Сўнгги йилларда мамлакатимизда ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар фаолияти очиқлигини таъминлаш, маҳаллий давлат ҳокимияти вакиллик органлари томонидан прокуратура ва ички ишлар органларининг фаолияти устидан депутатлик назорати таъсирчанлигини ошириш бўйича салмоқли ишлар амалга оширилмоқда.

Халқ депутатлари маҳаллий Кенгашларида тегишли ҳудудлардаги прокуратура ва ички ишлар органлари раҳбарларининг ҳисоботини эшитиш амалиёти ўрганиб чиқилди.

Хусусан, 2023 йил давомида халқ депутатлари маҳаллий Кенгашлари томонидан 461 маротаба прокуратура органлари ва 1 117 маротаба ички ишлар органлари раҳбарларининг ҳисоботлари эшитилган ҳамда ушбу масалалар бўйича тегишли қарорлар қабул қилинган.

Шу билан бирга, халқ депутатлари маҳаллий Кенгашларида аниқ тартиб-таомиллар жорий этилмаганлиги натижасида прокуратура ва ички ишлар органлари раҳбарларининг ҳисоботларини эшитишда ҳудудларда ўз ечимини кутаётган турли масалалар мавжудлиги аниқланди.

Биринчидан, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларнинг ҳисоботини эшитиш бўйича турлича амалиёт шаклланган бўлиб, бу борадаги ишлар амалдаги қонунчилик талабларига мувофиқ тизимли равишда йўлга қўйилмаган.

«Прокуратура тўғрисида»ги Қонуннинг 5-моддасига асосан Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар, Тошкент шаҳар, туманлар ва шаҳарлар прокурорлари ҳар йили тегишинча Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгесига, халқ депутатлари маҳаллий Кенгашларига ўз фаолияти тўғрисида ҳисобот тақдим этиши лозимлиги белгиланган.

Бироқ Деҳқонобод, Касби, Яккабоғ, Миришкор, Конимех, Қўшработ, Бувайда, Мирзаобод, Ёзёвон, Риштон, Ҳазорасп, Боғот, Урганч туманлари ва Хива, Урганч, Хонобод шаҳарлари прокурорлари томонидан 2023 йилда ўз фаолияти бўйича ҳисобот тақдим қилинмаган.

«Ички ишлар органлари тўғрисида»ги Қонуннинг 13¹-моддасига кўра туман (шаҳар) ички ишлар бошқармаларининг (бўлимларининг) бошлиқлари ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш ва уларнинг профилактикаси ҳолати тўғрисида ҳар чоракда (йилига 4 маротаба) маҳаллий Кенгашларга ҳисобот бериши назарда тутилган бўлса-да, ҳудудий ички ишлар органлари томонидан ҳам бу борада камчиликларга йўл қўйилган.

Масалан, Китоб, Қизириқ, Паркент, Бувайда, Ёзёвон, Хива, Янгибозор туманларида ички ишлар органлари раҳбарларининг ҳисоботи умуман эшитилмаган бўлса, Арнасой, Дўстлик, Фориш, Чироқчи, Оқолтин, Қумқўрғон, Бўка, Оҳангарон, Янгийўл, Риштон, Сўх, Фарғона, Хонқа, Улуғнор туманлари ва Урганч шаҳрида 1 мартадан уларнинг ҳисоботи эшитилган.

Шу билан бирга айрим маҳаллий Кенгашларда ички ишлар органлари раҳбарларининг ҳисоботлари Қонунда белгилангандан кўп, яъни 5 мартадан 12 мартагача эшитилиш ҳолатлари мавжуд.

Иккинчидан, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар қонунчиликка асосан маҳаллий Кенгашларга ҳисобот бериши белгиланган бўлса-да, айрим ҳолларда прокуратура ва ички ишлар органлари раҳбарлари томонидан ҳисобот эмас, балки ахборот тақдим этиб борилмоқда.

Хусусан, 126 та ҳолатда ҳудудий прокурорларнинг, 55 та ҳолатда ички ишлар органлари раҳбарларининг ахбороти эшитилган.

Учинчидан, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларнинг ўз фаолияти бўйича ҳисоботи билан ушбу орган раҳбарларининг секторлар фаолиятига доир ахбороти бир-бирига аралашиб кетмоқда.

Тўртинчидан, халқ депутатлари маҳаллий Кенгашлари томонидан ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларнинг ҳисоботларидаги маълумотлар етарли даражада таҳлил қилмасдан, қабул қилинган қарорларда асосан умумий масалалар назарда тутилмоқда.

Шу нуқтаи назардан халқ депутатлари Кенгашларининг ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар раҳбарларининг ҳисоботини эшитишга доир фаолиятини тартибга солиш, прокуратура ва ички ишлар органларининг вакиллик органлари олдидаги масъулиятини ошириш, ушбу органлар томонидан бир-бирини тийиб туриш механизмларини такомиллаштириш долзарб аҳамият касб этмоқда.

Юқоридагилардан келиб чиқиб, халқ депутатлари маҳаллий Кенгашларининг депутатлик назорати соҳасидаги фаолияти тартибли йўлга қўйилишини ташкил этишга кўмаклашиш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 95-моддаси ва «Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенатининг Регламенти тўғрисида»ги Қонуннинг 6-моддасига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенатининг Кенгаши қарор қилади:

1. Олий Мажлис Сенатининг Маҳаллий ҳокимият вакиллик органлари фаолиятини кучайтиришга кўмаклашувчи комиссияси раиси Т. Мадумаровнинг халқ депутатлари маҳаллий Кенгашларида тегишли ҳудудлардаги прокуратура ва ички ишлар органлари раҳбарларининг ҳисоботини эшитиш амалиётини ўрганиш натижалари бўйича ахбороти маълумот учун қабул қилинсин.

2. Халқ депутатлари вилоятлар, Тошкент шаҳар ва туман (шаҳар)лар Кенгашлари томонидан вилоятлар, Тошкент шаҳар ва туман (шаҳар)лар ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлари раҳбарлари ҳисоботларини эшитишнинг намунавий тартиби иловага мувофиқ тасдиқлансин.

3. Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси (Н. Йўлдошев) ва Ички ишлар вазирлиги (П. Бобожонов):

ўз ҳудудий бўлинмалари томонидан халқ депутатлари маҳаллий Кенгашларига ҳисоботлар ушбу Қарор билан тасдиқланаётган Тартибга асосан тақдим этилишини;

халқ депутатлари маҳаллий Кенгашларига ҳисобот тақдим қилмаган тегишли прокурор ва ички ишлар органлари раҳбарларининг масъулияти оширилишини, ҳисоботларнинг белгиланган муддатларда ва сифатли тайёрланишини ҳамда маҳаллий Кенгашларга киритилишини ташкил этсин;

бир ой муддатда амалга оширилган ишлар натижалари бўйича Сенатнинг Маҳаллий ҳокимият вакиллик органлари фаолиятини кучайтиришга кўмаклашувчи комиссиясига ахборот киритсин.

4. Сенатнинг Маҳаллий ҳокимият вакиллик органлари фаолиятини кучайтиришга кўмаклашувчи комиссияси (Т. Мадумаров) ва Сенат девонининг Ҳудудий вакиллик органлари фаолиятини ўрганиш маркази (Қ. Муқумов) тегишли ҳудудлардаги прокуратура ва ички ишлар органлари раҳбарларининг ҳисоботини эшитиб бориш амалиётини самарали ташкил қилиш мақсадида халқ депутатлари маҳаллий Кенгашлари депутатлари учун ўқув семинарлари ташкил қилсин.

5. Халқ депутатлари маҳаллий Кенгашларига:

мазкур Қарор билан тасдиқланаётган Тартибни ўз сессияларида кўриб чиқиш ва тасдиқлаш;

тегишли ҳудудлардаги прокуратура ва ички ишлар органлари раҳбарларининг ҳисоботини эшитишга доир назорат тадбирларини юқори савияда ўтказиш;

прокуратура ва ички ишлар органлари раҳбарларининг ҳисоботини эшитишда уларнинг иш юритувида бўлган муайян ишлар ва материалларга аралашмаслик тавсия этилсин.

6. Ушбу Қарорнинг ижросини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенати Раисининг биринчи ўринбосари С. Сафоев зиммасига юклансин.

1. Халқ депутатлари вилоятлар, Тошкент шаҳар ва туман (шаҳар)лар Кенгашлари (бундан буён матнда маҳаллий Кенгаш деб юритилади) томонидан вилоятлар, Тошкент шаҳар ва туман (шаҳар)лар прокурорлари ҳамда Ички ишлар вазирлиги ҳудудий бўлинмалари раҳбарларининг (бундан буён матнда ҳуқуқни муҳофаза қилувчи орган деб юритилади)нинг ҳисоботларини эшитиш бўйича намунавий тартиб (бундан буён матнда тартиб деб юритилади) Ўзбекистон Республикасининг Конституцияси, «Маҳаллий давлат ҳокимияти тўғрисида»ги, «Прокуратура тўғрисида»ги ва «Ички ишлар органлари тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси қонунларига мувофиқ ишлаб чиқилган.

2. Мазкур тартиб маҳаллий Кенгашлар томонидан ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларнинг ҳисоботларини эшитишга доир фаолиятини самарали йўлга қўйишга қаратилган.

3. Маҳаллий Кенгашларда ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар ҳисоботларини эшитишдан асосий мақсад ҳудудий прокуратура ва ички ишлар органлари фаолияти устидан таъсирчан депутатлик назоратини амалга ошириш, ҳудудларда қонун устуворлиги ва қонунийликни, фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликлари, жамият ва давлат манфаатлари ҳимоя қилинишини таъминлаш бўйича уларнинг иш самарадорлигини оширишдан иборат.

Маҳаллий Кенгашнинг ҳуқуқни муҳофаза қилувчи орган ҳисоботини эшитиш ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органнинг иш юритувидаги муайян ишлар ва материалларга тааллуқли бўлиши мумкин эмас.

4. Ҳудудий прокуратура органларнинг ҳисоботи ҳар йилда бир маротаба эшитилиб, маҳаллий Кенгашга навбатдаги йил биринчи ойининг сўнги иш кунига қадар ҳудудий прокурор томонидан имзоланган ҳолда тақдим этилади.

5. Тошкент шаҳар ва Тошкент вилояти ички ишлар бош бошқармаларининг, вилоятлар ички ишлар бошқармаларининг бошлиқлари ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш ва уларнинг профилактикаси ҳолати тўғрисида, шунингдек, жамоат хавфсизлиги ҳақида ҳар ярим йилда тегишинча халқ депутатлари Тошкент шаҳар ва вилоятлар Кенгашларига ҳисобот тақдим этади.

Бунда ҳар ярим йиллик якуни бўйича ҳисобот навбатдаги ярим йиллик биринчи ойининг сўнги иш кунига қадар тегишли ҳудуд ички ишлар органининг раҳбари томонидан имзоланган ҳолда тақдим этилади.

Туман (шаҳар) ички ишлар бошқармалари (бўлимлари) бошлиқлари ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш ва уларнинг профилактикаси ҳолати тўғрисида, шунингдек, жамоат хавфсизлиги ҳақида ҳар чоракда халқ депутатлари туман (шаҳар) Кенгашларига ҳисобот тақдим этади.

Бунда ҳар чорак якуни бўйича ҳисобот навбатдаги чорак биринчи ойининг ўн бешинчи санасига қадар тегишли ҳудуд ички ишлар органининг раҳбари томонидан имзоланган ҳолда тақдим этилади.

6. Ҳисобот ва унга доир ҳужжатларнинг электрон нусхалари электрон почта тизими ёки электрон ахборот ташиш воситалари орқали тақдим этилади.

7. Ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органнинг ҳисоботи маҳаллий Кенгаш котибиятида рўйхатга олинган кундан бошлаб тақдим этилган деб ҳисобланади.

8. Ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органнинг ҳисоботида ҳисобот даври мобайнида қилинган ишлар қайд этилади.

9. Ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органнинг ҳисоботи, қоида тариқасида, маҳаллий Кенгашнинг навбатдаги сессиясида кўриб чиқилади.

10. Ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органнинг ҳисоботи маҳаллий Кенгаш котибиятида белгиланган тартибда рўйхатга олингандан сўнг маҳаллий Кенгаш раисига топширилади.

Маҳаллий Кенгаш раиси ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органнинг ҳисоботини дастлабки тарзда кўриб чиқиш учун Суд-ҳуқуқ ва коррупцияга қарши курашиш масалалари бўйича доимий комиссияга (бундан буён матнда Комиссия деб юритилади) топширади.

Комиссия томонидан ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органнинг ҳисоботи дастлабки тарзда кўриб чиқиш маҳаллий Кенгаш раиси томонидан белгиланган муддатда амалга оширилади. Қоида тариқасида, ушбу муддат ўн кундан ошмаслиги лозим.

Маҳаллий Кенгаш раиси бир вақтнинг ўзида ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органнинг ҳисоботини кўриб чиқиш ва тегишли таклифлар ишлаб чиқиш учун маҳаллий Кенгашнинг бошқа доимий комиссияларига ҳам топшириши мумкин.

11. Ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органнинг ҳисоботини пухта таҳлил қилиш, тегишли материаллар ва ҳужжатларни сифатли тайёрлаш, уларнинг фаолиятида мунтазам учрайдиган камчиликларни бартараф қилиш, ҳуқуқни қўллаш амалиёти ва иш усулларини янада такомиллаштириш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш учун Комиссия томонидан ишчи гуруҳ тузилиши мумкин.

Ишчи гуруҳ таркибига маҳаллий Кенгаш депутатлари, ҳудудий давлат органлари, экспертлар, мутахассислар, нодавлат нотижорат ташкилотлари ва оммавий ахборот воситалари вакиллари киритилиши мумкин.

Комиссия раиси ишчи гуруҳ фаолиятига раҳбарлик қилади.

12. Ишчи гуруҳ:

ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органнинг ҳисоботини таҳлил қилади, ушбу масала юзасидан илгари қабул қилинган маҳаллий Кенгаш қарорлари ижро этилишининг ҳолатини ўрганади;

ҳуқуқни муҳофаза қилувчи орган зиммасига юкланган вазифалар самарали бажарилаётганлигини ва улар фаолиятида юзага келаётган муаммоларни таҳлил қилади;

ҳуқуқни муҳофаза қилувчи орган фаолияти билан боғлиқ Ўзбекистон Республикаси Президентининг виртуал қабулхонаси, халқ қабулхоналари, маҳаллий Кенгашга келиб тушган мурожаатларни таҳлил қилади;

ҳуқуқни муҳофаза қилувчи орган фаолияти билан боғлиқ маҳаллий оммавий ахборот воситаларида эълон қилинган, Интернет жаҳон ахборот тармоғига жойлаштирилган материалларни таҳлил қилади ва энг долзарб материалларни саралаб олади;

ҳуқуқни муҳофаза қилувчи орган фаолиятида мунтазам учрайдиган камчилик ҳамда ҳуқуқбузарликларга олиб келадиган сабаб ва шарт-шароитларни бартараф этиш, уларнинг фаолиятини тартибга солувчи норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни, ҳуқуқни қўллаш амалиётини такомиллаштириш ва янги иш усулларини татбиқ этиш бўйича таклифлар ишлаб чиқади;

мавжуд материаллар ва ўрганиш натижалари асосида ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органнинг ҳисоботи юзасидан Комиссияга эксперт хулосаларини тақдим қилади.

13. Комиссия ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органнинг ҳисоботини дастлабки тарзда кўриб чиқиш жараёнида:

ишчи гуруҳ билан биргаликда ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органнинг ҳисоботини кўриб чиқиш билан боғлиқ зарур материаллар тайёрланишини таъминлайди;

фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини ҳимоя қилиш, қонун устуворлигини таъминлаш ҳамда қонунийликни мустаҳкамлаш бўйича ҳуқуқни муҳофаза қилувчи орган зиммасига юкланган вазифалар бажарилишининг самарадорлигини ўрганади;

ҳудудий давлат органлари ва бошқа ташкилотлардан, мансабдор шахслардан ҳисобот ва ахборотни кўриб чиқиш билан боғлиқ ҳужжатлар, эксперт хулосалари ва бошқа хулосаларни, статистик ва бошқа маълумотларни талаб қилиб олади;

ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органнинг ҳисоботини дастлабки тарзда кўриб чиқишга доир Комиссия мажлисларининг баённомалари, ўтказилган мажлислар якунлари бўйича қабул қилинган қарорларини ўз вақтида расмийлаштириб боради;

маҳаллий Кенгаш раисига Комиссия зиммасига ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органнинг ҳисоботини дастлабки тарзда кўриб чиқиш бўйича юкланган вазифаларнинг бажарилиши ҳақида мунтазам равишда ахборот беради;

ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органнинг ҳисоботини эшитиш ҳақидаги масалани халқ депутатлари маҳаллий Кенгашининг навбатдаги сессияси кун тартиби лойиҳасига киритиш тўғрисида қарорларни қабул қилади;

ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органнинг ҳисоботини эшитиш масаласи бўйича маҳаллий Кенгашнинг қарор лойиҳаларини тайёрлайди.

Комиссия қонун ҳужжатларига мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

14. Ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органнинг ҳисоботи ишчи гуруҳ томонидан зарур материаллар тайёрлангандан сўнг Комиссия мажлисида кўриб чиқилади.

15. Комиссия мажлисида Комиссия аъзоларининг учдан икки қисми иштирок этса, ваколатли ҳисобланади.

16. Комиссия мажлиси очиқ ўтказилади. Зарур ҳолларда Комиссия ёпиқ мажлис ўтказиш ҳақида қарор қабул қилиши мумкин.

Комиссия мажлиси баённома билан расмийлаштирилади.

17. Комиссия мажлисига ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар, шунингдек, бошқа ҳудудий назорат идораларининг раҳбарлари таклиф қилинади.

Комиссия мажлисига ҳудудий давлат органларининг, нодавлат нотижорат ташкилотлари, илмий муассасаларнинг вакиллари, мутахассислар ва олимлар, шунингдек, оммавий ахборот воситаларининг вакиллари таклиф қилиниши мумкин.

18. Комиссия мажлисида ушбу тартибнинг 4 ва 5-бандларида қайд этилган шахс ёки унинг ўринбосари маъруза билан чиқади ва бу ҳақда Комиссияга мажлисдан камида бир кун олдин хабар берилади.

19. Комиссия мажлиси давомида Комиссия аъзолари тақдим этилган ҳисоботни аниқлаштириш мақсадида маърузачига, шунингдек, таклиф этилган бошқа шахсларга саволлар беришлари мумкин.

20. Комиссия ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органнинг ҳисоботини эшитиш якунлари бўйича қарор қабул қилади.

Комиссия қарорида қуйидаги масалалар акс эттирилиши лозим:

ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органнинг ҳисоботини маҳаллий Кенгашнинг навбатдаги сессияси кун тартиби лойиҳасига киритиш ҳақида таклиф;

ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органнинг ҳисоботини эшитиш бўйича маҳаллий Кенгаш қарори лойиҳаси ишлаб чиқилишини ташкил этиш бўйича масъулларни белгилаш;

ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органнинг ҳисоботини эшитиш бўйича сўзга чиқувчи маҳаллий Кенгаш депутатини белгилаш.

Комиссия қарори Комиссия аъзолари умумий сонининг кўпчилик овози билан қабул қилинади.

21. Ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органнинг ҳисоботини кўриб чиқиш ҳақидаги масала бўйича маҳаллий Кенгаш қарорининг лойиҳаси мавжуд материаллар, шу жумладан ишчи гуруҳ томонидан тайёрланган маълумотлар асосида Комиссия қарорида масъул этиб белгиланган депутат ва маҳаллий Кенгаш котибияти томонидан беш кун муддатда ишлаб чиқилади ва келишув тартиб-таомиллари амалга оширилади.

22. Ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органнинг ҳисоботини кўриб чиқиш ҳақидаги масала бўйича маҳаллий Кенгаш қарорининг лойиҳасида:

ҳуқуқни муҳофаза қилувчи орган томонидан уларнинг зиммасига юкланган вазифаларни амалга ошириш борасида олиб борилаётган ишлар ҳақида қисқача маълумотлар;

қонунийликнинг ва жиноятчиликка қарши курашишнинг аҳволи;

ҳуқуқни муҳофаза қилувчи орган фаолиятида йўл қўйилаётган камчиликлар;

ҳуқуқни муҳофаза қилувчи орган фаолиятини янада такомиллаштириш, қонунийликни мустаҳкамлаш, жиноятчиликка қарши курашишни таъминлаш бўйича тавсиялар;

ҳуқуқни муҳофаза қилувчи орган фаолиятида йўл қўйилаётган камчиликларни бартараф этиш, уларнинг зиммасига юкланган вазифалар бажарилишининг самарадорлигини ошириш ва илғор хорижий мамлакатларнинг ижобий тажрибаси асосида янгича иш усулларини жорий қилиш бўйича тавсиялар;

қарорнинг ижро этилиши муддатлари ва бошқа масалалар баён этилади.

Ҳуқуқни муҳофаза қилувчи орган ҳисоботи маҳаллий Кенгаш қарорига илова қилинади.

23. Ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органнинг ҳисоботини кўриб чиқиш ҳақидаги масала бўйича маҳаллий Кенгаш қарорининг лойиҳаси агар норматив-ҳуқуқий хусусиятга эга бўлса, тегишли ҳудудий адлия органига ҳуқуқий, гендер-ҳуқуқий ва коррупцияга қарши экспертизадан ўтказиш учун киритилади.

Маҳаллий Кенгаш қарори лойиҳаси, қоида тариқасида, уч кундан кўп бўлмаган муддатда тегишли экспертизалардан ўтказилади.

24. Ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органнинг ҳисоботини кўриб чиқиш ҳақидаги масала бўйича маҳаллий Кенгаш қарорининг лойиҳаси маромига етказилгандан (зарур бўлган ҳолларда, тегишли экспертизалардан ва жамоатчилик муҳокамасидан ўтказилгандан) сўнг белгиланган тартибда барча зарур материаллар илова қилинган ҳолда кўриб чиқиш учун маҳаллий Кенгаш раисига тақдим этилади.

25. Ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органнинг ҳисоботини кўриб чиқиш ҳақидаги масала бўйича маҳаллий Кенгаш қарорининг лойиҳаси билан бир вақтда маҳаллий Кенгаш котибияти билан келишилган ҳолда Комиссия томонидан ушбу қарор лойиҳасини тарқатиш варағи тайёрланади.

26. Маҳаллий Кенгаш сессиясида ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органнинг ҳисоботини кўриб чиқиш ҳақидаги масала маҳаллий Кенгаш раисининг қисқа кириш сўзи билан бошланади, бунда муҳокама қилинадиган масала, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органнинг ҳисоботини эшитиш тартиби, ҳисобот бўйича таклиф этилган шахслар тўғрисида ахборот берилади.

27. Ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органнинг ҳисоботини маҳаллий Кенгаш сессиясида кўриб чиқиш жараёнида, қоида тариқасида, ҳисобот берувчи шахсга ҳисобот учун 30 дақиқагача, бошқа мансабдор шахсларга эса, қўшимча ахборот ёки депутатларнинг мунозара нутқлари учун 5 дақиқагача вақт берилади.

Депутатларнинг саволлари ва улар бўйича ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органнинг жавоблари учун 30 дақиқагача вақт ажратилади. Кўриб чиқилаётган масала юзасидан масъул Комиссия вакилининг давомийлиги 10 дақиқагача бўлган сўзга чиқишига йўл қўйилади.

Маҳаллий Кенгаш раиси томонидан сессияда сўзга чиқишлар учун ажратиладиган вақтнинг бошқача давомийлиги белгиланиши мумкин.

28. Ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органнинг ҳисоботини эшитиш тартиби маҳаллий Кенгаш сессиясида қабул қилинган регламент доирасидан чиқмаслиги лозим.

29. Маҳаллий Кенгаш раисининг кириш сўзидан сўнг муҳокама қилинаётган масала юзасидан маъруза қилиш учун сўз ҳисобот берувчи шахсга берилади.

30. Ҳудудий прокуратура органининг ҳисоботида:

фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини ҳимоя қилиш, қонун устуворлигини таъминлаш ҳамда қонунийликни мустаҳкамлаш бўйича ҳудудий прокуратура органи зиммасига юкланган вазифалар ижросини таъминлаш бўйича амалга оширилаётган ишларнинг ҳолати;

ҳисобот йилидан аввалги йилдаги ҳудудий прокуратура органининг ҳисоботини кўриб чиқиш якунлари бўйича қабул қилинган маҳаллий Кенгаш қарорлари ижроси бўйича амалга оширилган ишлар;

ҳудудда жиноятчиликни таҳлил қилиш, қайси ҳудудларга биринчи навбатда эътибор берилиши, оналар ва болалар ўлимининг таҳлили, коррупцияга қарши курашиш соҳасида кўрилган чора-тадбирлар;

ҳудудий давлат органлари (молия, солиқ, қурилиш, таълим, соғлиқни сақлаш органлари ва бошқалар) томонидан қонунчилик ҳужжатларига риоя этилиши ҳолати;

ҳудудий прокуратура органлари фаолиятини такомиллаштириш ва иш самарадорлигини ошириш, шу жумладан уларнинг фаолиятида мунтазам учрайдиган камчилик ҳамда ҳуқуқбузарликларга олиб келадиган сабаб ва шарт-шароитларни бартараф этиш бўйича кўрилаётган чоралар ва бошқа масалалар қамраб олиниши лозим.

31. Ҳудудий ички ишлар органининг ҳисоботида:

фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини ҳимоя қилиш, ички ишлар органлари зиммасига юкланган бошқа вазифалар ижросини таъминлаш бўйича амалга оширилаётган ишлар;

жамоат тартибини сақлаш, жамоат хавфсизлигини ва йўл ҳаракати хавфсизлигини таъминлаш бўйича кўрилаётган чоралар;

ички ишлар органининг аввалги ҳисоботларини кўриб чиқиш якунлари бўйича қабул қилинган маҳаллий Кенгаш қарорлари ижроси бўйича амалга оширилган ишлар ҳолати;

ҳуқуқбузарликлар профилактикаси, уларнинг сабабларини ва содир этилишига имкон бераётган шарт-шароитларни аниқлаш ҳамда бартараф этиш, ҳуқуқбузарликларни содир этишга мойил шахсларни аниқлаш мақсадида қилинган ишлар;

ҳудудий ички ишлар органлари фаолиятини такомиллаштириш ва иш самарадорлигини ошириш, шу жумладан уларнинг фаолиятида мунтазам учрайдиган камчилик ҳамда ҳуқуқбузарликларга олиб келадиган сабаб ва шарт-шароитларни бартараф этиш бўйича кўрилаётган чоралар ва бошқа масалалар қамраб олиниши лозим.

32. Ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органнинг ҳисоботидан сўнг маҳаллий Кенгаш раисининг рухсати билан сессия иштирокчилари эшитувда кўриб чиқилаётган масалаларни муҳокама қилишга ўтадилар.

Бунда депутатлар мунозаралар билан чиқиши, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи орган вакилига ёки сессиянинг бошқа иштирокчиларига саволлар бериши мумкин.

33. Ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органнинг ҳисоботини кўриб чиқиш якунлари бўйича маҳаллий Кенгаш қарор қабул қилади.

Қарор депутатлар умумий сонининг кўпчилик овози билан қабул қилинади.

34. Ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органнинг ҳисоботини кўриб чиқиш якунлари бўйича қабул қилинган маҳаллий Кенгаш қарори нусхалари қарор қабул қилинган кундан бошлаб ўн кун ичида ушбу қарорни тарқатиш варағида кўрсатилган тегишли ташкилотларга юборилади.

35. Ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органнинг ҳисоботини кўриб чиқиш якунлари бўйича қабул қилинган маҳаллий Кенгаш қарорининг ижросини назорат қилиш маҳаллий Кенгашнинг тегишли Комиссияси зиммасига юклатилади. Комиссия раиси маҳаллий Кенгаш қарорининг ижро этилиши устидан назорат қилишни амалга ошириш учун шахсан жавобгардир.

36. Ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органнинг ҳисоботини кўриб чиқиш якунлари бўйича қабул қилинган маҳаллий Кенгаш қарори ҳуқуқни муҳофаза қилувчи орган томонидан, агар ушбу қарор ҳудудий давлат органлари фаолиятига тааллуқли бўлса, давлат органлари томонидан кўриб чиқилади ва ижро этилади. Бунда қарорнинг ижро этилиши билан боғлиқ ахборот ва материаллар унда белгиланган муддатларда тақдим этилади.

37. Зарур ҳолларда Комиссия ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар ва назорат тузилмаларидан, ҳудудий давлат органлари, хўжалик бошқаруви органларидан маҳаллий Кенгаш қарори ижро этилиши билан боғлиқ қўшимча ҳужжатлар, хулосалар, статистик ҳамда бошқа маълумотларни талаб қилиб олиши мумкин.

38. Комиссия маҳаллий Кенгаш котибияти билан биргаликда маҳаллий Кенгаш қарорининг ижро этилиши натижалари бўйича келиб тушаётган ахборотларни умумлаштириб, таҳлил қилиб боради ва олиб борилган ишлар юзасидан маҳаллий Кенгаш раисига зарур ахборотлар тақдим этиб туради.

Комиссия мажлисларида маҳаллий Кенгаш қарорининг ижро этилиш ҳолати тизимли равишда муҳокама қилиб борилади.

39. Ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органнинг ҳисоботини кўриб чиқишга тайёргарлик кўриш жараёнида ҳисоботни кўриб чиқишга доир материаллар белгиланган муддатларда тайёрланиши, қонунчиликка мувофиқлиги, унда кўрсатилаётган маълумотлар асослилиги учун маҳаллий Кенгашнинг масъул Комиссияси раиси ва маҳаллий Кенгаш котибияти шахсан жавобгар ҳисобланади.