Халқаро меҳнат ташкилотининг Бош конференцияси, Халқаро меҳнат бюросининг Маъмурий кенгаши томонидан Женевада чақирилиб ва 1977 йилнинг 1 июнида ўзининг олтмиш учинчи сессиясига тўпланиб, тегишли халқаро конвенциялар ва тавсиялар қоидаларини, хусусан: 1953 йилдаги Ишчилар саломатлигини муҳофаза қилиш тўғрисидаги тавсиялар; 1959 йилдаги Иш жойларида соғлиқни сақлаш хизматлари тўғрисидаги тавсиялар; 1960 йилдаги Радиациядан ҳимоя қилиш тўғрисидаги конвенция ва тавсиялар; 1963 йилдаги Машиналарни ҳимоя воситалари билан жиҳозлаш тўғрисидаги конвенция ва тавсиялар; 1964 йилдаги Ишлаб чиқариш жароҳатлари бўйича нафақалар тўғрисидаги конвенция; 1964 йилдаги Савдо ва муассасаларда гигиена тўғрисидаги конвенция ва тавсиялар; 1971 йилдаги Бензол тўғрисидаги конвенция ва тавсиялар; 1974 йилдаги Касбий саратон тўғрисидаги конвенция ва тавсияларни қайд этган ҳолда, сессия кун тартибининг тўртинчи банди ҳисобланган меҳнат муҳити: ҳавонинг ифлосланиши, шовқин ва тебранишлар тўғрисидаги масалалар бўйича бир қатор таклифларни қабул қилишга қарор қилиб, ушбу таклифларга халқаро конвенция шаклини беришга қарор қилиб, бир минг тўққиз юз етмиш еттинчи йил июн ойининг йигирманчи кунида қуйидаги 1977-йилги Ишлаб чиқариш муҳити (ҳавонинг ифлосланиши, шовқин ва тебраниш) тўғрисидаги конвенцияси деб номланиши мумкин бўлган Конвенцияни қабул қилди:

1. Мазкур Конвенция иқтисодиёт фаолиятининг барча соҳаларига қўлланилади.

2. Мазкур Конвенцияни ратификация қилаётган Ташкилот аъзоси, иш берувчилар ва ходимларнинг манфаатдор вакиллик ташкилотлари билан, агар улар мавжуд бўлса, маслаҳатлашувлардан сўнг, ушбу Конвенциянинг қўлланилиши иқтисодий фаолиятнинг айрим соҳаларига нисбатан муҳим характерга алоҳида муаммоларни келтириб чиқарса, мазкур соҳаларни унинг қўлланилиш доирасидан истисно қилиши мумкин.

3. Мазкур Конвенцияни ратификация қилаётган Ташкилотнинг ҳар бир аъзоси Халқаро меҳнат ташкилоти Уставининг 22-моддасига мувофиқ тақдим этиладиган Конвенциянинг қўлланилиши тўғрисидаги биринчи маърузасида ушбу модданинг 2-бандига биноан истисно қилиниши мумкин бўлган соҳаларни истисно сабабларини кўрсатиб санаб ўтади, шунингдек кейинги маърузаларда истисно қилинган соҳаларга нисбатан ўзининг қонунчилик ва ўзининг амалий ҳолати тўғрисида ҳамда Конвенциянинг қандай даражада амалга киритилгани ёки Конвенцияни бундай соҳаларга нисбатан амалга киритиш эҳтимоли тўғрисида хабар беради.

1. Ташкилотнинг ҳар бир аъзоси, иш берувчилар ва ходимларнинг манфаатдор вакиллик ташкилотлари билан, агар улар мавжуд бўлса, маслаҳатлашувлардан сўнг, мазкур Конвенцияда алоҳида қуйидагиларга нисбатан назарда тутилган мажбуриятларни ўз зиммасига олиши мумкин:

а) ҳавонинг ифлосланиши;

б) шовқин;

с) тебраниш.

2. Ушбу Конвенциянинг хавфнинг бир ёки ундан ортиқ тоифаларига нисбатан мажбуриятларини ўз зиммасига олмаган Ташкилот аъзоси бу ҳақида ўзининг ратификация тўғрисидаги ҳужжатида маълум қилади ҳамда буни ХМТ Уставининг 22-моддасига мувофиқ тақдим этиладиган мазкур Конвенциянинг қўлланилиши тўғрисидаги биринчи маърузасида асослаб беради; у кейинги маърузаларида истисно қилинган тоифаларга ёки хавф-хатар тоифаларига нисбатан ўзининг қонунчилик ва ўзининг амалий ҳолати, шунингдек Конвенциянинг қандай даражада амалга киритилгани ёки уни ҳар бир бундай хавф-хатар тоифаларига нисбатан амалга киритиш эҳтимоли тўғрисида кўрсатиб ўтади.

3. Ратификация қилиш пайтида хавф-хатарнинг барча тоифаларига нисбатан мазкур Конвенцияда назарда тутилган мажбуриятларни ўз зиммасига олмаган Ташкилотнинг ҳар бир аъзоси кейинчалик буни вазият тақозо этганда, у Халқаро меҳнат бюроси Бош директорини аввал истисно қилинган бир ёки бир нечта тоифаларга нисбатан ушбу Конвенцияда назарда тутилган мажбуриятларни ўз зиммасига олгани ҳақида хабардор қилади.

Мазкур Конвенция мақсадларида:

а) «ҳавонинг ифлосланиши» тушунчаси, уларнинг жисмоний ҳолатидан қатъи назар, соғлиқ учун зарарли ёки бошқа хавфли моддалар билан ҳавонинг ҳар қандай ифлосланишини ўз ичига олади;

б) «шовқин» тушунчаси эшитиш қобилиятини йўқотиши ёки соғлиқ учун зарарли ёхуд бошқа хавфли бўлиши мумкин бўлган ҳар қандай товушни ўз ичига олади;

с) «тебраниш» тушунчаси қаттиқ жисмлар томонидан инсон танасига узатиладиган ва соғлиқ учун зарарли ёхуд бошқа хавфли бўлган ҳар қандай тебранишни ўз ичига олади.

1. Миллий қонунчилик иш жойларида ҳавонинг ифлосланиши, шовқин ва тебраниш натижасида юзага келадиган касбий хавф-хатарлардан огоҳлантириш ва уларни чеклашга, шунингдек ушбу хавф-хатарлардан ҳимоя қилишга йўналтирилган чоралар кўриш зарурлигини белгилайди.

2. Бундай белгиланган чораларни амалда қўллашга нисбатан қоидалар техник меъёрлар йўли билан амалий қоидалар тўплами ёки бошқа тегишли услуб йўли билан қабул қилиниши мумкин.

1. Ваколатли ҳокимият органи мазкур Конвенция қоидаларини қўллашда иш берувчилар ва ходимларнинг манфаатдор вакиллик ташкилотлари билан маслаҳатлашувлардан сўнг ҳаракат қилади.

2. Иш берувчилар ва ходимлар вакиллари 4-моддага мувофиқ белгиланган чораларни амалда қўллашга нисбатан қоидаларни ишлаб чиқишда жалб этилади.

3. Мазкур Конвенцияга мувофиқ белгиланган чораларни қўллашга нисбатан иш берувчилар ва ходимлар ўртасида барча даражаларда иложи борича яқин ҳамкорликни таъминлаш назарда тутилади.

4. Корхоналар иш берувчилари ва ходимлар вакилларига инспекторларнинг мазкур Конвенцияга мувофиқ белгиланган чораларнинг қўлланилиши юзасидан улар томонидан назорат қилишда, агар инспекторларнинг фикрига кўра, ваколатли органнинг умумий кўрсатмалари назорат самарадорлигига зарар етказмаса, ҳамроҳлик қилиш имконияти берилади.

1. Иш берувчилар белгиланган чораларни қўллаш учун жавобгардирлар.

2. Агар бир ёки бир нечта иш берувчи бир вақтнинг ўзида бир иш жойида фаолият юритса, улар белгиланган чораларни қўллаш мақсадида ҳар бир иш берувчининг ўз ходимларининг соғлиғи ва хавфсизлиги учун жавобгарлигига зарар етказмасдан ҳамкорлик қилишга мажбурлар. Тегишли шароитларда ваколатли ҳокимият органи бундай ҳамкорликни амалга ошириш учун умумий тартиб-таомилларни белгилайди.

1. Ходимлар иш жойларида ҳавонинг ифлосланиши, шовқин ва тебраниш натижасида юзага келадиган касбий хавф-хатарларни олдини олиш ва уларни чеклашга, шунингдек улардан ҳимояланишга йўналтирилган хавфсизлик техникаси қоидаларига риоя этишга мажбурлар.

2. Ходимлар ёки уларнинг вакиллари таклиф бериш, касбий тайёргарлик ва маълумот олиш ҳамда иш жойларида ҳавонинг ифлосланиши, шовқин ва тебраниш натижасида юзага келадиган касбий хавф-хатарлардан ҳимояланишни таъминлаш учун тегишли органларга мурожаат қилиш ҳуқуқига эга.

1. Ҳокимиятнинг ваколатли органи иш жойларида ҳавонинг ифлосланиши, шовқин ва тебранишнинг зарарли таъсири хавфини аниқлаш имконини берадиган тоифаларни белгилайди ва зарур ҳолларда, ушбу тоифалар асосида мақбул таъсир қилиш даражасини кўрсатади.

2. Ҳокимиятнинг ваколатли органи бундай тоифаларни ишлаб чиқиш ва таъсирнинг мақбул даражасини белгилашда иш берувчилар ва ходимларнинг энг манфаатдор вакиллик ташкилотлари томонидан тайинланган техник жиҳатдан ваколатли шахсларнинг фикрини ҳисобга олади.

3. Ушбу тоифалар ва таъсир қилиш чегаралари, иложи борича, иш жойида бир вақтнинг ўзида бир нечта хавф-хатарларга таъсир қилиш натижасида юзага келадиган касбий хавфнинг ҳар қандай ўсишини ҳисобга олган ҳолда, замонавий миллий ва халқаро билим ва маълумотлар асосида мунтазам равишда ўрнатилади, тўлдирилади ҳамда кўриб чиқилади.

Иложи борича иш жойларида ҳавонинг ифлосланиши, шовқин ва тебраниш натижасида юзага келадиган ҳар қандай хавф-хатар қуйидагилар ёрдамида бартараф этилади:

а) лойиҳалаштириш ёки жиҳозлаштириш ёхуд янги қурилма ёки жараёнларда қўлланилувчи ёхуд мавжуд қурилма ва жараёнларга қўшиладиган техник чоралар ёрдамида; ёки агар бунинг имкони бўлмаса;

б) қўшимча ташкилий чоралар ёрдамида.

Агар 9-моддага мувофиқ қўлланиладиган чоралар иш жойларидаги ҳавонинг ифлосланиши, шовқин ва тебраниш даражасини 8-моддада келтирилган даражасигача камайишига олиб келмаса, иш берувчи ходимларни тегишли шахсий ҳимоя воситалари билан таъминлайди ҳамда уларни тегишли ҳолатда сақлайди. Иш берувчи ходимлардан мазкур моддага мувофиқ тақдим этилган шахсий ҳимоя воситаларисиз ишларни бажаришни талаб қилмайди.

1. Иш жойларидаги ҳавонинг ифлосланиши, шовқин ва тебраниш натижасида юзага келадиган касбий хавф-хатарлар остида бўлган ёки дучор бўлиши мумкин бўлган ходимлар соғлиғининг ҳолати, ҳокимиятнинг ваколатли органи томонидан белгиланган вақт оралиғига мувофиқ шартлар ва шароитлар орқали назорат қилинади. Бундай назорат ҳокимиятнинг ваколатли органи белгилаганидек, ишга тайинланишдан олдин дастлабки тиббий кўрик ва даврий кўрикларни ўз ичига олади.

2. Манфаатдор ходимлар мазкур модданинг 1-бандида назарда тутилган назорат билан боғлиқ ҳеч қандай харажатларни ўз зиммаларига олмайдилар.

3. Агар ходимнинг иш жойида ҳавонинг ифлосланиши, шовқин ва тебраниш таъсирида бўлиши тиббиёт нуқтаи назарин зид бўлса, миллий амалиёт ва шароитларга мувофиқ манфаатдор ишчи бошқа тўғри келадиган иш жойига ўтказилиши ёки ижтимоий таъминот ёхуд ҳар қандай бошқа чоралар ёрдамида унинг даромади сақланишининг барча чоралари кўрилиши керак.

4. Мазкур Конвенция амалга оширилиши учун кўриладиган чоралар ижтимоий таъминот ёки ижтимоий суғурта тўғрисидаги қонун ҳужжатлари асосида тақдим этиладиган ходимларнинг ҳуқуқларига салбий таъсир кўрсатмаслиги керак.

Ҳокимиятнинг ваколатли органи томонидан белгиланадиган иш жойларида ҳавонинг ифлосланиши, шовқин ва тебраниши натижасида ходимларни касбий хавф-хатарларга дучор қилувчи жараёнлар, моддалар, механизмлар ва жиҳозлар қўлланилаётганлиги тўғрисида ҳокимиятнинг ваколатли органи хабардор қилинади ва зарур бўлганда, ҳокимиятнинг ваколатли органи ўрнатилган шароитларда уларнинг қўлланилишига рухсат беради ёки тақиқлайди.

Барча манфаатдор шахслар:

а) ҳавонинг ифлосланиши, шовқин ва тебраниши натижасида юзага келадиган иш жойларидаги касбий хавф-хатарлар тўғрисида етарли ва тегишли маълумотни олишади;

б) ушбу хавф-хатарларни олдини олиш ва чеклаш, шунингдек бу хавф-хатарлардан ҳимоя қилиш учун мавжуд воситалар бўйича етарли ва тегишли кўрсатмаларни олишади.

Миллий шароитлар ва ресурсларни ҳисобга олган ҳолда, иш жойларидаги ҳавонинг ифлосланиши, шовқин ва тебраниш натижасида юзага келадиган хавф-хавфларнинг олдини олиш ва чеклаш соҳасида тадқиқотларни ўтказишда амалий ёрдам бериш учун чоралар кўрилади.

Ҳокимиятнинг ваколатли органи томонидан белгиланадиган тартиб ва шароитларга мувофиқ, иш берувчи иш жойларидаги ҳавонинг ифлосланиши, шовқин ва тебраниш натижасида юзага келадиган хавф-хатарларнинг олдини олиш ва чеклашга тааллуқли бўлган масалаларни ҳал қилиш учун ваколатли шахсни тайинлаши ёки корхонадан ташқари ваколатли хизмат ёрдамидан ёхуд бир нечта корхоналар учун умумий бўлган хизматдан фойдаланиши керак.

Ташкилотнинг ҳар бир аъзоси:

а) миллий амалиёт ва шартларга мувофиқ қонун ҳужжатларида ёки бошқа усул билан ушбу Конвенция қоидаларини амалга ошириш учун зарур чораларни, шу жумладан тегишли жазо чораларини кўриш;

б) мазкур Конвенция қоидаларининг қўлланилиши устидан назоратни тегишли инспекция хизматларига топширади ёки тегишли инспекция ўтказилаётганлигини текширади.

Мазкур Конвенцияни ратификация қилиш тўғрисидаги расмий ҳужжатлар рўйхатга олиш учун Халқаро меҳнат бюроси Бош директорига юборилади.

1. Мазкур Конвенция фақат ратификация қилиш тўғрисидаги ҳужжатлари Бош директор томонидан рўйхатга олинган Ташкилот аъзоларини бирлаштиради.

2. Ушбу Конвенция Ташкилот икки аъзосини ратификация қилиш тўғрисидаги ҳужжатлари Бош директор томонидан рўйхатга олинган санадан кейин ўн икки ой ўтгач кучга киради.

3. Кейинчалик ушбу Конвенция Ташкилотни ҳар бир аъзоси учун унинг ратификация қилиш тўғрисидаги ҳужжати рўйхатга олинган санадан ўн икки ой ўтгач кучга киради.

1. Ушбу Конвенцияни ратификация қилган Ташкилотнинг бирон-бир аъзоси, Конвенция дастлаб кучга кирган пайтдан бошлаб ўн йиллик давр тугаганидан кейин уни тўлиқ ёки мазкур Конвенциянинг 2-моддасида келтирилган бир ёки бир нечта хавф-хатарлар тоифаларига нисбатан Халқаро меҳнат бюроси Бош директорига рўйхатга олиш учун юборилган денонсация қилиш тўғрисидаги ҳужжат орқали Конвенцияни денонсация қилиши мумкин. Денонсация Халқаро меҳнат бюросида денонсация қилиш тўғрисидаги ҳужжат рўйхатга олинганидан кейин бир йил ўтгач кучга киради.

2. Ушбу Конвенцияни ратификация қилган Ташкилотнинг ҳар бир аъзоси, юқоридаги бандда қайд этилган ўн йиллик муддат ўтганидан кейин бир йил ичида мазкур моддада кўзда тутилган денонсация ҳуқуқидан фойдаланмаган бўлса, навбатдаги ўн йиллик муддатни кутишга мажбур бўлади ва шунга кўра, у бу модда шартларига биноан ушбу Конвенцияни ҳар ўн йиллик муддат тугаши билан денонсация қилиши мумкин.

1. Халқаро меҳнат бюроси Бош директори Ташкилот аъзолари томонидан юборилган барча ратификация қилиш ва денонсация қилиш тўғрисидаги ҳужжатларини рўйхатга олганлиги ҳақида Халқаро меҳнат ташкилотининг барча аъзоларига хабар беради.

2. Бош директор Ташкилот аъзоларини у томонидан қабул қилинган иккинчи ратификация қилиш тўғрисидаги ҳужжат рўйхатга олингани ҳақида хабардор қилган ҳолда, уларнинг эътиборини ушбу Конвенциянинг кучга кирган санасига қаратади.

Халқаро меҳнат бюроси Бош директори, Бирлашган Миллатлар Ташкилоти Уставининг 102-моддасига мувофиқ, юқоридаги моддалар қоидаларига биноан ўзи рўйхатга олган барча ратификация қилиш, баёнот ва денонсация қилиш тўғрисидаги ҳужжатларга оид тўла маълумотларни Бирлашган Миллатлар Ташкилоти Бош котибига рўйхатга олиш учун юборади.

Халқаро меҳнат бюроси Маъмурий кенгаши зарур деб топганда, Бош конференцияга ушбу Конвенциянинг қўлланилиши тўғрисидаги маърузани тақдим этади ва уни тўла ёки қисман қайта кўриб чиқиш ҳақидаги масалани Конференция кун тартибига киритиш ёки киритмасликни ҳал қилади.

1. Агар Конференция мазкур Конвенцияни тўла ёки қисман қайта кўриб чиқадиган янги конвенция қабул қилса ва янги конвенцияда зид келувчи қоидалар мавжуд бўлмаса, у ҳолда:

а) Ташкилотнинг бирор аъзоси томонидан қайта кўриб чиқилган янги конвенциянинг ратификация қилиниши 19-модда қоидаларидан қатъи назар, мазкур Конвенциянинг зудлик билан денонсация қилинишига олиб келади, бунда қайта кўриб чиқилган янги конвенция кучга кирган бўлиши керак;

б) қайта кўриб чиқилган янги конвенция кучга кирган санадан эътиборан, мазкур Конвенция Ташкилот аъзолари томонидан ратификация қилиниши учун ёпиқ.

2. Мазкур Конвенция, ҳар қандай ҳолатда ҳам, уни ратификация қилган, бироқ қайта кўриб чиқилаётган янги конвенцияни ратификация қилмаган Ташкилот аъзоларига нисбатан шакли ва мазмуни бўйича ўз кучида қолади.

Мазкур Конвенциянинг инглиз ва француз тилидаги матнлари бир хил кучга эга.