Ўзбекистон Республикаси Президентининг
қарори
2025 йилда республика маҳаллаларида хавфсиз муҳитни яратиш ва ҳуқуқбузарликларнинг барвақт олдини олиш тизими самарадорлигини янада ошириш бўйича чора-тадбирлар тўғрисида
[Кўчирма]
Сўнгги йилларда мамлакатимизда тинчлик ва осойишталикни таъминлашнинг мутлақо янги механизмларини жорий этиш, ҳуқуқбузарликни содир этишга сабаб бўлаётган ижтимоий-маиший муаммоларни ижтимоий профилактика чоралари тизими орқали ҳал этиш ҳамда аҳолида шахсий хавфсизлик ҳиссини шакллантириш борасида самарали чора-тадбирлар амалга оширилди.
Шу билан бирга маҳаллаларда хавфсиз муҳитни яратишнинг ташкилий-профилактик асосларини замон талабларига мослаштириш, содир этиладиган қонунбузилишларнинг асл омилларини ўз вақтида аниқлаш ва комплекс чора-тадбирлар билан манзилли бартараф этиш орқали жиноятчиликнинг барвақт олдини олиш тизимининг самарадорлигини янада ошириш долзарб вазифа сифатида намоён бўлмоқда.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023 йил 11 сентябрдаги «Ўзбекистон — 2030» стратегияси тўғрисида»ги ПФ-158-сон Фармонининг устувор мақсадларига эришиш, шунингдек, масъул давлат органлари ва ташкилотларининг республика маҳаллаларида ҳуқуқбузарликлар профилактикаси соҳасидаги фаолиятини 2025 йилда сифат жиҳатдан янги босқичга олиб чиқиш мақсадида:
1. Ўзбекистон Республикасининг «Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси тўғрисида»ги Қонуни ҳамда Ўзбекистон Республикаси Жамоат хавфсизлиги концепцияси билан белгиланган масъул идоралар ва муассасалар учун 2025 йилда «Ҳар бир маҳаллада ҳуқуқбузарликларнинг барвақт олдини олиш» устувор вазифа этиб белгилансин ва қуйидаги ишлаш механизмлари жорий этилсин:
2024 йилда жиноят содир этилган ҳар бир маҳаллада криминоген вазиятни барқарорлаштириш ҳамда жиноятларни барвақт профилактика қилишнинг маҳаллалар кесимида чораклик манзилли чора-тадбирларини белгилаган ҳолда маҳалла — туман — вилоят даражасида унинг ижроси учун бевосита масъул раҳбарларни бириктириш ва аниқ соҳавий жавобгарликни юклаш;
криминоген вазият оғир маҳаллаларда илмий-амалий ёндашувлар асосида жойларга чиққан ҳолда мақсадли ўрганишларни ўтказиш орқали ҳуқуқбузарликларга сабаб бўлаётган асл омилларни аниқлаш ва барҳам бериш бўйича ташкилий-ҳуқуқий чораларни кўриш;
маҳаллаларда ёшлар, аёллар ва ишсизлар томонидан, шунингдек, оила-турмуш муносабатлари доирасида содир этиладиган жиноятларнинг олдини олишда «маҳалла еттилиги» ҳар бир вакилининг аниқ масъулиятини белгилаш, ушбу тоифадаги ҳуқуқбузарликлар профилактикасига янгича иш услубларини татбиқ қилиш;
аҳолининг ҳуқуқий онги, ижтимоий фаоллиги ва фуқаролик масъулиятини ошириш, жиноят содир этилишига сабаб бўлиши мумкин бўлган ижтимоий муаммоларни ҳал этишга жамоатчилик вакиллари, нуронийлар ва маҳалла фаолларини кенг жалб этиб бориш;
маҳаллалар жамоат жойлари ва яшаш хонадонларида хавфсиз муҳит яратиш, фуқаролар ҳаёти, соғлиғи ва мол-мулкига ҳар қандай тажовузларнинг олдини олиш мақсадида ҳуқуқбузарликлар профилактикасига замонавий рақамли технологиялар ва техник воситаларни кенг жорий этиш;
маҳаллаларда жиноятчиликнинг барвақт олдини олиш бўйича ҳар бир масъул идора ва муассаса томонидан амалга оширилаётган чора-тадбирларнинг натижалари юзасидан қатъий сўров тизимини йўлга қўйиш ҳамда ушбу масалага масъулиятсизлик билан ёндашган раҳбарларга таъсир чораларини кўриб бориш.
2. Қуйидагилар:
2025 йилда республика маҳаллаларида хавфсиз муҳит яратиш ва ҳуқуқбузарликларнинг барвақт олдини олиш тизимининг самарадорлигини ошириш бўйича манзилли чора-тадбирлар дастури (кейинги ўринларда — Дастур) 1-иловага* мувофиқ;
Маҳаллаларда криминоген вазиятни барқарорлаштириш ҳамда янгича ёндашувлар асосида ҳуқуқбузарликларнинг барвақт олдини олиш тизимини ташкил этиш бўйича вилоят даражасидаги манзилли чора-тадбирларнинг намунавий «йўл харитаси» 2-иловага* мувофиқ;
Туман (шаҳар) маҳаллаларида криминоген вазиятни барқарорлаштириш ҳамда ҳуқуқбузарликларнинг барвақт олдини олиш тизимининг самарадорлигини ошириш бўйича манзилли чора-тадбирларнинг намунавий «йўл харитаси» 3-иловага* мувофиқ;
Маҳаллада ҳуқуқбузарликларнинг барвақт профилактикасини таъминлаш бўйича манзилли чора-тадбирларнинг намунавий «йўл харитаси» 4-иловага* мувофиқ;
Олдинги таҳрирга қаранг.
Криминоген вазияти мураккаб маҳаллаларда жиноятларнинг олдини олиш бўйича манзилли чоралар концепцияси (кейинги ўринларда — Концепция) 5-иловага мувофиқ;
(2-банд Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 18 августдаги ПҚ-253-сонли қарорига асосан олтинчи хатбоши билан тўлдирилган — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 20.08.2025 й., 07/25/253/0752-сон)
Олдинги таҳрирга қаранг.
2025 йилда республика маҳаллаларида хавфсиз муҳит яратиш ва ҳуқуқбузарликларнинг барвақт олдини олишнинг самарали тизимини шакллантиришга қаратилган асосий мақсадли кўрсаткичлар (кейинги ўринларда — мақсадли кўрсаткичлар) 6-иловага* мувофиқ тасдиқлансин.
(2-банднинг еттинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 18 августдаги ПҚ-253-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 20.08.2025 й., 07/25/253/0752-сон)
Ички ишлар вазирлиги (П. Бобожонов) тегишли идоралар ҳамда илмий ташкилот ва таълим муассасалари ҳамда Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳри ҳокимликлари билан биргаликда уч ҳафта муддатда ҳар бир ҳудуд ва криминоген вазият оғир маҳалла кесимида мазкур қарорга асосан, 2025 йил биринчи чораги учун ҳудудий «йўл хариталари»ни ишлаб чиқиш ва ижрога қаратишни таъминласин.
Олдинги таҳрирга қаранг.
Дастур, Концепция ва ҳудудий «йўл хариталари»да белгиланган чора-тадбирларнинг ўз вақтида ва самарали амалга оширилишини таъминлаш ҳамда мақсадли кўрсаткичларга эришиш юзасидан масъулият давлат органлари, муассасалари ва маҳаллий ҳокимликларнинг шахсан биринчи раҳбарларига юклатилсин.
(2-банднинг тўққизинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 18 августдаги ПҚ-253-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 20.08.2025 й., 07/25/253/0752-сон)
Олдинги таҳрирга қаранг.
Бунда ҳар бир марказий давлат органи ва муассаса раҳбари томонидан Дастур, Концепция ва ҳудудий «йўл хариталари» ижроси устидан доимий ва таъсирчан идоравий назорат ўрнатилсин.
(2-банднинг ўнинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 18 августдаги ПҚ-253-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 20.08.2025 й., 07/25/253/0752-сон)
Олдинги таҳрирга қаранг.
3. Ҳуқуқ-тартибот идораларининг илмий ташкилот ва таълим муассасалари томонидан жиноят содир этилган маҳаллаларда 7-иловага* мувофиқ тартибда илмий ёндашувлар асосида ўрганишлар ўтказилсин.
(3-банднинг биринчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 18 августдаги ПҚ-253-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 20.08.2025 й., 07/25/253/0752-сон)
Бунда бевосита жойларга чиққан ҳолда:
Олдинги таҳрирга қаранг.
криминоген вазияти мураккаб ёки оғир бўлган маҳалларда жиноятлар содир этилишига таъсир қилаётган асл омилларни ўрганиш ҳамда уларнинг хусусиятларидан келиб чиқиб, манзилли ташкилий-профилактика тизимини йўлга қўйишга қаратилган илмий асослантирилган таклифларни 2025 йилнинг ҳар чораги учун ишлаб чиқиладиган ҳудудий «йўл хариталари»га киритиш;
(3-банднинг учинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 18 августдаги ПҚ-253-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 20.08.2025 й., 07/25/253/0752-сон)
маҳаллалардаги криминоген вазиятга таъсир қилаётган асосий омилларни ҳисобга олган ҳолда ҳуқуқбузарликларнинг барвақт олдини олиш бўйича манзилли методикаларни ишлаб чиқиш ва амалиётга жорий этиш, шунингдек, бунинг натижалари юзасидан бириктирилган илмий ташкилот ва таълим муассасаларидан соҳага масъул идоралар билан тенг равишда сўров қилиш чоралари кўрилсин.
* 1 — 4, 6-7-иловалар берилмайди.
Олдинги таҳрирга қаранг.
4. Маҳаллаларда ҳуқуқбузарликларнинг барвақт профилактикаси борасидаги ишларни комплекс ташкил этиш ҳамда Дастур, Концепция ва ҳудудий «йўл хариталари»нинг ижросини тизимли равишда назорат қилиб бориш мақсадида Бош прокуратура ҳузурида 2025 йил мобайнида доимий фаолият кўрсатувчи Республика идоралараро мувофиқлаштириш ишчи гуруҳи (кейинги ўринларда — Мувофиқлаштириш ишчи гуруҳи) тузилсин.
(4-банднинг биринчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 18 августдаги ПҚ-253-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 20.08.2025 й., 07/25/253/0752-сон)
Мувофиқлаштириш ишчи гуруҳи (Б. Валиев, Б. Абдуллаев):
масъул вазирлик ва идоралар мутахассисларини жалб қилган ҳолда Мувофиқлаштириш ишчи гуруҳи таркибини шакллантирсин ва 2025 йилда маҳаллаларда ҳуқуқбузарликларнинг барвақт профилактикаси борасидаги ишларнинг натижадорлигини, шу жумладан, жойларга бевосита чиққан ҳолда тизимли мониторинг қилиб бориш ҳамда мақсадли кўрсаткичларга эришиш ҳолати устидан назоратни таъминласин;
Олдинги таҳрирга қаранг.
Дастур, Концепция ва ҳудудий «йўл хариталари»да назарда тутилган чора-тадбирларнинг изчил, сифатли ва ўз вақтида амалга оширилишини ҳамда ҳуқуқ-тартибот идораларининг илмий ташкилот ва таълим муассасалари томонидан жойларда амалга оширилаётган ўрганишлар ва уларнинг натижадорлигини доимий равишда қатъий назорат қилиб борсин;
(4-банднинг тўртинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 18 августдаги ПҚ-253-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 20.08.2025 й., 07/25/253/0752-сон)
Олдинги таҳрирга қаранг.
ҳар ой якунида криминоген вазият оғир, мураккаб ва жиноят содир этилган маҳаллаларда амалга оширилаётган ишларнинг аҳволи ва натижадорлиги бўйича барча масъул идора ва муассасалар билан танқидий муҳокамалар ўтказилишини ҳамда ушбу масалага масъулиятсизлик билан ёндашган раҳбарларга нисбатан лавозимидан озод этишгача бўлган таъсир чоралари кўриб борилишини йўлга қўйсин.
(4-банднинг бешинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 18 августдаги ПҚ-253-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 20.08.2025 й., 07/25/253/0752-сон)
Олдинги таҳрирга қаранг.
5. Белгилансинки, криминоген вазияти мураккаб ёки оғир маҳаллаларда жиноятчиликнинг барвақт олдини олиш бўйича самарали тизимни йўлга қўйишга қаратилган манзилли ишларни ташкил этиш мақсадида барча туман (шаҳар) ҳокимлари ҳамда тегишли ҳуқуқ-тартибот идоралари раҳбарларига (кейинги ўринда — масъул раҳбарлар) 2025 йилда маҳаллалар номма-ном бириктирилади.
(5-банднинг биринчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 18 августдаги ПҚ-253-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 20.08.2025 й., 07/25/253/0752-сон)
Бунда шундай тартиб ўрнатилсинки, унга мувофиқ:
масъул раҳбарлар зиммасига ўз ҳудудларида ҳуқуқбузарликларнинг барвақт профилактикасини ташкил этиш намунасини яратиш, ҳудудий «йўл хариталари»нинг тўлақонли ижро этилишини таъминлаш ҳамда ижтимоий профилактика тизимини самарали йўлга қўйиш бўйича қатъий шахсий жавобгарлик юкланади;
Олдинги таҳрирга қаранг.
масъул раҳбарларнинг криминоген вазият оғир ва мураккаб маҳаллаларда эришилган натижалари уларнинг фаолиятини баҳолашда инобатга олиниб, ҳар ой якунида — ички ишлар вазири ҳузурида, ҳар чорак якунида — Бош прокурор ҳузурида, ҳар ярим йилда Бош вазир ҳузурида тегишли республика раҳбарлари иштирокида танқидий муҳокама қилинади, ҳар бир маҳалла кесимида Ўзбекистон Республикаси Президентига ахборот бериб борилади ҳамда рағбатлантириш ёки интизомий жазо чоралари белгиланади.
(5-банднинг тўртинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 18 августдаги ПҚ-253-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 20.08.2025 й., 07/25/253/0752-сон)
6. Ички ишлар вазирлиги ва Бош прокуратуранинг қуйидаги таклифлари маъқуллансин:
а) вилоятлар марказлари ва криминоген вазият оғир туман (шаҳар)лар маҳаллаларида хизмат олиб борувчи ички ишлар органлари профилактика кичик инспектори лавозимини киритиш ҳамда унинг зиммасига қуйидаги асосий вазифаларни юклаш:
меҳнат миграциясидан қайтиб келган фуқаролар, мактаб битирувчилари ҳамда талабалар билан ижтимоий профилактика чоралари доирасида манзилли ишларни амалга ошириш;
маҳаллалар ҳудудида содир этиладиган айрим турдаги маъмурий ҳуқуқбузарликлар бўйича белгиланган тартибда баённомалар тузиш;
б) ички ишлар органлари ҳуқуқбузарликлар профилактикаси бўлинмалари таркибида қуйидаги тузилмаларни ташкил этиш ҳамда манзилли фаолиятини йўлга қўйиш:
меҳнат миграциясидан қайтиб келган фуқаролар орасида жиноятчиликнинг барвақт олдини олиш бўйича манзилли ишларни ташкил этиш, маҳалла профилактика инспекторларининг бу борадаги фаолиятини мувофиқлаштириш ҳамда аниқланган муаммоларни масъул идоралар билан ҳамкорликда бартараф этиш чораларини кўриш вазифасини амалга оширувчи миграцион профилактика бўлинмаларини;
маҳалла профилактика инспекторлари томонидан аниқланган маъмурий ҳуқуқбузарликлар учун маъмурий қамоққа олиш жазоси қўлланган шахсларни махсус қабулхоналарга олиб бориш вазифасини амалга оширувчи туманлараро маъмурий конвой гуруҳларини;
в) маҳаллаларда ҳуқуқбузарликларнинг барвақт профилактикаси самарадорлигини янада ошириш мақсадида 2025 йил 1 мартдан эътиборан ички ишлар органлари профилактика (катта) инспекторларининг жамоат тартибини сақлаш бўйича ёрдамчиси лавозимини тугатиш ҳамда бўшаётган штат бирликлари ҳисобидан мазкур банднинг «а» ва «б» кичик бандларида назарда тутилган янги лавозим ва тузилмаларни ташкил этиш;
Олдинги таҳрирга қаранг.
г) ҳуқуқбузарликлар учун жазо муқаррарлигини таъминлаш мақсадида синов тариқасида криминоген вазият оғир ва мураккаб ҳудудлардаги профилактика бўлинмаларида Ички ишлар вазирлигининг бюджетдан ташқари маблағлари ҳисобидан маъмурий амалиёт гуруҳлари фаолиятини йўлга қўйиш ва улар зиммасига профилактика инспекторларига тушган мурожаатлар юзасидан жиноят иши қўзғатишни рад этиш тўғрисида қарор қабул қилинган ҳужжатларини ўрганиб, таркибида маъмурий ҳуқуқбузарлик бўлган ҳолатлар юзасидан белгиланган ҳужжатларни расмийлаштириш вазифасини юклаш;
(6-банднинг «г» кичик банди Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 18 августдаги ПҚ-253-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 20.08.2025 й., 07/25/253/0752-сон)
Олдинги таҳрирга қаранг.
д) айрим ҳудудларининг криминоген вазият оғир ва мураккаб маҳаллаларида ташкилий-штат тузилмаси асосида маҳалла ҳуқуқ-тартибот масканлари фаолиятини йўлга қўйиш ҳамда бештагача маҳаллани микроҳудудларга бирлаштирган ҳолда жамоат хавфсизлигини таъминлаш ва жиноятчиликнинг олдини олиш бўйича тезкор ҳаракатланиш тизимини жорий этиш.
(6-банд «д» кичик бандининг биринчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 18 августдаги ПҚ-253-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 20.08.2025 й., 07/25/253/0752-сон)
Бунда:
Олдинги таҳрирга қаранг.
маҳалла ҳуқуқ-тартибот маскани ташкилий-штат тузилмасига, қоида тариқасида, микроҳудудга хизмат кўрсатувчи профилактика (катта, кичик) инспекторлари, хотин-қизлар масалалари бўйича, пробация, йўл ҳаракати хавфсизлиги, қўриқлаш ва патруль-пост хизматлари инспекторлари ҳамда тезкор-қидирув хизмати ходими киритилиб, туман (шаҳар) ички ишлар органлари қўриқлаш бўлинмаларининг нарядлари доимий равишда хизмат олиб бориши ташкил этилади;
(6-банд «д» кичик бандининг учинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 28 ноябрдаги ПҚ-360-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 29.11.2025 й., 07/25/360/1110-сон)
микроҳудудларда кунлик жамоат хавфсизлигини таъминлаш ва жиноятчиликнинг олдини олиш, шу жумладан, ижтимоий профилактика тизимини жойида ташкил этиш, мувофиқлаштириш ва назорат қилиб бориш мақсадида ички ишлар органлари профилактика бош инспектори лавозими жорий этилади ҳамда унинг зиммасига маҳалла ҳуқуқ-тартибот маскани фаолиятига раҳбарлик қилиш вазифаси юкланади.
7. Ҳуқуқбузарликларнинг ижтимоий профилактикаси тизими самарали амалга оширилиши мақсадида шундай тартиб ўрнатилсинки, унга мувофиқ:
енгил тан жароҳати, майда безорилик, оилавий (маиший) зўравонлик, гиёҳвандлик воситалари ва алоҳида тоифадаги кучли таъсир қилувчи моддалар ноқонуний муомаласи билан боғлиқ маъмурий ҳуқуқбузарликлар «E-ma’muriy ish» ахборот тизимида рўйхатдан ўтган вақтнинг ўзида ҳуқуқбузар (жабрланувчи)ларга нисбатан автоматик тарзда «E-ijtimoiy profilaktika» ахборот тизимида ижтимоий профилактика тадбирларини амалга ошириш бўйича хулоса шакллантирилади ва ижрога қаратилади;
ижтимоий профилактика тадбирлари амалга ошириладиган шахсларга нисбатан шакллантирилган ҳар бир хулосалар ижроси устидан кунлик идоравий назорат механизмлари жорий этилади;
маҳаллаларда ҳуқуқбузарликларнинг ижтимоий профилактикасини амалга оширувчи субъектлар ва кўмаклашувчи шахсларнинг фаолияти самарадорлиги кўрсаткичларига (KPI) ижтимоий профилактика тадбирлари натижалари киритилади ҳамда баҳолашда алоҳида инобатга олинади.
Олдинги таҳрирга қаранг.
8. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳри ҳокимликлари ҳар ойда ҳудудий «йўл хариталари»да белгиланган вазифалар ижроси юзасидан ҳар бир туман (шаҳар)нинг криминоген вазияти мураккаб ва оғир маҳаллаларида 8-иловага мувофиқ намунавий талаблар асосида камида иккитадан «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй» ташкил этиш чораларини кўрсин.
(8-банд Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 18 августдаги ПҚ-253-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 20.08.2025 й., 07/25/253/0752-сон)
9. Бош прокуратура (Б. Валиев) Ички ишлар вазирлиги (Б. Абдуллаев) ва Рақамли технологиялар вазирлиги (Ш. Шерматов) билан биргаликда бир ой муддатда мазкур қарорга мувофиқ тасдиқланадиган ҳудудий «йўл хариталари»да белгиланган чора-тадбирларнинг вилоят — туман — маҳалла даражаларида ижросини қайд этувчи электрон назорат платформасини ишлаб чиқсин ва жорий этсин.
10. Ички ишлар вазирлиги (П. Бобожонов, Б. Абдуллаев):
икки ой муддатда «E-ijtimoiy profilaktika» ахборот тизимини «E-ma’muriy ish» ахборот тизимига интеграция қилиш ҳамда мазкур қарорга мувофиқ ижтимоий профилактика тадбирлари амалга ошириладиган шахсларга нисбатан автоматик тарзда хулоса шакллантириш имкониятини яратиш чораларини кўрсин;
икки ой муддатда ички ишлар органлари хотин-қизлар масалалари бўйича инспекторларига ҳимоя ордерини расмийлаштириш ваколатини ҳамда патруль-пост хизмати саф бўлинмалари (бригада, батальон, отряд) командирлари ва уларнинг ўринбосарларига патруль-пост хизмати инспекторлари томонидан тузилган маъмурий баённомалар юзасидан қарор қабул қилиш ваколатини беришни назарда тутувчи норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини Вазирлар Маҳкамасига киритсин;
мазкур қарорга мувофиқ киритилаётган профилактика кичик инспекторлари лавозимларини жамлаш мақсадида 2025 йил 1 апрель кунига қадар ички ишлар органларининг амалдаги малакали ходимлари орасидан номзодларни махсус касбий тайёргарлик курсларида қисқартирилган уч ойлик ўқув дастури бўйича ўқитишни таъминласин;
профилактика инспекторлари ва профилактика катта инспекторлари лавозимларига биринчи навбатда камида бир йил давомида профилактика кичик инспектори лавозимида хизмат қилаётган, туман (шаҳар) ички ишлар органи раҳбарининг жамоат хавфсизлиги хизмати бўйича ўринбосари ва профилактика бўлинмаси бошлиғи лавозимларига — ижобий натижаларга эришган профилактика бош инспектори лавозимида хизмат қилаётган ходимларни тайинлаш тартибини жорий қилсин;
Бош прокуратура, Адлия вазирлиги ҳамда бошқа манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда уч ой муддатда қонунчилик ҳужжатларига ушбу қарордан келиб чиқадиган ўзгартириш ва қўшимчалар тўғрисида Вазирлар Маҳкамасига таклифлар киритсин.
Олдинги таҳрирга қаранг.
11. Ўзбекистон Республикаси Президентининг айрим қарорларига 9-иловага мувофиқ ўзгартириш ва қўшимчалар киритилсин.
(11-банд Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 18 августдаги ПҚ-253-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 20.08.2025 й., 07/25/253/0752-сон)
12. Мазкур қарорнинг ижросини назорат қилиш Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А.Н. Арипов ва Ўзбекистон Республикаси Президентининг маслаҳатчиси Д.Б. Кадиров зиммасига юклансин.
Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ
Тошкент ш.,
2025 йил 3 январь,
ПҚ-1-сон
Олдинги таҳрирга қаранг.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 3 январдаги ПҚ-1-сон қарорига
5-ИЛОВА
5-ИЛОВА
Криминоген вазияти мураккаб маҳаллаларда жиноятларнинг олдини олиш бўйича манзилли чоралар
КОНЦЕПЦИЯСИ
1-боб. Умумий қоидалар
1. Криминоген вазияти мураккаб маҳаллаларда жиноятларнинг олдини олиш бўйича манзилли чоралар концепцияси (кейинги ўринларда — Концепция) охирги беш йил давомида криминоген вазияти бўйича «қизил» тоифада турган маҳаллаларда (кейинги ўринларда — маҳаллалар), яъни мураккаб маҳаллаларда ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш, жамоат хавфсизлигини таъминлаш ва хавфсиз муҳитни яратиш соҳасидаги давлат масъул органлари фаолиятининг устувор йўналишларини ва бу борада амалга ошириладиган ишлар бўйича алоҳида механизмларни белгилайди.
2. Маҳаллаларда алоҳида ташкилий-профилактик тадбирлар ҳамда манзилли чоралар билан илмий-амалий ёндашувларни уйғунлаштирган ҳолда криминоген вазиятни барқарорлаштириш ва пировардида хавфсиз муҳитни яратиш Концепциянинг асосий мақсади ҳисобланади.
3. Маҳаллаларда хавфсиз муҳитни яратиш манзилли профилактик тадбирларнинг устуворлиги, қонунийлик, «хонадонбай» ва «фуқаробай» мақсадли ишлаш ҳамда илмий-амалий ёндашувлар жорий этилиши каби асосий тамойилларга таянган ҳолда амалга оширилади.
4. Бош прокурорнинг ва ички ишлар вазирининг биринчи ўринбосарлари, ҳудудий ички ишлар органлари бошлиқлари ва прокурорлари, Ўзбекистон Республикаси Криминология тадқиқот институти, Ички ишлар вазирлиги Академияси, Ҳуқуқни муҳофаза қилиш академияси, Тошкент давлат юридик университети ва Жамоат хавфсизлиги университети (кейинги ўринларда — таълим ташкилотлари) раҳбарлари, шунингдек, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши Раиси ҳамда вилоят ва туман (шаҳар) ҳокимлари Концепция ижроси учун шахсан масъул ҳисобланади.
5. Концепция доирасида белгиланган манзилли тадбирлар масъул давлат органлари томонидан жамоат бирлашмалари, фуқаролар ҳамда оммавий ахборот воситалари билан ҳамкорликда амалга оширилади.
6. Маҳаллалардаги криминоген вазиятга салбий таъсир кўрсатиб келаётган асосий омиллар қуйидагилар ҳисобланади:
«маҳалла еттилиги»нинг ижтимоий профилактика объектлари ва алоҳида тоифадаги шахслар (ҳуқуқбузарликлардан жабрланиш эҳтимоли бор шахслар, ички ишлар органлари ҳисобида турувчи шахслар) билан олиб бораётган профилактик тадбирлари натижадорлигининг пастлиги;
«маҳалла еттилиги» вакилларининг ижтимоий профилактикага оид вазифаларни бажариш учун билими, тажрибаси ва маҳорати етарли эмаслиги, профилактика инспекторларининг хизмат юкламасининг юқорилиги;
«маҳалла еттилиги» фаолиятини ташкил қилиш, бошқариш ва мувофиқлаштиришдаги тизимли муаммолар, кадрлар салоҳиятининг пастлиги ва кадрлар қўнимсизлиги;
маҳаллада ишсизлик ва камбағаллик даражаси юқорилиги, бу борада тизимли ишлар талаб даражасида ташкил этилмаганлиги;
маҳалладаги жисмоний ва юридик шахсларнинг мол-мулки қўриқлови даражасининг пастлиги;
маҳаллалар ҳудудидаги давлат ва нодавлат идора ва ташкилотлар, савдо ва бозор мажмуалари атрофида, шунингдек, жамоат жойлари ва аҳоли гавжум жойларда ҳуқуқ-тартибот тизимининг куч ва воситаларининг етарли эмаслиги;
маҳаллаларда атроф-муҳитни лойиҳалаштириш орқали жиноятларнинг олдини олиш бўйича илғор хорижий тажрибалар татбиқ этилмаганлиги, «намунавий хавфсиз кўча» ва «намунавий хавфсиз йўлак»лар турли ёндашувлар асосида ташкил этилаётганлиги;
йирик шаҳар марказларидаги ички миграция жараёнлари тўлиқ назоратга олинмаганлиги ҳамда туман (шаҳар) марказларидаги бозор атрофидаги ноқонуний савдо расталари ва автотураргоҳларни тартибга солиш чоралари кўрилмаётганлиги;
маҳаллаларда жиноятчиликни жиловлаш ва унинг барвақт олдини олиш чора-тадбирлари илмий-амалий ёндашув асосида етарли даражада ташкил этилмагани;
аҳолининг ҳуқуқий онги ва маданиятини ошириш, маънавий-ахлоқий фазилатларини юксалтириш ва тарбиялашга қаратилган тарғибот-ташвиқот тадбирларининг таъсирчан эмаслиги.
7. Маҳаллаларда жиноятчиликни жиловлаш ва хавфсиз муҳитни яратиш борасидаги фаолиятнинг устувор йўналишлари қуйидагилардан иборат:
маҳаллаларда ҳуқуқ-тартибот идоралари томонидан куч ва воситаларни тақсимлаш, бошқариш (мувофиқлаштириш)нинг янги тизимини жорий этиш;
маҳаллаларда ижтимоий профилактика тизими таъсирчанлиги ва натижадорлигини ошириш борасида манзилли тадбирларни уйғунликда амалга ошириш;
алоҳида тоифадаги шахслар (вояга етмаганлар, ёшлар, аёллар, ишсизлар, муқаддам судланганлар, пробация ҳисобида турганлар ва бошқалар) билан манзилли, таъсирчан ишларни тизимли ташкил қилиш;
маҳаллаларда жисмоний ва юридик шахслар мол-мулкини қўриқлаш қамровини изчил ошириб бориш;
инновацион ва рақамли технологияларни кенг жорий қилиш, CPTED (Crime Prevention Through Environmental Design — атроф-муҳитни лойиҳалаш орқали жиноятларнинг олдини олиш) концепцияси асосида маҳаллаларда «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй» лойиҳаларини ташкил этиш;
маҳаллаларда аҳолининг ҳуқуқий онгини ошириш, спорт ва соғлом турмуш тарзини тарғиб қилиш, ҳуқуқбузарликларга муросасизлик муҳитини яратишда ижтимоий ҳамкорликни ривожлантириш;
маҳалладаги жиноятчилик ва ҳуқуқбузарликларнинг асл омилларини тизимли равишда илмий ёндашган ҳолда таълим муассасалари томонидан ўрганиб бориш.
2-боб. Концепцияни амалга ошириш механизмлари
8. Концепцияни амалга ошириш механизмлари қуйидагиларни ўз ичига олади:
а) маҳаллаларда ҳуқуқ-тартибот идоралари томонидан куч ва воситаларни тақсимлаш, бошқариш (мувофиқлаштириш)нинг янги тизимини жорий этиш. Бунда:
Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши Раиси, вилоятлар ва Тошкент шаҳри ҳокимлари ҳудудий ички ишлар органлари бошлиқлари ва прокурорлари ҳамда бириктирилган таълим муассасаси раҳбари билан биргаликда Концепцияга асосан ҳар бир маҳалла кесимида алоҳида ойлик «йўл хариталари»ни (туман ва маҳалла кесимида) тасдиқлаб, ижрога қаратишни таъминлайди;
маҳаллаларга вилоят даражасидаги прокурорнинг ва ички ишлар органи бошлиғининг ўринбосарлари ҳамда тегишинча тармоқ ва соҳавий хизмат раҳбарлари номма-ном бириктирилиб, ҳафтада уч кун уларнинг иши бевосита ушбу маҳаллаларда ташкил этилади, самарадорлик индикатори юритилади ва ҳар ойда фаолиятни баҳолаб бориш йўлга қўйилади;
туман (шаҳар) ички ишлар органи бошлиғи ва прокурорнинг хизмат хонаси 2025 йил якунига қадар бевосита маҳаллада ташкил этилиб, кундалик ишининг бошланиши ва якуни айнан ўша ерда амалга оширилади;
вилоят ҳокимликлари маҳаллаларда ҳуқуқбузарлик содир этиш эҳтимоли юқори бўлган шахсларнинг ижтимоий-маиший муаммоларини туман (шаҳар) ички ишлар органлари хулосаларига асосан тезкорлик билан ҳал қилиш учун шахсан масъул ҳисобланади ва тегишли манзилли чораларни кўради;
маҳаллаларда ички ишлар органларининг кечаю-кундуз хизматини ҳамда куч-воситаларнинг тезкор ҳаракатланишини таъминлаш мақсадида камида 2 нафар, вазиятдан келиб чиқиб 3 нафаргача профилактика инспекторлари (шундан биттаси профилактика катта инспектори) штати ташкил этилади, камида 2 нафардан иборат патруль-пост хизмати нарядларининг хизмати йўлга қўйилади ҳамда тезкор ходим бириктирилади;
маҳаллаларда босқичма-босқич маҳалла ҳуқуқ-тартибот масканлари фаолияти йўлга қўйилади;
маҳаллаларда профилактика катта инспектори лавозимларида профилактика соҳасида кўп йиллик амалий иш тажрибасига эга бўлган ходимлар хизмат ўташи йўлга қўйилади;
ҳар ҳафта пайшанба — «ҳуқуқбузарликлар профилактикаси куни»да маҳаллаларга бириктирилган вилоят даражасидаги ички ишлар органи масъул раҳбарлари профилактика катта инспекторлари билан бирга уларнинг вазифасини бажаради (амалий маҳоратини кўрсатади);
б) маҳаллаларда ижтимоий профилактика тизими таъсирчанлиги ва натижадорлигини ошириш борасида манзилли тадбирларни уйғунликда амалга ошириш. Унга кўра:
профилактика катта инспекторлари бошчилигида «маҳалла еттилиги» томонидан маҳаллаларда таълим муассасалари томонидан тақдим этилган алоҳида методика асосида ижтимоий профилактика объектларига аниқлик киритилади;
ҳуқуқбузарликлар содир бўлиш эҳтимоли юқори бўлган жой (объект)лар, шунингдек, ҳуқуқбузарлик содир қилиш ёки жиноят қурбонига айланиш эҳтимоли юқори бўлган шахслар бўйича «маҳалла еттилиги» аъзолари номма-ном тақсимланади (жавобгарлик ҳудуди ва шахслар бириктирилади);
вилоят ва туман даражасида бириктирилган масъул раҳбарлар маҳаллалар учун тасдиқланган «йўл харита»ларнинг натижадорлиги бўйича жойига чиққан ҳолда ҳафталик сўровни амалга оширади;
маҳаллаларда содир этилган жиноятлар маҳаллага бириктирилган масъул томонидан маҳалла аҳолиси ўртасида, шунингдек, суд ҳукми чиққандан сўнг жиноят содир қилган шахснинг яшаш кўчасида (маҳалласида) муҳокама қилинади;
туман (шаҳар) халқ депутатлари ҳар ойда жойига чиққан ҳолда маҳаллаларга бириктирилган масъул раҳбарларнинг жиноятчиликнинг олдини олиш ва маҳаллада криминоген вазиятни яхшилаш борасида олиб бораётган ишлари юзасидан ҳисоботини эшитиб, уларнинг фаолиятига баҳо беради ва амалий жиҳатдан кўмаклашади;
туман (шаҳар) халқ депутатлари томонидан маҳаллада содир этилган жиноятларнинг асл омиллари айнан «маҳалла еттилиги»нинг фаолиятига ёхуд бошқа давлат органлари мутасаддиларининг фаолиятига тааллуқлилиги бўйича хулосалар тайёрланади ва таъсир чоралари тўғрисида таклиф киритилади;
маҳалла раиси, хотин-қизлар фаоли ва ёшлар етакчиларига ижтимоий профилактика тадбирларининг натижадорлиги бўйича самарадорлик кўрсаткичлари (KPI) асосида қўшимча ҳақ тўлаш амалиёти йўлга қўйилади;
в) алоҳида тоифадаги шахслар (вояга етмаганлар, ёшлар, аёллар, ишсизлар, муқаддам судланганлар, пробация ҳисобида турганлар ва бошқалар) билан манзилли, таъсирчан ишларни тизимли ташкил қилиш. Бунда:
ижтимоий профилактика объектлари, айниқса, оила-турмуш доирасида ҳуқуқбузарликлар содир этувчи шахсларнинг (жанжалкаш ва низоли оилалар) ҳолидан мажбурий равишда камида ҳар уч кунда хабар олиш амалиёти йўлга қўйилади;
адлия органлари томонидан фуқаролик ва жиноят ишлари бўйича судларда низолашаётган оилаларга ҳуқуқий маслаҳатлар бериб бориш амалиёти йўлга қўйилади;
тажриба тариқасида ижтимоий профилактика объектлари ҳолидан хабар олиш тизимининг таъсирчанлигини ошириш учун «маҳалла еттилиги»нинг электрон планшетлари орқали ижтимоий профилактика объектларини биометрик идентификация қилиш амалиёти йўлга қўйилади;
вояга етмаганлар томонидан содир этилиши мумкин бўлган ҳуқуқбузарликларнинг профилактикасини самарали ташкил этиш мақсадида ички ишлар органлари вояга етмаганлар масалалари бўйича инспектор-психологлар ҳуқуқбузарликлар содир этиш эҳтимоли юқори бўлган ўқувчиларни аниқлаш ва улар билан манзилли ишлашни ташкил этиш фаолиятини «маҳалла еттилиги» билан биргаликда ҳар ой якунида муҳокама этиб боради;
маҳаллаларда «маҳалла еттилиги» вакилларининг касбий маҳоратини ошириш борасида бириктирилган таълим ташкилотлари, адлия органлари раҳбарлари томондан амалий маҳорат дарслари (мастер-класс) ўтказилади;
Криминология тадқиқот институти томонидан Ўзбекистон маҳаллалари уюшмаси маблағлари ҳисобидан малакали ходимлар ҳамда криминолог олимлар жалб қилинган ҳолда маҳаллалар кесимида мақсадли илмий-амалий тадқиқотлар ўтказилади;
г) маҳаллаларда жисмоний ва юридик шахслар мол-мулкини қўриқлаш қамровини изчил ошириб бориш. Бунда:
ички ишлар органлари қўриқлаш хизматининг хизмат кўрсатиш тасдиқланган тарифлари асосида жисмоний ва юридик шахсларнинг мол-мулкини қўриқлашни янги механизмлар асосида амалга ошириш чоралари кўрилади;
бозорлар, савдо марказлари, автошоҳбекатлар, метронинг аҳоли гавжум бўлган бекатлари ва истироҳат боғлари, ресторанлар, кафе, бар ва бошқа кўнгилочар масканлар, шунингдек, бўш турган хонадонлар учун қўриқлаш хизматидан фойдаланиш мажбурий қилиб белгиланади;
туман (шаҳар) марказидан узоқда жойлашган ҳудудларда маҳалладаги криминоген вазият барқарор бўлгунга қадар вилоятнинг маҳаллий бюджети ҳисобидан мажбурий қўриқлаш-патруль гуруҳини ташкил этиш чоралари кўрилади;
д) инновацион ва рақамли технологияларни кенг жорий қилиш, атроф-муҳитни лойиҳалаштириш орқали жиноятчиликнинг олдини олиш концепцияси асосида маҳаллаларда «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй» лойиҳаларини ташкил этиш. Бунда:
«Хавфсиз шаҳар» ягона интеграциялашган тизимларини яратиш ва ривожлантириш концепцияси доирасида маҳаллалар ҳудуди тунги ёритқичлар ва кузатув камералари ҳамда сунъий интеллект билан ишловчи махсус дастурий таъминот билан тўлиқ қамраб олинади;
маҳалланинг кириб-чиқиш жойлари маҳаллий бюджет ҳамда бошқарув сервис компаниялари ҳисобидан интеллектуал видеокамералар билан жиҳозланиб, ҳудудий ички ишлар органлари ҳамда профилактика катта инспектори хизмат планшетига интеграция қилинади;
маҳаллаларда жамоат тартибини сақлаш ва ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш фаолиятида учувчисиз учиш аппаратларидан фойдаланиш йўлга қўйилади;
CPTED концепциясининг миллий стандартлари ишлаб чиқилади ва шаҳарсозлик қоидалари ҳамда нормаларига татбиқ этилади, хусусан, атроф-муҳитни лойиҳалаш, тураржойлар, бино-иншоотлар, бозорлар, савдо мажмуалари, боғ ва бошқа жамоат жойларини қуришда янги стандартларга риоя этилади;
маҳалладаги жамоат жойлари, кўп қаватли тураржой ва уйлар олди (йўлаклар)да «ташвиш» тугмалари ўрнатилади ва уларга хизмат кўрсатиш маҳаллий бюджет ҳамда бошқарув сервис компаниялари ҳисобидан молиялаштирилади;
маҳаллалар ҳудудидаги давлат ва нодавлат идора ва ташкилотлар, банк, савдо ва бозор мажмуалари атрофида, метронинг аҳоли гавжум бекатлари ва автотураргоҳларда жиноятдан жабрланиш эҳтимолини олдини олиш бўйича ташкилот ва идоралар масъул раҳбарларига шахсий жавобгарлик белгиланади;
ж) маҳаллаларда аҳолининг ҳуқуқий онгини ошириш, спорт ва соғлом турмуш тарзини тарғиб қилиш, ҳуқуқбузарликларга муросасизлик муҳитини яратишда ижтимоий ҳамкорликни ривожлантириш. Бунда:
ҳудудий маданият бўлимлари томонидан ҳар ойда маҳаллаларда аҳолининг ҳуқуқий онги ва маданиятини ошириш, ҳуқуқбузарликка нисбатан муросасиз муносабатда бўлиш, ҳалол меҳнат қилиш, соғлом турмуш тарзини тарғиб қилиш ва маданий ҳордиқ чиқаришига қаратилган тарғибот компаниялари ўтказилади;
жамоатчилик вакилларининг ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар билан ҳамкорлигини мустаҳкамлаш ва қўшимча рағбатлантириш механизмлари ишлаб чиқилади;
маҳаллаларда жиноятчиликнинг олдини олиш борасида «маҳалла еттилиги» томонидан фуқаролар ўртасида тарғибот-ташвиқот ишларини олиб борувчи «маҳалла тарғиботчиси» жамоатчилик гуруҳлари ташкил этилади;
ҳуқуқбузарликлар профилактикаси тизимини ривожлантириш жамғармалари ҳисобидан маҳаллаларда хизмат ўтаётган профилактика (катта) инспекторларига меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдорининг икки баравари миқдорида махсус устама тўлаш ва ушбу маҳалла йил якуни билан «қизил» тоифадан чиқарилса рағбатлантириш тариқасида меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдорининг бир баравари миқдорида бир йил давомида қўшимча устама ҳақ тўлаш амалиёти йўлга қўйилади;
йил якуни бўйича маҳалладаги криминоген вазиятни барқарорлаштиришга эришган (кўмаклашган) давлат органлари ва жамоатчилик ташкилотлари вакилларини Бош прокуратура қошидаги мувофиқлаштирувчи штаб таклифига кўра тегишли вазирлик ва идораларнинг бюджетдан ташқари жамғармалари ҳисобидан рағбатлантириш чоралари кўрилади;
з) маҳалладаги жиноятчилик ва ҳуқуқбузарликларнинг асл омилларини тизимли равишда илмий ёндашган ҳолда таълим муассасалари томонидан ўрганиб бориш. Бунда:
Криминология тадқиқот институти, Ички ишлар вазирлиги Академияси, Ҳуқуқни муҳофаза қилиш академияси, Тошкент давлат юридик университети ва Жамоат хавфсизлиги университети бириктирилган ҳудудлардаги маҳаллаларни илмий-амалий танқидий ўрганиб, таклифлар (хулоса ва тавсиялар) ишлаб чиқади ва амалиётга татбиқ этиш натижадорлигини таъминлайди;
таълим муассасаларининг биринчи раҳбарларининг «илмий хулоса — тавсия — натижа» тамойилига шахсан жавобгарлиги белгиланади;
маҳаллаларда илмий хулоса ва тавсиялар (методика)ларнинг татбиқ этилиши натижасида баҳолаш рейтингига мувофиқ, уларнинг натижадорлиги (маҳаллалардаги барқарорлик даражаси, «қизил» тоифадан чиқиши ва бошқа) бўйича таълим муассасаларининг самарадорлик рейтинги юритилади.
3-боб. Концепцияни амалга оширишдан кутилаётган натижалар
9. Концепцияни амалга ошириш орқали қуйидагиларга эришилади:
маҳаллаларда ижтимоий профилактика объектларини барвақт аниқлаш ва улар билан узлуксиз, доимий ва тизимли ишлаш механизми яратилади;
2025 йил якунига қадар жисмоний шахслар мол-мулкини техник қўриқлаш қамрови — 30 фоизга, юридик шахслар мол-мулкини қўриқлаш қамрови 60 фоизга олиб чиқилади;
маҳаллалардаги жиноят содир этишга қулай, овлоқ ва чекка жойлар хавфсиз жойларга айлантирилади;
фуқароларда маҳалладаги тинчлик ва осойишталикка дахлдорлик ҳисси ва фуқаровий жавобгарлик туйғуси шакллантирилади;
ижтимоий профилактика объектлари ҳолидан доимий хабар олишни йўлга қўйиш орқали жиноятларнинг барвақт олди олинади ва оиладаги ҳақиқий муҳит ўрганиб борилади;
«маҳалла еттилиги» фаолияти тўлиқ рақамлаштирилади, барча платформаларни бирлаштириш орқали ягона бошқарув ва назорат механизмлари йўлга қўйилади;
жиноятларнинг барвақт олдини олиш ва «иссиқ изи»дан очиш самарадорлиги ошади;
давлат органлари ва жамоатчилик ўртасида ишончли ижтимоий ҳамкорлик йўлга қўйилади;
«маҳалла еттилиги» ва давлат органларига илмий-услубий кўмаклашиб борилади, мақсадли илмий-тадқиқот лойиҳалари орқали долзарб муаммоларнинг илмий ечимлари ишлаб чиқилади.
4-боб. Тизимли назорат қоидалари
10. Республика идоралараро мувофиқлаштириш ишчи гуруҳи аъзолари томонидан алоҳида режа-график асосида маҳаллаларда амалга оширилаётган ишлар, Концепция ва «йўл харита»ларида белгиланган вазифалар ижроси ҳолати танқидий ўрганилиб, уларга амалий ва услубий кўмак кўрсатилади ҳамда таъсир чоралари кўрилади.
11. Давлат ҳокимияти ва бошқаруви органлари мансабдор шахслари ўз хизмат мажбуриятлари юзасидан мураккаб маҳаллаларда жиноятчиликни жиловлаш борасида зарур чора-тадбирлар белгиланиши ҳамда уларнинг ўз вақтида амалга оширилишини таъминламаганлиги учун қонун ҳужжатларига мувофиқ жавобгарликка тортилади.
5-боб. Якунловчи қоида
12. Республика идоралараро мувофиқлаштириш ишчи гуруҳи томонидан ҳисобот йили якунида маҳаллаларда амалга оширилган ташкилий-профилактик тадбирлар ҳамда манзилли чоралар, шу жумладан бириктирилган масъуллар фаолияти натижадорлиги танқидий муҳокама қилиниб, ушбу Концепцияда назарда тутилган манзилли чора-тадбирларни кейинги йилда давом эттириш зарурати мавжуд маҳаллалар ва уларга бириктирилган масъул раҳбарлар рўйхатини тасдиқлаш учун Бош прокурор ва ички ишлар вазирига киритилади.
(5-илова Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 18 августдаги ПҚ-253-сонли қарорига асосан киритилган — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 20.08.2025 й., 07/25/253/0752-сон)
Олдинги таҳрирга қаранг.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 3 январдаги ПҚ-1-сон қарорига
8-ИЛОВА
8-ИЛОВА
Криминоген вазияти мураккаб ва оғир маҳаллаларда «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй» ташкил этиш бўйича намунавий
ТАЛАБЛАР
1-боб. Умумий қоидалар
1. Ушбу Намунавий талаблар криминоген вазияти мураккаб ва оғир маҳаллаларда (кейинги ўринларда — оғир маҳаллалар) «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй»ларни ташкил этишнинг минимал талаблари ва тартибини белгилайди.
2. Оғир маҳаллаларда «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй»лар ташкил этишнинг мақсадлари:
жамоат жойлари (шу жумладан, аҳоли гавжум бўладиган жойлар), кўчалар, кўп қаватли уйларнинг кириш йўлакларида назорат тизимини жорий этиш орқали хавфсиз муҳитни яратиш;
фуқаролар ҳаёти, соғлиғи ва мол-мулкига ҳар қандай тажовузларнинг олдини олиш мақсадида ҳуқуқбузарликлар профилактикасига замонавий рақамли технологиялар ва техник воситаларни кенг жорий этиш.
3. Оғир маҳаллаларда «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй»лар ташкил этишнинг асосий вазифалари:
маҳаллаларнинг кириш-чиқиш жойларини юзни таниб олувчи, транспорт воситаси давлат рақамини аниқловчи дастурий-техник воситалар билан жиҳозлаш, уларни ички ишлар органлари ахборот тизимлари билан интеграция қилиш;
жисмоний ва юридик шахслар мол-мулкини қўриқлаш қамровини ошириш;
жиноят содир этилиш эҳтимоли юқори бўлган хилват (овлоқ) жойларни техник тартибга солиш;
ҳудудларнинг тунги вақтларда ёритилиши, кузатув камералари билан назоратга олиниши, «ташвиш» тугмалари қамрови оширилиши, кўп қаватли уйлар кириш эшигига домофонлар ўрнатилишини таъминлаш;
кўча бўйлаб уйларда яшовчи барча фуқароларнинг жиноятдан жабрланиш эҳтимолининг олдини олиш мақсадида техник-профилактик ишлар олиб бориш.
2-боб. «Намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй» ташкил этишга оид асосий талаблар
4. Инфратузилмавий талаблар:
тунги вақтда кўчанинг аҳоли истиқомат қиладиган ва ҳаракатланадиган қисми тўлиқ ёритилиши;
берк кўчалар, ички йўлаклар ва аҳоли кам юрадиган, жиноят содир этилиши эҳтимоли бўлган қоронғу ҳудудларнинг қисман ёритилиши;
транспорт воситалари учун автотураргоҳларнинг техник кузатув талабларига жавоб бериши;
кўчаларда ноқонуний (ёйма) савдо расталари фаолияти тартибга солиниши;
қаровсиз ертўла, чордоқ ва чиқиндихоналар мавжуд бўлмаслиги.
5. Техник талаблар:
жиноят содир этилиши эҳтимоли юқори бўлган жойлар ҳамда кўп қаватли уйларнинг ҳовли қисми тўлиқ кузатув камералари билан қамраб олиниши ва «ташвиш» тугмаларининг ўрнатилиши;
хонадонлар, савдо ва маиший хизмат кўрсатиш шохобчалари, кўнгилочар масканлар, кафе, ресторан ва барларнинг қўриқловга олиниши;
видеокузатув камераларининг профилактика инспектори хизмат планшетига интеграция қилиниши;
хўжалик юритувчи субъектлар томонидан ўз ҳудудига кузатув камералари ва ёритиш чироқлари ўрнатилиши;
кўчанинг кириш-чиқиш жойларига юзни таниб олувчи интеллектуал камералар ўрнатилиши;
кўп қаватли уйларнинг кириш эшикларига хонадонлардан бошқарилувчи домофонларнинг ўрнатилиши ҳамда йўлаклардаги эшиклар автоматик ёпилиши таъминланиши, шунингдек, ҳуқуқ-тартибот идоралари ва масъул ходимларнинг телефон рақамлари жойлаштирилиши;
дўконлар, хонадонлар, кўп қаватли уйлар ва бошқа ижтимоий объектларга «ҳудуд камера назоратида» каби стикерларнинг ўрнатилиши.
6. Куч-воситаларга бўлган талаблар:
воқеа ва ҳодисаларга тезкор жавоб бериш тизими талаб даражасида йўлга қўйилганлиги, айниқса, тунги вақтда куч-воситаларнинг ҳаракатланиш алгоритми белгиланиши;
кўчабоши, уйбоши тайинланганлиги, жамоатчилик, кўнгиллилар гуруҳи ва маҳалла ҳамкорлиги йўлга қўйилиши;
вилоят ва шаҳар марказларидаги жиноят содир этилиши эҳтимоли юқори бўлган ва аҳоли кўп тўпланадиган жойларда патруллик йўналишлари йўлга қўйилиши;
профилактика (катта) инспектори лавозими малакали ходимлар билан тўлиқ жамланиши, «маҳалла еттилиги» таркибида вакант лавозим бўлмаслиги.
7. Ижтимоий-иқтисодий чоралар:
кўча бўйлаб уйларда ҳамда кўп квартирали уйларда яшовчи барча фуқароларнинг жиноятдан жабрланиш эҳтимолининг олдини олиш мақсадида профилактик ишлар олиб борилиши (буклетлар, флайерлар тарқатилганлиги);
кўча бўйлаб уйларда ҳамда кўп квартирали уйларда яшовчи ижтимоий профилактика объектларининг муаммолари ўз вақтида ҳал қилиниши;
кўча бўйлаб уйларда ҳамда кўп квартирали уйларда яшовчи алоҳида тоифадаги шахслар билан тизимли ишлаш йўлга қўйилиши.
3-боб. «Намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй» ташкил этиш тартиби
8. Оғир маҳаллаларда «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй»лар ташкил қилиш бўйича аниқ вазифалар ҳар чорак ва ҳар ойда маҳалла, туман ва вилоят даражасида ишлаб чиқиладиган «йўл хариталар»га манзилли киритилади ва муддатлари белгиланади.
9. Оғир маҳаллаларда «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй»лар ташкил қилиш учун вилоят ва туман (шаҳар) ҳокимларига бюджет ва бюджетдан ташқари маблағларидан, шунингдек, қонунчиликда тақиқланмаган бошқа маблағлардан мақсадли ва манзилли фойдаланишга, маҳалла раисларига маҳалланинг жамғармаси маблағларидан фойдаланишга рухсат берилади.
10. Ҳудудларда «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй»ларни ташкил қилишга бириктирилган масъуллар, маҳалла раиси, туман (шаҳар) ва вилоят ҳокимлари шахсан жавоб берадилар.
11. Оғир маҳаллаларда ташкил этилаётган «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй»ларнинг талаб даражасида эканлиги Бош прокуратура ва Ички ишлар вазирлигининг қўшма ишчи гуруҳлари томонидан баҳолаб борилади.
12. «Маҳалла еттилиги» томонидан «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй»ларнинг бошланиш ва тугаш нуқталарига ушбу ижтимоий мақомни билдирадиган стикерлар ўрнатилиши ва аҳолининг хабардорлигини таъминлаш чоралари кўрилади.
13. «Намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй»ларни талаб даражасида ташкил этган, маҳаллаларда кескин ўзгариш қилган, хавфсиз муҳит яратганларни, шунингдек, ташкил қилишда ҳомийлик (хайрия) кўрсатган юридик ва жисмоний шахсларни маҳаллий ҳокимликлар ваколатида доирасида рағбатлантириш чоралари кўрилади.
14. Мазкур талаблар минимал ҳисобланади ҳамда қўшимча бошқа тадбирларни амалга ошириш мумкин.
(8-илова Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 18 августдаги ПҚ-253-сонли қарорига асосан киритилган — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 20.08.2025 й., 07/25/253/0752-сон)
Олдинги таҳрирга қаранг.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 3 январдаги ПҚ-1-сон қарорига
9-ИЛОВА
9-ИЛОВА
(9-илованинг белгиси Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 18 августдаги ПҚ-253-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 20.08.2025 й., 07/25/253/0752-сон)
Ўзбекистон Республикаси Президентининг айрим қарорларига киритилаётган ўзгартириш ва қўшимчалар
1. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 29 ноябрдаги «Ички ишлар органлари кадрлари билан ишлаш ва уларнинг хизматини ташкил этиш тартибини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги ПҚ-3413-сон қарорининг 1-иловасида:
6-банднинг тўртинчи хатбошиси «ички ишлар органларининг ходимлари ва ҳарбий хизматчилари қабул қилинади» сўзларидан кейин «(«ҳуқуқбузарликлар профилактикаси фаолияти» мутахассислигига фақат камида икки йиллик амалий стажига эга ички ишлар органларининг ходимлари қабул қилинади)» сўзлари билан тўлдирилсин;
19-банднинг тўртинчи хатбошисидан «профилактика инспекторининг ёрдамчилари,» ва «ёки сиртқи таълим шакли бўйича таҳсил олаётган» сўзлари чиқариб ташлансин*;
40-банднинг ўн биринчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«полковник» махсус унвони — тегишлилиги бўйича ички ишлар органлари профилактика, тергов, тезкор ва эксперт-криминалистика бўлинмаларида йигирма календарь йилдан ортиқ иш стажига эга бўлган профилактика катта инспектори, катта терговчи, катта тезкор вакили, ўта муҳим ишлар бўйича терговчи, ўта муҳим ишлар бўйича тезкор вакили, профилактика бош инспектори, бош эксперти лавозимидаги ходимларга «подполковник» махсус унвонида хизмат ўташ муддати тугаганидан сўнг»;
98-банднинг иккинчи хатбошиси чиқариб ташлансин.
2. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 24 декабрдаги «Жамоат хавфсизлигини таъминлаш самарадорлигини ошириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги ПҚ-4075-сон қарорида:
а) 2-бандда:
иккинчи хатбоши чиқариб ташлансин*;
учинчи хатбоши иккинчи хатбоши деб ҳисоблансин;
иккинчи хатбошидаги «инспекторлари ва уларнинг ёрдамчиларига» сўзлари «инспекторларига» сўзи билан алмаштирилсин;
в) 6-банд «в» кичик бандининг иккинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«ички ишлар органлари ҳуқуқбузарликлар профилактикаси бўлинмалари ходимларини рағбатлантириш ва ижтимоий ҳимоя қилиш, уларга белгиланган тартибда устамаларни белгилаш, шунингдек, қўшимча штат бирликларини киритиш ва молиялаштириш, шартнома асосида кадрларни жалб этиш».
3. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021 йил 2 апрелдаги «Ички ишлар органларининг жамоат хавфсизлигини таъминлаш ва жиноятчиликка қарши курашиш соҳасидаги фаолиятини янада такомиллаштириш бўйича қўшимча ташкилий чора-тадбирлар тўғрисида»ги ПҚ-5050-сон қарорида:
а) 1-банднинг учинчи ва тўртинчи хатбошиларидаги «профилактика катта инспектори» ва «профилактика катта инспекторининг» сўзлари тегишинча «профилактика бош (катта) инспектори» ва «профилактика бош (катта) инспекторининг» сўзлари билан алмаштирилсин;
б) 1-иловада:
«4. Масканлар ўз фаолиятини:
профилактика бош инспектори, профилактика катта инспектори, профилактика инспектори, профилактика кичик инспектори;
ҳудудда хизмат қилиш учун бириктирилган ёки ташкилий-штат тузилмаси асосида киритилган туман (шаҳар) ички ишлар органининг хотин-қизлар масалалари бўйича инспектори, пробация бўлинмаси инспектори, тезкор вакил, патруль-пост хизмати ходимлари, йўл ҳаракати хавфсизлиги инспектори;
ҳудудда жамоат тартибини сақлаш ва ҳуқуқбузарликлар профилактикасига кўмаклашиш учун юборилган Миллий гвардия қўриқлаш бўлинмасининг наряди, бошқа ваколатли давлат органларининг ходимлари ва жамоат тузилмаларининг вакиллари таркибида амалга оширади»;
8-банддаги «Профилактика катта инспектори» сўзлари «Профилактика бош (катта) инспектори» сўзлари билан алмаштирилсин;
олтинчи хатбоши чиқариб ташлансин*;
еттинчи — саккизинчи хатбошилар тегишинча олтинчи — еттинчи хатбошилар деб ҳисоблансин;
10-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«10. Профилактика бош инспектори йўқлигида унинг ваколатлари профилактика катта инспектори томонидан амалга оширилади».
4. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021 йил 15 апрелдаги «Ички ишлар органлари учун профессионал кадрларни тайёрлашнинг сифат жиҳатидан янги тизимини жорий этиш бўйича чора-тадбирлар тўғрисида»ги ПҚ-5076-сон қарорида:
4-банднинг тўртинчи хатбошисидаги «200» рақами «300» рақами билан алмаштирилсин;
7-банднинг тўртинчи хатбошисидан «профилактика инспекторининг ёрдамчилари,» ва «ёки сиртқи таълим шакли бўйича таҳсил олаётган» сўзлари чиқариб ташлансин*;
2-илова қуйидаги мазмундаги 8-позиция билан тўлдирилсин:
« | ||||
8. | Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси фаолияти | мутахассис | кундузги | 3 ой |
». |
5. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023 йил 20 январдаги «Ички ишлар органларини халқчил профессионал тузилмага айлантириш ва аҳоли билан янада яқин ҳамкорликда ишлашга йўналтириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги ПҚ-10-сон қарорига 1-илованинг 66-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«66. Ходимга буйруқ асосида тайинланган интизомий жазо тайинланган вақтдан бошлаб қуйидаги муддатларда амалда бўлади ҳамда ушбу муддат ўтганидан сўнг автоматик тарзда тугалланган ҳисобланади (агар ходим шу муддат ичида янги интизомий жазога тортилмаса):
танбеҳ — уч ой;
ҳайфсан — олти ой;
лавозим маошининг эллик фоизидан кўп бўлмаган миқдорда жарима — тўққиз ой;
қаттиқ ҳайфсан — бир йил.
Рағбатлантириш тартибида интизомий жазо ушбу муддатлар ўтмасдан бекор қилиниши мумкин.
Агарда белгиланган муддат ичида ходимга нисбатан бир неча интизомий жазо тайинланса, уларни бекор қилиш (тугалланиш) муддати охирги тайинланган интизомий жазо чораси санаси бўйича ҳисобланади».
* Мазкур ўзгартиришлар 2025 йил 1 мартдан эътиборан кучга киради.
(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 22.01.2025 й., 07/25/01/0059-сон; 20.08.2025 й., 07/25/253/0752-сон; 29.11.2025 й., 07/25/360/1110-сон; 07.04.2026 й., 06/26/54/0320-сон)