Ҳужжатга таклиф юбориш
Аудиони тинглаш
Ҳужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбуйруғи
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.01.09-24 «Қазилма ишлари олиб борилган ва чўкувчан грунтли ҳудудларда бино ва иншоотларни лойиҳалаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2025 йил 17 мартда ҳисобга олинди, ҳисоб рақами 340]
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикасининг Шаҳарсозлик кодекси ҳамда Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 23 апрелдаги 231-сон «Қурилиш соҳасидаги норматив ҳужжатларни халқаро стандартлар билан уйғунлаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарорига мувофиқ буюраман:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. ШНҚ 2.01.09-24 «Қазилма ишлари олиб борилган ва чўкувчан грунтли ҳудудларда бино ва иншоотларни лойиҳалаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Ўзбекистон Республикаси қурилиш вазирининг 2020 йил 7 январдаги 8-сон буйруғи билан тасдиқланган ШНҚ 2.01.09-19 «Чўкиш хавфи юқори бўлган заминлар ва ер ости ишловдаги ҳудудларда жойлашадиган бино ва иншоотлар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ўз кучини йўқотган деб топилсин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги, Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги ҳамда «Ўзсаноатқурилишматериаллари» уюшмаси билан келишилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Мазкур буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВазир Ш. ХИДОЯТОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТошкент ш.,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2025 йил 11 февраль,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш01/2-12-сон
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКелишилди:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭкология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазири А. АБДУХАКИМОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2025 йил 3 февраль
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТоғ-кон саноати ва геология вазири Б. ИСЛАМОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2025 йил 13 январь
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш«Ўзсаноатқурилишматериаллари» уюшмаси бошқарув раиси в.б Б. БОБОҚУЛОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2025 йил 13 январь
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 11 февралдаги 01/2-12-сон буйруғига
ИЛОВА
ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.01.09-24 «Қазилма ишлари олиб борилган ва чўкувчан грунтли ҳудудларда бино ва иншоотларни лойиҳалаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМазкур шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (бундан буён матнда ШНҚ деб юритилади) қазилма ишлари олиб борилган ҳамда чўкувчан грунтли ҳудудларда бино ва иншоотларни лойиҳалашга оид талабларни белгилайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУшбу ШНҚнинг талаблари гидротехника иншоотлари, автомобиль йўллари, шунингдек аэродром қопламаларини лойиҳалашга нисбатан татбиқ этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-боб. Шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Мазкур ШНҚда қуйидаги шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар келтирилган:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.01.03-19 «Сейсмик ҳудудларда қурилиш»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.02.01-19 «Бино ва иншоотларнинг пойдеворлари»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.02.03-21 «Қозиқли пойдеворлар»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.04.01-22 «Биноларнинг ички сув таъминоти ва оқова сувларини чиқариб юбориш»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.04.02-19 «Сув таъминоти. Ташқи тармоқлар ва иншоотлар»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.04.03-24 «Оқова сувларни чиқариб юбориш. Ташқи тармоқлар ва иншоотлар. Лойиҳалаш талаблари»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.03.01-24 «Бетон ва темир-бетон конструкциялар»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.06.15-24 «Ҳудудларни сув тошқини ва сув босишидан муҳандислик ҳимоялаш»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГОСТ 5180-15 Грунтлар. Лаборатория шароитида физик хусусиятларни аниқлаш усуллари (расмий манба: Грунты. Методы лабораторного определения физических характеристик);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГОСТ 27751-14 Қурилиш конструкциялари ва асосларининг ишончлилиги (расмий манба: Надежность строительных конструкций и оснований);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГОСТ 22733-16 Грунтлар. Максимал зичликни лаборатория усулида аниқлаш усули (расмий манба Грунты. Метод лабораторного определения максимальной плотности);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГОСТ 30416-12 Грунтлар. Лаборатория синовлари. Умумий қоидалар (расмий манба: Грунты. Лабораторные испытания. Общие положения);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГОСТ 20276.2-20 Грунтлар. Радиал прессио билан синаш усули (расмий манба: Грунты. Метод испытания радиальным прессиометром);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГОСТ 20276.4-20 Грунтлар. Грунт бутунларини кесиш усули (расмий манба: Грунты. Метод среза целиков грунта);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГОСТ 19912-12 Грунтлар. Статик ва динамик зондлаш билан дала синовларини ўтказиш усуллари (расмий манба: Грунты. Методы полевых испытаний статическим и динамическим зондированием);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГОСТ 23161-12 Грунтлар. Чўкувчанлик хусусиятларини лаборатория шароитида аниқлаш усули (расмий манба: Грунты. Метод лабораторного определения характеристик просадочности);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГОСТ 24846-12 Грунтлар. Бино ва иншоотлар асослари деформацияларини ўлчаш усуллари (расмий манба: Грунты. Методы измерения деформаций оснований зданий и сооружений);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГОСТ 30672-12 Грунтлар. Дала синовлари. Умумий қоидалар (расмий манба: ГОСТ 30672-2012 Грунты. Полевые испытания. Общие положения);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГОСТ 5686-20 Грунтлар. Қозиқлар билан дала синовларини ўтказиш усуллари (расмий манба: Грунты. Методы полевых испытаний свайми);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГОСТ 12248-10 Грунтлар. Мустаҳкамлик ва деформацияланиш хусусиятларини лаборатория шароитида аниқлаш усуллари (расмий манба: Грунты. Методы лабораторного определения характеристик прочности и деформируемости);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГОСТ Р 70462.1-22 Ахборот технологиялари (IT). Сунъий интеллект. Нейрон тармоқларнинг мустаҳкамлигини баҳолаш (расмий манба: Информационные технологии (ИТ). Интеллект искусственный. Оценка робастности нейронных сетей).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-боб. Атамалар ва таърифлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Ушбу ШНҚда қуйидаги атамалар ва уларнинг таърифлари қўлланилган:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқазилма ишлари олиб борилган ҳудуд — бурғилаш орқали қазиш ишлари олиб борилган, минераллар, газ ва нефть маҳсулотларини олиш мақсадида текширилган ёки қайта ишлов берилган ер майдони;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчўкувчан грунтли ҳудуд — ер юзи ва ер остидаги ўзига хос хусусиятга эга грунт тури, юкламалар таъсирида ёки намликнинг ўзгариши натижасида грунт қатламининг чўкиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI тур чўкувчан грунтли ҳудудлар — намликнинг ўзгариши ёки грунтга тушаётган юкламалар таъсиридан грунт қатламининг ўта чўкиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишII тур чўкувчан грунт — намликнинг ўзгариши натижасида (I турга нисбатан) грунт қатламининг кам чўкиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIII тур чўкувчан грунт — намликнинг ўзгариши ёки грунтга тушаётган юкламалар таъсиридан грунт қатламининг кам деформацияланиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIV тур чўкувчан грунт — қайта ишлов бериш талаб этилмайдиган қурилиш учун хавфсиз грунт қатлами;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмулда — замин қатламининг чўккан ёки пастга ботган қисми;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсилжиш мулдаси — заминнинг жорий йўналишда ҳаракатланиши ёки силжиши.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-боб. Умумий қоидалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Қазилма ишлари олиб борилган ва чўкувчан грунтли ҳудудларда бино ва иншоотларни лойиҳалашда қуйидагиларга риоя қилиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер сирти деформацияларнинг бино ва иншоотларга салбий таъсирини камайтириш учун режалаштириш тадбирларига;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбино ва иншоотларни ҳимоя қилиш учун конструктив чораларга;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбино ва иншоотларни текислаш усуллари, нотекис чўкишини камайтириш ва оғишини бартараф этиш тадбирларига;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишзаминнинг нотекис деформацияланишини камайтириш муҳандислик чораларига;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштоғ конлари ҳудудида ўпирилишлар ҳосил бўлишини олдини олиш тадбирларига;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгеологик қидирув ишлари жараёнида аниқланган эски тоғ-кон бўшлиқларини махсус материаллар билан тўлдиришга (тампонаж қилиш);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишички ва ташқи муҳандислик тармоқлари, лифтлар ва муҳандислик-технологик ускуналарнинг нормал ишлашини таъминлашга;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбино ва иншоотларнинг юк кўтарувчи ва тўсиқ конструкцияларида юзага келадиган деформациялар ва ёриқларни ўз вақтида таъмирлашга.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Фойдаланиш даврида бино ва иншоотларни ҳимоя қилиш чоралари ушбу ШНҚнинг 1-иловаси талабларига асосан амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Бино ва иншоотларнинг намунавий лойиҳаларидан бошқа ҳудудларда (грунт шароитлари бўйича) ҳам фойдаланиш учун бирхиллаштириш (унификациялаш) керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. Қазиш ишлари олиб борилган ҳамда чўкувчан грунтли ҳудудларда техник жиҳатдан мураккаб, ноёб бино ва иншоотларни қуришга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. Чўкувчан грунтли ҳудудларда бино ва иншоотларни лойиҳалашда қуйидагиларни инобатга олиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқурилиш майдонининг муҳандислик-геологик хусусиятларини ушбу ШНҚнинг 6-иловасига асосан (грунтнинг чўкиши сабабли юз берадиган деформациялар, грунтни намлаш учун мавжуд манбалар, қопловчи грунтларнинг тавсифлари), қурилиш майдонини режалаштириш ва тайёрлашни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбино ёки иншоотларнинг нормал ишлашини таъминлаш учун қўлланиладиган чора-тадбирларни (грунтнинг чўкувчанлик хоссаларини бартараф қилиш);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгрунтнинг чўкувчан қатламини қозиқлар билан кесиб ўтишда ШНҚ 2.02.03-21 талабларига мувофиқлигини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишконструкцияларга замин грунтларининг текис, нотекис ва вертикал чўкиши, горизонтал силжишларининг таъсирини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқурилишнинг маҳаллий шароитларини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўхшаш грунт шароитларида замин деформациясини кузатиш натижаларини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишянги қурилиш майдонининг атрофида бошқа қурилиш объектларининг мавжудлиги ва техник ҳолатини.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8. II тур чўкувчан грунтли ҳудудларда грунтнинг ўз оғирлигидан Ssl, g ≥ 20 cm чўкиши содир бўлганда, лойиҳа ҳужжатлари таркибига қуйидагиларни киритиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишлиши тугалланган (таъмирланган) бино ёки иншоотларни фойдаланишга топшириш бўйича қўшимча талабларни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишюк кўтарувчи ва тўсувчи конструкцияларни тизимли кўз билан (визуал) кузатиб боришни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишички ва ташқи сув тармоқлари, сув ва турли эритмалар учун мўлжалланган идишларнинг ҳолатини ШНҚ 2.04.02-19 ва ШНҚ 2.04.03-24 талаблари бўйича назорат қилишни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишнам технологик жараёнлар олиб бориладиган хоналарда, сув тармоқларининг кириш-чиқиш жойларида грунт намлигини даврий кузатишни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишавария ҳолатида сувнинг сизиб чиқишини тезкор бартараф этиш бўйича зарур чораларни кўришни.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9. II тур чўкувчан грунтли ҳудудлар учун режалаштирилган намунавий лойиҳаларни маҳаллий шароитларга мослаштиришда қуйидагилар инобатга олиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSsl, g, cm — грунтларнинг чўкиши, ўз оғирлиги таъсирида юзага келадиган чўкиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш∆s/L, cm /m — чўкиш ва ўтиришнинг фарқи, грунтларнинг нисбий чўкиш фарқи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишƐ𝑢, mm/m — горизонтал силжиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишi, mm/m — замин қиялиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишk mm/m — деформация нотекислиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRyc, m — заминнинг шартли эгрилик радиуси.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10. I тур чўкувчан грунтли ҳудудларда, оддий шароитларда қуриш учун мўлжалланган бино ва иншоотларнинг намунавий лойиҳаларида уларнинг пойдевор конструкцияларинг деформацияга ҳисоб-китоб амалга оширилмаган бўлса, ушбу лойиҳадан қуйидагиларни ҳисобга олган холда фойдаланишга йўл қўйилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишaE — грунт сиқилиши, чегаравий сиқилиш даражаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш∆su — нотекис деформация, чегаравий қийматлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEsl — деформация модули, грунтнинг ўртача модули;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишaEsl — сиқилувчанлик, чўкувчанлик даражасига мувофиқ чегаравий қиймат;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш∆su,sl — пойдевор деформацияси, нотекис деформациянинг чегараси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSu — чўкиш нормаси чегаравий қийматдан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМазкур параметрлар ШНҚ 2.02.01-19 талабларига мувофиқ аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11. II тур чўкувчан грунтли ҳудудларда II ва III даражали (юқори, нормал ва паст қийматлар) бино ва иншоотларни ГОСТ 27751-14 ва ШНҚ 2.02.01-19 га мувофиқ лойиҳалаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12. Лойиҳа ҳужжатлари бўйича қуйидагилар текширилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуҳандислик-геологик тадқиқотлар ва тавсияларнинг асослилиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишконструктив схемалар ва грунт тайёрлаш усуллари, танланган ечимларнинг тўғрилиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳисоблаш моделлари ва дастурлари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13. Қазилма ишлари олиб борилган ҳудудларда бино ва иншоотларнинг лойиҳа ҳужжатларига қуйидаги қўшимча маълумотлар илова қилиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишконструктив схемалар ва ҳимоя чоралари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгрунт хоссалари ва деформация миқдорлари тўғрисидаги талаблар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишинструментал кузатишлар ва геотехника текшируви бўйича талаблар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгрунт чўкишини кузатиш учун реперларни жойлаштириш режаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдеформациялар хавфи ҳақида огоҳлантириш воситалари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14. Чўкувчан грунтли ҳудудларда лойиҳаланаётган бино ва иншоотларнинг лойиҳа ҳужжатларига қуйидаги маълумотлар илова қилиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишконструктив тизимлар ва пойдевор деформацияларини камайтириш чоралари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқурилиш ва дастлабки фойдаланиш йилларида геотехника текширувининг режаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишлифтлар, кран йўллари ва транспорт йўлларини текислашга оид тавсиялар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуд тузилмаси ва яқин атрофдаги объектлар ҳақидаги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуҳандислик тармоқларини авария ҳолатида узиб қўйиш схемаси.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15. Қурилиш жараёнида ШНҚ 2.02.01-19 ва ГОСТ Р 53778-11 талабларига мувофиқ геотехника текширувлари ўтказилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-боб. Қазилма ишлари олиб борилган ҳудудларда лойиҳалаш ишлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-§. Бино ва иншоотларни лойиҳалашда дастлабки маълумотлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш16. Қазилма ишлари олиб борилган ҳудудларда бино ва иншоотларнинг конструкцияларини ҳисоблашда грунт деформациялари олдиндан баҳоланиши, шунингдек қуйидаги дастлабки маълумотларга асосан пойдеворнинг грунт билан ўзаро таъсирини ҳисобга олиш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер ости қазилмаларининг параметрлари, чуқурлиги, шакли ва ўлчамлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбино ва иншоотларнинг конструкцияси, ер ости қисмлари, пойдевор ва материалларнинг хусусиятлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкон ишлари усули, технологияси ва қўлланиладиган ускуналар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуд рельефи, тоғ жинсларининг ҳолати ва синов натижалари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштоғ жинсларининг хусусиятлари, жойлашуви ва таъсири;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқазиш ишлари кетма-кетлиги, грунтнинг чўкишига таъсир этувчи омиллар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш17. II тур чўкувчан грунтли ҳудудларда бино ва иншоотлар қурилиши учун мўлжалланган намунавий лойиҳаларда конструкциялар ва пойдеворлар деформацияларининг ҳисобини соддалаштириш, уларнинг мустаҳкамлигини таъминлаш ҳамда маҳаллий грунт шароитларига мослаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚазилма ишлари ташқи таъсир сифатида баҳоланиши, грунтнинг силжиши, силжиш мулдаси доирасида аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-расм. Қазилма ишлари жараёнида ер юзасининг силжиши ва деформацияланиши
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша — қатламларининг қия ётқизилган ҳолатида уларга перпендикуляр вертикал кесим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб — қатламларининг тик ётқизилган ҳолатида уларга перпендикуляр вертикал кесим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишв — қатламларнинг ётқизилиши йўналиши бўйича вертикал кесим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1 — чўкишнинг қиялик чизиқлари; 2 — ётқизиш бурчагининг эпюралари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3 — эгилувчанлик эпюралари; 4 — нисбий горизонтал деформациялар эпюралари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5 — горизонтал силжишлар эпюралари; 6 — қатлам; 7 — тозалаш ишлари натижасида юзага келган ковак лаҳим; 8 — қазиб олиш ишларигача ер юзасининг ҳолати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишα — қатламнинг ётиш бурчаги; βₒ, γₒ, δₒ — чегаравий силжиш бурчаклари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишѰ1, Ѱ2, Ѱ3 — тўлиқ силжиш бурчаклари; θ — максимал чўкиш бурчаги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишɳmₐₓ — ер юзасининг максимал чўкиши
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш18. Грунт массивининг зўриқиш-деформация ҳолатини аниқлаш учун моделлаштирилган дастурий воситалардан ва ГОСТ Р 70462.1-22 га асосан эмпирик усуллардан (кузатиш, қиёслаш, ўлчаш, лаборатория синови) фойдаланиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда, ер ости тузилмалари ва грунт ҳолатларини дастлабки таҳлил қилиш учун икки ўлчовли (2D) моделлаштириш дастурларидан фойдаланилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар таҳлил аниқ ечим бермаса, ер ости ва пойдевор материалларининг зўриқиши ва деформация ҳолатини таҳлил қилиш учун уч ўлчовли (3D) моделлаштириш дастурий воситаларини қўллаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш19. Тик ётувчи қатламларни қазиб олишда ер юзасида бузилишлар кузатилса, ўйиқларнинг (Δh) cm катталиги ва жойлашуви аниқланиши, шунингдек деформациянинг ўсиш тезлиги (𝝂, mm/м.ой) ҳисобга олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш20. Силжиш нуқталари, йўналишлар бўйича силжишлар ва деформацияларнинг максимал ёки эҳтимолий қийматларини дастлабки маълумот сифатида қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш21. Туннеллар, коллекторлар ва қувурларни қуришда деформация қийматлари ҳисобга олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш22. Қазилма ишлари олиб борилган ҳудудларда деформация қийматлари қуйидаги 1-жадвалга мувофиқ гуруҳланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-жадвал | |||
Ҳудуд гуруҳи | Қазилма ишлари олиб борилган ҳудудлар | ||
Нисбий горизонтал деформация, (чўзилиш, сиқилиш) 𝜺, mm/m | Нишаблик 𝒊, mm/m | Эгрилик радиуси R, km | |
I | 12≥ 𝜺>8 | 20≥ 𝒊>10 | 1≤ R<3 |
II | 8≥ 𝜺>5 | 10≥ 𝒊>7 | 3≤ R<7 |
III | 5≥ 𝜺>3 | 7≥ 𝒊>5 | 7≤ R<12 |
IV | 3≥ 𝜺>0 | 5≥ 𝒊>0 | 12≤ R<20 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИзоҳ: 𝜺 <1, R> 20 ва l<3 катталикларда бино ва иншоотларни ҳимоя қилиш чораларини амалга ошириш талаб қилинмайди (намлик учун темир-бетон сиғимлари бундан мустасно).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБундай гуруҳлашдан лойиҳалаш ва қурилиш ишларини режалаштиришда, шунингдек иншоотларнинг деформацияга чидамлилигини баҳолашда фойдаланиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш23. Қазилма ишлари натижасида ер юзасида ўйиқлар ва нишабликлар пайдо бўлган ҳудудлар қуйидаги 2-жадвалга мувофиқ гуруҳланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-жадвал | |||
Ҳудуд гуруҳи | Баландлиги h(cm) | Узунлиги L (m) | Топографик хусусиятлар |
I | 100 cm ва ундан юқори | 10 m ва ундан ортиқ | Жарликлар, тик пастликлар |
II | 50 — 100 cm | 5 — 10 m | Ўртача тик ўйиқлар |
III | 20 — 50 cm | 2 — 5 m | Кам тик ўйиқлар |
IV | 0 — 20 cm | 0 — 2 m | Нишаблик ва текисликлар |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИзоҳ. Ушбу жадвалдан бино ва иншоотларни қуриш жараёнида хавфсизлик чораларини аниқлаш, муҳандислик-қурилиш ечимларини танлаш ҳамда фойдаланиш даврида хавфсизликни ташкил этишда фойдаланишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш24. Бино ва иншоотларни ҳисоблашда юк омили сифатида қабул қилинадиган ер юзаси деформацияларининг ҳисобий ва эҳтимолий қийматларини қуйидаги 3-жадвалга асосан ортиқча юкланиш коэффициентига кўпайтириш орқали аниқлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
3-жадвал |
|
Т/р |
Деформация турлари |
Белгилаш |
Деформациялар ва силжишларни ҳисоблаш учун коэффициентлар, 𝒏 |
|
|
Кутилган |
Эҳтимолий |
|||
|
1. |
Чўкиш 𝜼 |
|
1,2 (0,9) |
1,1 (0,9) |
|
2. |
Горизонтал силжиш ξ |
|
1,2 (0,9) |
1,1 (0,9) |
|
3. |
Чўзилиш ёки сиқилишнинг нисбий горизонтал деформацияси 𝜺 |
|
1,4 (0,8) |
1,2 (0,8) |
|
4. |
Нишаблик 𝒊 |
|
1,4 (0,8) |
1,2 (0,8) |
|
5. |
Эгрилик 𝝆 |
|
1,8 (0,6) |
1,4 (0,6) |
|
6. |
Ўйиқлар 𝒉 |
|
1,4 (0,8) |
1,2 (0,8) |
|
7. |
Буралиш 𝒔 |
|
1,8 |
1,4 |
|
8. |
Сирпаниш γ |
|
1,4 |
1,2 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИзоҳ. Агар бир вақтнинг ўзида икки ёки ундан ортиқ турдаги максимал деформациялар таъсир қиладиган бўлса, коэффициент 𝜼 < 1 миқдорида қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш25. Бино ва иншоотларни ер юзаси деформациялари таъсирига ҳисоблашда қабул қилинган иш шароити коэффициентларини қуйидаги 4-жадвалга асосан ҳисоблаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-жадвал | |||||
Т/р | Деформация турлари | Белгилаш | Иш шароитининг коэффициенти, 𝒎 | ||
Бино ва иншоот баландлигининг унинг узунлигига нисбати, h/l | |||||
0,5 гача | 0,5 дан 1 гача | 1 дан ортиқ | |||
1. | Чўзилиш ёки сиқилиш нисбий горизонтал деформация 𝜺 | 𝒎𝜺 | 1,0 | 0,8 | 0,7 |
2. | Нишаблик 𝒊 | 𝒎l | 1,0 | 0,8 | 0,7 |
3. | Эгрилик 𝝆 | 𝒎𝝆 | 1,0 | 0,7 | 0,5 |
4. | Буралиш 𝒔 | 𝒎𝒔 | 1,0 | 0,7 | 0,5 |
5. | Сирпаниш γ | 𝒎𝜸 | 1,0 | 0,8 | 0,7 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИзоҳлар:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Бино ёки иншоотнинг кесими унинг энг кенг жойи (ширинаси) 𝒍 асос қилиб олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Бино ёки иншоот айлана шаклида лойиҳаланадиган бўлса, ташқи диаметри 𝒍 асос қилиб олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. 𝒍 < 15 m ва ундан баланд бўлган минора (башня) туридаги бинолар учун коэффициент 𝒎𝒊 = 1,5 қилиб қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. 60 m ва ундан ортиқ узунликка эга кўприкли кран йўллари учун коэффициент 𝒎𝒊 = 0,5 қилиб белгиланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш26. Бино ва иншоотларнинг юк кўтарувчи конструкциясида ҳосил бўладиган босимнинг йўналиши ва жойлашиши максимал ўйиқларни ҳисобга олган ҳолда қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-§. Фойдали қазилмалар мавжуд бўлган ҳудудларда қурилишни режалаштириш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш27. Фойдали қазилмалар мавжуд бўлган ҳудудларда қурилишни режалаштиришда саноат захиралари мавжуд ҳудудларни танлаш ва лойиҳанинг мақсадга мувофиқлиги, иқтисодий самарадорлигини баҳолаш, қазилма ишлари таъсиридан ҳимоя қилиш ҳамда таъмирлаш харажатлари, ускуналарнинг узлуксиз ишлаши ва тоғ-кон ишлари режаси ҳисобга олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш28. Аҳоли пунктлари ҳудудларини ривожлантириш ва қуриш тўғрисидаги шаҳарсозлик ҳужжатларини лойиҳалашдан аввал ўтказиладиган илмий-тадқиқот ва таҳлилий ишлар ШНҚ 1.02.07-19 га мувофиқ бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш29. Қурилиш лойиҳаларда геологик чекловлар схемаси ҳудудлар бўйича қурилишга яроқли, чекланган ҳолда яроқли, қурилишга яроқсиз ҳамда вақтинча яроқсиз (кичик иншоотлар учун) ушбу ШНҚнинг 6-иловасига асосан тоифаларга ажратилган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш30. Қазилма ишлари олиб борилган ҳудудларда бино ва иншоотлар ушбу ШНҚнинг 5-жадвалига асосан жойлаштирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш31. Қурилиш учун яроқсиз бўлган ҳудудлардан кўкаламзорлаштириш майдонлари сифатида фойдаланишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-жадвал | ||
Т/р | Функционал майдонлар | Ҳудуд гуруҳлари |
1. | Мактаб ва мактабгача таълим ташкилотлари | IV, III |
2. | Маданий-оммавий ишлар ва ҳордиқ олиш муассасалари | IV, III |
3. | Коммунал хўжалик муассаса ва объектлари | IV, III, II |
4. | Маъмурий ва жамоат бинолари | IV, III |
5. | Жисмоний тарбия ва спорт иншоотлари | IV |
6. | Турар жой объектлари ҳудуди (қаватлар сони бўйича): | |
5 қаватгача | IV, III, II | |
5 дан 16 қаватгача | IV, III | |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш32. Бир турга мансуб бино ва иншоотларнинг лойиҳалари тоғ-геологик шароитларда қуришга мослаштирилган хоналарни ўз ичига олиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш33. Намунавий конструктив схемаларга эга бино ва иншоотларни лойиҳалашда ҳисоб ишларини ушбу ШНҚнинг 2, 3 ва 4-иловаларига асосан амалга ошириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш34. Қазиш ишлари олиб борилган ҳудудларда қуриладиган каркассиз биноларнинг бўйлама ўқлари ер юзасида поғоналар ҳосил бўлмаганда грунт қатламларининг йўналиши бўйлаб жойлаштирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш35. Поғоналар пайдо бўлиши кутилаётган бўлса, биноларни улар орасига жойлаштириш ёки бино бўйлама ўқларини грунт қатламларининг чўзилишига перпендикулар йўналтириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГеологик бузилишлар мавжуд бўлган ҳудудларда биноларни грунт қатламларининг пастга силжиш йўналиши бўйича жойлаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-§. Қазилма ишлари олиб борилган ҳудудларда бино ва иншоотларни лойиҳалаш учун қўшимча талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш36. Бино ва иншоотларни лойиҳалашда муҳандислик қидирув материаллари таркибига қуйидаги қўшимча маълумотлар киритилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгеоморфологик, гидрогеологик ва гидрологик шароитларнинг ўзгаришини баҳолаш, грунтнинг чўкиши ва силжиши эҳтимолини аниқлаш, ер ости сувлари сатҳининг мавсумий ва йиллик ўзгаришлари, сув босиш хавфи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгидрогеологик шароитлар ўзгариши натижасида грунтнинг физик-механик хусусиятларидаги эҳтимолий ўзгаришлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишвертикал ва қия ер ости ишлари мавжуд ҳудудлар ҳақидаги маълумотлар, эски кон ишларининг тошлар билан тўлдирилганлик даражаси ва чегаралари (агар кон режаси мавжуд бўлмаса), бўшлиқларнинг жойлашуви ва ўлчамлари, уларни қоплаган тоғ жинслари ҳақидаги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбосимнинг ошиб тушиши жараёнида грунтнинг ноанъанавий деформация хусусиятларини аниқлаш, босим ўзгариши давомида грунтларнинг деформация ҳолатини қайд этиш бўйича синов маълумотлари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш37. Қазилма ишлари амалга оширилган ҳудудларда бино ва иншоотларнинг лойиҳаси тоғ-геологик ва геотехник текширишлар асосида ишлаб чиқилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш38. Тошли ёки тектоник ёриқлар бўлган, шунингдек эски кон лаҳимларининг мавжудлиги эҳтимоли юқори бўлган ҳудудларда тўлиқ муҳандислик-қидирув ишларини олиб борилиши, бунда қуйидаги маълумотлар аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер ости бўшлиқларининг аниқ жойлашуви тўғрисидаги маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштектоник ёрилмалар чиқиш нуқталари тўғрисидаги маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштош қатламларининг силжиш бурчаги бўйича маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштош жинсларининг силжиш амплитудаси тўғрисидаги маълумотлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш39. Грунтнинг ўпирилиши, чўкиши ёки силжиш хавфи юқори бўлган ҳудудларда бино ва иншоотларни лойиҳалаштиришга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТектоник ёрилмалар аниқланган ва ер юзаси деформациялари ҳақида тўлиқ маълумотлар мавжуд бўлса қурилиш ишларини амалга оширишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш40. Ер юзасига метан ва бошқа зарарли газлар чиқиши хавфи мавжуд бўлган ҳудудларда бино ва иншоотлар қурилишига йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш41. Ер ости сувларининг кўтарилиши ва техноген сув босиши хавфи мавжуд ҳудудларда ҳимоя тадбирларини қўллаш ҳамда ШНҚ 2.06.15-24 га асосан қурилиш ишларини амалга ошириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш42. Бино ва иншоотларнинг вазифаси ва ишлаш шароитига кўра бикр, эгилувчан, аралаш (комбинацияланган) конструктив схемалар асосида лойиҳаланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСейсмик фаол ҳудудларда қуриладиган бино ва иншоотлар ШНҚ 2.01.03-19 талабларига мувофиқ лойиҳаланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш43. Бино ва иншоотларни бикр конструктив схема бўйича лойиҳалашда қуйидагилар инобатга олиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдеформация чоклари билан биноларни алоҳида қисмларга ажратиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкўтарувчи конструкцияларни мустаҳкам боғлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштемир-бетон белбоғларини деворларга ўрнатиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚнинг 2.03.01-24 талаблари асосида пойдеворларни яхлит плита, кесишган балка ёки балка-деворлар шаклида қуриш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш44. Бино ва иншоотларни мослашувчан конструктив схема бўйича лойиҳалашда ер остида горизонтал сирпаниш чокларини қуриш ва конструкцияларнинг кўтариб (тутиб) турувчи ва тўсиқ элементлари ўртасида шарнирли ҳамда юмшоқ мослашувчан боғланишларни киритиш, шунингдек ёнма-ён конструкциялар ўртасидаги тирқишларни кенгайтириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш45. Бино ва иншоотларни аралаш (комбинацияланган) конструктив схема бўйича лойиҳалаштиришда уларнинг ер ости ва ер усти қисмларида турли конструктив схемаларни қўллаш учун бикр ва мослашувчан схемаларини бирлаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш46. Конструктив жиҳатдан мураккаб биноларни деформация чоклари орқали секцияларга бўлиниши, бунда ҳар бир секцияда бино ва иншоотларнинг баландлиги бир хил бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДеформация чоклари бино конструкцияларнинг эркин эгилиши ёки бурилишини таъминлаши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДеформация чоклари биноларнинг томи ва пойдеворини ўз ичига олган ҳолда секцияларга тўлиқ ажратиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСекция узунлиги ер юзасининг деформация қийматлари, грунтнинг хусусиятлари, конструктив схемалари ГОСТ 5180-15 га мувофиқ ҳисобланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш47. Деформация чоклари доирасида юк кўтарувчи конструкциялар остида яхлит пойдеворлар қурилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш48. Лифт шахталари ер юзасидаги деформациялар таъсирида юзага келадиган оғиш ва нишабликларни ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш49. Биноларга туташ муҳандислик иншоотлари деформация чоклари орқали бўлимларга ажратилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш50. Қазилма ишлари олиб борилган ҳудудларда мазкур ШНҚнинг 1-иловасига мувофиқ бино ва иншоотларни ҳимоя қилиш чораларини кўриш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш51. Қазилма ишлари олиб борилган ҳудудларда қуриш учун лойиҳалаштирилган бино ва иншоотларнинг конструкциялари ГОСТ 27751-2014 талабларига мувофиқ деформацияларни ҳисобга олган ҳолда биринчи ва иккинчи гуруҳлар ҳамда чегаравий ҳолатлар бўйича баҳоланиши, бунда ер ишлари натижасида юзага келадиган вертикал ва горизонтал силжишлар, шунингдек бино ва иншоотдан тушадиган юкламалар таъсиридаги ўзгаришларни ҳисобга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш52. Бино ва иншоотларнинг конструкцияларини доимий, узоқ, эҳтимолий ва қисқа муддатли юкламалар ҳамда қазилма ишларининг ноқулай таъсирларига ҳисоблаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш53. Бино ва иншоотларнинг конструкцияларини ҳисоблашда ер юзаси деформацияси натижасида юзага келиши мумкин бўлган қуйидаги таъсирлар бирикмасини инобатга олиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишнисбий горизонтал чўзилиш (+𝜺 ), ботиқлик эгрилиги (+𝝆), нишаблик (𝒊);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгоризонтал сиқилиш (-𝜺), ботиқлик эгрилиги(-𝝆), нишаблик (𝒊);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер юзасидаги ўйиқлар (баландлиги h) ва горизонтал деформациялар, нишаблик (𝒊);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсилжиш мулдаси доирасида (𝒔) буралиш ва (𝜸) сирпаниш деформациялари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш54. Ер юзасидаги айрим деформациялардан келиб чиқадиган зўриқишлар бошқа юкламалар таъсирида ҳосил бўладиган зўриқишларга нисбатан кам бўлса, уларни ҳисобга олмасликка йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш55. Нотекис замин деформациялари натижасида бино ва иншоотлар конструкцияларида пайдо бўладиган кучланишлар, деформациялар ва ёриқларнинг кенглигини аниқлаш учун, ҳисобий замин деформациялари мазкур ШНҚнинг 7-иловасидаги 18-формуласи асосида ҳисобланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш56. Ер юзаси деформациялари бир вақтнинг ўзида содир бўлиб, бир хил йўналишдаги кучланишларни ҳосил қилса (кучланишлар қўшилса) ва чўкувчанлик энг юқори қийматга етганда иккита кучланиш қуйидаги 1-формула, учта кучланиш эса 2-формула бўйича ҳисобланиши зарур:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишx1, x2, x3 — ер юзаси деформацияларидан келиб чиққан кучлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш57. Конструкцияларни замин ва иншоотнинг биргаликда ишлаш шароитидан келиб чиқиб қазилма ишлари таъсирини ҳисоблаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш58. Замин моделини чизиқли-эластик тизим асосида танлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДеформацияларни ҳисоблаш натижасида олинган нормал (𝑝) ва уринма (𝜏) кучланишлар қуйидаги шартларга мувофиқ келса, чизиқли-эгилувчан тизимдан фойдаланиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш0.5 𝒑n ≤ 𝒑 ≤ 1.5 R ёки 𝒑 < 0.5 𝒑n;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш𝒑 >1.5 R ҳудудда F≤0.2 Fp;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишτ ≤ 0.5 τmax ёки τ >0.5 τmax ҳудудда F≤0.2Fτ (3)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш𝒑𝒏 — иншоотдан заминга тушадиган бошланғич босим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш𝑅 — заминнинг ҳисобий қаршилиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш𝝉𝒎𝒂𝒙 — уринма зўриқишнинг чегаравий қиймати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш𝐹 — пойдевор ва замин ўртасидаги алоқа юзасидаги зўриқишлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш𝑭𝒑, 𝑭𝝉 — нормал ва уринма зўриқишлар намоён бўладиган заминнинг пойдевор билан алоқа юзаси.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш59. Заминнинг горизонтал деформациялари таъсирида юзага келадиган қуйидаги кучлар бинонинг конструктив хусусиятлари, қазилма ишлари ва юкламалар таъсирини ҳисобга олиш билан аниқлаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбино пойдевори остидаги силжишлар ёки ишқаланиш кучлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбино пойдевори ён томонларидаги силжиш кучлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсурилувчи грунтнинг бино пойдевори олдига босими.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш60. Сирпаниш чоки бўйича ишқаланиш коэффициенти қуйидаги 6-жадвалда келтирилган қийматларга мувофиқ қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-жадвал | |||
Т/р | Сирпаниш чокининг конструкцияси | Қатламга материалларининг сарфи, kg/m2 | Ишқаланиш коэффициенти сирпаниш чоки бўйича |
1. | Майдаланган графит қатламли икки қават пергамин | 0,5 | 0,20 |
2. | Майдаланган графит қатлами, майдаланган слюда билан | 1,0 | 0,30 |
3. | Майдаланган графит қатлами, инерт чанг билан | 1,0 | 0,40 |
4. | Графит қатламли икки қават полиэтилен плёнка билан | 0,4 | 0,15 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИзоҳлар: Сирпаниш чокининг юзаси текисланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧокнинг 1 m узунлигига вертикал оғишлар 5 mm дан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧокнинг 1 m узунлигига вертикал оғишлар 5 mm дан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш61. Бино ва иншоотларни лойиҳалашда улардан фойдаланиш давомида ушбу ШНҚнинг 5-иловаси талаблари бўйича домкратлар ёрдамида текислаш имкониятини ҳисобга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБино конструкцияларини заминнинг нотекис деформациялари таъсирида ва текислаш босқичида ҳисоблаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш62. Секциялар орасидаги деформация чокининг кенглиги қуйидаги формулалар бўйича аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпойдевор остида, ad
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкарниз даражасида, au
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишLo — ёнма-ён бўлинмалар ёки каркас биноларнинг марказий ўқлари орасидаги масофа,;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишН — пойдевордан карниз ёки том қопламасигача бўлган баландлик;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш0 — замин деформациялари таъсирида бинонинг оғиши.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБино оғишини ҳисоблаш:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер юзасининг бир текис деформациялари учун,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишжамланган деформациялари учун,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш𝑹 — ер юзасининг ботиқлигининг эгрилик радиуси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш𝑳 — бўлма узунлиги.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-расм. Секциялар орасидаги деформация чокининг ўлчамларини аниқлаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш63. Секциялар орасидаги деформация чокининг ўлчамлари камида 20 cm бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-боб. Чўкувчан грунтли ҳудудларда лойиҳаланган бино ва иншоотларга қўйиладиган талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-§. Асосий талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш64. Чўкувчан грунтли ҳудудларда бино ва иншоотларни лойиҳалашда грунтларнинг чўкувчанлик хусусиятларини (Ԑ𝑠𝑙 нисбий чўкувчанлик, 𝜌𝑠𝑙 бошланғич чўкиш босими, 𝑤𝑠𝑙 намлиги), чўкувчан грунтлардан иборат майдонни ҳамда грунтнинг асосий параметрларини инобатга олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш65. ГОСТ 23161-12 га асосан чўкувчан грунтлар қуйидаги қўшимча параметрлар бўйича аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишнисбий чўкувчанлик (ℇ sl) (грунт қатламининг белгиланган босим остида, намланишдан олдин ва кейин қалинлик ўзгаришининг табиий бошланғич қалинликка нисбати);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишминимал босим (Pmin) (белгиланган чуқурликда грунтнинг ўз оғирлиги натижасидаги вертикал зичлашуви, ер сатҳини режалаштиришдаги кесиш (котлован) ёки грунтларни тўплашни ҳисобга олиш);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмаксимал босим (Pmax) (чуқурликдаги умумий вертикал зичлашувга қурилиш юкламалари (фундаментлар, поллар, жиҳозлар) таъсирини қўшиб аниқлаш);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбошланғич чўкиш босими (Psl,) (грунт тўлиқ сув билан тўйингандан кейин чўкишни бошлайдиган минимал босим);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбошланғич чўкиш намлиги (Wsl) (чўкиш жараёни бошланадиган энг кичик намлик қиймати).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш66. I тур чўкувчан грунтлар замин сиқилишининг ўзгариш даражаси 𝜶𝑬,𝒔𝒍, чўкувчан грунтлар деформацияси модулининг ўртача қиймати 𝑬̅𝒔𝒍 ёки заминнинг ўртача чўкиши 𝒔̅, максимал чўкиш 𝒔𝒎𝒂𝒙, шунингдек замин деформациясининг нисбий фарқи 𝜟𝒔/𝑳 = 𝜟(𝒔 + 𝒔𝒔𝒍,𝒑)/𝑳 ҳамда заминнинг сиқилишдаги бикирлик 𝑪 коэффициенти билан тавсифланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш67. II турдаги чўкувчан грунтларда қуриладиган бино ва иншоотларни лойиҳалашда ушбу ШНҚнинг 3-4 расмларига мувофиқ замин деформациясининг қуйидаги турларини ҳисобга олиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгрунтнинг ўз оғирлиги Ssl,g ва ташқи юклар Ssl,p таъсиридаги чўкиши Ssl;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчўкиш воронкасининг эгри чизиқли қисмларида Usl горизонтал силжиш ℇu;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчўзилиш ёки сиқилишдан келиб чиқадиган горизонтал деформациялар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер юзасининг нишаблиги ва эгрилиги isl;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНsl грунт массивининг зўриқиши ҳолати ва намлигининг ўзгариши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНu,l чўкувчан бўлмаган грунтларнинг чўкувчан қатлами остида қўшимча сиқилиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSu,l қияликларни деформацияланиши оқибатида юзага келадиган чўкиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-расм. Пойдевор асосининг чўкиш схемаси
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш𝒅 — пойдеворнинг жойлашиш чуқурлиги; 𝑯𝒔𝒍 — чўкувчан қатлам; 𝒉𝒔𝒍,𝒑 — пойдевордан юк тушиши туфайли 𝒔𝒔𝒍,𝒑 чўкишнинг юқори майдони; 𝒉𝒔𝒍,𝒈 — грунтнинг ўз оғирлиги натижасида 𝒔𝒔𝒍,𝒈 чўкишнинг қуйи майдони; 𝒉𝒔𝒍,𝒈 — қўшимча юк тушишини ҳисобга олиш; 𝒉𝒏 — нейтрал майдони, 𝒉ʼ𝒏 — қўшимча юк тушишини ҳисобга олиш; 𝑯𝒖,𝒍 — тўшама грунтнинг қўшимча 𝒔𝒖,𝒍 сиқилиш майдони; 1 — табиий намлик грунтнинг ўз вазнидан 𝝈𝒛𝒈 вертикал зўриқишлар; 2 — жамланган (йиғинди) 𝝈𝒛𝒈 вертикал зўриқишлар ташқи юк тушиши ва грунтнинг ўз вазни; 3 — бошланғич чўкиш босими чуқурлиги 𝒑𝒔𝒍 билан ўзгариши; 4 — қўшимча вертикал зўриқишлар 𝝈𝒛,𝒖𝒍 намлик, чўкувчан грунт зичлигининг ошиши ҳисоби; 5 — 𝝈ʼ𝒛,𝒖𝒍 замин грунтларига қўшимча юк тушиши: режалаштирилган кўтарма вазнидан, бино ва иншоотларнинг бир текисда тақсимланган юкламасидан, 1-қават полларидан; 𝒓 — грунт чўкиши, 𝒔𝒔𝒍,𝒈 эгри чизиқли майдонининг ҳисобий узунлиги
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш68. II тур чўкувчан грунтларда бино ва иншоотларнинг конструкцияларини ҳисоблашда, заминнинг ҳисобий тавсифи ва эгрилик радиусини Ryc инобатга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-расм. Грунтнинг ўз оғирлигидан келиб чиқадиган деформациялар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишА) намланган майдоннинг кўндаланг кесими; Б) грунт сирти чўкишининг эгри чизиғи; в) сирт нишабликлари (4) ва эгриликлари (5) эгри чизиқлари; г) грунт сиртининг горизонтал силжиш эгри чизиқлари; I — зичлик йўқолган майдон; II — зичланиш майдони; III — нейтрал майдон; 1 — ер сиртининг ҳолати; 2 — намлаш майдони; 3 — сув ёйилишининг қуйи чегараси; b — сув тарқалиш майдони кенглиги; B⍵ — намлаш майдони кенглиги; β — сув ёйилиш майдони бурчаги; Нsl — чўкиш қатлами; r — грунтнинг ўз оғирлигидан чўкиши; b⍵ — чўкувчан майдоннинг горизонтал кенглиги; Ssl — грунтнинг ўз оғирлигидан чўкувчанлиги; i — ер юзасининг қиялиги; Usl — ер сиртининг горизонтал силжиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишд) β⍵ грунтнинг намлик даражаси кенглиги; L грунтнинг намлик даражаси кенглигидан табиий намликкача ўзгариб туриши; β⍵ >Нsl чўкувчан грунтнинг юқоридан намланиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-§. Чўкувчан грунтли ҳудудларда муҳандислик-геологик қидирув ишлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш69. Бино ва иншоотларни лойиҳалашда ҳудуднинг қуйидаги муҳандислик-геологик хусусиятларини аниқлаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгеоморфологик хусусиятлари (чўкувчан грунтли ҳудудлар ва уларнинг рельеф шакллари (чўкмалар, суффозион жараёнлар), деформация жараёнлари ва уларнинг ривожланиш ҳолати);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгрунтларнинг тавсифи (чўкувчанлик хусусиятлари ва қалинлиги, чўкувчанлик турлари ва уларнинг ўзгариши, лёссимон ва карбонатли грунтларнинг тузилиши, тарқалиши ва деформация хусусиятлари);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгидрогеологик шароитлари (намланиш манбалари ва уларнинг грунтларга таъсири, ер ости сувлари сатҳи ва унинг ўзгариши);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгрунтларнинг механик хусусиятлари (табиий ва сув билан тўйинган ҳолатдаги механик хоссалар, фильтрация қобилияти ва гранулометрик таркиби, чўкувчанликнинг чуқурлик ва майдон бўйича ўзгариши).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш70. ГОСТ 30416-12 га мувофиқ лаборатория шароитида чўкувчан грунтларнинг қуйидаги физик-механик хусусиятларини аниқлаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчўкиш хусусиятлари (грунтнинг ўз оғирлиги, ташқи босим таъсирида нисбий чўкиши, бино ва иншоот юкламалари ҳамда текислашда тўкма грунтлар таъсиридаги чўкиш, чўкишнинг бошланғич босими, бошланғич намлиги, нисбий чўкишнинг босимга боғлиқлиги);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдеформация ва мустаҳкамлик тавсифлари (табиий ва тўлиқ сувга тўйинган ҳолатдаги деформация модули, солиштирма илашиш ва ички ишқаланиш бурчаги);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгрунтларнинг физик-кимёвий хусусиятлари (майдони ва чуқурлик бўйича чўкувчанликнинг ўзгариши, сувда эрийдиган тузлар миқдори, грунтларнинг умумий физик хоссалари).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш71. ГОСТ 12248-10 га мувофиқ қурилиш учун муҳандислик-геологик қидирув ишлари давомида қуйидагиларни аниқлаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгрунт қатламлари, уларнинг қалинлиги, чуқурлиги, мустаҳкамлиги ва деформация хусусиятларини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер ости сувларининг сатҳи, мавсумий ўзгаришлар, сув ўтказувчанлик хусусиятларини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқурилиш учун яроқлилик, грунтнинг ҳолатига кўра яроқли, чекланган яроқли, яроқсиз, вақтинча яроқсиз деб баҳоланишини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгеологик жараёнларни, сиқилиш, кенгайиш, чўкиш ва силжиш жараёнларини аниқлаш ҳамда уларнинг қурилишга таъсирини.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш72. Лойиҳа олди ҳужжатлари учун грунтнинг чўкувчанлик хусусиятлари, оғирлиги ва қўшимча босим остида нисбий чўкувчанлиги, шунингдек чўкувчанликнинг бошланғич босимини лаборатория тадқиқотлари орқали аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш73. Лойиҳа ва ишчи ҳужжатлар учун муҳандислик-геологик қидирув ишларида замин, пойдевор, лойиҳа ечимлари ва чўкувчанликка қарши чора-тадбирлар белгиланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш74. Муҳандислик-геологик қидирув ишларида тоғ жинсларининг геоморфологик кесимлари (бўйлама ва кўндаланг) товоқ шаклидаги чўкмалари ва уларнинг оралиғи суффозия воронкалари асосида жойлаштирилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш75. Чўкувчан грунтнинг қалинлиги 25 m дан ошганда ёки сувли горизонт очилганда, монолит намуналарини грунт олгичлар (грунтонос) билан олиб шурф (грунтнинг геологик тузилишини ўрганиш) ва дудкалар (грунт намуналарини олиш учун ишлатиладиган қудуқсимон тешик) нинг чуқурлигини бурғилаш орқали охиригача етказиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш76. Грунт монолитларини (синовлар давомида намлик, зичлик, мустаҳкамлик, чўкиш каби параметрларини ўлчаш учун) ва намуналарини ҳар бир муҳандислик-геологик элементда камида 1-2 m оралиқ билан олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГрунт монолитлари товоқ шаклидаги чўкмалар ва уларнинг орасида жойлашган тоғ жинсларидан олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш77. Грунт монолитларини товоқ шаклидаги чўкмалар ва улар орасидаги тоғ жинсларидан олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш78. Лаборатория тадқиқотларида бурғиқудуқлар ва шурфлардан олинган монолитлар асосида грунтларнинг нисбий чўкувчанлик кўрсаткичлари аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш79. Бурғиқудуқлар ва шурфлардан олинган натижалар ўзаро солиштирилиши ҳамда уларнинг мослиги текширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш80. Янги ўзлаштирилаётган ва II турдаги чўкувчан грунтли ҳудудларда жойлашган йирик иншоотлар учун котлованларда тажриба-намлаш синовлари қуйидагиларга кўра ўтказилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгрунтнинг чўкувчанлик турларига;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчўкувчан қатлам қалинлигига;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгрунтнинг ўз оғирлиги таъсирида чўка бошлайдиган чуқурликка;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчўкишнинг бошланғич босими ва миқдорига;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишнамланиш жараёнида вақт ўтиши билан намлик миқдори ва даражасига;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчўкувчан қатламни тўлиқ намлаш учун керакли вақт ва сув ҳажмига;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпойдевор асосини намлаш орқали тайёрлаш учун зарур вақтга.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш81. Грунтларнинг чўкувчанлик хусусиятлари катта ўзгаришларга учрайдиган ҳудудларда тажриба-намлаш синовлари ўтказилганда, синовлар кичик юзали котлованларда тезкор намлаш усули билан амалга оширилиши лозим. Олинган натижаларни бошқа ҳудудларда амалга ошириладиган катта юзали котлованларнинг намлаш натижалари билан солиштириш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш82. Котлованларда тажриба-намлаш синов усуллари орқали намланган чўкувчан грунтнинг босимга чидамлилигини ва у билан боғлиқ деформацияланиш хусусиятларини прессиометрлар билан ўлчаш, шунингдек грунтни айланма ҳаракатлар билан кесиш орқали унинг шикастланиш хоссаларини аниқлаш учун ГОСТ 20276.2-20 га мувофиқ синовдан ўтказиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш83. Таянч қозиқларини чўкувчан бўлмаган грунт тўшамаларига бирлаштириб (тақаб) лойиҳаланганда, тоғ жинсларининг чўкмайдиган ва қоятошлари бўлмаган грунтларни 10 m чуқурликкача кесиб ковлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТаянч қозиқлар бинодан чўкувчан грунт қатламининг уч баробар қалинлигида жойлаштирилиши, бунда таянч қозиқлар камида учта бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш84. II турдаги чўкувчан грунтли ҳудудларда бино ва иншоотларни лойиҳалашда ГОСТ 30672-12 га мувофиқ қурилишдан олдин котлованларни намлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш85. I ва II турдаги чўкувчан грунтларни мустаҳкамлашда грунтларнинг фильтрация хусусиятларини, зичланишга мойиллигини, кимёвий таркибини ва мустаҳкамланган грунтларнинг хусусиятларини аниқлаш учун қўшимча тажриба синовларини ўтказиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш86. II тур чўкувчан грунтли ҳудудда бино ва иншоотларни ушбу ШНҚнинг 6-иловасига асосан II — IV даражали геологик шароитларда лойиҳалаш учун, грунт оғирлиги ва иншоотнинг оғирлигидан тушадиган юкламалар йиғиндиси бошланғич чўкиш босимидан кўп бўлса 1 m, ундан кам бўлганда эса ҳар 2 m ҳудуд доирасида грунт қатламидан монолитлар олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш87. IV даражали геологик шароитларда бино ва иншоотларни лойиҳалашда, лаборатория шароитида чўкувчан грунтнинг табиий намлигини, тўлиқ сувга тўйинганлик ҳолатида деформация модулини, нисбий чўкувчанлигини ва бошланғич чўкиш босимининг қийматларини аниқлаш учун дала шароитида ГОСТ 30416-2012 га мувофиқ, юзаси 5000 см² бўлган штамплар ёрдамида синов-тажриба ишларини амалга ошириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш88. Грунтларнинг чўкувчанлигини камайтириш, зичлигини ошириш ва деформация хавфини пасайтириш учун физик-кимёвий мустаҳкамлаш усулларини қўллаш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-§. Қурилиш майдонларни режалаштириш ва қуриш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш89. ГОСТ 27751-14 га асосан бино ва иншоотларнинг чўкиши ва оғишининг олдини олиш учун қозиқли пойдеворлар ёки бошқа мустаҳкамлаш усулларидан фойдаланиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш90. Қурилиш учун мўлжалланган майдонларни чўкувчан қатламлар чуқурлиги минимал бўлган, грунтнинг ўз оғирлигидан чўкиши эҳтимоли паст бўлган, шунингдек зичланган, кам сиқилувчи грунтлар билан қопланган ҳудудларда жойлаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш91. Чўкувчан грунтлардаги замин ва иншоотларнинг биргаликдаги деформацияланиши Su,s иншоотни лойиҳалашда грунтнинг таркиби, чўкувчанлигини ҳисобга олиш ҳамда Su,f бино конструкцияларнинг мустаҳкамлигини таъминлаш талабларининг чегаравий қийматлардан ошмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш92. Ҳудуд рельефи нишабли (қия) бўлганда ҳудудни террасалар кўринишида режалаштириш ва сув оқимини махсус каналлар орқали йўналтириш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш93. Ҳўлли технологик жараёнларга эга бўлган бинолар ва иншоотларни қуришда уларни пастлик ҳудудларда, чўкувчан қатлам қалинлиги ва чўкувчанлик қийматлари кичик бўлган ҳудудларда, шунингдек чўкувчан қатламни қоплайдиган дренажланувчи қатлам (сув ўтказувчи махсус грунт ёки материал қатлами) мавжуд бўлган майдонларда жойлаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш94. Бино ва иншоотлар жойлашган ҳудуд атрофидан ушбу ШНҚнинг 8-иловасига асосан 0,2 m кенгликкача грунтларнинг чўкувчанлик хоссалари тўлиқ бартараф этилган ва чўкувчан грунтларнинг бутун қалинлиги қозиқланган ва зичланган массивлар ёки чуқур ётқизилган пойдеворлар билан тўлиқ кесиб олинган бўлса, II тур грунт шароитида иншоотлар учун доимий ҳўлланиш манбаларигача бўлган масофаларни чекламасликка йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш95. Бино ва иншоотларни сувдан ҳимоялашда қуйидаги чоралар кўрилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқурилиш майдонини режалаштириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгрунтнинг чўкувчанлик хусусиятларини бартараф этиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбино ва иншоотлар асосига кам сув ўтказувчан қатлам қуриш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкотлован ва траншеяларни тўлдириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбино ва иншоотлар атрофида кенгайтирилган отмосткаларни қуриш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув ўтказгичлардан сувни оқиб кетишни олдини олиш, таъмирлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишавария ҳолатларида сувни бино ва муҳандислик тармоқларидан ташқарига чиқариб юбориш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш96. II тур чўкувчан грунтли ҳудудларда бино ва иншоотларни лойиҳалашда замин деформациясини камайтириш учун қуйидаги чораларни кўриш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчўкиш хавфини бартараф этиш ёки грунтни II дан I турга ўтказиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмустаҳкамланган грунт, қозиқлар ва пойдеворлардан фойдаланиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгрунтнинг чўкиши натижасида юзага келадиган юкламаларни ҳисобга олиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгрунт чўкиши натижасида юзага келадиган нотекис деформацияларни ҳисоблаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-боб. Чўкувчан грунтли ҳудудларда бино ва иншоотларни лойиҳалаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш97. II тур чўкувчан грунтли ҳудудларда бино ва иншоотларни лойиҳалашда ГОСТ 27751-14 га мувофиқ III (пасайган) ёки II жавобгарлик даражасига тегишли бўлган ҳолатларда, шунингдек грунтнинг ўз оғирлигидан чўкиш эҳтимоли Sul < 10 cm, қопловчи грунтларнинг қўшимча ўтириши Ssl,g < 30 cm бўлганда мослашувчан конструктив схемадан фойдаланиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш98. Бино ва иншоотларни мустаҳкам конструктив схема асосида лойиҳалашда қуйидаги чоралар кўрилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдеформациялар, силжишлар ва ёриқларнинг олдини олиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбиноларни деформация чоклари билан алоҳида секцияларга ажратиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишюк кўтарувчи конструкцияларни ишончли бириктириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишораёпма ва том ёпмалар, фермаларнинг устки юзасини темир-бетон бикр дискли белбоғлар билан таъминлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпойдеворларни монолит плиталар, лентали тўсинлар ва тўсинли-девор конструкциялари асосида қуриш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБино ва иншоотларни II тур грунт шароитида юқорида кўрсатилган тадбирлар асосида чўкувчанлик хусусияти тўлиқ бартараф этилган ва грунтнинг чўкиш қиймати Sul < 10 cm, шунингдек чўкувчан грунт қатламлари тўлиқ кесиб ўтилган ва грунтнинг чўкиш қиймати Sul < 5 cm дан ошмаганда лойиҳалашга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш99. Бино ва иншоотларни мослашувчан конструктив схема бўйича лойиҳалашда қуйидаги чоралар кўрилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер юзасининг нотекис деформацияларига мослаштириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшарнирли ва мослашувчан боғланмаларни жорий этиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштаянч конструкцияларнинг бикрлигини пасайтириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэгилувчан ўрнатмалар ва қомлама (компенсация) механизмларидан фойдаланиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишконструкциялар орасидаги ёриқларни кенгайтириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш100. Бикр схема бўйича лойиҳаланган бино ва иншоотлар нотекис чўкиш деформацияларига бардошли бўлишини таъминлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш101. Мураккаб лойиҳалашда бино ва иншоотлар деформация чоклар билан секцияларга ажратилиши, секцияларнинг баландлиги бир хил бўлиши, чўкиш деформацияларининг узунлиги, шунингдек грунтнинг хусусиятлари фойдаланиш талабларига мувофиқ бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДеформация чоклари биноларнинг эркин эгилиши ва бурилишини таъминлаши, уларни том ва пойдеворлардан тўлиқ ажратиб туриши, деформация чокининг кенглиги эса бинонинг баландлиги, узунлиги ва грунт шароитидан келиб чиққан ҳолда ҳисобланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш102. I тур чўкувчан грунтли ҳудудларда, лифт шахталарининг чўкиши натижасида ҳосил бўладиган эгилишлар ва горизонтал силжишларни ҳисобга олган ҳолда, уларнинг ўлчамларини деформация чокидан 0,5 m масофада лойиҳалаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш103. Биноларга туташган муҳандислик иншоотлари деформация чоклари орқали бинолардан ажратилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш104. I тур чўкувчан грунтли ҳудудларда қуриладиган биноларнинг пойдеворлари, ертўла деворлари ва ер ости қисмларида муҳандислик коммуникациялари учун ўтиш жойлари қуйидаги талабларга мувофиқ ва ушбу ШНҚнинг 8-иловасига асосан бўлиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштуйнук ёки ўтиш жойи юқори қисми ва трубанинг очилиш қисми орасидаги масофа камида Ssl,g 0,25 m ёки бинонинг ўртача чўкишининг чекланган қийматига Su тенг ёки ундан катта;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштрубанинг пастки қисми ва пойдеворнинг таянч қисми орасидаги масофа камида 0,2 m.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш105. Комплекс чора-тадбирлар асосида II тур чўкувчан грунтларда лойиҳаланган бир қаватли каркасли (кўприксимон, портал ва кранли) биноларда қуйидаги чоралар кўрилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкран ости йўлларини текшириб тузатиш (рихтовка қилиш);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишметалл устунларни вертикал Ssl,g йўналишда ±0,5 Su даражага кўтариш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкран ости рельси юзасининг горизонтал йўналишда us 0,25 m га эҳтимолий силжиши.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш106. I тур чўкувчан грунтларда технологик ускуналар остидаги пойдеворлар вертикал ва горизонтал ҳолатни тўғрилаш имконияти ва заруриятини, замин грунтларининг мумкин бўлган деформацияларини ҳисобга олиб лойиҳаланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш107. Чўкувчан грунтларда лойиҳаланадиган бино ва иншоотларнинг конструкциялари ГОСТ 27751-14 талабларига асосан икки гуруҳда (кўтариш қобилияти ва деформациялар) бўйича ҳисобланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш108. Бино ва иншоотлар конструкцияларига тушадиган фавқулодда юкларни ҳисоблашда доимий, узоқ муддатли ва қисқа муддатли юкларни, грунт чўкишининг таъсирини ва юкламаларнинг конструкция асосига бир хил тақсимланишини инобатга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар пойдеворлар чўкувчан қатламни тўлиқ кесиб ўтса (қозиқлар, зичланган ёки арматураланган пойдеворлар) уларда ҳосил бўладиган қўшимча юкларни ҳам ҳисобга олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАвария ҳолатларида конструкцияларнинг бузилиши, грунт сувлари сатҳининг кўтарилиши ва грунт қатламининг намланишига йўл қўймаслик керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш109. I тур чўкувчан грунтли ҳудуднинг hsl,p юқори деформацияланувчи майдонида чўкувчанлик тўлиқ ёки қисман бартараф этилмаган бўлса, вертикал силжишларни ҳисоблашда пойдеворга тушадиган ташқи юкламаларни, грунтнинг ўз оғирлиги таъсиридан чўкишини ва грунт қатламларининг хусусиятларининг ўзгаришини инобатга олиниши, бунда грунт намланиши натижасида нотекис чўкишлар юзага келиши мумкин бўлганда чўкишни олдини олиш чораларини кўриш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-расм. Ташқи юкламалар таъсирида пойдеворнинг чўкиши ва силжиши
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша — бино ва иншоотлар марказининг остидаги пойдеворни намлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб — бино ва иншоотларнинг ён томонидаги пойдеворни намлаш; 1 — намлаш манбаи; 2 — сув тарқалиш соҳаси; а — нотекис чўкиш ҳудудининг кенглиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишβ — сув тарқалиш бурчаги; Н⍵ — намлаш манбаининг жойлашиш чуқурлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhsl,p — ташқи юк таъсиридан пойдеворнинг чўкиш ҳудуди; Нsl — чўкувчи қатлам
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш110. Ўзгарувчан қаттиқликдаги ao заминнинг узунлигини пойдеворларнинг жойлашиш чуқурлиги ва намлаш манбаининг жойлашиш чуқурлиги, грунтнинг чўкиш зонасининг hsl,p ҳажми ҳамда сувнинг ён томонларга ёйилиш бурчагининг β катталиги аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМаҳаллий намлашда асоснинг бикирлигини ўзгариш схемасини минимал 𝐶1 дан максимал 𝐶 гача математик модел бўйича қабул қилишга йўл қўйилади, шунингдек, бикрлик коэффициентларининг 𝐶1 ва 𝐶 қийматлари ушбу ШНҚнинг 7-иловасига мувофиқ аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-расм. I тур чўкувчан грунтли ҳудудларда замин бикрлигининг ўзгариши
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша — бино ёки иншоот ўртаси, пойдевор ости грунтини намлаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб — бино ва иншоот ён томони (торец), девор ости грунтини намлаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш111. II тур чўкувчан грунтли ҳудудларда бино ва иншоотларни лойиҳалашда, чўкиш воронкасининг (𝐿≥2𝑟 бўлса, марказда сиқилиш, четларда чўзилиш кузатилади, агар 𝐿<2𝑟+𝑏𝑜 бўлса, бино остида сиқилиш, ён томонларда чўзилиш юзага келади) энг ноқулай жойлашувини ҳисобга олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар горизонтал силжишлар ёки нишабликлардан келиб чиқадиган кучланишлар асосий юкламалардан кичик бўлса, уларни ҳисобга олмаслик лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш112. Грунтнинг ўз оғирлигидан чўкиши S𝑠𝑙,𝑔>0.3 cm бўлса, конструкциялардаги кучланишларни аниқлашда вертикал (S𝑠𝑙,𝑔 ва ∆ S𝑠𝑙⁄𝐿) ва горизонтал силжишларнинг биргаликдаги таъсири ҳисобга олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7-расм. Ер юзасининг вертикал ва горизонтал силжиши
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1 — чўкиш майдони; 2 — грунтнинг ўз оғирлигидан горизонтал силжиш эгри чизиғи
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша — намланиш майдони бино марказининг (эгилган жойи) остида жойлашганда
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб — бино ён томон (торец) деворларининг жойлашиши
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш113. Бино ва иншоотларнинг юк кўтарувчи конструкцияларида грунтнинг ўз оғирлигидан чўкиши натижасида юзага келадиган горизонтал деформациялар таъсирини ҳисоблашда қуйидагиларни ҳисобга олиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер ости қисмининг конструктив хусусиятларини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпойдевор чуқурлигини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгрунт билан туташиш майдонини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгрунтнинг физик-механик хоссалари ва уларнинг ўзгаришини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпойдеворларга таъсир этувчи юкларни.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.01.09-24 «Қазилма ишлари олиб борилган ва чўкувчан грунтли ҳудудларда бино ва иншоотларни лойиҳалаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
1-ИЛОВА
1-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФойдаланиш даврида қазилма ишлари олиб борилган ҳудудларда бино ва иншоотларни ҳимоя қилиш чоралари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Қазилма ишлари натижасида юзага келиши мумкин бўлган чўкишлар, ер ҳаракатлари ёки бошқа хавф-хатарларга қарши бино ва иншоотларнинг барқарорлигини сақлаш учун қуйидаги чора-тадбирларни амалга ошириш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштоғ-муҳандислик чоралари (бино ва иншоотларнинг заминлари ҳамда пойдеворларидаги деформацияларни камайтиришга қаратилган тадбирлар);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгеотехник тадбирлар (деформацияларни камайтириш ёки бартараф этишга йўналтирилган техник ишларни амалга ошириш);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишконструктив ечимлар (заминнинг деформацияга сезувчанлигини пасайтириш, конструкция деформацияларини камайтириш ёки бартараф этиш учун лойиҳалаш).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Бино ва иншоотларни ҳимоя қилишда қуйидаги тоғ-кон чораларини кўриш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқазиб олинган бўшлиқни тўлдириш ва грунт қатламларини узилиш билан қазиб олиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфойдали қазилмаларни тўлиқ қазиб олмаслик;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштоғ жинсларини кучайтириш ва мустаҳкамлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштартибга солинувчи босим билан кон қазиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкон лаҳимларини камайтириш ва кон қазилмалари билан бино ўртасидаги масофани ошириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқотувчи эритмаларини қоплама ортидаги бўшлиққа юбориш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпресс-бетон қопламаларини қўллаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдиаметри ва тош қоплами орасидаги фарқни камайтириш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Бино ва иншоотларнинг мустаҳкамлигини таъминлаш ва уларни тоғ-кон ишлари таъсиридан ҳимоя қилишга қуйидаги геотехник чораларни амалга ошириш зарур:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишзамин грунтларининг ёмонлашишидан ҳимоя қилиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгрунтларни яхшилаш ва деформацияларни камайтириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбино пойдеворларини мустаҳкамлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳимоя деворларини қуриш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпойдевор ости грунтларини бурғилаш ва мустаҳкамловчи эритмалар юбориш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгоризонтал деформацияни камайтириш учун тўлдирувчи траншеяларни ковлаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Бино ва иншоотлардан фойдаланиш даврида уларнинг мустаҳкамлигини ошириш, деформацияларга чидамлилигини таъминлаш ҳамда тоғ-кон ишлари таъсиридан муҳофаза қилишда қуйидаги чораларни амалга ошириш зарур:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдеформация чоклари орқали алоҳида қисмларга ажратиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишметалл узатма тяжлар ёки темир-бетон камарлар билан мустаҳкамлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбоғловчи элементлар ўрнатиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбино ва иншоотларни домкратлар ёрдамида кўтариш ва тиклаш ҳамда нотекис чўкишни бартараф этиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. ГОСТ 12248-10 га асосан ҳимоя чораларини танлашда қурилиш объектининг мақсади ва фойдаланиш даражаси, конструктив хусусиятлари ва мустаҳкамлик талаблари, замин деформацияларини олдиндан прогноз қилиш натижалари ҳамда ҳимоя чораларини амалга оширишда юзага келиши мумкин бўлган технологик таъсирларни ҳисобга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.01.09-24 «Қазилма ишлари олиб борилган ва чўкувчан грунтли ҳудудларда бино ва иншоотларни лойиҳалаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
2-ИЛОВА
2-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚазилма ишлари олиб борилган ҳудудларда каркасли биноларни лойиҳалаш ҳамда уларни ҳимоя қилиш чоралари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Қазилма ишлари олиб борилган ҳудудларда каркасли биноларни лойиҳалаштиришда, биноларнинг иқтисодий самарадорлигини ошириш, барқарорлиги ва хавфсизлигини таъминлаш учун мослашувчан ва аралаш (комбинацияланган) конструктив схемаларни қўллаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Кўп қаватли каркасли бинолар аралаш (комбинацияланган) конструктив тизимлар асосида лойиҳалаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКонструктив тизимларни танлашда йириклаштирилган устунлар тўрига эга каркасларни қўллашга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-расм. Кўп қаватли биноларнинг каркасли рамалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) аралаш (комбинацияланган) конструктив тизим; б) боғланма тизимлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Каркасли биноларнинг конструктив ечимларини қуйидагиларга асосан танлаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер юзаси деформацияларининг ҳисобий қиймати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқурилиш майдонининг муҳандислик-геологик шарт-шароитлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишобъектга қўйилган фойдаланиш талаблари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Кўп қаватли биноларнинг каркасларини ригель устунга ригелнинг юқори белбоғида арматура чиқишларини пайвандлаш усулида бириктириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-расм. Кўп қаватли бино каркасларидаги ригелларнинг устун билан бирикиши
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша — устун ва токчали четки қатор ригели, б — устун ва тўғри бурчакли ўрта қатор ригели, в — шарнирли, 1 — устун, 2 — ригель, 3 — хомутлар, 4 — ригель ва устунларнинг жуфт чиқиши, 5 — туташмани яхлитлаш контури, 6 — ригельнинг ўрнатиш деталлари, 7 — устуннинг ўрнатиш детали, 8 — ёпма плитасини ригель билан бирлаштириш учун ўрнатиш детали, 9 — устунлараро таянч плита, 10 — пўлат қопламалар, 11 — ёпма плиталар, 12 — ригелнинг ўрнатиш детали, 13 — бирлаштирувчи пластина
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Танланган ҳисоблаш схемаси қуйидаги талабларга мувофиқ бўлиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдеформация ва мустаҳкамлик (юкларни тўғри тақсимлаш ва конструкциянинг мустаҳкамлигини таъминлаш);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштектоник ва динамик таъсирларга мослик (ер ҳаракатлари ва бошқа динамик таъсирларга мос келиши);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишюкларни тўғри тақсимлаш (бинога тушадиган юкларни тўғри тарқатиш);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишконструктив ва фойдаланиш мувофиқлиги (бинонинг барқарорлиги ва ишончлилигини таъминлаш).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-расм. Бир қаватли каркасли биноларнинг кўндаланг рамалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) устунларнинг пойдеворлар билан бикр боғланган шарнирли-боғланган тизимлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) четки устунларнинг пойдеворлар билан шарнирли-қўзғалмас боғланган тизимлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишв)ригелларнинг устунлар билан шарнирли-ҳаракатланувчи боғланган тизимлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишг) таянчларнинг бир қисми учун шарнирли тизимлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишд-е) шарнирли-ҳаракатланувчи ва уч шарнирли рамани қўллаш ҳолати
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-расм. Бир қаватли каркасли биноларнинг бўйлама рамалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш(крансиз ва кўприксимон кранли)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. Каркас биноларнинг ҳисоблаш схемаларини танлаш ва пойдевор боғловчи-тиргакларини ўрнатишни бўйлама рамалар пойдевор боғловчи-тиргакларини ўрнатиш билан шарнирли-боғламли тизимлар кўринишида лойиҳалаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКўп қаватли каркас бинолар қуйидаги тизимлар шаклида лойиҳалаштирилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшарнирли-боғламли;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишрамали-боғламли;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқаттиқ рамали тизимлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКаркас биноларни рамали-боғламли тизим шаклида лойиҳалашда, бикр рамаларни бино (ёки унинг бир қисми)нинг кичикроқ ўлчамга эга йўналишида ва ер юзасининг энг кам деформацияга учрайдиган томонида жойлаштиришга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. Бир қаватли каркасли саноат биноларни лойиҳалашда устунлар орасидаги масофа 6 m ва 12 бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБино ва иншоотлар мустаҳкамлигини таъминлаш учун IV, III ва IV гуруҳ бўйича ушбу илованинг 1-жадвалига асосан бино четки қаторларда устунлар орасидаги масофа 6 m, марказий қаторларда эса 12 m бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8. Бир қаватли каркасли биноларни лойиҳалашда пойдевор заминларининг ҳаракатларини баҳолаш учун устун пойдеворлар орасидаги чўкишлар фарқи ШНҚ 2.02.01-19 да белгиланган чекланган қийматдан ошмаган ҳолда қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГоризонтал силжишлар қуйидаги 2-жадвалда келтирилган чекланган қийматлардан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-жадвал | ||
Каркас тури | Чегаравий горизонтал силжиши | |
Устун текислигида | Боғламалар йўналишида | |
Кесимининг майдони 0,15 m2 дан ортиқ бўлган темир-бетон устунлардан | 0,002 𝒉 | 0,004 𝒉 |
Кесимининг майдони 0,1 дан 0,15 m2 гача бўлган темир-бетон устунлардан | 0,004 𝒉 | 0,006 𝒉 |
Пўлат устунлардан | 0,010 𝒉 | 0,020 𝒉 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИзоҳ. Устуннинг биринчи қават устунларининг баландлиги 𝒉 қиймат сифатида қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9. Чўкувчан ҳудудларда иккинчи даражадаги боғланма-тирговичларни қўллаш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГрунтнинг силжиши натижасида зўриқишларни камайтириш учун пойдевор билан бетон қатлами ўртасида сирпаниш чоки ўрнатиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар ушбу чоралар устунларнинг кўтариш қобилиятини яхшиламаса, конструкцияни ўзгартириш ёки пойдевор учун темир-бетон плиталарни қуриш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10. Алоҳида турган пойдеворларга таянувчи устунларнинг кўтариб туриш қобилияти ер сирти деформациялардан кучланишларни қабул қилишга етарли бўлмаганда, устунларни янада кучайтириш ёки бўлмалар узунлигини камайтириш талаб этилмаса, бир ёки икки даражаларда пойдеворлар орасида боғланма-тирговичларни қуриш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИккинчи даражадаги боғланма тирговичларни I, Iк — IIIк гуруҳларга тегишли чўкувчан ҳудудларда қўллаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБоғлама-тирговичларда грунтнинг силжиши таъсиридан келиб чиқадиган зўриқишларни камайтириш учун пойдевор асосининг бетон тайёрлов қатлами билан туташган (контакт) юзаси бўйлаб сирпаниш чокини ўрнатиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКаркас ва фазовий блокларнинг биргаликда ишлашини таъминлаш учун ораёпмалар горизонтал юзада етарли бикрликка эга бўлиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11. Каркасли бино бўлмасининг чегаравий узунлиги ва кенглиги ер сирти деформациялари ҳисобий қийматларига боғлиқ ҳолда аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБўлмалар орасидаги деформация чокларини жуфт ромлар ёки оралиқ конструкцияларнинг шарнирли-ҳаракатчан таяниши кўринишида лойиҳалаштириш ва уларни эластик тўлдирувчи (пороизол, поролон, макро-ғовакли резина) билан беркитиб, компенсаторлар билан ёпиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12. Бир қаватли каркасли биноларнинг томёпмалари учун ГОСТ 19912-12 бўйича статик аниқланадиган конструкцияларни қўллаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13. Гидроизоляцияни кучайтириш мақсадида компенсаторлар ўрнатилган жойлар ва том ёпма плиталари орасидаги чоклар 1 m кенгликдаги қўшимча рубероидли тасмалар билан елимланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14. Бино ёнма-ён устунлари чўкиш фарқи ∆ℎ қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш∆n — девор панеллари орасидаги тирқиш қиймати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш𝑙 — устунлар ўқлари орасидаги масофа;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНn — девор панелининг баландлиги.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15. Ўзини кўтариб турувчи тош деворлар балкаларга таянган ҳолда ва каркас элементларига маҳкамлаб, устунлар олдида кесиб ўтиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИчки деворлар бино каркаси ўқлари бўйича эгилувчан анкерлар билан устунларга маҳкамланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТашқи деворлар, плиталар ва ригелларга туташув жойларида, шунингдек технологик ва санитар-гигиеник қувурлар билан кесишув жойларида 50 mm дан кам бўлмаган тирқишлар қолдирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш16. Грунт устида деформацияларини камайтириш учун қаттиқ полларни 6 m² дан катта бўлмаган бўлимларга (карталарга) ажратиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСекциялар орасидаги чоклар кенглиги мазкур ШНҚнинг 62-банди 5-формуласи бўйича аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда, ёнма-ён карталар марказлари орасидаги масофа 𝐿₀ ҳисобга олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧоклар эластик тўлдирувчи моддалар (битум сўртма (мастика) билан беркитилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБоғлама-тирговичлар сифатида бетон арматураланган полдан фойдаланишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш17. Зина бўлмалари деворларини бино (бўлма)нинг макондаги барқарорлигини таъминловчи бикрлик блоклари сифатида фойдаланишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОраёпмалардаги ускуна ва коммуникацияга мўлжалланган ёриқлар ўлчамларини уларнинг горизонтал сиртда мумкин бўлган ўзаро силжишларини ҳисобга олиб ўрнатиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИшлов бериш жараёнида ускунани рихтовка қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш18. Кранларнинг нормал иш фаолиятини таъминлаш учун краности конструкцияларини рихтовка қилиш ва илгакларни тартибга солиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш19. Кўприкли кранларга эга биноларда кесма краности балкаларни қўллаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБинони бўлмаларга ажралган жойида кран ости балкаларнинг консолли таянишини ёки деформация қобилиятини деформация чокининг кутилаётган қийматига боғлиқ ҳолда аниқлаш лозим бўлган махсус балка-компенсаторларни қуриш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш20. Кранларнинг бино элементларига яқинлашиш габаритларини кран йўлларининг мумкин бўлган текислашни ҳисобга олиб белгилаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУстуннинг кран усти қисми баландлигини оширишга ёки пасайтирилган таянч қисмли металл краности балкаларни қўллашга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.01.09-24 «Қазилма ишлари олиб борилган ва чўкувчан грунтли ҳудудларда бино ва иншоотларни лойиҳалаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
3-ИЛОВА
3-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚазилма ишлари олиб борилган ҳудудларда каркассиз биноларни лойиҳалаштириш ва ҳисоблаш талаблари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Қазилма ишлари олиб борилган ҳудудларда каркассиз биноларнинг алоҳида кўтарувчи конструкциялари шикастланганда бино қисмларининг қулаб тушишини олдини олувчи бикр ёки аралаш (комбинацияланган) конструктив схемалар асосида қуйидагича лойиҳалаш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбўйлама кўтариб турувчи деворлар ва кўндаланг бикрлик диафрагмалари билан (зинапоя бўлмаларининг, лифт шахталари деворлари) кўндаланг ва бўйлама кўтариб турувчи деворлар билан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкаркассиз турар жой объектлари ва жамоат биноларининг ер усти қисмларини, бикр конструктив схема бўйича.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Бинонинг кўтарувчи деворларини бўйлама ва кўндаланг ўқларига нисбатан симметрик равишда жойлаштириш, шунингдек бикрлиги бинонинг узунлиги ва кенглиги бўйича бир текисда тақсимланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКўндаланг деворлар бинонинг бутун кенглигига, икки ёқлама қилиб (сквозной), лойиҳалаштириш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЛойиҳалаш талабларига кўра кўндаланг деворларнинг жойлашиши ўзгарганда бўйлама ва кўндаланг деворлар биргаликда мустаҳкам ишлаши ҳамда ички бўйлама деворлар билан боғланган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда, кўндаланг деворлар (ўқларда) 0,6 m дан ортиқ бўлмаган қийматда силжишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБўйлама деворларнинг силжиш қиймати 1,8 m дан ошмаслиги, бунда бўйлама деворларнинг бурилиш жойи, кўндаланг кўтариб турувчи деворлар билан боғланиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Каркассиз биноларда, ички хоналари мавжуд бўлган бино конструкцияларини ягона фазовий тизимининг элементлари сифатида, уларни қуйидаги талабларни инобатга олган ҳолда лойиҳалаштириш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбарча ташқи ва ички деворлар бўйлаб пойдеворлар ҳамда цоколли ёпиқ белбоғларни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишйирик блокли, ғиштли биноларда барча ташқи ва ички деворлари бўйлаб перемичка ёки ораёпмалар даражасида жойлаштириладиган қаватлараро темир-бетон белбоғлар, панелли биноларда эса, ташқи ва ички панель девор конструкциялари билан бирлашган қаватлараро белбоғларни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпойдевор конструкцияларини вертикал боғланишига эга пойдевор усти конструкциялари билан бириктириб;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишораёпма панелларини ўзаро ва кўтарувчи деворлар билан бириктириш, шунингдек панеллар орасидаги чокларни М100 маркали цемент қоришмасини қуйиш билан беркитиб;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпанелли биноларда пойдевор ва цоколь белбоғларини, цоколь конструкцияси билан бирлаштириб.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Бино ва иншоотлар лойиҳалари ер усти қисмининг умумий ҳажм-режалаштириш ва конструктив ечимларни ўз ичига олиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНамунавий бинолар ер усти қисмида умумий ечимлар, ер ости қисмида эса қурилиш шароитларига кўра мослашувчан ечимлар асосида лойиҳаланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Каркассиз бинолардаги деформация чоклари жуфт кўндаланг деворлар кўринишида бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДевор қалинлиги ташқи ҳавонинг ҳисобий ҳароратига боғлиқ ҳолда биноларга қўйиладиган иссиқлик-техник талабларига мувофиқ бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. Йирик панелли биноларда элементлар орасидаги туташишлар қуйидаги усуллар бўйича амалга оширилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшпонкалар кўринишидаги арматурали чиқишларни пайвандлаш ва уларни бетонлаб монолитлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишишчи арматурага кавшарланган бириктирувчи пўлат деталларини пайвандлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмонолитланган, илгакли чиқишларни тиргаклар (скобка) орқали бириктириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдеворлар орасидаги туташувларида бириктирувчи элементларининг кесимини ҳисоблаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпанелларнинг горизонтал туташув чокларини М100 маркали цемент қоришмаси билан беркитиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпўлат бириктирувчи элементларининг туташувчи деталларини коррозиядан ҳимоялаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. Тош материалларидан қурилган бино деворларнинг бурчаклари ва кесишмаларининг диаметри 4 — 6 mm, катакчалари 7х7 cm ўлчамли тўрлар билан арматураланиши, бунда тўрлар горизонтал чокларда элемент баландлиги бўйича 1 m оралиқда ётқизилиши ва девор ўқларидан ҳар бир томонга 1,2 — 1,5 m масофада беркитиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишПанелли биноларнинг ораёпма ва томёпма панеллари, кўтариб турувчи деворларига таяниш чуқурлиги 12 cm дан кам бўлмаслиги зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8. Каналлар, штрабалар, токчаларнинг заифлашган конструкцияларни ҳисоблаш ёки конструктив талабларга мувофиқ қўшимча арматуралаш билан мустаҳкамлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9. Каркассиз биноларнинг пойдевор-ертўла қисмининг конструкцияларини заводда ишлаб чиқарилган, йиғма материаллар, йиғма монолит конструкциялар билан лойиҳалаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБикрликни ошириш учун бинонинг ер ости қисмида қўшимча деворлар қуриш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10. Ложиялар учун конструктив ечимларда, агар девор қисмлари узунламаси 1,5 m гача силжитилса қуйидагилар таъминланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштемир-бетон, девор ва пойдевор белбоғлари, уларни девор текислигида ва лоджия контурида жойлаштирилиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишёпма тузилмалари девор белбоғлари сифатида қўлланиши, (узилиш жойларида мустаҳкамланиши ва асосий белбоғ билан ишончли боғланиши керак);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишлоджиянинг бир девори бинодаги кўндаланг деворнинг давоми сифатида бажарилиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбалконлар ва эркерлар консоль шаклидаги ёпма конструкцияларда қурилиши.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБино чўкишларни ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланган бўлса, ложиялар ёпмага таянтириб қурилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЛоджия, балкон ва эркерларни қуришда конструкциянинг барқарорлиги, мустаҳкам боғламалар ва деформацияларга мослашувчанлик таъминланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.01.09-24 «Қазилма ишлари олиб борилган ва чўкувчан грунтли ҳудудларда бино ва иншоотларни лойиҳалаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
4-ИЛОВА
4-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМуҳандислик иншоотлари ва қувурларни лойиҳалаш ва ҳисоблаш талаблари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Минора шаклидаги иншоотни бикр конструктив схемалар асосида лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМинора шаклидаги иншоотларнинг ҳисобланган оғишлари рухсат этилган қийматлардан ошиб кетганда, пойдевор асосининг ўлчамларини кенгайтириш, иншоот оғирлик марказини пастга тушириш ҳамда вант қурилмаларини қўллаш, фойдаланиш жараёнида иншоотни таъмирлаш чораларини кўриш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Транспортёр галереяларини бино ва иншоотларни мустаҳкамлигини таъминлаш бўйича I, Ik ва II, IIk гуруҳлари учун эгилувчан схемалар билан лойиҳалаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Таянч устунлардаги транспортёр галереяларини деформация чоки билан ажратилган конструкциялардан фойдаланиб лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТаянч галереяларини горизонтал юзада унинг бўйлама ўқига тик йўналтириш имконияти таъминланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТранспортёр галереясини бинога ҳаракатланувчи таянч билан лойиҳалаш ва деформация чокларини қопловчи ленталар билан ёпиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Бино ва иншоотларни мустаҳкамлигини таъминлаш бўйича I — III гуруҳлари чўкиш майдонларида транспортёр галереяларининг таянчларини ер юзасидаги чуқурликлар (поғоналар) таъсирига чидамли пойдеворлар билан лойиҳалаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Узоқ масофали ер ости иншоотлари (туннеллар, каналлар) бўйлама йўналишда — эгилувчан схемалар бўйича деформация чоклари ёрдамида алоҳида қаттиқ бўлимларга ажратилган, кўндаланг йўналишда эса эгилувчан ва бикр конструктив схемалар асосида лойиҳаланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. Авария сувларини оқизиш учун мўлжалланган чўзиқ ер ости иншоотларининг бўйлама қияликларини ер юзасининг эҳтимолий қияликларини инобатга олган ҳолда белгилаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. Узун масофага чўзилган ер ости иншоотларида ўтказилган муҳандислик тармоқларини тўғри ишлашини таъминлаш учун эгилувчан таянч ва қоплама (компенсация) қурилмаларини ўрнатиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-расм. Ер ости тоннел қазилмаси устида заминнинг деформацияланиши схемаси
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш𝑆0 — ер ости ишларининг таъсирида (ер ости бўшлиғи марказининг устида) замин сиртининг максимал чўкиш қиймати; 𝐵 — мулда кенглиги, сиртнинг «чўкиши» нолга ёки лойиҳавий талабларга мувофиқ ўрнатилган минимал қийматларга тенг бўлган, сирт нуқталари орасидаги масофа; 𝐻 — жойланиш чуқурлиги; 𝐷0 — ер ости қазилмасининг хусусиятли ўлчами; 𝜇 — чегаравий силжиш бурчаги (қазилаётган кон контурини силжиш мулдасининг четки нуқталари билан бирлаштирувчи чизиқларнинг нишаблик бурчаги); 𝛿 — технологик ортиқча қазиш миқдори (қазилган лаҳимнинг ҳақиқий диаметри билан тоннель қопламасининг ташқи диаметри орасидаги фарқ)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЗамин юзаси кесимининг шаклини «намунали» эгри чизиқ (Гаусс эгри чизиғи) билан ифодалашни қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш𝑆𝑀(𝑥) = 𝑆0𝑒𝑥𝑝(−𝑥2⁄𝑎2)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8. «Намунали» эгри чизиқнинг параметрлари ва кўриниши кон лаҳимини қазиш жараёнининг технологик хусусиятлари (дастлабки маълумотлар бўйича) кузатув натижалари асосида аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9. Қазилма ишлари олиб борилган ҳудудларда қуриладиган сиғимли чуқур иншоотларни ШНҚ 2.04.01-22, ШНҚ 2.04.03-24 талабларини ҳисобга олган ҳолда эгилувчан, комбинацияланган ёки бикр конструктив схемалар бўйича лойиҳалаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10. Ёпиқ сиғимли чуқурлаштирилган иншоотларни лойиҳалашда мослашувчан ва комбинацияланган конструктив схемалардан фойдаланиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭгилувчан конструктив схема йиғма конструктив деворларнинг чокларида, шунингдек асоснинг нотекис деформацияларига мослаштирилган қоплама, туб ва тўсиқлар билан бирикмаларида эгилувчан сув ўтказмайдиган чоклар билан бажарилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11. Очиқ сиғимли чуқурлаштирилган иншоотларни лойиҳалаштиришда бикр ва комбинацияланган конструктив схемалардан фойдаланиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСтационар ускуналарга эга бўлган очиқ сиғимли чуқурлаштирилган иншоотларни қатъий схемалар асосида лойиҳалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСтационар ускуналарсиз очиқ чуқур иншоотларни қуйидагича лойиҳалаш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишрежада тўғри тўртбурчак бўлганда — қатъий конструктив схема бўйича;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдумалоқ шаклда ер ости сувлари мавжуд бўлганда қаттиқ конструктив схема бўйича, ер ости сувлари мавжуд бўлмаганда эса туби деворлардан деформация чок билан ажратилган комбинацияланган схема бўйича.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12. Сизот сувлари сатҳи юқори бўлган майдонларда қуриш учун сиғимли чуқурлаштирилган иншоотларни лойиҳалашда эгилувчан чоклар конструкциялари икки томонлама гидростатик босимни қабул қилишни таъминлаши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13. Лойиҳаларда қазилма ишлари таъсирида пўлат қувурларнинг герметиклиги бузилишининг олдини олиш учун қуйидаги конструктив ва технологик чоралар амалга оширилиши зарур:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқазилган қувурлар учун барча беркитиш арматуралари (жўмраклар, задвижкалар, вентиллар, клапанлар) лойиҳавий босимдан қатъи назар фақат пўлатдан тайёрланиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқувурлар деформацияланиш шароитларида ҳам уланиш жойларининг герметиклигини таъминлаши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКомпенсаторлар ва эгилувчан қўшимчалар узунламасига ва бурчак бўйича силжишларни кафолатли захира билан қабул қилиши, текис деформация зоналарида ва силжиш ҳудудларида локал силжишларни таъминлаши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУларнинг мустаҳкамлик муддати қурилаётган қувур линияси хизмат муддатига тенг бўлиши ёки таъмирланиш имкониятига эга бўлиши ва қувурни ишдан чиқармаган ҳолда герметиклигини тиклаш имкони бўлиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14. Лойиҳаларда ички босим, ҳарорат кучланишлари ва қазиш кучланишларининг биргаликдаги таъсирини камайтириш бўйича ҳимоя чоралари кўрилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишХавфли кучланишлар ҳудудида қувурларни қисман ёки тўлиқ очиб қазишда тупроқ таъсирини камайтириш, тупроқнинг музлаш чуқурлигидан пастда кам сиқилувчан тўлдирувчиларни қўллаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.01.09-24 «Қазилма ишлари олиб борилган ва чўкувчан грунтли ҳудудларда бино ва иншоотларни лойиҳалаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
5-ИЛОВА
5-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБино ва иншоотларни фойдаланиш даврида текислаш ишларини ҳисобга олган ҳолда лойиҳалаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Бино ва иншоотлардан фойдаланиш даврида уларнинг конструктив ва технологик элементларини текислаш ишларини фақат табиий шароитларда, етарли даражада лаборатория синовларидан ўтказилган усуллар билан амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Каркассиз бино ва иншоотларнинг пойдевор қисмида домкратлар ёрдамида текислаш уларни жойлаштириш учун коваклар бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБино ва иншоотларни кўтаришда унинг қисмларига зарар етмаслиги учун таянч ва кўтарувчи конструкциялари орасида горизонтал ажратувчи чоклар қолдирилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБино ва иншоотларнинг пойдевор қисмида текисловчи қурилмаларни ўрнатиш, ишга тушириш, уларга хавфсиз хизмат кўрсатиш учун қулай шароит бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚурилмаларни ўрнатиш жойи пол сатҳидан шифт конструкциясигача бўлган баландлиги 1,9 m дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Лифтлар ШНҚ 2.08.01-24 талабларига асосан лойиҳалаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Бино ва иншоотларни текислаш жараёнида сув таъминоти (иссиқ, совуқ) ва оқова сувларни чиқариб юбориш қувурлари тизимларининг нормал фойдаланишни таъминлаш учун қуйидаги чораларни ҳисобга олиб лойиҳалаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқувурларни текисловчи қурилмани ўрнатиш учун мўлжалланган ўйиқлардан ташқарида ётқизиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбино ва иншоотнинг таянч ва кўтарувчи қисмлари орасидаги горизонтал ажратувчи чокдан юқорида жойлашган конструкцияларига вертикал қувурларни ва тарқатувчи қувур тизимларини маҳкамлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқувурларни ўтказиш учун тешикларни девор ва пойдеворлар орасида қуриш, қувур ва конструкция орасида бўшлиқ ҳосил қилиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқувурларни горизонтал ва вертикал ҳаракатланишини таъминловчи қоплама (компенсатор) ларни ўрнатиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизимининг вертикал қисмларига ёпқич вентилларни ўрнатиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Текисланадиган каркасли бино ва иншоотларни лойиҳалашда устунлар, пойдеворлар ва тўсинларни боғлаш тугунларини конструктив ечимини ишлаб чиқиш, текислаш қурилмалари ва таянч элементларини ўрнатиш (текислаш технологияси бўйича) лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКран ости тўсинларини устунларга маҳкамланиши, уларнинг вертикал ва горизонтал текисликларда тўғриланишига тўсқинлик қилмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБоғловчи ва тўсувчи конструкцияларнинг устунларга маҳкамланиши ва девор панеллари орасидаги бўшлиқ ўлчами, бино конструкцияларнинг текислаш жараёнида бир-бирига нисбатан вертикал йўналишда ҳаракатланишига тўсқинлик қилмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБино ва иншоотларнинг ораёпма плиталарини маҳкамланувчи қисмлари вертикал юзаларида эгилувчан ҳамда диск юзаларида бикр қоплама бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. Домкратлар билан текисланадиган иншоотлар ва ускуналарнинг плитали ва массив пойдеворларини қуйидагича лойиҳалаштириш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқуйи (таянч) ва юқори цоколь қисмлари орасида (демпфер материаллардан) ажратувчи чок бўлиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдомкратларни жойлаштириш учун ковакларни қолдириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишцоколь ва таянч қисмларини бир-бири билан боғловчи мустаҳкам элементларнинг бўлиши.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. Грунтни қисман олиш (бурғилаш) усули билан текисланадиган иншоотларнинг юқори фазовий бикр конструкциялари қуйидагича лойиҳаланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбино ва иншоотнинг конструкцияси вертикал ва горизонтал юкламаларга бардошли қилиб;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпойдеворлар юқори кучланишга чидамли бетон маркалари ва мустаҳкамланган темир-бетон тузилмалар билан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгеотехникавий таҳлил асосида грунтни олиш жойлари ва чуқурлиги аниқ белгилаб;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбурғилаш босқичма-босқич ва назоратли равишда амалга оширилиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпойдевор остидаги грунтлар цементация ёки силикатизация усуллари билан мустаҳкамланиб;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбурғилаш жараёнида грунтнинг чўкиши ва конструкцияларга зарар етказиш хавфини камайтириш чоралари кўрган ҳолда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8. Бурғилаш орқали текислаш талаб қилинадиган биноларнинг замин грунтлари муайян деформацияга чидамли бўлиши учун қуйидагиларга риоя қилиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбино ва иншоотнинг замин грунти камида 25 МПа деформация модулига эга бўлишига;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбино ва иншоотнинг грунт ёстиқлари ШНҚ 2.02.01-19 га асосан лойиҳаланишига;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишиншоотнинг барқарорлиги чўкиш ва текислаш жараёни кузатиб борилишига.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.01.09-24 «Қазилма ишлари олиб борилган ва чўкувчан грунтли ҳудудларда бино ва иншоотларни лойиҳалаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
6-ИЛОВА
6-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚурилиш шартлари бўйича ҳудудларни тоифалаш ва муҳандислик-геологик шароитларни таҳлил қилиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТ/р | Ҳудуднинг қурилиш учун яроқлилиги | Эски тоғ-кон ишлари | Фойдаланиш давридаги тоғ-кон ишлари | Ер юзасидаги деформация ҳолати ва тоифаси | Қурилиш учун махсус шартлар |
1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
1 | Қурилиш учун яроқли (хавфсиз) | Эски тоғ-кон ишлари мавжуд эмас | Режалаштирилмаган | - | Ер остида носаноат фойдали қазилмалар мавжуд |
Ўпирилишлар ва чўкиш хавфи мавжуд эмас | Режалаштирилмаган | - | Фойдали қазилмалар қазиб олинган, деформация жараёни якунланган, бино ва иншоотлар фойдаланиш муддатидан сўнг ер ости қазиб олиниши | ||
2 | Қурилиш учун яроқли (чўкувчан) | Эски тоғ-кон ишлари мавжуд эмас | Режалаштирилган, бироқ улар ер юзасига таъсир қилмайди | II — IV, II — IVк | Ер ости сувлари билан тўлиши, тектоник ёриқлар, ёриқли тоғ қатламлари мавжуд эмас |
Ўпирилишлар ҳамда чўкиш хавфи мавжуд эмас | Режалаштирилган, бироқ улар ер юзасига таъсир қилмайди | III-IV, IIIк-IVк | Ер ости сувлари билан тўлиши, тектоник ёриқлар, ёриқли тоғ қатламлари мавжуд эмас | ||
3 | Чекланган ҳолда қурилиш учун яроқли (чўкувчан) | Ҳудудда эски тоғ-кон ишлари йўқ ёки жуда катта чуқурликда жойлашган ва чўкиш хавфи мавжуд эмас | Режалаштирилган, бироқ улар ер юзасига таъсир қилмайди | I, Iк | Ер ости сувлари билан тўлиш, тектоник ёриқлар ва ёриқли тоғ қатламлари мавжуд эмас |
Ҳудудда эски тоғ-кон ишлари йўқ ёки жуда катта чуқурликда жойлашган ва чўкиш хавфи мавжуд эмас | Ҳеч қандай ўзгаришлар кутилмайди, барқарор ҳолат сақланади | Деформация I ва Iк гуруҳлари учун белгиланган чегарадан ошиб кетади | I ва Iк гуруҳларида белгиланган чегарадан юқори даражали деформация мавжуд | ||
4 | Қурилиш учун яроқсиз | Ҳудудда эски тоғ-кон ишлари йўқ ёки жуда катта чуқурликда жойлашган ва чўкиш хавфи мавжуд эмас | Режалаштирилган, бироқ ер юзасида чўкиш хавфи мавжуд | Ҳудуддаги геологик шароитлардан қатъи назар | Ҳудудда чуқур чўкишлар ва катта ёриқлар пайдо бўлиши мумкин |
Ер остида бўшлиқ жойлашган, чўкиш хавфи мавжуд | Тоғ-кон ишлари режасига боғлиқ эмас | Ҳеч қандай ўзгаришлар кутилмайди, барқарор ҳолат сақланади | Ҳеч қандай ўзгаришлар кутилмайди, барқарор ҳолат сақланади | ||
Чуқурликдан юзага чиқадиган шахта ва конлар мавжуд, атрофида чўкишлар кузатилиши мумкин | Тоғ-кон ишлари режасига боғлиқ эмас | Ҳудуддаги геологик шароитлардан қатъи назар | Шахталар (кон кириш жойлари, вентиляция тешиклари, шурфлар) атрофида ер юзасининг чўкиши мумкин | ||
Ҳудудда эски тоғ-кон ишлари бор-йўқлигидан қатъи назар, муайян хавфлар мавжуд | Режалаштирилган | Ҳудуддаги геологик шароитлардан қатъи назар | Ҳудудда ер ости сувлари тўпланиши, тектоник ёриқлар пайдо бўлиши ва тошқинлар хавфи борлигини билдиради | ||
5 | Вақтинча қурилиш учун яроқсиз | IV-тоифага мансуб ҳудудлар, улар қазиб олиш ёки махсус тадбирлардан кейин III, II ёки I-тоифага ўтишига йўл қўйилади | |||
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.01.09-24 «Қазилма ишлари олиб борилган ва чўкувчан грунтли ҳудудларда бино ва иншоотларни лойиҳалаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
7-ИЛОВА
7-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧўкувчан грунтли ҳудудларда замин деформацияси ва бикрлик коэффициентларини ҳисоблаш I тур чўкувчан грунтли ҳудудларда
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Грунт заминининг чўкиши катта майдонларда юқоридан интенсив намлантириш ёки ер ости сувлари сатҳининг кўтарилиши натижасида қуйидаги формула бўйича ҳисобланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(1)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhi — 𝑖-чи грунт қатламининг қалинлиги (сm);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишksl.i — ушбу илованинг 2-бандига мувофиқ аниқланадиган коэффициент;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишn — hsl,p ва hsl,g чўкувчанлик майдонларига бўлинган грунт қатламлари сони.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHsl чўкувчи қалинлик ҳамда hsl,p ва hsl,a чўкувчан майдонлар 2 m дан ошмайдиган қалинликда ажратилиши керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Ушбу илованинг 1-формуласи бўйича ksl.i коэффициенти, пойдевор кенглиги 𝑏 ≥ 12 m бўлганда чўкувчан майдони чегарасида 1 га тенг деб қабул қилинади, 𝑏 ≤ 3 m бўлганда қуйидаги формула бўйича ҳисобланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(2)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш𝑝 — пойдевор таги бўйича ўртача босим, kPa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишP0 — 100 kPa га тенг босим, 3m≤ 𝑏 ≤ 12m ksl.i бўлганда, интерполяция билан аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎз оғирлигидан грунт чўкишини аниқлашда ksl.i = 1 деб қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Деформацияланадиган hsl,p қатламининг фақат юқори қисмида грунтларнинг чўкиш хусусиятларини трамбовкалар билан зичлаш, лой ёки қумоқ грунтлардан кам сув ўтказадиган экран ҳосил қилиш, грунт ёстиқчалари ўрнатиш орқали бартараф этилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар пастдаги грунтлар тўлиқ сувга
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишw — табиий ётқизилган грунт намлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишwsat — грунтнинг сув билан тўлиқ ўйинганлигига мос келувчи намлик;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишwsl — бошланғич чўкувчанлик намлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Ҳудуд узунлиги a0, m, пойдевор юкламаси таъсирида чўкиш деформацияси майдони hsl,p юқори қисмида грунтнинг чўкиши Ssl,p нолдан тўлиқ қийматгача ўзгариши кузатилади ва қуйидаги формула орқали аниқланиши зарур:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(4)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhsat — намлаш манбаи тубидан деформация зонасининг hsl,p пастки чегарасигача бўлган сув билан тўйинган грунт қалинлиги (m).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишлесссимон қумли грунт ва лесслар учун 35°;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишлесссимон қумоқ грунтлар учун 50°;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишоғир шиббалагичлар билан зичлаш ёки грунт ёстиқларини текислашда 1,5 ва 1,3 оширувчи коэффициентлар билан қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. Чизиқли деформацияланувчи ярим фазо кўринишида қабул қилинган асоснинг бикрлик коэффициентлари қуйидаги ҳолларда аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) табиий тузилган грунтларда, табиий намликда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(5)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhsl,p деформацияланувчи майдон чегарасида намлантириш манбаи остида сув билан тўлиқ тўйинганликда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(6)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) бутун hsl,p деформацияланувчи майдон чегарасида зичланган (шиббаланган) чўкувчан грунтларда, уларнинг табиий намлигида:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(7)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишзичланган (шиббаланган) ва уларга тўшалган грунтларнинг сув билан тўлиқ тўйинганлигида:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(8)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишв) фақат зичланган чўкувчан грунтларда
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(9)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшиббаланган, чўкувчан ва уларга тўшалган грунтларнинг сув билан тўлиқ тўйинганлигида:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(10)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(11)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш𝐶 ва 𝐶𝐼 — табиий намликда ва тўлиқ сув билан тўйинганликда, табиий тузилишли грунтлардаги заминларнинг бикрлик коэффициентлари, kPa /m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишp — пойдевор таги бўйича ўртача босим, kPa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSsl,p — пойдевор ботиши m, (1) формуласи бўйича ҳисобланадиган табиий тузилишли грунтда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш Sx ва Ssl,p,x — мос равишда пойдевор ботиши ва чўкиши, m, a ҳудудида намлаш манбаи четидан x масофада жойлашган нуқтада.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишII тур чўкувчан грунтли ҳудудларда
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. II тур чўкувчан грунтли ҳудудларда қурилиш олиб борилганда, грунтни маҳаллий мустаҳкамлаш усулларидан фойдаланиш (зичлаш, гил экрани яратиш, цементация), пойдевор тури ва унинг чуқурлигини грунтнинг чўкиш хусусиятларига мос равишда танлаш, деформацияларнинг олдини олиш учун махсус фундамент конструкцияларидан (тақсимловчи плиталар, мустаҳкамлашчи арқонлар) фойдаланиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧўкувчан грунтларда бино ва иншоотларнинг замин ва конструкцияларини қуйидагиларни инобатга олиб ҳисоблаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгрунтнинг намланиши натижасида юзага келадиган чўкишлар бино ва иншоотлар мустаҳкамлигига таъсир қилмаслиги учун ҳисоблаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГрунтнинг чўкиш қийматларини ўз оғирлиги туфайли грунтнинг Ssl,g максимал чўкиши ушбу илованинг (1)-формуласи бўйича ҳисобланганда ksl,i коэффициенти ksl,i =1 деб қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНисбий чўкувчанлик бино ва иншоот остида сув ўтказмайдиган қатлам (экран) ўрнатиб ушбу илованинг (3)-формуласи бўйича аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКичик майдонларда прогноз қилинган намланишда Ssl,g грунтнинг ўз оғирлиги таъсиридаги чўкиш қуйидаги формула орқали ҳисобланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(12)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(13)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишr — ўз оғирлигидан грунт чўкиши эгри чизиқ майдонининг қуйидаги формула бўйича аниқланадиган ҳисобий узунлиги, m,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(14)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) бикр конструктив схемали;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(15)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) мослашувчан конструкцияли;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(16)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmq — бино ва иншоотнинг ўз замини билан биргаликда ишлашини ҳисобга олувчи ва қуйидагига тенг деб қабул қилинадиган иш шароитлари коэффициенти:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш𝐿 — бино ва иншоот ёки унинг алоҳида блоклари кенглиги, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш𝑟 — ушбу илованинг (14) формуласи бўйича.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш𝑙 — 1 ва 2 пойдеворлар орасидаги масофа, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmq — бирга тенг деб қабул қилинадиган коэффициент.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10. Қурилиш учун тоғ-кон ва муҳандислик-геологик шароитларида қазиш ишларининг таъсирини аниқлашда 𝜼(𝒙), ξ(𝒙) олинган маълумотлар бино ва иншоотнинг бир қисми 𝒍 учун ҳисобланган қийматлар қабул қилинса 𝒊, 𝝆, 𝜺 кўрсаткич қийматлари қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқуйидаги қийматлар ҳисобланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишx1, x2,(x1 < x2 ) — кўриб чиқилаётган нуқталардан бинонинг марказий ўқигача бўлган масофалар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш𝒏, 𝒎 — ортиқча кучланиш ва ишлаш шароитларининг коэффициентлари бўлиб, улар ушбу ШНҚнинг 25-банди, 3 ва 4-жадваллари асосида аниқланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11. Бикр конструктив схемали бино ва иншоотларнинг оғишларини isl нисбий қиймати (15) формула бўйича, абсолют кўрсаткичлар cm, эса қуйидаги формула бўйича аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(18)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHc — бино ёки иншоотнинг пойдевор тагидан уларнинг энг юқори нуқтасигача бўлган баландлиги, cm.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12. Мослашувчан конструкцияли бино ва иншоотларнинг алоҳида пойдеворлари оғишини нисбий қиймати (15) формула бўйича аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда, Ssl,g1 — Ssl,g2 — пойдеворнинг иккита қарама-қарши жойлашган нуқталари (торец)нинг орасидаги пойдеворнинг кенглиги ёки узунлигига тенг масофалари билан чўкиши.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОғишларнинг абсолют қийматлари (18) формула бўйича аниқланиши, бунда Hc пойдевор тагидан устун ёки деворнинг кўрилаётган нуқтасигача бўлган баландлик сифатида қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13. Бино ва иншоотлар конструкцияларининг дастлабки ҳисобларида ишлатиладиган, грунтни юқоридан, чизиқли манбадан (Bw=1÷2m бўлганда)намлантириш ҳолатидаги чўкиш воронкасининг шартли эгрилик радиуси Ryc қуйидаги формула бўйича аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(19)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишr ва Ssl,g — ушбу илованинг (13) формуласи бўйича;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmn — Ssl,g га тенг деб қабул қилинадиган коэффициент, m.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14. Чўкишининг эгри чизиқли қисм (майдон)ларида r бўйича грунтни намлантириш натижасида ўз оғирлигидан чўкишда x масофада грунт юзасидаги горизонтал силжишлар қиймати usl, cm, қуйидаги формула бўйича аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишu — нисбий горизонтал деформацияларнинг қуйидагига тенг деб қабул қилинадиган қиймати:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(21)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15. Бикр конструктив схемали бино ва иншоотларнинг бўлимлари орасидаги деформация чоки кенглигини комплекс чора-тадбирлар асосида лойиҳалаштиришда қуйидаги формулалар ёрдамида аниқлаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпойдевор ости даражасида, 𝑟 ≥ 𝐿 да
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпойдевор даражасида, (𝐿/2 < 𝑟 < 𝐿) да
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкарниз даражасида,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишr0 — грунт чўкиш майдонининг r0 - r0 = 0,5 r тенг деб қабул қилинадиган ҳисобий ярим узунлиги, m; x — ушбу илованинг (13) формуласи бўйича.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш𝐿 — бино бўлмаси узунлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш𝑟 — (14) формула бўйича аниқланадиган, ўз оғирлигидан грунт чўкиши эгри чизиқли ҳудуднинг ҳисобий узунлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш𝐻 — бинонинг пойдевор тагидан девор устигача баландлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSsl,g — грунтнинг ўз оғирлигидан чўкиш қиймати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш Yu — бинонинг замин билан биргаликдаги ишлашини ҳисобга олувчи иш шароитлари коэффициенти,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш𝑟 < 𝐿 бўлганда Yu = (р/L)2 ва 𝑟≥ 𝐿 бўлганда Yu =1 деб қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДеформация чокининг кенглиги қуйидагидан кам бўлмаслиги керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишН≤10 m да ad = 10 cm;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишН≥ 30 m да ad = 30 cm;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш30>Н>10 да чок ўлчами (ad ) интерполяция усули билан аниқлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш16. Чўкувчан қатламнинг Hsl сув билан тўйинган (𝑆𝑟 > 0,9) лойли ва қумли грунтларини қўшимча ботиши Su,l ва қўшимча сиқилиш майдонини Hu,l ШНҚ 2.02.01-19 талаблари бўйича аниқлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКам намланган лойли грунтлар ҳамда таркибан боғланган чангсимон ва майда қумларнинг қўшимча ботишини Sul қуйидаги формула бўйича ҳисоблашга йўл қўйилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhadi — Hu,l майдони бўлиб чиқилган грунтнинг u-нчи қатлами қалинлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEwi ва Eoi — майдони чегарасида мос равишда сув билан тўлиқ тўйинганлик ва табиий намланган тўшовчи ва чўкувчан бўлмаган грунт и-нчи қатламининг деформация модуллари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш17. II тур чўкувчан грунтли ҳудудларда ер юзасининг қозиқлар билан чўкишини олдини олиш учун чизиқли-деформацияланувчан заминнинг бикрлик С коэффициентини қуйидаги формула орқали аниқлаш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишзичланган (шиббаланган) грунт
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(23)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув билан тўлиқ тўйинганда
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(24)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштабиий ҳолатда заминнинг нам ва чўкувчан грунтларини свайлар билан тўлиқ кесиб олишда
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(25)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув билан тўлиқ тўйинганда
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(26)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишII-III тур нам ва чўкувчан грунтли ҳудудларда каркасли, мослашувчан конструкцияли бино ва иншоотларнинг ўз оғирлигидан ботишини қисман бартараф этиш:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишзичланган (шиббаланган) грунт
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(27)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув билан тўлиқ тўйинган
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(28)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша-б
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(29)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда: С бикрлик, ботишлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.01.09-24 «Қазилма ишлари олиб борилган ва чўкувчан грунтли ҳудудларда бино ва иншоотларни лойиҳалаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
8-ИЛОВА
8-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕр ости қисмига эга бино ва иншоотлар заминларини лойиҳалаштириш хусусиятлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Чўкувчан грунтларда ер ости қисми чуқурлаштирилган бино ва иншоотларнинг заминлари ва пойдеворларини лойиҳалашда, котлован қазиш вақтида грунт массивининг бўшашини ҳамда унинг асосий ўлчамлари (чуқурлиги ва кенглиги)ни ҳисобга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-расм. II турдаги чўкувчан грунт шароитида қуриладиган бинолар учун конструктив схемалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша — қозиқли пойдеворда техник тагхона билан (ер ости қаватларсиз); б — қозиқли пойдеворда ер ости қисм билан; в — табиий заминда ва плитали пойдеворда (сузувчан бино) ер ости қисм билан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1 — бинолар; 2 — техник тагхона; 3 — бинонинг ер ости қисми; 4 — бурғиланадиган ва уриб қоқиладиган қозиқлар; 5 — қоқиладиган қозиқлар; 6 — пойдевор плитаси; 7 — сирпаниш чоки;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш𝑓𝑛 — чўкувчан грунт ён томон ишқаланишининг юклаш кучлари; 𝑓 — қозиқлар ён юзалари бўйича қаршилик кучлари; 𝑅 — қозиқлари пастки учи остидаги ҳисобий қаршилик
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧуқурлаштирилган ер ости қисмини қуришда бино ёки иншоот остидаги грунт шароитларини I турдан чўкмайдиган грунтларга, чўкиш хусусияти бўйича эса II дан I турга ўзгартиришга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-расм. Бинонинг ер ости қисми учун котлован қазишда чўкишларни ҳисоблаш схемалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI — чуқур қазилма қурилишидаги грунт; II — бино ёки иншоотнинг ер ости қисмининг пойдевори,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша — чуқурликдаги вертикал кучланишлар эпюралари; h𝑡 — ўйиқ ёки котлован туби даражаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб — 𝐻𝑠𝑙 чуқурликда; в — ер ости сувларининг кўтарилишида грунт ва пойдевор чўкиши эгри чизиғи; г — чуқурликнинг туби ёки бино ер ости қисмининг таги орқали намлантириш. 1. Чуқур ўйиқ; 1-2-3. Котлован (ер ости қисм) ва бино ер усти қисми;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Режалаштириш даражасида грунтнинг ўз оғирлигидан вертикал кучланишлар 𝜎𝑧𝑔;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. 𝜎𝑧𝑔𝑓, ўйиқ 1 ёки 2 котлован туби даражасида; 6. Вертикал кучланишлар 𝜎ʼ𝑧𝑔𝑓 , ўйиқ 1 ёки 2 котлован ташқарисида жойлашган грунт ўз оғирлиги таъсирини ҳисобга олиб;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7-8. Вертикал кучланишлар 𝜎𝑧𝑔𝑓, бино оғирлигидан ҳамда ораёпмалар ва h𝑡; чуқурликдаги устун тагли пойдевор (стилобат) ер ости қисмига фойдаланиш юкламаларидан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9-10. 𝜎𝑧𝑔+𝜎𝑧𝑝 грунтнинг ўз оғирлигидан ва бино оғирлигидан ҳамда мос равишда бино ва стилобат остидаги 𝐻𝑠𝑙,𝑐 чуқурликдаги ораёпмаларга фойдаланиш юкламаларидан жамланма кучланишлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11. Бошланғич чўкиш босимининг 𝑝𝑠𝑙 чуқурлик бўйича ўзгариш эгри чизиғи
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Бинонинг ер ости қисми учун котлован қазишда қуйидагиларга риоя қилиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбино остидаги чўкувчан қатлам 𝐻𝑠𝑙,𝑐 қиймати котлован туби сатҳидан z чуқурликкача аниқланади, бу ерда грунтнинг Pz ўз оғирлигидан босими Pz = Yz га тенг бўлади (Y — чўкувчан грунтнинг ўртача оғирлиги), котлован туби белгисидан бошлаб лёссимон гилли, қумли ва йирик бўлакли грунтлар қатламигача ёки нисбий чўкувчанлик Esl,c = 0,01га тенг бўлади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгрунтнинг ўз оғирлигидан
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчўкувчан қатлам остидаги чўкмайдиган грунтнинг қўшимча чўкиши
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГрунтларнинг ўз оғирлигидан чўкиши Pz ҳисобий чўкиши 𝑠𝑠𝑙,𝑔,𝑐 чўкувчан қатламнинг 𝐻𝑠𝑙,𝑐 қолган қисми доирасида аниқланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Котлованларни қазишда грунт шароитларнинг ўтказилиши қуйидагича таъминланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчўкувчанлик бўйича I тоифадан, баъзи ҳолларда II тоифадан оддий чўкувчан бўлмаган грунтларга, котлован туби белгисидан бошлаб грунт ўз оғирлиги босимда 1 m дан ортиқ қалинликка эга барча қатламлар (муҳандислик-геологик элементлар — МГЭ) нинг нисбий чўкувчанлиги 𝑠𝑠𝑙,𝑐≤0,01 дан кам;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчўкувчанлик бўйича II дан I гуруҳга, 𝑠𝑠𝑙,𝑐 ≤ 5 cm дан ошмагандаги чўкувчан қалинликнинг 𝐻𝑠𝑙,𝑐 қолган қисми чегарасида грунтларнинг ўз оғирлигидан ҳисобий чўкишида 𝑠𝑠𝑙,𝑔,𝑐;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Грунтнинг ўз оғирлигидан чўкиши ва грунт шароитларининг чўкувчанлик бўйича II дан I гуруҳга ўтиши бутунлай истисно қилинадиган котлованнинг минимал чуқурлиги қуйидаги формула бўйича аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(1)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш𝛾с — котлован режасида тўғрибурчак шаклда ва томонлар нисбати 1:3 дан кам бўлмаганда 𝛾с = 1,1 га тенг деб ва квадрат ҳамда думалоқ шаклда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш𝛾𝑐 = 1,2 деб қабул қилинадиган иш шароитлари коэффициенти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш𝜎𝑧𝑔 — 𝜎𝑧𝑔 = 𝛾𝑤𝑑 га тенг грунтнинг ўз оғирлигидан вертикал кучланиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш𝛾𝑤 — сув билан тўйинганлик ҳолатидаги чўкувчан грунт солиштирма оғирлигининг ўртача тортилган қиймати, кН/m3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш𝑑 — чўкувчан грунтнинг «мустаҳкамлик танқислиги» максимал қийматга, яъни (𝛾𝑤𝑑)-𝑝𝑠𝑙 → 𝑚𝑎𝑥 бўлган чуқурлик, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш𝑝𝑠𝑙 — 𝑑 чуқурликда бошланғич чўкиш босими, кН.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкотлован тубида қўшимча кучланиш мавжуд бўлмаганда қозиқли (свайли) фундаментлар лойиҳаланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУларга бино ёки иншоотдан, биринчи (ер ости) қаватининг полларидан ҳам юк тушишлар ўтказилишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКотлован тубидан пастроқдаги грунтларнинг чўкувчанлик хусусиятлари шиббалаш билан тўлиқ бартараф этилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Котлован тубидан пастроқда грунтларнинг чўкувчанлик хоссаларини бартараф қилмасдан плитали ва бошқа пойдеворларни қўллашда бино ёки иншоот заминида грунтлари чўкмайдиган котлованнинг минимал чуқурлиги 𝑑ʼ𝑐𝑝, m, қуйидаги формула бўйича аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(2)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш𝛾𝑐, 𝛾𝑤, 𝑝𝑠𝑙 — (1) формуладаги каби белгиланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш𝜎𝑧𝑝 — пойдеворлар юкламасидан вертикал кучланишлар, kPa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш𝜎𝑧𝑛 — грунтда ертўла пастки қавати полларидан ёки ер остки қисмдан қўшимча вертикал кучланишлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш(2) формулани қўллашда 𝑑𝑐𝑝 қиймати турли чуқурликлардаги турли қўшимча кучланишларни улар тақсимланишининг эпюраларига мувофиқ бериш асосида саралаш билан аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. 𝑑𝑐 ва 𝑑𝑐𝑝 чуқурликларни график усулда аниқлашга йўл қўйилади. Бунда, техник эҳтиёжларга мўлжаллаб қазилган ҳар бир жой учун муҳандислик-геологик қидирув материаллари асосида қуйидагиларнинг чуқурлик бўйича ўзгариш графиклари тузилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгрунтларнинг ўз оғирлигидан босими 𝜎𝑠𝑙,𝑔 ва бошланғич чўкиш босими 𝑝𝑠𝑙;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш(𝜎𝑧𝑝 +𝜎𝑧𝑛).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш𝜎𝑧𝑔 ёки 𝜎𝑧𝑔+𝜎𝑧𝑝+𝜎𝑧𝑛 графигига параллел равишда бошланғич чўкиш босими 𝑝𝑠𝑙 нинг ўзгариш эгри чизиғига уринма ўтказилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда, 𝑑𝑐𝑝 ва 𝑑𝑐 чуқурликлар 𝜎𝑧𝑔 уринманинг чуқурлик бўйича 𝜎𝑧𝑞, 𝑝𝑠𝑙, (𝜎𝑧𝑔 + 𝜎𝑧𝑝 + 𝜎𝑧𝑛) кўрсаткичлар ўзгариши эгри чизиқлари унга нисбатан чизиладиган вертикал «0» ўқ билан кесишиш нуқталари бўйича аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. Чуқурлиги 4-5 m дан кўп бўлган ер ости қисмга эга бино ва иншоотлар заминларини лойиҳалаштиришда ушбу иловада баён қилинган ва ШНҚ 2.02.01-19 талабларини ҳисобга олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8. Ер ости қисми мавжуд бўлган бино ва иншоотлар пойдеворларининг асослари ва конструкциялари турини танлашда қуйидагиларни ҳисобга олиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишуларнинг режадаги чуқурлиги ва ўлчамлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгрунтнинг чўкиш хусусиятлари бўйича тури;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчўкувчи қатламнинг қалинлиги 𝐻𝑠𝑙,𝑐 ;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчўкиш миқдори 𝑠𝑠𝑙,𝑔,𝑐 ва чўкмайдиган асосий грунтларнинг қўшимча чўкиши 𝑠𝑢,𝑙 ;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбино ва иншоотлар конструкциялари пойдевор асосларига тушадиган юкламалар, мазкур юкламалар ШНҚ 2.02.01-19 да келтирилган бошқа талабларни ҳисобга олиб амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9. Грунт шароитлари бўйича II тур чўкувчан грунтларнинг котлован тубидан пастроқда жойлашиш ҳолатларида қуйидагиларни қўллаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-2 қатлам чўкувчан грунтларини оғир шиббалагичлар, грунтли свайлар, қаттиқ грунт материалидан (шағал, майда тошли грунт, экологик соф ва мустаҳкам шлак) қилинган вертикал арматураланган свайлар билан зичлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчўкувчан қалинликни 𝐻𝑠𝑙,e, таги тўлдирилиб қоқиладиган, уриб қоқиладиган свайлар билан уларни қўшимча ботишлар 𝑠𝑢,𝑙 ривожланиш эҳтимоли бор майдондан пастроққа чўктириб кесиб олиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10. II тур грунт шароитларига эга чўкувчан грунтларни қозиқлар билан кесиб олишда, шунингдек чўкувчан қалинлик 𝐻𝑠𝑙,𝑐 чегарасида шиббалаш билан грунтларнинг чўкувчанлик хоссаларини бартараф этишда, қозиқлар ва зичланган массивларга манфий ишқаланиш кучи натижасида қўшимча юк тушишларни 𝑃𝑛 кенглиги 0,2 𝐻𝑠𝑙 бўлган контурли тасма (полоса) устидаги бино ва иншоотлар ер ости қисми периметри бўйича мумкин бўлган ботиш 𝑠𝑠𝑙,𝑔 дан келиб чиқиб, уларнинг ўрта қисми остида эса, 𝐻𝑠𝑙,с.чўкувчан қалинлик қийматидаги ботиш 𝑠𝑠𝑙,𝑔 дан келиб чиқиб ҳисобга олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11. Қозиқларга ва зичланган массивларга, шунингдек бино ва иншоотлар ер ости конструкцияларига уларнинг ёнбош ташқи юзалари бўйича пойдевор плиталари ва бошқа чуқур жойлашган пойдеворларга манфий ишқаланиш кучидан қўшимча юк тушишларни пасайтириш мақсадида сирпаниш чоклари бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСирпаниш чокларини гидроизоляция билан бирлаштиришга ва уларни 3-4 қават сув ўтказмайдиган пергамин, рубероид, полиэтилен плёнка материалларидан фойдаланиб лойиҳалашга йўл қўйилади.