Аҳоли томорқаларида, фермер ва деҳқон хўжаликларида етиштирилган қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини сотиш тизимини такомиллаштириш, зарур бозор шароитларини яратиш орқали аҳоли ва деҳқонлар даромадини ошириш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:

1. Қуйидагилар «Ўзбекистон республика товар-хом ашё биржаси» АЖ ҳузурида ташкил қилинган «Agro Exchange» МЧЖнинг асосий вазифалари этиб белгиланганлиги маълумот учун қабул қилинсин:

аҳоли томорқаларида, шунингдек, фермер ва деҳқон хўжаликлари томонидан етиштирилган қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини эркин бозор нархида сотишга кўмаклашувчи «Uzex Agro» электрон савдо платформасининг (кейинги ўринларда — платформа) узлуксиз фаолиятини таъминлаш;

платформани техник қўллаб-қувватлаш ва кўрсатиладиган хизматларни бозор тамойилига асосланган ҳолда доимий такомиллаштириб бориш;

ҳудудлардаги қишлоқ хўжалиги мўлжалланган бўш турган ер майдонларини ўзлаштириш орқали замонавий агрокомплексларни ташкил қилиш;

агрокомплекслар атрофида жозибадор инвестиция лойиҳаларини амалга ошириш учун қулай шарт-шароитлар яратиш.

2. «Ўзбекистон республика товар-хом ашё биржаси» АЖ 2024 йил 15 октябрга қадар платформа ишга туширилишини таъминласин.

Бунда қуйидагилар инобатга олинсин:

платформада қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини етиштирувчилар билан маҳсулотни сотиб олувчи ва кафолатли етказиб берувчи, хатарларни суғурталовчи, шунингдек, экспорт қилувчи корхоналар ўртасида ўзаро онлайн шартномаларни тузиш ҳамда жараёнлар иштирокчилари фаолиятини қўллаб-қувватловчи комплекс механизмларни акс эттириш;

платформани ишлаб чиқиш ва унинг узлуксиз фаолиятини таъминлаш билан боғлиқ харажатларни «Ўзбекистон республика товар-хом ашё биржаси» АЖнинг маблағлари ҳамда қонунчилик ҳужжатларида тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан молиялаштириш.

3. Белгилансинки:

платформа Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлигининг давлат харидлари бўйича махсус ахборот портали ҳамда Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлигининг «Online mahalla» электрон платформаси билан интеграция қилинади;

давлат буюртмачилари ва уларга аутсорсинг асосида қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини етказиб бериш хизматини кўрсатувчи тадбиркорлик субъектлари қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини платформа орқали харид қилиш ҳуқуқига эга бўлади;

аҳоли томорқаларида, фермер ва деҳқон хўжаликларида етиштирилган қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари бўйича амалга оширилган савдолар натижаларига кўра ўртача нархлар шакллантирилади ва ҳар куни платформада эълон қилинади. Бунда давлат буюртмачилари харидларни амалга оширишда ушбу ўртача нархлардан фойдаланади;

2025 йил 1 январга қадар аҳолидан, деҳқон ва фермер хўжаликларидан платформа орқали маҳсулот сотганлиги учун воситачилик ҳақи ундирилмайди.

4. «Uzex Agro» электрон савдо платформасида қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини сотиш тартиби тўғрисидаги низом иловага мувофиқ тасдиқлансин.

5. Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги платформага ва унга интеграция қилинган «Online mahalla» электрон платформасига қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари етиштирувчиларини жалб қилиш бўйича тарғибот ишларини ташкил этсин ҳамда уларга ўз маҳсулотларини харидорларга, шу жумладан, давлат буюртмачиларига сотишни йўлга қўйишда амалий ёрдам кўрсатсин.

6. «Ўзбекистон республика товар-хом ашё биржаси» АЖ икки ой муддатда:

платформага логистика корхоналари жалб қилинишини таъминласин ва уларнинг мобил иловаларини ишлаб чиқсин;

Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги билан биргаликда туман (шаҳар) ҳокимлари ёрдамчиларига платформадан фойдаланиш бўйича зарур маълумотларни етказсин.

7. Ўзбекистон Миллий ахборот агентлиги ҳамда Ўзбекистон Миллий телерадиокомпаниясига Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги ва «Ўзбекистон республика товар-хом ашё биржаси» АЖ билан биргаликда ушбу қарорнинг мазмун-моҳиятини оммавий ахборот воситалари, ижтимоий тармоқлар ва расмий веб-сайтларда кенг ёритилишини таъминласин.

8. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг ўринбосари — иқтисодиёт ва молия вазири Ж.А. Қўчқоров зиммасига юклансин.

1. Мазкур Низом «Uzex Agro» электрон савдо платформасида (кейинги ўринларда — платформа) қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини сотиш тартибини белгилайди.

2. Ушбу Низомда қуйидаги асосий тушунчалардан фойдаланилади:

воситачилик йиғими — платформада қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини сотишни ташкил этиш билан боғлиқ хизматлар учун битим суммасидан 0,15 фоиз, бироқ базавий ҳисоблаш миқдорининг 14 бараваридан кўп бўлмаган (давлат буюртмачилари учун базавий ҳисоблаш миқдорининг 3 фоизидан кўп бўлмаган) миқдорда ундириладиган йигим;

закалат — харидор томонидан тузилган шартнома бўйича тўловлар тўлиқ ҳажмда амалга оширилишини ҳамда сотувчи томонидан ўзининг таклифларини таъминлаш усули;

платформа иштирокчиси — сотувчи ва харидор;

маҳсулот — қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари;

платформа оператори — платформа фаолиятини ташкил этувчи юридик шахс;

савдонинг рақобатсиз шакли — харидор томонидан мақбул оферта танлангандан сўнг ўхшаш маҳсулотларни таклиф қилган платформа иштирокчиларига нарх сўрови юборилмайдиган ва харидор томонидан танланган офертани платформага жойлаштирган сотувчи билан шартнома шакллантириладиган савдо усули;

сотувчи — платформа орқали маҳсулот етказиб берувчи жисмоний ва юридик шахслар;

харидор — платформа орқали маҳсулот сотиб олувчи жисмоний ва юридик шахслар;

шахсий кабинет — платформа иштирокчиларининг савдоларда иштирок этишини ҳамда зарур ахборотни жойлаштиришини ва ундан фойдаланишини, шунингдек, ҳисоб-китобларни амалга оширишини таъминлайдиган индивидуал саҳифа;

ўхшаш маҳсулотлар — функционал мақсади, қўлланилиши, сифати ва техник хусусиятлари бир хил бўлган маҳсулотлар;

ҳисоб-китоб-клиринг палатаси (кейинги ўринларда — ҲККП) — аванс тўловларини депонентлаш ва ҳисобга олиш йўли билан шартномалар бўйича мажбуриятларни бажара оладиган платформа иштирокчиларининг савдоларга киришини таъминловчи платформа операторининг таркибий бўлинмаси.

3. Жисмоний ва юридик шахслар платформада иштирокчи сифатида рўйхатдан ўтиши мумкин.

Жисмоний шахслар телефон рақамига келган хабарномани тасдиқлаш орқали платформада рўйхатдан ўтади.

Юридик шахслар платформада электрон рақамли имзо (кейинги ўринларда — ЭРИ) ёрдамида рўйхатдан ўтади.

4. Платформа рўйхатга олиш якунлари билан бир иш куни давомида платформа иштирокчиларига фойдаланувчининг индивидуал рақамини беради ҳамда тузилган шартномалар бўйича мажбуриятларни ва талаб ҳуқуқини ҳисобга олиш учун зарур бўлган тегишли шахсий ҳисобварақни очади.

5. Платформа оператори қуйидаги ҳуқуқларга эга:

платформада жойлаштирилган маълумотларга технологик ва ахборот хавфсизлигини таъминлаш талабларини белгилаш;

платформа иштирокчиларига хизматлар кўрсатиш шартларини белгилаш (қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган ҳолатлар бундан мустасно);

платформа иштирокчилари учун талабларни белгилаш;

платформа иштирокчиларининг белгиланган қоидаларга риоя этмаслик ҳолатлари аниқланганда, шунингдек, платформа оператори ёки платформа иштирокчилари олдида тўламаган қарзлари мавжуд бўлганда, уларга хизмат кўрсатишни тўхтатиб туриш;

платформа иштирокчиларига электрон тижорат билан боғлиқ ахборотларни етказиш, таълим ва маслаҳат бериш, логистика ва бошқа қўшимча хизматларни кўрсатиш;

бошқа ахборот воситачилари билан ҳамкорликда маълумотлар базасини яратиш.

Платформа оператори қонунчилик ҳужжатларига ва шартномага мувофиқ бошқа ҳуқуқларга эга бўлиши мумкин.

6. Платформа оператори:

электрон тизимнинг узлуксиз ишлашини, унга жойлаштирилган ахборотларнинг тўлиқ сақланишини, ўз электрон ресурси белгиланган тартибда тегишли давлат бошқаруви органларининг расмий веб-сайтлари ва ахборот тизимлари билан уйғунлашган ҳолда ишлашини таъминлаши;

жисмоний ва юридик шахсларнинг қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ платформада мавжуд бўлган ахборотлардан бепул ва эркин фойдаланишини таъминлаши;

амалга оширилган харидлар натижалари бўйича маҳсулотлар нархларининг маълумотлар базасини яратиши ва доимий янгилаб бориши;

платформада тузилган шартномалар реестрини шакллантириши ва юритиши;

давлат бошқаруви органлари ва хўжалик бирлашмаларига ушбу Низомда назарда тутилган тартибда ахборотлардан фойдаланиш имконини яратиши;

платформага ахборот жойлаштирилган вақтдан бошлаб унинг маълумотлар базасида беш йил мобайнида сақланишини таъминлаши;

давлат буюртмачилари томонидан платформа орқали тузилган шартномаларни давлат харидларининг махсус ахборот порталига автоматик режимда юбориши;

Ҳисоб-китоб-клиринг палатасида (кейинги ўринларда — ҲККП) платформа иштирокчиларининг шахсий ҳисобварақлари очилишини таъминлаши;

платформада маълумотлари етарли бўлмаган оферта таклифларини жойлаштирилиши бўйича мониторинг олиб бориши шарт.

Платформа оператори қонунчилик ҳужжатларига ва шартномага мувофиқ бошқа мажбуриятларга эга бўлиши мумкин.

Платформа оператори:

савдоларни амалга ошириш ва маҳсулот нархларини белгилаш жараёнларига аралашишга, контрагентларни танлаш ва шартномалар тузишда платформа иштирокчиларининг эркинлигини чеклашга, шунингдек, платформа иштирокчиларининг ҳуқуқларини бошқача тарзда чеклашга (қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган ҳолатлар бундан мустасно);

узатиладиган, олинадиган ва сақланадиган электрон ҳужжатлар ҳамда электрон хабарларнинг ишончлилигини, шунингдек, агар қонунчилик ҳужжатларида ёки шартномада бошқача қоидалар назарда тутилмаган бўлса, уларнинг қонунчилик ҳужжатларига мувофиқлигини назорат қилишга ёки текширишга;

платформа иштирокчилари томонидан жойлаштириладиган электрон ҳужжатлар ва электрон хабарларнинг мазмунини ўзгартиришга ҳақли эмас.

Платформа оператори иштирокчилар томонидан тақдим этилган электрон ҳужжат ва хабарларнинг, шунингдек, ўтказиладиган савдолар бўйича платформага жойлаштириладиган ахборотларнинг мазмуни билан боғлиқ ҳуқуқий оқибатлар учун жавобгар ҳисобланмайди.

7. Платформа иштирокчиси қуйидаги ҳуқуқларга эга:

томонлар ўртасида тузилган битимнинг ижросида юзага келган келишмовчилик ва низолар бўйича «Ўзбекистон республика товар-хом ашё биржаси» АЖнинг Арбитраж комиссиясига шикоят қилиш;

қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ таклифларга ўзгартиришлар киритиш ёки уларни қайтариб олиш (таклифлар акцептлангунга қадар).

Платформа иштирокчиси қонунчилик ҳужжатларига ва шартномага мувофиқ бошқа ҳуқуқларга эга бўлиши мумкин.

8. Платформа иштирокчиси:

ушбу Низом талабларига риоя этиши;

тақдим этилган ахборотнинг ишончлилигини таъминлаши;

савдоларда ғолиб деб топилган тақдирда, буюртмачи билан қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда ва муддатда шартнома тузиши шарт.

Платформа иштирокчиси қонунчилик ҳужжатларига ва шартномага мувофиқ бошқа мажбуриятларга эга бўлиши мумкин.

Платформа иштирокчиси ўзи томонидан тақдим этилган электрон ҳужжат ва хабарларнинг, шунингдек, ўтказиладиган савдолар бўйича платформага жойлаштирган ахборотларнинг мазмуни учун жавобгар ҳисобланади.

9. Сотувчининг платформага жойлаштирган таклифи харидорларга юборилган оммавий оферта ҳисобланади.

10. Сотувчи томонидан платформага жойлаштириладиган таклифда қуйидагилар назарда тутилиши лозим:

савдога қўйилаётган маҳсулотнинг номи;

маҳсулотнинг бошланғич сотиш нархи;

маҳсулотнинг энг кўп ва энг кам тўпи;

маҳсулотнинг фотосурати;

маҳсулот етказиб бериладиган ҳудуд;

маҳсулотни сақланганлик муддати ва шароитлари;

маҳсулотни кафолат шартлари ва етказиб бериш муддати.

11. Сотувчининг офертаси у платформага жойлаштирилиб, савдолар учун фаоллаштирилган пайтдан эътиборан ўн беш иш куни мобайнида амал қилади. Ушбу муддат тугагандан сўнг сотувчи уни яна ўн беш иш кунига активлаштиришга ҳақли.

12. Оферта харидор томонидан акцептлангунга қадар сотувчи офертани ҳар қандай муддатда қайтариб олишга ёки унга ўзгартириш ва қўшимчалар киритишга ҳақли ҳисобланади.

13. Платформада савдолар рақобатсиз, аукцион, шунингдек, маҳсулот нархи сўровидан фойдаланган ҳолда амалга оширилиши мумкин.

14. Савдонинг рақобатсиз шаклида маҳсулот нархи оферта билан кўрсатилган даражада белгиланиб, битим сотувчи офертасини электрон тизим орқали акцепт қилиш йўли билан тузилади.

15. Савдонинг аукцион шакли ким ошди савдоси тартибида ўтказилади. Бунда:

харидор томонидан электрон тизимда буюртманома берилиб, унда сотиб олинадиган маҳсулотнинг миқдори ва таклиф этилаётган нархи кўрсатилади;

платформа харидорларга таклиф бериш билан боғлиқ қарорларни қабул қилиш учун берилган барча нарх таклифлари ва ҳажмлар тўғрисидаги маълумотларни акс эттирувчи «буюртмалар стакани»ни шакллантиради;

платформа харидорларнинг нарх таклифи сотувчининг бошланғич нархидан юқори ёки унга тенг бўлсагина қабул қилади;

савдо якунига кўра энг юқори нарх таклиф қилган харидорлар ғолиб деб топилади ва уларнинг нарх таклифлари бўйича шартнома шакллантирилади.

16. Харидор савдонинг маҳсулот нархи сўрови шаклида сотувчи офертасини ўрганиб чиқади ҳамда ўзи хоҳлаган маҳсулотни танлайди ва маҳсулот нархи сўрови механизмидан фойдаланади.

17. Харидорнинг маҳсулот нархи сўрови оферентга ва шунга ўхшаш маҳсулотларни таклиф этаётган барча сотувчиларга маҳсулот нархи талабида иштирок этиш учун юборилади.

18. Сотувчи маҳсулот нархи сўровида иштирок этиш учун таклиф юборилган пайтдан бошлаб қирқ саккиз соат ичида ўз таклифини фақат бир марта тақдим этиш ҳуқуқига эга.

19. Сотувчи томонидан тақдим этилган маҳсулот нархи таклифи автоматик равишда платформа томонидан таққосланади.

20. Платформа битимни харидор томонидан танланган сотувчининг офертасида кўрсатилган шартларга мувофиқ ва сотувчи томонидан таклиф қилинган энг паст нархда тузади.

21. Агар бошқа сотувчи маҳсулотнинг бошланғич нархидан паст нархни таклиф қилмаса, электрон тизим харидор ва у танлаган оферта сотувчиси ўртасидаги битимни рўйхатдан ўтказади.

22. Битим бўйича тарафларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари битим электрон тизимда рўйхатдан ўтказилган пайтдан бошлаб кучга киради.

23. Платформанинг рақобатли шаклларидан фойдаланган ҳолда тузилган шартномадаги маҳсулот нархи оферта жойлаштирилган пайтдан эътиборан 24 соатдан кам бўлмаган вақт мобайнида икки ва ундан ортиқ салоҳиятли платформа иштирокчиларига рақобатли таклифларни эркин равишда топшириш имкони берилган тақдирда, бозор нархи деб эътироф этилади.

24. Платфтормада битимлар бўйича ҳисоб-китоблар ҲККП орқали амалга оширилади. Бунда тарафлар шартнома таъминоти сифатида закалат ёки «Ўзбекистон республика товар-хом ашё биржаси» АЖ томонидан аккредитациядан ўтказилган омбор маълумотномасидан фойдаланиши мумкин.

25. «Ўзбекистон республика товар-хом ашё биржаси» АЖ томонидан аккредитациядан ўтказилган омбор маълумотномасидан автоматик равишда платформа орқали фойдаланилади. Бунда:

сотувчи маҳсулотни «Ўзбекистон республика товар-хом ашё биржаси» АЖ томонидан аккредитациядан ўтказилган омборда сақлаш учун топшириб, тегишли маълумотларни электрон тизимга киритиши талаб этилади;

сақлашга топширилган маҳсулот фақат электрон тизим маълумотига асосан харидорга ёки сотувчининг ўзига қайтарилади.

26. Закалат миқдори сотувчи томонидан эълон жойлаштирилган вақтда 10 фоизгача (бундан давлат буюртмачилари мустасно) этиб белгиланади.

27. Платформа иштирокчилари рўйхатдан ўтгандан кейин ҲККПнинг «Ўзбекистон республика товар-хом ашё биржаси» АЖга хизмат кўрсатувчи банкда очилган иккиламчи ҳисобварағига савдоларда иштирок этиш ҳамда ўз мажбуриятини бажариш учун маблағни ўтказади. Жисмоний шахслар савдоларда банк пластик карталаридан фойдаланган ҳолда иштирок этиши мумкин.

28. Электрон клиринг тизими ҳар бир савдодан олдин буюртмаларнинг таъминланганлиги бўйича назоратни амалга оширади. Буюртмаларнинг таъминланганлиги савдолар доирасида тузиладиган битимларга мувофиқ буюртмалар бўйича назорат қилинади.

Бунда бюджет буюртмачилари савдоларда Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлигининг давлат молиясини бошқариш ахборот тизими (кейинги ўринларда — ДМБАТ) томонидан банд қуйилган суммасининг, шунингдек, уларнинг ҲККПдаги ҳисобварақларида платформа операторининг воситачилик йиғими суммасининг етарли миқдори мавжуд бўлган тақдирда, электрон давлат харидларида иштирок этадилар.

29. Харидор савдолар доирасида тузилган шартнома бўйича тўловларни тўлиқ ҳажмда амалга ошириш учун ушбу шартнома электрон тизимда рўйхатга олинган пайтдан бошлаб шартномада белгиланган муддат мобайнида ўзининг ҲККПдаги ҳисобварағига маблағларни ўтказади. Бунда закалат шартнома бўйича тўлов суммасига қўшиб ҳисобланиши мумкин.

30. Агар харидор шартномада белгиланган муддатда тўловни амалга оширмаса, унинг закалати бир иш куни мобайнида сотувчининг ҲККПдаги тегишли ҳисобварағига ўтказилади.

31. ҲККП тузилган шартнома бўйича харидордан тушган тўлов суммасини банд қилиб қўяди ва маблағлар тушган кундан кейинги иш кунидан кечиктирмасдан бу тўғрисида сотувчига хабарнома юборади.

Ушбу хабарнома сотувчига маҳсулотни харидорга етказиб бериш учун асос бўлади.

32. Сотувчи ҲККПдан маблағ тушганлиги тўғрисидаги хабарнома келишидан олдин маҳсулотни харидорга етказиб берган тақдирда, харидор томонидан қабул қилинган маҳсулот бўйича тўлов амалга оширилмаслиги билан боғлиқ хатарлар сотувчининг зиммасида бўлади.

33. Сотувчи томонидан маҳсулот етказиб берилгандан сўнг сотувчи бу тўғрисидаги ахборотни маҳсулот етказиб берилган кундан бошлаб бир иш куни мобайнида, лекин битим шартларидаги маҳсулотни охирги етказиб бериш кунидан кечиктирмасдан ўзининг шахсий кабинети орқали ҲККП ва харидорга тақдим этади.

34. Харидор битим бўйича маҳсулот етказиб берилганлиги тўғрисидаги ахборотни олгандан кейин икки иш куни мобайнида уни тасдиқлаши ёки рад этиши тўғрисидаги ахборотни ўзининг шахсий кабинети орқали платформага жойлаштиришга мажбур ҳисобланади.

Маҳсулот етказиб берилганлиги тўғрисидаги ахборот харидор томонидан белгиланган муддатда тасдиқланмаганда ёки рад этилмаганда, маҳсулот етказиб берилган ҳисобланади.

35. Платформа тузилган шартномага мувофиқ маҳсулот тўлиқ ҳажмда етказилганлиги ҳақидаги маълумотни олгандан сўнг бир иш куни мобайнида:

электрон тўлов топшириқномасини шакллантиради ва платформа операторига хизмат кўрсатувчи банкка юборади, банк эса тўлов топшириқномасини олгандан сўнг бир иш куни мобайнида харидорнинг маблағини сотувчига юборади;

сотувчининг закалатига қўйилган бандни бекор қилади ва закалатни сотувчининг шахсий ҳисобварағига қайтаради (закалат шартнома бўйича тўлаш суммасига қўшиб ҳисобланган ҳоллар бундан мустасно).

36. Тузилган шартнома бўйича маҳсулот етказиб берилганлиги тўғрисидаги ахборот сотувчи томонидан тақдим қилинмаганда, ҲККП ушбу шартнома бўйича маҳсулотни етказиб бериш муддати тугагандан сўнг уч иш куни мобайнида:

харидорнинг битим бўйича пул маблағига қўйилган бандни бекор қилади;

сотувчи ва харидорнинг закалатига «Ўзбекистон республика товар-хом ашё биржаси» АЖнинг Арбитраж комиссиясини тегишли қарори қабул қилингунга ёки шартнома бекор қилингунга қадар банд қўяди.

37. Томонлар ўртасида юзага келган низолар «Ўзбекистон республика товар-хом ашё биржаси» АЖнинг Арбитраж комиссияси томонидан ёки суд тартибида ҳал этилади.

38. Платформа оператори ушбу Низом ва бошқа қонунчилик ҳужжатлари талабларига риоя этмаган платформа иштирокчисини савдоларда иштирок этишдан четлатишга ҳақли.

39. Ушбу Низом талаблари бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда жавоб берадилар.