Ушбу Қонуннинг мақсади банкларни санация қилиш ва тугатиш билан боғлиқ муносабатларни тартибга солишдан иборат.

Ушбу Қонуннинг амал қилиши банкларга, банклар гуруҳларига ва банк акцияларининг назорат пакетига эгалик қилувчи холдинг компанияларига нисбатан татбиқ этилади.

Агар ушбу Қонунда бошқача қоидалар назарда тутилмаган бўлса, ушбу Қонуннинг банкларга тааллуқли қоидалари банклар гуруҳларига ва банк акцияларининг назорат пакетига эгалик қилувчи холдинг компанияларига нисбатан ҳам татбиқ этилади.

Банкларни санация қилиш ва тугатиш тўғрисидаги қонунчилик ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатларидан иборатдир.

Ўзбекистон Республикасининг Конституциявий Қонуни билан махсус ҳуқуқий режим ўрнатилган ҳудудда банкларни санация қилиш ва тугатиш билан боғлиқ муносабатлар ушбу Қонунда белгиланганидан бошқача қоидалар билан тартибга солинади.

Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида Ўзбекистон Республикасининг банкларни санация қилиш ва тугатиш тўғрисидаги қонунчилигида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари қўлланилади.

Ушбу Қонунда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:

банк акцияларининг назорат пакетига эгалик қилувчи холдинг компанияси (бундан буён матнда холдинг компанияси деб юритилади) — банк акцияларининг назорат пакети билан бирга бошқа молия институтлари акцияларининг (улушларининг) назорат пакетига эга юридик шахс;

капитал воситалари — санация қилинаётган банк регулятив капиталининг таркибий элементлари;

махсус бошқарувчи — санация қилинаётган банк кузатув кенгаши ва бошқарувининг ваколатлари ўтказиладиган жисмоний шахс;

олувчи — санация қилинаётган банкнинг акциялари ўзига ўтказилаётган (сотилаётган) жисмоний ёки юридик шахс, шунингдек санация қилинаётган банкнинг активлари, талаблари ва мажбуриятлари ўзига ўтказилаётган (сотилаётган) банк;

санация қилиш — банкларда тўловга қобилиятсизлик ҳолати юзага келганда уларнинг ўта муҳим вазифалари узлуксизлигини таъминлашга, омонатчилар ва кредиторлар манфаатларини ҳимоя қилишга ҳамда молиявий барқарорликни таъминлашга қаратилган санация қилиш тартиб-таомилларини амалга ошириш;

санация қилиш тартиб-таомиллари — санация қилиш воситаларини қўллаш ва санация қилишга доир ваколатларни амалга ошириш жараёни билан боғлиқ тадбирлар мажмуи;

субординар қарз — банкнинг кредитор талабига кўра муддатидан олдин қайтарилмайдиган ҳамда банк тугатилаётганда омонатчиларнинг ва бошқа кредиторларнинг талаблари қаноатлантирилганидан кейин қаноатлантириладиган, таъминланмаган қарз мажбурияти;

ўта муҳим вазифалар — банк хизматлари ёки операцияларининг шундай турларики, уларни ўзга банкнинг бошқа хизматлари ёки операциялари билан алмаштириш мураккаблиги туфайли ушбу хизматларни кўрсатиш ва операцияларни амалга ошириш тугатилган тақдирда, молиявий барқарорликнинг бузилишига ёки реал иқтисодиёт учун зарур бўлган хизматларнинг кўрсатилиши чекланишига олиб келиши мумкин;

қарз воситалари — қарз муносабатларини тасдиқловчи қимматли қоғозлар, шу жумладан облигациялар, шунингдек қарз қимматли қоғозларга эгалик қилиш ҳуқуқини берувчи воситалар.

Ўзбекистон Республикаси Марказий банки (бундан буён матнда Марказий банк деб юритилади) банкларни санация қилиш ва тугатиш соҳасидаги ваколатли давлат органидир.

Марказий банк банкларни санация қилиш ва тугатиш бўйича вазифалари ва ваколатлари доирасида давлат ҳокимияти ва бошқаруви органларидан мустақил равишда қарорлар қабул қилади, бундан ушбу Қонунда назарда тутилган ҳоллар мустасно.

Марказий банк банкларни санация қилиш бўйича вазифаларини қонунчиликда белгиланган бошқа вазифаларидан, шу жумладан назоратга доир вазифаларидан алоҳида тарзда амалга оширади.

Марказий банк банкларни санация қилишни амалга оширувчи таркибий бўлинмасининг банклар фаолиятини назорат қилиш вазифаларини амалга оширувчи таркибий бўлинмалари билан ҳамкорлик қилиш тартибини белгилайди.

Марказий банк банкларни санация қилиш ва тугатиш бўйича ўз ваколатларини амалга оширишда давлат органлари ва ташкилотлар, шунингдек Ўзбекистон Республикасида фаолият юритувчи банкнинг фаолияти устидан консолидациялашган назоратни амалга оширувчи чет давлат назорат органлари (бундан буён матнда чет эл назорат органлари деб юритилади) билан ҳамкорликни ҳамда ахборот алмашинувини ушбу Қонунга мувофиқ амалга оширади.

Марказий банк банкни санация қилиш билан боғлиқ бўлган қарор ҳақида мазкур қарор кучга кирган куннинг ўзида Омонатларни кафолатлаш агентлигини, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлигини (бундан буён матнда Иқтисодиёт ва молия вазирлиги деб юритилади), Молиявий барқарорлик кенгашини, Қимматли қоғозлар марказий депозитарийсини, шунингдек банк иштирокчи бўлган тўлов тизимларини хабардор қилади.

Марказий банк чет эл банкига тегишли ва Ўзбекистон Республикасида фаолият юритувчи банкни санация қилиш ёки мажбурий тугатиш билан боғлиқ қарорлари тўғрисида чет эл назорат органини хабардор қилади.

Молиявий барқарорлик кенгаши (бундан буён матнда Кенгаш деб юритилади) Ўзбекистон Республикасида молиявий барқарорликни таъминлаш, тизимли молиявий инқирозларнинг келиб чиқиш хавфларини ўрганиш (таҳлил қилиш), уларнинг юзага келишининг олдини олиш бўйича чоралар кўриш, шунингдек юзага келган молиявий инқирозларни бошқариш ҳамда уларнинг оқибатларини бартараф этиш мақсадида идоралараро мувофиқлаштиришга доир ваколатларни амалга оширади.

Кенгаш маслаҳат органи бўлиб, унинг қарорлари Кенгаш аъзоларининг ўзаро келишуви асосида қабул қилинади ва тавсиявий хусусиятга эга бўлади.

Кенгашнинг навбатдаги мажлиси ҳар олти ойда камида бир марта, навбатдан ташқари мажлиси эса Кенгаш аъзоларининг талаби бўйича ўтказилади.

Марказий банк Кенгашнинг ишчи органи вазифасини бажаради.

Кенгаш аъзолари Кенгашга унинг фаолияти учун аҳамиятга эга бўлган барча зарур маълумотларни, шу жумладан қонунчилик билан муҳофаза қилинадиган маълумотларни тақдим этади. Кенгаш аъзоларининг ва унинг мажлисларига таклиф этилган шахсларнинг, шунингдек Кенгаш учун тегишли маълумотларни тайёрлашда иштирок этадиган бошқа шахсларнинг қонунчилик билан муҳофаза қилинадиган маълумотларни ошкор этиши тақиқланади.

Кенгашнинг таркиби, ҳуқуқ ва мажбуриятлари, шунингдек Кенгаш фаолиятини ташкил этиш билан боғлиқ бошқа масалалар Ўзбекистон Республикаси Президентининг қарори билан белгиланади.

Банкни санация қилиш мақсадлари қуйидагилардан иборат:

тизимли молиявий инқироз юзага келишининг олдини олиш ва унинг салбий оқибатларини минималлаштириш;

банкнинг ўта муҳим вазифалари узлуксизлигини таъминлаш;

омонатчиларнинг ҳуқуқлари ва манфаатларини ҳимоя қилиш;

Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджетидан (бундан буён матнда Давлат бюджети деб юритилади) банкни санация қилиш учун зарур маблағлар ажратилишини минималлаштириш.

Санация қилиш мақсадлари бирдек муҳим бўлиб, Марказий банк санация қилиш билан боғлиқ айрим ҳолларда муайян мақсадларга устуворлик беришга ҳақли.

Банкни санация қилиш принциплари қуйидагилардан иборат:

зарарларнинг ўрни биринчи навбатда санация қилинаётган банк акциядорлари ҳисобидан қопланиши;

банк омонатчилари ҳамда кредиторлари ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларининг кафолатланиши;

кафолатланган омонатларни ва уларнинг кафолатлаш чегарасидан ошадиган қисмини тўлиқ ҳимоя қилиш;

бошқарув органлари ваколатларининг ўтиши;

жавобгарликнинг муқаррарлиги;

банк омонатчилари ва кредиторлари зарарларининг чекланиши.

Санация қилишда зарарларнинг ўрни биринчи навбатда санация қилинаётган банк акциядорлари ҳисобидан қопланади. Бунда ҳар бир акциядор зарарнинг умумий миқдорига нисбатан банк устав капиталидаги ўз улуши миқдорига мутаносиб равишда ҳамда ўзига тегишли акциялар қиймати доирасида жавобгар бўлади.

Санация қилинаётган банк омонатчилари ҳамда кредиторларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатлари ушбу Қонуннинг 64-моддасида белгиланган талабларни қаноатлантириш навбатига риоя этиш орқали кафолатланади. Бунда бир турдаги омонатчилар ҳамда кредиторларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатлари тенг даражада кафолатланади, бундан ушбу Қонунда назарда тутилган ҳоллар мустасно.

«Банклардаги омонатларни ҳимоя қилиш кафолатлари тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига мувофиқ кафолатланган омонатларга ва уларнинг кафолатлаш чегарасидан ошадиган қисмига нисбатан ҳисобдан чиқариш ва (ёки) конвертация қилиш воситаси қўлланилмайди.

Санация қилинаётган банк акциядорлари умумий йиғилишининг ваколатлари Марказий банкка, кузатув кенгаши ва бошқарувининг ваколатлари эса Марказий банк томонидан тайинланадиган банк кузатув кенгашига ва бошқарувига ёки махсус бошқарувчига ўтади.

Банкни тўловга қобилиятсизлик ҳолатига олиб келган айбдор шахслар қонунчиликда белгиланган тартибда жавобгар бўлади.

Банкнинг санация қилиниши натижасида омонатчилар ёки кредиторлар мазкур банк мажбурий тугатилиши доирасида кўриши мумкин бўлганидан кўпроқ зарар кўришига йўл қўйилмайди.

Марказий банк тизимли аҳамиятга молик банк учун санация қилиш режасини ишлаб чиқади. Санация қилиш режаси тизимли аҳамиятга молик банкка нисбатан Марказий банк томонидан қўлланилиши мумкин бўлган санация қилиш тартиб-таомилларини ўз ичига олади.

Тизимли аҳамиятга молик банк учун ишлаб чиқилган санация қилиш режаси бир йилда камида бир марта қайта кўриб чиқилиши, шунингдек банкнинг ташкилий тузилишида ва (ёки) молиявий ҳолатида сезиларли ўзгаришлар юзага келганда ёки санация қилиш режасининг қўлланилишига ёхуд мазмунига таъсир кўрсатиши мумкин бўлган бошқа омиллар мавжуд бўлганда қайта кўриб чиқилиши ва зарур бўлганда янгиланиши керак.

Марказий банк тизимли аҳамиятга молик бўлмаган, лекин ўта муҳим вазифаларни бажарувчи банклар учун ҳам санация қилиш режасини ишлаб чиқиши мумкин. Бунда санация қилиш режасини қайта кўриб чиқиш даврийлиги Марказий банк томонидан белгиланади.

Банк учун ишлаб чиқилган санация қилиш режасининг қисқача мазмуни мазкур банкка тақдим этилади.

Ўзи учун санация қилиш режаси ишлаб чиқилган банк уни қайта кўриб чиқиш ёки янгилаш талаб этиладиган ҳар қандай ҳолат тўғрисида Марказий банкни дарҳол хабардор қилади.

Банк ўзига нисбатан санация қилиш режасини ишлаб чиқишда ва янгилашда Марказий банкнинг талабига кўра иштирок этади.

Санация қилиш режасида белгиланган, ўз долзарблигини йўқотган тартиб-таомилларни амалга ошириш Марказий банк учун мажбурий аҳамият касб этмайди.

Банкни санация қилишни бошлаш учун асослар юзага келганда Марказий банк уни санация қилиш тўғрисидаги қарорни, агар ушбу банк учун санация қилиш режаси ишлаб чиқилмаган бўлса ҳам қабул қилиши мумкин.

Санация қилиш режасини ишлаб чиқиш тартиби ва унинг мазмунига қўйиладиган талаблар Марказий банк томонидан белгиланади.

Банкни санация қилиш режаси мазкур банкни санация қилиш мумкинлигини баҳолашни ўз ичига олади.

Агар санация қилиш мақсадларига санация қилиш тартиб-таомилларини амалга ошириш орқали эришиш имконияти мавжуд бўлса, банкни санация қилиш мумкин деб ҳисобланади.

Банкни санация қилиш мумкинлигини баҳолашда Марказий банк қуйидаги омилларнинг таҳлилини ўтказади:

банк фаолиятининг асосий йўналишини ва ўта муҳим вазифаларини учинчи шахсларга топшириш (ўтказиш) имкониятининг;

банк корпоратив бошқарув тизимининг банк фаолиятининг асосий йўналишига ва ўта муҳим вазифаларига мувофиқлик даражасининг;

банк фаолиятининг асосий йўналишларини ва ўта муҳим вазифалари бажарилишини қўллаб-қувватлаш учун зарур бўлган ходимлар, инфратузилма, шунингдек молиялаштириш, ликвидлиликни ва капитални таъминлаш механизмлари мавжудлигининг;

хизмат кўрсатиш шартномалари банкни санация қилишда банк томонидан тўлиқ ҳажмда бажарилишининг;

банкда доимий равишда аниқ ва тўлиқ ахборот олинишини таъминловчи ахборот тизими мавжудлигининг;

санация қилиш воситаларини санация қилиш мақсадларига эришиш учун қўллаш самарадорлиги ва мақсадга мувофиқлигининг;

банкни санация қилишнинг молия тизимига, тўлов тизимларининг фаолият кўрсатишига, банк тизимига бўлган ишончга ҳамда иқтисодиётга таъсири даражасининг;

санация қилиш воситалари ва ваколатларидан фойдаланиш орқали банкнинг бошқа банкларга ёки молия бозорига салбий таъсирини камайтириш имкониятининг;

чет эл назорат органлари билан ҳамкорлик қилиш ҳамда ахборот алмашишни амалга ошириш имкониятининг;

Марказий банк зарур деб ҳисоблаган бошқа омилларнинг.

Марказий банк банкни санация қилиш мумкинлигини баҳолашда қуйидаги омилларни инобатга олмайди:

давлатнинг молиявий ёрдамини;

таъминланганлик, муддатлилик ва тўловлилик шартлари асосида Марказий банк томонидан тақдим этиладиган кредит ҳисобидан ликвидлилик тақчиллигини қоплашни, бундан «Ўзбекистон Республикасининг Марказий банки тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 33-моддасига мувофиқ тижорат банкларининг ликвидлилигини фавқулодда қўллаб-қувватлаш мустасно.

Ушбу модданинг тўртинчи қисмида белгиланган қоида санация қилишда давлатнинг молиявий ёрдамидан фойдаланишни истисно этмайди.

Агар банкни санация қилиш мумкинлигини баҳолаш натижасида Марказий банк томонидан санация қилишни амалга ошириш учун муайян тўсиқлар мавжудлиги аниқланса, Марказий банк кўрсатилган муддат ичида ушбу тўсиқларни бартараф этиш бўйича тадбирлар режаси ишлаб чиқилишини банкдан талаб қилади.

Санация қилиш имкониятлари учун тўсиқларни бартараф этиш бўйича банк томонидан ишлаб чиқилган тадбирлар режаси Марказий банк билан келишилади ва унинг белгиланган муддатларда ижро этилиши бўйича банк томонидан чоралар кўрилади.

Агар Марказий банк ишлаб чиқилган тадбирлар режаси санация қилиш имкониятлари учун тўсиқларни бартараф этишга қодир эмас деган хулосага келса, банкдан қуйидагиларни талаб қилишга ҳақли:

таваккалчиликларнинг миқдорини чеклашни;

айрим активларни сотишни;

банк хизматлари кўрсатишни, жорий ва (ёки) режалаштирилган операцияларни амалга оширишни чеклашни ёки тўхтатиб туришни;

банк акцияларига бевосита эгалик қилувчиларнинг мулкий ҳуқуқларига, банкнинг ва (ёки) банклар гуруҳининг ташкилий тузилишига ва (ёки) фаолиятига дахл қилмаган ҳолда, акцияларга эгалик қилувчиларнинг (потенциал олувчидан то бенефициар мулкдоргача) уч поғонадан кўп даражага табақалаштирилишини камайтириш, шунингдек санация қилишни енгиллаштириш ва банкнинг ўта муҳим вазифалари узлуксизлигини таъминлаш мақсадида Ўзбекистон Республикаси ҳудудида холдинг компанияси, асосий жамият ёки шуъба компания ташкил этишни;

санация қилиш мақсадларида доимий равишда ёки Марказий банкнинг талабига кўра қўшимча ахборот тақдим этишни.

Санация қилиш тўғрисида қарор қабул қилингунига қадар Марказий банк банкнинг активлари ва мажбуриятлари, шунингдек балансдан ташқари моддалари баҳолашдан (бундан буён матнда баҳолаш деб юритилади) ўтказилишини таъминлайди.

Баҳолаш «Банклар ва банк фаолияти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 75-моддасида белгиланган талабларга мувофиқ бўлган аудиторлик ташкилоти ёки баҳоловчи ташкилот (бундан буён матнда баҳоловчи деб юритилади) томонидан ўтказилади.

Баҳолаш тўғрисидаги ҳисобот қуйидаги бухгалтерия ҳужжатларига ва бошқа ҳужжатларга асосланади:

банкнинг баҳолаш ҳисоботи тузилаётган санадаги бухгалтерия балансига, шунингдек фойда ва зарарлари тўғрисидаги ҳисоботига;

банк активлари ва мажбуриятларини ҳисобга олиш қийматининг таҳлилига ва баҳоланишига;

банк бухгалтерия ҳисоботининг балансдаги ва балансдан ташқари ҳисобварақларида акс эттирилган мажбуриятларнинг рўйхатига, уларни бажариш муддати кўрсатилган ҳолда;

баҳолаш учун аҳамиятга эга бўлган, Марказий банк томонидан талаб қилинадиган бошқа маълумотларга.

Баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда банкнинг санация қилиш бошланган пайтдаги барча зарарлари акс эттирилиши керак.

Баҳолаш натижаларидан қуйидаги мақсадларда фойдаланилади:

банкка нисбатан турли санация қилиш тартиб-таомилларини амалга оширишнинг молиявий оқибатлари тўғрисидаги маълумотларни олиш, шунингдек санация қилишнинг мақбул воситаларини танлаш;

ушбу Қонунга мувофиқ талабларни қаноатлантириш навбати бўйича кредиторларни таснифлаш, шунингдек банк мажбурий тугатилганда кредиторлар ва акциядорларнинг ҳар бир тоифаси олиши мумкин бўлган маблағлар миқдори тўғрисидаги маълумотларни олиш;

тегишли капитал воситаларини ва (ёки) мажбуриятларни ҳисобдан чиқариш ва (ёки) конвертация қилиш даражаси тўғрисидаги маълумотларни олиш;

ўтказиладиган (сотиладиган) активлар, ҳуқуқлар, мажбуриятлар ва (ёки) акциялар, шунингдек санация қилинаётган банкка ёки унинг акциядорларига тўланадиган пул маблағлари тўғрисидаги маълумотларни олиш.

Ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган баҳолашнинг ўтказилмаганлиги Марказий банк томонидан санация қилиш тўғрисида қарор қабул қилинишига тўсқинлик қилмайди.

Ушбу модданинг иккинчи, учинчи ва тўртинчи қисмларида назарда тутилган тартибда тўлиқ баҳолашдан ўтказишга тўсқинлик қилувчи ҳолатлар ҳамда санация қилиш мақсадларига эришишни хавф остига қўювчи бошқа ҳолатлар мавжуд бўлган тақдирда, Марказий банк ёки Марказий банк томонидан тайинланган баҳоловчи банкнинг активларини, мажбуриятларини ва балансдан ташқари моддаларини дастлабки баҳолашдан ўтказади. Бунда дастлабки баҳолаш имкон қадар ушбу модданинг иккинчи, учинчи ва тўртинчи қисмларига мувофиқ ўтказилиши керак.

Агар ушбу модданинг еттинчи қисмига мувофиқ дастлабки баҳолаш ўтказилган бўлса, ушбу модданинг иккинчи, учинчи ва тўртинчи қисмларида белгиланган талабларга тўлиқ мувофиқ бўлган якуний баҳолаш Марказий банк тайинлаган баҳоловчи томонидан қуйидаги мақсадлар учун қисқа муддатларда ўтказилиши керак:

акциядорларнинг ёки кредиторларнинг талабларини ҳисобдан чиқариш ёки қаноатлантириш тўғрисидаги қарорни асослантириш ёхуд мажбуриятлар бўйича амалга оширилган тўловлар суммасини ошириш ёки камайтириш;

банкнинг аввал ўтказилган активлари ва мажбуриятларига қўшимча тарздаги активлари ва мажбуриятларини оралиқ банкка ўтказиш ёки аввал ўтказилган активлари ва мажбуриятларини қайтариш.

Ушбу модданинг саккизинчи қисмига мувофиқ ўтказилган якуний баҳолаш:

активлар ва мажбуриятларни ўтказиш (сотиш) воситасини қўллаш чоғида олувчилар томонидан амалга оширилган тўловларга;

активлар ва мажбуриятларни ўтказиш (сотиш) воситасини қўллаш мақсадида ҳисобдан чиқаришни ва (ёки) конвертация қилишни амалга оширишда санация қилинаётган банк акциядорлари ва кредиторлари томонидан олинган маблағларга таъсир кўрсатмайди.

Ўтказилган баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботнинг қисқача мазмуни Марказий банкнинг расмий веб-сайтида белгиланган тартибда эълон қилинади.

Баҳолаш устидан шикоятлар санация қилиш тўғрисидаги қарордан алоҳида тарзда кўриб чиқилиши мумкин эмас.

Ушбу моддада назарда тутилган баҳолашдан ушбу Қонуннинг 42-моддасига мувофиқ компенсация миқдорини аниқлаш мақсадида фойдаланилишига йўл қўйилмайди.

Ушбу моддага мувофиқ баҳолашни ўтказиш тартиби Марказий банк томонидан белгиланади.

Марказий банк банкни санация қилишга тайёргарлик кўриш доирасида ва санация қилиш тўғрисида ўз вақтида қарорлар қабул қилиш мақсадида дастлабки танланган баҳоловчилар рўйхатини шакллантиради.

Дастлабки танланган баҳоловчилар рўйхатига киритилган ташкилотлар Марказий банк билан ахборот хавфсизлиги талабларига риоя этилишини назарда тутувчи шартнома тузади. Дастлабки танланган баҳоловчилар рўйхати Марказий банкнинг расмий веб-сайтида эълон қилинади.

Баҳоловчиларни дастлабки танланган баҳоловчилар рўйхатига киритиш очиқ ва шаффоф тарзда амалга оширилади.

Муайян банкни санация қилиш учун баҳолашдан ўтказиш мақсадида Марказий банк дастлабки танланган баҳоловчилар орасидан баҳоловчини танлаб олади. Марказий банк дастлабки танланган баҳоловчиларга танловда иштирок этиш тўғрисида хабарнома юборади.

Икки ёки ундан ортиқ баҳоловчи мавжуд бўлмаган тақдирда Марказий банк дастлабки танланган баҳоловчилар рўйхатига киритилган битта баҳоловчига хабарнома юборади.

Агар икки ёки ундан ортиқ баҳоловчига хабарнома юборилган бўлса, баҳолаш бўйича эса фақат битта баҳоловчидан таклиф келиб тушса, ушбу баҳоловчи баҳолашни ўтказиш учун тайинланади.

Дастлабки танланган баҳоловчилар рўйхатидаги баҳоловчилар баҳолашни ўтказишни рад этган ёки Марказий банк ушбу рўйхатдаги баҳоловчиларнинг ҳеч бири билан ушбу моддага мувофиқ келишувга эришмаган тақдирда, Марказий банк дастлабки танланган баҳоловчилар рўйхатига киритилмаган, лекин тегишли талабларга жавоб берадиган бошқа баҳоловчини баҳолашни ўтказиш учун танлаб олиши мумкин.

Баҳоловчилар қуйидаги мезонлар асосида танлаб олинади:

баҳоловчининг тажрибаси, билими ва кўникмалари;

баҳолашни ўтказиш учун таклиф этилаётган муддат;

баҳолашни ўтказиш ҳақи.

Баҳолашни ўтказиш учун Марказий банк танлаб олинган баҳоловчи билан баҳолаш ўтказиш тўғрисида шартнома имзолайди.

Баҳолаш ўтказиш тўғрисида шартномада кўрсатилган баҳолашни ўтказиш учун зарур бўлган барча тўловлар, агар банкнинг молиявий ҳолати имкон берса, мазкур банк ҳисобидан амалга оширилади. Акс ҳолда Марказий банк бундай харажатларни ўз ҳисобидан қоплайди.

Баҳоловчиларни дастлабки танланган баҳоловчилар рўйхатига киритиш тартиби, баҳоловчиларга қўйиладиган талаблар, шунингдек баҳоловчиларни баҳолаш қоидалари Марказий банк томонидан белгиланади.

Қуйида санаб ўтилган барча асосларнинг мавжудлиги банкни санация қилишни бошлаш учун асос деб ҳисобланади:

банкнинг тўловга қобилиятсизлиги ёки банкнинг тўловга қобилиятсизлиги юзага келиши эҳтимолининг юқорилиги;

банк, банклар гуруҳи, холдинг компанияси ва (ёки) банк акциядорлари томонидан кўрилган чораларнинг, шунингдек Марказий банк томонидан қўлланилган назорат чораларининг ушбу қисмнинг иккинчи хатбошисида кўрсатилган ҳолатни бартараф этишга қодир бўлмаганлиги ёхуд мазкур чоралар орқали олти ой ичида шундай натижани таъминлаш эҳтимолининг мавжуд эмаслиги;

банкнинг тизимли аҳамиятга молик эканлиги ёки тизимли аҳамиятга молик бўлмаган банкни мажбурий тугатиш орқали ушбу Қонун 8-моддасининг биринчи қисмида белгиланган бир ёки бир нечта мақсадларга эришиб бўлмаслиги сабабли ушбу Қонунга мувофиқ санация қилиш зарурлиги.

Қуйидаги ҳолатлардан бири юзага келганда банк тўловга қобилиятсиз деб ҳисобланади:

банк ўз мижозларининг талабларини маблағлар етарли эмаслиги сабабли етти кун ичида қаноатлантиришга қодир бўлмаганда;

банкнинг мажбуриятлари унинг активларидан ортиб кетганда;

банк капитали монандлиги коэффициентлари ва (ёки) устав капиталининг миқдори қонунчиликда белгиланган энг кам миқдордан эллик ва ундан кўп фоизга камайганда;

банкнинг молиявий ҳолати тўғрисидаги маълумотларнинг ҳисоботларда тўғри акс эттирилиши ушбу қисмнинг иккинчи, учинчи ва тўртинчи хатбошиларида кўрсатилган асосларнинг юзага келишига олиб келадиган ҳоллар Марказий банк томонидан аниқланганда;

омонатчилар ва кредиторлар томонидан банкка ишониб топширилган пул маблағларининг бут сақланишига хавф солувчи ҳолатлар мавжуд бўлганда.

Банкда ушбу модда иккинчи қисмининг иккинчи, учинчи ва тўртинчи хатбошиларида кўрсатилган асосларнинг олти ой ичида юзага келишидан дарак берувчи ҳолатлар мавжуд бўлганда мазкур банкнинг тўловга қобилиятсизлиги юзага келиши эҳтимоли юқори деб ҳисобланади.

Санация қилиш тартиб-таомиллари «Банклар ва банк фаолияти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 6-бобида назарда тутилган назорат чораларидан алоҳида тарзда қўлланилади ва мазкур чораларнинг қўлланилишига тўсқинлик қилмайди.

Банк кузатув кенгаши ва (ёки) бошқаруви ушбу модданинг иккинчи қисмида кўрсатилган ҳолатлар юзага келганда ёки мазкур ҳолатларнинг юзага келиши эҳтимоли мавжуд бўлганда Марказий банкни зудлик билан бу ҳақда хабардор қилиши шарт.

Банкда ушбу модда биринчи қисмининг иккинчи ва учинчи хатбошиларида назарда тутилган асослар мавжудлиги, бироқ ушбу модда биринчи қисмининг тўртинчи хатбошисида белгиланган асос мавжуд эмаслиги аниқланган тақдирда, Марказий банк бошқаруви ушбу банкнинг банк фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқини берувчи лицензиясини (бундан буён матнда лицензия деб юритилади) чақириб олиш ҳамда уни мажбурий тугатиш тўғрисида қарор қабул қилади.

Қуйидаги асосларнинг барчаси мавжуд бўлганда Марказий банк бошқаруви холдинг компаниясини санация қилиш тўғрисида қарор қабул қилиши мумкин:

холдинг компаниясининг тўловга қобилиятсизлиги ёки холдинг компаниясининг тўловга қобилиятсизлиги юзага келиши эҳтимолининг юқорилиги;

холдинг компанияси, банклар гуруҳи ва (ёки) холдинг компанияси эгалари томонидан кўрилган чораларнинг ушбу қисмнинг иккинчи хатбошисида кўрсатилган ҳолатни бартараф этишга қодир эмаслиги ёки мазкур чоралар орқали олти ой ичида шундай натижани таъминлаш эҳтимолининг мавжуд эмаслиги;

холдинг компанияси назорати остидаги банкни санация қилиш бошланганлиги;

санация қилишнинг бир ёки бир нечта мақсадига холдинг компаниясини мажбурий тугатиш орқали эришиб бўлмаслиги сабабли уни санация қилиш зарурлиги.

Холдинг компанияси қуйидаги ҳолатлардан бири юзага келганда тўловга қобилиятсиз деб ҳисобланади:

холдинг компаниясининг капитал монандлиги коэффициентлари ва (ёки) устав капитали миқдори консолидациялашган назорат асосида Марказий банк томонидан белгиланган энг кам миқдордан эллик ва ундан кўп фоизга камайганда;

холдинг компанияси бажарилиши лозим бўлган ўз мажбуриятларини маблағлар етишмовчилиги сабабли етти кун ичида бажаришга лаёқатсиз бўлганда;

банкнинг ёки холдинг компаниясининг молиявий ҳолати тўғрисидаги маълумотларнинг ҳисоботларда тўғри акс эттирилиши ушбу қисмнинг иккинчи ва учинчи хатбошиларида кўрсатилган асосларнинг юзага келишига олиб келадиган ҳоллар Марказий банк томонидан аниқланганда.

Холдинг компаниясида ушбу модда саккизинчи қисмининг иккинчи ва учинчи хатбошиларида кўрсатилган асосларнинг олти ойдан ошмайдиган муддат ичида юзага келишидан дарак берувчи ҳолатлар мавжуд бўлганда холдинг компаниясининг тўловга қобилиятсизлиги юзага келиши эҳтимоли юқори деб ҳисобланади.

Марказий банкнинг холдинг компаниясини санация қилиш тўғрисидаги қарори кучга кирган пайтдан эътиборан санация қилиш тугагунига қадар «Тўловга қобилиятсизлик тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни нормалари мазкур холдинг компаниясига нисбатан қўлланилмайди.

Холдинг компанияси фаолиятини тартибга солувчи ваколатли орган ва Марказий банк ўртасидаги ҳамкорлик қилиш тартиби санация қилиш бошлангунига қадар Марказий банк томонидан белгиланади.

Ушбу Қонуннинг 20-моддасида белгиланган санация қилиш учун асослар юзага келган тақдирда, Марказий банк бошқаруви банкни санация қилиш тўғрисида қуйидагиларни назарда тутувчи қарор қабул қилади:

санация қилиш учун асосларни;

ушбу Қонуннинг 18-моддасида белгиланган баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботнинг қисқача мазмунини;

санация қилишнинг аниқ бошланиш вақтини;

банкка нисбатан қўлланилиши режалаштирилаётган санация қилиш тартиб-таомилларини;

зарурат бўлганда Давлат бюджети маблағларидан фойдаланишни.

Банкни санация қилиш тўғрисидаги қарор қабул қилинганидан кейин Марказий банк мазкур қарорда назарда тутилган санация қилиш тартиб-таомилларига ўзгартириш киритишга ҳақли.

Банкни санация қилиш тўғрисидаги қарор кучга кириши билан санация қилинаётган банк акциядорлари умумий йиғилишининг, кузатув кенгашининг ва бошқарувининг ваколатлари Марказий банкка ўтади. Бунда Марказий банк санация қилинаётган банк кузатув кенгаши аъзоларининг ваколатларини тугатишга, бошқаруви аъзоларини ишдан четлатишга ва (ёки) улар билан тузилган меҳнат шартномасини бекор қилишга ҳақли.

Санация қилинаётган банк кузатув кенгашининг ва (ёки) бошқарувининг вазифалари Марказий банк томонидан қуйидагилардан бирининг зиммасига юклатилади:

Марказий банк томонидан тайинланган махсус бошқарувчининг;

Марказий банк томонидан тайинланган банк кузатув кенгашининг ва бошқарувининг.

Санация қилинаётган банкнинг ишдан четлаштирилган бошқаруви аъзолари Марказий банкка, махсус бошқарувчига ҳамда Марказий банк томонидан тайинланган банк кузатув кенгаши ва бошқарувига санация қилиш мақсадларига эришиш учун зарур ёрдам кўрсатади.

Санация қилиш тўғрисидаги қарор кучга кириши билан Марказий банк, ўзи томонидан тайинланган банк кузатув кенгаши ва бошқаруви, махсус бошқарувчи банкнинг барча активларини, мол-мулкини, автоматлаштирилган ахборот тизимларини, бухгалтерия ҳисоботини ва бошқа ҳисоботларини, шунингдек банкнинг барча ҳужжатларини чекловларсиз тасарруф этиш ҳуқуқига эга бўлади. Санация қилинаётган банкнинг Марказий банк томонидан тайинланган кузатув кенгаши ва бошқаруви ёки махсус бошқарувчиси санация қилинаётган банк ходимлари билан тузилган меҳнат шартномасини бекор қилишга ҳақли.

Санация қилинаётган банк билан меҳнат шартномаси бекор қилинган бошқарув аъзоларига ишдан бўшатиш нафақаси тўланмайди.

Санация қилиш тўғрисидаги қарор, шунингдек санация қилиш воситаларидан фойдаланилиши банкнинг контрагентларига мазкур банк билан тузилган амалдаги шартномавий мажбуриятларни бажаришни бир томонлама тўхтатиб туриш, шунингдек мазкур шартномага ўзгартиришлар киритишни талаб этиш ёки уни бекор қилиш, мазкур шартнома бўйича банк ўз мажбуриятларини бажариб келаётган ҳолларда, гаров таъминотини реализация қилиш ёки шартномага мувофиқ олдиндан ҳисоб-китоб қилишни талаб этиш ҳуқуқларини бермайди.

Банкни санация қилиш тўғрисидаги қарор масъул шахслар томонидан тегишли реестрларга тезкорлик билан зарур ўзгартиришлар киритиш учун асос бўлиб хизмат қилади.

Санация қилинаётган банкнинг акциядорларини ва бошқа манфаатдор шахсларни хабардор қилиш мақсадида Марказий банк ва ўзига нисбатан санация қилиш тўғрисида қарор қабул қилинган банк санация қилиш тўғрисидаги қарор кучга кирган куннинг ўзида мазкур қарор ҳақида ўз расмий веб-сайтларида ва ижтимоий тармоқлардаги ўз расмий саҳифаларида эълон қилади. Мазкур эълоннинг шакли ва мазмуни Марказий банк томонидан белгиланади.

Марказий банк санация қилиш тўғрисидаги қарорни қабул қилиш билан бир вақтда ёки шундай қарор қабул қилинганидан кейин бир ёки бир неча жисмоний шахсларни санация қилинаётган банкнинг махсус бошқарувчиси ёки махсус бошқарувчилари (бундан буён матнда махсус бошқарувчи деб юритилади) сифатида тайинлаш тўғрисида қарор қабул қилишга ҳақли.

Махсус бошқарувчини тайинлаш тўғрисидаги қарорда камида қуйидагилар назарда тутилиши керак:

махсус бошқарувчининг фамилияси, исми ва отасининг исми;

махсус бошқарувчи ваколатларининг бошланиш ва тугаш вақти;

махсус бошқарувчининг ваколатлари ва мажбуриятлари, шу жумладан фақат Марказий банк билан келишилган ҳолда амалга ошириладиган ваколатлари;

махсус бошқарувчининг ваколатлари муддати давомида банкка нисбатан қўлланиладиган чекловлар рўйхати, агар бундай чекловлар мавжуд бўлса;

махсус бошқарувчига нисбатан чекловлар, тавсиялар ва фармойишларнинг тавсифи, агар улар мавжуд бўлса;

махсус бошқарувчига ҳақ тўлаш билан боғлиқ масалалар.

Марказий банк ҳар бир махсус бошқарувчи билан ушбу модданинг иккинчи қисмида назарда тутилган қоидаларни акс эттирувчи алоҳида шартнома тузади.

Махсус бошқарувчи этиб тайинланадиган шахс санация қилинаётган банкка нисбатан манфаатлар тўқнашувидан холи бўлиши ҳамда «Банклар ва банк фаолияти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 36-моддасига мувофиқ банкнинг бошқарув органлари аъзоларига ва муҳим аҳамиятга эга ходимларига нисбатан қўйиладиган талабларга мувофиқ бўлиши керак. Марказий банк ходими махсус бошқарувчи этиб тайинланиши мумкин эмас.

Агар санация қилинаётган банкнинг молиявий ҳолати имкон берса, махсус бошқарувчига тўланиши лозим бўлган барча маблағлар мазкур банк ҳисобидан қопланади. Акс ҳолда Марказий банк бундай харажатларни ўз ҳисобидан қоплайди.

Махсус бошқарувчи тайинланганлиги тўғрисидаги ахборот ушбу модданинг учинчи қисмида кўрсатилган шартнома тузилганидан кейин бир иш куни ичида Марказий банкнинг расмий веб-сайтида ва ижтимоий тармоқлардаги расмий саҳифаларида эълон қилинади.

Махсус бошқарувчи ўз фаолиятида ушбу Қонунга, бошқа қонунчилик ҳужжатларига, шунингдек Марказий банкнинг топшириқларига амал қилади.

Марказий банк махсус бошқарувчи билан тузилган меҳнат шартномасини қонунчиликка мувофиқ бекор қилиш ва ушбу модданинг талабларига асосан бошқа махсус бошқарувчини тайинлаш ҳуқуқига эга.

Махсус бошқарувчи тайинланган пайтдан эътиборан унинг фаолияти муддати давомида махсус бошқарувчи ёки у томонидан тайинланган шахс билан келишилмаган ҳолда, банкнинг номидан ёки банкнинг топшириғига асосан амалга ошириладиган барча операциялар юридик кучга эга бўлмайди ва ҳуқуқий оқибатлар келтириб чиқармайди.

Махсус бошқарувчи фақат Марказий банкка ҳисобдор бўлиб, унинг вазифаларининг бажарилишини назорат қилиш Марказий банк томонидан амалга оширилади.

Марказий банк махсус бошқарувчининг фаолияти устидан назорат қилиш бўйича қуйидаги ваколатларга эга:

махсус бошқарувчига унинг фаолияти даврида фаолиятининг асосий йўналишлари бўйича тавсиялар бериш, шу жумладан асосий тадбирлар режасини таклиф қилиш;

махсус бошқарувчига бажарилиши шарт бўлган йўриқномалар бериш;

махсус бошқарувчидан унинг фаолияти ва банкнинг фаолияти тўғрисидаги ҳар қандай маълумотларни сўраб олиш;

махсус бошқарувчининг ваколатлари муддатини узайтириш ёки муддатидан олдин тугатиш.

Махсус бошқарувчи санация қилиш мақсадларига эришиш ҳамда Марказий банкнинг қарорларида, шунингдек буйруқлари ва кўрсатмаларида назарда тутилган тадбирларни амалга ошириш учун зарур бўлган барча чораларни кўради.

Махсус бошқарувчи санация қилиш мақсадларига эришиш ва санация қилиш тартиб-таомилларини амалга оширишга салбий таъсир кўрсатиши мумкин бўлган барча ҳоллар тўғрисида Марказий банкни дарҳол хабардор қилиши шарт.

Махсус бошқарувчи ҳар чоракда камида бир марта, шунингдек Марказий банкнинг сўровига кўра, Марказий банкка санация қилинаётган банкнинг молиявий ҳолати ҳамда махсус бошқарувчи томонидан ўз фаолияти давомида амалга оширилган ҳаракатлар тўғрисида ҳисобот тақдим этиб боради.

Санация қилинаётган банкка махсус бошқарувчини тайинлаш тартиби ва махсус бошқарувчининг фаолияти билан боғлиқ қоидалар Марказий банк томонидан белгиланади.

Санация қилиш воситалари қуйидагилардан иборат:

активлар ва мажбуриятларни ўтказиш (сотиш);

оралиқ банкни ташкил этиш;

ҳисобдан чиқариш ва (ёки) конвертация қилиш.

Марказий банк санация қилиш мақсадларига эришиш учун санация қилишнинг мақбул воситаларини банкнинг ва (ёки) молия тизимининг ҳолатини инобатга олган ҳолда танлайди.

Марказий банк санация қилиш воситаларини биргаликда ёки алоҳида-алоҳида қўллаши мумкин.

Агар Марказий банк санация қилинаётган банкнинг активлари, ҳуқуқлари ва мажбуриятларини қисман ўтказиш (сотиш) учун фақат ушбу модда биринчи қисмининг иккинчи ва учинчи хатбошиларида кўрсатилган санация қилиш воситаларини қўлласа, Марказий банк қолдиқ активлар, ҳуқуқлар ва мажбуриятларга эга бўлган ушбу банкнинг лицензиясини чақириб олади ҳамда банкни ушбу Қонунга мувофиқ мажбурий тугатиш тўғрисида қарор қабул қилади.

Санация қилиш воситаларини қўллашда давлат органлари ва ташкилотлар, юридик ва жисмоний шахслар, шунингдек санация қилинаётган банк акциядорлари ҳамда кредиторлари билан келишиш ёки уларнинг рухсатини олиш талаб этилмайди.

Активлар ва мажбуриятларни ўтказиш (сотиш) воситаси санация қилинаётган банкнинг акциялари, активлари, ҳуқуқлари ва (ёки) мажбуриятлари олувчига ўтказилишини (сотилишини) назарда тутади.

Марказий банк бир ёки бир неча олувчига (бундан оралиқ банк мустасно) қуйидагиларни ўтказиш (сотиш) тўғрисида қарор қабул қилиши мумкин:

санация қилинаётган банк томонидан чиқарилган янги акцияларни;

санация қилинаётган банк активлари, ҳуқуқлари ва (ёки) мажбуриятларининг барчасини ёки бир қисмини.

Акциялар, активлар, ҳуқуқлар ва (ёки) мажбуриятларни ўтказишда (сотишда):

санация қилинаётган банкнинг мажбуриятлари ушбу Қонуннинг 64-моддасида белгиланган кредиторларнинг талабларини қаноатлантириш навбатида олувчига ўтказилади;

санация қилинаётган банкнинг активлари ва ҳуқуқлари, шунингдек Омонатларни кафолатлаш агентлигининг Омонатларни кафолатлаш жамғармаси (бундан буён матнда Кафолатлаш жамғармаси деб юритилади), санация қилиш жамғармаси ҳисобидан тақдим этилган маблағлар банкнинг бир турдаги кредиторлари олдидаги мажбуриятларини бажариш учун етарли бўлмаган тақдирда, мазкур мажбуриятлар ушбу кредиторларнинг талаблари миқдорига мутаносиб равишда ўтказилади.

Молиявий барқарорликни таъминлаш ёки активлар қийматининг жуда паст даражага тушиб кетишининг олдини олиш мақсадида Марказий банк мажбуриятларнинг айрим турларини ушбу Қонуннинг 64-моддасида белгиланган бир турдаги кредиторлар доирасида танлаб олиб, ушбу модда учинчи қисмнинг иккинчи ва учинчи хатбошиларида назарда тутилган қоидалардан четга чиққан ҳолда ўтказишга ҳақли. Бу ҳолда қоидалардан четга чиқиш сабаби Марказий банк томонидан асослаб берилиши ва тегишли тартибда ҳужжатлаштирилиши керак.

Активлар, ҳуқуқлар ва (ёки) мажбуриятларни ўтказишда (сотишда) қуйидагилар талаб этилмайди:

санация қилинаётган банк акциядорлари, омонатчилари ва кредиторларининг, шунингдек бошқа манфаатдор шахсларнинг (хусусан, санация қилинаётган банкка гаров таъминоти ва кафолат тақдим этган шахсларнинг) розилигини олиш;

санация қилинаётган банк томонидан омонатчилар ва кредиторлар, шунингдек бошқа тарафлар (хусусан, санация қилинаётган банкка гаров таъминоти ва кафолат тақдим этган шахслар) билан тузилган шартномаларга шартномаларнинг янги тарафини кўрсатиш мақсадида ўзгартиришлар киритиш;

санация қилинаётган банкнинг омонатчилари билан олувчи банк томонидан янги банк ҳисобварағи шартномаларини тузиш.

Акциялар, активлар, ҳуқуқлар ва (ёки) мажбуриятларнинг ўтказилиши (сотилиши) ўтказиш (олди-сотди) тўғрисидаги шартномага биноан амалга оширилади. Бунда ўтказиш тўғрисидаги шартномага ўтказилаётган (сотилаётган) акциялар, активлар, ҳуқуқлар ва (ёки) мажбуриятлар тўғрисидаги маълумотларни ўз ичига олган топшириш-қабул қилиш далолатномаси илова қилинади.

Олувчи акцияларни ўтказиш (сотиш) тўғрисидаги шартномани қимматли қоғозларга бўлган ҳуқуқларни ҳисобга олувчи органга тегишли реестрга ўзгартириш киритиш учун топшириш-қабул қилиш далолатномаси билан бирга тақдим этади.

Акциялар, активлар, ҳуқуқлар ва (ёки) мажбуриятларнинг ўтказилиши (сотилиши) уларга бўлган мулк ҳуқуқининг олувчига ўтишига олиб келади. Бунда олувчи шартнома имзоланган пайтдан эътиборан мазкур ҳуқуқлар ва мажбуриятларнинг ҳуқуқий вориси бўлади.

Акциялар, активлар, ҳуқуқлар ва (ёки) мажбуриятларни ўтказиш (сотиш) тўғрисидаги шартнома имзоланган пайтдан эътиборан кучга киради ва сотиш билан боғлиқ барча ҳуқуқий тартиб-таомилларни амалга ошириш учун асос бўлиб хизмат қилади.

Акциялар, активлар, ҳуқуқлар ва (ёки) мажбуриятларни ўтказиш (сотиш) тўғрисидаги шартнома тузилганидан кейин санация қилинаётган банкнинг акциядорлари ва кредиторлари ўтказилаётган (сотилаётган) акциялар ва (ёки) бошқа талаблар учун олувчидан бирор бир компенсация талаб қилиш ҳуқуқига эга эмас.

Активлар, ҳуқуқлар ва (ёки) мажбуриятлар ўтказилганидан (сотилганидан) кейин олувчи билан келишувга кўра Марказий банк:

ўтказилган (сотилган) активлар, ҳуқуқлар ва (ёки) мажбуриятларнинг бир қисмини олувчидан санация қилинаётган банкка (шу жумладан мажбурий тугатиш жараёнида бўлган санация қилинаётган банкка) қайтариши. Бунда банк уларни қайтариб олишни рад этишга ҳақли эмас;

санация қилинаётган банкдан (шу жумладан мажбурий тугатиш жараёнида бўлган санация қилинаётган банкдан) қўшимча активлар, ҳуқуқлар ва (ёки) мажбуриятларни олувчига ўтказиши (сотиши) мумкин.

Ушбу модданинг ўн биринчи қисмида назарда тутилган активлар, ҳуқуқлар ва (ёки) мажбуриятларнинг ўтказилиши (сотилиши) ушбу моддада белгиланган ўтказиш (сотиш) тартибига риоя этилган ҳолда амалга оширилиши керак.

Марказий банк санация қилинаётган банкнинг ўтказилиши (сотилиши) режалаштирилган акцияларини, активларини, ҳуқуқларини ва (ёки) мажбуриятларини ўтказиш (сотиш) бўйича чоралар кўради. Активлар, ҳуқуқлар ва (ёки) мажбуриятлар алоҳида-алоҳида ўтказилиши (сотилиши) мумкин. Активлар ва мажбуриятларни ўтказиш (сотиш) воситасини қўллаш билан боғлиқ харажатлар, агар санация қилинаётган банкнинг молиявий ҳолати бунга имкон берса, мазкур банк томонидан қопланади. Акс ҳолда Марказий банк бундай харажатларни ўз ҳисобидан қоплайди.

Акциялар, активлар, ҳуқуқлар ва (ёки) мажбуриятларни ўтказиш (сотиш) қуйидаги талабларга риоя этилган ҳолда амалга оширилади:

ўтказиш (сотиш) жараёнининг шаффоф бўлиши;

ўтказиш (сотиш) жараёнининг манфаатлар тўқнашувидан холи бўлиши;

ўтказиш (сотиш) жараёнида потенциал олувчилар орасида устунликлар берилишига йўл қўйилмаслиги;

санация қилиш бўйича тезкор чоралар кўриш заруриятининг ҳисобга олиниши;

акциялар, активлар ва ҳуқуқларнинг юқори нархда ўтказилиши (сотилиши).

Марказий банк фақат битта потенциал олувчи мурожаат қилган тақдирда ҳам акциялар, активлар, ҳуқуқлар ва (ёки) мажбуриятларни ўтказишга (сотишга) ҳақли.

Марказий банк акциялар, активлар, ҳуқуқлар ва (ёки) мажбуриятларни қуйидаги ҳолларда потенциал олувчиларга тўғридан-тўғри, оммавий эълон бермасдан ўтказиши (сотиши) мумкин:

оммавий эълон бериш санация қилиш мақсадларига эришишга тўсқинлик қилиши мумкин бўлганда;

камида иккита потенциал олувчи жалб қилинганда.

Марказий банк санация қилиш тўғрисида қарор қабул қилингунига қадар акциялар, активлар, ҳуқуқлар ва (ёки) мажбуриятларни ўтказиш (сотиш) бўйича зарур тайёргарлик тадбирларини амалга оширишга ваколатлидир. Тайёргарлик тадбирлари санация қилинаётган банкнинг акциялари, активлари, ҳуқуқлари ва мажбуриятлари маркетингини, потенциал олувчилар билан бевосита алоқа боғлашни, шунингдек активлар ва мажбуриятларни ўтказиш (сотиш) воситасини самарали қўллаш учун зарур бўлган бошқа ҳаракатларни ўз ичига олади.

Активлар ва мажбуриятларни ўтказиш (сотиш) воситасининг қўлланилиш тартиби Марказий банк томонидан белгиланади.

Санация қилинаётган банкнинг активлари, ҳуқуқлари ва (ёки) мажбуриятларини олувчи фақат банк бўлиши мумкин.

Санация қилинаётган банкда ҳал қилувчи эгаликни олувчи олди-сотди шартномаси тузилгунига қадар Марказий банкнинг банк акцияларини олишга доир дастлабки рухсатномасини олиши керак.

Санация қилишда Марказий банк санация қилинаётган банк акцияларини олишга доир дастлабки рухсатномани беришнинг соддалаштирилган тартибини белгилаши мумкин.

Санация қилинаётган банкнинг акцияларини сотишни кечиктирмасдан амалга ошириш ва санация қилиш мақсадларига эришишга тўсқинлик қилмаслик мақсадида, санация қилинаётган банк акцияларининг олди-сотди шартномаси банк акцияларини олишга доир дастлабки рухсатнома берилгунига қадар тузилиши мумкин. Бунда акциялар бўйича овоз бериш ҳуқуқи Марказий банкда сақланиб қолади. Мазкур ҳуқуқни амалга ошириш Марказий банк учун мажбурий бўлмайди ҳамда ундан фойдаланганлик ёки фойдаланмаганлик Марказий банк учун ҳуқуқий оқибатларни келтириб чиқармайди.

Банк акцияларини олишга доир дастлабки рухсатнома олинганидан кейин акциялар бўйича овоз бериш ҳуқуқи олувчига ўтади.

Марказий банк банк акцияларини олишга доир дастлабки рухсатномани беришни рад этган тақдирда, акциялар бўйича овоз бериш ҳуқуқи Марказий банк ихтиёрида қолади ҳамда Марказий банк олувчидан уч ой ичида акцияларни бошқа шахсга сотишни талаб қилади.

Агар акциялар уч ой ичида бошқа шахсга сотилмаса, ушбу модданинг тўртинчи қисмида назарда тутилган олди-сотди шартномаси бекор қилинади ва Марказий банк санация қилинаётган банкка нисбатан санация қилишнинг муайян тартиб-таомилларини амалга ошириш ёки ушбу банкни мажбурий тугатиш ёхуд «Банклар ва банк фаолияти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига мувофиқ бошқа чораларни қўллаш тўғрисида қарор қабул қилади.

Активлар ва мажбуриятларни ўтказиш (сотиш) воситасини қўллаш доирасида амалга ошириладиган ўтказишга (сотишга) нисбатан ушбу бобнинг 7-параграфида назарда тутилган кафолатлар қўлланилади.

Санация қилинаётган банк иштирокчи бўлган тўлов тизимлари ва ушбу банк аъзо бўлган фонд биржалари ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган олувчига, агар олувчи мазкур тўлов тизимлари ва фонд биржалари томонидан белгиланган талабларга мувофиқ бўлса, санация қилинаётган банк билан тузилган шартнома бўйича барча ҳуқуқларни амалга ошириш имкониятини бериши керак.

Агар олувчи ушбу модданинг тўққизинчи қисмида назарда тутилган тўлов тизимлари ва фонд биржалари томонидан белгиланган иштирок этиш ёки аъзолик талабларига мувофиқ бўлмаса, Марказий банк олувчига тўлов тизимларига ёки фонд биржаларига олти ойдан кўп бўлмаган муддат давомида уланиш учун рухсат бериши мумкин.

Оралиқ банк санация қилинаётган банкнинг ўта муҳим вазифаларини сақлаб қолиш мақсадида мазкур банк активлари, ҳуқуқлари ва (ёки) мажбуриятларининг барчасини ёки бир қисмини ўтказиш учун ташкил этилади. Кейинчалик оралиқ банк ва (ёки) унинг активлари, ҳуқуқлари ва (ёки) мажбуриятлари сотилади.

Марказий банк бир ёки бир нечта санация қилинаётган банк активлари, ҳуқуқлари ва (ёки) мажбуриятларининг барчасини ёки бир қисмини ўтказиш учун бир ёки бир нечта оралиқ банкни ташкил этиши мумкин.

Оралиқ банкка санация қилинаётган банкнинг активлари, ҳуқуқлари ва (ёки) мажбуриятларини ўтказишда қуйидаги қоидалар қўлланилади:

санация қилинаётган банкнинг мажбуриятлари оралиқ банкка ушбу Қонуннинг 64-моддасида белгиланган кредиторларнинг талабларини қаноатлантириш навбатига риоя этилган ҳолда ўтказилади;

санация қилинаётган банкнинг активлари ва ҳуқуқлари, шунингдек Кафолатлаш жамғармаси, санация қилиш жамғармаси ҳисобидан тақдим этилган маблағлар банкнинг бир турдаги кредиторлари олдидаги мажбуриятларини бажариш учун етарли бўлмаган тақдирда, ушбу мажбуриятлар мазкур кредиторларнинг талаблари миқдорига мутаносиб равишда ўтказилади;

молиявий барқарорликни таъминлаш ёки активлар қийматининг жуда паст даражага тушиб кетишининг олдини олиш мақсадида, Марказий банк ушбу қисмнинг иккинчи ва учинчи хатбошиларида назарда тутилган қоидалардан четга чиққан ҳолда мажбуриятларнинг муайян турларини танлов асосида ўтказишга ҳақли. Бунда қоидалардан четга чиқиш сабаби Марказий банк томонидан асослаб берилиши ва тегишли тартибда ҳужжатлаштирилиши керак.

Оралиқ банкка ўтказилган мажбуриятларнинг умумий қиймати санация қилинаётган банкнинг мазкур оралиқ банкка ўтказилган активлари ва ҳуқуқларининг баҳолаш натижасида шакллантирилган умумий қийматидан ёки бошқа манбалардан ўтказилган маблағлардан ошиб кетиши мумкин эмас.

Марказий банк оралиқ банкка санация қилинаётган банкнинг активлари, ҳуқуқлари ва (ёки) мажбуриятларини ўтказганидан кейин қуйидаги ҳуқуқларга эга бўлади:

санация қилинаётган банкнинг (шу жумладан мажбурий тугатиш жараёнида бўлган санация қилинаётган банкнинг) қўшимча активлари, ҳуқуқлари ва (ёки) мажбуриятларини оралиқ банкка ўтказиш;

ўтказилган активлар, ҳуқуқлар ва (ёки) мажбуриятларнинг бир қисмини ушбу модданинг олтинчи қисмига мувофиқ оралиқ банкдан санация қилинаётган банкка (шу жумладан мажбурий тугатиш жараёнида бўлган санация қилинаётган банкка) қайтариш.

Оралиқ банкдан санация қилинаётган банкка активлар, ҳуқуқлар ва (ёки) мажбуриятларнинг бир қисмини қайтаришга қуйидаги шартларнинг барчасига риоя этилганда йўл қўйилади:

активлар, ҳуқуқлар ва (ёки) мажбуриятларни қайтариш улар оралиқ банкка ўтказилган кундан эътиборан 90 кун ичида амалга оширилиши;

қайтарилаётган мажбуриятларнинг ушбу Қонун 33-моддасининг иккинчи қисмида белгиланган мажбуриятлар эмаслиги;

қайтаришнинг санация қилиш мақсадларига эришиш ва (ёки) омонатчилар ва кредиторларнинг ҳуқуқлари ҳамда қонуний манфаатлари кафолатланиши принципига риоя этилишини таъминлаш учун зарурлиги.

Оралиқ банкка санация қилинаётган банкнинг активлари, ҳуқуқлари ва (ёки) мажбуриятлари ўтказилаётганда ҳамда ўтказилган активлар, ҳуқуқлар ва (ёки) мажбуриятлар санация қилинаётган банкка қайтарилаётганда қуйидагилар талаб этилмайди:

санация қилинаётган банк акциядорлари, омонатчилари ва кредиторларининг, шунингдек бошқа манфаатдор шахсларнинг (хусусан, санация қилинаётган банкка гаров таъминоти ва кафолат тақдим этган шахсларнинг) розилигини олиш;

санация қилинаётган банк томонидан омонатчилар, кредиторлар, шунингдек бошқа тарафлар (хусусан, санация қилинаётган банкка гаров таъминоти ва кафолат тақдим этган шахслар) билан тузилган шартномаларга шартномаларнинг янги тарафини кўрсатиш мақсадида ўзгартиришлар киритиш;

санация қилинаётган банкнинг омонатчилари билан оралиқ банк томонидан янги банк ҳисобварағи шартномаларини тузиш.

Санация қилинаётган банкнинг активлари, ҳуқуқлари ва (ёки) мажбуриятларини оралиқ банкка ўтказиш тўғрисидаги шартнома имзоланган пайтдан эътиборан активлар, ҳуқуқлар ва (ёки) мажбуриятлар ўтказилган деб ҳисобланади ва ўтказиш билан боғлиқ барча ҳуқуқий тартиб-таомиллар учун асос бўлиб хизмат қилади. Бунда оралиқ банк барча ҳуқуқлар ва мажбуриятларнинг ҳуқуқий вориси бўлади.

Санация қилинаётган банк ва оралиқ банк ўртасида амалга оширилган ўтказишга нисбатан ушбу бобнинг 7-параграфида назарда тутилган кафолат чоралари қўлланилади.

Санация қилинаётган банк иштирокчи бўлган тўлов тизимлари ва ушбу банк аъзо бўлган фонд биржалари оралиқ банкка, башарти мазкур оралиқ банк тўлов тизимлари ва фонд биржалари томонидан қўйиладиган талабларга мувофиқ бўлса, санация қилинаётган банк билан тузилган шартнома бўйича барча ҳуқуқларни амалга ошириш имкониятини таъминлаши керак.

Агар оралиқ банк тўлов тизимлари ва фонд биржалари томонидан белгиланган иштирок этиш ёки аъзолик талабларига мувофиқ бўлмаса, Марказий банк оралиқ банкка унинг фаолияти давомида ушбу тўлов тизимларида иштирок этишга ва фонд биржаларига аъзо бўлишга рухсат бериш тўғрисида қарор қабул қилиши мумкин.

Марказий банк бошқарувининг қарори билан:

оралиқ банкнинг барча акциялари, агар Ўзбекистон Республикасининг қонунчилигига мувофиқ оралиқ банкнинг фаолият юритиши кафолатланса, учинчи шахсларга сотилиши мумкин. Бунда учинчи шахслар томонидан оралиқ банкнинг акцияларини сотиб олиш «Банклар ва банк фаолияти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунида назарда тутилган тартибда ва шартлар асосида амалга оширилади. Оралиқ банкнинг акциялари учинчи шахслар томонидан сотиб олинган пайтдан эътиборан оралиқ банк ўз оралиқ банк мақомини йўқотади ва ўз фаолиятини «Банклар ва банк фаолияти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни талабларига мувофиқ амалга оширади;

оралиқ банкнинг активлари, ҳуқуқлари ва (ёки) мажбуриятлари бошқа банкка ўтказилиши (сотилиши) мумкин.

Марказий банк оралиқ банкнинг сотилиши ёки унинг активлари, ҳуқуқлари ва (ёки) мажбуриятлари ўтказилиши (сотилиши) учун масъулдир.

Санация қилинаётган банкнинг кредиторлари оралиқ банкдан ёки ушбу модданинг ўн иккинчи қисмида назарда тутилган оралиқ банк акцияларини сотиб олувчидан ўтказилган талаблари бўйича компенсация талаб қилишга ҳақли эмас.

Оралиқ банкни ташкил этиш ушбу моддада белгиланган қоидалар инобатга олинган ҳолда, «Банклар ва банк фаолияти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунида белгиланган банк фаолиятига рухсат бериш шартларига мувофиқ амалга оширилади.

Оралиқ банкнинг устав капитали Ўзбекистон Республикаси миллий валютасида қуйидаги манбалар ҳисобидан шакллантирилиши мумкин:

ҳисобдан чиқариш ва (ёки) конвертация қилиш воситасини қўллаган ҳолда оралиқ банкка ўтказилган мажбуриятларни мазкур оралиқ банкнинг акцияларига конвертация қилиш;

ушбу Қонуннинг 37-моддаси талабларини ҳисобга олган ҳолда Давлат бюджети маблағлари;

қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар.

Марказий банк оралиқ банк устав капиталининг энг кам миқдорини «Банклар ва банк фаолияти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунида белгиланганидан кам миқдорда белгилаш тўғрисида қарор қабул қилишга ваколатлидир.

Оралиқ банкни лицензиялаш тартиб-таомили бир босқичдан иборат бўлиб, оралиқ банкни давлат рўйхатига олиш лицензия бериш билан бир вақтда амалга оширилади.

Оралиқ банкни давлат рўйхатига олиш ва лицензиялаш банкнинг уставига, банк кузатув кенгашининг ва бошқарувининг аъзолари тўғрисидаги маълумотларга, шунингдек банкнинг бизнес-режаси ҳақидаги маълумотларга асосан амалга оширилади. Бунда Марказий банк қонунчиликка мувофиқ банкни лицензиялаш учун зарур бўлган бошқа ҳужжатларни талаб қилишга ҳақли.

Марказий банк «Банклар ва банк фаолияти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни талаблари тўлиқ бажарилмаган ҳолларда ҳам оралиқ банкка лицензия бериши мумкин. Бундай ҳолларда, лицензия бериш тўғрисидаги қарорда оралиқ банкнинг зиммасига «Банклар ва банк фаолияти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни талабларини олти ойдан ошмайдиган муддат ичида бажариш мажбурияти юклатилади.

Оралиқ банкни давлат рўйхатига олишда ва лицензиялашда «Банклар ва банк фаолияти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни 16-моддасида, 17-моддасининг учинчи қисмида, 20-моддасида, шунингдек оралиқ банкнинг акциядорлари билан боғлиқ муносабатларга нисбатан 22-моддасида назарда тутилган қоидалар қўлланилмайди.

Оралиқ банкка лицензия бериш тўғрисидаги қарор Марказий банкнинг расмий веб-сайтида эълон қилинади.

Лицензия берилганидан кейин оралиқ банк «Банклардаги омонатларни ҳимоя қилиш кафолатлари тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига мувофиқ омонатларни кафолатлаш тизими иштирокчисига айланади.

Оралиқ банк акциядорлари умумий йиғилишининг ваколатлари Марказий банк томонидан амалга оширилади.

Оралиқ банк устав капиталининг асосий қисми давлат маблағлари ҳисобидан шакллантирилган ёки оралиқ банк акциялари бўйича овоз бериш ҳуқуқининг асосий қисми давлатга тегишли бўлган ҳолларда, Марказий банк оралиқ банкнинг уставини тасдиқлаш, кузатув кенгаши аъзоларини тайинлаш ҳамда оралиқ банкни сотиш тўғрисида қарорлар қабул қилишни қонунчиликка мувофиқ давлат акциялари пакетлари бўйича акциядорлар ҳуқуқларини амалга оширишга ваколатли бўлган давлат органи билан олдиндан келишиб олади.

Оралиқ банкнинг фаолияти унга лицензия берилган пайтдан эътиборан ўн икки ойдан ошмаслиги керак. Мазкур муддат қуйидаги ҳолларда Марказий банк томонидан кўпи билан ўн икки ойга узайтирилиши мумкин:

агар муддатнинг узайтирилиши санация қилиш мақсадларига эришиш учун зарур бўлса;

агар узайтирилган муддат давомида оралиқ банкнинг акциялари ёки унинг активлари, ҳуқуқлари ва (ёки) мажбуриятларининг барчаси ёхуд бир қисми сотилиши мумкинлиги ҳақида асосли хулоса мавжуд бўлса.

Оралиқ банкнинг фаолияти қуйидаги ҳолатларнинг бирида тугатилган деб ҳисобланади:

оралиқ банкнинг барча акциялари учинчи шахсларга сотилганда;

оралиқ банкнинг барча активлари, ҳуқуқлари ва мажбуриятлари учинчи шахсларга ўтказилганда;

оралиқ банкнинг активлари тўлиқ қопланганда ва мажбуриятлари тўлиқ бажарилганда;

ушбу модданинг биринчи қисмида белгиланган муддат тугаганда;

оралиқ банкнинг лицензияси «Банклар ва банк фаолияти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 77-моддасида назарда тутилган асосларга кўра чақириб олинганда.

Марказий банк ушбу модда иккинчи қисмининг учинчи, тўртинчи ва бешинчи хатбошиларида назарда тутилган ҳолларда, шунингдек, агар оралиқ банкнинг акцияларини ёки активларини, ҳуқуқларини ва мажбуриятларини ўтказишни (сотишни) амалга ошириш истиқболлари мавжуд эмас деб ҳисобласа, оралиқ банкнинг лицензиясини чақириб олади ҳамда уни мажбурий тугатиш жараёнига ўтказади.

Оралиқ банк фаолиятини ушбу модда иккинчи қисмининг иккинчи ва учинчи хатбошиларида белгиланган асосларга кўра тугатиш натижасида келиб тушган маблағлар оралиқ банк акциядорларининг ҳисобига ўтказилади.

Оралиқ банкни ташкил этиш, унинг фаолиятини амалга ошириш ва уни тугатиш тартиби Марказий банк томонидан белгиланади.

Марказий банк қуйидагиларни қоплаш учун ҳисобдан чиқарилиши ва (ёки) конвертация қилиниши лозим бўлган капитал воситаларининг умумий суммасини белгилайди:

ушбу Қонуннинг 18-моддасига мувофиқ ўтказилган баҳолаш асосида аниқланган зарарлар суммасини;

санация қилинаётган банк капитали монандлиги коэффициентлари ҳамда устав капитали миқдорининг банклар ва банк фаолияти тўғрисидаги қонунчиликка мувофиқ бўлишини таъминлаш, шунингдек бозор иштирокчиларининг санация қилинаётган банкка бўлган ишончини сақлаб туриш учун зарур бўлган капитал миқдорини;

ҳисобдан чиқариш ва (ёки) конвертация қилиш воситаси қўлланилганидан кейин оралиқ банкка бир йилдан кам бўлмаган муддат давомида фаолиятни амалга ошириши учун зарур бўлган капитал миқдорини.

Ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган зарарларнинг ўрнини қоплаш ва санация қилинаётган банк капитали монандлиги коэффициентлари ҳамда устав капитали миқдорининг банклар ва банк фаолияти тўғрисидаги қонунчиликка мувофиқ бўлишини таъминлаш мақсадида капитал воситалари қуйидаги кетма-кетликда ҳисобдан чиқарилади ва (ёки) акцияларга конвертация қилинади:

биринчи даражали асосий капитал воситаларининг баланс қиймати;

биринчи даражали қўшимча капитал воситаларининг баланс қиймати;

иккинчи даражали капитал воситаларининг баланс қиймати.

Ҳар қайси кейинги навбатдаги ҳисобдан чиқариш ва (ёки) конвертация қилиш олдинги навбатдаги капитал воситалари тўлиқ ҳисобдан чиқарилганидан ва (ёки) конвертация қилинганидан кейин амалга оширилади.

Санация қилинаётган банкнинг капитал воситаларини ҳисобдан чиқариш ва (ёки) конвертация қилиш ваколатларини амалга оширишда Марказий банк ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган суммани ушбу капитал воситаларининг қийматига мутаносиб равишда тақсимлайди.

Капитал воситалари қуйидаги шартларнинг барчасига тўлиқ риоя этилган тақдирда акцияларга конвертация қилинади:

агар капитал воситаларининг эгалари конвертацияни амалга ошириш натижасида санация қилинаётган банкда ёки оралиқ банкда ҳал қилувчи эгаликни қўлга киритса, мазкур шахслар Марказий банкнинг дастлабки рухсатномасини олиши керак;

конвертация амалга оширилганидан кейин чиқарилган оддий акциялар ушбу Қонуннинг 18-моддасига мувофиқ баҳолаш ўтказилганидан кейин бир ҳафта ичида берилади;

капиталнинг ҳар бир тегишли воситаси учун бериладиган акциялар сонини белгиловчи конвертация коэффициенти ушбу Қонуннинг 32-моддаси қоидаларига мувофиқ бўлиши керак.

Ушбу моддага мувофиқ ҳисобдан чиқариш ва (ёки) конвертация қилиш воситаси қўлланилгунига қадар капитал воситасининг баланс қиймати қисман ҳисобдан чиқарилган тақдирда, Марказий банк капитал воситасининг қолдиқ баланс қийматига нисбатан ҳисобдан чиқаришни ва (ёки) конвертация қилишни амалга оширади.

Ушбу Қонуннинг 33 ва 34-моддаларида назарда тутилган мажбуриятлар (бундан буён матнда мақбул мажбуриятлар деб юритилади) санация қилинаётган банкнинг капитал воситаси таркибига киритилган мажбуриятларни ўз ичига олмайди. Мажбуриятларни ҳисобдан чиқариш ва (ёки) конвертация қилиш:

санация қилинаётган банкнинг ушбу Қонуннинг 33-моддасида кўрсатилган мажбуриятлари қийматини қисман ёки тўлиқ ҳисобдан чиқаришни;

санация қилинаётган банкнинг ушбу Қонуннинг 33-моддасида кўрсатилган мажбуриятларини мазкур санация қилинаётган банкнинг ёки оралиқ банкнинг акцияларига қисман ёки тўлиқ конвертация қилишни назарда тутади.

Марказий банк ушбу Қонуннинг 30-моддасига мувофиқ санация қилинаётган банкнинг капитал воситаларини ҳисобдан чиқариш ва (ёки) конвертация қилиш бўйича ваколатини ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган мажбуриятлар ҳисобдан чиқарилгунига ва (ёки) конвертация қилингунига қадар амалга оширади.

Санация қилинаётган банкнинг капитал воситалари ҳисобдан чиқарилганидан ва (ёки) конвертация қилинганидан кейин Марказий банк ҳисобдан чиқарилиши ва (ёки) конвертация қилиниши лозим бўлган мажбуриятларнинг умумий суммасини қуйидагиларнинг ўрнини қоплаш учун аниқлайди:

ушбу Қонуннинг 18-моддасида белгиланган баҳолаш асосида аниқланган зарарлар суммасини;

санация қилинаётган банк капитали монандлиги коэффициентлари ҳамда устав капитали миқдорининг банклар ва банк фаолияти тўғрисидаги қонунчиликка мувофиқ бўлишини таъминлаш, шунингдек бозор иштирокчиларининг санация қилинаётган банкка бўлган ишончини сақлаб туриш учун зарур бўлган капитал миқдорини;

ҳисобдан чиқариш ва (ёки) конвертация қилиш воситаси қўлланилганидан кейин оралиқ банк (оралиқ банк ташкил этилган тақдирда) бир йилдан кам бўлмаган муддат давомида фаолиятни амалга ошириши учун зарур бўлган капитал миқдорини.

Ушбу модданинг учинчи қисмида назарда тутилган зарарларнинг ўрнини қоплаш ва санация қилинаётган банк капитали монандлиги коэффициентлари ҳамда устав капитали миқдорининг банклар ва банк фаолияти тўғрисидаги қонунчиликка мувофиқ бўлишини таъминлаш мақсадида мақбул мажбуриятлар қуйидаги кетма-кетликда ҳисобдан чиқарилади ва (ёки) оддий акцияларга конвертация қилинади:

капитал воситаси бўлмаган субординар қарзнинг баланс қиймати;

банкка алоқадор шахслар олдидаги мажбуриятларнинг баланс қиймати;

бошқа мақбул мажбуриятларнинг баланс қиймати.

Ҳар қайси кейинги навбатдаги ҳисобдан чиқариш ва (ёки) конвертация қилиш олдинги навбатдаги мажбуриятлар тўлиқ ҳисобдан чиқарилганидан ва (ёки) конвертация қилинганидан кейин амалга оширилади.

Банкнинг регулятив капиталини ҳисоб-китоб қилишда инобатга олинадиган субординар қарзларга қўйиладиган талаблар Марказий банк томонидан белгиланади.

Санация қилинаётган банкнинг мажбуриятларини ҳисобдан чиқариш ва (ёки) конвертация қилиш ваколатларини амалга оширишда Марказий банк ушбу модданинг учинчи қисмида назарда тутилган суммани ушбу мажбуриятларнинг қийматига мутаносиб равишда тақсимлайди.

Агар санация қилинаётган банкнинг ёки оралиқ банкнинг мақбул мажбуриятларини уларнинг акцияларига конвертация қилиш натижасида санация қилинаётган банкнинг ёки оралиқ банкнинг кредиторлари ҳал қилувчи эгаликни қўлга киритса, ушбу шахслар «Банклар ва банк фаолияти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 22-моддасига мувофиқ Марказий банкнинг дастлабки рухсатномасини олиши керак.

Санация қилинаётган банкнинг ёки оралиқ банкнинг капитал воситаларини ва (ёки) мақбул мажбуриятларини ҳисобдан чиқариш ва (ёки) конвертация қилиш ваколатларини амалга ошириш мақсадида Марказий банк ваколатли органлар ва ташкилотлардан қуйидагиларни талаб қилишга ҳақли:

барча тегишли реестрлардаги ёзувларга ўзгартиришлар киритилишини;

қимматли қоғозлар бозорида савдоларнинг вақтинча тўхтатиб турилишини, акциялар ва қарз воситаларининг савдолардан ёки котировкалаш варағидан чиқарилишини;

қимматли қоғозлар бозоридаги янги акцияларнинг котировкалаш варағига киритилишини;

қимматли қоғозлар бозоридаги қарз воситаларининг пасайтирилган қиймат бўйича котировкалаш варағига такроран киритилишини.

Ушбу модданинг тўққизинчи қисмида кўрсатилган талаблар Марказий банк томонидан ўзига юборилган ваколатли органлар ва ташкилотлар мазкур талабларни ўз вақтида бажариши шарт.

Санация қилинаётган банкнинг мажбуриятларини акцияларга конвертация қилишда мавжуд акциядорларнинг имтиёзли ҳуқуқлари инобатга олинмайди.

Санация қилишда қимматли қоғозларни эмиссия қилиш, сотиш, сотиб олиш ҳамда бекор қилишда санация қилинаётган банк тўғрисидаги маълумотлар ва тегишли ҳужжатлар қимматли қоғозлар бозорини тартибга солиш бўйича ваколатли давлат органига вақтинча тақдим этилмаслиги ва рўйхатдан ўтказилмаслиги, шунингдек қимматли қоғозларнинг эмиссия рисоласи эълон қилинмаслиги мумкин.

Марказий банк санация қилиш мақсадларига эришишни таъминлаш ва санация қилиш принципларига риоя этиш шарти билан бир навбатда ҳисобдан чиқариладиган ва (ёки) конвертация қилинадиган капитал воситалари ва (ёки) мажбуриятлар учун ягона конвертация қилиш коэффициентини қўллайди.

Марказий банк санация қилиш мақсадларига эришиш учун турли навбатда ҳисобдан чиқариладиган ва (ёки) конвертация қилинадиган капитал воситалари ҳамда мажбуриятлар учун турли конвертация қилиш коэффициентини қуйидаги талабларнинг барчасига риоя этган тақдирда қўллаши мумкин:

ҳар бир турдаги акциядорлар ва кредиторлар учун конвертация қилиш коэффициентлари алоҳида белгиланиши ҳамда ҳар бир акциядор ва кредитор олиши кутилаётган сумманинг, банк санация қилинган санада мазкур банк тугатилган тақдирда, ҳар бир акциядор ёки кредитор олиши мумкин бўлган суммага тенг ёки ундан ортиқ бўлиши;

зарарларнинг ўрни санация қилинаётган банк акциядорлари томонидан биринчи навбатда қопланиши;

агар ушбу Қонунда бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, санация қилинаётган банк кредиторлари томонидан зарарларнинг ўрни акциядорлардан кейин ва банкни мажбурий тугатиш тартиб-таомили доирасида талабларни қаноатлантириш навбатига мувофиқ қопланиши;

бир турдаги кредиторларга нисбатан бир хил тартибда ёндашув қўлланилиши.

Ҳисобдан чиқариш ва (ёки) конвертация қилиш воситаси санация қилинаётган банкнинг барча мажбуриятларига нисбатан қўлланилиши мумкин, бундан банкнинг ушбу модданинг иккинчи қисмида белгиланган мажбуриятлари мустасно.

Ҳисобдан чиқариш ва (ёки) конвертация қилиш воситаси қуйидаги мажбуриятларга нисбатан татбиқ этилмайди:

кафолатланган омонатларга ва уларнинг кафолатлаш чегарасидан ошадиган қисмига;

таъминланган мажбуриятларга таъминот билан тўлиқ қопланган ҳажмда;

мижозларнинг активларини ишончли бошқариш ҳамда инвестиция ва пенсия жамғармаларига депозитар хизматлар кўрсатиш натижасида юзага келадиган мажбуриятларга;

бошқа маҳаллий ва чет эл банклари олдидаги дастлабки бажарилиш муддати етти кунгача бўлган мажбуриятларга, бундан банк тегишли бўлган банклар гуруҳи иштирокчилари олдидаги мажбуриятлар мустасно;

банкнинг тўлов, клиринг ва ҳисоб-китоб тизимларида иштирок этиши билан боғлиқ бўлган, мазкур тизимлар ҳамда уларнинг иштирокчилари олдидаги бажарилиш муддати етти кунгача бўлган мажбуриятларига;

санация қилинаётган банкнинг ўз ходимларига иш ҳақи, пенсия ва бошқа қатъий белгиланган тўловларни тўлаш мажбуриятларига, бундан мукофотлар мустасно;

банкнинг ҳар кунги фаолияти учун зарур бўлган товарлар олди-сотдисига ёки банкка хизматлар кўрсатишга доир шартномалардан келиб чиқадиган кредиторлар олдидаги мажбуриятларига;

солиқлар ва бошқа мажбурий тўловлар бўйича давлат олдидаги мажбуриятларга;

Омонатларни кафолатлаш агентлиги олдидаги мажбуриятларга.

Марказий банк қуйидаги шартлардан бири мавжуд бўлганда муайян мажбуриятларни тўлиқ ёки қисман ҳисобдан чиқаришни ва (ёки) конвертация қилишни истисно этиш тўғрисида қарор қабул қилиши мумкин, бундан ушбу Қонун 31-моддаси тўртинчи қисмининг иккинчи ва учинчи хатбошиларида кўрсатилган мажбуриятлар мустасно:

мажбуриятни қисқа муддат ичида ҳисобдан чиқаришнинг ёки акцияларга конвертация қилишнинг имконсизлиги;

истисно этишнинг санация қилинаётган банкнинг ёки оралиқ банкнинг ўта муҳим вазифалари ва фаолият йўналишларини сақлаб қолиш учун зарурлиги;

истисно этишнинг санация қилинаётган банкнинг, оралиқ банкнинг ва (ёки) молия тизимининг барқарорлигига салбий таъсирларнинг олдини олиш учун зарурлиги.

Ҳисобдан чиқариш ва (ёки) конвертация қилиш воситасини қўллаш, шу жумладан капитал воситаларининг ва мажбуриятларнинг ҳисобдан чиқарилиши ва (ёки) конвертация қилиниши лозим бўлган суммасини аниқлаш, ушбу моддага мувофиқ истисно этиладиган мажбуриятларни аниқлаш шартлари ва тартиби Марказий банк томонидан белгиланади.

Агар ҳисобдан чиқариш ва (ёки) конвертация қилиш воситасидан санация қилинаётган банк капитали монандлиги коэффициентларининг ҳамда устав капитали миқдорининг банклар ва банк фаолияти тўғрисидаги қонунчиликка мувофиқ бўлишини таъминлаш, шунингдек бозор иштирокчиларининг санация қилинаётган банкка бўлган ишончини сақлаб туриш мақсадида фойдаланилса, санация қилинаётган банк ёки махсус бошқарувчи ҳисобдан чиқариш ва (ёки) конвертация қилиш воситаси қўлланилган кундан эътиборан бир ой ичида ушбу модданинг иккинчи қисмида белгиланган талабларга мувофиқ санация қилинаётган банк фаолиятини қайта ташкил этиш режасини (бундан буён матнда қайта ташкил этиш режаси деб юритилади) ишлаб чиқиши керак. Зарурат бўлганда Марказий банк қайта ташкил этиш режасини ишлаб чиқиш муддатини кўпи билан бир ойга узайтириши мумкин.

Қайта ташкил этиш режаси молия бозоридаги вазиятдан келиб чиққан ҳолда ишончли ҳисоб-китобларга асосланган бўлиши ҳамда камида қуйидагиларни ўз ичига олиши керак:

банкни санация қилиш учун асос бўлган омиллар, муаммолар ва ҳолатларнинг таҳлилини;

банкнинг узоқ муддат фаолият юритишини тиклаш учун амалга оширилиши зарур бўлган чора-тадбирларни, шунингдек ушбу чора-тадбирларни амалга ошириш муддатларини.

Қайта ташкил этиш режаси Марказий банк томонидан тасдиқланади. Санация қилинаётган банк қайта ташкил этиш режаси тасдиқланганидан кейин мазкур режани амалга оширишга киришади ва амалга ошириш жараёнининг бориши тўғрисида Марказий банкка ҳар чоракда камида бир марта ёки унинг сўровига кўра ҳисобот тақдим этиб боради.

Агар тасдиқланган қайта ташкил этиш режасини амалга ошириш жараёнида Марказий банк уни ушбу модда иккинчи қисмининг учинчи хатбошисида белгиланган мақсадларга эришиш учун қайта кўриб чиқишни талаб қилса, санация қилинаётган банк мазкур талабни бажариши керак.

Қайта ташкил этиш режасини ишлаб чиқиш ва тақдим этиш, шунингдек уни баҳолаш тартиби Марказий банк томонидан белгиланади.

Санация қилишда Кафолатлаш жамғармаси маблағларидан қуйидаги мақсадларда фойдаланилиши мумкин:

активлар ва мажбуриятларни ўтказиш (сотиш) ёки оралиқ банкни ташкил этиш воситасини қўллаш доирасида ўтказиладиган активлар ва мажбуриятлар ўртасидаги фарқни қоплаш;

активлар ва (ёки) мажбуриятларни ўтказиш (сотиш) воситасини қўллашда ёки оралиқ банкни ташкил этишда, шунингдек оралиқ банкнинг Марказий банк томонидан тақдим этиладиган ликвидлиликни олишида санация қилинаётган банкнинг ёки оралиқ банкнинг активлари ва (ёки) мажбуриятлари бўйича кафолатлар тақдим этиш;

кредиторлар ва акциядорларга ушбу Қонуннинг 42-моддасига мувофиқ компенсация тўлаш.

Кафолатлаш жамғармаси маблағларидан санация қилинаётган банкни ёки оралиқ банкни қайта капиталлаштириш мақсадида (шу жумладан мазкур банкларнинг бирор бир капитал воситасини сотиб олиш орқали) фойдаланиш тақиқланади.

Агар активлар ва мажбуриятларни ўтказиш (сотиш) ва (ёки) оралиқ банкни ташкил этиш воситаларидан фойдаланиш санация қилинаётган банкнинг акциялари ўтказилишини назарда тутса, санация қилишда Кафолатлаш жамғармаси маблағларидан ушбу Қонуннинг 30 ва 31-моддаларига мувофиқ ҳисобдан чиқариш ва конвертация қилиш ваколатлари амалга оширилганидан кейин фойдаланилиши мумкин.

Агар активлар ва мажбуриятларни ўтказиш (сотиш) ва (ёки) оралиқ банкни ташкил этиш воситаларини қўллаш санация қилинаётган банкнинг активлари ва мажбуриятларини ўтказиш (сотиш) ни назарда тутса, санация қилишда Кафолатлаш жамғармаси маблағларидан фақат, агар иккинчи даражали капитал воситалари ва санация қилинаётган банкка алоқадор шахслар олдидаги мажбуриятлар ўтказилмаса, фойдаланилиши мумкин.

Санация қилишда (шу жумладан кафолат тақдим этиш учун) Кафолатлаш жамғармаси маблағларидан қуйидаги чегаралардан ошмаган миқдорда фойдаланилиши мумкин:

санация қилинаётган банкдаги кафолатланган омонатлар суммасидан;

Омонатларни кафолатлаш агентлигининг ушбу модданинг еттинчи қисмида кўрсатилган қарори қабул қилинган санада Кафолатлаш жамғармасида мавжуд бўлган маблағлар умумий суммасининг 40 фоизидан.

Санация қилишда Кафолатлаш жамғармаси маблағларидан фойдаланиш зарурлиги тўғрисидаги қарор Марказий банк томонидан қабул қилиниб, унда қуйидагилар белгиланади:

санация қилишда Кафолатлаш жамғармаси маблағларидан фойдаланиш зарурияти;

Кафолатлаш жамғармаси маблағларидан фойдаланиш миқдори, муддатлари ва тартиби;

Марказий банк томонидан зарур деб топилган бошқа масалалар.

Санация қилишда Кафолатлаш жамғармаси маблағларидан фойдаланиш тўғрисидаги қарор Марказий банк сўрови асосида Омонатларни кафолатлаш агентлиги томонидан қабул қилинади.

Агар санация қилиш тўғрисидаги қарорда Давлат бюджети маблағларидан фойдаланиш ва (ёки) санация қилиш жамғармасининг мажбуриятлари юзасидан кафолат тақдим этиш назарда тутилса, Марказий банк мазкур масалани Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси билан келишади. Бунда Давлат бюджетидан маблағлар ажратиш ва ажратилган маблағларни Давлат бюджетига қайтариш билан боғлиқ масалалар Ўзбекистон Республикаси Президенти қарори билан белгиланади.

Санация қилишда Давлат бюджети маблағларидан ҳисобдан чиқариш ва (ёки) конвертация қилиш воситаси қўлланилганидан, шунингдек ушбу Қонуннинг 36-моддасига мувофиқ Кафолатлаш жамғармаси маблағларидан фойдаланилганидан кейин фойдаланилади. Бунда Давлат бюджети маблағлари санация қилиш жамғармаси орқали ажратилади.

Санация қилишда тақдим этилган пул маблағларининг ва қилинган харажатларнинг ўрни қуйидаги кетма-кетликда қопланади:

ушбу Қонун 19-моддасининг ўнинчи қисмига, 22-моддасининг бешинчи қисмига ва 25-моддасининг биринчи қисмига мувофиқ Марказий банк томонидан қилинган харажатлар;

Давлат бюджети ҳисобидан, шунингдек ушбу Қонунда назарда тутилган бошқа манбалар ҳисобидан санация қилиш жамғармасига тақдим этилган маблағлар;

Кафолатлаш жамғармаси ҳисобидан тақдим этилган маблағлар.

Санация қилишда қилинган бошқа харажатларнинг ўрни ушбу Қонуннинг 64-моддасига мувофиқ қопланади.

Банкка нисбатан ушбу модда биринчи қисмининг иккинчи хатбошисида назарда тутилган харажатларнинг ўрнини қоплаш ҳақидаги даъво Марказий банк томонидан, ушбу модда биринчи қисмининг учинчи ва тўртинчи хатбошиларида назарда тутилган маблағларни ундириш тўғрисидаги даъво эса Омонатларни кафолатлаш агентлиги томонидан тақдим этилади.

Санация қилишни молиялаштириш мақсадида Марказий банкнинг ҳамда Омонатларни кафолатлаш агентлигининг қўшма қарори асосида санация қилиш жамғармаси ташкил этилади.

Санация қилиш жамғармасининг маблағларидан ҳисобдан чиқариш ва (ёки) конвертация қилиш воситаси қўлланилганидан, шунингдек Кафолатлаш жамғармаси ҳисобидан маблағлар ажратилганидан кейин фойдаланилади.

Санация қилиш жамғармаси томонидан амалга ошириладиган молиялаштириш қуйидагиларни ўз ичига олади:

санация қилинаётган банкка ёки оралиқ банкка қарз беришни ёхуд оралиқ банк устав капиталига маблағ киритишни;

санация қилинаётган банкнинг ёки оралиқ банкнинг мажбуриятлари бўйича кафолат тақдим этишни;

активлар ва мажбуриятларни ўтказиш (сотиш) воситасини қўллаш доирасида олувчига кафолат тақдим этишни;

ушбу Қонунинг 42-моддасига мувофиқ компенсация тўлашни;

активлар ва мажбуриятларни ўтказиш (сотиш) ёки оралиқ банкни ташкил этиш воситасини қўллаш доирасида олувчига ўтказилаётган активлар ва мажбуриятлар ўртасидаги фарқни қоплашни.

Санация қилиш жамғармаси маблағларини шакллантириш манбалари қуйидагилардан иборат:

Давлат бюджетидан тақдим этиладиган маблағлар;

маҳаллий, халқаро ёки хорижий донорларнинг грантлари ва хайрия бадаллари;

жалб қилинган қарзлар;

қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар.

Ушбу Қонун 37-моддасининг биринчи қисмида назарда тутилган тартибга мувофиқ ваколатли орган санация қилиш жамғармаси мажбуриятлари бўйича кафолат тақдим этиши мумкин.

Марказий банкка санация қилиш жамғармасини молиялаштириш тақиқланади.

Санация қилиш жамғармаси маблағларидан ушбу Қонун талабларига мувофиқ фойдаланилганидан кейин Омонатларни кафолатлаш агентлиги Марказий банк билан келишилган ҳолда, лицензияга эга бўлган барча банклар учун ушбу моддага мувофиқ санация қилиш жамғармасини молиялаштириш мақсадида вақтинчалик хусусиятга эга бўлган мажбурий бадаллар белгилаш ваколатига эга.

Мажбурий бадалларнинг умумий миқдори санация қилиш жамғармаси томонидан жалб қилинган маблағлар (қарзлар) бўйича мажбуриятлар доирасида белгиланиши ва банклар ўртасида уларнинг депозит базасига мутаносиб равишда тақсимланиши керак.

Муайян календарь йил учун банклар томонидан тўланадиган мажбурий бадаллар миқдори банкнинг «Банклардаги омонатларни ҳимоя қилиш кафолатлари тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунида назарда тутилган депозит базасининг 0,5 фоизидан ошмаслиги керак.

Санация қилиш жамғармаси Омонатларни кафолатлаш агентлиги томонидан унинг асосий фаолиятидан алоҳида тарзда бошқарилади. Санация қилишни ташкил этиш мақсадида Марказий банкда санация қилиш жамғармаси учун алоҳида ҳисобварақ очилади.

Марказий банк санация қилиш жамғармаси маблағларидан фойдаланиш тўғрисида мустақил равишда қарор қабул қилади.

Омонатларни кафолатлаш агентлиги санация қилиш жамғармасининг мажбуриятлари бўйича жавобгар бўлмайди. Санация қилиш жамғармасининг маблағларига банд солиниши, ундирувнинг ушбу маблағларга қаратилиши ёки уларнинг санация қилиш билан боғлиқ бўлмаган мажбуриятлар бўйича ушлаб қолиниши мумкин эмас.

Омонатларни кафолатлаш агентлиги санация қилиш жамғармасининг молиявий ҳисоботларини Молиявий ҳисоботнинг халқаро стандартларига мувофиқ ўз бухгалтерия ҳисобидан алоҳида тарзда тайёрлайди, шунингдек молиявий ҳисоботларнинг мустақил аудитдан ўтказилишини таъминлайди.

Санация қилиш жамғармасини бошқариш тартиби Марказий банк томонидан белгиланади.

Марказий банк банкни санация қилиш бўйича қуйидаги ваколатларни амалга оширади:

санация қилинаётган банкни ўз бошқарувига олиш;

санация қилиш устидан назорат ўрнатиш;

санация қилинаётган банкнинг активлари, ҳуқуқлари ва мажбуриятларини дастлабки баҳолашдан ўтказиш, шунингдек мустақил баҳоловчини тайинлаш;

санация қилинаётган банкнинг кузатув кенгаши, бошқаруви аъзоларини, муҳим аҳамиятга эга ходимларини, шунингдек махсус бошқарувчисини тайинлаш ва махсус бошқарувчига бериладиган ваколатларни белгилаш;

санация қилинаётган банк кузатув кенгаши аъзоларининг ваколатларини тугатиш, унинг бошқаруви аъзолари, муҳим аҳамиятга эга ходимлари ва (ёки) махсус бошқарувчиси билан тузилган меҳнат шартномасини бекор қилиш;

санация қилинаётган банкка раҳбарлик қилиш, уни бошқариш, таркибий жиҳатдан ўзгартириш, хусусан, санация қилинаётган банкнинг барча ёки айрим операцияларини, транзакцияларини, жорий ва (ёки) режалаштирилган фаолиятини зарурат бўлганда чеклаш ёки тўхтатиб туриш;

санация қилинаётган банкнинг активларини ва мол-мулкини бошқариш, санация қилинаётган банк учун активлар сотиб олиш ёки унинг активларини сотиш;

санация қилиш воситаларини қўллаш;

молиявий барқарорликка таъсирини инобатга олган ҳолда, санация қилинаётган банк тарафи бўлган муайян шартнома бўйича тўловларни амалга оширишни ёки мажбуриятларни бажаришни тўхтатиб туриш;

санация қилинаётган банкнинг қарз воситалари ва бошқа мажбуриятларини бекор қилиш, уларни тўлаш муддатларини ўзгартириш ва (ёки) мазкур қарз воситалари ва мажбуриятлар бўйича фоизлар тўлаш шартларини ўзгартириш;

санация қилинаётган банк тараф бўлган шартномани ушбу Қонун талабларига мувофиқ бекор қилиш ёки унинг шартларини ўзгартириш;

қимматли қоғозлар бозорини тартибга солиш бўйича ваколатли давлат органидан қимматли қоғозлар бозорида савдо қилиш имкониятининг ёки котировкалаш варағига қимматли қоғозлар расмий равишда киритилишининг бекор қилинишини ёки тўхтатиб турилишини талаб қилиш;

санация қилинаётган банк ва (ёки) банклар гуруҳи аъзоларининг зиммасига хизматлар кўрсатиш мажбуриятини юклатиш ёхуд олувчига ёки оралиқ банкка унинг зиммасига юклатилган вазифаларни амалга ошириш учун зарур бўлган воситалардан фойдаланишга рухсат бериш;

санация қилиш мақсадларига эришиш учун зарур бўлган ҳолларда, судга санация қилинаётган банк тараф бўлган ёки ушбу банк тегишли вақт даврида тарафга айланадиган суд амалиётини ёки муҳокамасини тўхтатиб туриш тўғрисида илтимоснома юбориш;

ушбу Қонун талабларига мувофиқ бир турдаги кредиторларга бир хил тарзда ёндашиш қоидаларидан четга чиқиш;

санация қилиш тўғрисидаги қарор қабул қилингунига қадар санация қилинаётган банк томонидан бир йил ичида амалга оширилган фаолият ёки транзакциялар юзасидан судда низолашиш, шу жумладан, агар санация қилинаётган банкка алоқадор шахслар амалга оширилган фаолият ёки транзакция натижасида афзаллик ёки имтиёз олган бўлса, мазкур амалга оширилган фаолиятни ёки транзакцияни ҳақиқий эмас деб топишни талаб қилиш;

ўзининг ҳаракати (ҳаракатсизлиги) банкнинг санация қилинишига олиб келган банк раҳбарларидан ёки бошқа ходимларидан Ўзбекистон Республикасининг амалдаги қонунчилигига мувофиқ зарарларнинг, мукофот пулларининг ёки бошқа тўловларнинг ўрнини қоплашни талаб қилиш;

санация қилинаётган банк маблағлари ҳисобидан ишончли вакилларни, бухгалтерларни, аудиторларни, баҳоловчиларни, маслаҳатчиларни ёки бошқа мутахассисларни санация қилиш мақсадларига эришиш учун жалб этиш ва улар билан шартномалар тузиш;

банкларни санация қилиш ва тугатиш билан боғлиқ норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни қабул қилиш;

санация қилинаётган банкда «Банклар ва банк фаолияти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 50-моддасига мувофиқ текширувлар ўтказиш ҳамда ундан маълумотларни сўраб олиш;

санация қилиш режасини ишлаб чиқиш, янгилаш ва амалга ошириш учун зарур бўлган барча ахборотни ҳамда маълумотларни банкдан сўраб олиш, шунингдек банкларнинг ахборот тизимларидан ва маълумотлар базасидан фойдаланиш;

акцияларни чиқариш учун банклардан улар қўшимча равишда жойлаштиришга ҳақли бўлган акцияларни ўз уставида белгилашни талаб қилиш. Эмитент уставида эмитент жойлаштирган акцияларга (эълон қилинган акцияларга) қўшимча равишда жойлаштириш ҳуқуқига эга бўлган акцияларнинг сони, номинал қиймати ва турлари кўрсатилиши мумкин;

ҳисобдан чиқариш ва (ёки) конвертация қилиш воситаларидан самарали фойдаланилишини таъминлаш мақсадида банкларнинг капитал монандлиги нормативларига нисбатан қўшимча талаблар белгилаш;

санация қилиш мақсадларига эришиш, шунингдек санация қилиш воситаларидан фойдаланиш учун зарур бўлган бошқа чораларни амалга ошириш.

Марказий банк ушбу модда биринчи қисмининг тўртинчи, йигирма иккинчи, йигирма учинчи ва йигирма тўртинчи хатбошиларида назарда тутилган ваколатлардан санация қилиш тўғрисида қарор қабул қилингунига қадар ҳам фойдаланиши мумкин.

Санация қилинаётган банк томонидан тузилган шартномалар бўйича унинг тўловларга ва ўтказмаларга доир (шу жумладан тузилган шартномаларга мувофиқ кредитлар ажратишга доир) муайян мажбуриятларини Марказий банк санация қилиш тўғрисида қарор қабул қилинган кундан эътиборан олти ҳафтадан кўп бўлмаган муддатга тўхтатиб туришга (бундан буён матнда тўхтатиб туриш деб юритилади) ваколатлидир.

Агар санация қилинаётган банкнинг тўловлар ва ўтказмалар бўйича мажбуриятлари ушбу модданинг биринчи қисмига мувофиқ тўхтатиб турилса, санация қилинаётган банк контрагентларининг тўловлар ва ўтказмалар бўйича мажбуриятлари худди шундай муддатга тўхтатиб турилади. Бунда тўхтатиб турилган муддат давомида тўланмаган қолдиқ маблағлар учун пеня ҳисобланмайди.

Тўхтатиб туриш Марказий банк, тўлов тизимлари ва қимматли қоғозлар бўйича ҳисоб-китоб тизимлари олдидаги тўловлар ва ўтказмалар бўйича мажбуриятларга нисбатан татбиқ этилмайди.

Агар тўхтатиб туриш кафолатланган омонатлар бўйича тўловларга нисбатан ҳам татбиқ этилса, тўловларни тўхтатиб туриш муддати бу ҳақда Марказий банкнинг расмий веб-сайтида ва унинг ижтимоий тармоқлардаги расмий саҳифаларида эълон қилинган кундан эътиборан кейинги кун соат 24:00 га қадар амал қилади.

Ушбу модданинг тўртинчи қисмида кўрсатилган муддат Кенгашнинг асослантирилган тавсиясига асосан берилган Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг дастлабки ижобий хулосасига биноан санация қилиш тўғрисида Марказий банк томонидан қарор қабул қилинган санадан эътиборан олти ҳафтагача узайтирилиши мумкин.

Кафолатланган омонатлар бўйича тўловларни тўхтатиб туриш тўғрисидаги қарорда мазкур омонатларнинг тегишли кунлик қисми омонатчилар томонидан олиниши мумкинлиги назарда тутилиши мумкин.

Агар санация қилинаётган банк акциядорлари ва кредиторларининг санация қилиш натижасида кўрган зарарлари санация қилиш тўғрисидаги қарор қабул қилинган кунда мазкур банк мажбурий тугатилган тақдирда улар кўриши мумкин бўлган зарарлардан ошадиган бўлса, санация қилинаётган банкнинг акциядорлари ва кредиторлари ушбу Қонуннинг 43-моддасига мувофиқ ўтказилган баҳолаш натижалари бўйича компенсация олиш ҳуқуқига эга бўлади. Бунда компенсация санация қилиш натижасида кўрилган ҳақиқий зарарлар суммаси ва банк мажбурий тугатилган тақдирда улар кўриши мумкин бўлган зарарлар суммаси ўртасидаги фарққа тенг бўлади.

Компенсация харажатларининг ўрни кўрсатилган кетма-кетликда қуйидагилар ҳисобидан қопланади:

ушбу Қонуннинг 36-моддасига мувофиқ Кафолатлаш жамғармаси;

Давлат бюджетидан ва ушбу Қонунда белгиланган бошқа манбалардан маблағлар жалб этиш орқали санация қилиш жамғармаси.

Компенсацияни тўлаш мақсадида Марказий банк ушбу Қонуннинг 43-моддасига мувофиқ ўтказилган баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботни олганидан кейин Омонатларни кафолатлаш агентлигига ва (ёки) Иқтисодиёт ва молия вазирлигига қуйидаги маълумотларни тақдим этади:

компенсация тўлаш заруриятини юзага келтирган шарт-шароитлар тўғрисидаги маълумотларни;

компенсация тўланиши зарур бўлган акциядорлар ва кредиторларнинг рўйхатини, ушбу компенсациянинг тегишли миқдорлари кўрсатилган ҳолда;

ушбу Қонуннинг 43-моддасига назарда тутилган баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботни.

Марказий банк ўз расмий веб-сайтида ва ижтимоий тармоқлардаги расмий саҳифаларида компенсация тўланиши керак бўлган акциядор ва кредиторларни хабардор қилишга қаратилган хабарномани эълон қилади.

Санация қилиш тартиб-таомиллари амалга оширилганидан кейин санация қилинаётган банк акциядорлари ва кредиторларининг санация қилиш натижасида кўрган зарарлари санация қилиш тўғрисида қарор қабул қилинган кунда мазкур банк мажбурий тугатилган тақдирда улар кўриши мумкин бўлган зарарлардан ошганлигини ёки ошмаганлигини аниқлаш учун Марказий банк қисқа муддат ичида баҳолаш ўтказилишини таъминлайди.

Баҳолашни ўтказиш учун Марказий банк томонидан ушбу Қонуннинг 18-моддасига мувофиқ баҳолашни ўтказган баҳоловчи ёки Марказий банк томонидан белгиланган талабларга жавоб берадиган бошқа баҳоловчи тайинланиши мумкин.

Баҳолашни ўтказган баҳоловчи Марказий банкка қуйидагиларни ўз ичига олган баҳолаш тўғрисидаги хулосани тақдим этади:

агар банкни санация қилиш бошланган кунда мазкур банкни мажбурий тугатиш жараёни ташаббус қилинган бўлса, санация қилинаётган банк акциядорлари ва кредиторлари кўриши мумкин бўлган зарарларнинг миқдорини;

санация қилинаётган банкнинг акциядорлари ва кредиторлари кўрган ҳақиқий зарарларнинг миқдорини;

ушбу қисмнинг иккинчи ва учинчи хатбошиларида кўрсатилган зарарлар ўртасидаги фарқни.

Баҳолаш қуйидаги шартларга асосланади:

банкни мажбурий тугатиш жараёни мазкур банкни санация қилишни бошлаш тўғрисида қарор қабул қилинган санадан эътиборан бошланган деб ҳисобланиши;

ҳеч қандай санация қилиш воситалари ёки ваколатлари қўлланилмаганлиги;

давлат томонидан банкка молиявий ёрдам кўрсатилмаганлиги.

Ушбу Қонуннинг 42-моддасига мувофиқ компенсациялар тўлаш тартиби, шунингдек зарарларни баҳолашни ўтказиш қоидалари, баҳоловчига қўйиладиган талаблар ҳамда баҳоловчиларни танлаб олиш шартлари ва тартиби Марказий банк томонидан белгиланади.

Бажарилиши Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг 259-моддасида назарда тутилган усулларда таъминланадиган мажбуриятлар таъминланган мажбуриятлардир.

Таъминланган мажбуриятларга нисбатан Марказий банк қуйидаги ҳаракатларни амалга ошириши мумкин эмас:

мажбуриятнинг таъминоти бўлган активларни ушбу мажбуриятлардан ажратган ҳолда учинчи шахсга ўтказишни, бундан мазкур активлар ва мажбуриятларни биргаликда ўтказиш ҳоллари мустасно;

агар таъминот ҳам ўтказилмаса, таъминланган мажбуриятни ўтказишни;

агар таъминланган мажбурият ҳам ўтказилмаса, таъминотни ўтказишни;

агар гаров тўғрисидаги шартномага киритиладиган ўзгартиришлар ёки унинг бекор қилиниши мажбуриятлар таъминланганлигининг қисман ёки тўлиқ бекор бўлишига олиб келса, гаров тўғрисидаги шартномага ўзгартиришлар киритишни ёки уни бекор қилишни.

Ушбу модданинг иккинчи қисмида назарда тутилган қоидалардан қатъи назар, Марказий банк қуйидаги ҳуқуқларга эга:

ушбу модданинг иккинчи қисмида назарда тутилган шартномалар ва келишувларнинг бир қисми бўлган кафолатланган омонатларни ушбу шартномалар ва келишувларнинг бир қисми бўлган бошқа активлар, ҳуқуқлар ва мажбуриятлардан ажратган ҳолда ўтказиш;

ушбу қисмнинг иккинчи хатбошисида назарда тутилган активлар, ҳуқуқлар ва мажбуриятларни кафолатланган омонатлардан мустақил равишда ўтказиш, ўзгартириш ёки бекор қилиш.

Банкни санация қилиш тартиб-таомилларини амалга ошириш тўлов тизимларида ва қимматли қоғозлар бўйича ҳисоб-китоб тизимларида ҳисоб-китобларнинг якунига етказилишига тўсқинлик қилмаслиги керак.

Марказий банк бошқаруви банкни санация қилишни якунлаш тўғрисида қуйидаги ҳоллардан бирида қарор қабул қилади:

санация қилиш тўғрисида қарор қабул қилиш учун асос бўлиб хизмат қилган ҳол якунланганда;

банкни санация қилишга доир барча зарур тартиб-таомиллар амалга оширилганда ва якунланганда.

Банк фаолиятини тугатиш ва банкни тугатиш ихтиёрий тугатиш ёки мажбурий тугатиш шаклида амалга оширилиши мумкин.

Банкни ихтиёрий тугатиш Марказий банкнинг ихтиёрий тугатишга доир розилигига асосан амалга оширилади.

Банкни мажбурий тугатиш Марказий банк бошқарувининг лицензияни чақириб олиш ва банкни мажбурий тугатиш тўғрисидаги қарори (бундан буён матнда банкни мажбурий тугатиш тўғрисидаги қарор деб юритилади) асосида амалга оширилади.

Агар ихтиёрий тугатиш жараёнида банкнинг тўловга қобилиятсиз эканлиги аниқланса, тугатувчи (тугатиш комиссияси ёки жисмоний шахс) зудлик билан Марказий банкни бу ҳақда хабардор қилиши ҳамда банкнинг молиявий ҳолатини тасдиқловчи тегишли ҳисоботни ва ҳужжатларни тақдим этиши керак.

Марказий банк ушбу модданинг тўртинчи қисмида кўрсатилган ҳужжатларни кўриб чиқади ҳамда ушбу Қонун 20-моддасининг иккинчи ва учинчи қисмларида кўрсатилган асослардан бирортаси мавжуд бўлган тақдирда, банкни мажбурий тугатиш тўғрисида қарор қабул қилади.

Банкларнинг давлат реестрига банк тугатилганлиги тўғрисидаги ёзув киритилган кундан эътиборан банкни тугатиш тамомланган, банк эса тугатилган деб ҳисобланади.

Банкнинг фаолиятини тугатиш ва банкни ихтиёрий ёки мажбурий шаклда тугатиш тартиби Марказий банк томонидан белгиланади.

Банк ихтиёрий тугатилаётганда тугатувчи акциядорларнинг умумий йиғилиши томонидан тайинланади. Агар тугатувчи тайинланмаган бўлса, у Марказий банк бошқарувининг қарори билан тайинланади.

Банк мажбурий тугатилаётганда тугатувчи Марказий банк томонидан тайинланади. Марказий банк тугатиш комиссияси таркибига Марказий банк ходимларини киритишга ҳақли. Тугатувчи мажбурий тугатилаётган банкнинг ягона вакилидир.

Тугатувчи (агар тугатиш комиссияси тайинланса, унинг раҳбари ва аъзолари) «Банклар ва банк фаолияти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни 36-моддасининг талабларига мувофиқ бўлиши керак.

Марказий банк банк ихтиёрий тугатилаётганда Марказий банкка тақдим этилган ҳужжатлар ва (ёки) маълумотлар аудиторлик ташкилоти томонидан тасдиқланишини банкдан талаб қилишга ҳақли. Бунда аудиторлик ташкилоти «Банклар ва банк фаолияти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 75-моддасида белгиланган талабларга мувофиқ бўлиши керак.

Агар банк тўловга қобилиятсиз бўлмаса ёки унинг тўловга қобилиятсизлиги юзага келиши эҳтимоли юқори бўлмаса, у ихтиёрий тугатилиши мумкин.

Марказий банкнинг банкни ихтиёрий тугатишга доир розилигини олиш қуйидаги икки босқичда амалга оширилади:

банкни ихтиёрий тугатишга доир дастлабки рухсатномани (бундан буён матнда дастлабки рухсатнома деб юритилади) олиш;

банкни ихтиёрий тугатишга доир якуний рухсатномани (бундан буён матнда якуний рухсатнома деб юритилади) олиш.

Банк акциядорлари умумий йиғилишининг дастлабки рухсатномани олиш тўғрисидаги қарорини дастлабки рухсатномани олмасдан туриб ҳамда банкни ихтиёрий тугатиш тўғрисидаги қарорини якуний рухсатномани олмасдан туриб учинчи шахсларга ошкор этиш тақиқланади.

Дастлабки рухсатномани олиш учун банк акциядорларининг умумий йиғилишида иштирок этаётган овоз берувчи акциялар эгалари бўлган акциядорлар овозларининг тўртдан уч қисмидан иборат кўпчилик овози билан дастлабки рухсатномани олиш тўғрисида қарор қабул қилинади.

Ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган қарор қабул қилинган кундан эътиборан беш иш куни ичида банк томонидан дастлабки рухсатномани олиш учун Марказий банкка қуйидагилар илова қилинган ҳолда ариза тақдим этилади:

дастлабки рухсатномани олиш тўғрисидаги қарор;

банк акциядорларининг умумий йиғилиши томонидан тасдиқланган ихтиёрий тугатиш режаси;

банкнинг дастлабки рухсатномани олиш тўғрисидаги қарор қабул қилинган санадаги баланс ҳисоботи.

Банкни ихтиёрий тугатиш режаси қуйидагиларни ўз ичига олиши керак:

аудиторлик ташкилоти томонидан тасдиқланган, банк активлари ва мажбуриятларининг тугатилиш қиймати ҳақидаги маълумотларни;

банкнинг кредиторлари тўғрисидаги маълумотларни;

жорий ва эҳтимолий суд жараёнлари ҳақидаги, шунингдек суд харажатлари ва суд қарорларини ижро этиш билан боғлиқ харажатлар ҳақидаги маълумотларни;

операцион харажатлар, активларни сотишдан кўриладиган эҳтимолий зарарлар, банк тарафларидан бири бўлган шартномаларни муддатидан илгари бекор қилиш чоғида юзага келадиган зарарлар, шунингдек прогноз қилинаётган ҳар қандай бошқа харажатлар ҳақидаги маълумотларни;

банкни ихтиёрий тугатишни амалга ошириш муддатини;

банкни ихтиёрий тугатиш жараёни босқичларининг, шу жумладан ҳар бир босқич давомийлигининг, ҳар бир босқичда амалга ошириладиган ҳаракатларнинг тавсифини;

банкни ихтиёрий тугатиш жараёнининг ҳар бир босқичи учун истиқболли балансни, шунингдек уни тузишда фойдаланилган фаразлар ва эҳтимолликлар тавсифини.

Агар ушбу модданинг иккинчи қисмида кўрсатилган, банк томонидан тақдим этилган ҳужжатлар ва маълумотлар дастлабки рухсатномани бериш тўғрисида қарор қабул қилиш учун етарли бўлмаса, Марказий банк банкдан қўшимча ҳужжатлар ва маълумотларни сўраб олишга ҳақли.

Марказий банк дастлабки рухсатномани бериш тўғрисидаги ёки дастлабки рухсатнома беришни асослантирилган ҳолда рад этиш ҳақидаги қарорни дастлабки рухсатномани олиш учун зарур бўлган барча ҳужжатлар тақдим этилган кундан эътиборан икки ой ичида қабул қилади.

Дастлабки рухсатнома берилганидан кейин банк «Банклардаги омонатларни ҳимоя қилиш кафолатлари тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 25-моддасида назарда тутилган кафолатлаш объектларининг (бундан буён матнда кафолатлаш объектлари деб юритилади) тўлиқ қайтарилиши ва (ёки) бошқа банкка ўтказилиши бўйича чоралар кўради.

Дастлабки рухсатномани беришни рад этиш учун қуйидагилар асос бўлади:

ушбу Қонун 50-моддасининг иккинчи ва учинчи қисмларида кўрсатилган ҳужжатлар ва маълумотларнинг тўлиқ тақдим этилмаганлиги ёки қонунчилик талабларига мувофиқ эмаслиги;

банк кредиторларнинг талабларини асосли кечиктиришсиз қаноатлантиришга қодир эмаслиги;

ихтиёрий тугатиш режасининг ушбу Қонун 50-моддасининг учинчи қисмида кўрсатилган талабларга мувофиқ эмаслиги;

банкнинг тўловга қобилиятсизлиги ёки тўловга қобилиятсизлигининг юзага келиши эҳтимоли юқорилиги.

Дастлабки рухсатномани бериш ушбу модда биринчи қисмининг иккинчи, учинчи ва тўртинчи хатбошиларида кўрсатилган асосларга кўра рад этилган тақдирда, дастлабки рухсатномани беришни рад этиш тўғрисидаги хабарнома рад этиш асослари ҳамда банк рад этиш асосларини бартараф этиб, ҳужжатларни такроран кўриб чиқиш учун тақдим этиши мумкин бўлган муддат кўрсатилган ҳолда юборилади. Мазкур муддат рад этиш асосларини бартараф этиш учун зарур бўлган вақтга мутаносиб бўлиши, аммо ўн иш кунидан кам бўлмаслиги керак.

Дастлабки рухсатномани беришни рад этиш асослари банк томонидан бартараф этилган тақдирда, аризани қайта кўриб чиқиш дастлабки рухсатномани олиш учун зарур бўлган барча ҳужжатлар тақдим этилган кундан эътиборан ўттиз иш кунидан ошмаган муддатда амалга оширилади. Дастлабки рухсатномани олиш тўғрисидаги аризани қайта кўриб чиқиш чоғида дастлабки рухсатномани беришни рад этиш ҳақидаги хабарномада илгари кўрсатилмаган янги асослар бўйича рад этишга йўл қўйилмайди.

Дастлабки рухсатномани бериш банкнинг тўловга қобилиятсизлигига ёки тўловга қобилиятсизлиги юзага келиши эҳтимолининг юқорилигига доир асосларга кўра Марказий банк томонидан рад этилган тақдирда, Марказий банк банкни мажбурий тугатиш тўғрисида қарор қабул қилади.

Якуний рухсатномани олиш учун банк акциядорларининг умумий йиғилишида иштирок этаётган овоз берувчи акциялар эгалари бўлган акциядорлар овозларининг тўртдан уч қисмидан иборат кўпчилик овози билан банкни ихтиёрий тугатиш тўғрисида қарор қабул қилинади.

Ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган қарор қабул қилинган кундан эътиборан уч иш куни ичида банк томонидан якуний рухсатномани олиш учун Марказий банкка қуйидагилар илова қилинган ҳолда ариза тақдим этилади:

банкни ихтиёрий тугатиш тўғрисидаги қарор;

кафолатлаш объектлари тўлиқ қайтарилганлигини ва (ёки) бошқа банкка ўтказилганлигини тасдиқловчи ҳужжатлар;

кафолатлаш объектлари тўлиқ қайтарилганидан ва (ёки) бошқа банкка ўтказилганидан кейин банкнинг зиммасида қолган мажбуриятлари тўғрисидаги маълумотлар;

банкнинг ихтиёрий тугатиш тўғрисидаги қарор қабул қилинган санадаги баланс ҳисоботи;

тугатувчи тўғрисидаги ахборот, шу жумладан тугатувчининг белгиланган талабларга мувофиқлигини тасдиқловчи ҳужжатлар.

Агар ушбу модданинг иккинчи қисмида кўрсатилган, банк томонидан тақдим этилган ҳужжатлар ва маълумотлар якуний рухсатномани бериш тўғрисида қарор қабул қилиш учун етарли бўлмаса, Марказий банк банкдан қўшимча ҳужжатлар ва маълумотларни сўраб олишга ҳақли.

Марказий банк якуний рухсатномани бериш тўғрисидаги ёки якуний рухсатномани беришни асослантирилган ҳолда рад этиш ҳақидаги қарорни якуний рухсатномани олиш учун зарур бўлган барча ҳужжатлар тақдим этилган кундан эътиборан йигирма иш куни ичида қабул қилади.

Акциядорлар умумий йиғилишининг банкни ихтиёрий тугатиш тўғрисидаги қарори якуний рухсатнома берилганидан кейин кучга киради.

Якуний рухсатномани беришни рад этиш учун қуйидагилар асос бўлади:

ушбу Қонун 52-моддасининг иккинчи ва учинчи қисмларида кўрсатилган ҳужжатлар ва маълумотларнинг тўлиқ тақдим этилмаганлиги ёки қонунчилик талабларига мувофиқ эмаслиги;

кафолатлаш объектларининг тўлиқ ҳажмда қайтарилмаганлиги ва (ёки) бошқа банкка ўтказилмаганлиги;

тугатувчининг белгиланган талабларга мувофиқ эмаслиги;

банкнинг тўловга қобилиятсизлиги ёки тўловга қобилиятсизлигининг юзага келиши эҳтимоли юқорилиги.

Якуний рухсатномани беришни рад этиш тўғрисидаги қарор қабул қилинган кундан эътиборан уч иш кунидан кечиктирмай банкка рад этиш учун асослар кўрсатилган ҳолда хабарнома юборилади.

Якуний рухсатномани бериш ушбу модда биринчи қисмининг иккинчи, учинчи ва тўртинчи хатбошиларида кўрсатилган асосларга кўра рад этилган тақдирда, якуний рухсатнома беришни рад этиш тўғрисидаги хабарнома рад этиш асослари ҳамда банк рад этиш асосларини бартараф этиб, ҳужжатларни такроран кўриб чиқиш учун тақдим этиши мумкин бўлган муддат кўрсатилган ҳолда юборилади. Мазкур муддат рад этиш асосларини бартараф этиш учун зарур бўлган вақтга мутаносиб бўлиши, аммо ўн иш кунидан кам бўлмаслиги керак.

Якуний рухсатномани беришни рад этиш асослари банк томонидан бартараф этилган тақдирда, аризани қайта кўриб чиқиш якуний рухсатномани олиш учун зарур бўлган барча ҳужжатлар тақдим этилган кундан эътиборан ўн иш кунидан ошмаган муддатда амалга оширилади. Якуний рухсатномани бериш тўғрисидаги аризани қайта кўриб чиқиш чоғида якуний рухсатномани беришни рад этиш ҳақидаги хабарномада илгари кўрсатилмаган янги асослар бўйича рад этишга йўл қўйилмайди.

Якуний рухсатномани бериш банкнинг тўловга қобилиятсизлигига ёки банкнинг тўловга қобилиятсизлиги юзага келиши эҳтимолининг юқорилигига доир асосларга кўра Марказий банк томонидан рад этилган тақдирда, Марказий банк банкни мажбурий тугатиш тўғрисида қарор қабул қилади.

Марказий банк томонидан якуний рухсатномани бериш тўғрисидаги қарор билан бир вақтда банкнинг лицензиясини чақириб олиш ҳақида қарор қабул қилинади.

Якуний рухсатномани бериш ва банкнинг лицензиясини чақириб олиш тўғрисидаги қарор ўша куннинг ўзида Марказий банкнинг расмий веб-сайтида ва унинг ижтимоий тармоқлардаги расмий саҳифаларида эълон қилинади.

Ихтиёрий тугатилаётган банк кузатув кенгашининг ва бошқарувининг ваколатлари якуний рухсатнома берилган пайтдан эътиборан тугатувчига ўтади.

Тугатувчининг банкни ихтиёрий тугатиш чоғидаги вазифалари қуйидагилардан иборат:

оммавий ахборот воситаларида ва банкнинг расмий веб-сайтида банкни ихтиёрий тугатиш жараёни бошланганлиги, шунингдек кредиторлар томонидан талабларни тақдим этиш муддатлари тўғрисида эълон қилиш;

банкнинг оралиқ тугатиш балансини тузиш;

кредиторлар билан ҳисоб-китобни амалга ошириш;

банк активларини сотиш бўйича чоралар кўриш;

банкнинг якуний тугатиш балансини тузиш;

Марказий банкка ҳисобот ва маълумотларни тақдим этиш.

Тугатувчи томонидан Марказий банкка тақдим этиладиган ҳисобот ва маълумотлар қуйидагиларни ўз ичига олади:

тугатиш жараёни тўғрисидаги, шу жумладан кредиторларнинг қаноатлантирилган талаблари, сотилган ва сотилаётган активлар ҳақидаги маълумотларни ўз ичига олган батафсил ҳисоботни;

банкни тугатиш режасини амалга оширишга ёки банкни тугатишга тўсқинлик қилиши мумкин бўлган ҳар қандай ҳолатлар тўғрисидаги ахборотни;

Марказий банкнинг сўровига кўра унинг тугатиш жараёни устидан назоратни амалга ошириши учун зарур бўлган бошқа маълумотларни.

Тугатувчининг зиммасига қонунчиликка мувофиқ бошқа вазифалар ҳам юклатилиши мумкин.

Ихтиёрий тугатилаётган банкнинг тугатувчини алмаштиришни, тугатиш режасига ўзгартиришлар киритишни назарда тутувчи қарорлари Марказий банк билан келишилиши керак.

Ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган қарорларга тегишинча тугатувчи ва унинг белгиланган талабларга мувофиқлиги тўғрисидаги маълумотлар, тугатиш режасига киритилаётган ўзгартиришлар матни ва мазкур ўзгартиришларни киритиш асослари илова қилинади.

Марказий банк ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган қарорларни улар тақдим этилган кундан эътиборан бир ой ичида келишади ёки келишишни рад этади.

Агар банк тизимли аҳамиятга молик деб эътироф этилмаган бўлса, у «Банклар ва банк фаолияти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 77-моддасида назарда тутилган ҳолларда мажбурий тугатилиши мумкин.

Банкни мажбурий тугатиш суддан ташқари тартибда ва (ёки) ушбу Қонуннинг 62-моддасига мувофиқ суд тартибида амалга оширилиши мумкин.

Банкни мажбурий тугатиш тўғрисидаги қарорда мазкур қарорнинг кучга кириш санаси ҳамда аниқ вақти кўрсатилган бўлиши керак. Банкни мажбурий тугатиш тўғрисидаги қарор мазкур қарор кучга кирган кунда мажбурий тугатиладиган банк раҳбариятига имзо қўйдириб топширилади.

Банкни мажбурий тугатиш тўғрисидаги қарор кучга кирган кунда Марказий банк бу ҳақда Омонатларни кафолатлаш агентлигини, Қимматли қоғозлар марказий депозитарийсини, тугатилаётган банк иштирокчиси бўлган тўлов тизимларини, тугатилаётган банк вакиллик ҳисобварақларига эга бўлган чет эл банкларини хабардор қилади.

Банкни мажбурий тугатиш тўғрисидаги қарор кучга киргандан эътиборан банк иштирокчи бўлган тўлов тизимлари пул маблағларининг тўлов тизимларига ўтказилишига, Қимматли қоғозлар марказий депозитарийси эса қимматли қоғозларга доир битимлар рўйхатдан ўтказилишига йўл қўймаслик учун барча чораларни кўриши керак.

Банкни мажбурий тугатиш тўғрисидаги қарор тугатилаётган банкнинг акциядорларини ва манфаатдор тарафларни хабардор қилиш мақсадида қарор кучга кирган куннинг ўзида Марказий банкнинг расмий веб-сайтида, қарор кучга кирган кундан эътиборан уч кун ичида оммавий ахборот воситаларида эълон қилинади.

Кафолатланган омонатлар бўйича компенсацияларнинг Омонатларни кафолатлаш агентлиги томонидан тўланиши ва кредиторларнинг талаблари ушбу Қонуннинг 65-моддасида белгиланган тартибда қисқа муддатларда қаноатлантирилиши банкни мажбурий тугатиш чоғидаги устувор вазифалардир.

Банкни мажбурий тугатиш жараёнида мажбурий тугатилаётган банкнинг активлари ҳамда мажбуриятларини бошқа банкка ўтказиш ва (ёки) банкнинг активларини сотиш воситаларидан фойдаланилади.

Банкни мажбурий тугатиш жараёнида фойдаланиладиган воситалар қуйидагиларни таъминлаши керак:

банк активлари шаффоф тасарруф этилишини;

банк активлари кредиторлар талабларининг юқори даражада қаноатлантирилишини таъминловчи нархда ўтказилишини (сотилишини).

Ушбу Қонунда бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, мажбурий тугатиш воситаларидан фойдаланишда акциядорларнинг, омонатчилар ва кредиторларнинг, шунингдек бошқа манфаатдор шахсларнинг (тугатилаётган банкка гаров таъминотини ва кафолатлар тақдим этган шахсларнинг) розилиги талаб этилмайди. Банкнинг мажбуриятлари бошқа банкка ўтказилган тақдирда, тугатувчи бу ҳақда кредиторларни банкнинг мажбуриятлари ўтказилган кундан эътиборан ўн иш куни ичида хабардор қилиши шарт.

Банкни мажбурий тугатиш тўғрисидаги қарор кучга кирган кундан эътиборан:

банкнинг барча пул мажбуриятларини, шунингдек солиқлар ва йиғимлар бўйича кечиктирилган мажбуриятларини бажариш муддати бошланган деб ҳисобланади;

банкнинг барча турдаги мажбуриятлари бўйича фоизлар ва неустойкалар ҳисобланиши тўхтатилади;

мол-мулк солиғи, ер солиғи, шунингдек солиқлар ва йиғимлар бўйича аввал ҳисобланган ҳамда ундирилмаган мажбуриятлар юзасидан пенялар ва жарималарнинг ҳисобланиши тўхтатиб турилади;

банк мол-мулкини сотишдан тушумларнинг кредиторлар талабларини қаноатлантиришга йўналтирилган қисми қўшилган қиймат солиғидан ва даромад солиғидан озод этилади;

банк активларига нисбатан учинчи шахслар томонидан ҳар қандай ҳаракатларни амалга ошириш, шу жумладан талабларни қаноатлантириш бўйича суднинг ҳал қилув қарори ва ижро ишини юритиш бўйича ундирувни амалга ошириш тўхтатиб турилади, банкнинг мол-мулки хатлашдан озод этилади ва банкка нисбатан бошқа чекловлар олиб ташланади;

мижозларнинг банк ҳисобварақлари бўйича кирим ва чиқим операциялари тўхтатиб турилади;

банкнинг бошқа банклардаги ҳисобварақлари бўйича операциялари тўхтатиб турилади;

агар талаб ўтказилса ёки ундан бошқа шахс фойдасига воз кечилса, олувчи ёки сертификат бўйича талаб қилиб олиш ҳуқуқини олаётган тараф (цессионарий) мазкур талаб бўйича дастлабки устуворликни сақлаб қолади;

банк томонидан берилган ишончномалар бекор қилинган деб ҳисобланади, бундан судда иш юритиш учун берилган ишончномалар мустасно;

ижро ҳужжатларини ижро этиш тугатилади. Пул мажбуриятлари, солиқлар ва йиғимлар бўйича барча талаблар, бошқа мулкий талаблар фақат мажбурий тугатиш доирасида банкка тақдим этилиши мумкин, бундан мулк ҳуқуқини эътироф этиш тўғрисидаги, маънавий зиённи компенсация қилиш ҳақидаги, мол-мулкни бошқа шахснинг қонунга хилоф эгалигидан талаб қилиб олиш тўғрисидаги, асоссиз орттирилган бойликни қайтариш ҳақидаги, битимларни ҳақиқий эмас деб топиш ва уларнинг ҳақиқий эмаслиги оқибатларини қўллаш тўғрисидаги талаблар, шунингдек жорий тўловлар бўйича талаблар мустасно.

Ушбу модда биринчи қисмининг олтинчи хатбошисига мувофиқ тўхтатиб турилган жараёнлар, агар жараённинг предмети бўлган талаб оралиқ тугатиш балансига киритилган бўлса ва мазкур талабга нисбатан эътирозлар бўлмаса, Марказий банк томонидан оралиқ тугатиш баланси тасдиқланганидан кейин тугатилади.

Банкни мажбурий тугатиш тўғрисидаги қарор кучга киргунига қадар тўлов тизимларига киритилган тўлов топшириқномаларининг ва қимматли қоғозлар бўйича ҳисоб-китоб тизимларига узатилган қимматли қоғозларни ўтказиш бўйича топшириқномаларнинг ижро этилишига тўсқинлик қилинмайди.

Банкни мажбурий тугатишда тугатувчи тайинланган пайтдан эътиборан банк ишларини бошқариш бўйича ваколатлар, шу жумладан банк акциядорлари умумий йиғилишининг, кузатув кенгашининг ва бошқарувининг ваколатлари унга ўтади.

Банкни мажбурий тугатишда тугатувчи қуйидаги ҳуқуқларга эга бўлади:

банк номидан шартномалар тузиш ёки банк томонидан тузилган ҳар қандай шартномаларни, шу жумладан меҳнат шартномаларини, кўчар ва кўчмас мулкни ижарага бериш шартномаларини, шунингдек бошқа хўжалик шартномаларини қонунчиликка мувофиқ бекор қилиш;

банк номидан операцияларни амалга ошириш, бунда қиймати банкнинг оралиқ тугатиш балансидаги соф активларининг ўн беш фоизидан кўпроғини ташкил этувчи активларни сотишда ёки бошқача тартибда ўтказишда (ҳисобдан чиқаришда) ва (ёки) мазкур миқдордаги, аммо банкка нисбатан шубҳали асосга эга бўлган талабларни камайтиришда ёки бекор қилишда Марказий банк билан дастлабки келишиш талаб этилади;

кредиторларнинг банкка тақдим этилган талабларига қарши эътирозларни шакллантириш;

банкнинг мажбуриятларини янгилаш;

банкнинг мол-мулкини сотиш;

банк номидан талаблар қўйиш, кредиторлар талабларининг қонунийлигини аниқлаш, асосли эканлигига шубҳа бўлган талабларнинг (даъволарнинг) қаноатлантирилишини рад этиш;

банкнинг мол-мулкини баҳолаш учун баҳоловчи ташкилотни ёки бошқа мутахассисларни жалб этиш;

банкни тугатишни амалга ошириш учун шартнома асосида ходимларни (мутахассисларни), шу жумладан банк ходимларини ёллаш, бундан банк кредиторлари мустасно;

ушбу Қонуннинг 66-моддасида назарда тутилган тартибда кредиторларнинг талабларини ўзаро ҳисобга олиш йўли билан қаноатлантириш;

суд муҳокамаларида, бошқа давлат органларида ва ташкилотларда банкнинг манфаатларини ифодалаш;

банкни банкрот деб топиш ва тугатишга доир иш юритишни бошлаш учун судга мурожаат қилиш.

Тугатувчи қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

«Банклардаги омонатларни ҳимоя қилиш кафолатлари тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига мувофиқ Омонатларни кафолатлаш агентлиги томонидан кафолатланган омонатлар бўйича компенсацияларни тўлаш юзасидан қонунчиликда назарда тутилган чораларни кўриш тугатувчининг банкни мажбурий тугатиш жараёнидаги устувор вазифаси деб ҳисобланади.

Тугатувчи банкни мажбурий тугатиш тўғрисидаги қарор кучга кирган кундан эътиборан уч кун ичида оммавий ахборот воситаларида ва банкнинг расмий веб-сайтида қуйидаги маълумотларни ўз ичига олган ахборотни эълон қилади:

банкни мажбурий тугатиш бошланганлиги тўғрисидаги;

тугатилаётган банкнинг фирма номи ва реквизитлари ҳақидаги;

банкнинг тугатувчиси тўғрисидаги;

кредиторлар томонидан талаблар тақдим этиш тартиби тўғрисидаги, шу жумладан кафолатлаш объектлари эгалари бўлган кредиторларни (омонатчиларни) Омонатларни кафолатлаш агентлигига компенсациялар тўланиши учун тугатувчи томонидан тақдим этилган реестрдаги маълумотлар билан таништириш ҳақидаги;

зарур бўлган бошқа маълумотларни.

Кредиторлар томонидан талабларни тақдим этиш муддати банкни мажбурий тугатиш тўғрисида эълон қилинган пайтдан эътиборан икки ойдан кам бўлмаслиги керак. Бунда кредиторларнинг барча талаблари фақат тугатувчига тақдим этилиши мумкин.

Тугатувчи ушбу модданинг иккинчи қисмида назарда тутилган ахборот эълон қилинган кундан эътиборан икки ой ичида:

барча кредиторларга уларнинг банкка нисбатан талабларининг тури ва миқдори тўғрисида хабарнома юбориши;

банк сейфларида сақлашга топширилган қимматликларни ўз эгаларига қайтариш учун зарур чоралар кўриши;

банк активларини аниқлаши, уларни талаб қилиб олиш ва мазкур активларни баҳолаш бўйича чоралар кўриши керак.

Тугатувчи ушбу модданинг биринчи, иккинчи ва тўртинчи қисмларида кўрсатилган вазифалардан ташқари:

банкнинг активлари ва пассивлари устидан назоратни амалга ошириши;

банк ҳужжатлари ва мол-мулки, шунингдек гаров таъминоти сифатида берилган бошқа мол-мулк бут сақланишини таъминлаш чораларини кўриши;

Омонатларни кафолатлаш агентлиги томонидан кафолатланган омонатлар бўйича компенсациялар тўланиши билан боғлиқ бўлган маълумотларни тақдим этиши;

Ушбу Қонун 54-моддасининг учинчи қисмида назарда тутилган ҳисоботлар ва маълумотларни тақдим этиши;