиламчи ҳисобварақ очади. Мижознинг хоҳишига кўра жамғармаларни йиғиш учун 20400 — «Жамғарма депозитлари» тегишли баланслар ҳисобварағида алоҳида шахсий ҳисобварақ очиш мумкин. Банклар карточкаларнинг турлари бўйича алоҳида шахсий ҳисобварақлар очишлари мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.6. Пластик карточкаларга хизмат кўрсатиш шартномасида қуйидагилар мавжуд бўлиши шарт:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштарафларнинг номлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшартнома предмети;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштарафларнинг ҳуқуқлари ва мажбуриятлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштарафларнинг жавобгарлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳисоб-китобларни ўтказиш шартлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшартноманинг амал қилиш муддати ва уни бекор қилиш шартлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишнизоларни ҳал этиш шартлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштарафларнинг ҳуқуқий манзиллари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.7. Карточкалар уларнинг мансублигига кўра шахсий, оилавий ва корпоратив карточкаларга бўлинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШахсий карточка, бу — жисмоний шахсга берилган карточкадир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОилавий карточка, бу — шахсий карточка эгасининг ишончномаси асосида фойдаланувчига берилган карточкадир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКорпоратив карточка, бу — юридик шахсларга хизмат кўрсатиш учун мўлжалланган карточкадир. Корпоратив карталардан иш ҳақи тўловларини ва ижтимоий тусдаги бошқа тўловларни тўлаш учун, шунингдек, нақд пул маблағларини тўлаш учун фойдаланиш тақиқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.8. Амал қилиш режимига кўра карточкалар қуйидаги турларга бўлинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдебет карточкаси — ушбу карточкадан фойдаланиш унинг эгасига эмитент ва мижоз ўртасидаги шартнома шартларига кўра унинг карточка ҳисобварағида мавжуд бўлган пул маблағларини товарлар ва хизматлар ҳақини тўлаш учун ва/ёки нақд пул маблағларини олиш учун (корпоратив карточкалар бундан мустасно) тасарруф этиш имконини беради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкредит карточкаси ушбу карточкадан фойдаланишнинг унинг эгасига эмитент билан тузилган шартнома шартларига кўра эмитент томонидан тақдим этилган кредит линияси миқдорида товарлар ва хизматлар ҳақини тўлаш бўйича операцияларни бажариш ва/ёки пластик карточкадаги маблағлар қолдиғи чегарасида нақд пул маблағларини олиш (бундан корпоратив карточкалар мустасно) имконини беради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэлектрон кисса — жисмоний шахснинг карточкаси, ундан фойдаланиш унинг эгасига товарлар ва харажатлар ҳақини тўлашни амалга ошириш ва/ёки пластик карточкадаги маблағлар қолдиғи чегарасида нақд пул маблағларини олиш имконини беради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБитта карточкада бир нечта «электрон киссалар» жойланиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.9. Шахслаштиришда карточкага қуйидаги мажбурий реквизитлар ёзиб қўйилиши шарт:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишидентификациялаш маълумотлари (картанинг рақами ва туркуми ва бошқалар);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэмитент банкнинг коди;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳисобварақ рақами ва карточка эгасининг исм-шарифи (ташкилотнинг номи);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкарточканинг амал қилиш муддати.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКарточкада бир нечта киссалар мавжуд бўлган ҳолда идентификация маълумотлари ҳар бир киссани сўзсиз идентификациялаши керак. Кўрсатиб ўтилган реквизитлардан ташқари карточкага операциялар ва ҳисобларни бажариш учун зарур бўлган қўшимча маълумотлар ҳам киритилиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.10. Такроран шахслаштириладиган, қайтарилган карточкаларни ҳисобга олиш 93609 «сақланишдаги қимматликлар» кўзда тутилмаган вазиятлар ҳисобининг алоҳида ҳисобварақларида юритилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.11. Пластик карточкаларни қўллаб бажариладиган операциялар ҳужжатларнинг қоғоз ташувчиларда (слип, электрон терминал квитанцияси) ва/ёки электрон шаклда (терминалнинг ёки банкоматнинг электрон журналидаги ҳужжат), шунингдек, ҳисоб-китоблар қатнашчилари ўртасида тузилган шартномаларда кўзда тутилган бошқа ҳужжатлар (банкомат квитанцияси ва бошқалар) мажбурий тузилишини кўзда тутилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.12. Квитанциялар транзакцияларни қўлда тиклаш учун барча зарур ахборотларга эга бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.13. Ҳужжатлар ҳисоб-китобларда қатнашувчи тарафларнинг ҳаммаси учун зарур нусхалар миқдорида тузилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.14. Пластик карточкаларни қўллаган ҳолда операцияларни бажаришда тузилган ҳужжатлар реквизитлари тарафлар томонидан келишилган, пластик карточкалар реквизитлари ва карточка эгаларининг банк ҳисобаварақлари, шунингдек, корхоналар, нақд пулларни бериш пунктлари, банкоматлар идентификаторлари ва корхона банк ҳисобварақлари ўртасидаги мувофиқликни ишончли тарзда аниқлашга имкон берувчи белгиларга эга бўлиши шарт.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.15. Электрон ҳужжатлар шартномада келишилган даврийликда эквайер банк, эмитент банк ёки клиринг марказига юборилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.16. Карточкалар бўйича бир банк бўлинмалари ўртасидаги ҳисоб-китоблар технологияси бош банк томонидан ўз имкониятлари ва фойдаланиладиган карточка туридан келиб чиқиб мустақил тарзда белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.17. Карточкалар бўйича банклараро ҳисоб-китоблар технологияси қуйидаги вариантларни кўзда тутади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1) Ҳисоб-китобларни амалдаги электрон тўловлар тизими (сэп) орқали ялпи асосда ўтказиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2) Ҳисоб-китобларнинг ҳисоб-китоблар қатнашчилари томонидан ташкил этилган процессинг марказлари орқали, ўзаро мажбуриятлар натижаларини мажбурий ҳисоб-китоб қилиш ва тижорат банкларининг корреспондентлик ҳисобварақлари орқали ўзаро якуний ҳисоб-китоблар суммасини ўтказишни кун давомида амалга ошириш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.18. Пластик карточкаларни қўллаб сэп орқали амалга оширилган операциялар бўйича ялпи ҳисоб-китоблар қуйидаги тартибда бажарилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1) Авторизацияламаган ҳолда эмитент банк томонидан ҳисоб-китоб қилинганда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭквайер банк хизмат кўрсатиладиган савдо ва сервис корхонасидан олинган, карточкани қўллаш билан тузилган электрон ҳужжатлар асосида унинг ҳисобварағига маблағларни ёзиб ўтказишни амалга оширади, бунда ўз-ўзидан электрон дебет мемориал ордери шаклланади, у электрон тўловлар тизими бўйича эмитент банкка жўнатилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭмитент банкда, олинган электрон дебет мемориал ордери асосида дастурий равишда маблағларнинг мижознинг карточка ҳисобварағидан чиқарилиши амалга оширилади. Электрон дебет мемориал ордери босмадан чиқарилади ва кундалик ҳужжатларга тикиб қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2) Эмитент банк томонидан олдиндан мажбурий авторизация қилинган ҳисоб-китобларда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭквайер банкда хизмат кўрсатиладиган савдо ва сервис корхонасидан олинган, карточкани қўллаш билан тузилган электрон ҳужжатлар асосида, фойдаланиладиган технология қоидаларига мувофиқ ўз-ўзидан электрон маълумот шаклланади, у сэп орқали эмитент банкка проводкаларни авторизациялаш ва амалга ошириш учун жўнатилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭмитент банк олинган электрон маълумот асосида транзакцияни авторизациялашни ўтказади, мижознинг карточка ҳисобварағидан маблағларни чиқаришга электрон мемориал ордерни ўз-ўзидан шакллантиради, у электрон тўловлар тизими орқали савдо ёки сервис корхонасининг талаб қилиб олинадиган депозит ҳисобварағига маблағларни ҳисобга қўйиш учун эквайер банкка жўнатилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭквайер банкда эмитент банкдан олинган электрон мемориал ордер асосида маблағларни савдо ёки сервис корхонасининг талаб қилиб олинадиган депозит ҳисобварағига ёзиб қўйиш амалга оширилади. Мемориал ордер босмадан чиқарилиб банкнинг кундалик ҳужжатларига тикиб қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.19. Ҳисоб-китобларни процессинг марказлари орқали ўтказиш қуйидаги тартибда амалга оширилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкун давомида карточкалар бўйича барча транзакциялар процессинг марказлар орқали ҳисоб-китоб қатнашчилари томонидан тасдиқланган тартибда ўтказилади ва ҳар бир банк — ҳисоб-китоблар иштирокчиси учун очилган алоҳида шахсий ҳисобварақларда қайд этилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳисоб-китоблар қатнашчиларининг келишиб олиши бўйича якуний суммалар тижорат банкларининг марказий банк ҳисоб-китоблар марказларида очилган корреспондентлик ҳисобварақлари орқали шартномада келишилган даврийликда ўтказилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпроцессинг марказидан олинган ахборот асосида банклар карточкаларни қўллаган ҳолда амалга оширилган операциялар бўйича маблағларни мижозларнинг ҳисобварақларига ҳисобга қўйиш ёки ҳисобдан чиқаришни амалга оширадилар».
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикаси Марказий банк Бошқаруви раиси Ф. МУЛЛАЖОНОВ