Халқаро меҳнат ташкилотининг Бош конференцияси,

Халқаро меҳнат бюроси Маъмурий кенгаши томонидан Женевада чақирилиб ва 1988 йилнинг 1 июнида етмиш бешинчи сессиясига тўпланиб,

тегишли меҳнат бўйича халқаро конвенциялар ва тавсияларни, хусусан, 1937 йилги Қурилишда техник хавфсизлик бўйича конвенция ва тавсияларни, 1937 йилги Қурилиш саноатида бахтсиз ҳодисаларнинг олдини олишда ҳамкорлик тўғрисидаги тавсиялар, 1960 йилги Радиациядан ҳимоя қилиш тўғрисидаги конвенция ва тавсиялар, 1963 йилги Машиналар учун хавфсизлик ускуналари билан таъминлаш тўғрисидаги конвенция ва тавсиялар, 1967 йилги Максимал юк тўғрисидаги конвенция ва тавсиялар, 1974 йилги Касбий саратон касаллиги тўғрисидаги конвенция ва тавсиялар, 1977 йилги Ишлаб чиқариш муҳити (ҳавонинг ифлосланиши, шовқин ва тебраниш) тўғрисидаги конвенция ва тавсиялар, 1981 йилги Меҳнатда техник хавфсизлик ва гигиена тўғрисидаги конвенция ва тавсиялар, 1985 йилги Меҳнатда гигиена хизматлари тўғрисидаги конвенция ва тавсиялар, 1986 йилги Асбестдан фойдаланишда меҳнатни муҳофаза қилиш тўғрисидаги конвенция ва тавсиялар ҳамда Конвенция қоидаларида келтирилган 1980 йилда касбий касалликлар рўйхати қайта кўриб чиқилган 1964 йилги Ишлаб чиқаришдаги жароҳатлар ҳолатида нафақалар тўғрисидаги конвенцияни эътиборга олиб,

сессия кун тартибининг тўртинчи банди бўлган қурилишда меҳнат хавфсизлиги ва гигиенаси бўйича бир қатор таклифларни қабул қилишга қарор қилиб,

мазкур таклифларга 1937 йилги Қурилишда техник хавфсизлик тўғрисидаги конвенцияни қайта кўриб чиқувчи халқаро конвенция шаклини беришга қарор қилиб,

бир минг тўққиз юз саксон саккизинчи йил июн ойининг йигирманчи кунида қуйида 1988 йилги Қурилишда меҳнат хавфсизлиги ва гигиенаси тўғрисидаги конвенция деб номланиши мумкин бўлган Конвенцияни қабул қилди:

1. Ушбу Конвенция қурилиш фаолиятининг барча турларини, айниқса, қурилиш, қурилиш муҳандислиги, монтаж ва демонтаж ишлари, жумладан қурилиш майдонини қурилиш ишларига тайёрлашдан тортиб объектни қуриб битиришгача бўлган ҳар қандай жараёнлар, ҳолатлар ва тадбирларни ўз ичига олади.

2. Ушбу Конвенцияни ратификация қилган Ташкилотнинг аъзоси иш берувчилар ва ишчиларнинг манфаатдор вакиллик ташкилотлари билан маслаҳатлашувлардан сўнг, агар улар мавжуд бўлса, хавфсиз ва соғлом меҳнат муҳити таъминланган тақдирда муҳим аҳамиятга эга бўлган махсус муаммоларни ушбу Конвенция доирасидан ёки унинг баъзи қоидалари доирасидан иқтисодий фаолиятнинг айрим тармоқларини ёки алоҳида корхоналарни чиқариб ташлаши мумкин.

3. Ушбу Конвенция, миллий қонун ҳужжатлари ёки бошқа тартибга солишга мувофиқ тайинланган мустақил иш билан банд шахсларни қамраб олади.

Ушбу Конвенция мақсадлари учун:

а) «қурилиш» атамаси қуйидагиларни ўз ичига олади:

i) қурилиш ишлари, шу жумладан ер ости ишлари ва қурилиш, таркибий ўзгаришлар, тиклаш ишлари, капитал таъмирлаш ва техник хизмат кўрсатиш (тозалаш ва бўяшни ўз ичига олган ҳолда) ва барча турдаги бино ва иншоотларни бузиш;

ii) фуқароларнинг эҳтиёжига қаратилган қурилишлар, шу жумладан қазиш ва монтаж, таркибий ўзгаришлар, аэропортлар, айланма йўллар, портлар, ички сув йўллари, тўғонлар, дарё соҳиллари, денгизлар ва қулаш зоналари, йўллар ва магистрал йўллар атрофидаги ҳимоя иншоотлари; алоқа, дренаж, канализация, сув ва энергия каби хизматлар кўрсатиш билан боғлиқ темир йўллар, кўприклар, туннеллар, йўллар ва иншоотлар;

iii) бино ва иншоотларни завод ишлаб чиқариш элементларидан ўрнатиш ва демонтаж қилиш, шунингдек қурилиш майдончасида йиғма элементларни ишлаб чиқариш;

б) «қурилиш майдончаси» атамаси «а» кичик бандда кўрсатилган қандайдир жараёнлар ёки операциялар амалга ошириладиган ҳар қандай майдонни англатади;

с) «иш жойи» атамаси ишчилар ишларни бажариш учун бўлиши мумкин бўлган ёки юборилиши лозим бўлган ва иш берувчининг назорати остида бўлган «э» бандида кўрсатилган ҳар қандай жойни англатади;

д) «ишчи» атамаси қурилишида ишлайдиган ҳар қандай шахсни англатади;

э) «иш берувчи» атамаси қуйидагиларни англатади:

(i) қурилиш майдончасида бир ёки бир нечта ишчининг меҳнатидан фойдаланадиган ҳар қандай жисмоний ёки юридик шахс; ва

(ii) бош пудратчининг, пудратчининг ёки субпудратчининг ҳолатига қараб;

ф) «ваколатли шахс» атамаси зарур малакага эга шахсни, масалан, маълум бир ишни хавфсиз бажариш учун тегишли тайёргарлик, етарли билим, тажриба ва кўникмага эга бўлган шахсни англатади. Ваколатли органлар бундай шахсларни тайинлаш учун тегишли мезонларни ва улар бажариши керак бўлган мажбуриятларни белгилашлари мумкин;

г) «искала» атамаси одамларни ва материалларни жойлаштириш ёки ҳар қандай бундай тузилишга киришни таъминлаш учун фойдаланиладиган ва «ҳ» кичик бандда белгиланганидек «кўтариш механизми» бўлмаган турғун, осиб қўйиладиган ва ҳаракатланувчи ҳар қандай вақтинчалик тузилишни англатади;

ҳ) «кўтариш механизми» атамаси одамларни ёки юкларни кўтариш ёки тушириш учун фойдаланиладиган ҳар қандай стационар ёки ҳаракатланувчи механизмни англатади;

и) «кўтариш ускуналари» атамаси юк кўтариш механизмига бириктирилиши мумкин бўлган, аммо кўтариш механизми ёки юкнинг ажралмас қисми бўлмаган ҳар қандай асбоб-ускунани ёки маҳкамлашни англатади.

Иш берувчилар ва ишчиларнинг энг манфаатдор вакиллик ташкилотлари ушбу Конвенция қоидаларини амалга ошириш учун кўрилиши керак бўлган чоралар тўғрисида маслаҳатлашувлар ўтказади.

Ушбу Конвенцияни ратификация қилган Ташкилотнинг ҳар бир аъзоси, меҳнат хавфсизлиги ва гигиенаси учун юзага келиши мумкин бўлган хавфларни баҳолаш асосида ушбу Конвенция қоидаларининг қўлланилишини таъминлайдиган қонун ҳужжатлари ёки қоидаларни қабул қилишга ва сақлаб қолиш мажбуруятини олади.

1. Юқоридаги 4-моддага мувофиқ қабул қилинган қонун ҳужжатлари ва қоидалар техник нормалар ёки қурилиш стандартлари ёхуд миллий шароитлар ва амалиётга мос келадиган бошқа тегишли усуллар орқали уларни амалда қўллашни назарда тутиши мумкин.

2. Юқоридаги 4-модданинг ва ушбу модданинг 1-банди қоидаларини амалга оширишда Ташкилотнинг ҳар бир аъзоси тан олинган халқаро ташкилотлар томонидан стандартлаштириш соҳасида қабул қилинган тегишли нормаларни зарур равишда ҳисобга олади.

Миллий қонун ҳужжатлари ва қоидалари билан белгиланадиган тартиб-таомилларга мувофиқ иш берувчилар ва ишчилар ўртасида қурилиш майдонларида меҳнат хавфсизлиги ва гигиенасига кўмаклашиш мақсадида ҳамкорликни таъминлаш чоралари кўрилади.

Миллий қонун ҳужжатлари ёки қоидалари иш берувчилардан ва ўз-ўзини иш билан таъминлайдиган шахслардан иш жойларида меҳнат хавфсизлиги ва гигиенаси юзасидан белгиланган чораларга риоя қилиш мажбуриятини зиммасига олишини назарда тутади.

1. Икки ёки ундан ортиқ иш берувчи бир вақтнинг ўзида битта қурилиш майдончасида иш олиб борганда:

а) қурилиш майдончасидаги умумий фаолият учун амалий назоратни амалга оширувчи ёки асосий жавобгар бўлган пудратчи ёки бошқа шахс ёки орган меҳнат хавфсизлиги ва гигиенасига оид белгиланган чора-тадбирларни мувофиқлаштириш ҳамда бундай чора-тадбирларга риоя қилинишини таъминлаш учун миллий қонун ҳужжатлари ва қоидаларга мувофиқ тарзда жавобгарликни ўз зиммасига олади;

б) қурилиш майдончасидаги умумий фаолият учун амалий назоратни амалга оширувчи ёки асосий жавобгар бўлган пудратчи ёки бошқа шахс ёки орган қурилиш майдончасида бўлмаса, улар миллий қонун ҳужжатлари ва қоидаларга мос келадиган даражада қурилиш майдончасида уларнинг номидан «а» кичик бандда назарда тутилган чора-тадбирларни мувофиқлаштириш ва уларга риоя қилинишини таъминлаш учун зарур бўлган ваколат ва воситаларга эга бўлган ваколатли шахс ёки органни тайинлайди;

с) ҳар бир иш берувчи доимий равишда унинг бўйсинувида бўлган ишчиларга нисбатан белгиланган чораларга риоя қилиш учун жавобгардир.

2. Агар битта қурилиш майдончасида иш берувчилар ёки ўз-ўзини иш билан таъминлайдиган шахслар бир вақтнинг ўзида ишласалар, улар миллий қонун ҳужжатлари ёки қоидаларга мувофиқ белгиланган меҳнат хавфсизлиги ва гигиенаси бўйича чораларни қўллашда ҳамкорлик қилиш мажбуриятини олади.

Қурилиш объектини лойиҳалаш ва қурилиш ишларини режалаштириш билан шуғулланувчи шахслар миллий қонун ҳужжатларига, қоидаларга ва амалиётга мувофиқ қурилиш ишчилари меҳнатининг хавфсизлиги ва гигиенасини ҳисобга олади.

Миллий қонун ҳужжатлари ёки қоидаларида ҳар қандай иш жойида ишчилар асбоб-ускуналар ва меҳнат усулларини назорат қиладиган даражада хавфсиз меҳнат шароитларини таъминлашда иштирок этиш ҳуқуқига ва мажбуриятга эгалиги ҳамда, агар улар меҳнат хавфсизлиги ва гигиенасига таъсир қилиши мумкин бўлса, амалга ошириладиган иш тартиб-таомилларига нисбатан ўз фикрларини билдиришлари назарда тутилади.

Миллий қонун ҳужжатлари ёки қоидалари ишчиларнинг қуйидаги мажбуриятларни ўз зиммасига олишини назарда тутади:

а) иш берувчи билан белгиланган меҳнат хавфсизлиги ва гигиенаси бўйича чора-тадбирларни амалга оширишда имкони борича яқинроқ ҳамкорлик қилиш;

б) ўз хатти-ҳаракатлари ёки ишдаги хатолари туфайли зарар етказилиши мумкин бўлган ўзининг ва бошқаларнинг соғлиғини хавфсизлиги ва муҳофаза қилишни таъминлаш учун оқилона даражада эҳтиёткорона бўлиш;

с) ўзларига берилган воситалардан фойдаланиш ва ўзларини ҳимоя қилиш ёки бошқа шахсларни ҳимоя қилиш учун мўлжалланган ҳар қандай воситалардан мақсадсиз фойдаланмаслик;

д) ўзларининг бевосита раҳбарлари ва техник хавфсизлик масалалари билан шуғулланувчи ишчилар вакилларини, агар мавжуд бўлса, уларнинг фикрига кўра, муайян хавф туғдириши мумкин бўлган ва ўзлари ҳал қила олмайдиган ҳар қандай вазият тўғрисида дарҳол хабардор қилиш;

э) белгиланган меҳнат хавфсизлиги ва гигиенаси бўйича чораларга риоя қилиш.

1. Миллий қонун ҳужжатлари ёки қоидаларда, агар ишчи ўзининг хавфсизлиги ёки соғлиғига бевосита ва жиддий таҳдид мавжудлигига ишониш учун асосли сабаблар мавжуд бўлса, хавфли зонани тарк этиш ҳуқуқига эга эканлиги ва бу ҳақда дарҳол ўз раҳбарини хабардор қилишга мажбур эканлиги назарда тутилган.

2. Агар ишчилар хавфсизлигига муқаррар таҳдид мавжуд бўлса, иш берувчи ишларни тугатиш ва зарурат туғилганда ишчиларни эвакуация қилиш учун дарҳол чоралар кўради.

1. Иш жойлари хавфсиз бўлиши ҳамда ишчилар хавфсизлиги ва соғлиғига хавф солмаслиги учун барча зарур чоралар кўрилади.

2. Барча иш жойларига кириш ва барча иш жойларидан чиқишнинг хавфсиз воситалари таъминланади ва яхши ҳолатда сақланади, шунингдек зарур бўлганда, ишоралар билан белгиланади.

3. Қурилиш майдончасида ёки қурилиш майдони ҳудудида бўлган шахсларни бундай жойда юзага келиши мумкин бўлган ҳар қандай хавф-хатарлардан ҳимоя қилиш учун барча зарур чоралар кўрилади.

1. Агар иш ер майдони ёки бинонинг бирон бир қисмидан ёки стационар лойиҳалаштиришни хавфсиз бажариш имкони бўлмаса, хавфсиз ва меъёрларга жавоб берадиган қурилиш ҳавозалари ёки тенг даражада хавфсиз ва мос келадиган бошқа воситалар билан таъминланади ва яхши ҳолатда сақланади.

2. Юқори қисмдаги иш жойларига кўтарилишнинг бошқа хавфсиз воситалари бўлмаган тақдирда, стандартларга жавоб берадиган бардошли нарвонлар билан таъминланади. Улар кутилмаганда силжиб кетишини олдини олиш мақсадида лозим даражада мустаҳкамлаб қўйилади.

3. Барча қурилиш ҳавозаси ва нарвонлар миллий қонун ҳужжатлари ва қоидаларга мувофиқ ишлаб чиқарилади ҳамда фойдаланилади.

4. Қурилиш ҳавозалари ваколатли шахс томонидан миллий қонун ҳужжатлари ёки қоидаларда белгиланган ҳолатларда ва муддатларда текширилади.

1. Ҳар бир юк кўтариш-ташиш механизми ва кўтариш ускуналари элементлари, шу жумладан уларнинг таркибий қисмлари, маҳкамлайдиган мосламалари, лангарлар ва таянчлар:

а) тўғри лойиҳалаштирилган ва ишлаб чиқарилган, яхши материалдан тайёрланган ва мўлжалланган мақсадлар учун зарур бўлган кучга эга бўлиши керак;

б) тўғри ўрнатилиши ва ишлатилиши керак;

с) яхши иш шароитида сақланиши керак;

д) ваколатли шахс томонидан миллий қонун ҳужжатларида ёки қоидаларида белгиланган муддатларда ва ҳолатларда текширилиши ва синовдан ўтказилиши керак; белгиланган текширувлар ва синовлар натижалари рўйхатдан ўтказилади;

э) миллий қонун ҳужжатлари ва қоидаларга мувофиқ зарур тайёргарликдан ўтган ходимлар томонидан бошқарилиши керак.

2. Кўтариш механизмлари ёрдамида одамларни кўтариш, тушириш ёки туширишга фақат миллий қонун ҳужжатлари ёки қоидаларга мувофиқ ушбу мақсадлар учун ишлаб чиқарилган, ўрнатилган ва фойдаланадиганларга рухсат берилади, агар улар одамларни оғир жароҳатлар ёки ўлимига олиб келиши мумкин бўлса ва агар бундай ҳолатларда кўтариш механизмидан хавфсиз фойдаланиш мумкин бўлган фавқулодда вазиятлар бундан мустасно.

1. Барча транспорт, ер ковлайдиган ёки юк ортиш-тушириш ускуналари:

а) иложи борича эргономик принципларни ҳисобга олган ҳолда тегишли тарзда лойиҳалаштирилган ва қурилган бўлиши керак;

б) яхши иш ҳолатида сақланиши керак;

с) тегишли тарзда фойдаланилиши керак;

д) миллий қонун ҳужжатлари ва қоидаларга мувофиқ зарур тайёргарликдан ўтган ишчилар томонидан бошқарилиши керак.

2. Транспорт, ер ковлайдиган ёки юк ортиш-тушириш ускуналари ишлатиладиган барча қурилиш майдончаларида:

а) ундан хавфсиз ва белгиланган меъёрларга жавоб берадиган тарзда фойдаланиш таъминланади;

б) ҳаракат унинг хавфсиз ишлатилишини таъминлайдиган тарзда ташкил этилади ва назорат қилинади.

1. Қурилмалар, механизмлар ва ускуналар, жумладан механизациялашмаган каби механизациялашган қўл асбоблари:

а) иложи борича эргономик принципларни ҳисобга олган ҳолда тегишли тарзда лойиҳалаштирилган ва қурилган бўлиши керак;

б) яхши иш ҳолатида сақланиши керак;

с) агар ваколатли шахс улардан лойиҳалаш мақсадлари доирасидан ташқари фойдаланиш хавфсиз деган хулосага келмаса, улардан фақат улар мўлжалланган иш турлари учун фойдаланилиши керак;

д) зарур касбий тайёргарликдан ўтган ходимлар томонидан бошқарилиши керак.

2. Зарур ҳолатларда, ишлаб чиқарувчи ёки иш берувчи ишчилар учун тушунарли бўлган шаклда улардан хавфсиз фойдаланиш бўйича керакли кўрсатмалар беради.

3. Компрессор қурилмалари ва ускуналари ваколатли шахс томонидан миллий қонун ҳужжатларида ёки қоидаларда белгиланган ҳолларда ва муддатларда текширилади ва синовдан ўтказилади.

1. Хавфдан ҳимоя қилиш зарур бўлган ҳолатларда ёхуд агар иншоотнинг баландлиги ёки қиялик бурчаги миллий қонун ҳужжатлари ёки қоидаларда белгиланган ўлчамдан ошса, одамлар, асбоблар ёки бошқа буюмлар ёки материалларнинг йиқилишининг олдини олиш чоралари кўрилади.

2. Агар ишчилар томлар ёки томлар яқинида ёки улар қулаб тушиши мумкин бўлган мўрт материаллар билан қопланган бошқа жойларда ишлар бажаришлари керак бўлса, улар мўрт материалларнинг юзасига бехосдан қадам босиш ёки улар орасига йиқилиб тушишининг олдини олиш учун чоралар кўрилади.147

Ҳар бир чуқурда, қудуқда, ер ости иншоотида ёки туннел ичида тегишли эҳтиёт чоралари кўрилади:

а) тегишли маҳкамлаш ёки бошқача тарзда ишчиларни тупроқ, тош массаси ёки бошқа материалнинг тўкилиши ёки силжишидан етадиган хавф-хатардан ҳимоя қилиш;

б) одамлар, материаллар ёки буюмларнинг қулаши ёхуд чуқурлар, қудуқлар, ер ости иншоотлари ёки туннелларга сувнинг оқиб кириши оқибатида юзага келадиган хавф-хатардан ҳимоя қилиш;

с) ҳар бир иш жойида нафас олиш учун зарур бўлган атмосферани сақлаб туриш ва миллий қонун ҳужжатлари ёки қоидаларга мувофиқ барча турдаги тутунлар, газлар, буғ, чанг ёки бошқа аралашмаларнинг соғлиқ учун хавфсиз ва зарарли бўлмаган даражасини чеклаш учун шамоллатилишини таъминлаш;

д) ишчиларга ёнғин, сув тошиши ёки қулаш ҳолатида хавфсиз ҳудудга эвакуация қилиш имкониятини таъминлаш;

э) ишчилар учун уларни аниқлаш мақсадида тегишли қидирувларни олиб бориш орқали юзага келадиган суюқлик айланиши ёки газ қопчаларининг босими каби ер ости хавфларининг мавжудлиги оқибатида келиб чиқадиган хавф-хатарларни олдини олиш.

1. Ҳар қандай перемичка ва кессон:

а) лозим даражада лойиҳалаштирилган, тегишли ва сифатли материалдан тайёрланган ҳамда зарур кучга эга бўлиши керак;

б) сув йўли бузилиб кетганда ёки материаллар қулаган ҳолларда ишчиларни хавфсиз жойга эвакуация қилиш учун зарур воситалар билан жиҳозланган бўлиши керак.

2. Перемичка ва кессонни қуриш, ўрнатиш, ўзгартириш ёки бузиш фақат ваколатли шахснинг бевосита назорати остида амалга оширилади.

3. Ҳар бир перемичка ва ҳар бир кессон ваколатли шахс томонидан белгиланган вақт оралиғида текширилади.

1. Сиқилган ҳавода ишлаш фақат миллий қонун ҳужжатларида ёки қоидаларда белгиланган чораларга риоя қилиш билан амалга оширилади.

2. Сиқилган ҳавода ишлаш фақат бундай иш учун жисмоний маълумотлари тиббий кўрикдан ўтиш орқали тавсия этилган ишчилар томонидан ва ишлаб чиқариш амалиётлари боришини назорат қилувчи ваколатли шахс иштирокида амалга оширилади.

1. Кўтариб турувчи рамка тузилмалари ва уларнинг таркибий қисмларини, қолиплар, суяб турувчи тузилмаларни ва қолипларни тутиб-турувчи ҳавозаларни ўрнатиш фақат ваколатли шахс назорати остида амалга оширилади.

2. Ишчиларни тузилмаларда вақтинча мустаҳкамланмаган ёки беқарорлик билан боғлиқ хавфдан ҳимоя қилиш учун тегишли чоралар кўрилади.

3. Қолиплар, кўтариб турувчи тузилмалар ва қолипларни тутиб-турувчи ҳавозалар шундай тузилмага эга бўлиши, ишлаб чиқилиши ва шундай шароитда сақланиши керакки, улар юкланиши мумкин бўлган барча юкларга бардошли бўлсин.148

Агар иш сув устида ёки сувга яқин жойда олиб борилса, тегишли равишда таъминланади:

а) одамларнинг сувга тушишининг олдини олиш;

б) чўкиш хавфи остида бўлган ишчиларни қутқариш;

с) етарли миқдорда хавфсиз транспорт.

Агар бирон бир бино ёки иншоотнинг бузилиши ишчилар ва атрофдагилар учун хавф туғдириши мумкин бўлса:

а) миллий қонун ҳужжатлари ёки қоидаларга мувофиқ чиқиндилар ва қолдиқ материалларни тозалашни ўз ичига олган тегишли эҳтиёт чоралари, усуллари ва амалиётлари қўлланилади;

б) иш фақат ваколатли шахс назорати остида режалаштирилади ва амалга оширилади.

Ҳар бир иш жойида ва ишчининг ўтиши мумкин бўлган қурилиш майдончасининг бошқа жойларида тегишли ва етарли ёруғлик, шу жумладан, агар керак бўлса, кўчма ёритиш таъминланади.

1. Барча электр жиҳозлари ва қурилмалари ваколатли шахс томонидан ишлаб чиқарилади, ўрнатилади ва тегишли ҳолатда сақланади ҳамда хавф пайдо бўлишининг олдини олиш учун фойдаланилади.

2. Қурилишдан олдин ва қурилиш пайтида юқорида ёки қурилиш майдончасида жойлашган ҳар қандай қувватланган электр симлари ёки электр жиҳозлари ишчиларга етказиши мумкин бўлган хавфни аниқлаш ва ҳимоя қилиш учун тегишли чоралар кўрилади.

3. Қурилиш майдончаларида электр кабеллари ва электр жиҳозларини ётқизиш ва яхши ҳолатда сақлаш миллий даражада қўлланиладиган техник қоидалар ва стандартлар билан тартибга солинади.

Портловчи моддалар қуйидаги ҳолатларда сақланади, ташилади, кўчирилади ва фойдаланилади:

а) фақат миллий қонун ҳужжатлари ёки қоидалар билан белгиланган шароитларда;

б) фақат ишчилар ва бошқа одамларнинг соғлиғи хавф остида қолмаслигини таъминлаш учун зарур чораларни кўрадиган ваколатли шахс томонидан.

1. Агар ходимга унинг соғлиғига зарар этказиши мумкин бўлган даражада кимёвий, физикавий ёки биологик хусусиятдаги зарарли омил таъсир этадиган бўлса, бундай таъсирни олдини олиш учун тегишли чоралар кўрилади.

2. 1-бандда кўрсатилган профилактика чораларига қуйидагилар киради:

а) иложи борича зарарли моддаларни хавфсиз ёки камроқ хавфли моддалар билан алмаштириш;

б) асбоб-ускуналар, механизмлар, ускуналар ёки технологик жараёнларга нисбатан махсус чоралар кўриш; ёки

с) «а» ёки «б» кичик банд қоидаларига риоя қилишнинг иложи бўлмаса, бошқа самарали чоралар, жумладан шахсий ҳимоя воситалари ва ҳимоя кийимларидан фойдаланиш каби чоралар кўрилади.

3. Агар ишчилар токсик ёки зарарли моддалар бўлган ёки атмосферада кислород миқдори кам бўлган ёки атмосфера ёнғин жиҳатидан хавфли бўлиши мумкин бўлган ҳудудга киришлари керак бўлса, хавфдан ҳимоя қилиш учун тегишли чоралар кўрилади.

4. Чиқиндилар йўқ қилишади ёки бошқача йўл билан соғлиқ учун зарарли бўлмаган тарзда қурилиш майдончасидан чиқарилади.

1. Иш берувчи қуйидагилар учун барча тегишли чораларни кўради:

а) ёнғин хавфини олдини олиш учун;

б) ёнғин ўчоқларини тез ва самарали бартараф этиш учун;

с) одамларни тез ва хавфсиз эвакуация қилишни таъминлаш учун.

2. Ёнувчан суюқликлар, қаттиқ моддалар ва газлар учун мос келадиган ва тегишли омборхоналар таъминланади.

1. Агар бахтсиз ҳодиса ёки соғлиққа зарар етказиш, шу жумладан ноқулай шароитларда яшаш хавфидан тегишли ҳимоя бошқа воситалар билан таъминланмаса, иш берувчи миллий қонун ҳужжатларида ёки қоидаларда назарда тутилганидек, ишнинг ўзига хос хусусияти ва хавфини ҳисобга олган ҳолда ходимларга зарур шахсий ҳимоя воситалари ва ҳимоя кийимларини бепул тақдим этади ва таъминлайди.

2. Иш берувчи ходимларни шахсий ҳимоя воситаларидан фойдаланишга имкон берадиган зарур воситаларни тақдим этади ва уларнинг тўғри қўлланилишини таъминлайди.

3. Шахсий ҳимоя воситалари ва ҳимоя кийимлари, иложи борича эргономик принципларни ҳисобга олган ҳолда, ваколатли органлар томонидан белгиланган стандартларга мувофиқ бўлиши керак.

4. Ишчилардан уларга берилган шахсий ҳимоя воситалари ва ҳимоя кийимларидан тўғри ишлатиш ва яхши ҳолатда сақлаш талаб этилади.

Иш берувчи ҳар доим ўқитилган ходимлар томонидан биринчи ёрдам кўрсатилишини таъминлаш учун жавобгардир. Жароҳат олган ёки тўсатдан касал бўлган ишчиларга тиббий ёрдам кўрсатиш мақсадида уларни эвакуация қилишни таъминлаш чоралари кўрилади.

1. Ҳар бир қурилиш майдончасида ёки ундан етарли масофада зарур сифатли ичимлик сувининг зарур захираси таъминланади.

2. Ҳар бир қурилиш майдончасида ёки ундан етарли масофада ишчилар сони ва ишнинг давомийлигига қараб қуйидаги техник хизмат кўрсатилади ва таъминланади:

а) санитария ва ювиниш хоналари;

б) кийимларни алмаштириш, сақлаш ва қуритиш хоналари;

с) ноқулай об-ҳаво шароити туфайли одамларнинг овқатланиши ва ишда танаффус пайтида яшаш учун хоналар.

3. Эркак ва аёл ишчилар алоҳида санитария ва ювиниш хоналари билан таъминланади.

Ходимлар тегишли ва мувофиқ тарзда:

а) иш жойларида меҳнат хавфсизлиги ва соғлиғи учун юзага келиши мумкин бўлган салбий омиллар тўғрисида хабардор қилинади;

б) ушбу салбий омилларнинг олдини олиш, уларга қарши курашиш ва улардан ҳимоя қилиш учун мавжуд чоралар бўйича кўрсатма берилади ва ўқитилади.

Миллий қонун ҳужжатлари ёки қоидалар ишлаб чиқаришдаги бахтсиз ҳодисалар ва касбий касалликлар тўғрисида ҳокимиятнинг ваколатли органига белгиланган муддатда хабар беришни назарда тутади.

Ташкилотнинг ҳар бир аъзоси:

а) ушбу Конвенция қоидаларига самарали риоя этилишини таъминлаш мақсадида барча зарур чораларни, шу жумладан тегишли санкцияларни ва ахлоқ тузатиш чораларини кўради;

б) ушбу Конвенцияга мувофиқ кўрилиши лозим бўлган чораларнинг қўлланилишини назорат қилиш учун тегишли инспекция хизматларини таъминлайди ва ушбу хизматларни ўз вазифаларини бажариш учун зарур манбалар билан таъминлайди ёки тегишли инспекция ўтказилаётганлигини текширади.

Ушбу Конвенция 1937 йилги Қурилишда техник хавфсизлик тўғрисидаги конвенцияни қайта кўриб чиқади.

Мазкур Конвенцияни ратификация қилиш тўғрисидаги расмий ҳужжатлар рўйхатга олиш учун Халқаро меҳнат бюроси Бош директорига юборилади.

1. Мазкур Конвенция фақат ратификация қилиш тўғрисидаги ҳужжатлари Бош директор томонидан рўйхатга олинган Ташкилот аъзоларини бирлаштиради.

2. Ушбу Конвенция Ташкилот икки аъзосини ратификация қилиш тўғрисидаги ҳужжатлари Бош директор томонидан рўйхатга олинган санадан кейин ўн икки ой ўтгач кучга киради.

3. Кейинчалик ушбу Конвенция Ташкилотни ҳар бир аъзоси учун унинг ратификация қилиш тўғрисидаги ҳужжати рўйхатга олинган санадан ўн икки ой ўтгач кучга киради.

1. Ушбу Конвенцияни ратификация қилган Ташкилотнинг бирон-бир аъзоси, Конвенция дастлаб кучга кирган пайтдан бошлаб ўн йиллик давр тугаганидан кейин Халқаро меҳнат бюроси Бош директорига рўйхатга олиш учун юборилган денонсация қилиш тўғрисидаги ҳужжат орқали Конвенцияни денонсация қилиши мумкин. Денонсация Халқаро меҳнат бюросида денонсация қилиш тўғрисидаги ҳужжат рўйхатга олинганидан кейин бир йил ўтгач кучга киради.

2. Ушбу Конвенцияни ратификация қилган Ташкилотнинг ҳар бир аъзоси, юқоридаги бандда қайд этилган ўн йиллик муддат ўтганидан кейин бир йил ичида мазкур моддада кўзда тутилган денонсация ҳуқуқидан фойдаланмаган бўлса, навбатдаги ўн йиллик муддатни кутишга мажбур бўлади ва шунга кўра, у бу модда шартларига биноан ушбу Конвенцияни ҳар ўн йиллик муддат тугаши билан денонсация қилиши мумкин.

1. Халқаро меҳнат бюроси Бош директори Ташкилот аъзолари томонидан юборилган барча ратификация қилиш ва денонсация қилиш тўғрисидаги ҳужжатларини рўйхатга олганлиги ҳақида Халқаро меҳнат ташкилотининг барча аъзоларига хабар беради.

2. Бош директор Ташкилот аъзоларини у томонидан қабул қилинган иккинчи ратификация қилиш тўғрисидаги ҳужжат рўйхатга олингани ҳақида хабардор қилган ҳолда, уларнинг эътиборини ушбу Конвенциянинг кучга кирган санасига қаратади.

Халқаро меҳнат бюроси Бош директори, Бирлашган Миллатлар Ташкилоти Уставининг 102-моддасига мувофиқ, юқоридаги моддалар қоидаларига биноан ўзи рўйхатга олган барча ратификация қилиш, баёнот ва денонсация қилиш тўғрисидаги ҳужжатларга оид тўла маълумотларни Бирлашган Миллатлар Ташкилоти Бош котибига рўйхатга олиш учун юборади.

Халқаро меҳнат бюроси Маъмурий кенгаши зарур деб топганда, Бош конференцияга ушбу Конвенциянинг қўлланилиши тўғрисидаги маърузани тақдим этади ва уни тўла ёки қисман қайта кўриб чиқиш ҳақидаги масалани Конференция кун тартибига киритиш ёки киритмасликни ҳал қилади.

1. Агар Конференция мазкур Конвенцияни тўла ёки қисман қайта кўриб чиқадиган янги конвенция қабул қилса ва янги конвенцияда зид келувчи қоидалар мавжуд бўлмаса, у ҳолда:

а) Ташкилотнинг бирор аъзоси томонидан қайта кўриб чиқилган янги конвенциянинг ратификация қилиниши 39-модда қоидаларидан қатъи назар, мазкур Конвенциянинг зудлик билан денонсация қилинишига олиб келади, бунда қайта кўриб чиқилган янги конвенция кучга кирган бўлиши керак;

б) қайта кўриб чиқилган янги конвенция кучга кирган санадан эътиборан, мазкур Конвенция Ташкилот аъзолари томонидан ратификация қилиниши учун ёпиқ.

2. Мазкур Конвенция, ҳар қандай ҳолатда ҳам, уни ратификация қилган, бироқ қайта кўриб чиқилаётган янги конвенцияни ратификация қилмаган Ташкилот аъзоларига нисбатан шакли ва мазмуни бўйича ўз кучида қолади.

Ушбу Конвенциянинг инглиз ва француз тилидаги матнлари бир хил кучга эга.