14.03.2025 йилдаги 01/2-27-сон
ONLINE TRANSLATE
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг буйруғи, 14.03.2025 йилдаги 01/2-27-сон
Кучга кириш санаси
11.04.2025
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
буйруғи
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.04.04-24 «Полимер материаллардан ясалган сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизимларининг Қувур ўтказгичларини лойиҳалаш ва монтаж қилиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2025 йил 11 апрелда ҳисобга олинди, ҳисоб рақами 342]
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ўзбекистон Республикасининг Шаҳарсозлик кодексига мувофиқ буюраман:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. ШНҚ 2.04.04-24 «Полимер материаллардан ясалган сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизимларининг қувур ўтказгичларини лойиҳалаш ва монтаж қилиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Ўзбекистон Республикаси Давлат архитектура ва қурилиш қўмитаси раисининг 1998 йил 26 январдаги 9-сон буйруғи билан тасдиқланган ҚМҚ 2.04.04-97 «Полимер материаллардан сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизимларининг қувур ўтказгичларини лойиҳалаш ва монтаж қилиш» қурилиш меъёрлари ва қоидалари ўз кучини йўқотган деб топилсин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. Мазкур буйруқ Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлиги, Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси ҳамда «Ўзсаноатқурилишматериаллари» уюшмаси билан келишилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4. Ушбу буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Вазир Ш. ХИДОЯТОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тошкент ш.,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2025 йил 14 март,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
01/2-27-сон
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Келишилди:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Фавқулодда вазиятлар вазири Б. КУДРАТХОДЖАЕВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2025 йил 6 март
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлиги директори А. ЖУМАНАЗАРОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2025 йил 6 март
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
«Ўзсаноатқурилишматериаллари» уюшма бошқарув раиси в.б Б. БОБОКУЛОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2025 йил 6 февраль
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Санитария- эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси раиси Б. ЮСУПАЛИЕВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2025 йил 3 февраль
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 14 мартдаги 01/2-27-сон буйруғига
ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.04.04-24 «Полимер материаллардан ясалган сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизимларининг қувур ўтказгичларини лойиҳалаш ва монтаж қилиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ушбу шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (бундан буён матнда ШНҚ деб юритилади) полимер материаллардан ясалган ташқи ва ички сув таъминоти ҳамда оқова сувларни чиқариб юбориш тизимларининг қувур ўтказгичларини лойиҳалаш ва монтаж қилишга оид бўлган талабларни белгилайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Мазкур ШНҚ талаблари ички ёнғинга қарши сув таъминоти ва абразив воситаларни (қум, кул, шлак ва бошқалар) ташувчи қувур ўтказгичларни лойиҳалашга нисбатан татбиқ этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-боб. Шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари, техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Мазкур ШНҚда қуйидаги шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар келтирилган:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.04.03-24 «Оқова сувларни чиқариб юбориш. Ташқи тармоқлар ва иншоотлар»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.04.14-22 «Ускуналар ва қувур ўтказгичларнинг иссиқлик изоляцияси»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 3.01.04-19 «Қурилиши тугалланган объектларни фойдаланишга қабул қилиш. Асосий ҳолатлар»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ГОСТ 2930-62 «Ўлчов асбоблари. Шрифтлар ва белгилар» (расмий манба: Приборы измерительные. Шрифты и знаки);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ГОСТ 3634-2019 «Кузатув қудуқларининг люклари ва сел қудуқларининг ёмғир қабул қилгичлари. Техник шартлар» (расмий манба: Люки смотровых колодцев и дождеприемники ливнесточных колодцев. Технические условия.);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ГОСТ 8020-2016 «Канализация, сув ва газ тармоқлари қудуқлари учун бетон ва темир-бетон конструкциялар» (расмий манба: Конструкции бетонные и железобетонные для колодцев канализационных, водопроводных и газопроводных сетей);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ГОСТ 33366.1-2015 «Пластмассалар. Шартли белгилар ва қисқартмалар. 1-қисм. Асосий полимерлар ва уларнинг махсус хусусиятлари» (расмий манба: Пластмассы. Условные обозначения и сокращения. Часть 1. Основные полимеры и их специальные характеристики);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ГОСТ ISO/IEC 15420-2010 «Автоматик идентификация. Штрихли кодлаш. EAN/UPC штрих коди белгиларининг спецификацияси» (расмий манба: Автоматическая идентификация. Кодирование штриховое. Спецификация символики штрихового кода EAN/UPC);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Oʻz DSt ISO 161-1:2019 «Суюқ ва газсимон муҳитларни транспортда ташиш учун термопластиклардан қувурлар. Номинал ташқи диаметрлар ва номинал босимлар. 1-қисм. Метрик серия»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Oʻz MSt ISO 175:2024 «Пластиклар. Суюқ кимёвий моддаларга ботириш таъсирини аниқлаш учун синов усуллари»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Oʻz DSt ISO 4427-2:2019 Пластмасса қувур ўтказгичли тизимлар. Сув таъминоти учун полиэтилен қувурлар ва фитинглар. 2-қисм. Қувурлар (расмий манба: Системы пластмассовых трубопроводов. Трубы полиэтиленовые и фитинги для водоснабжения. Часть 2. Трубы);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Oʻz DSt ISO 13272:2019 «Ер ости дренажлари ва канализация учун пластмасса қувур ўтказгичлари. пластиклаштирилмаган поливинилхлорид, полипропилен, минерал модификаторли полипропилен ва полиэтилен. Йўл ҳаракати зоналари ва ер ости иншоотларида люклар ва текшириш камераларига техник талаблар» (расмий манба: Пластмассовые трубопроводы для безнапорного подземного дренажа и канализации. Непластифицированный поливинилхлорид, полипропилен, полипропилен с минеральными модификаторами и полиэтилен. Технические требования к люкам и инспекционным камерам в зонах движения и подземных установках);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Oʻz MSt ISO 22088-1:2024 «Пластмассалар. Атроф-муҳит таъсирига чидамлилигини аниқлаш (ESC).) (1 — 6 қисмлар)»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Oʻz DSt EN 13598-2:2020 Босимсиз ер ости дренажлари ва канализация учун пластик қувурлар тизимлари. Пластиклаштирилмаган поливинилхлорид (PVC-U), полипропилен (PP) ва полиетилен (PE). Йўл ва чуқур ер остидаги кузатув қудуқлари ва кузатув қудуқларининг техник хусусиятлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ISO 10012:2003 Ўлчовларни бошқариш тизимлари. Ўлчов жараёнлари ва ўлчаш ускуналарига қўйиладиган талаблар (расмий манба: Measurement management systems — Requirements for measurement processes and measuring equipment).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-боб. Атамалар ва таърифлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Ушбу ШНҚда қуйидаги атама ва таърифлардан фойдаланилган:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
максимал ишчи босими (МОР) — доимий фойдаланишда қувур ўтказгичдаги муҳитнинг йўл қўйиладиган максимал босими, қувур ўтказгич элементларининг механик хусусиятларига тегишли рақамли белги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
минимал босим (PN) — доимий фойдаланишда қувур ўтказгичлар учун минимал босим мустаҳкамлик захираси коэффициенти, қувур ўтказгич элементларининг механик хусусиятларига тегишли рақамли белги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бириктирувчи қисм (фитинглар) — полимер қувурларни ёки бошқа буюмларни ўзаро улаш учун ишлатиладиган қисм.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-боб. Умумий қоидалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. Полимер қувурларнинг хизмат қилиш муддати мазкур ШНҚнинг 1-иловасига мувофиқ қуйидагича бўлиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
совуқ сув таъминоти тизимлари учун камида 50 йил;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
иссиқ сув таъминоти тизимлари учун (75℃ дан юқори бўлмаган ҳароратда ва 760 kPa (7,5 атм.) босимда) камида 25 йил.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4. Технологик полимер қувурларнинг хизмат қилиш муддати ташиладиган муҳитнинг кимёвий таркибига, унинг ҳароратига, босимига боғлиқ ҳолда лойиҳада белгиланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5. Қувур ва бириктирувчи қисмлар учун ишлатиладиган полимер материалларнинг физик-механик хусусиятлари мазкур ШНҚнинг 2-иловасига, кимёвий чидамлилиги эса 3-иловасига мувофиқ бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4-боб. Биноларнинг ички сув таъминоти тизимларини лойиҳалаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-§. Умумий талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
6. Совуқ ва иссиқ сув таъминоти тизимлари учун қувур материаллари қувур ўтказгичларнинг мақсади ва иш шароитларини, ташиладиган сувнинг ҳароратини, шунингдек қувурларнинг хизмат қилиш муддатини ҳисобга олган ҳолда, ШНҚ 2.04.01-22 талабларига мувофиқ танланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
7. Хўжалик-ичимлик суви таъминоти учун мўлжалланган полимер қувурлар ва бириктирувчи қисмлар «Ичимлик» сўзи билан тамғаланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-§. Қувурлар ва бириктирувчи қисмларнинг таснифи
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
8. Совуқ сув қувур ўтказгичлари учун қувурлар ва уларни бириктирувчи қисмлари (шиша толали пластикдан ташқари) тури қуйидаги 1-жадвалга мувофиқ минимал босим билан белгиланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Сувни ташувчи пластик қувур ўтказгичлар учун минимал босим мустаҳкамлик захирасининг минимал коэффициентини ҳисобга олган ҳолда 20℃ ҳароратда сувдан ҳосил бўладиган 10 Ра (bar)да ифодаланган доимий максимал иш босимига тўғри келади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

1-жадвал

Қувур тури

Минимал босим (PN), Oʻz DSt ISO 161-1:2019 буйича, МРа

Енгил — Е

0,25

Ўртача-енгил — ЎЕ

0.4

Ўртача — Ў

0,6

Оғир — О

1.0

Жуда оғир — ЖО

1.6
2.0

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
9. Шиша толали пластикдан ишлаб чиқарилган босимга чидамли қувурларни минимал босим бўйича қуйидаги уч турга бўлинади: 0,6 МРа; 1,6 МРа; 2,5 МРа.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
10. Экструзия усули билан ишлаб чиқарилган қувурларнинг минимал диаметри сифатида уларнинг ташқи диаметри қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
11. Ўраш усули билан ишлаб чиқарилган қувурлар учун (масалан, шиша толали ва базальтли пластмасса) минимал диаметр сифатида уларнинг ички диаметри қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
12. Ички иссиқ сув таъминоти қувур ўтказгичлари учун ишлатиладиган босимга чидамли полимер қувурлар ва уларнинг уланиш қисмлари 75℃ ҳароратидаги сувнинг доимий таъсир қилиш шароитлари учун ҳамда 25 йилдан кам бўлмаган фойдаланиш муддатига мўлжалланган бўлиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
13. Босимга чидамли қувурларни «SDR» кўрсаткичи ва «S» серияси бўйича ҳам таснифлашга йўл қўйилади. Мазкур кўрсаткичларнинг таснифи ушбу ШНҚнинг 2-иловасига мувофиқ бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-§. Қувурларни улаш турлари ва усуллари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
14. Биноларнинг ички сув таъминоти тизимлари учун мўлжалланган босимга чидамли қувурлар полимер материалнинг турига қараб қуйидагича уланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
карнайсимон учига пайвандлаш йўли билан — полиэтилен, полипропилен, полибутен ва шу каби;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
карнайсимон учига елим билан — поливинилхлорид, шиша толали, базальт толали пластмасса ва шу каби;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ажраладиган ва ажралмайдиган бириктирувчи қисмлар ёрдамида механик равишда — металл-полимер, ўзаро боғланган полиэтилен ва шу каби.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
15. Пластик қувурлар, бириктирувчи қисмлар ва арматураларнинг уланиш усуллари ва уларнинг жойлашуви лойиҳада, қуйидагилардан келиб чиқиб белгиланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қувур ўтказгичнинг мақсади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
материалнинг хусусиятлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қувурлар, бириктирувчи қисмлар ва арматураларнинг тури, номенклатураси ва ўлчамлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ташиладиган сувнинг ишчи босими ва ҳарорати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ташиладиган модданинг тури ва хоссалари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қувур ўтказгичнинг хизмат муддати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қувур ўтказгични ётқизиш усули ва қурилиш-монтаж ишларини бажариш шароитлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
атроф-муҳит ҳарорати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
режалаштириш ечимлари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
16. Қувур ўтказгичларни улаш усуллари уларнинг лойиҳада белгиланган хизмат муддатининг бутун даврида герметиклигини ва мустаҳкамлигини таъминлаш шартларидан, монтаж қилиш технологиясидан ҳамда уларни таъмирлаш имкониятидан келиб чиқиб қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
17. Ажраладиган уланишлар арматураларни ўрнатиш ва ускуналарни улаш жойларида ҳамда фойдаланиш даврида қувур ўтказгич элементларини алмаштириш имконияти таъминланадиган, уланишларни текшириш ва таъмирлаш учун қулай жойларда бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
18. Бир-бирига ёпиштириб ёки пайвандлаб улаб бўлмайдиган, модификацияланган ва композит полимер қувурлар механик равишда уланиши лозим. Бундай уланишларнинг конструкциялари ва қўлланиш технологияси маълум бир полимер материал учун ишлаб чиқарувчининг йўриқномаларида белгиланиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
19. Металл бириктирувчи қисмлар коррозияга чидамли материалдан ишлаб чиқарилган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
20. Бириктириш қисмларининг хизмат муддати қувурларнинг хизмат муддатига мос бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4-§. Қувур ўтказгичларни ётқизиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
21. Сув таъминоти қувур ўтказгичларининг трассалари қувур материалининг физик (кимёвий) ва механик хусусиятларини, бириктириш усулларини, шунингдек ШНҚ 2.04.01-22 ни ҳисобга олган ҳолда танланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Пайвандлаш усулида қувурларни монтаж қилишда сув қувурларини анъанавий ётқизиш (ҳалқали ва боши берк) схемалардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қувурларни бирлаштириш қисмлари ёрдамида улашда қуйидагиларни жойлаштирган ҳолда коллектор блокларидан фойдаланиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
тизимларда сув оқимини тўхтатиш ва бошқариш арматураларини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қувур ўтказгичларни улаш тугунларини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
сув сарфи ҳисоблагичларини.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
22. Қувурлар яширин усулда (шахталарда, штробаларда ва шу кабилар) ётқизилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Сувни тарқатиш арматурасига етказиб берадиган жойларда ҳамда уларнинг механик шикастланиши истисно қилинадиган жойларда қувур ўтказгичларни очиқ усулда ётқизишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ертўланинг шифти остида қувурлар фақат механик шикастланишдан ҳимояланган ҳолларда ётқизилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Параллель равишда горизонтал ҳолатда ётқизилган, пластик қувурлардан ясалган сув таъминоти қувур ўтказгичлар оқова сувларни чиқариб юбориш қувурлари устида ётқизилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Сув таъминоти қувур ўтказгичларини агрессив, заҳарли ва ўткир ҳидли суюқликларни ташувчи қувурлар устидан ўтказишнинг иложи бўлмаса, бундай қувур ўтказгичлар фақат пайвандлаш ёки елим билан ёпиштириш усулида лойиҳаланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
23. Қувур ўтказгичларни лойиҳалашда уларнинг компенсацияланиш қобилиятидан фойдаланиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бунда, қувурларни ётқизишда оқилона схемани танлаш ҳамда ҳарорат деформацияси бир-биридан мустақил равишда содир бўладиган ва қувур ўтказгичнинг компенсацияловчи элементлари ўзгаришларни қабул қиладиган алоҳида қисмларга ажратувчи қўзғалмас таянчларни тўғри жойлаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Таянчларни қуйидагича жойлаштириш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қувур узунлигининг ҳарорат ўзгаришида қувур ўтказгич элементларининг компенсациялаш қобилиятини ҳисобга олган ҳолда, қўзғалмас таянчларни ўрнатиш жойларини белгилаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қувурларнинг компенсацияланиш қобилиятини ҳисоблаш йўли билан текшириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қўзғалувчан ва қўзғалмас таянчлар жойлашувини белгилаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳарорат таъсирида қувур узунлигининг ўзгариши қувур ўтказгич элементларининг компенсацияланиш қобилиятидан ошиб кетганда, қўзғалмас таянчлар орасида (ўрталикда) қўшимча компенсаторлар ўрнатилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Таянчларни ўрнатишда қувурларнинг ўз ўқига нисбатан перпендикуляр текисликда ҳаракати ҳамда уларнинг сиртидан деворгача бўлган масофа билан чекланганлигини ҳисобга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
24. Қувур ўтказгичларга ўрнатиладиган (сув оқимини тўхтатиш) арматуралари ва металл фасонли қисмлар арматурадан фойдаланиш чоғида вужудга келадиган оғирлик ва зўриқишларнинг қувурларга ўтишини истисно қилиш учун қурилиш конструкцияларига қўзғалмас равишда маҳкамланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Корпуси полимер материалдан тайёрланган, ишчи диаметри 32 mm гача бўлган (сув оқимини тўхтатиш) арматураларни қурилиш конструкцияларига маҳкамламасдан ўрнатишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
25. Полимер материалдан ясалган қувур ўтказгичлар ҳамда пўлатдан иситиш ва иссиқ сув таъминоти қувурлари параллель равишда ётқизилганда уларнинг орасидаги масофа 100 mm дан кам бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Полимер материалдан ясалган қувур ўтказгичлар ҳамда пўлатдан иситиш ва иссиқ сув таъминоти қувурлари ўзаро кесишганда уларнинг орасидаги масофа 50 mm дан кам бўлмаслиги керак. Бунда, пластик қувурлар иситиш ва иссиқ сув таъминоти қувурлари остидан ўтиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
26. Пластик қувурлар жўяклар ва штробаларда яширин ётқизилганда деформацияларни қувур элементларига механик шикаст етказмасдан компенсациялаш имконияти таъминланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
27. Қувур ўтказгичларнинг фланецли уланишларини йиғишда фланецларнинг қийшайишларини бартараф этиш учун болтларни нотекис таранглаш ҳамда фланецлар орасидаги бўшлиқларни бартараф этиш учун понасимон қистирмалар ва шайбалардан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
28. Полимер қувур ўтказгичлар яширин ётқизилганда, жўяклар ва штробаларнинг ички юзасида қаттиқ ва ўткир бўртиклар бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
29. Резьбали уланишларни йиғишда металл ҳамда пластик қувурлар ва қисмлар бир ўқда бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Деталларнинг резьбалари юзаси силлиқ, тоза ва бурмаларсиз бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5-§. Қувур ўтказгичларнинг гидравликасини ҳисоблаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
30. Истеъмол жойига сувни етказиб бериш учун зарур бўлган Нтр босими миқдори қуйидаги формула бўйича аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Нтр = ∑itl + ∑hм.с + hгеом + hсв , (1)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
itt, ℃, сув ҳароратида босимнинг солиштирма йўқотилиши (қувур узунлиги бирлигига босимнинг йўқотилиши), m/m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
l — қувур ўтказгич участкаси узунлиги, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
hм.с — уланиш бўғинларида ва маҳаллий қаршиликларда босимнинг йўқотилиши, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
hгеом — геометрик баландлик (ҳисобланаётган қувур ўтказгич участкасининг энг юқори нуқтаси), m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
hсв — қувур ўтказгичдан чиқиш жойидаги эркин босим, m (санитария-техника ускуналари учун ШНҚ 2.04.01-22 га мувофиқ олинади).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
∑hм.с ни ∑itl нинг 20 — 30 фоизга тенг деб қабул қилишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
31. Уланиш бўғинларида гидравлик қаршиликни ҳисобга олмаган ҳолда қувур ўтказгич узунлиги бирлигида босим йўқотилиши (it) қуйидаги формула билан аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (2)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
λ — қувур ўтказгич узунлиги бўйлаб гидравлик қаршилик коэффициенти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
V — сувнинг ўртача ҳаракат тезлиги, m/s;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
g — эркин тушиш тезланиши, m/s2;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
d — қувур ўтказгичнинг ҳисобий (ички) диаметри, m.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Гидравлик қаршилик коэффициенти қуйидаги формула билан аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (3)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
b — сув оқими режимларининг ўхшашлик сони;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Reф — Рейнольдснинг ҳақиқий сони;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Кэ — эквивалент ғадир-будирлик коэффициенти, m, алоҳида нормативлар билан белгиланади, лекин камида 0,00001 m деб олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Сув оқими режимларининг ўхшашлик сони b қуйидаги формула билан аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (4)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(b > 2 бўлганда b = 2 деб олиниши керак). Рейнольдснинг ҳақиқий сони Reф қуйидаги формула билан аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (5)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ν — сувнинг кинематик ёпишқоқлик коэффициенти, m2/s.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Сувнинг турбулент ҳаракати пайтидаги гидравлик қаршилигининг квадратик минтақаси бошланишига мос келадиган Рейнольдс сони қуйидаги формула билан аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
. (6)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
32. Юқорида келтирилган формулалар бўйича тахминий ҳисоб-китоблар учун ушбу ШНҚнинг 4-иловасида келтирилган номограммалардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ушбу ШНҚнинг 4-иловасида келтирилган 13- ва 14-расмлардаги номограммалар ёрдамида ҳарорати 10℃ бўлган сувни ташишда ишқаланиш туфайли босимнинг солиштирма йўқотилиши аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ушбу ШНҚнинг 4-иловасида келтирилган 15 ва 16-расмлардаги номограммалар ёрдамида сув ҳарорати 10℃ дан фарқ қилганда, 1000i10 қийматига қўлланиладиган kt тузатиш коэффициенти аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
6-§. Таянчлар ва маҳкамлагичлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
33. Қурилиш конструкциялари орқали ўтадиган жойларда полимер қувурлар ғилоф (гильза)ларда ўтказилиши керак (ушбу ШНҚнинг 1-расми).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ғилоф (гильза) узунлиги у кесиб ўтаётган қурилиш конструкцияси қалинлигидан ошиқроқ, пол сатҳидан эса 20 mm га кўтарилиб туриши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қувурларни улаш бўғинлари ғилоф (гильза)ларнинг ичида жойлаштирилишига йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-расм. Қувурларни қурилиш конструкциялари орқали ўтказиш мисоллари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
34. Полимер қувур ўтказгичлар учун қуйидагича таянчлар қўлланилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
уларнинг ўқлари бўйлаб йўналишда ҳаракатланишини таъминлайдиган — қўзғалувчан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
уларнинг ўқлари бўйлаб йўналишда ҳаракатланишига йўл қўймайдиган — қўзғалмас.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
35. Қувурларда қўзғалмас таянчлар қувур танасига пайвандланган ёки ёпиштирилган (қувур материалига қараб) тиргак ҳалқалари — диаметри 160 mm гача бўлган қувурлар учун муфталар, диаметри 160 mm дан ортиқ бўлган қувурлар учун сегментлар ёрдамида амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қувур ўтказгични таянчга қувурни сиқиш йўли билан маҳкамлашга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қўзғалувчан таянчлар сифатида ички диаметри монтаж қилинадиган қувур ўтказгичнинг ташқи диаметридан 1 — 3 mm га (ётқизиш ва иссиқликдан кенгайишини ҳисобга олган ҳолда) каттароқ бўлган металл ёки полимер материалдан осма таянчлар ёки қисқич (хомут)лар қўлланилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қувур ўтказгич ва металл қисқич ўртасида юмшоқ материалдан қистирма қўйилиши керак. Қувур ўтказгични ётқизиш жойи кенглиги қисқич кенглигидан камида 2 mm га кенгроқ бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Таянчларни жойлаштириш мисоллари ушбу ШНҚнинг 2-расмида кўрсатилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
36. Қўзғалмас таянчлар қувур ўтказгич участкалари узунлиги ҳарорат ўзгаришларида уларнинг компенсацияланиш қобилиятидан ошмайдиган масофада жойлаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
37. Конструктив жиҳатларга кўра маҳкамлаш таянчларни ҳисобланган масофада ўрнатиш имкони бўлмаса, қувур ўтказгичларни текис бўлган асосга ётқизишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
38. Диаметри 110 mm гача бўлган қувур ўтказгичларни текис асосда, ажраладиган уланишлар ўрнатиладиган жойларда узилишларни ҳосил қилган ҳолда ётқизишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-расм. Сирпанувчи (қўзғаланувчан) ва қўзғалмас таянчларни жойлаштириш усуллари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
39. Горизонтал қувур ўтказгич вертикал ҳолатга ўтганда, горизонтал қисмда бурилишдан кейинги биринчи маҳкамлаш таянчигача бўлган масофа ушбу ШНҚнинг 2-жадвалига мувофиқ жойлаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Диаметри 110 mm гача бўлган қувур ўтказгичлар текис асосга ётқизилганда, бундай масофа асосдан вертикал қувур ўтказгичгача олиниши керак. Бунда, асос охири ва қувур ўртасида резинали қистирма ўрнатилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

2-жадвал

Қувур ўтказгичнинг ташқи диаметри, mm

Полимер қувур ўтказгичнинг бурилишидан горизонтал қисмидаги биринчи маҳкамлаш таянчигача бўлган масофа, lк , mm

Ўрнатиш ва фойдаланиш шароитида қувур ҳароратининг максимал фарқи, Dt, ℃

20

30

40

20

30

40

63

110

160

225

315

400

255

455

670

810

1135

1440

275

500

740

890

1245

1595

300

540

785

960

1350

1715

130

230

145

255

155

275

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
40. Қувур ўтказгичларнинг горизонтал участкаларини текис асосга ҳар 2 m да қисқичлар ёрдамида маҳкамлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
41. Қувур ўтказгичларнинг бурилиш ҳамда ускуналар, жиҳозлар ва фланецларга уланиш жойларида маҳкамланмаган горизонтал участкаси узунлиги 0,5 m дан ошмаслиги керак (мазкур ШНҚнинг 3-расми).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
42. Штробалар, қутилар, ораёпма плиталари ва деворлардаги тешиклар қувурларнинг монтажи ва синовлари тугаганидан сўнг беркитилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
43. Босимга чидамли қувур ўтказгичларнинг горизонтал ва вертикал қисмларида маҳкамлагичлар орасидаги масофалар мазкур ШНҚнинг 5-иловасига мувофиқ қабул қилинишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-расм. Қувурларни шахталарда ўтказиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
7-§. Қувур ўтказгичларнинг иссиқликдан кенгайишини компенсациялаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
44. Лойиҳалашда ва монтаж қилишда ҳарорат таъсирида полимер қувур ўтказгичларнинг узунлиги сезиларли даражада ўзгаришини ҳисобга олиш ва уларни компенсациялаш учун тегишли чораларни кўриш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
45. Қувур ўтказгич узунлигининг ҳарорат ўзгариши Δl катталиги қуйидаги формула билан аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(7)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
α — қувур материалининг иссиқда чизиқли кенгайиши коэффициенти, ℃ — 1;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ΔT — қувур ўтказгичнинг максимал ва минимал ҳароратлари ўртасидаги фарқ;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
L — қувур ўтказгичнинг узунлиги, m.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
46. Ҳарорат ўзгаришида ҳарорат деформацияларни компенсациялашни ҳисобга олмаган ҳолда, қувур ўтказгичда ҳосил бўладиган бўйлама кучланишлар Nt, қуйидаги формула билан аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (8)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
E0 — қувур материалининг эластик модули, МРа;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
F — қувур деворининг кўндаланг кесими майдони, m2.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қувур ўтказгичнинг ҳар қандай узунлигида ҳар қайси маҳкамланган қисмида ҳосил бўладиган ҳарорат кучланишлар ҳисобга олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
47. Бурилма (отвод)лар, ҳалқасимон, П-симон, силфонли компенсаторлар қувур ўтказгичлар учун асосий компенсацияловчи элементлар ҳисобланиши инобатга олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
48. 90° бурчакли бурилманинг компенсациялаш қобилияти қуйидаги формула билан аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(9)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Δlд — қувур ўтказгичнинг, ҳарорат таъсиридан бурилма ёрдамида компенсацияланиши мумкин бўлган, максимал йўл қўйилган бўйлама силжиши, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
l1 — бурилмага туташ қувур ўтказгичнинг қўзғалувчан таянчга бўлган тўғри участкаси узунлиги, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
r — бурилманинг букиш радиуси, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
D — қувурнинг ташқи диаметри, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
[σ] — ҳисобий мустаҳкамлик, МРа;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
E0 — эластиклик модули, МРа.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Букилган бурилма (тирсак) ва компенсаторнинг схемалари 4-расмда кўрсатилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а бурилма (тирсак); б – компенсатор.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4-расм. Эгилган бурилма (тирсак) ва компенсаторнинг схемалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
49. Бурилишлари бўлмаган катта узунликдаги қувур ўтказгичларнинг чизиқли компенсациясини таъминлаш учун ажралмайдиган уланишларга эга полимер қувур ўтказгичларда П-симон ёки ҳалқасимон компенсаторлар ўрнатилиши кўзда тутилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Текис асосга ётқизилган қувурларнинг чизиқли чўзилиши бўйлама эгилиш билан компенсацияланиши лозим. Бунда, текис асос кенглиги ҳароратнинг ўзгариши оқибатида қувур ўтказгичнинг эгилиши имконини таъминлаши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
50. П-симон компенсаторнинг компенсациялаш қобилияти қуйидаги формула билан аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(10)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Δl — компенсатор қабул қилиши мумкин бўлган ҳарорат таъсиридан қувур ўтказгичнинг йўл қўйилган максимал бўйлама ҳаракати, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
h — компенсаторнинг чиқиб туриши, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
r — компенсатор бурилмасининг эгилиш радиуси, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а — компенсаторнинг тўғри участкаси узунлиги, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
D — қувурнинг ташқи диаметри, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
[σ] — узоқ муддатли мустаҳкамлик шароитидан йўл қўйилган зўриқиш, МPа.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
51. Компенсатор ўқидан қувур ўтказгичнинг қўзғалмас таянчни ўрнатиш ўқигача йўл қўйилган максимал масофа Lком, sm, қуйидаги формула бўйича ҳисобланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(11)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
52. Бурилма ўқидан қўзғалувчан таянчни ўрнатиш ўқигача бўлган масофа l (ушбу ШНҚнинг 5-расми) қуйидагига тенг қабул қилиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(12)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
К — қуйидаги формула бўйича қувурларни полимер материали мустаҳкамлиги ва эластик хусусиятлари билан белгиланадиган коэффициент:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (13)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
σ — қувур материалининг ҳисобий мустаҳкамлиги, МРа.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5-расм. П-симон, ҳалқасимон ва Г-симони компенсаторлар. Таянчларни жойлаштириш схемаси
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
53. Қўшимча бурилишлар, тушишлар ва кўтарилишларни киритиш орқали қувур ўтказгичларнинг компенсацияланиш қобилияти оширилишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
54. Текис асосда «илон изи» кўринишида ётқизилган полимер қувурларнинг бўйлама эгилиши туфайли улардаги ҳарорат чизиқли чўзилиши компенсациясини таъминлаш мумкин. Бунда, асоснинг кенглиги ҳарорат ўзгариши натижасида қувур ўтказгичнинг эркин эгилиши учун имкон яратилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
55. Қувур ўтказгичларни Г, Z ва П-симон элементларининг компенсацияланиш қобилиятини оширишда қувур ўтказгични монтаж қилиш пайтида «чўзиш» (олдиндан зўриқтириш) усули қўлланилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
8-§. Қувурларнинг иссиқлик изолацияси
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
56. Полимер материаллардан иссиқ сув қувур ўтказгичлари (сув тарқатиш жиҳозларига уланишдан ташқари) иссиқлик изоляциясига эга бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
57. Қувур ўтказгичларнинг иссиқлик изоляцияси ШНҚ 2.04.14-22 га мувофиқ бажарилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қувур ўтказгич учун материалнинг иссиқлик ўтказувчанлик коэффициенти 0,05 W/(m.℃) дан ошмаслиги, лекин иссиқлик изоляцияси қатламининг қалинлиги 10 mm дан кам бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5-боб. Биноларнинг ички оқова сувларни чиқариб юбориш ва ёғин сувларини оқизиш қувурларини лойиҳалаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-§. Умумий талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
58. Биноларнинг ички оқова сувларни чиқариб юбориш тизимлари камида 75℃ доимий ҳароратдаги оқова сувларни ҳамда қисқа вақт ичида (камида 1 min) камида 90℃ ҳароратдаги оқова сувларни ташишга мўлжалланган оқова сувларни чиқариб юбориш қувурларидан лойиҳаланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
59. Оқова сувларни чиқариб юбориш тизимини лойиҳалашда турли хилдаги полимер қувурлар ва бириктирувчи қисмларнинг қўлланилишига йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
60. Ёғин сувларини оқизиш учун ички қувурлар бино баландлиги 10 m гача бўлганда босимсиз қувурлардан, 10 m дан юқори бўлганда эса босимга чидамли қувурлардан бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
61. Полимер материаллардан оқова сувларни чиқариб юбориш ва ёғин сувларини оқизиш тик қувурлари яширин усулда — шахталар, қутилар, жўяклар ва шу кабиларда ётқизилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Биноларнинг ертўлаларида (ишлаб чиқариш, омбор ёки хизмат хоналари учун жиҳозланмаган), чордоқларида ва санитария хоналарида оқова сувларни чиқариб юбориш ва ёғин сувларини оқизиш қувурларини очиқ ҳолда ётқизилишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
62. Оқова сувларни чиқариб юбориш қувур ўтказгичлари яширин ётқизилганда, уларда ревизиялар ўрнатиладиган ҳамда тозалаш жойларида люклар, эшикчалар, ечиб олинадиган панеллар, панжаралар ва бошқаларни ўрнатиш орқали қулай етиб олиш имкони таъминланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
63. Оқова сувларни чиқариб юбориш қувурлари ва бириктирувчи қисмларининг диаметри ташқи диаметри бўйича унификацияланиши лозим: 32, 40, 50, 75, 90, 110 ва 160 mm.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қувурлар ва бириктирувчи қисмларнинг деворлари қалинлиги полимер материал турига боғлиқ бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-§. Қувурларни улаш турлари ва усуллари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
64. Биноларнинг ички оқова сувларни чиқариб юбориш тизимлари учун қувурлар зичлаштирувчи ҳалқалар ёрдамида карнайсимон бўғинлар орқали, ПВХ қувурлари эса қўшимча равишда елимлаш билан уланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
65. Полимер қувур ўтказгичларнинг чўян ва пўлат қувурларга ўтиш ёки ускуналарга улаш жойларида фланецли уланишлар ишлатилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
66. Бурилма қувур ўтказгичлар тик қувурларга зичлаштирувчи ҳалқалар билан карнайсимон учларга уланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Силлиқ қувурларни бир-бирига улашда иккита карнайсимон учли муфталардан фойдаланишга йўл қўйилади, бунда муфталарни таянчларга маҳкамлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
67. Чўян деталларнинг силлиқ учлари (траплар, воронкалар ва шу каби) полимер материаллардан қувурларга зичлаштирувчи ҳалқалар ёки манжеталар ёрдамида бириктирувчи карнайсимон қувурлар орқали уланиши керак. Бунда, ишчи сиртларида бурма ёки ғоваклари бўлмаган чўян деталлардан фойдаланиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
68. Полимер материаллардан оқова сувларни чиқариб юбориш қувурларининг силлиқ учлари бир хил диаметрли чўяндан оқова сувларни чиқариб юбориш қувурининг карнайсимон учига махсус зичлаштирувчи ҳалқалар ёки манжеталар ёрдамида уланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-§. Қувурларни ётқизиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
69. Оқова сувларни чиқариб юбориш тик қувурлари коммуникация шахталари, штробалар, каналлар ёки қутиларда ётқизилганда уларга етиб олишни (киришни) таъминлайдиган ўраб турувчи конструкциялар ШНҚ 2.04.01-22 га мувофиқ бажарилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
70. Тик қувурларнинг ораёпма плиталаридан ўтиш жойларини цементли қоришмалар билан ораёпманинг бутун қалинлиги бўйича ёпишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қувурларни ораёпма плиталаридан ўтиш жойлари гидроизоляцион материал билан бўшлиқсиз ўралган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Кўп қаватли биноларда қаватлараро ёнғин тарқалишини олдини олиш мақсадида полимер қувурларнинг шифтлар орқали ўтиш жойларида ёнғин таъсирида кўпчиб шишадиган ёнғиндан ҳимояловчи муфталар ўрнатилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
71. Қувурлар қурилиш конструкциялари юзасига жипсланган бўлмаслиги керак. Қувурлар ва қурилиш конструкциялари орасидаги масофа камида 20 mm бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
72. Пайвандланган ва ёпиштирилган уланиш бўғинларидан фойдаланганда қувур ўтказгичларнинг ҳарорат чўзилишини қувурларни зичлаштирувчи ҳалқалар билан оддий ёки узайтирилган (компенсацияловчи) карнайсимон учларга ўрнатиш орқали компенсация қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
73. Санитария-техника жиҳозларини улардан зўриқишларни қувур ўтказгичларга ўтказмаган ҳолда, қурилиш конструкцияларига қаттиқ ва мустаҳкам маҳкамлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4-§. Қувур ўтказгичларнинг гидравликасини ҳисоблаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
74. Оқова сувларни чиқариб юбориш тик қувурининг диаметри ушбу қувурга уланган санитария-техника жиҳозларини гидротўсиқ (затвор)ларининг ишдан чиқишига қарши барқарорлик ҳолатидан келиб чиқиб, сув оқимининг ўтишини таъминлаш учун ҳисобланади. Бунда, тик қувурда ҳосил бўладиган ҳаво босимининг пасайиши қиймати гидротўсиқларнинг минимал баландлигидан катта бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Барча бурилма оқова сувларни чиқариб юбориш қувур ўтказгичлари ҳисобланган оқова сув оқими тезлигида улар босимсиз (эркин) оқим режимида ишлаши учун ҳисобланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ёғин сувлари учун тик қувурлар ва унга уланишлар қувур баландлигига тенг бўлган сув босимида сув ўтказмайдиган (герметик) бўлиши ва тиқилиб қолганда ёки тошиб тўлганда мустаҳкам бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
75. Шамоллатиладиган ва шамоллатилмайдиган оқова сувларни чиқариб юбориш тик қувурларида ҳаво босимининг йўл қўйилган камайиш қиймати 0,9 hз дан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
hз — оқова сувларни чиқариб юбориш тик қувурига уланган санитария-техника жиҳозларининг энг кичик гидротўсиғининг баландлиги.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
76. Шамоллатиладиган оқова сувларни чиқариб юбориш тик қувурида ҳаво босими пасайиши қиймати қуйидаги формула билан аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(14)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Δp — тик қувурдаги ҳаво босими пасайиши қиймати, mm сув. устуни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
qs — оқова сувларининг ҳисобий миқдори, ms;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
α0 — ҳар қаватдаги бурилмаларнинг тик қувурга уланиш бурчаги, град;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Dст — тик қувурнинг (ички) диаметри, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
dотв — қаватлардаги бурилмалар диаметри, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Lст — тик қувурнинг ишчи баландлиги, m.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
90Dст > Lст да 90Dст = Lст деб қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
77. Шамоллатилмайдиган оқова сувларни чиқариб юбориш тик қувурида ҳаво босими пасайиши қиймати қуйидаги формула билан аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (15)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Vсм — сув-ҳаво аралашмасининг тезлиги, m/s, қуйидаги формула билан аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (16)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Qв — юқоридан пастга ҳаракатланаётган оқова сувларининг ўзи билан тик қувурга тортиб кетадиган ҳавонинг миқдори, m3/s, қуйидаги формула билан аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (17)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ω — тик қувурнинг кўндаланг кесими майдони, m2.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
90Dст > Lст да 90Dст = Lст деб қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
78. Ўзиоқар қувур ўтказгичнинг нишаби қуйидаги формулага асосан аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (18)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
λs — қувур ўтказгич (канал)нинг гидравлик қаршилиги коэффициенти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
V — суюқлик оқимининг ўртача тезлиги, m/s;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
g — эркин тушиш тезланиши, m/s2;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Rs — оқимнинг гидравлик радиуси, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bs — суюқликнинг турбулент оқими режимини тавсифловчи ўлчовсиз кўрсаткич — ўтиш (bs < 2) ёки квадратик (bs = 2). bs > 2 бўлганда bs = 2 деб олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (19)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а — Кэ га боғлиқ бўлган эмпирик даражанинг кўрсаткичи,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (20)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (21)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Рейнолдс сони Reкв қуйидаги формулага асосан аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (22)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Рейнолдс сони Reф қуйидаги формула билан аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (23)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ν — суюқликнинг кинематик ёпишқоқлиги коэффициенти, m2/s. Маиший оқова сувлари учун ν = 1,49 • 10 — 6 m2/s га тенг деб олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қувур ўтказгич тўлиқ тўлдирилмаганда суюқлик оқимининг ўртача тезлиги Vн қуйидагига тенг бўлади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (24)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Vп — қувур ўтказгич тўлиқ тўлдирилганда суюқлик оқимининг ўртача тезлиги, m/s;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Rsн, Rsп — қувур ўтказгич қисман ва тўлиқ тўлдирилганда гидравлик радиуслар, m.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
79. Суюқлик оқими (сарфи) qs га қуйидагига тенг бўлади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (25)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ω — қувур ўтказгичнинг маълум бир қисми тўлдирилганда суюқлик оқимининг жонли кесими, m2, қуйидагига тенг бўлади: ω = Kωd2.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
hs/d, Rs, Rsн/Rsп, Kω қийматлари қуйидаги 3-жадвалга асосан қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

3-жадвал

Қувур ўтказгичнинг тўлдирилиши, hs/d

Гидравлик радиуснинг қиймати, Rs

Гидравлик радиусларнинг нисбати, R/Rsп

0,1

0,0635

0,2540

0,0409

0,2

0,1206

0,4824

0,1118

0,3

0,1709

0,6836

0,1982

0,4

0,2142

0,8568

0,2934

0,5

0,2500

1,0000

0,3927

0,6

0,2776

1,1104

0,4920

0,7

0,2962

1,1848

0,5872

0,8

0,3042

1,2168

0,6736

0,9

0,2980

1,1920

0,7445

1,0

0,2500

1,0000

0,7854

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
80. Босимсиз (ўзиоқар) қувур ўтказгич диаметрини унинг тўлдирилиши ва оқова суюқлик миқдорига (оқими сарфига) қараб, ушбу ШНҚнинг 6-иловасида келтирилган номограмма бўйича аниқлашга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5-§. Таянчлар ва маҳкамлагичлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
81. Оқова сувларни чиқариб юбориш ва ёғин сувлари учун тик қувурлар лойиҳада кўрсатилган жойларда қуйидаги талабларга риоя қилган ҳолда маҳкамланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
маҳкамлагичлар қувур ўтказгич узайтирилганда ҳосил бўладиган кучланишларни компенсатор сифатида фойдаланиладиган уланишлар томон йўналтириши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
маҳкамлагичлар қувур ўтказгичларнинг карнайсимон учларига яқин жойда ўрнатилиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
маҳкамлагичлар қувур ўтказгич қисмларининг нишабини ва бир ўқдалигини таъминлаши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қувурнинг силлиқ учига ўрнатилган маҳкамлагичлар қувур ўтказгичнинг ҳисобланган ҳарорат чўзилишини таъминлаши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
диаметри 50 mm гача ва 110 mm гача бўлган, ҳалқалар ёрдамида уланган қувур ўтказгичлар учун маҳкамлагичлар орасидаги масофа қувур материалига қараб олиниши, лекин 10D дан, вертикал қувурлар учун — 20D дан ошмаслиги керак, бу ерда D — қувурнинг ташқи диаметри;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
маҳкамлагичлар бириктирувчи қисмларга ўрнатилганда қувурларнинг ҳарорат чўзилишини компенсациялаш учун масофа таъминланиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
маҳкамлагични бириктирувчи қисмларга ўрнатиш имкони бўлмаса, бириктирувчи қисмлар қувур чўзилишини таъминлайдиган масофада хомутлар билан маҳкамланиши.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
82. Қувур ўтказгичнинг вертикал қисмларида маҳкамлагичлар карнайсимон учларнинг остида, унитаз ва трапларга улаш учун қўлланиладиган қувурларнинг устида ўрнатилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Гидротўсиқлардан чиқадиган бурилмаларда маҳкамлагичлар ўрнатилишига йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
83. Қувур ўтказгичларни ётқизиш ва маҳкамлагичларни ўрнатишдан аввал санитария-техника жиҳозлар, сувни чиқарувчи воронкалар ва оқова сувларни қабул қилувчи бошқа мосламалар қурилиш конструкцияларига маҳкам ўрнатилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Металлдан бириктирувчи қисмлар юкламаларни қувурларга ўтказишни истисно қиладиган мустақил маҳкамлагичларга эга бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
84. Қувур ўтказгичларнинг фланецли уланишларини йиғишда фланецларнинг қийшайишларини бартараф этиш учун болтларни нотекис таранглаш ҳамда фланецлар орасидаги бўшлиқларни бартараф этиш учун понасимон қистирмалар ва шайбалардан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
85. Полимер қувур ўтказгичлар яширин усулда ётқизилганда, жўяк (канал)ларнинг ички юзасида қаттиқ ва ўткир бўртмалар бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
86. Резьбали уланишларни йиғишда металл ва пластмасса деталлари бир ўқда жойлаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Деталларнинг резьбалари сирти текис, тоза ва бурмаларсиз бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
6-боб. Ташқи сув таъминоти қувур ўтказгичларини лойиҳалаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-§. Умумий талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
87. Ташқи сув таъминоти қувур ўтказгичлари учун полимер материаллардан ишлаб чиқилган босимга чидамли қувурларни танлашда иқлим шароитлари ва техник-иқтисодий баҳолаш натижалари ҳисобга олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
88. Қувурлар ҳисоблаш йўли билан танланади ва ташқи сув таъминоти учун «C» (PN-6) ва ундан юқори турдаги қувурлардан фойдаланиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-§. Қувурларни улаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
89. Полимер қувурларни улаш учун полимер бириктирувчи қисмлардан фойдаланиш лозим. Махсус металл бириктирувчи қисмлардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
90. Диаметри 110 mm гача бўлган полиолефин қувурларни улаш учун пайвандлаш усулини қўллаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ПВХ, шиша толали ва базальт пластмассалардан қувурларни профилланган резинали ҳалқалар билан зичлаштирилган карнайсимон учлар (бўғинлар)да ёки елимлаш усулида уланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
91. Полимер қувурларни арматура ва металл қувурларга улаш учун пластик бўйинбоғ (втулка)лар ва бўш металл фланец (гардиш)лардан ёки ажралмайдиган пластик-металл уланишлардан фойдаланиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-§. Қувур ўтказгичларни ётқизиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
92. Сув қувури трассаси ШНҚ 2.04.02-19 га мувофиқ, ётқизиш усулини (тупроқда, коллекторларда, ўтмайдиган каналларда, реконструкция қилинган қувурларда) ҳисобга олган ҳолда, маҳаллий шароит ва техник-иқтисодий ҳисоб-китоб натижаларидан келиб чиқиб белгиланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
93. Янги қуриладиган қувур ўтказгичларни тупроқда ётқизилишига устуворлик бериш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
94. Қувурни минимал радиусда r эгиш ҳисобига трассани буриш имкониятидан фойдаланиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(26)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
E0 — полимернинг чўзилишдаги эластиклик модули, МРа;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
D — қувурларнинг ташқи диаметри, mm;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
σ — чўзилишдаги қувур материали учун ҳисобий мустаҳкамлик (оқувчанлик чегараси), МРа.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
95. Қувур трассаси бурилишини зичлаштирувчи ҳалқалар билан карнайсимон учларга уланган қувурларнинг ўқларини бир-бирига нисбатан 2° гача бурчак остида оғдириш ҳисобига амалга оширишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
96. Полимер сув қувурининг минимал ётқизиш чуқурлиги қуйидагича қабул қилиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қувурнинг пастки сиритгача — нолга тенг ҳарорат ер қаърига кириб борадиган ҳисобий чуқурлигидан 0,5 m га кўпроқ (ШНҚ 2.04.02-19 га мувофиқ);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қувурнинг юқори сиртигача — қурилиш майдончасида тупроқнинг музлаш чуқурлигидан 0,5 m га кўпроқ.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Транспортнинг ҳаракати жадал бўлган жойларда ётқизиладиган қувурнинг юқори қисмигача минимал чуқурлик камида 1 m, транспорт ҳаракати кам бўлган жойларда эса камида 0,7 m бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
97. Транспорт воситасидан юк тушмайдиган жойларда қувур мустаҳкамлиги таъминланганда сув тармоқларининг минимал чуқурлиги камида 1,0 m бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
98. Сув тармоғининг бошқа коммуникация тармоқлари ҳамда автомобиль ва темир йўллари билан кесишмалари ШНҚ 2.04.02-19 га мувофиқ ғилоф (футляр)ларда амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ғилофнинг кесишган иншоотдан ташқарига чиқадиган учлари узунлиги камида 1,5 m бўлиши керак. Ғилофнинг ички диаметри қувурнинг ташқи диаметридан 200 mm каттароқ бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
99. Полимер қувурли сув тармоқлари оқова сувларни чиқариб юбориш қувурлари билан (вертикаллик бўйича) 0,4 m дан кам масофада кесишганда ғилофларда лойиҳаланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ғилофнинг четидан қувурларнинг ўзаро кесишмасигача бўлган масофа ҳар бир тарафига — лойли тупроқларда камида 5 m, йирик тошли ва қумли тупроқларда эса 10 m бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
100. Пластик қувурларни бошқа материалли (пўлат, чўян, асбест-цемент ва шу кабилар) қувурлар билан уланмаларини 4 — 6 mm қалинликдаги эластик (резина) қистирмалар билан, ажраладиган бириктирувчи қисмлар (фланец) ёрдамида амалга ошириш лозим. Ерости ётқизишда бундай уланишлар қудуқларнинг ичида ўрнатилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Геологик шароитлардан келиб чиқиб, коррозиядан ҳимоялаш чораларини кўрган ҳолда (масалан, уланишни битум-резинали (совуқ) мастика билан қоплаш орқали), фланецли уланишларни тўғридан-тўғри ерга ётқизишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
101. Пластмасса қувур ўтказгичлар бино ва иншоотлар конструкциялари билан кесишиш жойларида (масалан, бино шифти, девори, пойдевори ёки қудуқ девори) пўлат ёки пластмасса ғилофлари кўзда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ғилофларнинг ёнғин-техник кўрсаткичлари улар кесиб ўтадиган конструкцияларнинг оловбардошлилик ва ёнғин хавфлилиги чегаралардан паст бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ғилоф ва қувур ўтказгич орасидаги бўшлиқ сув ўтказмайдиган эластик материаллар билан тўлдирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
102. Қувурларни тонелларда (коммуникация коллекторларида) ётқизилиши ШНҚ 2.04.02-19 га мувофиқ бажарилиши керак. Бунда, электр сим ва кабеллари полимер қувур ўтказгичлар устида ётқизилиши ва конструктив жиҳатдан ажратилган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
103. Арматурани қудуқ, тоннель ёки каналнинг деворига ёки тубига маҳкамлаш анкер болтлари ва хомутлар ёрдамида ёки бетонлаш йўли билан амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4-§. Қувур ўтказгичларнинг мустаҳкамлигини ҳисоблаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
104. Қувур ўтказгичларнинг мустаҳкамлиги мазкур ШНҚнинг 7-иловаси бўйича ҳисобланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5-§. Қувур ўтказгичларнинг гидравликасини ҳисоблаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
105. Ташқи сув таъминоти қувур ўтказгичларнинг гидравликаси ушбу ШНҚнинг 4-боби 5-параграфида келтирилган усулдан фойдаланиб ҳисобланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
6-§. Қувурларнинг ҳарорат чўзилишини компенсациялаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
106. Ер остида ётқизиладиган, зичлаштирувчи ҳалқалар билан карнайсимон учларга уланадиган совуқ сув қувурларида ҳарорат чўзилишлари карнайсимон учлари ёрдамида компенсациялашни таъминлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
107. Тупроқнинг қувурни сиқиб қолиш хусусиятини инобатга олиб, пайвандланган ёки бошқа ажралмайдиган уланишлари бўлган, ер остига ётқизиладиган сув қувурларда махсус компенсация чораларини амалга ошириш талаб қилинмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
108. Сув қувурлари каналларда ётқизилганда ушбу ШНҚнинг 4-боби 7-параграфига мувофиқ қувур чўзилишини компенсациялаш бўйича ҳисоблар амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
109. Каналларга ёки тоннелларга, шунингдек ер юзасига ёки ер устидаги таянчларга ётқизиладиган, ажралмайдиган уланишга эга қувурлар учун чизиқли чўзилиш компенсацияси ушбу ШНҚнинг 4-боби 7-параграфида назарда тутилган маҳкамлагичлар ва махсус компенсацияловчи элементларни жойлаштириш ёрдамида амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
110. Ажралмайдиган уланишлари бўлган полимер қувурлар горизонтал ҳолатда ётқизилганда, шунингдек уларни канал ёки тоннелларда ётқизилганда таянчлар орасидаги масофалар мазкур ШНҚнинг 5-иловасида келтирилган 11-жадвалига мувофиқ олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қувурларнинг резинали ҳалқалар билан зичлаштирилган карнайсимон учларга уланган бўғинлар таянчларда жойлашган бўлса, маҳкамлагичлар орасидаги масофалар мазкур ШНҚнинг 5-иловасида келтирилган 12-жадвали бўйича, уланган бўғинлар таянчлар орасида жойлашганда эса ушбу жадвалда келтирилган масофалар 30 фоизга камайтириб олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Е, ЎЕ ва Ў турдаги ПВХ қувурлар учун таянчлар орасидаги масофалар мос равишда ЎЕ, Ў ва О турдаги ПВП ва ПП қувурлари билан бир хил қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
111. Полимер қувурларни ажралмайдиган уланишлар билан вертикал ҳолатда ётқизишда маҳкамлагичлар орасидаги масофалар мазкур ШНҚнинг 5-иловасидаги 5.2-жадвалига мувофиқ олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
7-боб. Ташқи оқова сувларни чиқариб юбориш, ёғин сувларини оқизиш ва дренаж қувурларини лойиҳалаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-§. Умумий талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
112. Ташқи оқова сувларни чиқариб юбориш, ёғин сувларини оқизиш ва дренаж қувурлари ШНҚ 2.04.03-24 га мувофиқ лойиҳалаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
113. Ташқи оқова сувларни чиқариб юбориш, ёғин сувларини оқизиш ва дренажлар учун қувурларни танлашда оқова сувларининг таркиби ва ишчи ҳарорати, шунингдек гидравлик ва мустаҳкамлик бўйича ҳисоб-китоблар инобатга олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
114. Ўзиоқар оқова сувларни чиқариб юбориш тармоқларида ушбу мақсадлар учун махсус мўлжалланган қувурлардан фойдаланиш лозим. Босимли қувурлар ҳисоб-китоблар билан асосланган ҳолда қўлланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-§. Қувурларнинг таснифи
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
115. Босимсиз оқова сувларни чиқариб юбориш тармоқлар учун силлиқ қувурлар ташқи диаметр бўйича унификацияланади, бундан шиша ва базальт толали пластмасса қувурлар мустасно.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қувурлар уларнинг қобиғи ҳалқаси қаттиқлигига қараб «қаттиқ бўлмаган», «ярим қаттиқ» ва «қаттиқ» синфларига бўлинади. Қувурларнинг синфлари ушбу ШНҚнинг 2-иловасида келтирилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-§. Қувурларнинг уланиши
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
116. Ўзиоқар оқова сувларни чиқариб юбориш қувур ўтказгичларида ҳам ажраладиган, ҳам ажралмайдиган уланишларни кўзда тутиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
117. Ажраладиган уланишлар сифатида турли хилдаги профилланган ҳалқалар билан зичлаштирилган карнайсимон учлар (бўғинлар)дан фойдаланиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
118. Қувурларни улаш усуллари ушбу ШНҚнинг 4-бобидаги 3-параграфига асосан қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
119. Босимли оқова сувларни чиқариб юбориш қувур ўтказичларида асосан ажралмайдиган уланишлардан (бир-бирига ёпиштириш ёки пайвандлаш) фойдаланиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
120. Босимли оқова сувларни чиқариб юбориш қувур ўтказичларида ажраладиган уланишлар (фланец, муфта ва шу каби), қоида тариқасида қувурларни ускуна ва жиҳозларга улаш жойларида ишлатилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4-§. Қувур ўтказгичларни ётқизиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
121. Ташқи оқова сувларни чиқариб юбориш трассалари ШНҚ 2.04.03-24 ни ҳисобга олган ҳолда танланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
122. Ўзиоқар оқова сувларни чиқариб юбориш қувур ўтказгичлари фақат тўғри чизиқли ва текис ётқизилиши керак. Қувур ўтказгичларнинг диаметри ва йўналиши фақат қудуқларда ўзгартирилишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Босимли оқова сувларни чиқариб юбориш тизимлари ушбу ШНҚнинг 4-бобига мувофиқ лойиҳаланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
123. Ташқи юкларнинг таъсири остида бўлган полимер қувурлар учун тупроқ қаршилигини инобатга олган ҳолда қувурлар кесимининг деформацияси (диаметрнинг вертикал қисқариши) ҳисоблаб чиқилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
124. Оқова сувларни чиқариб юбориш тармоқларини ётқизишда полимер қувурларни максимал ётқизиш чуқурлиги ШНҚ 2.04.03-24 га мувофиқ, «Ў» ва «О» турдаги қувурлардан қуриладиган сув таъминоти тармоқлари учун эса ШНҚ 2.04.02-24 га мувофиқ бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қувурларни каттароқ чуқурликда ёки бошқа турдаги қувурларни ётқизиш зарур бўлганда уларни мустаҳкамликка ҳисоблаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5-§. Қувур ўтказгич мустаҳкамлигини ҳисоблаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
125. Ўзиоқар қувур ўтказгичлар мустаҳкамлиги мазкур ШНҚнинг 7-иловасига мувофиқ ҳисобланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
6-§. Қувур ўтказгичларнинг гидравликасини ҳисоблаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
126. Ер остида ётқизиладиган ўзиоқар оқова сувларни чиқариб юбориш қувур ўтказгичлари гидравликаси ушбу ШНҚнинг 4-бобидаги 5-параграфида келтирилган формулалар бўйича ҳисобланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
7-§. Қувурларнинг ҳарорат чўзилишини компенсациялаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
127. Босимли оқова сувларни чиқариб юбориш тармоқларида қувурларнинг ҳарорат чўзилишини компенсациялаш зарурати, тупроқнинг қувурни сиқиб қолиш хусусиятини ҳисобга олган ҳолда, ушбу ШНҚнинг 4-бобидаги 7-параграфга мувофиқ ҳисоблаш йўли билан белгиланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қувур ўтказгич тупроқ билан сиқиб қолинганда қувур ўтказгичнинг чўзилиши камаяди. Бундай камайиш Δlум миқдори қуйидаги формула билан аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, (27)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
fт — тажриба усулида аниқланадиган материалнинг тупроқ билан ишқаланиш коэффициенти, бундай маълумотлар бўлмаганда бу коэффициент 0,4 га тенг деб олинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γ — тупроқнинг ҳажмий оғирлиги, Н/m3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Н — қувур ўтказгични ётқизиш чуқурлиги, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
L — қувур ўтказгич узунлиги, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Есж — деформация йўналишида материалнинг эластиклик модули, Ра;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
s — қувур ўтказгич девори қалинлиги, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Kу — тупроқнинг зичланиш коэффициенти, траншеяни тўлдиришда зичланиш даражаси 0,95 бўлганда – 1, назоратсиз зичланиш даражасида — 0,5 деб олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
128. Ўзиоқар оқова сувларини чиқариб юбориш учун ишлатиладиган қувур ўтказгичларда ҳарорат ўзгариши натижасида юзага келадиган деформациялар (шакл ўзгариши) қуйидаги усуллар ёрдамида компенсация қилиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ҳалқалар билан зичлаштирилган карнайсимон учлари (бўғинлари);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қисман оқова сувларни чиқариб юбориш қудуқларида, қудуқ деворлари орқали ўтиш жойларини ташкил этиш ва тарнови (лотоги)ни тўлдириш (зичлаштириш) орқали.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
8-§. Оқова сувларни чиқариб юбориш тизимлари учун қудуқлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
129. Ёғин сувларини оқизиш тизимлари учун оқова сувларни чиқариб юбориш, дренаж ва сувларни қабул қилиш қудуқларидан фойдаланишга йўл қўйилади (масалан, полимер материалдан (ПЭ, ПВХ ва шу кабилар), комбинацияланган (темир-бетон элементлар билан бирлашган полимер материалдан ишлаб чиқарилган элементлар), темир-бетонли ва ғиштли).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қудуқларнинг ўлчамлари ШНҚ 2.04.03-24 га мувофиқ олиниши лозим. Бунда, ўлчамлар ГОСТ 8020-2016 ҳамда Oʻz DSt EN 13598-2:2020 га мос бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
130. Полимер материалдан қудуқлар темир-бетондан ҳимоялаш плитаси (ГОСТ 8020-2016) ва металл ёки композит пластмассалардан люк элементлари (ГОСТ 3634-2019, Oʻz DSt ISO 13272:2019) билан биргаликда ишлатилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
131. Полимер материалдан қудуқларнинг таг плиталари полимер материалдан тарнов (лоток)лар ва қувур ўтказгичларни улаш учун учи чиқиб турадиган қувурларга эга бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
8-боб. Қувур ўтказгичларни монтаж қилиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-§. Умумий талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
132. Полимер қувур ўтказгичларни қуришда қурилиш сифати қуйидагилар орқали таъминлаши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қувурлар, бириктирувчи қисмлар ва арматураларни техник кўрикдан ўтказиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қўлланиладиган пайвандлаш қурилмалари ва асбоб-ускуналарни техник кўрикдан ўтказиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
йиғиш сифати ва пайвандлаш режимларини тизимли операцион назоратини амалга ошириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
пайвандланган бўғинларнинг сифатини визуал назорат қилиш ва уларнинг геометрик параметрларини текшириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
пайвандланган ва бошқа бирикмаларни механик синовдан ўтказиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
133. Қувур ўтказгичларни қуриш жараёнларини (операцион) текшириш қуйидагиларни ўз ичига олиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
пайвандлаш ишларининг тўғри тайёрланишини, қувурлар ва фасонли бириктирувчи қисмларнинг сиртларини ифлосланишдан, намликдан ва бошқалардан тозаланганлигини кўрикдан ўтказиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
пайвандлаш технологиясини назорат қилиш (қиздиргич ҳарорати, қисмларни қиздириш давомийлиги ва шу кабилар).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
134. Пайвандланган ва бирикиш бўғинларининг сифатини назорат қилиш, қувурларнинг техник кўрикдан ўтказиш ушбу бобнинг 2-параграфига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-§. Қувурлар, бириктирувчи қисмлар ва арматураларни техник кўрикдан ўтказиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
135. Техник кўрикдан ўтказишда қуйидаги амаллар бажарилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қадоқлашнинг яхлитлигини текшириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қувурлар ва бириктирувчи қисмларнинг тамғаларини техник ҳужжатларга мувофиқлигини текшириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қувурлар ва бириктирувчи қисмлар сиртини, шунингдек бириктирувчи қисмларнинг ички сиртини кўздан кечириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қувурларнинг ташқи ва ички диаметрларини ҳамда девор қалинлигини ўлчаш ва лойиҳа ҳужжатларида берилган ўлчамлар билан таққослаш. Ўлчовлар камида иккита ўзаро перпендикуляр диаметрлар бўйлаб амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
136. Ўлчов натижалари қувурлар ва бириктирувчи қисмлари учун техник ҳужжатларда кўрсатилган ўлчамларга мос бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қувурлар ва бириктирувчи қисмлари учларининг рухсат этилган оғишлардан юқори овалликка эга бўлишига йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
137. Технологик нуқсонлар, стандартлар ва техник шартларда белгиланганидан юқори оғишларга эга бўлган қувурларни ва бириктирувчи қисмларни монтаж қилиш учун фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-§. Полимер қувурларни пайвандлаш ва ёпиштириш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
138. Полимер қувурларни ва бириктирувчи қисмларни пайвандлаш ишлари контактли қиздириш ускуналари (учма-уч, карнайсимон учлар билан) ёки қиздириш элементи ичига ўрнатиб кетилган бириктирувчи қисмлар ёрдамида амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
139. Ташқи диаметри 50 mm дан ва девор қалинлиги 4 mm дан ортиқ бўлган қувурлар ва бириктирувчи қисмларнинг ўзаро уланишлари пайвандлаш йўли билан (ушбу ШНҚнинг 6-расми), ташқи диаметри 110 mm гача бўлган ва ҳар қандай девор қалинлигига эга бўлган қувурлар эса карнайсимон учларда пайвандланиши лозим (ушбу ШНҚнинг 7-ва 8-расмлари).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Пайвандлашда қувурлар ва бириктирувчи қисмлар етказиб берилган партияларига қараб саралаб олиниши керак. Бир хил бўлмаган полимер қувурлар ва бириктирувчи қисмларни ўзаро пайвандлашга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қувурларни учма-уч пайвандлашда уларнинг қирралари бўйича силжиганлигининг максимал қиймати қувур девори қалинлигининг 10 фоизидан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бириктирувчи қисмнинг карнайсимон учининг ички диаметри пайвандланадиган қувурнинг ташқи диаметрига нисбатан камроқ бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а пайвандлаш ускунасининг қисқичларида пайвандланадиган қувурларнинг учларини марказлаштириш ва маҳкамлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б қувур учларига механик ишлов бериш (1);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
в оралиқ масофаси бўйича учларнинг бир-бирига мослигини ва тўғрилигини текшириш (c);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
г қиздирилган асбоб билан пайвандланадиган сиртларни қиздириш ва эритиш (2);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
д пайванд чоки ҳосил бўлгунга қадар бўғинни жипслаштириш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
6-расм. Қувурларни йиғиш ва контактли қиздиргич ёрдамида учма-уч пайвандлаш жараёнининг кетма-кетлиги.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
I қувур ва қисмларни пайвандлашга тайёрлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
II қувур ва қисмларни қиздириш ва совутиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
III қувур ва қисмларни улаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1 бириктирувчи қисмнинг карнайсимон учи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2 қувурнинг учи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3 чекловчи қисқич (хомут);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4 қиздирувчи ускуна;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5 пайванд чоки;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
6 материал эритилган жойи.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
7-расм. Қувурларни контактли пайвандлаш жараёнининг кетма-кетлиги.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
140. Қувур ва бириктирувчи қисмлар учма-уч пайвандланганда уларни бевосита қиздиришдан олдин пайвандланадиган сиртлар ифлосликлардан ва оксидланган қопламдан механик ишлов бериш орқали тозаланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Учларига механик ишлов берилгандан сўнг, марказлаштириш мосламаси ёрдамида уланадиган қувурлар учма-уч келтирилиши, уларнинг орасидаги масофа (зазор), диаметри 110 mm гача бўлган қувурлар учун 0,5 mm дан, ундан каттароқ диаметрли қувурлар учун эса 0,7 mm дан ортиқ бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Карнайсимон учида пайвандланадиган қувурнинг учи қиррасида, қувур девори қалинлигининг 1/3 қисмига тенг 45⁰ ли бурчак остида ташқи фаскага эга бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
141. Монтаж шароитида қувурларни учма-уч пайвандлаш ишларини, асосий пайвандлаш жараёнлари автоматлаштирилган ва технологик жараёнларни рўйхатга олувчи компьютер назоратини таъминлайдиган пайвандлаш мосламалари ёрдамида амалга ошириш лозим (мазкур ШНҚнинг 8-расми).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қувурларни пайвандлашда эриган материалнинг ёпишиб қолмаслиги учун қиздиргични иссиқликка чидамли адгезияга қарши қоплама билан қоплаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

 

1. Керакли узунликни кесиш учун ўлчаш.

 

2. Қувурни кесиш.

 

3. Пайвандлаш ускунасини қиздириш.

 

4. Труба ва фитингни пайвандлаш ускунасининг учига киргизиб қиздириш.

 

5. Қиздирилган фитингни трубанинг учига киргизиш.

 

6. Улаш ва уланишни совутиш вақтига риоя этиш лозим.

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
8-расм. Қувурларни контактли пайвандлаш жараёнининг кетма-кетлиги.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
142. Пайвандлаш машиналари ва монтаж қилиш мосламалари ёрдамида контактли пайвандлашда қуйидагилар бажарилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
сиқувчи ва марказлаштирувчи мосламада қувурларни ўрнатиш ва текислаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қувурларнинг қирралари механик усулда кесиш ва учларини ёғсизлантириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
пайвандланадиган юзаларни иситиш ва босим остида эритиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
пайвандловчи қиздиргични чиқариб олиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қувурнинг пайвандланадиган қиздирилган сиртларни босим остида бириктириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
пайванд чокини босим остида совутиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
143. Учма-уч пайвандлаш жараёнининг асосий текшириладиган параметрларига қуйидагилар киради:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қиздиргичнинг ишчи юзалари ҳарорати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қиздириш давомийлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
эритиш чуқурлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
эритиш ва бириктириш пайтидаги босимнинг катталиги.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Пайвандлашдан кейин ички ва ташқи бурма (валик)ларнинг баландлиги (h) қувурнинг девори қалинлиги (s) 5 mm гача бўлганда 2 — 2,5 m дан, девор қалинлиги 6 — 20 mm бўлганда 3 — 5 mm дан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
144. Карнайсимон учларда контактли пайвандлаш усули қуйидаги амалларни ўз ичига олиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қувур учидан бириктирувчи қисмнинг карнайсимон учининг чуқурлигига тенг масофага 2 mm қўшиб белгини чизиб қўйиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бириктирувчи қисмнинг карнайсимон учини қиздирувчи элемент учига ўрнатиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қувурнинг силлиқ учини қиздирувчи элемент гильзасига ўрнатиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
пайвандланадиган қисмларни белгиланган вақт давомида қиздириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
пайвандланадиган қисмларни қиздирувчи элементдан бир вақтнинг ўзида чиқариб олиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
эритилган қисмларни бир-бирига белгигача улаш (ўрнатиш) ва қотиб қолгунга қадар ушлаб туриш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Пайвандлаш давомида қисмлар бирлаштирилгандан кейин уларни бир-бирига нисбатан айлантириш (буриш)га йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳар бир пайвандлашдан кейин ишчи сиртларни ёпишиб қолган материаллардан тозалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Пайвандланган буюмларни қисман қотиб қолгунга қадар ушлаб туриш вақти қўлланаётган материалга боғлиқдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Пайвандланган бўғинлар пайвандлаш асбоби ёки ўрнатиш мосламасининг марказлаштирувчи қисқичларида, уланиш бўғинини совутиш пайтида, диаметрал қарама-қарши нуқталарда, ташқи бурма (валик)нинг иссиқ эритмасида, пайвандлаш жараёни тугагандан сўнг дарҳол тамғаланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Уланиш бўғинлари ГОСТ 2930-62 (ёки ISO 10012:2003)га мувофиқ тамғаланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
145. Электр қиздириш элементлари ўрнатиб кетилган бириктирувчи қисмлар ёрдамида пайвандлаш усули ҳар қандай девор қалинлиги билан, диаметри 20 — 500 mm бўлган пластик қувурларни улаш учун, шунингдек қувур ўтказгичларга эгарсимон бурилмаларни пайвандлаш учун қўлланилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қиздириш элементлари ўрнатиб кетилган муфталар ёрдамида қуйидаги ҳолатларда пайвандлаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
узун ўлчамли қувурларни улашда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
девор қалинлиги 5 mm дан кам бўлган қувурларни улашда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
тор шароитда қувурларни таъмирлашда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қиздириш элементлари ўрнатиб кетилган бириктирувчи қисмлардан фойдаланган ҳолда қувур ўтказгичларни пайвандлаш усули, атроф-муҳит ҳарорати минус 5℃ дан паст ва +35℃ дан юқори бўлмаганда қўлланилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Пайвандлаш ишларини ҳаво ҳароратининг бошқа даражаларида амалга оширишда, ишлар пайвандлаш жойи иситиладиган чодир (палатка)ларда амалга оширилиши лозим. Пайвандлаш жойи намлик, қум, чанг ва бошқалардан ҳимояланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
146. Қиздириш элементлари ўрнатиб кетилган муфталар ёрдамида қувурларни улаш технологик жараёни қуйидагиларни ўз ичига олиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қувур учларини тайёрлаш — ифлосланишдан тозалаш, ўлчов белгиларини қўйиш, пайвандланадиган сиртларга механик ишлов бериш ва уларни ёғсизлантириш. Қувур учининг тозаланадиган қисми узунлиги пайвандлаш учун қўлланадиган муфта узунлигидан камида 1,5 баравар кўп бўлиши керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
уланишни йиғиш — муфтани бир вақтнинг ўзида жойлаштириш билан марказлаштирувчи қурилма қисқичларида пайвандланадиган қувурларнинг учларини ўрнатиш ва маҳкамлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
пайвандлаш ускунасига уланиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
пайвандлаш — пайвандлаш жараёни дастурини ўрнатиш, уланиш бўғинини қиздириш ва совутиш (мазкур ШНҚнинг 9-расми).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Механик ишловдан олдин, ишлов бериладиган жойни белгилаш учун муфтанинг 1/2 узунлигида пайвандланадиган қувурларнинг учларига муфтани ўтириш чуқурлигини белгилаб олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қувурнинг учига механик ишлов берилганда қувурнинг белгиланган учи юзасидан 0,1 — 0,2 mm қалинликда материал қатлами ва сиртидаги бурмалар олиб ташланиши керак. Қувур ва карнайсимон қисмнинг ўзаро пайвандланадиган сиртлари орасидаги бўшлиқ 0,3 mm дан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Механик ишловдан кейин қувурларнинг пайвандланадиган сиртлари ва муфталар ушбу мақсадлар учун махсус тавсия этилган аралашмалар билан яхшилаб артиб ёғсизлантирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ишлаб чиқарувчи томонидан индивидуал герметик қадоқларда етказиб бериладиган, бевосита йиғилишдан олдин очиладиган, қиздириш элементлари ўрнатиб кетилган муфталарни ёғсизлантириш талаб этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
147. Қувурлар учларининг перпендикулярлиги учун йўл қўйиладиган қиймати ва улар орасидаги максимал оралиқ масофа ушбу ШНҚнинг 4 ва 5-жадвалларига асосан қабул қилиниши керак (мазкур ШНҚнинг 10-расм).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
148. Уланмаларни йиғиш жараёнида қуйидагилар бажарилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
биринчи қувурнинг учига муфта ва қувурнинг учлари бир-бирига тақалгунига қадар муфтани киргизиш, қувур учини монтаж қилиш мосламасининг қисқичига маҳкамлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
иккинчи қувурнинг учини биринчи қувурнинг учига тақаб ўрнатиш ва уни монтаж қилиш мосламасининг қисқичига маҳкамлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
муфтани иккинчи қувурнинг учига, муфтанинг 1/2 узунлигига, мосламасининг қисқичига тақаб ёки қувурдаги белгида тўхтагунча киргизиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
пайвандлаш ускунасидан ток ўтказувчи симларни муфтанинг клеммаларига улаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ўрнатиб кетилган қиздириш элементларига (симли электр ғалтакларга) шикаст етказмаслик учун қувурни муфтанинг ичига эҳтиёткорлик билан, катта кучланиш бермасдан, қийшайтирмасдан ва бурамасдан киритиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Йиғилган қувурлар эгилмасдан ва осилмасдан текис ётқизилиши, муфтанинг ток ўтказувчи клеммаси хизмат кўсатиш учун қулай жойлаштирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Пайвандлаш режими параметрлари қўлланиладиган муфталарнинг материалига ва пайвандлаш ускуналарининг турига қараб белгиланиши керак. Мослама ёқилгандан сўнг пайвандлаш жараёни автоматик равишда амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Пайвандланган бўғин қиздириш тугагандан сўнг, камида 20 min давомида совутилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а уланиш учун элементларни тайёрлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б, c, г уланишни йиғиш босқичлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
д пайвандлаш учун йиғилган уланиш бўғини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1 қувур; 2 муфтани ўтириш чуқурлиги ва қувур сиртига ишлов бериш жойи белгиси; 3 муфта; 4 ўрнатиб кетилган қиздиргич; 5 электр ўтказгич клеммалар (қисгичлар); 6 позиционер; 7 ўтказгичли кабельни пайвандлаш машинаси.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
9-расм. Қиздириш элементлари ўрнатиб кетилган муфталар ёрдамида
қувурларни пайвандлаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а қувур кесимининг йўл қўйилган максимал қиялиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
е муфтадаги икки қувурнинг учлари орасидаги максимал оралиқ.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
10-расм. Қувурларни учма-уч улашда оралиқни ўрнатиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

4-жадвал

Қувур кесимининг йўл қўйилган максимал қиялиги

mm да

Ташқи диаметри

20

32

40

63

90

110

125

160

200

а

2

2

2

3

4

5

6

7

8

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

5-жадвал

Икки қувурнинг учлари орасидаги максимал йўл қўйилган оралиқ

mm да

Ташқи диаметри

20

32

40

63

90

110

125

160

200

е

*

*

*

7

9

11

13

16

20

* Диаметри 20, 32, 40 mm бўлган муфталарнинг ички бўшлиғида пайвандланаётган қувурларнинг учлари тиралиб туриши учун технологик ўрталик бўртмаси кўзда тутилган.

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
149. Эгарсимон бурмаларини қувурларга пайвандлаш ишлари қуйидаги кетма-кетликда (мазкур ШНҚнинг 11-расми) бажарилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бурилмани қувурга пайвандлаш жойини белгилаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бурилмани пайвандлаш жойида қувурнинг сиртини тозалаш ва ёғсизлантириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бурилмани қувурга ўрнатиш ва механик қисқич ёрдамида маҳкамлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
пайвандлаш симларини ток ўтказгич клеммаларига улаш ва пайвандлашни амалга ошириш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ишлаб чиқарувчи томонидан индивидуал герметик қадоқларда етказиб бериладиган, бевосита йиғилиши олдидан очиладиган, бурилманинг пайвандланадиган юзасини ёғсизлантириш талаб этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Совутилгандан сўнг, қувур ва бурилманинг ички бўшлиқларини бир-бирига улаш учун, пайвандланган бурилманинг чиқиш қувури (патрубкаси) орқали қувур девори бурғиланади (фрезаланади).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а — ўрнатиб кетилган қиздиргичи бўлган эгарсимон бурилма;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б — ўрнатиб кетилган қиздиргичи бўлган, кесилган муфтали бурилма;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1 — қувур; 2 — бурилмаларни ўрнатиш ва қувур юзасига механик ишлов бериш учун белги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3 — бурилма (отвод); 4 — ўрнатиб кетилган қиздиргич; 5 — ярим қисқич (хомут); 6 — маҳкамлаш винти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
F — йиғиш ва пайвандлашда бурилмадаги сиқиш кучи.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
11-расм. Ўрнатиб кетилган қиздиргичи бўлган эгарсимон бурилмани қувур билан пайвандлаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
150. Қиздириш элементлари ўрнатиб кетилган муфталар ва бурилмалар ёрдамида пайвандланган бўғинларнинг сифатини баҳолаш учун муфталар ялпайтирилишга, эгарсимон бурилмалар эса юлиб олинишга синовдан ўтказилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
151. Пайвандланмайдиган полимер материалдан, шу жумладан шиша толали ва базальт толали пластмассадан қувурлар бир-бирига ёпиштирилиши ва фасонли қисмлар билан бир-бирининг устига чиқариб уланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
152. Елимланадиган сиртлар махсус механик ишловдан ўтиши, ёғсизланиши ва елим билан қопланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Елимнинг таркиби ёки унинг маркаси қувурнинг материалига мос келиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
153. Ёпиштирилган уланишларнинг шакллари ва ўлчамлари қўлланиладиган қувурлар, хизмат қилиш муддати ва монтаж қилиш технологиясини ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4-§. Қувурларни металл бириктирувчи қисмлар ёрдамида улаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
154. Пайвандлаш ёки ёпиштириш йўли билан улаш мумкин бўлмаганда полимер қувурларни бир-бирига ва бириктирувчи қисмларга сиқувчи ҳалқалари бўлган резьбали металл бириктирувчи қисмлар, муфталар ёки устига қопланган (накидная гайка, американка) (ушбу ШНҚнинг 12-расми) гайкалар ёрдамида бирлаштирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
155. Қувурларни металл бириктирувчи қисмлар ёрдамида уланишлар ишлаб чиқарувчиларнинг йўриқномаларига мувофиқ бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
12-расм. Устига қопланган гайкалар (накидная гайка, американка) турларининг мисоллари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5-§. Биноларнинг ички сув таъминоти тармоқларини монтаж қилиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
156. Биноларнинг ички сув таъминоти тизимлари ишларни бажариш лойиҳаси ва технологик хариталарга мувофиқ монтаж қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
157. Ички сув таъминоти тармоқлари йириклаштирилган узел ва блоклардан фойдаланиб монтаж қилиниши керак. Ички қувур ўтказгич тизимларининг монтаж учун тайёр бўлган узелларини жойида монтаж қилишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
158. Монтаж бошланишидан олдин қурилишнинг максимал тайёргарлиги таъминланиши (барча маҳкамлагичлар ҳамда шифт ва деворлардаги ғилоф (гильза)лар ўрнатилган, деворлар сувалган бўлиши ва шу кабилар), шунингдек барча электр газ-пайвандлаш ишлари тугалланган бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
159. Қувур ўтказгичлардаги уланишлар маҳкамлаш жойларидан камида 50 mm масофада бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
160. Пластмасса қувурларга эга санитария-техника кабиналари ва блоклари тамғалаш ёрлиқлари ёки тамғалаш белгиларга эга бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
161. Душ кабиналари ишчи ҳолатда сақланиши ва текисланган майдончада, ёғоч тагликларда ўрнатилган бўлиши лозим. Бунда, пластмасса қувурларининг чиқиб турган қисмлари кабина ўрнатилган асоснинг юзасидан камида 2 cm масофада бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
162. Қувур ўтказгичларни монтаж қилишда қуйидагиларга эътибор бериш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
маҳкамлагичлар орасидаги масофага;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
полимер қувурлар ҳамда иситиш ва иссиқ сув таъминоти қувурлари орасидаги масофа лойиҳада кўрсатилган масофаларга мос бўлишига;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қувурларнинг таянчларга маҳкам ўрнатилишига;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
уланиш технологиясига риоя этилишига.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
163. Резьбали уланишларни йиғишда юмшоқ эластик резина қистирмалардан фойдаланиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Резьбали уланишлар уларнинг қисмларига механик шикаст етказмаслик учун қўлда ёки созланадиган моментли калитлари ёрдамида амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
164. Қоплама гайкалар махсус калитлар билан тортилиши керак. Газ калитларини ишлатишга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
165. Қувур ўтказгичга зиён етказилмаганлигига ишонч ҳосил қилиш учун жўяк ёки каналлар қувур ўтказгични ишчи босимда гидравлик синовдан ўтказгандан сўнг ёпилиши (сувалиши) лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
166. Металл қисмлардан ечиб олинган пластмассали қоплама гайкалардан монтаж ёки таъмирлаш ишларида қайта фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
6-§. Биноларнинг ички оқова сувларни чиқариб юбориш ва ёғин сувларини оқизиш қувурларини монтаж қилиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
167. Биноларнинг ички оқова сувларни чиқариб юбориш ва ёғин сувларини оқизиш қувурлари ишларни бажариш лойиҳалари ва технологик хариталарга мувофиқ монтаж қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қувур ўтказгичлар монтажи алоҳида қувурлар ҳамда жойида ўрнатиладиган бириктирувчи қисмлар ёрдамида ҳам, йириклаштирилган узеллар, жумладан санитария-техник кабиналарига ўрнатилган тик қувурларни ораёпма плиталарига ўрнатиб кетилган киритиш жойларига улаш йўли билан ҳам амалга оширилишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қувур ўтказгичларнинг вертикал ҳолатидаги монтажи «пастдан юқорига» схема бўйича амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
168. Ҳалқалар билан зичланадиган карнайсимон учларга уланишларни йиғишда қуйидаги амаллар бажарилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қисм ва қувурни силлиқ учининг ташқи сиртини ҳамда карнайсимон учининг ички сиртини ифлосланишдан тозалаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
зичлаштирувчи ҳалқани ифлосланишдан ва ёғлардан тозалаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
зичлаштирувчи ҳалқани карнайсимон учидаги новчага жойлаштириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қувурнинг силлиқ учини ёки бириктирувчи қисмни ва зичлаштирувчи ҳалқани совун эритмаси, глицерин ёки уларнинг аралашмаси билан мойлаш (мойлаш учун солидол ёки шунга ўхшаш бошқа мойлаш маҳсулотларидан фойдаланишга йўл қўйилмайди);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қувурнинг силлиқ учини бириктирувчи қисмнинг карнайсимон учига белгиланган чуқурликка киргизиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
йиғилган қисмларни бир-бирига нисбатан 45°гача бурчак остида буриш орқали йиғиш сифатини текшириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қисмларни қўлда ўрнатиш ҳолатига қайтиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
169. Диаметри 110 mm гача бўлган ПВХ қувурларни карнайсимон бўғинларга йиғиш ишлари қўлда бажарилиши лозим. Каттароқ диаметрли қувурлар учун таранглаштирувчи монтаж мосламаларидан фойдаланиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
170. Тик қувурлар ва бурилма қувур ўтказгичларда ўрнатиладиган таянч қисқич (хомут)ларни уларнинг лойиҳавий ҳолатда ўрнатилган санитария-техника жиҳозларига уланганидан сўнг маҳкамлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
7-§. Ер остига ётқизиладиган полимер қувурлардан сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тармоқларини монтаж қилиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
171. Сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тармоқларини ётқизиш ишлари ШНҚ 3.01.01-22 га мувофиқ бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Полимер қувур ўтказгичларда уланишлар сони минимал бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
172. Траншеянинг туби бўйлаб кенглиги қувур ўтказгичнинг ташқи диаметридан камида 40 cm га каттароқ бўлиши керак. Зич ва қаттиқ тупроқларда қувурларни ётқизишдан олдин траншеянинг тубида 10 cm дан кам бўлмаган қалинликда қум тўшамасини бажариш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Узун ўлчамли қувурларни ётқизишда ва траншеяларни тор тутқичли занжирли экскаватор билан қазишда траншея кенглигини камайтиришга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
173. Полимер оқова сувларни чиқариб юбориш қувур ўтказгичларни ётқизишдан олдин траншея тубини нишабга қараб режалаштириб текислаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Траншеяга ётқизилган қувур ўтказгич ўз ўқи бўйлаб (вертикал) текисланиши, сиқилиши, тупроқ билан тўлдирилиши ва зичлаштирилиб маҳкамланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қувур ўтказгичлар ва уларнинг элементлари режалаштирилиб текисланган юзага ётқизилиши, юзада шиша бўлаклари, ўткир тошлар, чақиқтошлар ва шу кабилар бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
174. Карнайсимон учларга уланадиган қувурлар монтажини траншеянинг тубида, ажралмайдиган уланишларни эса траншеянинг четида амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
175. Ётқизишдан олдин полимер қувурлар ёриқликлар, кесик жойлар, чизилишлар ва бошқа механик шикастланишлар мавжудлигини аниқлаш учун пухта текширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Нуқсонлари аниқланган қувурлар монтаж қилиш жараёнидан олиб ташланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Оқова сувларни чиқариб юбориш тармоқларини ётқизишда пластмасса қувурларнинг ҳалқалиги қувур диаметрининг 0,02 нисбатидан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
176. Траншея бўйлаб ётқизилган қувурлар сони бир сменадаги ишлари самарадорлигидан келиб чиқиб аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қиш даврида, ҳаво ҳарорати 0℃ дан паст бўлганда, қувурлар траншеяда монтаж қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Полимер қувурлар (шу жумладан резина ҳалқалар ёрдамида уланишлар) ҳаво ҳарорати минус 10℃ дан паст бўлмаган пайтда монтаж қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
177. Полимер қувурлар бошқа тармоқлар билан бир вақтнинг ўзида тупроқда, тоннельда ёки каналларда ётқизиладиган иссиқлик таъминоти ва иссиқ сув таъминоти учун пўлат қувурлари ҳамда электр кабеллари тўлиқ монтаж қилиниб, изоляция ишлари тугатилгандан сўнг монтаж қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
178. Карнайсимон учларга уланадиган босимли қувурлар қуйидагича уланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қувурнинг силлиқ учини ифлосланишдан ва ёғлардан тозалаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қувурнинг силлиқ учида унинг иккинчи қувурнинг қарнайсимон учига кириши чуқурлигини белгилаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
зичлаштирувчи ҳалқани карнайсимон учидаги новчага жойлаштириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қувурнинг силлиқ учини ва зичлаштирувчи ҳалқани (глицерин ёки совун эритмаси билан) мойлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қувурнинг силлиқ учини бириктирувчи қисмнинг карнайсимон учидаги белгиланган чуқурликгача киргизиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қувурларнинг учлари заводда ёки монтаж қилиш жойида шакллантирилган 15⁰ ли бурчак остида ташқи фаскага эга бўлиши.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Диаметри 110 mm гача бўлган карнайсимон бўғинларни йиғиш ишлари қўлда бажарилиши лозим. Каттароқ диаметрли қувурлар учун таранглаштирувчи монтаж мосламаларидан фойдаланиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Зичлаштирувчи ҳалқанинг тўғри ўрнатилиши ва уланиш бўғинининг тўғри бажарилиши 0,5 mm қалинликдаги ўлчагич билан текширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
179. Карнайсимон учларга уланишларни ташқи ҳаво ҳарорати нолдан паст бўлмаган пайтда амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Зичлаштирувчи ҳалқалар монтаж қилишдан олдин илиқ хонада сақланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
180. Чўнтаклар ва хандақларни тупроқнинг ҳимоя қатлами билан тўлдиришда қувур ўтказгичларнинг уланишлари уларнинг герметиклигини дастлабки синовлари ўтказилгунга қадар очиқ ҳолда қолдирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Чўнтакларни тўлдириш ва хандақлардаги тупроқни зичлаш ишлари механик мосламалар ёрдамида амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
181. Қудуқлардаги узеллари қувур ўтказгичларни ётқизиш билан бир вақтда монтаж қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қувур ўтказгичларда ўрнатиладиган оқимни тўхтатиш ва бошқариш арматуралари фланецларига болтлар билан маҳкам тортмасдан туриб ҳимоя тупроқ қатлами билан тўлдириши керак. Болтли уланишларни якуний маҳкамлаш бевосита тизимни гидравлик синовдан ўтказишдан олдин амалга ошириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
182. Қувур ўтказгичларни тупроқ билан кўмишдан аввал қувурнинг юқори қисмида қалинлиги 30 сm дан кам бўлмаган қумли ёки маҳаллий юмшоқ тупроқдан ҳимоя қатлами билан кўмилиши лозим. Бунда, тупроқ таркибида қаттиқ қўшимчалар (чақиқтош, тош, ғишт ва шу кабилар) бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қувур ўтказгичларни тупроқ билан зачлаш қўлда, механизациялашмаган усулда бажарилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Траншея девори ва қувур ўртасидаги чўнтак (бўшлиқ)лардаги тупроқ, шунингдек бутун ҳимоя қатлами, лойиҳада белгиланган сиқилиш коэффициентига эришгунга қадар қўл асбоблари ёрдамида механик равишда зичлаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
10 сm қалинликдаги биринчи ҳимоя қатлами бевосита қувур ўтказгич устидан, қўл асбоблари ёрдамида зичлаштирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
183. Босимли қувур ўтказгичларда ҳароратнинг ўзгариши натижасида юзага келадиган кучланишни камайтириш мақсадида (плюс 10℃ дан юқори ҳароратда ётқизишда) қуйидагилар таъминланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қувур ўтказгични «илон изи» қилиб ётқизиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қувур ўтказгични тупроқ билан кўмишдан олдин совуқ сув билан тўлдириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қувур ўтказгични тупроқ билан куннинг салқин вақтида кўмиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
9-боб. Қувур ўтказгичларни синовдан ўтказиш ва фойдаланишга топшириш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
184. Босимли ва босимсиз (ўзиоқар) сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш қувур ўтказгичлари икки маротаба (дастлабки ва якуний) гидравлик ёки пневматик усулларда мустаҳкамликка ва зичликка (герметикликка) синовдан ўтказилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
185. Траншеяларни кўмишдан олдин ҳамда арматураларни (гидрантлар, хавфсизлик клапанлари, вантузлар (қувурдан ҳаво чиқариш мосламаси) ва шу кабилар) ўрнатишдан аввал қувур ўтказгичларни мустаҳкамликка синаш лозим. Бунда, дастлабки синаш учун (ортиқча) гидравлик босими ҳисобий ишчи босимнинг 1,5 коэффициентга кўпайтирилган қийматга тенг бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
186. Қувур ўтказгичларни мустаҳкамликка якуний синовлар траншеялар кўмилгандан кейин ва қувур ўтказгичнинг маълум қисмида барча ишлар тугагалландан сўнг бажарилиши лозим. Бунда, гидрантлар, хавфсизлик клапанлари, вантузлар ўрнатилишидан аввал уларнинг ўрнига тиқин (заглушка)лар ўрнатилиши керак. Якуний синовда гидравлик босим ҳисобий ишчи босимининг 1,3 коэффициентга кўпайтирилган қийматга тенг бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
187. Зичлаштирувчи ҳалқалар билан карнайсимон учларга уланган босимли полимер қувур ўтказгичларни синовдан ўтказишдан олдин қувур ўтказгичнинг учларида ва бурилмаларида вақтинча ёки доимий тиргаклар ўрнатилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
188. Босимли қувур ўтказгичларни дастлабки гидравлик синовдан ўтказиш қуйидагича амалга оширилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қувур ўтказгични сув билан тўлдириш ва уни 2 h давомида босимсиз ушлаб туриш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қувур ўтказгичда синов босимини яратиш ва уни 0,5 h давомида ушлаб туриш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
синов босимини ҳисобий босимигача пасайтириш ва қувур ўтказгични текшириш (кўздан кечириш).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қувур ўтказгични камида 0,5 h давомида ишчи босими остида ушлаб туриш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қувур ўтказгич қобиғида деформация вужудга келиш эҳтимоли бўлганлиги сабабли, унга тўлиқ барқарорлашгунга қадар сув қуйиб туриш орқали қувур ўтказгичдаги синов ёки ишчи босимини ушлаб туриш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Синов босими остида қувурларда, уланиш бўғинларида ва бириктирувчи қисмларда ёриқликлар аниқланмаса, шунингдек ишчи босим остида сув оқишлари кузатилмаса, қувур ўтказгич дастлабки гидравлик синовдан ўтган деб ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
189. Катта диаметрли қувурлардан ўзиоқар оқова сувларни чиқариб юбориш тармоқларининг дастлабки ва якуний синовлари пневматик усулда амалга оширишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Дастлабки синовлар траншеяни якуний кўмилишидан олдин 0,05 МРа ҳаво босими остида, 15 min давомида ушлаб туриш билан амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бунда, пайвандланган, ёпиштирилган ва бошқа турдаги уланиш бўғинлари кўздан кечирилиши, сизиб чиқаётган ҳаво товушга ёки совун эмульсияси қопланган уланиш бўғинларида ҳосил бўлган пуфакчаларга қараб уланишдаги заиф жойлари аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Пневматик усулдаги якуний синовлар синовдан ўтказилаётган қувур ўтказгичнинг ўртасидаги қувур устида ерости сувлари сатҳи 2,5 m дан кам бўлганда амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Якуний пневматик синовлар ҳар 20 — 100 m узунликдаги участкаларда ўтказилиши лозим. Бунда, қувур ўтказгичнинг энг юқори ва энг пастки нуқталари орасидаги фарқ 2,5 m дан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Пневматик синовлар қувур ўтказгич кўмилганидан 48 h ўтганидан кейин бошланиши керак. Сиқилган ҳавонинг ортиқ синов босими қуйидаги 6-жадвалга мувофиқ олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

6-жадвал

Ўзиоқар оқова сувларни чиқариб юбориш қувур ўтказгичларини пневматик синашдаги сиқилган ҳавонинг синов босими

Қувур ўқидан ерости сувларигача чуқурлик, h, m

Синов босими, МРа

Босимнинг пасайиши,
р-р1, МРа

ортиқча бошланғич, р

якуний, р1

= 0

0,0100

0,0070

0,0030

0 < < 0,5

0,0155

0,0124

0,0031

0,5 < < 1

0,0210

0,0177

0,0033

1 < < 1,5

0,0265

0,0231

0,0034

1,5 <  < 2

0,0320

0,0284

0,0036

2 < h < 2,5

0,0375

0,0338

0,0037

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
190. Зичлиликка ўтказиладиган якуний гидравлик синови қуйидагича амалга оширилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қувур ўтказгичда ҳисобий ишчи босимига тенг босим яратилиши ва 2 h давомида сақланиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
босим 0,02 МРа га тушганда, қўшимча сув берилиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
босим 10 min дан кўп бўлмаган вақт ичида синов даражасидаги босимгача кўтарилиши ва 2 h давомида сақланиши.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Синов босимида қувур ўтказгичдаги сувнинг ҳақиқий оқиб кетиши мазкур ШНҚнинг 7-жадвалида кўрсатилган қийматлардан ошмаса, қувур ўтказгич якуний гидравлик синовдан ўтган деб ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
191. Ўзиоқар оқова сувларни чиқариб юбориш тармоқларининг гидравлик синови қудуқларда гидроизоляция ишлари тугаллангандан сўнг икки босқичда: дастлабки (қудуқсиз) ва якуний (қудуқлар билан бирга) синовлар амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
192. Оқова сувларни чиқариб юбориш қувур ўтказгичларининг қудуқлар билан бирга ўтказиладиган якуний синови ишларни бажариш лойиҳаси ва технологик хариталарга мувофиқ амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
193. Полимер ички қувур ўтказгич тизимларининг гидравлик синовлари муҳит ҳарорати мусбат даражада бўлганда, охирги пайвандланган ёки ёпиштирилган уланишлар бажарилгандан кейин 24 h ўтказиб амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
194. Ёғин сувларни оқизиш қувурлари ички тизимларининг гидравлик синовлари уларнинг тик қувурларини тўлиқ баландлигигача сув билан тўлдириш орқали амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Синовлар қувур ўтказгичларни ташқи текшириш ва кўзга кўринар нуқсонларни бартараф этишдан кейин амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ёпиштириб уланган қувур ўтказгичларнинг гидравлик синовлари охирги уланишлар бажарилгандан кейин 24 h ўтказиб амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тик қувурни сув билан тўлдиргандан кейин 20 min давомида ундаги сув сатҳи пасаймаса ва ташқи кўздан кечиришда сув оқишлар кузатилмаса ёки бошқа нуқсонлар аниқланмаса ёғин сувларни оқизиш тизими синовдан ўтган деб ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

7-жадвал

Қувур ўтказгичнинг 1 km узунликдаги участкасида якуний герметиклик синовлари пайтида йўл қўйилган сув оқиб кетиши даражаси

Қувурнинг ташқи диаметри, mm

Қувурлар учун йўл қўйилган сув оқиб кетиши даражаси, l/min

ажралмайдиган (пайвандланган, елимланган) уланишлар билан уланган

зичлаштирувчи ҳалқалар билан карнайсимон учларга уланган

63 — 75

0,2 — 0,24

0,3 — 0,5

90 — 110

0,26 — 0,28

0,6-0,7

125 — 140

0,35 — 0,38

0,9 — 0,95

160 — 180

0,42 — 0,6

1,05 — 1,2

200

0,56

1,4

250

0,7

1,55

280

0,8

1,6

315

0,85

1,7

355

0,9

1,8

400 — 450

1,1-0,5

1,95 — 2,1

500 — 560

1,1 — 1,15

2,2 — 2,3

630

1,2

2,4

710

1,3

2,55

800

1,35

2,70

900

1,45

2,90

1000

1,5

3,0

1200

1,6

3,0

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
195. Полимер қувур ўтказгичларнинг пневматик синовлари ер устида ётқизилиши қуйидаги ҳолларда амалга оширилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
муҳит ҳарорати 0℃ дан паст бўлганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
техник сабабларга кўра сувдан фойдаланиш мумкин бўлмаганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
синов учун зарур бўлган миқдорда сув мавжуд бўлмаганда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Полимер қувур ўтказгичларни пневматик синовдан ўтказиш усуллари ва синов пайтида хавфсизлик талаблари лойиҳада белгиланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
196. Қувур ўтказгичларни фойдаланишга қабул қилиш ШНҚ 3.01.04-19 га мувофиқ амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
10-боб. Полимер қувурларни монтаж қилишда хавфсизлик чоралари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
197. Полимер қувурларни монтаж қилишда ШНҚ 3.01.02-23 талабларига риоя этилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
198. Пайвандлаш ускуналари ва электр симлари изоляцияси кўздан кечирилиши, шунингдек қувурларни учларига механик ишлов берувчи асбобларнинг ишлаши техник текширувдан ўтказилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
199. Пайвандлаш режими параметри қийматлари ҳар бир полимер тури учун белгиланган технологик талабларга жавоб бериши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
200. Сақлаш ва монтаж қилиш пайтида қувурлар атроф-муҳитга зарарли моддалар чиқармаслиги ва бевосита алоқа қилганда инсон организмига таъсир қилмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
201. Қувурларни монтаж қилиш вақтида ёнғин хавфсизлиги таъминланиши керак. Ёнғин содир бўлганда ёнғин-қутқарув хизматига хабар бериш ва мавжуд ёнғин ўчириш воситаларидан (сув, кўпик, қум, кошма ва шу кабилар) фойдаланган холда ёнғинни бартараф этиш чораларини кўриш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ёпиқ хоналарда ўтказилган қувурларда ёнғин ўчиришда нафас олиш ва кўриш органларини ҳимояловчи шахсий ҳимоя воситаларидан фойдаланиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
202. Гидравлик ва пневматик синовлар қувур ўтказгичлар ишончли маҳкамлангандан сўнг, уларнинг учларида ва бурилишларида тиргаклар ўрнатилгандан кейин амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
203. Қувур ўтказгичларни монтаж қилиш ва синовдан ўтказиш пайтида зина ва нарвонларни уларга суянтириш ёки қувур ўтказгичлар устида юришга йўл қўйилмайди. Қувурларни болға билан уриб чиқиш, шунингдек уларни треншея ёки қурилиш конструкциялари деворларидан тортиб олишга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
11-боб. Полимер қувурларни ташиш ва сақлаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
204. Полимер қувурлар ва бириктирувчи қисмлари юк ташувчи транспорт воситасида юкларни юклаш, мустаҳкамлаш ва механик шикастланишини олдини олишга доир техник шартларга риоя қилган ҳолда амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ташиш билан боғлиқ бўлган барча ишлар ишлаб чиқарувчининг йўриқномасида белгиланган муҳит ҳароратидан паст бўлмаган шароитда амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
205. Қувур ва қисмларни юклаш ва туширишда ҳавонинг салбий ҳароратларда уларни зарбалардан ва механик шикастланишларидан эҳтиёт қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
206. Полимер қувурларни ўрамларда, ғалтакларга ўралган ҳолда, катта диаметрли қувурлар эса алоҳида қадоқланган пакетларда ёки алоҳида-алоҳида ташиш ва сақлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
207. Қувурларни омборларда сақлашда ишлаб чиқарувчининг йўриқномаларида кўрсатилган шартларга риоя қилиш лозим. Бунда, қувурлар тўпламининг баландлиги 3 m дан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ғалтакларга ўралган қувурларни фақат вертикал ҳолатда сақланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бириктирувчи қисмлар фақат қадоқланган ҳолда сақланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қувурлар ва бириктирувчи қисмларнинг механик шикастланишдан, деформациядан, ичига нефть маҳсулотлари ва ёғларнинг тушишидан, ички юзасининг ифлосланишидан, қуёш нури таъсиридан химояланишини таъминлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
208. Сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизимлари қувур ўтказгичларида қўлланиладиган полимер қувурлар ва бириктирувчи қисмлари (фитинглар) ГОСТ ISO/IEC 15420-2010 бўйича штрих-кодли тамғаларга эга бўлиши лозим (мазкур ШНҚнинг 8-илова).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.04.04-24 «Полимер материаллардан ясалган сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизимларининг қувур ўтказгичларини лойиҳалаш ва монтаж қилиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
1-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қувурларнинг хизмат қилиш муддатининг босим ва ташиладиган муҳит ҳароратига боғлиқлиги
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қувурларнинг хизмат қилиш муддатининг босим ва ташиладиган муҳит ҳароратига боғлиқлиги қуйидаги 8-жадвалда келтирилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

8-жадвал

Ҳарорат

Хизмат қилиш муддати, йил

Қувур тури

PN 10

PN1S

PN 20

PN 25

Йўл қўйилган ортиқча босим, kgf/сm2

20℃

10

13,5

21,7

27,1

33,9

25

13,2

21,1

26,4

33,0

50

12,9

20,7

25,9

32,3

30℃

10

11,7

18,8

23,5

9,3

25

11,3

18,1

22,7

28,3

50

11,1

17,7

22,1

27,7

40℃

10

10,1

16,2

20,3

25,3

25

9,7

15,6

19,5

24,3

50

9,2

14,7

18,4

23,0

50℃

10

8,7

13,9

17,3

21,7

25

8,0

12,8

16,0

20,0

50

7,3

11,7

14,7

18,3

60℃

10

7,2

11,5

14,4

18,0

25

6,1

9,8

12,3

15,3

50

5,5

8,7

10,9

13,7

70℃

10

5.3

8.5

10.7

13.3

25

4.5

7.3

9.1

11.3

50

4,3

6.8

8.5

10.7

80℃

5

4,3

6.9

8.7

10.8

10

3,9

6.3

7.9

9.8

25

3,7

5.9

7.5

9.2

95℃

1

3,9

6.7

7.6

8.5

5

2,8

4.4

5.4

6.1

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.04.04-24 «Полимер материаллардан ясалган сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизимларининг қувур ўтказгичларини лойиҳалаш ва монтаж қилиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
2-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Полимер қувурларнинг таснифланиши
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Босимли қувурлар учун максимал ишчи босимига (МОР) қараб қувурларнинг ташқи диаметри ва девор қалинлиги ўртасидаги нисбати белгиланган, жумладан:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
0,25; 0,32; 0,4; 0,6; 1; 1,6; 2; 2,5 МРа қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(1)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Р — доимий фойдаланишда қувур ўтказгичдаги муҳитнинг йўл қўйиладиган максимал ишчи босими (МОР), МРа; МОР қувур ўтказгич элементларининг физик ҳамда механик хусусиятларини ҳисобга олади ва қуйидаги формула бўйича ҳисобланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
MOP=20MRS/(C (SDR-1)) (2)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
MRS — минимал давомли мустаҳкамлик;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
SDR — стандарт ўлчов нисбати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Dн — қувур ўтказгичнинг ташқи диаметри, m (mm);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
s — қувур ўтказгичнинг девори қалинлиги, m (mm);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
[σ] — узоқ муддатли мустаҳкамлигидан келиб чиқадиган ҳисобий мустаҳкамлик, МРа.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Халқаро таснифларда қувурлар «S» серияси билан ва «SDR» стандарт нисбати бўйича белгиланади ва уларнинг қийматлари қуйидаги формулалар билан аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(2)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(3)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. Максимал ишчи босими (МОР) «S» ва «SDR» нинг ўзаро нисбати билан боғлиқлиги қуйидаги формулалар билан аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(4)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
MRS — минимал узоқ муддатли мустаҳкамлик, МРа;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
c — хавфсизлик коэффициенти захираси, ҳар бир турдаги материал учун белгиланиши ва тегишли меъёрий ҳужжатларда кўрсатилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4. Оқова сувларни чиқариб юбориш қувурлари ҳалқанинг қаттиқлиги бўйича синфларга бўлинади G0, kPа ва қуйидаги формулалар билан аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(5)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
E0 — материалнинг эластик модули, kPа;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
dm — қувур кесимининг ўртача диаметри, m (mm);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
μ — қувур материалининг Пуассон коэффициенти.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
G0 < 2500 бўлганда қувур «қаттиқ эмас», G0 ~ 2500 – 5000 — «ярим қаттиқ», G0 = 5000 — 10000 — «қаттиқ» деб ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5. Полимер қувурлари материаллари хусусиятларининг асосий кўрсаткичлари қуйидаги 9-жадвал бўйича қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қувурлар ва бириктирувчи қисмларни ишлаб чиқаришда қўлланиладиган полимер материалларнинг асосий физик-механик хусусиятлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

9-жадвал

Кўрсаткич

Материал учун кўрсаткичлар қийматлари

ПНД

ПВД (ПНП)

ПВХ

ПП

Ўзаро боғланган ПЭ

Хлор-ланган ПВХ

Шиша-пластик

ПВП

ПСП

Зичлиги, g/сm3

0,94-0,96

0,93-0,94

0,91-0,93

1,4

0,91

0,93-0,95

1,57

1,6-2,2

Чўзилишдаги оқувчанлик чагараси, МPа

20 — 25

15 — 18

10 — 12

50 — 56

25 — 28

18 — 26

50 — 55

40 — 200*

Узилиши пайтида чўзилиши, %

800

800

600

50

>200

200 — 500

70 — 120

0,4 — 1,4

Эластиклик модули, МPа

800

600

200

3000

1200

550 — 800

2900

5000 — 25000**

Ҳарорат чизиқли кенгайиши коэфф.,

10-4 °C-1

2

2

2

0,7

1,5

1,2 — 1,4

0,62

0,18 — 0,3

Ҳисобий мустаҳкамлик, МPа

5-6,3

5

2,5 — 3,2

10 — 12,5

5-6,3

6,3

10

10 — 30**

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
* Фенол-формальдегид, полиэфир и эпоксид қатронлар учун.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
** Ўқларнинг йўналишлари бўйича.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ: Қувурларнинг марка (тур)лари ГОСТ 33366.1-2015 бўйича берилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.04.04-24 «Полимер материаллардан ясалган сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизимларининг қувур ўтказгичларини лойиҳалаш ва монтаж қилиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
3-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Пластик қувурлар ва фитингларнинг кимёвий чидамлилиги бўйича комбинацияланган тасниф жадвали
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-§. Тасниф жадвалини қўллаш доираси
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Ушбу маълумотда қувур материалларининг маълум ҳарорат оралиғида, суюқликлар таъсирида кимёвий чидамлилиги таснифини берилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ушбу таснифга кирувчи қувур материаллари қуйидагилардан иборат:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Паст зичликдаги полиэтилен — PE-LD1;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Юқори зичликдаги полиэтилен — PE-HD2;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Полипропилен — PP;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Поли(винилхлорид), пластиклаштирилмаган — PVC-U;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Поли(винилхлорид), хлорланган — PVC-C;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Полибутен — PB;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Акрилонитрил/бутадиен/стирол — ABS;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Поли (винилиден фторид) — PVDF;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ўзаро боғланган полиэтилен — PE-X3.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қувур маркалари ГОСТ 33366.1-2015 га мувофиқ берилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
PE-LD ва PE-HD эски белгилари сақланиб қолган, чунки синовларнинг аксарияти PE учун янги белгилар қабул қилинишидан олдин амалга оширилган. MD қувурлари учун қийматлар PE-HD учун берилган қийматларга мутаносиб деб ҳисоблаш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
PE-X устунида кўрсатилган қийматлар силан билан ўзаро боғланган полиэтилен учун олинган, лекин кўп ҳолларда улар бошқа ўзаро боғловчи моддалар (пероксидлар, нурланиш ва б.) ёрдамида ишлаб чиқилган PE-X учун ҳам қўланилиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қувурларнинг ушбу иловада келтирилмаган кимёвий моддаларга чидамлилиги ISO/TR 10358:1993 га мувофиқ қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Ушбу иловада келтирилган 10-жадвалда келтирилган кимёвий чидамлилик таснифи: S (қониқарли); L (чекланган) ёки NS (қониқарсиз) — фақат ички ва ташқи механик зўриқишларга дучор бўлмаган қувурлар учун қўлланилиши мумкин (масалан, ички босим, эгилиш кучланишлари туфайли).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Суюқликларни босим остида ёки бошқа зўриқишлар мавжуд бўлганда, суюқликларни ташувчи қувур ва фитингларнинг ҳатти-ҳаракатини баҳолаш учун, дастлабки таснифланиши S ёки L бўлган ҳолларда Oʻz MSt ISO 175:2024 га мувофиқ қўшимча синовларни ўтказиш керак бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Материалнинг атроф-муҳит таъсиридан ёрилишга мойиллигини баҳолаш учун Oʻz MSt ISO 22088-3:2024 га мувофиқ синовлар ўтказилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қувур материалининг ёки ташиладиган суюқликнинг бошқа хусусиятлари (масалан, суюқликни ўтказувчанлиги; суюқликнинг токсиклиги, ёнувчанлиги ва шу кабилар) алоҳида кўриб чиқилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-§. Қўлланиладиган белгилар ва уларнинг тарифлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. Қуйидаги белгилар қимёвий моддалар билан алоқа қилганда қувурларнинг ҳатти-ҳаракатини кўрсатиш учун қўлланилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
S — қониқарли қаршилик. Қувурлар босим ёки бошқа зўриқишларга дучор бўлмайдиган жойларда ишлатилиши мумкин; босимга дучор бўлган жойларда қўллаш учун якуний баҳолаш босим остида ўтказиладиган синовларга асосланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
L — чекланган қаршилик. Қувурлар босим ёки бошқа зўриқишларга дучор бўлмайдиган, аммо маълум даражада коррозияга учрайдиган жойларда ишлатилиши мумкин; босимга дучор бўлган жойларда қўллаш учун якуний баҳолаш босим остида ўтказиладиган синовларга асосланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
NS — қониқарсиз қаршилик. Қувурлар жиддий таъсирларга дучор бўлиши мумкин: улар босим ёки босимсиз шароитларда ишлатилмайди. Босим остида синовларни ўтказишдан мантиқ йўқ, чунки қувурлар бу синовларга бардош бера олмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-§. Суюқликларни тавсифлаш учун қўлланиладиган белгилар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4. 1-устунда — суюқликнинг идентификация рақами.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-устун — суюқликлар энг кенг тарқалган номлар, шу жумладан умумий ва савдо номлари бўйича инглиз алифбоси тартибида келтирилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Баъзи кимёвий моддалар учун синонимлар биринчи ёки энг кўп ишлатиладиган номига ҳавола қилинган ҳолда ҳам берилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Баъзи ҳолларда қўшимча маълумотлар тақдим этилади, хусусан:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Subl. — шишадиган;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Dec. — парчаланадиган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-устунда — керак бўлганда, эриш ҳароратлари (темп.пл.), техник тозаликдаги суюқликларга тегишли қийматлар кўрсатилган;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4-устунда — зарурат бўлган ҳолларда қайнаш ҳарорати (темп.кип.) кўрсатилган, қийматлар, агар бошқачаси кўрсатилмаган бўлса, стандарт атмосфера босимида техник тозаликдаги суюқликларга тегишли.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5-устунда — суюқликнинг концентрацияси ва/ёки тозалиги қуйидаги белгилар ёрдамида кўрсатилган:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Dil.sol. — 10 фоизга тенг ёки ундан кам концентрациягача суюлтирилган сувли эритма;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Sol. — концентрацияси 10 фоиздан юқори бўлган, аммо тўйинмаган сувли эритма;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Sat.sol. — 20℃ да тайёрланган тўйинган сувли эритма.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
tg — тозалиги камида техник даражада (technical-grade);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
tg-s — техник синфи, қаттиқ (technical grade, solid);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
tg-l — техник нави, суюқлик (technical grade, liquid);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
tg-g — техник кўриниши, газ (technical grade, gas);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
work.sol. — концентрациянинг ишчи эритмаси (working solution), одатда тегишли саноатда қўлланилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
susp. — суспензия (suspension), қаттиқ модданинг тўйинган эритмаси, 20℃ таъсирида. Концентрация, агар бошқачаси кўрсатилмаган бўлса, 20℃ да вазни бўйича фоизда келтирилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
6-устун — кимёвий чидамлилик аниқланадиган синов ҳарорати.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
7-устун ва бошқалар — қувур материалларининг кимёвий чидамлилиги ушбу илованинг мазкур илованинг 1-бандда келтирилган таснифга мувофиқ берилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

10-жадвал

Кимёвий чидамлилик таснифи

Т/р

Кимёвий модда

Эриш ҳарорати,

Қайнаш ҳарорати,

Концен-я,
%

Модда ҳарорати

Қувур материали

PE- LD

PE- HD

PP

PB

PVC- U

PVC- C

ABS

PVDF

PE- X

16.

Алюминий хлориди — AlCl₃

sat.sol.

20

S

S

S

S

S

S

S

S

 

50

S

S

S

 

60

S

S

S

S

S

S

S

 

80

S

S

 

100

L

S

 

17.

Алюминий фториди — AlF3

250

susp.

20

S

S

S

S

S

S

S

S

 

50

S

S

S

 

60

S

S

S

S

S

S

S

 

100

S

 

18.

Алюминий гидроксиди — Al(OH)3

susp.

20

S

S

S

S

S

S

S

 

50

S

S

 

60

S

S

S

S

S

S

 

100

S

 

22.

Алюминий сульфат (алюминий сульфат эритмаси) — Al₂(SO₄)₃

sat.sol.

20

S

S

S

L

S

S

S

S

 

50

 

 

 

 

 

S

S

S

 

60

S

S

S

NS

S

S

 

S

 

100

 

 

 

 

 

 

 

S

 

23.

Сувли, техник аммиак — NH4OH.

 

 

sat.sol.

20

S

S

S

S

S

S

S

L

 

50

 

 

 

 

 

S

S

 

 

60

S

S

S

S

S

S

 

 

 

26.

Аммоний ацетати — C₂H₇NO₂

sat.sol.

20

 

 

S

 

 

 

 

S

 

60

 

 

S

 

 

 

 

S

 

100

 

 

 

 

 

 

 

S

 

27.

Аммоний гидрофториди (бифторид) — H4(HF2),

 

 

sat.sol.

20

 

 

 

S

 

 

 

 

 

60

 

 

 

S

 

 

 

 

 

28.

Аммоний карбонати  — (NH4)2CO3

(Dec. 58°C да)

 

 

sat.sol.

20

S

S

S

S

S

 

S

S

 

50

 

 

 

 

 

 

S

S

 

60

S

S

S

S

S

 

 

S

 

100

 

 

 

 

 

 

 

S

 

120

 

 

 

 

 

 

 

S

 

29.

Аммоний хлориди (нашатир) — NH4Cl

 

 

sat.sol.

20

S

S

S

S

S

S

S

S

 

50

 

 

 

 

 

S

S

S

 

60

S

S

S

S

S

S

 

S

 

100

 

 

 

 

 

 

 

S

 

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Т/р

Кимёвий модда

Эриш ҳарорати,

Қайнаш ҳарорати,

Концен-я,
%

Модда ҳарорати

Қувур материали

PE- LD

PE- HD

PP

PB

PVC- U

PVC- C

ABS

PVDF

PE- X

31.

Амоний бикарбонат — NH4HCO3

sat.sol.

20

S

S

S

 

S

 

 

 

 

60

S

S

S

 

S

 

 

 

 

34.

Амоний нитрат (аммиакли селитра) — NH₄NO₃

170

 

sat.sol.

20

S

S

S

S

S

S

S

S

 

50

 

 

 

 

 

S

S

S

 

60

S

S

S

S

S

S

 

S

 

100

 

 

S

 

 

L

 

S

 

35.

Амоний пероксодисульфат (персульфат) — (NH4)2S2O8

 

 

sat.sol.

20

S

S

S

S

S

 

S

S

 

50

 

 

 

 

 

 

S

S

 

60

S

S

S

S

S

 

 

S

 

100

 

 

 

 

 

 

 

S

 

36.

Аммофосфат (аммоний фосфат) — (NH4)3PO4

 

 

sat.sol.

20

 

 

s

s

s

 

s

S

 

50

 

 

 

 

 

 

s

S

 

60

 

 

 

s

s

 

 

S

 

120

 

 

 

 

 

 

 

S

 

81.

Кальций гидросульфит (бисульфит) — Ca(HSO3)2

 

 

sat.sol.

20

 

 

 

S

 

S

S

S

 

50

 

 

 

 

 

 

S

S

 

60

 

 

 

S

 

 

 

S

 

120

 

 

 

 

 

 

 

S

 

85.

Кальций хлориди — CaCl2

 

 

sat.sol.

20

S

S

S

S

S

S

S

S

S

50

 

 

 

 

 

S

S

S

 

60

S

S

S

S

S

S

 

S

S

80

 

 

 

 

 

S

 

S

S

100

 

 

S

 

 

L

 

S

 

120

 

 

 

 

 

 

 

S

 

86.

Кальций гидроксиди (сўндирилган оҳак, оҳак сути) — Ca(OH)2

 

 

sat.sol.

20

S

S

S

S

S

S

S

NS

 

50

 

 

 

 

 

S

S

 

 

60

S

S

S

S

S

S

 

 

 

88.

Кальций нитрати (кальцийли селитра) — Ca(NO₃)₂

 

 

sat.sol.

20

S

S

S

S

S

S

S

 

S

50

 

 

 

 

 

S

S

 

 

60

S

S

S

S

S

S

 

 

S

80

 

 

 

 

 

 

 

 

S

89.

Кальций сульфати — CaSO4

 

 

susp.

20

S

S

S

S

S

S

S

S

 

50

 

 

 

 

 

S

S

S

 

60

S

S

S

S

S

S

 

S

 

120

 

 

 

 

 

 

 

S

 

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Кимёвий модда

Эриш ҳарорати,

Қайнаш ҳарорати,

Концен-я,
%

Модда ҳарорати

Қувур материали

PE- LD

PE- HD

PP

PB

PVC- U

PVC- C

ABS

PVDF

PE- X

102.

Сувли хлор (эритма) —

Cl2 + H2O = HCl + HClO

 

 

sat.sol.

20

NS

L

S

S

 

S

S

S

 

50

 

 

 

 

 

S

S

S

 

60

NS

NS

L

S

 

S

 

S

 

80

 

 

 

 

 

S

 

S

 

103.

Хлор газсимон, нам — Cl2

 

 

tg-g

20

 

 

 

NS

 

S

NS

NS

 

50

 

 

 

 

 

S

N5

 

 

60

 

 

 

NS

 

S

 

 

 

80

 

 

 

 

 

S

 

 

 

120.

Мис купороси (мис сульфати (II)) — CuSO4

 

 

sat.sol.

20

S

S

S

S

S

S

S

S

 

50

 

 

 

 

 

S

S

S

 

60

S

S

S

S

S

S

 

S

 

100

 

 

 

 

 

S

 

S

 

168.

Темир нитрати — Fe(NO3)2

 

 

sat.sol.

20

S

S

S

S

S

S

S

S

 

50

 

 

 

 

 

S

S

S

 

60

S

S

S

S

S

S

 

S

 

100

 

 

S

 

 

 

 

S

 

169.

Темир сульфати (II) — FeSO4

 

 

sat.sol.

20

S

S

S

S

S

S

S

S

 

50

 

 

 

 

 

S

S

S

 

60

S

S

S

S

S

S

 

S

 

100

 

 

S

 

 

 

 

S

 

170.

Темир хлориди (II) — FeCl2

 

 

sat.sol.

20

S

S

S

S

S

S

S

S

 

50

 

 

 

 

 

S

S

S

 

60

S

S

S

S

S

S

 

S

 

100

 

 

S

 

 

 

 

S

 

173.

Фтор газсимон, қуруқ — F2O

 

 

tg-g

20

NS

NS

 

L

NS

 

NS

 

 

50

 

 

 

 

 

 

NS

 

 

60

NS

NS

 

NS

NS

 

 

 

 

199.

Хлорид кислотаси — HCl

112

85

до 10

20

S

S

S

S

S

S

S

S

S

60

S

S

S

S

S

S

 

S

S

80

 

 

 

 

 

S

 

S

S

до 25

20

S

S

S

S

S

S

S

S

S

60

S

S

 

S

 

S

 

S

S

80

 

 

 

 

 

S

 

S

S

до 30

20

S

S

S

S

S

S

 

S

S

60

S

S

 

 

S

S

 

S

S

80

 

 

 

 

 

S

 

S

 

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Кимёвий модда

Эриш ҳарорати,

Қайнаш ҳарорати,

Концен-я,
%

Модда ҳарорати

Қувур материали

PE- LD

PE- HD

PP

PB

PVC- U

PVC- C

ABS

PVDF

PE- X

200.

Хлорид кислотаси, газсимон, қуруқ — HCl

 

 

tg-g

20

 

 

S

 

 

 

NS

 

 

50

 

 

 

 

 

 

NS

 

 

60

 

 

S

 

 

 

 

 

 

208.

Водород сульфиди, сувли — H₂S

 

 

dil.sol.

120

 

 

 

 

 

 

S

 

 

sat.sol.

20

 

 

 

S

 

S

 

 

 

60

 

 

 

S

 

S

 

 

 

tg-g

120

 

 

 

 

 

 

S

 

 

274.

Озон (триоксид), газсимон — O3

 

 

sat.sol.

20

 

 

 

 

 

 

 

S

 

tg-g

20

NS

L

 

 

S

S

NS

 

 

50

 

 

 

 

 

 

NS

 

 

60

NS

NS

 

 

S

 

 

 

 

322.

Калий перманганати (калий марганец эритмаси) — KMnO4

 

 

10

20

 

 

 

S

S

S

 

S

 

60

 

 

 

S

S

S

 

S

 

80

 

 

 

 

 

S

 

S

 

20

20

S

S

 

 

S

S

 

S

 

60

S

S

 

 

S

S

 

S

 

100

 

 

 

 

 

 

 

S

 

30

20

 

 

S

 

S

 

 

S

 

60

 

 

 

 

S

 

 

S

 

100

 

 

 

 

 

 

 

S

 

363.

Натрий гидрооксиди (каустик сода) — NaOH

 

 

Sol.

до 10

20

S

S

S

S

S

S

S

 

 

50

 

 

 

 

 

S

S

 

 

60

S

S

S

S

S

S

 

 

 

от 10 до 35

20

S

S

S

S

S

S

S

 

S

50

 

 

 

 

 

S

S

 

 

60

S

S

 

S

S

S

 

 

S

от 10 до 60

20

 

 

S

 

S

S

S

 

S

50

 

 

 

 

 

S

S

 

 

60

 

 

S

 

S

S

 

 

S

365.

Натрий метафосфати (гексаметафосфат)  — (NaPO3)6

 

 

sol.

20

 

 

S

 

 

 

NS

 

 

50

 

 

 

 

 

 

NS

 

 

380.

Олтингугурт диоксиди (олтингугурт ангидриди), қуруқ, газсимон — SO2

- 73

-10

 

20

S

S

S

 

S

S

 

 

 

60

S

S

 

 

S

S

 

 

 

381.

Олтингугурт диоксиди (олтингугурт ангидриди), нам, газсимон — SO2

- 73

-10

 

20

 

 

S

S

 

S

NS

NS

 

40

 

 

 

 

 

S

 

 

 

60

 

 

 

L

 

 

 

 

 

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Т/р

Кимёвий модда

Эриш
ҳарорати, ℃

Қайнаш ҳарорати,

Концен-я,
%

Модда ҳарорати

Қувур материали

PE- LD

PE- HD

PP

PB

PVC- U

PVC- C

ABS

PVDF

PE- X

382

Олтингугурт триоксиди (олтингугурт ангидриди) – SO3

17

45

tg-1

20

NS

NS

 

L

 

 

 

NS

 

60

NS

NS

 

NS

 

 

 

 

 

383

Сульфат кислотаси - H₂SO₄

 

 

до 10

20

S

S

S

S

S

S

S

S

S

50

 

 

 

 

 

S

S

S

 

60

S

S

S

S

S

S

 

S

S

80

 

 

 

 

 

S

 

S

 

100

 

 

S

 

 

L

 

S

 

от 10 до 50

20

S

S

S

S

S

S

S

S

S

60

S

S

 

S

S

S

 

S

S

80

 

 

 

 

 

S

 

S

 

120

 

 

 

 

 

 

 

S

 

от 50 до 75

20

S

S

 

L

S

S

 

S

S

60

S

S

 

NS

L

S

 

S

S

80

 

 

 

 

 

S

 

S

 

от 75 до 90

20

 

 

 

L

S

S

NS

 

S

50

 

 

 

 

 

S

NS

 

 

60

 

 

 

NS

L

S

 

 

L

80

 

 

 

 

 

 

 

 

NS

410

Дистилланган сув

 

 

 

20

S

S

S

S

S

S

S

S

 

60

S

S

S

S

S

S

 

S

 

80

 

 

 

 

 

S

 

S

 

100

 

 

S

 

 

L

 

S

 

120

 

 

 

 

 

 

 

S

 

411

Тоза сув

 

 

 

20

S

S

S

S

S

S

S

S

 

60

S

S

S

S

S

S

 

S

 

80

 

 

 

 

 

S

 

S

 

100

 

 

S

 

 

L

 

S

 

120

 

 

 

 

 

 

 

S

 

413

Ичимлик суви

 

 

work.sol.

20

S

S

S

S

S

S

S

S

 

50

 

 

 

 

 

S

S

S

 

60

S

S

S

S

S

S

 

S

 

80

 

 

 

 

 

S

 

S

 

100

 

 

S

 

 

L

 

S

 

120

 

 

 

 

 

 

 

S

 

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.04.04-24 «Полимер материаллардан ясалган сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизимларининг қувур ўтказгичларини лойиҳалаш ва монтаж қилиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
4-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қувурлардаги босимнинг йўқолишини аниқлаш учун номограммалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
13-расм. Диаметри 6 — 100 mm (Кэ = 0,00002) бўлганда қувурлардаги босимнинг йўқолишини аниқлаш учун фойдаланиладиган номограмма
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
14-расм. Диаметри 100 — 1200 mm (Кэ = 0,00002) бўлганда қувурлардаги босимнинг йўқолишини аниқлаш учун фойдаланиладиган номограмма
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
15-расм. Диаметри 6 — 100 mm бўлган қувурларни ҳисоблашда сув ҳарорати kt га қўлланиладиган тузатиш коэффициентини аниқлаш учун фойдаланиладиган номограмма
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
16-расм. Диаметри 100 — 1200 mm бўлган қувурларни ҳисоблашда сув ҳарорати kt га қўлланиладиган тузатиш коэффициентини аниқлаш учун фойдаланиладиган номограмма
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.04.04-24 «Полимер материаллардан ясалган сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизимларининг қувур ўтказгичларини лойиҳалаш ва монтаж қилиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
5-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Босимли қувур ўтказгичларнинг горизонтал ва вертикал қисмларида маҳкамлагичлар орасидаги қабул қилинадиган масофалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

11-жадвал

DH,

mm

Горизонтал ётқизиладиган қувур ўтказгичлар учун таянч (маҳкамлагич)лар орасидаги масофа, m, материал турига қараб

ПНД (паст босимли полиэтилен), ПП (полипропилен)

Е (енгил)

ЎЕ (ўрта енгил)

Ў (ўрта)

О (оғир)

Оқиб ўтувчи суюқлик ҳарорати, ℃

20

30

40

20

30

40

20

30

40

20

30

40

10

12

16

20

25

32

40

50

63

75

90

110

125

140

160

180

200

225

250

290

315

355

400

450

500

560

630

 

 

 

 

 

 

 

 

850

900

1000

1100

1300

1400

1550

1600

1700

1850

2000

2200

2300

2500

2700

2950

3100

3400

3700

 

 

 

 

 

 

 

 

800

800

900

1000

1150

1300

1400

1500

1600

1700

1800

2000

2100

2300

2500

2700

2850

3100

3400

 

 

 

 

 

 

 

 

700

750

800

900

1000

1100

1250

1300

1400

1400

1600

1700

1800

2000

2150

2400

2500

2700

2900

 

 

 

 

 

 

700

800

900

1100

1200

1400

1500

1600

1700

1850

2000

2100

2300

2500

2700

2900

3100

3400

3650

3900

4200

 

 

 

 

 

 

700

750

800

950

1100

1200

1300

1400

1500

1650

1800

1900

2100

2250

2400

2600

2800

3100

3300

3600

3900

 

 

 

 

 

 

600

650

700

800

900

1100

1200

1200

1350

1400

1500

1700

1800

2000

2000

2300

2500

2700

2900

3100

3400

 

 

 

 

600

650

800

1000

1150

1250

1400

1500

1600

1750

1900

2000

2200

2350

2500

2700

2950

3200

3500

3800

 

 

 

 

 

550

600

700

900

1050

1150

1250

1400

1500

1600

1750

1900

2000

2150

2200

2500

2700

2900

3150

3450

 

 

 

 

 

500

550

600

800

900

1000

1100

1200

1300

1400

1500

1600

1750

1900

2000

2200

2350

2550

2700

3000

400

420

500

550

650

750

850

1000

1150

1300

1500

1700

1800

1950

2150

2300

2500

2700

2900

3100

350

400

450

500

550

650

800

900

1050

1200

1350

1500

1700

1700

1950

2100

2250

2450

2600

2850

300

350

400

450

500

600

700

800

900

1000

1200

1300

1450

1550

1700

1850

2000

2150

2300

2500

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

 

(давоми)

 

Горизонтал ётқизиладиган қувур ўтказгичлар учун таянч (маҳкамлагич)лар орасидаги масофа, m, материал турига қараб

DH,

mm

ПВД (юқори босимли полиэтилен)

ПВХ (поливинил хлорид)

Е

ЎЕ

Ў

О

О

Оқиб ўтувчи суюқлик ҳарорати, ℃

20

30

40

20

30

40

20

30

40

20

30

40

20

30

40

10

12

16

20

25

32

40

50

63

75

90

110

125

140

160

180

200

225

250

290

315

355

400

450

500

560

630

 

 

 

 

 

400

500

550

600

700

800

900

1000

1100

1200

 

 

 

 

 

400

450

500

600

650

700

900

950

100

1100

 

 

 

 

 

400

400

500

550

600

700

800

850

900

1000

 

 

 

 

400

450

550

650

750

800

900

1000

1100

1200

1300

 

 

 

 

350

400

500

600

700

750

850

1000

1100

1150

1250

 

 

 

 

300

350

450

500

600

700

800

900

950

1000

1100

 

 

300

400

400

500

600

700

800

900

1000

1150

1200

 

 

 

300

350

400

450

550

600

700

800

950

1100

1200

 

 

300

300

350

400

500

550

650

750

850

950

1000

250

300

350

400

450

550

650

750

850

1000

1100

1250

1350

200

250

300

350

450

500

600

700

800

900

1000

1150

1250

 

200

250

300

350

400

450

550

600

700

800

900

1000

1100

 

 

500

550

650

850

1000

1200

1350

1600

1800

2000

2100

2250

2450

 

 

3000

 

 

450

500

550

750

950

1100

1250

1500

1650

1800

2000

2000

2250

 

 

2750

 

 

400

450

500

700

1000

1000

1100

1300

1500

1600

1750

1850

2000

 

 

2450

Изоҳ. Хисоб-китобда қуйидагилар қабул қилинган: Yтр= Yc= 0,96 g/сm3 ва j = 0,005.

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

 

12-жадвал

 

Вертикал ётқизиладиган қувур ўтказгичлар учун таянч (маҳкамлагич)лар орасидаги масофа, m, материал турига қараб

DH, mm

ПНД, ПВХ, ПП

ПВД

Оқиб ўтувчи суюқлик ҳарорати, ℃

20

30

40

20

30

40

32

40

50

63

75

90

110

125

140

160

225

315

400

1200

1500

1800

2400

2900

3200

3900

4500

4900

5500

6800

9200

13000

1000

1200

1500

2000

2500

2900

3500

3800

4200

5000

5900

8200

10000

800

1000

1200

1800

2200

2600

3300

3600

4000

4800

5300

7200

9200

1000

1300

1800

2100

2500

3100

3600

3900

4100

4600

900

1100

1400

1700

2000

2600

2900

3200

3500

4000

850

1000

1200

1400

1800

2300

2500

3000

3200

3800

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.04.04-24 «Полимер материаллардан ясалган сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизимларининг қувур ўтказгичларини лойиҳалаш ва монтаж қилиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
6-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Оқова сувларни чиқариб юбориш қувур ўтказгичининг диаметрини аниқлаш учун фойдаланиладиган номограмма
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
17-расм. Оқова сувларни чиқариб юбориш қувур ўтказгичининг диаметрини аниқлаш учун номограмма
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.04.04-24 «Полимер материаллардан ясалган сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизимларининг қувур ўтказгичларини лойиҳалаш ва монтаж қилиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
7-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ер остига ётқизиладиган полимер қувур ўтказгичларнинг мустаҳкамлигини ҳисоблаш услуби (умумий тамойиллар)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Ерга ётқизиладиган полимер қувур ўтказгичлар мустаҳкамлигини ҳисоблашда тенгсизликка жамланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
босимли қувур ўтказгичлар учун
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(1)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ўзиоқра қувур ўтказгичлар учун:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(2)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
дренаж қувур ўтказгичлар учун:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(3)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— тупроқ (MPa) ва транспорт юкламалари (MPa) таъсирида қувур кесимининг доиралиги туфайли қувур деворида материални чўзилиш деформациясининг максимал қиймати:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— қувур деворида материалнинг қувур ичидаги сув босими таъсирида чўзилиш даражаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— қувур ўтказгичга тушадиган ташқи юкламалар таъсирида қувур девори материалининг сиқилиш даражаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— зўриқишнинг бўшашиши шароитида юзага келадиган қувур девори материалининг чўзилиш деформациясининг чекланган йўл қўйилган максимал қиймати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— силжиш шароитида қувур девори материалининг чўзилиш деформациясининг чекланган йўл қўйилган максимал қиймати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— қувур деворининг тешилиш турини ҳисобга олган ҳолда хавфсизлик омили (коэфициенти), қуйидагича қабул қилиниши мумкин: силлиқ деворли қувур думалоқ тешикли бўлганда — 2,3; шиша (базальт) пластмасса қувури думалоқ тешикли бўлганда — 3,0; силлиқ бурчакли тирқишли тешик (масалан тарафларнинг нисбати 8:1 ёки 25:3) бўлганда — 1,3; бошқа шартлар учун қиймати меъёрий ҳужжатларда кўрсатилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қиймат қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(4)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— зичланиш сифатини ҳисобга олган ҳолда эгилишдаги зўриқишлар учун тупроқ тўшамаси коэффициенти, қуйидагича қабул қилиниши мумкин: синчиклаб назорат қилинганда — 0,75, даврий назорат қилинганда — 1,0, назорат қилинмаганда — 1,5;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— қувур кесими оваллиги учун хавфсизлик коэффициенти, қуйидагига тенг деб қабул қилинади: босимли ва ўзиоқар қувур ўтказгичлар учун — 1,0; дренаж қувур ўтказгичлари учун — 2;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ψ — тупроқда ётқизилган қувурнинг вертикал диаметрида нисбий қисқариш йўл қўйилган максимал қиймат сифатида бўлгиланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(5)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ψгр — тупроқ юкининг таъсири остида қувурнинг вертикал диаметрининг нисбий қисқариши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ψт — шунинг ўзи, транспорт юкларининг таъсири остида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ψм — сақлаш, ташиш ва монтаж қилиш жараёнида ҳосил бўлган қувурнинг вертикал диаметрининг нисбий қисқариши. Унинг тахминий қиймати 13-жадвалдан олиниши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

 

13-жадвал

Қувур кобиғининг ҳалқали қаттиқлиги, G0, Ра

ψм тупроқнинг зичланиш даражаси

до 0,85

0,85 — 0,95

0,95 дан ортиқ

276 000 гача

0,06

0,04

0,03

276 000 — 290 000

0,04

0,03

0,02

290 000 дан ортиқ

0,02

0,02

0,01

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(6)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— қувурнинг кўндаланг кесими оваллиги вақт оралиғидаги кечикишини ҳисобга олувчи ҳамда тупроқ турига, унинг зичланиш даражасига, гидрогеологик шароитга ва траншея геометриясига боғлиқ бўлган коэффициент, уни 1 дан 1,5 гача қийматларда қабул қилиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— тўшамани тайёрлаш ва зичлаш сифатини ҳисобга олувчи эгилиш коэффициенти, уни қуйидагича қабул қилиш мумкин: синчковлик билан назорат қилинганда – 0,09, даврий назорат қилинганда — 0,11, назорат қилинмаганда — 0,13;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— траншеяни тўлдирувчи тупроқнинг қувурнинг кўндаланг кесими оваллигига таъсир кўрсатишини ҳисобга олувчи коэффициент, 0,06 га тенг деб қабул қилиниши мумкин;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— траншея чўнтакларидаги тупроқнинг деформация модули, МРа;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— қувур қобиғининг ҳалқали қаттиқлиги қувурнинг кўндаланг кесими оваллигига таъсирини ҳисобга олувчи коэффициент, 0,15 га тенг деб қабул қилиниши мумкин;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(7)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— тупроқнинг солиштирма оғирлиги N/m3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— ер сатҳидан горизонтал диаметри даражасигача ҳисобланган, қувур ўтказгични тўлдириш чуқурлиги, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— қувур қобиғининг қисқа муддатли ҳалқали қаттиқлиги, МРа;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(8)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— қувур материалининг чўғилишида қисқа муддатли эгилувчанлик модули, МРа;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— формула бўйича аниқланадиган қувур кесимининг узунлик бирлигига инерция моменти:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(9)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— меъёрий ҳужжатларда келтириладиган қувур материалининг Пуассон коэффициенти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(10)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— тупроқнинг зичланиш коэффициенти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— занжирли, ғилдиракли ва бошқа турдаги транспорт воситалари учун маълумотномалар бўйича олинадиган транспорт юки, МРа;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— қувур ўтказгичнинг ётқизиш чуқурлигини ҳисобга олувчи коэффициент, H < 1 бўлганда n = 0,5 бўлади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— сув қувур ўтказгичларининг оваллашган қувурлари ички сув босими таъсирида айлана шаклига келиши жараёнини ҳисобга олувчи коэффициент (Р, МРа)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(11)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— қувур ўтказгичга тушадиган умумий ташқи юклама, МРа;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(12)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(13)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(14)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(15)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— қувур материалининг чўзилиши вақтида қисқа муддатли ҳисобий мустаҳкамлик, МРа;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— қувур ўтказгичнинг хизмат муддати охирида қувур материалининг чўзилишида эгилувчанлик модулининг қисқа ва узоқ муддатли қийматлари, МРа.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(16)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— норматив ҳужжатларда кўрсатиладиган хавфсизлик коэффициенти.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Агар ҳисоблар натижасида ифоданинг чап томони қиймати 1 дан катта бўлса, у ҳолда ҳисоблар қувур материали ёки қувур ўтказгични ётқизишни бошқа кўрсаткичлари билан такрорланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. Ундан сўнг юкларнинг жамламасига нисбатан қувур қобиғининг барқарорлиги текширилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
босимли тармоқлар учун — тупроқ ва транспортдан , ерости сувларидан , шунингдек, қувур ўтказгичда вакуумнинг ҳосил бўлиши , ўзиоқар тармоқлари учун — + ; дренаж тармоқлари учун — қуйидаги ифода бўйича:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(17)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— тупроқ билан тўлдиришда қобиқнинг барқарорлигига таъсирини ҳисобга олувчи коэффициент, 0,5 га тенг деб, : = 4 : 1 нисбат учун 0,07 га тенг деб қабул қилиш мумкин;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— қувур ўтказгичнинг кўндаланг кесимининг оваллигини ҳисобга олувчи коэффициент, 0 < ψ < 0,05 бўлганда = 1 — 0,7ψ бўлади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— ташқи юкламалар таъсири остида қобиқ барқарорлиги учун хавфсизлик коэффициенти, 3 га тенг деб қабул қилиниши мумкин;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— қувур қобиғининг узоқ муддатли ҳалқали қаттиқлиги, МРа, қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(18)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.04.04-24 «Полимер материаллардан ясалган сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизимларининг қувур ўтказгичларини лойиҳалаш ва монтаж қилиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
8-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Полимер қувурларнинг тамғаланишига мисоллар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
18-расм. Полимер қувурларнинг ГОСТ 32415-2013 бўйича тамғаланиши
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
19-расм. Полимер қувурларнинг ГОСТ ISO/IEC 15420-2010 бўйича штрих-кодли тамғаланиши