Ўзбекистон Республикасининг «Электрон тижорат тўғрисида»ги Қонуни ва Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 26 декабрдаги 885-сон «Ўзбекистон Республикасида электрон тижорат соҳасини янада ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарорига мувофиқ буюраман:

1. Электрон тижоратда курьерлик хизмати фаолиятини амалга ошириш тартиби тўғрисидаги низом иловага мувофиқ тасдиқлансин.

2. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги, Соғлиқни сақлаш вазирлиги, Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси, Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакил ҳамда Ўзбекистон Республикаси Савдо-саноат палатаси, Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси билан келишилган.

3. Мазкур буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.

Ушбу Низом электрон тижоратда курьерлик хизмати фаолиятини амалга ошириш тартибини белгилайди.

1. Ушбу Низомда қуйидаги тушунчалар қўлланилади:

электрон тижорат оператори ахборот тизими — товарлар ва маҳсулотларга (бундан буён матнда товарлар деб юритилади) буюртма бериш ва уларни етказиб бериш учун фойдаланиладиган дастурий-аппарат мажмуаси (веб-сайт, мобил илова ва бошқалар);

курьер — тадбиркорлик субъектлари, ишлаб чиқарувчилар ва (ёки) сотувчилар, умумий овқатланиш корхоналари ҳамда етказиб бериш хизмати операторлари билан меҳнат шартномалари ва (ёки) фуқаролик-ҳуқуқий шартномалар асосида товарларни етказиб бериш бўйича хизматлар кўрсатувчи жисмоний шахс, шу жумладан ўзини ўзи банд қилган шахс;

етказиб бериш хизмати оператори — электрон тижорат операторлари билан тузилган шартнома асосида товарларни етказиб бериш хизматларини кўрсатувчи ёки курьерлар орқали буюртмаларни харидорларга етказиб бериш хизматларини кўрсатувчи Ўзбекистон Республикаси резиденти бўлган юридик шахс ёки якка тартибдаги тадбиркор;

харидор — электрон тижоратда товарларнинг (ишларнинг, хизматларнинг) харидори, истеъмолчиси сифатида иштирок этувчи юридик ёки жисмоний шахслар;

сотувчи — ахборот тизимларидан фойдаланган ҳолда товарларни (ишларни, хизматларни) чакана ва (ёки) улгуржи сотиш бўйича фаолиятни амалга оширувчи юридик шахслар ва якка тартибдаги тадбиркорлар, ўзини ўзи банд қилган шахслар;

термоконтейнер (термосумка) — товарларни ташишда керакли ҳарорат режимини сақлаш учун мўлжалланган идиш;

етказиб бериш хизмати — товарни сотувчидан қабул қилиш, ташиш, харидорга топшириш ва зарур ҳолларда тўловни қабул қилиш каби операцияларни ўз ичига олган комплекс хизмат.

2. Товарларни етказиб бериш хизматини кўрсатиш тўғрисидаги шартнома Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик кодекси, «Электрон тижорат тўғрисида»ги Қонуни ва бошқа қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ тузилади.

3. Етказиб бериш хизматини кўрсатишга буюртма харидор ёки сотувчи томонидан электрон тижорат операторининг ахборот тизими орқали ёки иштирокчилар ўртасидаги шартномада назарда тутилган бошқа усулда расмийлаштирилади. Етказиб бериш хизматини кўрсатиш шартлари (етказиб бериш муддатлари, нархи, усуллари, ҳудуди ва бошқалар) буюртмани расмийлаштириш вақтида харидорга маълум қилиниши керак.

4. Етказиб бериш хизматларини кўрсатиш шартлари ва талаблари мазкур Низом ва қонунчилик ҳужжатлари талабларига мувофиқ электрон тижорат иштирокчилари (сотувчилар, харидорлар, электрон тижорат оператори ва етказиб бериш хизмати оператори) ўртасидаги келишувга биноан белгиланади.

5. Етказиб бериш хизматларининг асосий тамойиллари қуйидагилардан иборат:

ишончлилик — етказиб бериш пайтида товарнинг бутлиги, унинг истеъмол хусусиятлари ва товар кўринишининг сақланишини таъминлаш;

ўз вақтида етказиш — харидор билан келишилган етказиб бериш муддатларига риоя қилиш. Бунда, ҳар қандай тахмин қилинаётган ёки юзага келган кечикишлар тўғрисида харидор ўз вақтида хабардор қилиниши керак;

хавфсизлик — товар ва курьер хавфсизлигини таъминловчи барча қоидаларга риоя қилиш;

ахборот бериш — харидорга етказиб бериш ҳолатини кузатиш (агар техник жиҳатдан мумкин бўлса) ва курьернинг тахминий келиш вақти тўғрисида маълумот олиш имкониятини тақдим этиш.

6. Етказиб бериш хизмати операторлари ва курьерлар (бундан буён матнда етказиб бериш хизматлари ижрочилари деб юритилади), агар бу сотувчи ёки электрон тижорат оператори билан тузилган шартномада назарда тутилган бўлса, харидорлардан товар ва (ёки) етказиб бериш хизматлари учун тўловларни (шу жумладан, нақд пул маблағларини) қабул қилишга ҳақли.

Бунда, тўловни қабул қилишда қонунчилик ҳужжатлари талабларига риоя қилиниши, шу жумладан назорат-касса техникасини мажбурий қўллаш ёки электрон ёхуд қоғоз шаклида чек (квитанция) тақдим этилиши лозим.

7. Етказиб бериш хизматлари ижрочилари озиқ-овқат маҳсулотларини етказиб беришда қонунчилик ҳужжатлари ва санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативларига риоя қилишлари, шунингдек озиқ-овқат маҳсулотлари ташиладиган транспорт воситалари ҳамда термоконтейнерларни (термосумкаларни) қонунчиликда белгиланган озиқ-овқат маҳсулотларини сақлаш шартларига мувофиқ жиҳозланишини таъминлаши шарт.

8. Озиқ-овқат маҳсулотларини етказиб беришда қуйидаги талабларга риоя қилиниши лозим:

озиқ-овқат маҳсулотлари ташиладиган транспорт воситалари, термоконтейнерлар (термосумкалар) ва қадоқлаш воситалари тоза ҳамда соз ҳолатда бўлиши, шунингдек мунтазам ювилиши ва дезинфекция қилиниши;

қадоқлаш воситалари озиқ-овқат маҳсулотлари бевосита тегиб туришига рухсат этилган материаллардан тайёрланган бўлиши ҳамда ифлосланишдан ва ҳайвонлар ва ҳашаротларнинг киришидан ҳимояни таъминлаши.

9. Қуйидаги озиқ-овқат маҳсулотларини етказиб беришда уларнинг бевосита тегиб туришининг олдини олиш учун алоҳида ташиш (секциялар ёки термоизоляцион тўсиқлардан фойдаланган ҳолда алоҳида термоконтейнерларда (термосумкалар) таъминланиши лозим:

хом ва тайёр маҳсулотлар;

совутилган, музлатилган ва иссиқ маҳсулотлар;

озиқ-овқат ва ноозиқ-овқат маҳсулотлари;

ўткир ҳидли маҳсулотлар ва бошқа товарлар.

10. Тез бузиладиган ва (ёки) муайян ҳарорат режимига мўлжалланган озиқ-овқат маҳсулотларини (совитилган, музлатилган, иссиқ овқатлар) етказиб беришда курьерлар зарур ҳароратни сақлаб туришни таъминловчи соз ҳолатдаги термоконтейнерлар (термосумкалар) билан таъминланиши лозим.

Бунда, озиқ-овқат маҳсулотларини етказиб беришда ҳароратни назорат қилиш воситаларидан (термоиндикаторлар, логгерлар) фойдаланилиши мумкин.

11. Озиқ-овқат маҳсулотлари курьерга қадоқланган ҳолда топширилиши лозим. Қадоқ бутун, тоза, бегона ҳидларсиз бўлиши шарт.

12. Етказиб бериш хизмати операторининг мажбуриятлари қуйидагилардан иборат:

курьерлар билан тегишли меҳнат шартномалари ва (ёки) фуқаролик-ҳуқуқий шартномаларини тузиш;

иш ҳақи ёки кўрсатилган хизматлар учун тўловни шартномалар бўйича ўз вақтида ва тўлиқ ҳажмда амалга ошириш;

курьерларни меҳнатни муҳофаза қилиш қоидалари ва ахборот тизимларидан фойдаланган ҳолда етказиб бериш қоидалари билан таништириш ҳамда қонунчилик талабларига риоя қилиш бўйича дастлабки тарзда (ишга кираётганда) ва даврий (меҳнат фаолияти давомида) ўқитишни ташкил этиш;

курьерларни (агар шартномада назарда тутилган бўлса) зарур ускуналар (термоконтейнерлар, фискал қурилмалар), шунингдек етказиб бериш хизматининг таниш белгилари ва махсус кийим-бош (қоронғу вақтда ишлаш учун нур қайтарувчи элементларга эга бўлган) билан таъминлаш;

етказиб бериш жараёни, муддатлари, товарлар ва пул маблағларини қабул қилиш ва топшириш тартибини (ички йўриқномалар, қоидалар ва бошқалар) ишлаб чиқиш ҳамда уларга риоя этилишини назорат қилиш;

истеъмолчиларнинг етказиб бериш хизматлари сифати бўйича мурожаатларини (шикоят, таклифларини) қабул қилиш ва кўриб чиқиш жараёнини ташкил этиш;

курьерлардан уларнинг шахсий маълумотларини йиғиш, сақлаш, қайта ишлаш ва етказиб бериш хизмати кўрсатилаётган харидорларга тақдим қилиниши бўйича розилигини олиш;

товарларнинг харидорларга топширилгунга қадар сақланиши учун субсидиар жавобгарликни ўз зиммасига олиш.

Етказиб бериш хизмати оператори қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ бошқа мажбуриятларга ҳам эга бўлиши мумкин.

13. Етказиб бериш хизмати оператори қуйидаги ҳуқуқларга эга:

етказиб бериш хизматларини кўрсатиш учун курьерларни ишга жалб қилиш;

курьерлардан қонунчилик ҳужжатлари, ушбу Низом ва ички қоидаларига риоя этилишини талаб қилиш;

курьерларни зарур моддий-техник ресурслар, шу жумладан транспорт воситалари билан таъминлаш;

харидорлардан (сотувчилар, электрон тижорат операторлари, истеъмолчилар) кўрсатилган хизматлар учун ҳақ олиш.

Етказиб бериш хизмати оператори қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

14. Курьерларнинг мажбуриятлари қуйидагилардан иборат:

қонунчилик ҳужжатлари, шу жумладан Йўл ҳаракати қоидалари, мазкур Низом ҳамда санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативларига риоя қилиш (тоза ва саришта кўринишни сақлаш);

етказиб берилаётган товарларга эҳтиёткорлик билан муносабатда бўлиш, уларнинг сақланишини, қадоқнинг бутлигини ва зарур ҳарорат режимига риоя этилишини (термоконтейнердан фойдаланганда) таъминлаш;

товарларни етказиб беришни амалга ошириш ҳамда келишилган етказиб бериш муддатларига риоя қилиш;

етказиб бериш хизматининг мобиль иловасидан, навигация воситаларидан ва ускуналардан (тўлов терминали, термоконтейнер) фойдаланишни билиш;

етказиб бериш жараёнида юзага келган ҳар қандай муаммолар (йўл ҳаракати ҳодисаси, товарнинг шикастланиши, топширишнинг имконсизлиги, кечикиш ва ҳ.к.) тўғрисида етказиб бериш хизмати операторини (ёки сотувчини) зудлик билан хабар бериш;

харидорларнинг шахсий маълумотлари ва буюртмалар тўғрисидаги маълумотларни учинчи шахсларга ошкор қилмаслик.

Курьерлар қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ бошқа мажбуриятларга ҳам эга бўлиши мумкин.

15. Курьерлар қуйидаги ҳуқуқларга эга:

харидорлардан товарлар учун нақд пул маблағларини қабул қилиш;

шартнома ёки келишувда белгиланган муддатда кўрсатилган хизматлар учун иш ҳақи ва қўшимча тўловлар олиш;

буюртмани бажариш қонунчилик ҳужжатларининг бузилишига олиб келса, курьернинг ҳаёти ва соғлиғи учун хавф туғдириши мумкин бўлса ёки тақдим этилган товарлар қонунчилик талабларига жавоб бермаса (масалан, қадоқ, ҳарорат режими бузилган бўлса), буюртмани бажаришдан бош тортиш.

Курьерлар қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

16. Курьерга қуйидагиларни амалга оширишга йўл қўйилмайди:

товарнинг қадоғини ўзбошимчалик билан очиш, бундан харидор ва сотувчи билан келишилган ҳолда товарларни текшириш назарда тутилган ҳоллар мустасно;

етказиб берилаётган товарни тегишли буюртмада кўрсатилган харидорлардан бошқа учинчи шахсларга бериш, бундан буюртма бекор қилинган ва (ёки) рад этилган тақдирда, товарни утилизация қилувчи хизматларга ёхуд буюртма рақамини айтган шахсларга топшириш мустасно;

хавфсизлик талабларига жавоб бермайдиган ёки алоҳида тоифадаги товарларни ташиш учун мўлжалланмаган транспорт воситаларидан фойдаланиш;

товарни атайлаб йўқ қилиш ёки шикастлаш;

харидордан буюртма суммаси ва етказиб бериш нархидан ортиқча қўшимча ҳақ талаб қилиш;

харидорларнинг шахсий маълумотларини ва (ёки) етказиб берилаётган товар ҳақидаги маълумотларни учинчи шахсларга ошкор қилиш;

алкоголли ичимликдан, гиёҳвандлик ёки токсик модда таъсиридан мастлик ҳолатида товарларни етказиб бериш.

17. Электрон тижоратда курьерлик фаолиятини амалга ошириш билан боғлиқ низолар қонунчиликда белгиланган тартибда ҳал этилади.

18. Мазкур Низом талабларини бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчиликка мувофиқ жавобгар бўладилар.