Ҳужжатга таклиф юбориш
Аудиони тинглаш
Ҳужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБуйруғи
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 1.02.10-23 «Қурилиш учун муҳандислик гидрометеорология изланишлари. Қоидалар тўплами» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2023 йил 7 июнда ҳисобга олинди, ҳисоб рақами 173]
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикасининг Шаҳарсозлик кодексига мувофиқ буюраман:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. ШНҚ 1.02.10-23 «Қурилиш учун муҳандислик гидрометеорология изланишлари. Қоидалар тўплами» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Ўзбекистон Республикаси давлат архитектура ва қурилиш қўмитаси раисининг 2013 йил 12 мартдаги 25-сон буйруғи билан тасдиқланган ШНҚ 1.02.10-12 «Қурилиш учун муҳандислик гидрометеорология изланишлари. Қоидалар тўплами» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ўз кучини йўқотган деб топилсин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Табиат ресурслари вазирлиги, Фавқулодда вазиятлар вазирлиги ҳамда Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги билан келишилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Ушбу буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВазир Б. ЗАКИРОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТошкент ш.,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2023 йил 16 май,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш107-сон
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКелишилди:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикаси Табиат ресурслари вазири Б. ИСЛОМОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2023 йил 2 апрель
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазири А. КУЛДАШЕВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2023 йил 6 апрель
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирнинг биринчи ўринбосари О. ҚУДРАТОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2023 йил 2 май
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2023 йил 16 майдаги 107-сон буйруғига
ИЛОВА
ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 1.02.10-23 «Қурилиш учун муҳандислик гидрометеорология изланишлари. Қоидалар тўплами»
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМазкур шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (бундан буён матнда Қоидалар тўплами деб юритилади) ҳудудий ривожлантириш дастурлари ва аҳоли манзилгоҳларининг бош режаларини ишлаб чиқишда, йирик ва ўрта типдаги аҳоли дам олиш ва соғломлаштириш марказларини қуришда, саноат корхоналарининг барча қурилиш босқичларида, қурилиш майдонларини танлаш каби асословчи лойиҳа ҳужжатларини ишлаб чиқишда муҳандислик гидрометеорология изланишларини амалга оширишнинг техник талабларини белгилайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-боб. Техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Мазкур Қоидалар тўпламида қуйидаги техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар қўлланилган:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚМҚ 2.01.14-98 — Ҳисобий гидрологик тавсифларни аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСП 482.1325800.2020 — Қурилиш учун муҳандислик ва гидрометеорологик изланишлари. Қоидалар тўплами (расмий манба: СП 482.1325800.2020 Инженерно-гидрометеорологические изыскания для строителства. Свод правил);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГОСТ 19179-73 — Қуруқлик гидрологияси. Атамалар ва изоҳлар. (расмий манба: ГОСТ 19179-73 Гидрология суши. Термины и определения);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEUROCODE 7 — Геотехник лойиҳалаш. (расмий манба: EUROCODE 7 Geotechnical design);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSSG-18 (Specific Safety Guide) — Ядро иншоотлари учун жойни баҳолашда метеорологик ва гидрологик хавфлар (расмий манба: SSG-18 (Specific Safety Guide) Meteorological and Нydrological Нazards in Site Evaluation for Nuclear Installations);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишNS-R-3 (Site Evaluation for Nuclear Installations) — Ядро иншоотларини жойлаштириш учун майдонни баҳолаш (расмий манба: NS-R-3 (Site Evaluation for Nuclear Installations) Site Evaluation for Nuclear Installations);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишNS-G-3.5 — Қирғоқ бўйида жойлашган атом электр станциялари учун сув тошқини хавфини баҳолаш (расмий манба: NS-G-3.5 Flood Нazard for Nuclear Power Plants on Coastal and River Sites);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUSGS 01-4044 — Электрон усуллардан фойдаланган ҳолда ер усти сувлари маълумотларини таҳлил қилиш ва қайта ишлаш стандартлари (расмий манба: USGS 01-4044 Standards for the Analysis and Processing of Surface Water Data and Information Using Electronic Methods);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишASCE/SEI 7-16 — Бинолар ва бошқа конструксийлар учун минимал ҳисобий юклар ва тегишли мезонлар (расмий манба: ASCE/SEI 7-16 Minimum Design Loads and Associated Criteria for Buildings and Other Structures);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишWMO-№ 8 — Метеорологик ускуналар ва кузатиш усуллари бўйича қўлланма (расмий манба: WMO-№ 8 Guide to Meteorological Instruments and Methods of Observation);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишWMO-№ 16 — Гидрологик амалиётлар бўйича қўлланма (расмий манба: WMO-№ 16 Guide to hydrological practices);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишWMO-№ 100 Климатологик амалиётлар бўйича қўлланма (расмий манба: WMO-№ 100 Guide to Climatological Practices);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишWMO-№ 1150 — Кўп хавфли таъсирга асосланган прогноз ва огоҳлантириш хизматлари бўйича Халқаро метеорология ташкилоти (ХМТ) кўрсатмалари (расмий манба: WMO-№ 1150 WMO Guidelines on Multi-Нazard Impact-based Forecast and Warning Services);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишWMO-№ 1203 — Иқлим нормаларини ҳисоблаш бўйича Халқаро метеорология ташкилоти (ХМТ) кўрсатмалари (расмий манба: WMO-№ 1203 WMO Guidelines on the Calculation of Climate Normals).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-боб. Атамалар ва таърифлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Ушбу Қоидалар тўпламида қуйидаги атамалар ва уларнинг таърифлари қўлланилган:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгидрометеорологик кузатувлар — ҳеч қандай ўлчаш ишларисиз фақат кўз билан кўриб бажариладиган кузатувлар, шунингдек гидрометеорология жараёни ва ҳодисалари кўрсаткичларини миқдорий баҳолаш билан боғлиқ ҳаракатларни ҳам ўз ичига олувчи ишлар комплекси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгидрометеорологик кўрсаткичлар — кузатув маълумотлари бўйича уларни таҳлил қилиш ва ҳисоблаш орқали аниқланадиган гидрометеорологик режим элементларини миқдорий баҳолаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгидрологик қийматнинг ҳисобий таъминланганлиги — бино ва иншоотларни лойиҳалашда қабул қилинадиган ҳамда кўрилаётган гидрологик қийматнинг ортиш эҳтимолининг (таъмиланганликнинг) норматив миқдори;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгидрометеорологик ўрганилганлик даражаси — сув объектларининг гидрологик режими ва ҳудуд иқлими кўрсаткичларини, створдаги гидрологик ва метеорологик кўрсаткичларни аниқлаш учун ҳамда илгари амалга оширилган кузатиш материалларидан фойдаланиш эҳтимолини характерловчи сифат кўрсаткичи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуҳандислик гидрометеорология изланишлар — ўзаро боғлиқ ишлар мажмуаси бўлиб, унинг асосий мақсади ҳудуднинг гидрометеорологик шароити хусусиятларини ўрганиш ва қурилиш ёки реконструкция натижасида уларнинг ўзгаришини башорат қилишдир;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув объектининг эталон участкаси (бассейни) — стандарт кузатувлар бўлмаган тақдирда репрезентатив маълумотлар олиш учун гидрологик кузатувлар ташкил қилинадиган ва олиб бориладиган намунавий (кўргазмали) гидрологик кўрсаткичли (оқим режими, сувнинг емириш (сув эрозияси) фаолияти, морфометрик кўрсаткичлар) ҳудуд;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшамол босими — иншоотларнинг мустаҳкамлигини ҳисоблашда ҳисобга олиниши керак бўлган шамолнинг босими. Бунда, узоқ вақт давомида ўлчанган шамолнинг максимал тезлиги иншоотларнинг шаклига кўра аниқланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишяхвонлик — ернинг юзаси ва предметларда (дарахтлар, симлар ва шу каби юзалар) совуган ёмғир ва шудринг томчиларининг 0°C дан — 3°C гача совуқда музлаши натижасида ҳосил бўладиган музнинг зич қатлами бўлиб, бунда ёпишган муз қобиғининг қалинлиги бир неча сантиметрларгача етиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-боб. Умумий қоидалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Қурилиш (янги корхона, бино ва иншоотларни лойиҳалаш ва қуриш, мавжуд корхона, бино ва иншоотларни кенгайтириш, қайта қуриш ва техник қайта жиҳозлаш ишлари) учун муҳандислик гидрометеорология изланишлари ҳудуд (туман, майдон, участка, трасса) қурилишининг гидрометеорологик шароитларини комплекс ўрганиш ва асосли лойиҳа ечимларини қабул қилиш учун етарли маълумотларни олишни ҳамда истиқболда ушбу шароитларнинг лойиҳаланаётган объект билан ўзаро таъсири натижасида ўзгариш эҳтимолини ўрганишни таъминлаши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Муҳандислик гидрометеорология изланишлари қуйидагиларни ишлаб чиқиш учун амалга оширилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшаҳарсозлик ҳужжатларини ишлаб чиқишда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқурилиш лойиҳасини ишлаб чиқишда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқурилиш ишчи ҳужжатларини ишлаб чиқишда (тоғ-кон саноатида);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмаъмурий бирликлар ва бошқа ҳудудий бўлинмаларда ҳудудий режалаштиришни амалга оширишда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Муҳандислик гидрометеорология изланишлари материаллари лойиҳалашнинг тегишли босқичларида қуйидаги вазифалар ва уларнинг ечимини таъминлаши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудудларнинг бош режасини ишлаб чиқиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш сувга бўлган талабни таъминлаш эҳтимолини аниқлаш ва сув истеъмоли ва сувдан фойдаланишнинг ҳар хил турларини ташкил қилиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқурилиш (трасса) майдончаси жойлашадиган жойни ва уни салбий гидрометеорологик таъсирлардан муҳандислик муҳофаза йўлларини танлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш иншоотларнинг конструкцияларини танлаш, уларнинг асосий параметрларини аниқлаш ҳамда қурилиш, сув таъминоти ва оқава сувларни чиқариб юборишни ташкил қилиш, гидроэнергетика, ва сув транспортининг эҳтиёжларини қондириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишиншоотлардан фойдаланиш шароитларини аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш қурилиш объектларининг атроф-муҳитга, гидрологик режим ва иқлимга салбий (негатив) таъсирини баҳолаш ва табиатни муҳофазалаш чора-тадбирларини ишлаб чиқиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. Муҳандислик гидрометеорология изланишларида қуйидагилар ўрганилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдарёлар (шу жумладан вақтинчалик сув йўллари), кўллар, сув омборлари, ботқоқлар, дарёларнинг қуйилиш қисмлари ва сув объектларининг қирғоқ зоналари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишиқлим шароитлари ва айрим метеорологик кўрсаткичлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишхавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисалар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгидрологик ва иқлим шароитларининг ёки уларнинг айрим кўрсаткичларини техноген ўзгаришлари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. Муҳандислик гидрометеорология изланишларида қонунчилик ҳужжатлари ҳамда тегишли техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар талабларининг тўлиқ бажарилиши таъминланиши лозим. Шунингдек, муҳандислик гидрометеорология изланишларида хорижий норматив ҳужжатлардан ҳам фойдаланилиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8. Муҳандислик гидрометеорология изланишлари дастури қуйидаги маълумотларни ўзида мужассамлаштирган бўлиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш ҳудуднинг гидрографик тармоқлари ҳақидаги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш сув объектлари режимининг асосий хусусиятлари ҳақидаги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш дарёлар бассейнларидаги сув ресурсларидан фойдаланиш ва у ердаги хўжалик фаолияти ҳақидаги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги ҳузуридаги Гидрометеорология хизмати агентлиги (бундан буён матнда Гидрометеорология хизмати агентлиги деб юритилади) ва бошқа вазирлик ва идораларга тегишли кузатув постлари (станциялари) бўйича материаллар ҳамда аввалги йилларда амалга оширилган гидрометеорологик изланиш материаллари мавжудлиги ва улардан белгиланган вазифаларни ечишда фойдаланиш имкониятлари тўғрисидаги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш кузатув постлари ва створлар жойлашган жойлар тўғрисидаги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш алоҳида олинган дала ишлари турларининг мураккаблик даражаси тўғрисидаги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш талаб қилинган ҳисоб кўрсаткичларини аниқлаш усуллари тўғрисидаги.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМуҳандислик изланишлари дастурида изланишлар таркиби ва ҳажми табиий шароитлар, уларнинг ўрганилганлиги ва талаб қилинган гидрометеорологик кўрсаткичлар таркибига боғлиқ равишда асослаб берилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9. Муҳандислик гидрометеорология изланишлари натижалари асосида муҳандислик гидрометеорология изланишлари бўйича техник ҳисобот тайёрланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10. Муҳандислик гидрометеорология изланишлари натижалари бўйича техник ҳисобот қуйидаги маълумотларни ўз ичига олиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) кириш:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишобъектнинг номи ва жойлашуви;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмақсад ва вазифалар, муҳандислик изланишларини ўтказиш муддатлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишизланишларни ўтказиш учун асос;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшаҳарсозлик фаолиятининг тури, муҳандислик изланишларини ўтказиш босқичи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишобъект ҳақидаги идентификация маълумотлари, буюртмачи, ижрочи тўғрисидаги маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуайян турдаги ишларни бажариш учун лицензиялар (агар бундай ишларни бажариш изланишлар таркибига кирса);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишизланиш олиб борилган майдоннинг (ёки трассанинг) умумий чизмаси (режа, харита), муҳандислик изланишларни олиб боришнинг тўлиқ тафсилотлари билан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсувдан фойдаланиш хусусиятлари ҳақида маълумот, чизиқли иншоотларнинг сув объектлари орқали кесиб ўтадиган трассалари назарда тутилган усуллари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) гидрометеорологик ўрганилганлик даражаси:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишилгари бажарилган муҳандислик изланишлари ва тадқиқотлар, Гидрометеорология хизмати агентлигининг ва бошқа вазирлик ва идоралар постлари (станциялари) бўйича кузатув материаллари ва улардан белгиланган вазифаларни ечишда фойдаланиш имкониятлари тўғрисидаги маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуднинг гидрологик ва метеорологик ўрганилганлик даражасини мавжуд материалларни ҳисобга олган ҳолда баҳолаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишд) қисқача табиий-географик тавсифи гидрографик тармоқ (дарёлар бассейнлари), геоморфологик тавсифи ва сув объектларидан хўжалик мақсадларида фойдаланиш тўғрисидаги маълумотлар, мавжуд иншоотлар ҳолати, уларнинг келтириб чиқариши мумкин бўлган авария ва деформация сабабларнинг мавжудлиги ҳақидаги маълумотларни ўз ичига олади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэ) изланиш усуллари ва ишни бажариш технологияси:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишизланишлар таркиби, изланиш усуллари турлари ва ҳажми;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишамалда бажарилган ва дастур томонидан бажарилиши режалаштирилган ишлар ҳажмининг қиёсий жадвали;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдастур талабларидан четланишларни асослаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбажариш муддати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдала ва камерал ишларнинг тавсифи, шу жумладан гидрометеорологик ҳисобий кўрсаткичларни ҳисоблаш усуллари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишасбоб-ускуналар ва дастурий таъминот, ўлчов асбоблари ва ускуналарни метрологик текшириш (калибрлаш) ва (ёки) сертификатлари (агарда фойдаланилган тақдирда ишни бажаришнинг ностандарт усуллари ва ускуналари);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишф) муҳандислик гидрометеорологик ишлар натижалари:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштугалланган дала, камерал ва лаборатория ишлари, уларни таҳлил қилиш ва баҳолаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳисоблашларни амалга ошириш учун қабул қилинган бирламчи маълумотлар таҳлили;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбажарилган ҳисоблашларнинг ишончлилигини аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбажарилган ишлар натижаларини ҳисобга олган ҳолда режалаштирилган қурилиш ҳудудининг (сув майдонининг) гидрометеорология шароитларини тавсифлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишг) иқлим хусусиятларини тавсифлаш:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуднинг иқлим шароитини фонд материаллари, норматив ва техник маълумотлари билан баҳолаш, шунингдек кузатув тармоғи станциялари ва постларидаги узоқ муддатли кузатув маълумотлари (шу жумладан, охирги йиллардаги кузатув маълумотлари) ҳамда муҳандислик тадқиқотларини ўтказиш жараёнида олинган кузатувлар натижалари (агар улар ўтказилган бўлса) асосида тавсифлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишасосий метеорологик элементларнинг экстремал ҳамда ўртача кўрсаткичлари тўғрисидаги маълумотлар, шу жумладан ҳаво ҳарорати, шамол тезлиги ва йўналиши, ёғингарчилик миқдори, қор қопламининг қийматлари, ҳавонинг нисбий намлиги ва тупроқ музлаш чуқурлигининг қийматлари келтирилиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшаҳарсозлик фаолиятига, лойиҳаланаётган иншоотнинг турига боғлиқ равишда яхвонлик, яхмалак музламалар, шамол босимининг таъсир юкини, қор қопламининг оғирлик таъсирини тегишли норматив ва техник ҳужжатлар асосида асосланиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишйирик акваториялар иқлим шароитини баҳолашда сувнинг энг баланд сатҳи, сув (тўлқиннинг) бостириб келиши ва қайтиш сатҳининг ўзгариши, муз режимининг тафсилоти келтирилиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳ) сув объектларининг гидрологик режими тавсифи:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув объектида сув сатҳининг тебраниб туриши, сувнинг кўтарилиши ва пасайишидаги сатҳ кўрсаткичлари, қирғоқ бўйининг чегаралари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўлқинланиш режими, шу жумладан тўлқин баландлигининг экстремал қийматлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсувнинг ҳарорат режими ва кимёвий таркиби;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмузлаш режими ва муз ҳаракати тўғрисида маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўзан деформациялари ва сув омбори қирғоқлари емирилиши ҳақида (турли йилларда амалга оширилган рельеф сёмкаларини таққослаш асосида) ўрганилаётган участкадаги хусусиятлари, жадаллиги (интенсивлиги), йўналганлиги ва намоён бўлиш шакллари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиши) иш сифатини назорат қилиш ва қабул қилиш тартиби:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишиш сифатини ички назорат қилиш, шу жумладан изланишлар давомида бажарилган ишнинг тури ва усуллари, дала, лаборатория ва камерал назорат натижалари ва ишни қабул қилиш тартиби;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишж) хулоса:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбажарилган муҳандислик гидрометеорология натижаларнинг қисқача ҳисоби, ўтказилган изланишларнинг тўлиқлиги ва сифати тўғрисидаги маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишлойиҳалаштирилган объектларни жойлаштириш ва муҳандислик муҳофазаси чораларини ташкил этиш бўйича тавсиялар, шунингдек, хавфли жараёнлар (ҳодисалар)нинг к ривожланиши бўйича хулосалар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишк) фойдаланилган ҳужжатлар ва материаллар:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуҳандислик гидрометеорология изланишлари талабларини белгилаб берадиган Ўзбекистон Республикаси қонунчилик ҳужжатлари ва техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар рўйхати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўрганилаётган ҳудудда илгари бажарилган муҳандислик гидрометеорология изланишлари материаллари ва бошқа илмий услубий материаллар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишл) муҳандислик гидрометеорология изланишлари техник ҳисоботи иловалари матнли, жадвалли ва график иловаларни ўз ичига олади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишм) матнли иловалар қуйидагиларнинг нусхаларидан иборат бўлади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуҳандислик гидрометеорология изланишларини амалга ошириш бўйича топшириқлар ва дастур;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуҳандислик гидрометеорология изланишларига рухсат берувчи ҳужжатлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўлчов асбобларини метрологик текшириш (калибрлаш) сертификатлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишизланишлар даврида олиб борилган кузатув натижалари ёки аналог постда кузатув натижаларини қайд қилиш журнали;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкўрсаткичларни ҳисоблаш учун дастлабки маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсувдан ва ўзан туби чўкиндиларидан намуна олиш далолатномалари нусхалари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишлаборатория текширувлари далолатномалари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишн) график иловалар қисми қуйидагиларни ўз ичига олиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишлойиҳаланган объектнинг жойлашув схемаси, гидрологик ва метеорологик кузатувларининг стационар пунктлари ва идоравий кузатув тармоқлари (агар мавжуд бўлса) кўрсатилган картограмма;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбажарилган дала муҳандислиги гидрометеорологик изланишлар схемаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув ҳавзаси муҳофаза қилиш зоналари, сув босиш чегараларининг ҳисобий схемаси (сув объектини кесиб ўтиш режаси билан бирга);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгидрометрик ишлар олиб борилган створнинг кўндаланг профиллари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишоқим тезлиги ва сув сарфи ҳамда бошқа гидрологик таъминланганликнинг ҳисобий эгри чизиқлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш дарё ўзанининг режаси, дарёнинг гидрографик параметрлари, ўзан жараёнининг ва қирғоқ тузилишининг график тасвирлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш дарёнинг кам, ўрта ва кўп сувли даврлари учун типик гидрографлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш дарё ўзанини кесиб ўтиш қисмида ўзан емирилишининг кўндаланг кесим чизмаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув омборлари, кўллар ва йирик дарёлар учун юқоридагиларга қўшимча равишда кесиб ўтиш жойлари режаси билан шамол тўлқинларининг ҳисобий кўрсаткичлари тақдим этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11. Техник ҳисоботнинг ҳар бир бўлими ҳамда тегишли иловалари топшириқ талабларининг аниқ ечимларига қаратилиши, бажарилган ишнинг таркиби ва кўлами шаҳарсозлик фаолиятининг белгиланган босқичларида қўйиладиган вазифаларни бажаришга хизмат қилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-боб. Муҳандислик гидрометеорология изланишларининг таркиби. Умумий техник талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12. Муҳандислик гидрометеорология изланишлари таркиби қуйидагиларни ўз ичига олади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш ҳудудда аввал бажарилган гидрометеорологик, картографик изланишлар материалларини йиғиш, умумлаштириш ва таҳлил қилиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш изланиш ҳудудида (туман, майдон, трасса) ёки акваторияда кўздан кечириш ишларини ўтказиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш қуруқлик, юза сувлари учун гидрометрик, гидроморфологик ва морфометрик ишларни ўтказиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш сув объектлари гидрологик режими ва иқлим кўрсаткичларини кузатишлар ҳамда уларни ўрганиш бўйича эпизодик ишларни амалга ошириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш ҳисобий гидрологик ва (ёки) метеорологик кўрсаткичларни аниқлаш билан бирга материалларни бирламчи қайта ишлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш хавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисаларни ўрганиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш вақтинча ва доимий оқар сувлар (ёки дарёлар)да ўзандаги жараёнлар (канал, ариқ, коллектор зовурларнинг) гидравлик режим элементларини аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш гидрокимёвий тадқиқот ишлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш техник ҳисобот (хулоса)ни тайёрлаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЗарур ҳолларда ўзан деформациясини ўрганиш ва прогнозлаш мақсадида сувдан, оқимдаги муаллақ заррачалар ва туб жинслардан намуналар олиш ишлари бажарилади. Гидродинамик ҳалокатлар (авария) моделлари ишлаб чиқилади ва тошқин хавфи симуляцияланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13. Муҳандислик гидрометеорология изланишларини олиб боришда репрезентатив (ваколатли) ёки аналог метеорологик станцияларни танлаш қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда амалга ошириш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш станция жойлашган жой табиий-географик шароитларининг (рельеф, уларнинг остидаги сатҳ, ҳаво намлиги, тупроқ қопламининг тури) бир хиллиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш метеомайдоннинг муҳофазаланганлиги, атрофдаги (ҳудуддаги) бино ва иншоотларнинг хусусияти, метеомайдон остида жойлашган сатҳнинг атроф ландшафтига мос келиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш у ёки бу метеорологик элементга нисбатан станциянинг репрезентативлик (ваколатлилик) радиуси.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРепрезентатив (ваколатли) метеорологик станция қурилиш майдонидан 100 km гача радиусда бўлиши керак, тоғли минтақаларда бу кўрсаткич 25 km гача бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТоғли туманларда жойлашган қурилиш майдончалари учун репрезентатив метеорологик станцияларни танлаш денгиз сатҳидан баландлиги ва тоғ ёнбағирларининг экспозициясини ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14. Қурилиш ҳудудида ўзига хос микроиқлим аниқланган тақдирда репрезентатив метеорологик станцияларни танлаш, изланишлар давомида олиб борилган қисқа кузатув маълумотларини Гидрометеорология хизмати агентлигининг энг яқин жойда жойлашган метеорологик станцияси маълумотлари билан қиёслаш асосида амалга ошириш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТанланган аналог метеорологик станция ҳудудининг миқроиқлим хусусиятини ифодаламайди. Қисқа кузатув натижалари қуйидаги четланишлардан ошмаган тақдирда аналог метеорологик станциялар маълумотлари ишончли деб топилади, хусусан:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшамол йўналиши бўйича оғишлар 5 — 10 фоизгача (WMO-№ 1203 га мувофиқ);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўртача ойлик шамол тезлиги бўйича 1 m/s (WMO-№ 1203 га мувофиқ);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўртача ҳаво ҳарорати 2ºC гача (СП 482.1325800.2020 га мувофиқ);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкунлик ўртача ёғин миқдори 10 фоизгача четланишларда (СП 482.1325800.2020 га мувофиқ).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15. Муҳандислик гидрометеорология изланишларини олиб боришда репрезентатив (ваколатли) ёки аналог гидрологик постларни танлаш қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув йиғилиши шаклланиш шароити (турдошлиги);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишиқлим шароитларининг ўхшашлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдарёда табиий сув йиғилишини ўзгартирувчи сунъий иншоотлар ёки омиллар (сув йиғилишини бошқариш, сув олувчи, сувни четга чиқариб юборувчи)ни.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБундай ҳолларда сув йиғиш майдонларининг бир-биридан фарқи 10 метрдан ортмаслиги, уларнинг ўртача баландлиги эса (тоғ дарёлари учун) 300 метрдан ошмаслиги лозим. Ушбу талаблар бажарилмаган тақдирда гидрологик элементларни эмперик ҳисоблаш услубларини қўллаш орқали аниқлаш мумкин. Бунда USGS 01-4044 талабларига мувофиқ, гидропостнинг шартли жойлашган ўрнидаги сув объектининг юқори оқими тўлиқ реал шароитга яқин моделлаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш16. Йирик сув объектлари, кўллар ва сув омборлари бўйларида жойлашган гидрометеорологик станцияларнинг репрезентативлигини аниқлашда қуйидагиларни ҳисобга олиш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш қирғоқнинг дунё томонларига ва шамол кўп эсадиган йўналишларга нисбатан йўналганлигини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш қирғоқ чизиғининг тилимланганлиги ва ўрганилаётган сув ҳавзасининг қуруқликка кириб келган чуқурлигини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш сув ҳавзаси соҳил бўйи қисмининг гидрографик тавсифини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш сув объектининг акваторияси ва соҳил бўйи зонасида ороллар ёки сунъий иншоотларнинг мавжудлигини.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш17. Чизиқли объектлар учун бажариладиган муҳандислик изланишларининг таркибини аниқлашда қўшимча равишда қуйидагиларни ҳисобга олиш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштрассанинг сув ҳавзаси объектига нисбатан йўналишини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштрасса кесиб ўтадиган сув объектлари миқдорини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув объектларидан ўтадиган жойларнинг мураккаблик даражаси ва уларнинг гидрологик ҳамда морфологик кўрсаткичларининг ўзига хослигини.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш18. Муҳандислик гидрометеорология изланишларида, зарурат туғилганда ва техник топшириққа кўра, қуйидагиларни ўрганишни таъминловчи махсус ишлар ва тадқиқотлар амалга оширилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмикроиқлим шароитларини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишзарарли моддаларнинг тарқалиш ва атмосфера ҳавосининг ифлосланиш шароитларини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдарёлар, сув омборлари ва қуйи беф участкалари гидравлик режимининг ўзига хос хусусиятларини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдарёлар, ўзан ва қайир деформацияларини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишжарликлар тармоқларининг сув-эрозия фаолиятининг тавсифини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув омборлари қирғоқларининг емирилишини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдарёлар, кўллар, сув омборлари, сув босадиган ҳудудларнинг сув балансини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдарёларнинг эталон бассейнлари ва участкаларидаги оқим шаклланиш шароитларини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув ҳавзалари ва сув йўлларининг музлаш шароитларини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдарёлар, кўллар, сув омборлари кабиларнинг гидробиологик ва гидрокимёвий режимининг ўзига хослигини.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш19. Гидрометеорологик ва картографик ўрганиш материалларини йиғиш, таҳлил қилиш ва умумлаштириш ишлари техник топшириққа кўра амалга оширилади ва дала ишлари даври давомида давом эттирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш20. Муҳандислик гидрометеорологик изланишларда қуйидагилар йиғилиши ва таҳлил қилиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгидрометеорологик кузатув материаллари ва улар асосида олинган умумлаштиришлар ҳамда ҳисобий кўрсаткичлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишаввалги бажарилган муҳандислик изланиш материаллари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгидрометеорологик кўрсаткичларнинг экстремал миқдорлари тўғрисида маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишхавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисалар мавжудлиги ва уларнинг намоён бўлиш характери тўғрисида маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишйирик масштабли картографик материаллар, турли йилларда амалга оширилган аэрокосмик сёмкалар ва такрорий топографик сёмкаларнинг материаллари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишлойиҳаланаётган ва амалдаги гидротехник иншоотлардан фойдаланиш тўғрисида маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгидрометеорологик шароитлар ва фойдаланилаётган иншоотларнинг ўзаро бир-бирига таъсири тўғрисида маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкемалар қатнови ва кемаларнинг энг баланд габарити тўғрисида маълумотлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш21. Маълумотларни йиғишда қуйидагилардан фойдаланиш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдавлат сув кадастри маълумотлари, даврий нашрлар, иқлим бўйича илмий-амалий маълумотнома ва аввалги йилларда амалга оширилган муҳандислик изланишлар материалларидан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдавлат сув кадастрининг автоматлаштирилган геоахборот тизимининг (DSK AIS) электрон ахборот ташувчисидан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэкстремал гидрометеорологик ҳодисалар (йирик сув тошқинлари, кучли шамоллар, қум бўронлари) тўғрисида маълумотлари бўлган архив материаллари ва илмий-техник адабиётдан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишйирик масштабли картография материаллари, топографик сёмкалар ҳамда турли йиллардаги аэрокосмофотосёмка материаллари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэкстремал кўрсаткичларга эга бўлган гидрометеорологик ҳодисалар содир бўлгани тўғрисида маҳаллий аҳолидан суриштиришлар натижасида олинган маълумотлар (маҳаллий аҳоли орасидаги кўпдан бери яшаб келаётган вакилларнинг, улар томонидан кузатилган экстремал кўрсаткичларга эга бўлган гидрометеорологик ҳодисалар тўғрисидаги кўрсатмалари);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишаввалги йилларда бўлиб ўтган сув тошқинлари ёки бошқа экстремал кўрсаткичларга эга бўлган гидрометеорологик ҳодисаларнинг жойларда ҳамда бино ва иншоотларда қолдириб кетган излари ёки белгилари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсалбий ва ноқулай гидрометеорологик шароитлар билан боғлиқ бўлган авария вазиятлари тўғрисида иншоотлардан фойдаланувчи ташкилотларнинг маълумотлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштурли ташкилотларнинг сув ва ҳаво муҳити ифлосланиши тўғрисидаги нашр қилинган ва фонд материаллари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш22. Йиғиш, таҳлил қилиш ва умумлаштириш натижасида олинган гидрометеорологик материаллар қуйидагилар учун фойдаланилиши мумкин:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгидрологик ва иқлим шароитларини дастлабки ўрганиш учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкўп йиллик гидрометеорологик кўрсаткичларни аниқлаш учун таянч сифатида фойдаланиш мақсадида, узоқ давр мобайнида кузатувлар олиб борган репрезентатив пост (станция)ни танлаш учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуднинг гидрометеорологик ўрганилганлик даражасини баҳолаш учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуҳандислик изланишлари дастурида ишларнинг таркиби ва ҳажмини белгилаш учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишзарур ҳисобий кўрсаткичларни ва репрезентатив станция (пост) аналогни дастлабки танлаш учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгидрологик ва метеорологик кўрсаткичларни ҳисоблаш учун.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш23. Муҳандислик изланишларини бажариш давомида гидрометеорологик кўрсаткичларнинг (дарёлар, кўллардаги сув сатҳи, сув сарфи, шамол параметрлари, ёғингарчилик, яхмалак, сел оқимлари, қор кўчкилари) имкони борича узоқ давр мобайнида кузатилган экстремал қийматларини топишга эътибор қаратилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш24. Қурилиш объектидаги кузатиш пунктларининг сонини қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда белгилаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгидрологик режим ва иқлим шаклланишининг хусусиятларини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўрганилаётган режим элементларининг маконда ўзгарувчанлиги ва ўрганилаётган участканинг узунлигини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишизланишлар участкаси доирасидаги лойиҳаланаётган иншоотларнинг жойлашиш схемасини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳисобий кўрсаткичларнинг ҳаққонийлигига бўлган талабларни.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш25. Кўздан кечириш тарзидаги текширишлар муҳандислик гидрометеорология изланишлари таркибидаги дала ишларининг биринчи босқичида бажарилади ва ҳудуд ўрганилганлик даражасидан қатъи назар амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМуҳандислик изланишлари жараёнида олинган кўздан кечириш тарзидаги текширишлар натижалари қуйидаги масалаларни ечиш учун фойдаланилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишхавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисалар содир бўлган участкаларни аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштрассани гидрометеорологик шароитлари бўйича дастлабки ўрганиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишиншоотлар қурилиши учун гидрометеорологик шароитлари энг қулай бўлган майдон (трасса йўналиши)ни танлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсувдан фойдаланиш учун сув объекти ёки унинг участкаларини танлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгидрологик ва метеорологик кузатувлар учун гидрометрик створлар ва постлар (пунктлар) жойлашадиган жойларни танлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишаввалги йилларда содир бўлган сув тошқинлари излари бўйича сувнинг максимал сатҳини аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдарё ўзанлари ва уларнинг қайир участкаларининг гидравлик тавсифига аниқлик киритиш учун.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш26. Кўздан кечириш тарзидаги (рекогносцировка) текширишлар картографик материаллардан, шу жумладан аэрокосмик сёмка материалларидан, ер тузиш харита ва режалардан фойдаланган ҳолда амалга оширилади. Рекогносцировка текширишларида, зарурат туғилганда, инструментал геодезик ва гидрометрик ишларнинг айрим турлари бажарилади (сув сарфини ўлчаш, кимёвий ва бактериологик таҳлиллар учун намуналар олиш, баланд сув сатҳи белгиларини, сувнинг бўйлама нишаблигини ва дарё ўзани кўндаланг профилларини ва унинг водийсини ўрганиш).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш27. Сув объектларининг гидрологик режими кўрсаткичларини ва метеорологик элементлари кузатишларини муҳандислик гидрометеорология изланишлари таркибида уларни гидрологик ва (ёки) метеорологик жиҳатдан етарли даражада ўрганилмаган ёки умуман ўрганилмаган ҳудудларда амалга ошириш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш28. Етарли даражада гидрологик ўрганилганлик шароитларида дарёлар режимини кузатиш қуйидаги ҳолларда амалга оширилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқурилиш объектини жойлаштириш шароитларини белгиловчи мураккаб гидрометеорологик жараён ва ҳодисаларни (ўзан жараёнлари ва селлар) ўрганишда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдарё узунлиги бўйлаб кўчириб бўлмайдиган (музлаш шароитлари, оқим тезлиги) гидрологик режим кўрсаткичларини муфассал ўрганишда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдарё ўзанида жойлаштирилиши аниқ олинган створда ёки асосий иншоотлар участкасида гидрологик шароитларни муфассал баҳолашни талаб қилувчи масъул гидротехник иншоотларни лойиҳалаш учун муҳандислик изланишларида.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш29. Кузатишлар бошланишидан аввал изланишлар объектида ишларни бажаришни таъминловчи кузатиш пунктлари ва жиҳозларидан иборат гидрологик ёки метеорологик тармоқ ташкил қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш30. Гидрометеорология хизмати агентлиги постлари ва станцияларидаги кузатишларнинг стандарт комплексларига кирмайдиган махсус ишлар бажарилганда WMO-№ 16 да белгиланган усуллар қўлланилиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш31. Гидрологик ва метеорологик кузатишларнинг таркиби муҳандислик изланишлари бажарилаётган иншоотларнинг турига, сув объекти гидрологик режими ва ҳудуд иқлим шароитларининг ўрганилганлик даражасига боғлиқ равишда аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш32. Гидрологик кузатишлар бажарилишидаги ишлар таркиби қуйидаги ўлчашларни ўз ичига олиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув сатҳи ва сарфини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуаллақ ва туб чўкиндилар сарфини.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБаъзи ҳолларда муҳандислик изланишлари таркибига қўшимча тарзда қуйидагиларнинг бажарилиши киритилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув оқими тезлиги ва йўналишини ўлчаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўзан ва қайирларнинг нотекислик (ғадир-будурлик) коэффициентини аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгидрокимёвий режимни ўрганиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳарорат режимини ўрганиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмузлаш режими ва ҳодисасини ўрганиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўзан жараёнини ўрганиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўлқин режимини ўрганиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш33. Муҳандислик гидрометеорология изланишлари таркибида бажариладиган асосий метеорологик кузатувларга қуйидагилар кириши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишатмосфера босимини кузатиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳаво ҳарорати ва намлигини кузатиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшамол тезлиги ва йўналишини кузатиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштупроқ юзасидаги ҳарорат ва тупроқ юзасининг ҳолатини кузатиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишатмосфера ёғинларини кузатиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбулутлиликни кузатиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишметеорологик кўриш узоқлигини кузатиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишатмосфера ҳодисаларини кузатиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқор қалинлигини кузатиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш34. Зарурат туғилганда метеорологик кузатишлар таркибига қуйидаги махсус ишлар киритилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқуёш радиациясини кузатиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув юзасидан буғланишни кузатиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштермик режимни кузатиш (WMO-№ 100).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш35. Муҳандислик гидрометеорология изланишлари даврида кузатишлар давомийлиги етарли даражадаги ишончлиликда, ўрганилаётган кўрсаткичлар бир давр мобайнида қурилиш майдони ва таянч пост-аналогда олинадиган маълумотлар ўртасидаги корреляцион боғлиқликни ўрнатиш учун керак бўлган вақт билан аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш36. Лойиҳаланаётган иншоотлар ҳудудида хавфли гидрометирологик жараён ва ҳодисалар содир бўлиш эҳтимоли бўлган тақдирда муҳандислик изланишлари натижасида ушбу жараён, ҳодисаларнинг кўрсаткичларини аниқлаш ва ривожланишини башорат қилиш учун лойиҳа босқичларига мос келадиган зарур ва етарли бўлган маълумотлар олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш37. Узоқ муддатли контекстда эҳтимолий тақсимотга эга бўлган хавфли жараёнлар ва ҳодисаларнинг ҳисобий кўрсаткичларини аниқлаш учун фойдаланиладиган бирламчи маълумотлар йиллик қийматлари қаторини ва яққол ажралиб турувчи максимумлар ҳисобга олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш38. Хавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисаларни ўрганишда муҳандислик изланишлари махсус дастурлар асосида муҳандислик гидрометеорология изланишлари учун нафақат анъанавий-гидрометрик, гидроморфометрик, гидрологик, аэровизуал усуллардан фойдаланиб, балки лаборатория шароитларида моделлаштириш, реал объектларда тажриба-экспериментал, компьютер ва математик моделлаштириш усуллардан фойдаланиш йўллари билан ҳам бажарилиши керак. Муҳандислик гидрометеорология изланишлари дастурида кўриладиган ишларнинг таркиби, ҳар бир аниқ ҳолда лойиҳа босқичи, жараён тури ва табиий шароитларнинг мураккаблиги билан аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш39. Хавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисаларни лойиҳалашда гидрологик (5.1-жадвал) ва метеорологик (5.2-жадвал) жараён ва ҳодисалар жадвалида келтирилган кўрсаткичлар чегараларидан юқори бўлганларини ҳисобга олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
5.1-жадвал | |
|
Хавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисалар тури |
Жараён ва ҳодисалар намоён бўлишининг миқдорий кўрсаткичлари |
|
Уюрмали қуюн |
Диаметри 500 метргача бўлган атмосфера гидрдоби ёки қумли гирдоб (шамол тезлиги 18 — 32,5 m/s бўлганда «Фужита» шкаласи бўйича бўрон типли, максимал тезлиги 100 m/s). |
|
Шамол (шамол бўрони) |
Тезлиги 20 m/s дан ортиқ (Бофорт шкаласи бўйича 8 балли шамол бўронларининг бошланиш чегараси) ва кучайган пайтларда 40 м/с дан ортиқ (Бофорт шкаласи бўйича 12 балли шамол довулининг бошланиш чегараси)ни ташкил этади. |
|
Ёмғир |
Сел келиши ва жала қуйиш хавфи бўлган туманларда ёғинларнинг миқдори 12 ва ундан кам соатда 30 mm дан ортиқни ташкил этади. Қолган ҳудудларда: 12 ва ундан кам соатда 50 mm дан ортиқ; 2 суткада 100 mm ва ундан ортиқ; 4 суткада 150 mm ва ундан ортиқ; 9 суткада 250 mm ва ундан ортиқ; 14 суткада 400 mm ва ундан ортиқ. |
|
Жала |
1 соатда ёғингарчилик миқдори 30 mm дан кўп |
|
Яхвонлик |
Ҳаводаги симларда деворининг қалинлиги 25 mm дан қалин муз қопламининг ҳосил бўлиши |
|
Жуда кучли қор ёғиши |
1 соатда ёғингарчилик миқдори 20 mm дан кўп |
|
Жуда катта дўл ёғиши |
Ёғин пайтида дўлнинг катталиги 20 mm дан катта |
|
Кучли қум бўронлари |
Қум бўронлари пайтида шамол тезлигининг ўртача кўрсаткичи 15 m/s ва кўриниш масофаси 500 m гача |
|
Кучли туман |
Туман вақтида кўриниш 50 m гача |
|
Қор кўчкиси |
Тик қияликлардан 0.01 млн/m3 қор ёки музли қатламнинг тўсатдан тез ҳаракатланиши |
|
Сел оқимлари |
Қисқа вақт ичида кучли ёмғир ёғишидан ҳосил бўладиган аҳоли ва халқ хўжалиги объектларига хавф солувчи оқимлар |
|
Юқори ҳароратлар |
+40ºС дан юқори |
|
Паст ҳароратлар |
-10ºС дан паст |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
5.2-жадвал |
|
Жараён ва ҳодисалар тури |
Жараён ва ҳодисалар намоён бўлишининг миқдорий кўрсаткичлари |
|
Тўлин сув |
Йилнинг маълум даврларида тўйиниш манбаларидан сув қўшилишининг (қор ва музлар эриши натижасида) ортиши билан сув сатҳининг суткасига 1 m дан ошиб бориши ҳамда 15 фоиз майдон бирлигидан кам бўлмаган жойни сув босиши. |
|
Шовуш |
Дарёларда муз парчаларининг маълум бир қисмларида йиғилиб қолиши билан сув сатҳининг юқори қисмда кўтарилиши ва қуйида пасайиши кузатилади. Кўтарилиш жараёни суткасига 1 m дан ортган ҳолатлар. |
|
Музларнинг тиқилиб қолиши (затор) |
Дарёларда муз парчаларининг маълум бир қисмларида йиғилиб қолиши билан сув сатҳининг юқори қисмда кўтарилиши ва қуйида пасайиши кузатилади. Кўтарилиш жараёни суткасига 1 m дан ортган ҳолатлар. |
|
Тошқин |
Гидрологик режимнинг фазаси бўлиб, дарё ёки кўл суви сатҳининг кўтарилиши натижасида қуруқликни сув босиши. Тошқин дарё суви, асосан, ҳаво ҳарорати кескин кўтарилиб, қор ёки музликлар қисқа вақтда кўп миқдорда эриганда, қаттиқ жала қуйганда суткасига сув сатҳининг кўтарилиши 1 m дан кам бўлмаган ҳолатда |
|
Кам сувлик (межен) |
Сув сатҳининг сув олиш иншоотининг лойиҳавий сув олиш сатҳидан, оқава сув чиқариш жойлари ва кема қатнови мумкин бўлган навигация сатҳидан камида 10 кунгача пасайиши. |
|
Ўзан деформацияси |
Дарё ва бошқа сув объектларининг қирғоқ чизиғини ўзгартириши 1 m/йилдан катта бўлиши |
|
Мегацунами |
Сув ости ёки қирғоқ бўйларида кучли ер силкинишидан вужудга келадиган ёпиқ сув ҳавзаларидаги шартли цунами ҳодисаси. Ҳодиса пайтида қирғоққа уриладиган тўлқин баландлиги 2 m дан, тўлқин энергияси 20 km/h дан юқори бўлганда. |
|
Кучли тўлқинланиш |
Тўлқинланиш қирғоқ минтақасида 4 m дан баланд бўлганда. |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш40. Муҳандислик гидрометеорология изланишларининг якуний босқичида олинган материаллар камерал қайта ишланади. Бу босқичда қайта ишлаш ишлари қуйидагиларни ўз ичига олади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуҳандислик гидрометеорология изланишлари даврида бажарилган кузатув материалларини узил-кесил қайта ишлаш (шундан, кузатув материалларини жорий қайта ишлаш дала шароитларида амалга оширилади);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишлойиҳа ечимларини асослаш учун ҳисобий гидрологик ва (ёки) метеорологик кўрсаткичларни аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқурилиш (трасса) ҳудудининг гидрометеорологик шароитларини баҳолаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш41. Муҳандислик гидрометеорология изланишлари даврида кузатишлар давомийлиги етарли даражадаги ишончлиликда, қурилиш майдонида ўрганилаётган кўрсаткич турига боғлиқ равишда 5.3-жадвалда кўрсатилган қийматлардан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
5.3-жадвал |
|
Гидрометеорологик ўрганилганлик даражаси |
Ҳудуднинг гидрологик ва гидрометеорологик ўрганилганлик даражасини белгиловчи шароитлар |
|
Ўрганилган |
Қуйидаги шартларга жавоб берадиган репрезентатив пост (станция)нинг мавжудлиги: |
|
кузатувлар объект лойиҳасини асослаш учун зарур бўлган барча гидрометеорологик кўрсаткичлар бўйича олиб борилади; | |
|
кузатувларнинг сифати ҳисоблашларда ишлатиладиган маълумотларнинг ишончлилигини белгилайди; | |
|
агар кузатувлар даврининг давомийлиги қуйидаги миқдорлардан кам бўлмаса, дарёлар максимал сув сарфи қатори ҳисобини аниқлаш учун етарли деб қабул қилиниши мумкин: | |
|
25 йил — ўрмон зонаси учун; | |
|
30 йил — ўрмон дашт зонаси учун; | |
|
40 йил — дашт зонаси ва тоғли туманлар учун; | |
|
50 йил — қурғоқчил даштлар ва ярим чўл зоналари учун; | |
|
агар уларнинг давомийлиги қуйидаги кўрсаткичларга мувофиқ бўлса, метеорологик кузатувлар қатори етарли ҳисобланади: | |
|
ҳаво ҳарорати — 30 — 50 йил бўлса; | |
|
тупроқ ҳарорати — 10 йилдан кам бўлмаса; | |
|
тупроқнинг максимал музлаш чуқурлиги — 25 — 30 йил; яхвонлик девори ҳисобий қалинлиги — 25 — 30 йил бўлса; | |
|
шамолнинг ҳисобий босими — 20 йилдан кам бўлмаса. | |
|
Етарли даражада ўрганилмаган |
Мавжуд постлар (станциялар) ҳудудни ўрганилган деб характерловчи шароитларнинг ҳеч бўлмаганда биттасига ҳам жавоб бермайди. |
|
Ўрганилмаган |
Репрезентатив постлар (станциялар)нинг мавжуд эмаслиги. |
|
Шаклланиши фақат маҳаллий омиллар ва шароитлар (ўзан жараёнлари, сув ҳавзалари қирғоқларининг емирилиши, қор кўчкилари, дарёлардаги муз тиқинлари) билан аниқланадиган гидрометеорологик жараён ва ҳодисаларни ўрганишда. |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
5.4-жадвал |
|
Гидрометеорологик шароитларнинг тафсилоти |
Кузатувларнинг энг кам давомийлиги |
|
Қуруқликдаги сув объектларининг гидрологик режими (ўзан жараёни, сув омборлари қирғоқларининг емирилиши режимларини қўшган ҳолда) |
Гидрологик режимнинг барча фазаларини ўзида мужассамлаштирган йиллик давр. |
|
Метеорологик элементларнинг режими |
Барча иқлим мавсумларини ўзида мужассамлаштирган йиллик давр. |
|
Экстремал ва мавсумий гидрологик ва метеорологик кўрсаткичлар (сувнинг максимал ва минимал сатҳи ва сувнинг оқиб тушиши, ҳаво ҳарорати ва ёғингарчилик, сув ҳавзаларининг қишки режими) |
Режимнинг тўлиқ фазаларини ўзида мужассамлаштирган йиллик давр ёки унда содир бўладиган иқлим мавсуми. |
|
Хавфли табиий жараёнлар |
Ёмғир ёғадиган давр (ёмғирлар мавсуми). |
|
Селлар, қор кўчкилари |
Қор эриши билан бошланиб, қор кўчкилари тушиши тугашигача бўлган давр. |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш42. Эҳтимоллик характерига эга бўлган ҳодиса ва жараёнларнинг ҳисобий кўрсаткичларни аниқлаш ҳар йиллик таъминланиш (ошиб бориш ёки пасайиш) эҳтимоллиги асосида амалга оширилади. Хавфли гидрометеорологик жараёнлар учун ҳисобий кўрсаткич сифатида бу жараёнларнинг ҳисобий давр охирига тўғри келадиган ривожланиши эҳтимоллигининг баҳоси олинади. Ҳисобий эҳтимоллик миқдори КМК 2.01.14-98 га мувофиқ иншоотларнинг масъуллик даражасига кўра улардан фойдаланишда ишончлилиги 90 фоиз оралиқларда бўлган ҳолда аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш43. Хавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисалар қуйидаги усуллар асосида аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэҳтимолликларни статистик усуллари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкелгусида ривожланишни прогнозлаш усуллари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкомбинацион усулларда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда биринчи усул эҳтимоллик характери номоён бўладиган хавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисалар учун, иккинчи усул эса доимий, юз бериш эҳтимоли юқори бўлган хавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисалар учун ҳамда мукаммал қарорлар қабул қилиш мақсадида ҳар икки усул бир пайтда (комбинацион) қўлланилиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш44. Муҳандислик гидрометеорология изланишлари доирасида хавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисаларнинг ҳисобий кўрсаткичларини аниқлаш халқаро қабул қилинган норматив ҳужжатлар талаблари доирасида амалга оширилиши мумкин. Бундай ҳолларда кузатув маълумотлари ва ҳисобий кўрсаткичларнинг бирламчи ҳисобий жадвали, қўлланилаётган норматив ҳужжатга ҳавола қилинган ҳолда келтирилган усулнинг қисқача тавсифи берилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш45. Қурилиш объекти ноқулай гидрометеорологик шароитли ҳудудларда жойлаштирилиши кўзда тутилган ҳолатлар бўлиши мумкин, хусусан:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсел оқимининг йўлида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқор кўчиш хавфи бор ҳудудларда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдарё ва бошқа сув объектларининг қирғоқ чизиғини ўзгартириши 3 m/йилдан катта бўлган жойлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўлин сув ёки ёғингарчилик даврида сув тошқинига мойил бўлган ҳудудларда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБундай ҳолатларда муҳандислик гидрометеорология изланишлари таркибида мос равишда хавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисаларнинг лойиҳаланаётган объектга бўладиган таъсирини баҳолаш билан бирга муҳандислик ҳимоя тадбирлари мажмуасини асослаш, зарур ҳолларда огоҳлантириш тизимини ишлаб чиқиш бўйича лойиҳавий кўрсаткичлар келтирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш46. Муҳандислик гидрометеорология изланишлари натижалари бўйича ушбу қоидалар тўпламининг 10-банди талабларига кўра техник ҳисобот ёки хулоса тузилади. Хулосани мавжуд бўлган материалларни ўрганиш ва рекогносцировка текширишлари материаллари асосида ва чекланган миқдорда дала ишларини бажарган қуйидаги ҳолларда тузишга рухсат берилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишлойиҳаланаётган, масъуллик даражаси III синф бўлган иншоотлар учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўрганилган ҳудудда жойлашган қурилиш майдонлари учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуднинг гидрологик ва иқлим шароитлари деярли таъсир қилмайдиган иншоотлар учун.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш47. Шаҳарсозлик ҳужжатлари учун муҳандислик гидрометеорология изланишлари ҳудуднинг комплекс гидрометеорология режимини ўрганишга қаратилиб, режалаштирилаётган қурилиш мақсадидан келиб чиқиб қуйидаги гидрометеорология тадқиқотлардан иборат ечимларни таъминлаши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув объектларини сув билан таъминлаш манбаи сифатида, санитар, техник, транспорт, энергетик, мелиоратив, спорт ва маданий-маиший мақсадлар учун фойдаланиш эҳтимолини аниқлашни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқурилиш объектларини жойлаштириш бўйича муҳандислик ва бошқа турдаги коммуникациялар, бино иншоотларининг жойлашувини, транспорт тармоқларини йўналишларини аниқлашда фундаментал қарорлар қабул қилишни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишхавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисаларнинг эҳтимолий такрорланишларини аниқлаш ҳамда уларнинг лойиҳаланаётган объектга таъсирини прогнозлаш натижасида муҳандислик муҳофазалаш иншоотларини лойиҳалаш ёки тадбирларини ишлаб чиқиш бўйича тизимли тавсиялар ишлаб чиқишни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишзарурат туғилганда хавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисалардан муҳандислик ҳимоя бош режасини ишлаб чиқишни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуднинг гидрометеорологик режими ва унга техноген омилларни баҳолаш, ундан оқилона фойдаланишни таъминлаш мақсадида ҳудуднинг гидрометеорологик режимнинг ўзгаришларини прогноз қилишни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштехноген омилларнинг истиқболли прогнозларида ривожланиш йўналишларини, хусусан ўрмон ёнғинлари, турли типдаги тошқинлар, селлар хавфлилик даражаси бўйича маҳаллий туманлаштириш ишларини таъминлашни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуҳандислик муҳофаза тадбирлари доирасида ҳудудда ер усти сувларининг оқимини ташкил қилиш ва қуритишга қаратилган бошқа тадбирларни асослашни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкелгусида табиий жараёнларга бўладиган муҳандислик юкламаларининг экотизм ўзгаришларга учрашини ҳисобга олиб, табиатни муҳофаза қилиш бўйича тавсиялар ишлаб чиқишни.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-боб. Шаҳарсозлик ҳужжатлари учун муҳандислик гидрометеорология изланишлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш48. Шаҳарсозлик ҳужжатларини ишлаб чиқиш учун муҳандислик гидрометеорология изланишлари муҳандис-геодезияси, муҳандис-геологияси ва муҳандис-экологияси изланишлари комплексида олиб борилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш49. Шаҳарсозлик ҳужжатлари учун муҳандислик гидрометеорология изланишларини олиб бориш ҳажми ва таркиби қуйидагиларни ўз ичига олади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўрганилаётган ҳудуд тўғрисида гидрометеорологик ва картографик материалларни таҳлил қилиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишрежалаштирилаётган муҳандислик коммуникациялари, транспорт тармоқларининг ҳудудда жойлашуви бўйича гидрометеорологик хулосалаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишхавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисаларнинг келгусида ривожланишини прогнозлаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш50. Шаҳарсозлик ҳужжатлари учун муҳандислик гидрометеорология изланишлари ҳудудда (гидрометеорологик ўрганилганлик етарли бўлмаган тақдирда) режалаштирилаётган объектларнинг масъуллик даражасига боғлиқ равишда метеорологик элементлар ва сув объектларининг гидрологик режим элементларини кузатиш ишлари ташкил қилинади ва гидрометеорологик жараёнлар ҳамда ҳодисалар ривожланиши статистик усуллар ёрдамида (экстрополяция) прогноз қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕтарли даражада гидрометеорологик ўрганилган ҳудудларда ушбу тадқиқотлар фақатгина мавжуд метеорологик станциялар ва гидрологик постлар кузатув тизимининг стандарт дастурига кирмайдиган махсус кузатув ишларини олиб бориш билан боғлиқ тадқиқотларни талаб қилгандагина кўзда тутилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш51. Янги шаҳарлар қурилишининг муҳандислик гидрометеорология изланишлари таркибида мазкур ҳудуддаги мавжуд метеостанция ваколатли бўлмаган тақдирда метеорологик кузатувлар олиб бориш мажбурийдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш52. Метеокузатишлар энг камида бир йиллик даврий режимни кузатишдан иборат бўлиб, ҳудудда доимий фаолият кўрсатиши керак. Бундан ташқари энг яқин метеостанция маълумотлари асосида ҳудуднинг микроиқлим хусусиятлари ҳамда ёруғлик иқлими, қуёш радиацияси, атмосфера электрланиши тавсифланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш53. Ҳудуд микроиқлимини текшириш ишларининг таркиби қуйидагилардан иборат бўлади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишернинг энергия баланси тенгламасига асосланган микроиқлимини ташкил қилувчилар (албедо, қуёш энергиясининг сарфланиш ва ютилиш миқдорлари, ер юзасининг температура режими) бўйича тавсифлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишатмосфера ёғинлари, ҳаво ва ер юзаси ҳарорати, қор қалинлиги, шамол тезлиги ва йўналишини аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишатмосфера жараёнлари ва ҳодисаларининг йил давомида такрорланишини аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишатмосферанинг коррозиявий фаоллигини аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳавонинг гигиеник хусусиятларини аниқлаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш54. Ҳудудда гидрологик текшириш ишларининг таркиби қуйидагилардан иборат бўлади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув объектларидан сув таъминоти манбаи сифатида фойдаланиш имкониятини белгиловчи асосий гидрологик ва гидрокимёвий мезонлар бўйича аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчизиқли объектларнинг сув объектларидан кесиб ўтиш жойларидаги оптимал ечимларини аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишхавфли гидрологик жараён ва ҳодисаларнинг вақт ва маконда тақсимотини аниқлаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш55. Сув объектларидан сув таъминоти манбаи сифатида фойдаланиш имкониятини белгиловчи асосий гидрологик ва гидрокимёвий мезонлар бўйича аниқлаш ишлари қуйидаги таркибдан иборат бўлади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсувнинг кимёвий таркиби ва лойқалиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув ҳавзасининг юқори оқимида ташланаётган саноат ва маиший оқова сувларнинг миқдори ва кимёвий таркиби;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳавзада қишлоқ хўжалиги майдонларининг жойлашуви, қўлланиладиган кимёвий ўғитлар ва бошқа бирикмаларнинг сув объектига тушиш даражаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув ҳавзасининг санитар-гигиеник ҳолати ва бактериологик ифлосланиш манбалари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув сарфи ва сатҳининг минимал даражаси, ҳавзада юза оқимнинг йўқолиши муддатлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишрежалаштирилаётган гидроиншоотларга сув олиш жойларининг ноқулай гидрологик ва гидробиологик шароитларга (фитопланктонларнинг ривожланиш даври, балиқ ва бошқа сув жониворларининг уруғ қўйиши, кўчиши, тўпланиши) боғлиқ равишда узилишлар бўлишини асослаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуднинг мукаммал сув балансини аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишинсоннинг хўжалик фаолияти натижасида сув объектларининг табиий режимини бузилиши.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув объектларидан сув таъминоти манбаи сифатида фойдаланиш имкониятини ўрганиш гидрологик режим элементларининг камида бир йиллик кузатув натижаларига таяниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш56. Чизиқли объектларнинг сув объектларидан кесиб ўтиш жойларидаги оптимал ечимларини аниқлаш қуйидаги кўрсаткичларга боғлиқ бўлади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчизиқли объектларнинг кесиб ўтиш жойларидаги сув объектнинг минимал ва максимал сув сарфи ҳамда сатҳи (кесиб ўтувчи объект максимал ва минимал қийматлардан 1.4 баробар оширилган ишончли қийматларда);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкемалар ҳаракатланадиган сув объектларида кесиб ўтиш баландлиги кемаларнинг энг баланд ўлчамидан юқори бўлиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўзан жараёнларининг вертикал ва горизонтал ривожланиш интенсивлиги, намоён бўлиш шаклига кўра режалаштирилаётган ёки лойиҳаланаётган кесиб ўтувчи объектнинг эксплуатация давридан кичик бўлиши.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш57. Хавфли гидрологик жараён ва ҳодисаларнинг вақт ва маконда бўлишини баҳолаш қуйидагилардан иборат бўлади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишхавфли гидрологик жараён ва ҳодисаларни стохастик баҳолаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишхавфли гидрологик жараён ва ҳодисаларни детерминистик баҳолаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшартли сценарийлар ишлаб чиқиш орқали экстраполяцияланган миқдорларнинг маконда ўзгаришини прогнозлаш (бунда SSG-18 ва WMO-№ 1150 га мувофиқ геофазовий симуляциялаш ва моделлаштириш тамойилларига таянилади).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш58. Саноат ва аҳоли яшаш жойларининг ўзаро жойлашишини баҳолаш учун тропосфера қатламида саноат ифлосланишининг тақсимланишига таъсир қилувчи метеорологик омиллардан фойдаланилади. Бунда вертикал тузилиш бўйича саноат зонасининг, саноат объектининг ва алоҳида ифлослантирувчи манбанинг метеорологик омиллар таъсирида ҳудудни ифлослантириши ўрганилиб, қуйидаги асосий метеорологик ҳолатлар ва кўрсаткичлар қамраб олинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмаҳаллий масштабдаги атмосфера циркуляциясининг даврийлиги ва хусусиятлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишйилнинг илиқ даврида тез-тез такрорланадиган шамол йўналиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишберилган миқдордан кам бўлган шамол тезлигининг такрорланиб туриши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишинверциянинг такрорланиб туриши ва хусусиятлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштуман, атмосфера ёғинлари (EUROCODE 7, NS-R-3, NS-G-3.5 га мувофиқ уларнинг кимёвий таркиби-ишқорийлиги ёки кислоталилигини баҳолаш мақсадида).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш59. Шаҳарсозлик ҳужжатларини ишлаб чиқиш учун муҳандислик гидрометеорология изланишлари таркибий қисми қуйидагилардан иборат бўлиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) иқлим кўрсаткичлари:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳаво ҳарорати ва намлиги, атмосфера ёғинларининг миқдори ва интенсивлиги, шамол тезлигининг экстремал ва ўртача қийматлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқор қопламининг энг юқори миқдори ва тупроқнинг музлаш чуқурлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишхавфли атмосфера ҳодисалари (минимал даврий оралиқлар 3, 6, 12, 24 соатда ва 2, 5, 10, 20, 50, 100 ва 500 йиллик такрорланиш эҳтимолликларда) (ASCE/SEI 7 — 16).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) дарёларнинг гидрологик режими:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув ва чўкиндилар сарфи режими (минимал ва максимал сув сарфлари, даврий гидрографлари, сув сарфининг таъминланганлик эгри чизиқлари бўйича ва мавсумий йиллик тақсимоти) йирик ва муаллақ заррачаларнинг оқимга боғлиқ равишда сарфи, сатҳий режими (сувнинг энг баланд сатҳи);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув босадиган ерларнинг чегаралари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмузлаш режими;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўзан жараёнлари (ўзан жараёнларининг тури, уларнинг шиддатлилиги ва ривожланиш даражаси, қирғоқ деформациясининг тавсифи).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишд) кўллар, сунъий сув омборлар режими:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув сатҳининг максимал ва экстремал миқдорлари, сув (тўлқинининг) бостириб келиши ва қайтишидаги сатҳининг ўзгариши, сейшлар жараёнида сувнинг қирғоққа бостириб келишидаги сатҳи ва жараённинг даврийлиги, кучли зилзилалар вақтида акваториядаги тўлқинланиш жараёни (мегацунамилар), лимнологик жараёнларнинг тавсифи, сув омборлари қирғоқларининг емирилиш тури, йўналганлиги, интенсивлиги ва ривожланиш даражаси.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэ) сел оқимларининг тарқалиш чегаралари, сел хавфи бўлган даврнинг давомийлиги, сел келишининг такрорийлиги (комплекс асослашга ҳудуднинг геологик тузилиши, кунлик ва суткалик максимал ёғин шароитида сел оқимларининг сарфи боғлиқлиги фонида эришилади).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишф) қор кўчкилари содир бўлишининг такрорийлиги, кўчкилар тарқалиши ва ҳаво тўлқини таъсирининг чегаралари, қор кўчкилари содир бўлиш даврининг давомийлиги.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишг) юқоридагилардан ташқари қурилишнинг иқлим кўрсаткичларни киритиш лозим бўлиб, буларга:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудудда қуёш радиация баланси маълумотлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳарорат ва шамол йўналишига боғлиқ равишда атмосфера намлиги кўрсаткичлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшамол йўналишига боғлиқ равишда шамол тезлиги ва ҳарорат кўрсаткичлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштупроқ қатламининг ҳароратига боғлиқ равишда музлаш чуқурлиги тўғрисидаги маълумотлар бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-боб. Иншоотлар қурилишига инвестицияларни асослаш учун муҳандислик гидрометеорология изланишлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш60. Иншоотлар қурилишига инвестицияларни асослаш учун муҳандислик гидрометеорология изланишлари қуйидагиларни таъминлаши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқурилиш участкалари (трассалар ўтиш жойи)нинг барча вариантларининг гидрометеорологик шароитларини ўрганиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқурилиш майдонига (трассга) хавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисалар таъсири эҳтимолини аниқлаш ва уларнинг кўрсаткичларини баҳолаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқурилиш майдонининг (трассанинг) оптимал вариантини (гидрометеорологик шароитлар бўйича) асослаш ва муҳандислик муҳофазаси чора-тадбирлари ва иншоотларини лойиҳалаш учун таклифлар киритиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш61. Қўйилган вазифаларни ечиш учун қурилиш майдонини танлаш бўйича муҳандислик гидрометеорология изланишлари таркибида, уларни жойлаштиришнинг ҳар бир варианти учун:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишизланишлар туманининг гидрометеорологик ва картографик ўрганилганлиги тўғрисидаги материалларни йиғиш ва таҳлил қилиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқурилиш майдони жойлаштирилиши мўлжалланган тумандаги сув объектларини рекогносцировка қилиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш62. Чизиқли иншоот трассасининг йўналишини танлаш бўйича изланишлар таркибида қўшимча равишда қуйидагилар кўзда тутилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштрасса ўтказиладиган вариантларини, энг катта ва мураккаб сув объектларидан ўтиш жойларини ажратиб кўрсатган ҳолда камерал трассалаштириш (белгилаш). Ушбу ўтиш жойлари мукаммал кўрикдан ўтказилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳар бир рақобатчи вариантлар бўйича трасса ўтказиладиган йўлкада аэровизуал ёки ер юзида рекогносцировка текширишлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштрасса сув объектлари бўйлаб ўтказилган жойларда ер юзида рекогносцировка текширишлари. Бунда улар режимининг чизиқли иншоотларга таъсир қилиш эҳтимолини аниқлаш керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер юзида гидроморфологик текширишлар ва трасса муҳандис-гидрологик шароитлари мураккаб бўлган катта сув объектларидан ўтиш жойларида рақобатга қодир бўлган вариантларини ишлаб чиқиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш63. Ўрганилганлик даражаси материалларини йиғиш ва таҳлил қилиш натижасида ва уларни рекогносцировка текширишлари натижалари билан тўлдириш натижасида, қурилиш майдони (трасса йўналиши)нинг ҳар бир варианти бўйича қуйидагилар олиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдарё бассейни, ўзани ва қайири, кўлнинг, сув омборининг асосий характеристикаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуд (трасса йўли) иқлим шароитларининг асосий характеристикаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэнг яқин гидрологик постлар бўйича сув максимал сатҳи ва сарфининг йиллик миқдорлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмузлаш режими ва муз ҳаракати шароитлари тўғрисида маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўзан деформациялари ва сув омбори қирғоқлари емирилиши ҳақида (турли йилларда амалга оширилган рельеф сёмкаларини таққослаш асосида ўрганилаётган участкадаги уларнинг характери, жадаллиги (интенсивлиги), йўналганлиги ва намоён бўлиш шакллари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишхавфли табиий жараён ва ҳодисалар (селлар, қор кўчкилари, қуюнлар, бўронлар, тўфонлар) содир бўлиш эҳтимоли ҳақида, уларнинг давомийлиги, такрорийлиги ва тарқалиш чегаралари тўғрисида маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишиншоотлар майдони (трасса ўтиш жойи)нинг гидрологик режимига таъсир қилувчи, ўзанда жойлашган гидротехник иншоотлар ва дарё бассейнидаги хўжалик чора-тадбирлари мавжудлиги тўғрисидаги маълумотлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧизиқли иншоотлар трассаси йўналишини танлашда гидрологик шароитларнинг асосий кўрсаткичлари ўрта ва катта дарёлардан ўтиш участкалари учун аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш64. Қурилиш майдони (трассаси)ни танлашда муҳандислик гидрометеорология шароитлари асосий (аниқловчи) бўлган ҳолларда ўрганилмаган ёки етарли даражада ўрганимаган ҳудудлар шароитларида жойлашадиган I ва II синф иншоотлари учун, муҳандислик изланишлари таркибида сув объектларининг метеорологик кўрсаткичлари ва гидрологик режим элементларини, ҳамда гидрометеорологик жараён ва ҳодисаларни кузатишлар кўзда тутилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш65. Ўрганилаётган ҳудуд салбий (нобоп) таъсирлар остида қолган ҳолларда, гидрометеорологик шароитларни дастлабки баҳолаш натижаларига кўра қурилиш майдони (трасса йўналиши)нинг оптимал вариантини танлаш бўйича ва иншоот муҳандислик муҳофазаси бўйича тавсиялар берилади ҳамда лойиҳа ҳужжатлари ишлаб чиқиш учун муҳандислик изланишлари олиб бориш кераклиги асослаб берилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш66. Қурилиш майдони (трасса йўналиши)ни танлашда аниқланиши керак бўлган гидрометеорологик кўрсаткичлар рўйхати 7.1-жадвалда келтирилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
7.1-жадвал |
|
Гидрометеорологик шароитлар |
Гидрометеорологик кўрсаткичлар |
|
Иқлим |
Ҳаво ҳарорати, намлигининг экстремал ва ўртача қийматлари, атмосфера ёғинларининг миқдори ва интенсивлиги, шамол тезлиги ва йўналиши, қор қатлами баландлиги ва тупроқ қатламининг музлаш чуқурлиги ва атмосфера ҳодисалари |
|
Дарёларнинг гидрологик режими |
Сатҳлар режими (сувнинг энг баланд сатҳи, сув босадиган ерларнинг чегаралари, музлаш режими, ўзан жараёнларининг режими (ўзан жараёнларининг тури, уларнинг шиддатлилиги ва ривожланиш даражаси, қирғоқ деформациясининг тавсифи) |
|
Сув омборлари қирғоқларининг емирилиши |
Жараёнлар тури, уларнинг йўналганлиги, шиддатлилиги ва ривожланиш даражаси |
|
Селлар |
Сел оқимларининг тарқалиш чегаралари, сел хавфи бўлган даврнинг давомийлиги, сел келишининг такрорийлиги |
|
Қор кўчкилари |
Кўчкилар содир бўлишининг такрорийлиги, кўчкилар тарқалиши ва ҳаво тўлқини таъсирининг чегаралари, қор кўчкилари содир бўлиш даврининг давомийлиги. |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7-боб. Янги, кенгайтирилаётган, реконструкция қилинаётган ва қайта жиҳозланаётган иншоотларнинг қурилиш лойиҳасини ишлаб чиқиш учун бажариладиган муҳандислик гидрометеорология изланишлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш67. Янги иншоотларни қуриш лойиҳасини ишлаб чиқиш учун бажариладиган муҳандислик гидрометеорология изланишлари натижалари қуйидаги вазифаларни ечишни таъминлаши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТанлаб олинган қурилиш майдони (трасса йўналиши)нинг муҳандислик гидрометеорология шароитларига аниқлик киритиш ва қурилишга инвестициялар киритишни асослаш босқичини ишлаб чиқишда аниқланган сув объектларининг гидрологик режими ва туман (ҳудуд)нинг иқлим шароитлари кўрсаткичлари ишончлилигини орттириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишхавфли муҳандислик гидрометеорологик жараён ва ҳодисалар таъсири остида бўлган участкаларни қидириб топиш ва лойиҳаланаётган объектларнинг муҳандислик муҳофазаси бўйича лойиҳа ва қурилиш чора-тадбирларини асослаш учун уларнинг, яъни хавфли муҳандислик гидрометеорологик жараён ва ҳодисаларнинг кўрсаткичларини аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишиншоотлар асосий параметрларини танлашни асослаш ва улардан фойдаланишнинг гидрометеорологик шароитларини таъминлаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш68. Муҳандислик изланишлари таркибида қуйидагилар кўзда тутилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқурилиш ҳудуди (трасса йўли) гидрометеорологик ўрганилганлиги бўйича қўшимча материаллар йиғиш, шу жумладан ўрганилаётган сув объекти гидрологик режими бўйича ҳамда корхонадан фойдаланиш даври учун пост-аналоглар бўйича материаллар йиғиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэкстремал гидрометеорологик кўрсаткичлар намоён бўлиши билан боғлиқ бўлган амалдаги корхонадан фойдаланиш шароитлари лойиҳасида кўрсатилган бузилишлар тўғрисида маълумотлар йиғиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишманфаатдор ташкилотлар (санепидстанция, Ўзгидромет марказининг ташкилотлари) реконструкцияланаётган корхоналардаги сув объектларининг сифати ва режимига, уларнинг флора ва фаунасига ҳамда ҳаво ҳавзасига салбий (нобоп) таъсири тўғрисида маълумотлар йиғиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишиншоот қурилишига инвестициялар киритишни асослаш босқичида олинган муҳандислик гидрометеорология изланишлари материалларини ўрганиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштанлаб олинган қурилиш майдонини (трасса ўтиш жойини) рекогносцировка йўли билан текшириш, бунда мураккаб гидрологик шароитли участкалар учун махсус ишлар ва тадқиқотлар ўтказиш зарурати белгилаб олинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчизиқли иншоотлар трассасининг сув объектларидан ўтиш участкаларида ҳамда гидрологик режим таъсири доирасидан ташқарида жойлашган трассанинг сойлардаги участкаларида гидроморфологик ишлар олиб бориш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгидрологик (метеорологик) постларни жойлаштириш учун жой танлаш ва гидрологик (метеорологик) режим элементларини кузатишни ташкил қилиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгидрологик (метеорологик) режим элементларини кузатишни амалга ошириш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш69. Трасса сел келадиган дарё ва қуруқ сойларни (уларнинг чиқиш конусларини) кесиб ўтганда ёки трассани қор кўчкилари тушиш ва ҳаво тўлқини зарби таъсири эҳтимоли бўлган зонада ўтказилганда муҳандислик изланишлари таркибида қўшимча равишда сел ва қор кўчкилари фаолиятини ўрганишни, шунингдек, уларнинг кўрсаткичларини ҳамда лойиҳаланаётган иншоотларга таъсири эҳтимолини башорат қилишни кўзда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш70. Селларнинг ҳисобий кўрсаткичларини аниқлаш учун муҳандислик изланишлари жараёнида қуйидаги маълумотлар ва материаллар олиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув йиғиш майдони ва очиқ сув оқимининг ҳисобий створгача бўлган узунлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишочиқ сув оқимининг ўртача нишаблиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳисобий участка (створ) доирасида очиқ сув оқимининг ўртача нишаблиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув йиғгичнинг ўртача нишаблиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув йиғгичнинг денгиз сатҳидан ўртача баландлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув йиғгичнинг ўрмон билан қопланганлигининг нисбий миқдори;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишасосий ўзанга бевосита тушувчи асосий очиқ сув оқимининг ва барча сел талвегларининг бўйлама профиллари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсел оқимлари ҳамда кўрилаётган сел йўли қуйиладиган асосий дарёлар кўрсаткичларини ҳисоблаш керак бўлган створлардаги кўндаланг профиллар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳар бир кўндаланг профил бўйича ўзан ва қайирда йиғилган чўкиндилар гранулометрик таркибининг эгри чизиқлари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСелларнинг ҳисобий кўрсаткичларини аниқлашда яна қуйидагилардан фойдаланилади: увалоқ ва кучсиз цементланган ётқизиқлар тарқалган зоналар, сурилмалар, қуламалар ва тўкилмалар участкалари ажратиб кўрсатилган муҳандис-геологик харитасидан, эрозия зоналари ажратиб кўрсатилган тупроқ-эрозия харитаси ва ўсимликлар харитасидан.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш71. Қор кўчкиларидан муҳофаза қилиш иншоотларини лойиҳалаш учун қор кўчкилари кўрсаткичларини ҳисоблашда қор йиғиладиган майдон юзаси, кўчки фронтининг ўртача баландлиги, қор қатламининг ўртача зичлиги ва баландлиги, кўчки босиб ўтадиган масофа узунлиги, ёнбағирларнинг оғиш бурчаги тўғрисида маълумотлар олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш72. Танлаб олинган қурилиш майдони сув объектларининг салбий (нобоп) таъсирига тушадиган ҳудудда жойлашган тақдирда муҳандислик муҳофазаси иншоотлари ва чора-тадбирларини асослаш учун ўтказиладиган кузатишлар таркиби таъсирнинг турини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш73. Ҳудудни сув босган тақдирда сув сатҳини кузатиб бориш, эпизодик равишда сув сарфини ўлчаб туриш, сувнинг бетонга нисбатан агрессивлигини аниқлаб, унинг кимёвий таркибини ўрганиш керак. Музларнинг тиқилиб қолиши оқибатида сув сатҳининг юқори кўтарилиши содир бўлган ҳолларда муҳандислик изланишлари таркибига баҳорги муз юришини, зарурат туғилганда кузги муз юришини ҳам кузатишларни йўлга қўйиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш74. Қурилиш майдони ёнидаги ўзан қирғоқлари, унинг таги ва қайир юзаси емирилиши кузатилганда муҳандислик изланишлари таркибига ўзан жараёнларини кузатиш ишлари қўшилади. Ишларнинг таркиби ва ҳажми ўрганилаётган участкада ўзан жараёнларининг тури ва шаклидан келиб чиққан ҳолда белгиланади. Умумий ҳолда қуйидаги ишлар комплекси бажарилиши кўзда тутилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкўндаланг профиллар бўйлаб дарё ўзанидаги сув чуқурлигини (зарурат туғилганда қайирдаги сув чуқурлигини ҳам) ўлчаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўлчов створлари бўйлаб оқим тезлиги ва йўналишини ўлчаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўлчов створлари бўйлаб оқимнинг лойқалигини ва чўкиндилар сарфини ўлчаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштуб ётқизиқлардан намуналар олиш ва уларнинг гранулометрик таркибини аниқлаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш75. Миқдорий нуқтайи назардан баҳолаш фақат ўзан жараёнини башорат қилиш ёрдамида амалга ошириш мумкин бўлган, қирғоқларнинг деформацияланиш шароитлари мураккаб бўлган ҳолларда муҳандислик изланишлари таркибида зарур бўлган ҳолатларда моделлаш усулларидан фойдаланишни ўз ичига олган махсус дастурлар (программалар) бўйича тадқиқотларни кўзда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш76. Ишлаб чиқариш ва бошқа мақсадларга мўлжалланган қурилиш объектлари муҳандислик муҳофазаси чора-тадбирлари ва иншоотларини асослаш учун олиб борилган изланишлар натижасида асосий гидрометеорологик кўрсаткичлар олиниши керак (8.1 жадвал).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш77. Иншоотларнинг асосий параметрлари ва улардан фойдаланишнинг гидрометеорологик шароитларини танлашни асослаш учун зарур бўлган ҳисобий кўрсаткичларнинг таркиби иншоотлар турларини лойиҳалаш бўйича ушбу Қоидаларнинг 10-боби талабларига кўра аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
8.1-жадвал |
|
Гидрометеорологик шароитлар |
Гидрометеорологик кўрсаткичлар |
|
Иқлим |
Ер юзасида ва баландликларда шамол тезлиги, йўналишининг тақсимланиши, ёғингарчиликнинг ҳисобий суткалик максимуми, яхвонлик деворининг максимал қалинлиги, илиқ ва совуқ даврларнинг давомийлиги, қор қатламининг пайдо бўлиш, сақланиб туриш, емирилиш ва эриб кетиш саналари, ҳаво ўртача суткалик ҳароратининг берилган кўрсаткичлардан ўтиш саналари, ҳаво ҳароратининг берилган миқдорларидан юқори ва паст бўлган даврларининг давомийлиги. |
|
Дарёларнинг гидрологик режими |
Сувнинг ҳисобий энг юқори сатҳи ва сарфи миқдорлари, ҳисобий сатҳларга тўғри келадиган ҳудудларни сув босиш чегаралари, муз ҳаракатининг (юришининг) энг юқори сатҳи, оқимларнинг ҳисобий тезликлари, башорат қилинадиган давр охирига тўғри келадиган ўзан режаланган силжишининг ўртача тезлиги ва қирғоқ деформация зонасининг чегараси. |
|
Кўллар, сув омборлари қирғоқларининг емирилиши |
Башорат қилинадиган давр охирига тўғри келадиган қирғоқ емирилиши зонаси чегарасининг ҳолати ва унинг ҳисобий профили |
|
Селлар |
Ёғингарчиликнинг ҳисобий суткалик максимуми, сел оқимининг максимал сарфи ва ҳажми, сел оқими ўтадиган зонанинг кенглиги, ҳаракат тезлиги, бир тошқин натижасида олиб чиқилган ётқизиқларнинг максимал ҳажми. |
|
Қор кўчкилари |
Қор кўчкисининг ҳажми ва ҳаракат тезлиги, қор кўчкиси ётқизиқларининг зичлиги ва қалинлиги, қор кўчкиси ва ҳаво тўлқинининг зарб кучи. |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш78. Амалдаги иншоотларни кенгайтириш, реконструкция қилиш ва техник қайта жиҳозлашни лойиҳалашни ишлаб чиқиш учун бажариладиган муҳандислик гидрометеорология изланишлари қуйидагиларни таъминлаши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишреконструкцияланаётган иншоотлардан фойдаланиш жараёнида таркиб топган сув объектларининг гидрологик режими ва иқлим шароитлари тўғрисида бирламчи маълумотларни олиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишамалдаги иншоотларнинг қурилиши, улардан фойдаланиш билан боғлиқ сув объектларининг гидрологик режими ва иқлим шароитлари ўзгаришини баҳолаш ҳамда уларни илгари берилган башорат маълумотлари билан таққослаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишреконструкция лойиҳасини гидрометеорологик асослаш учун ҳисобий гидрологик ва метеорологик кўрсаткичларини аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишатроф муҳитни муҳофаза қилиш бўйича тавсиялар ишлаб чиқиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш79. Реконструкция (кенгайтириш, техник қайта жиҳозлаш) объекти таркибида қуйидагилар кўзда тутилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишаввалги даврларда амалдаги иншоотларни қуриш лойиҳасини ишлаб чиқиш учун бажарилган муҳандислик изланишлари материалларини йиғиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўрганилаётган сув объектининг гидрологик режими бўйича, ҳамда иншоотлардан фойдаланиш даврида пост-аналоглар бўйича материаллар йиғиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишлойиҳада белгиланган экстремал гидрометеорологик кўрсаткичлар намоён бўлиши билан боғлиқ амалдаги иншоотлардан фойдаланиш шароитларининг бузилиши тўғрисида материаллар йиғиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишамалдаги иншоотларнинг сув экотизими ва атмосфера ҳавосига таъсири тўғрисидаги маълумотларни йиғиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш80. Қуйидаги ҳолларда муҳандислик изланишлари таркибида сув объектлари режимини кузатиш, иқлим шароитлари ва гидрометеорологик жараёнларни ўрганиш кўзда тутилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдастлабки баҳолашда лойиҳани асослаш учун қабул қилинган ҳисобий гидрологик кўрсаткичлар ёки иқлим шароитлари реал миқдорларидан фарқ қилиши аниқланганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишреконструкцияланаётган корхонадан фойдаланиш даврида иншоотларга лойиҳада ҳисобга олинмаган салбий гидрометеорологик таъсирлар аниқланганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишреконструкцияланадиган объектнинг атроф-муҳитга салбий таъсирининг олдини олиш учун зарур бўлган иншоотларнинг муҳандислик муҳофазаси лойиҳасини асослашни ёки чора-тадбирлари ва иншоотлар лойиҳасини асослашни ишлаб чиқиш талаб қилинганида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишиншоотларни реконструкциялаш лойиҳалари гидрометеорологик асослашни кўзда тутган янги ҳудудни саноат нуқтайи назардан ўзлаштиришни, амалдаги сув чиқариш манбаларидан сув тортиб олишни кўпайтириш ёки янги сув чиқариш манбаларидан фойдаланиш, саноат оқоваларини кўпайтириш ва бошқа хўжалик чора-тадбирларини кўзда тутганда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8-боб. Иншоотлар қурилиши ва улардан фойдаланиш даври учун ишчи ҳужжатларни ишлаб чиқиш мақсадида муҳандислик гидрометеорология изланишлари олиб бориш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш81. Ишчи ҳужжатлар ишлаб чиқиш учун муҳандислик гидрометеорология изланишлари қуйидагилар учун олиб борилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГидрометеорологик жараёнлар ривожланиши ёки ишончли баҳоланиши узоқ вақт давомида кузатишларни талаб қиладиган сув объектлари режимини назорат қилиш зарурат туғилганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳисобий кўрсаткичларга аниқлик киритиш ва аввал бажарилган гидрометеорологик кузатишлар давомий бўлмагани учун уларни баҳолаш ишончлилигини ошириш учун.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш82. Иншоотлар қурилиши ва улардан фойдаланиш даврида муҳандислик гидрометеорология изланишлари қуйидагилар учун олиб борилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМасъул гидротехник иншоотлар (дарёларда йирик гидроузеллар, нефтконлари иншоотлари ва б.) қуришда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқурилиш ишларининг хавфсизлигига таъсир қилувчи ва иншоотларнинг нормал ишлаш режимини бузувчи гидрологик ва метеорологик параметрлари тўғрисида тезкор ахборот олиш зарурати туғилганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқурилиш майдонининг ўта мураккаб табиий шароитларда жойлашиши ва хавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисалар ривожланишини, уларнинг иншоотларга салбий таъсирининг олдини олиш мақсадида, назорат қилиш зарурати туғилганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэкологик жиҳатдан хавфли иншоотларнинг сув ва ҳаво муҳитига таъсирини назорат қилиш зарурати туғилганда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКузатишлар, қоидага кўра, ўрганилаётган участка режимининг фон кўрсаткичлари бўйича репрезентатив бўлган битта таянч постида амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9-боб. Хавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисалар мавжуд бўлган ҳолларда муҳандислик гидрометеорология изланишлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш83. Қурилиш учун хавфли деб ҳисобланган ва иншоотларни лойиҳалашда қайд қилиниши керак бўлган гидрометеорологик жараён ва ҳодисалар 10.1-жадвалда келтирилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш84. Хавфли деб 5.1 ва 5.2-жадвалда кўрсатилган миқдорий кўрсаткичлар чегараларидан катта бўлган кўрсаткичли гидрометеорологик жараён ва ҳодисалар ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
10.1-жадвал |
|
Жараёнлар, ҳодисалар |
Жараён ва ҳодисанинг таъсир қилиш тури ва характери |
Жараён ва ҳодисанинг таъсир қилишининг тарқалиш ҳудудлари |
|
Тошқин (сув босиши) |
Жараён таъсир қилиш зонасида жойлашган бино ва иншоотларни сув босиши. |
Дарё водийларининг таги, сув омборлари, кўллар ва қирғоқ зоналари. |
|
Ниҳоятда кучли шамоллар, қуюнлар |
Жараён таъсир қилиш зонасида жойлашган бино ва иншоотларга ҳалокат келтирувчи кучга эга бўлган динамик таъсир. |
Жараён ҳаракати траекторияси йўналиши бўйлаб чўзилган фронт бўйича чегараланган йўлак. |
|
Қор кўчкилари |
Қор массаларининг ёнбағир бўйлаб ҳаракатланиши. Бу ҳаракатлар бино ва иншоотларнинг барча турига таъсир қилувчи қорнинг динамик босими ва зарбли ҳаво тўлқинлари билан бирга келади. |
Қор кўчкиси тушадиган йўналишда. |
|
Қор босишлар (уюмлари) |
Корхоналар, транспортларнинг нормал ишлашини қийинлаштирувчи қор қатламларининг катта-катта уюмлари. |
Метеорологик жараён ва ҳодисанинг таъсир зонаси. |
|
Яхвонлик |
Иншоотлар конструкциясининг, улар муз ва булдуруқ билан қопланиши оқибатида оғирлашиши. |
Жараённинг ҳар хил кўрсаткичлари бўлган айрим табиий зоналар. |
|
Сел оқимлари |
Сел оқимининг иншоотларнинг барча турларига динамик таъсири, оқимнинг сел транспорт қилинадиган зонада ўзаннинг емирилиши ва материалнинг чиқиш конуси доирасида ётқизилиши. |
Сел келадиган дарё водийсининг қия қисмлари ва вақтинчалик сув йўллари. |
|
Ўзан араёни |
Дарёнинг таги, ўзаннинг ва қайирнинг қирғоқларига аккумулятив-эрозион таъсири. Ушбу жараён бу ерда жойлаштириладиган иншоотларнинг мустаҳкамлигини ёки ундан нормал фойдаланиш шароитларини бузади. |
Дарё ўзани, қайири ва уларга ёндош ҳудудларда. |
|
Дарёлар, кўллар, сув омборлари қирғоқларининг емирилиши |
Қирғоққа эрозион таъсир. Бунинг натижасида қирғоқ орқага чекиниб, унда жойлашган иншоотларнинг бузилиши (вайрон бўлиши) юз беради. |
Дарёлар, кўллар, сув омборлари қирғоқлари бўйлари зоналарида. |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш85. Хавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисалар содир бўлиш эҳтимоли бор зоналардаги муҳандислик гидрометеорология изланишлар қуйидаги вазифаларни ечиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқурилиш майдонини жойлаштириш учун хавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисалар таъсири зонасидан ташқарида (имконият доирасида) жой танлаш. Бундай жойни, зарурат туғилганда, гидрометеорологик жараён ва ҳодисаларнинг йўналишини ва ривожланишини ҳисобга олган ҳолда аниқланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишиншоотлар ва (ёки) ҳудудларни муҳандислик муҳофазалаш лойиҳаларини ишлаб чиқишни асословчи гидрометеорологик жараён ва ҳодисалар кўрсаткичларини бевосита тадқиқотлар асосида аниқлаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш86. Хавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисаларнинг кўрсаткичлари қуйидагилар асосида аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолашнинг статистик усуллари асосида — содир бўлиши эҳтимоллик характерига эга бўлган жараён ва ҳодисалар учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишулар ривожланишининг башорати — мунтазам равишда бир томонлама таъсир этувчи жараёнлар учун.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш87. Кўп йиллик қирқимда Эҳтимоллик характерига эга бўлган хавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисаларнинг ҳисобий кўрсаткичларини аниқлаш учун фойдаланиладиган бирламчи ахборот ўзида кўп йиллар давомидаги уларнинг ҳар йиллик қийматлари кўрсаткичларига эга бўлиши керак ҳамда мазкур Қоидалар тўпламининг 5-боб 2-бандида кўрсатилган ахборот манбаларидан олинган энг кўзга кўринган максимумлар тўғрисидаги маълумотларга ҳам эга бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10-боб. Иншоотларнинг тури ва фойдаланиш мақсадига боғлиқ равишда изланиш ишлари таркибига ва аниқланадиган гидрометеорологик кўрсаткичларга бўлган талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш88. Ер усти сувлари базасида сув таъминоти манбалари учун муҳандислик гидрометеорология изланишлари қуйидагилар учун бажарилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув билан таъминлаш эҳтимоли бўлган манбаларни талаб қилинадиган сувнинг миқдори ва сифатини ҳисобга олган ҳолда қидириб топиш учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув тортиб чиқариш қурилмаларини ўрнатиш ва уларни ҳамда уларнинг иншоотларини жойлаштиришнинг оптимал варианти учун истиқболли участкаларни танлаш учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув тортиб чиқариш қурилмаларининг конструкцияси ва параметрларини танлаш учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув тортиб олишнинг сув экосистемасига салбий (негатив) оқибатларини баҳолаш учун.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув объектларидан сув билан таъминлаш манбаи сифатида фойдаланиш эҳтимолини аниқлашнинг асосий мезонлари бўлиб қуйидагилар ҳисобланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсувнинг кимёвий таркиби ва лойқалиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдарё оқимининг юқори қисмида саноат ва хўжалик-маиший оқовалар мавжудлиги, уларнинг ҳажми ва кимёвий таркиби;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув йиғгич чегарасида жойлашган қишлоқ хўжалик ерларига солинадиган кимёвий ўғитлар ва заҳарли моддаларнинг таркиби;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув объектининг ва унинг сув йиғгичининг санитария ҳолати, сувнинг бактериологик ифлосланишининг асосий сабаблари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсувнинг минимал сатҳи ва сарфи дарё режимида сиртқи оқим мавжуд бўлмаган даврлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишамалдаги сув тортиб чиқариш қурилмаларининг ишида ноқулай гидрологик ва гидробиологик шароитлар (фитопланктоннинг ривожланиши, сув ҳавзасини ўт босиши ва б.) билан боғлиқ бўлган узилишларнинг мавжудлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишхўжалик фаолияти оқибатида сув объекти табиий режимининг бузилиши.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш89. Дарёнинг ёки бошқа сув объектининг сув билан таъминлаш манбаи сифатида, сув тортиб чиқариш қурилмаларини жойлаштириш ва улардан фойдаланишни дастлабки аниқлашни ҳисобга олган ҳолда қуйидагилар асосида аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўрганилаётган туман ҳудудида аввалги йилларда амалга оширилган изланишлар материалларини йиғиш, таҳлил қилиш ва умумлаштириш асосида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишрекогносцировка текширишларидан олинган материаллар асосида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдастлабки гидрологик ҳисоблар асосида.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш90. Сув тортиб чиқариш қурилмаларини ўрнатиш учун истиқболли бўлган участкаларни ташкил қилиш учун (етарли даражада ўрганилмаган ва умуман ўрганилмаган ҳудудларда) гидрологик режимнинг асосий элементларини, қоидага кўра, камида бир йиллик давр мобайнида кузатишни йўлга қўйиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув тортиб чиқариш қурилмаларининг лойиҳасини ишлаб чиқиш учун муҳандислик изланишлари, уни жойлаштириш учун танлаб олинган участкаларда, қурилишга инвестициялар киритишни асослаш босқичида аниқланган муҳандис-гидрологик шароитларни янада деталлаштириш ва лойиҳаланаётган иншоотдан фойдаланишга таъсир қилувчи сув объекти гидрологик режими кўрсаткичларига аниқлик киритиш мақсадида амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш91. Лойиҳа ҳужжатларини ишлаб чиқиш учун бажариладиган муҳандислик гидрометеорология изланишлари қуйидагиларни таъминлаши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув тортиб чиқариш қурилмаларининг иншоотларини жойлаштириш створи учун сув сатҳи ҳисобий кўрсаткичларини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув тортиб чиқариш қурилмасининг сувни қабул қиладиган қисмини ва қирғоқни муҳофаза қилиш иншоотларини жойлаштириш жойи учун оқимнинг юза қисмидаги тезлиги ва чуқурлик бўйича оқим тезлигининг тақсимланишини ўрганиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқурилиш мўлжалланган участкада дарё тубидаги чўкиндилар уюмлари параметрларини ўрганиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув тортиб чиқариш қурилмаларидан фойдаланиш даврида ҳисобий створда қирғоқ деформациясининг башорати ва ўзаннинг ювилиш (емирилиш) чуқурлигини баҳолаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмузлаш шароитларини ўрганиш ва музнинг ҳисобий қалинлигини аниқлаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш92. Ер устидаги оқар сувлар базасида сув билан таъминлаш манбаларини муҳандислик гидрометеорология изланишлари натижасида сув билан таъминлаш манбаи (шу жумладан, керакли сифатли чучук сув захираси етарли эканлиги нуқтайи назардан) ва сув тортиб чиқариш қурилмаларидан фойдаланишнинг гидрологик шароитлари батафсил баҳоланиши керак ҳамда сувни тортиб чиқариш оқибатлари сув экотизими ва сув объектларининг гидрологик режимига таъсири баҳоланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАниқланиши керак бўлган гидрологик кўрсаткичларнинг рўйхати мазкур Қоидалар тўпламининг 11.1-жадвалида келтирилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш93. Оқова сувларни тушириш иншоотлари қурилиши лойиҳасини ишлаб чиқиш учун муҳандислик гидрометеорология изланишлари қуйидагилар учун бирламчи маълумотларни олишни кўзда тутиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув объектини, оқоваларни чиқариб юбориш створи жойлашган жойни ва, зарурат туғилганда,тозалаш иншоотлари жойлашган жойни танлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишоқова сувларни суюлтириш шароитларига оптимал даражада жавоб берадиган ва атроф-муҳитни муҳофазалаш талабларига риоя қилган ҳолда оқова сувларни чиқариб юбориш иншоотларидан фойдаланишнинг муҳандислик гидрология шароитларига жавоб берадиган конструкциясининг турини танлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш| 11.1-жадвал | ||
| Гидрологик шароитларнинг кўрсаткичлари | Сув олиш жойларини қуриш лойиҳасини асослаш муаммоларини ҳал қилишда ҳисобга олинадиган гидрологик хусусиятлар | |
| Сув тортиб чиқариш қурилмаларини ва сувларни тушириш иншоотларини жойлаштириш вариантларини танлашда | Танлаб олинган вариантга қўшимча | |
| Сув сатҳи | Ҳисобий минимал ва максимал қийматлар. | |
| Сув ҳарорати | Минимал ва максимал қийматлар. | |
| Сувнинг лойқалиги | Ҳар кунлик, максимал, ўртача ойлик ва йиллик, йил орасида тақсимланиши, муаллақ ҳолдаги зарраларнинг гранулометрик таркиби. | Сув тортиб чиқариш қурилмаси створининг ҳар хил чуқурликларида. |
| Муз режими | Музлаш, очилиш, муз оқишининг бошланиш ва тугаш саналари, сув аро музларнинг, муз уюлиб ва тиқилиб қолишининг, сув орасидаги музлар тиқилишининг мавжудлиги. | Музнинг ҳисобий қалинлиги, айрим муз бўлакларининг ўлчамлари, муз бўлаклари уйилган ва музнинг қирғоққа чиқиб қолган жойлари, муз уюмларининг, тиқинларининг ҳосил бўлиши. |
| Оқим тезлиги | Юзадаги ва ҳар хил чуқурликларда. | |
| Сувнинг сифати | Кимёвий таркиби ва санитария ҳолати, фитопланктон, зоопланктон ва сув ўтларининг мавжудлиги. | Фитопланктон, зоопланктон ва сув ўтлари турларининг таркиби ва миқдори. |
| Ўзан деформацияси | Жараённинг тури, у содир бўлишининг (намоён бўлишининг) характерли белгилари ва йўналиши. | Қирғоқлар ва ўзан тубининг деформацияси, дарё тубидаги чўкиндилар уюмларининг параметрлари. |
| Йирик ва майда дарёлардаги тўлқинланишлар | Изланишлар давридаги тўлқинланишлар. | «Хавфли йўналишлар» учун тўлқиннинг ҳисобий баландлиги. |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭслатма. Оқова сувларни чиқариб юбориш учун изланишларда тўлқинланиш, фитопланктон, зоопланктон ва сув ўтларининг кўрсаткичлари аниқланмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсувларни тушириш муҳандислик муҳофазаси чора-тадбирлари ва иншоотларини ишлаб чиқиш (зарурат туғилганда);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишоқова сувларни тушириб юборишнинг сув экотизимига таъсирини баҳолаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув объектларининг оқова сувларни қабул қилиб олувчи сифатида фойдаланишга яроқлилигининг энг асосий мезонлари деб унинг сувлилиги ва оқим жадаллигини ҳамда сувнинг сифат кўрсаткичларини ҳисоблаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув объектини танлашда, оқова сувларни, улар энг юқори даражада тозаланган ва ҳатто тоза чучук сув билан аралаштирилган бўлса ҳам, сув ҳавзаларига ва оқар сувларга ташлашда, амалдаги мавжуд чекловларни (амалдаги норматив ҳужжатлар талабларига кўра) ҳисобга олиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш94. Сувларни тушириб юбориш иншоотларини жойлаштириш жойлари қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда танланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишоқим бўйича қуйида, ер усти ёки ер ости сувларини тортиб олиш иншоотларининг мавжудлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдарёга қуйиладиган сифатли таркибли оқова сувлар тушишининг мавжудлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдарёнинг балиқчилик нуқтайи назардан аҳамияти, балиқ уруғ қўядиган жойларнинг мавжудлиги, майда балиқчалар миграцияси учун йўлларнинг ва улар қишлайдиган чуқурчалар жойлашган жойларнинг мавжудлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқўриқхонага айлантирилган ва алоҳида муҳофаза зоналарининг, санитария муҳофазаси зоналарининг, курортлар ва сув ҳавзаларида чўмилиш учун ажратилган жойларнинг мавжудлиги.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш95. Сув объекти ва сувларни тушириб юбориш иншоотларини жойлаштириш жойларини танлаш бўйича масалалар қуйидаги асосларда ечилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишизланишлар туманининг гидрологик ва картографик ўрганилганлик материаллари асосида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгидрометрик ва геодезик ишлар комплекси билан биргаликда бажарилган рекогносцировка текширишлари натижалари асосида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгидрологик ҳисоблашлар, шу жумладан сув ҳавзалари ва оқар сувларнинг ўзини-ўзи тозалаш қобилиятини ҳисобга олган ҳолда уларга оқава сувларни аралаштириш ҳисоблашлари асосида.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОқова сувларни тушириб юбориш иншоотларининг лойиҳасини ишлаб чиқиш учун муҳандислик изланишлари дарёнинг танланган участкасида изланишларнинг аввалги босқичларида олинган дарё гидрологик режимининг ҳисобий кўрсаткичларига аниқлик киритиш мақсадида бажарилади. Бу ҳолда сувларни тушириб юбориш иншоотлари жойлашадиган створ учун ўзан жараёнлари динамикасига ҳам аниқлик киритилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш96. Муҳандислик изланишлари натижасида сувларни тушириб юбориш иншоотларининг лойиҳасини ишлаб чиқиш учун зарур бўлган ҳисобий гидрологик кўрсаткичлар аниқланиши керак. Бунда 11.1-жадвалда келтирилган рўйхатга кўра оқова сувларини аралаштириш ва сув ҳавзасининг ўзини-ўзи тозалаш шароитлари ҳисобга олишини керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш97. Автомобиль ва темир йўлларни лойиҳалашда ўтказиладиган муҳандислик гидрометеорология изланишлари трассанинг йўналишини ва иншоотлардан фойдаланишни таъминловчи уларнинг конструктив ечимларини баҳолаш учун етарли бўлган сув объектининг гидрологик режими ва туманнинг иқлими тўғрисидаги асосий маълумотларни олиш учун бажарилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАниқ қўйилган қурилиш вазифаларига боғлиқ равишда уларнинг гидрометеорологик асосланиши қуйидагилар учун кўзда тутилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишйирик ва ўрта кўприклар учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкичик сув йўллари орқали ўтадиган сув ўтказувчи иншоотлар учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишйўл тупроқ пойи ва уни дарё оқими, ер усти сувлари ва қор босишлардан муҳофаза қилиш воситалари учун.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАвтомобиль ва темир йўллар трассаси йўналишини танлаш учун муҳандислик изланишлари таркибида қуйидаги ишлар бажарилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўрганилаётган туманнинг ва йўлнинг рақобатчи йўналишларини, гидрометеорологик ва картографик ўрганилганлик материаллари асосида ўрганиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишаэровизуал гидроморфологик текширишлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишаниқ ажралиб турмайдиган сув айирғичларни, сунъий суғориш тармоқларини, чиқариш конусларини ва бошқаларни аниқлаш бўйича ер устида рекогносцировка текширишлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштрасса кесиб ўтадиган ботқоқланган ҳудудларни (сув босадиган чегараларни ва сув сатҳи энг баланд нуқталарни белгилаш мақсадида) ва жарлик-сойликлар тармоғини (уларнинг эрозион фаолиятини баҳолаш мақсадида бирламчи материалларни йиғиш билан бирга) текшириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэталон ва мураккаб участкаларда кичик ва ўрта сув йиғгичларни ер устида туриб рекогносцировка қилиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўта мураккаб ўрта ва йирик сув йўлларини ер устида туриб рекогносцировка қилиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгидрологик ва гидравлик ҳисоблашлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш98. Дарё водийлари бўйлаб қуриладиган йўллар учун бажариладиган ишлар таркибига дарё водийсининг энг тор еридаги эталон участкаларда дарё кўндаланг створларининг морфометрик текширишлари қўшилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИзланишлар ҳудудида амалдаги сув ўтказувчи иншоотлар мавжуд бўлган тақдирда изланишлар ишлари таркибига лойиҳаланаётган иншоотларнинг тўғрироқ ўлчамларини ва ҳисоблашларда ишлатиладиган гидрометеорологик кўрсаткичларни баҳолаш учун қўшимча маълумотлар олиш учун уларни кўздан ўтказиб текширишни киритиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГидрометеорологик ўрганилганлик материалларини йиғишда алоҳида эътиборни қуйидаги маълумотларга қаратиш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишёғингарчиликлар, қор қатлами қалинлиги, қор бўронлари, қум босишлари, музлаш қатлами қалинлиги, шамол, ҳаво ҳарорати, туманлар, момоқалдироқлар тўғрисида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэкстремал гидрометеорологик ҳодисалар (сув тошқинлари, жалалар, муз тиқилишлари) тўғрисида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдарё ўзанларининг деформацияланиш жараёнлари ва сув эрозиясининг бошқа турлари тўғрисида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдарёлардаги лойиҳаланаётган ва мавжуд гидротехник иншоотлар ва уларнинг гидрологик режимга таъсири тўғрисида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкема қатновлари ва б. тўғрисида.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш99. Трассанинг ҳар бир варианти учун гидрометеорологик ва картографик ўрганилганлик материалларини йиғиш, таҳлил қилиш ва умумлаштириш асосида дастлаб қуйидагиларни белгилаб олинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув объекти орқали кесиб ўтиш жойларининг миқдори ва тури;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштрассанинг бир турли гидроморфологик шароитли участкалари чегаралари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишйирик кўприкларнинг умумий сони ва жойлашган жойи, мазкур жойлардаги створларда дарёлар кесимининг шакли.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш100. Аэровизуал гидроморфологик текширишлар жараёнида йўлнинг барча рақобатчи йўналишлари бўйича бир турли гидроморфологик шароитли участкаларнинг чегаралари белгиланади, эталон участкаларнинг сони, жойлашган жойи ва узунлиги аниқланади ҳамда трасса ўрта ва йирик сув йўлларидан ўтиш жойларининг баённомаси тузилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш101. Майда ва ўрта сув йиғгичларни ер устидан туриб рекогносцировка текширишларини эталон участкаларда ва ўта мураккаб ўтиш жойларида қувурлар ва кичик кўприклар қуриш ишларининг ҳажмини аниқлаш учун амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЙирик ва ўта мураккаб кўприкларни гидрометеорологик нуқтайи назардан асослашни мустақил (алоҳида олинган) объектлар учун ҳам, ва янги йўналишлардаги йўлларнинг таркибига кирувчи объектлар учун ҳам бажарилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш102. Ўтиш жойининг ўрганилганлик даражаси ва мураккаблигидан қатъи назар, дала ишлари таркибида морфометрик текширишларни кўзда тутиш керак. Зарурат туғилганда муҳандислик изланишлари таркибига барча бирламчи маълумотларни амалдаги постлардан ўтиш жойининг створига боғлаш ва кейинчалик кўчириб ўтказиш учун қисқа вақтларда бажариладиган гидрологик кузатишларни ташкил қилиш ва олиб бориш ишлари қўшилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш103. Автомобиль ва темир йўллар қурилишига инвестицияларни асослашни ишлаб чиқиш учун бажариладиган муҳандислик гидрометеорология изланишлари натижасида ҳар бир ўрганилаётган вариант бўйича қуйидагилар аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштрасса ўтказиладиган туман иқлим ва гидрологик шароитларининг умумий характеристикаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштрассанинг хавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисалар (селлар, қор кўчкилари ва б.) таъсирига тушиб қолган участкаларнинг чегаралари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштрассанинг эталон участкаларидаги сувларни чиқариб ташлайдиган ва сувларни ўтказиб юборадиган иншоотларнинг умумий сони;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкўприклар ва кичик дарёлар эталон участкалари учун дастлабки ҳисобий гидрологик кўрсаткичлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкўприкларнинг ўтиш участкаларида ўзан жараёнларининг мавжудлиги, уларнинг интенсивлиги ва йўналганлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкатта дарёларнинг ўтиш участкаларидаги кесимларнинг намунавий конфигурацияси ва кўприклар оғзи ҳамда конструкциялари схемаси, бошқарув ва мустаҳкамловчи иншоотларга ёндашиш жойлари тўғрисида дастлабки маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкатта ва ўта мураккаб кўприклар таянч устунларини ўрнатиш чуқурлиги бўйича дастлабки маълумотлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш104. Автомобиль (темир йўл) йўл трассасининг танлаб олинган йўналишида муҳандислик-гидрометеорологик изланишларни унинг иншоотлари лойиҳасини гидрометеорологик нуқтайи назардан асослаш учун ва муҳандислик муҳофазаси иншоотлари ҳамда чора-тадбирларини (агар трассага хавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисалар таъсир қилиш эҳтимоли бўлса) ишлаб чиқиш учун бирламчи маълумотлар олиш мақсадида бажарилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш105. Лойиҳа ҳужжатларини ишлаб чиқиш учун бажарилган муҳандислик изланишларининг дастлабки босқичида йўл қурилишига инвестицияларни асослаш босқичида олинган гидрометеорологик асослашнинг материаллари ўрганилади ва қўшимча бирламчи маълумотларни йиғиш, таҳлил қилиш ҳамда умумлаштириш ишлари амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш106. Муҳандислик изланишлари таркибида гидрологик ва (ёки) метеорологик кузатувларни ташкил қилиш ва олиб бориш зарурати туғилганда қуйидаги муҳандислик изланишлар тури кўзда тутилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсатҳ ва қиялик постларни ташкил қилиш ва уларда ҳар куни кузатувлар олиб бориш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсувнинг оқиш тезлиги ва сарфини ўлчаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуз қатламининг қалинлигини ўлчаш ва муз бўлаклари ва қатқалоғининг ўлчамларини белгилаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшовуш — муз кўчиши баландлигини, муз ҳаракатини, энг юқори шовушнинг ўлчами ва фаоллигини белгилаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдарё тубидаги чўкиндилардан намуналар олиш ва уларнинг гранулометрик таркибини аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўзан ва қайир деформацияларини ўрганиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш107. Трассадан фойдаланиш шароитларига тубдан таъсир қилувчи сув ўтказувчи иншоотларнинг мураккаб гидрологик режими ҳамда ўта мураккаб табиий шароитли туманларда (селлар, карст, қор кўчкилари) ва улар етарли даражада ўрганилмаганлиги сабабли гидрологик постда ишлар таркиби анча кенгайтирилиши, ҳатто махсус дастурлар бўйича бажариладиган тадқиқотларни ҳам қўшиш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш108. Трассанинг эталон участкаларидаги муҳандислик изланишлари ишларининг таркибини белгилашда, қоидага кўра, ҳудуднинг тўлиқ ўрганилмаганлигидан ва кичик дарёларнинг максимал оқиш ҳажмининг кўрсаткичларини ҳисоблаш учун аналог-дарёларнинг амалда бўлмаслигидан келиб чиқиш керак. Ишларнинг таркиби ва мазмуни максимал оқиш ҳажмининг кўрсаткичларини баҳолаш учун қабул қилинадиган усулга боғлиқ равишда аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш109. Автомобиль ва темир йўл трассалари учун муҳандислик гидрометеорология изланишлари натижасида 11.2-жадвалда келтирилганга мос келадиган гидрометеорологик кўрсаткичлар олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш| 11.2-жадвал | ||
| Табиий шароитларнинг кўрсаткичлари | Автомобиль ва темир йўллари қурилиши лойиҳаси ечимида ҳисобга олинадиган гидрометеорологик кўрсаткичлар | |
| Автомобиль ва темир йўллари трассаси йўналишини танлашда | Танлаб олинган трасса йўналишида қўшимча | |
| Иқлим | Ҳаво ҳарорати ва намлигининг, атмосфера ёғинларининг, шамолнинг экстремал ва ўртача миқдорлари; қор қопламининг энг юқори баландлиги ва грунтнинг музлаш чуқурлиги; атмосфера ҳодисалари. | Ҳаво ҳароратининг 0о C дан ўтадиган кунлари миқдори, момоқалдироқнинг такрорийлиги, шамолнинг такрорийлиги ва устувор йўналишлари, туманли ва яхли кунлар миқдори, қор қопламининг ҳисобий қалинлиги; қор қопламининг ва яхли даврнинг давомийлиги, қор бўронли шамолларнинг устувор йўналишлари, қорнинг бир ердан иккинчи ерга кўчиш тафсилоти, экстремал метеорологик ҳодисалар (жала, шамол ва б.) тўғрисида маълумотлар. |
| Кичик дарёлар ҳавзасидан тушадиган максимал сув миқдори | Жала оқими ва баҳор тошқинлари оқимларининг шаклланиши тўғрисида маълумотлар. | Максимал сув сарфи ва сув сатҳининг ҳисобий қийматлари; ёғингарчилик ва баҳор тошқинларининг гидрографлари; ёғингарчиликнинг суткалик максимуми ва уларнинг ҳар хил вақт оралиғидаги интенсивлиги. |
| Ўрта ва катта дарёлар ҳавзасидан тушадиган максимал сув миқдори | Сувнинг максимал сарфи ва сатҳи, муз шароитлари тўғрисида маълумотлар. | Сувнинг максимал ҳисобий сарфи ҳамда унинг ўзан ва қайир орасида тақсимланиши; сувнинг максимал ҳисобий сатҳи; сувнинг энг баланд, паст ва бошқа характерли сатҳларининг (баҳорги муз кўчишларида, музнинг ҳаракати ва тиқилишида ва б.), тафсилоти; музнинг ҳисобий қалинлиги ва муз бўлакларининг муз кўчишидаги ўлчамлари; ўзан ва қайир учун оқимнинг ўртача ҳисобий тезлиги; сув ости чўкиндиларининг гранулометрик (механик) таркиби ва ўртача диаметри; тўлқинларнинг ҳисобий баландлиги. |
| Қор кўчкилари | Қор кўчкиларининг асосий параметрлари тўғрисида маълумотлар. | Қор қопламининг қалинлиги ва режими ҳамда қор бўронлари ҳақида, қор кўчкиларининг пайдо бўлиш ҳақида, қор кўчкиларини йиғгичлар ва қор бўронлари воситасида кўчириладиган ёндош участкаларнинг морфометрияси ҳақида, қор кўчкиси узиладиган чизиқнинг энг баланд ҳолати, қор кўчкиси оқимининг зичлиги ҳақида маълумотлар. |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш110. Юқори кучланишли (35 KV ва ундан юқори кучланишли) ҳаво электр узатгичлари қурилишига инвестицияларни асослашни ишлаб чиқиш учун муҳандислик гидрометеорология изланишлари. Бу изланишлар трасса йўналиши ва сув объектларидан ўтиш створларини гидрометеорологик нуқтайи назардан асослаш учун бажарилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш111. Ҳаво линияси трассасининг оптимал йўналишини ва подстанциянинг жойлашиш жойини танлаш трасса ўтказиладиган туманнинг гидрологик, метеорологик ва картографик ўрганилганлик материаллари асосида амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш112. Трасса ҳар бир вариантининг ўрганилганлик материалларини таҳлил қилиш натижасида қуйидагилар белгиланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштуманнинг иқлим параметрлари (регионал хариталар ва маълумотнома — услубий материаллар бўйича аниқланади);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштрасса кесиб ўтадиган сув объектларининг умумий сони ва уларнинг ўрганилганлик ҳолати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳаво линияси трассаси II ва III мураккаблик гуруҳига мансуб сув объектларидан ўтадиган жойларининг жойи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштрассанинг сув объектлари ҳамда селлар ва қор кўчкилари содир бўлиш эҳтимоли бор зоналар бўйлаб ўтказиладиган участкалари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш113. Ҳаво линияси трассаси сув объектларидан ўтиш жойининг мураккаблик гуруҳига мансублиги 11.3-жадвалда келтирилган шароитларни ҳисобга олган ҳолда белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш114. Муҳандис-гидрологик ишларнинг таркиби трассани кесиб ўтадиган сув объектларининг кенглигига ва сув акваторияси доирасида ёки қайирда махсус таянч устунлари ўрнатилиши заруриятига боғлиқ равишда аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI мураккаблик даражали сув объектлари гуруҳига кирувчи (кичик) ўтиш жойлари учун, уларнинг сони ва ҳаво линияларининг таянч устунларини ўрнатишда ҳисобга олинадиган водийнинг гидрологик-морфологик характеристикасини аниқлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишII ва III мураккаблик даражали сув объектлари гуруҳига кирувчи (ўрта ва йирик) ўтиш жойлари учун муҳандислик изланишлари таркибида қуйидагиларни кўзда тутиш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўтиш жойлари участкаларининг муфассал гидрологик-морфологик изланишлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэнг баланд сувларнинг тарихий сатҳини, қайирни сув босиш такрорийлиги (частотаси), давомийлиги ва даврини, муз оқиши пайтидаги энг паст ва энг баланд сув сатҳини аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмузлаш режимининг хусусиятларини ўрганиш ва қайирда муз оқишининг кўрсаткичларини (ўзан ва эски ўзан музи) аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгидрологик режим кўрсаткичларини ўрганилганлик материаллари ёки бевосита усуллар асосида ҳисоблаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўзан ва қайир деформацияларининг дастлабки башорати ва б.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш115. Ҳаво линияси трассасининг оптимал йўналишини танлашда биринчи навбатда қуйидаги ҳолатларни ҳисобга олиш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштрассанинг сув объекти билан кесишган ўтиш оралиғи ва ушбу чизиқли иншоотнинг ҳисобий ўтиш оралиғига нисбати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқайирни сув босгандаги энг кенг ва энг чуқур миқдори, унда муз оқишининг мавжудлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўтиш жойларида музлар тиқилиб қолиш эҳтимолининг мавжудлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкемалар қатновининг мавжудлиги ва кемаларнинг энг баланд ўлчамлари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш116. Ҳаво линиялари трассаси йўналишини (подстанция жойлашган жойни) танлаш учун муҳандислик гидрометеорология изланишларида аниқланадиган гидрологик ва метеорологик кўрсаткичлар рўйхати мазкур Қоидалар тўпламининг 11.3 ва 11.4-жадвалларда келтирилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш117. Ҳаво линиясининг танланган йўналишида ўтказиладиган муҳандислик гидрометеорология изланишлари трассанинг сув объектларидан ўтиш жойларидаги муҳандис-гидрологик шароитларни муфассал ёритиш (бу маълумотлар қурилишга инвестицияларни киритиш босқичида олинган) ҳамда чизиқли иншоотлар лойиҳасини асослаш учун талаб қилинган ҳисобий гидрологик ва метеорологик кўрсаткичларни олиш учун бажарилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI мураккаблик даражали сув объектлари гуруҳига кирувчи сув объектлари учун лойиҳа ҳужжатларини асослаш учун бажариладиган муҳандислик изланишлари таркибида ўтиш жойлари участкаларини рекогносцировка текширишлари ўтказишни режалаштириш керак. Бу ҳолда ўтиш жойлари створининг ҳолатига аниқлик киритиш, дарё ўзани ва қайирининг морфометрик кўрсаткичларини, сув сатҳининг ўзгариш амплитудалари ва ўтиш жойларида дарё ўзани, шунингдек, қайирининг емирилишга (ювилишга) бардошлилигини аниқлаш кўзда тутилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишII ва III мураккаблик даражали сув объектлари гуруҳи учун муҳандислик изланишлари таркибида ўтиш жойлари участкаларини муфассал текшириш ва гидрологик режимни кузатишларни (етарли даражада ўрганилмаган тақдирда) кўзда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш118. Гидрологик режимни кузатишларни дарёларнинг кўприклар участкаларидаги гидрологик режимини ўрганиш учун тавсия қилинган таркибда (оқим юзасидаги тезсик ва йўналишларни ўрганиш бўйича олиб борилган ишлар билан тўлдирилган ҳолда) олиб бориш керак (11.3-жадвалга қаранг).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
11.3-жадвал |
|
Ўтиш жойининг мураккаблик гуруҳи |
Ҳаво линияси трассасининг сув объектидан ўтиш шароитлари |
|
I |
Сув объекти қайир билан биргаликда аниқ ҳаво линиясини лойиҳалаш учун қабул қилинган таянч устунларидаги (чизиқли) битта ҳисобий оралиқ билан кесишади. |
|
II |
Сув объекти ўзанининг ва қайирининг эни ёки қирғоқлар емирилиш (ювилиш) зонаси ҳисобий оралиқдан катта. Бу ҳолда, асосан, тагликли чизиқли таянч устунлар қўллаш ёки пойдеворларни махсус муҳофазалаш талаб қилинади. |
|
III |
Кема қатнови бўлган дарё ёки канал баландлиги 50 m дан ортиқ махсус таянч устунлари қўллаш ёрдамида кесиб ўтилади. Бундан ташқари, масофаси 700 m дан ортиқ бўлган оралиқ билан кесиб ўтиладиган ҳар қандай сув объекти (таянч устунларининг баландлигидан қатъи назар). |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭслатма. Ушбу жойда ҳаво линияларини лойиҳалаш учун қўлланиладиган чизиқли таянч устунлари оралиғининг қиймати лойиҳачи томонидан техник топшириқда кўрсатилган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш119. Лойиҳа ҳужжатларини ишлаб чиқиш учун олиб борилган муҳандислик гидрометеорология изланишлари натижасида бутун трасса бўйлаб иқлим кўрсаткичлари, сув объектлари режимининг ҳисобий кўрсаткичлари олиниши керак. Шу билан бир қаторда, ҳаво линиясининг трассаси ўтиш участкасида ўтиш таянч устунларини ўрнатишни, уларнинг конструкциясини танлашни ва, зарурат туғилганда, муҳандислик муҳофазаси чора-тадбирлари ҳамда иншоотлари ишлаб чиқишни асослаш учун зарур таркибдаги гидрологик шароитлар тўғрисида маълумотлар олиниши керак (11.4 ва 11.5-жадваллар).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
11.4-жадвал | |
|
Ҳаво линиялари ва подстанцияларга инвестицияларни ҳамда қурилиш лойиҳаларини асослашда ҳисобга олинадиган гидрологик кўрсаткичлар ва маълумотлар | |
|
Ҳаво линияси трассаси ва подстанция майдончаси жойини танлашда |
Танлаб олинган ва келишилган ҳаво линияси трассасида (подстанция майдончасида) |
|
III ва II мураккаблик гуруҳига мансуб сув объектларидан ўтиш жойлари | |
|
Ўтиш жойларининг сони |
Сув энг юқори кўтарилишининг R фоизли такрорланишдаги ҳисобий сатҳи, сув босиш зонасининг эни, чуқурлиги (ўрта ва энг катта), ҳисобий сатҳларда оқимнинг тезлиги ўртача (ўтиш жойи профилининг участкалари бўйича). |
|
Ўзаннинг ёки ўзан ва қайир деформациясининг башорат қилинадиган зоналари; ўтиш жойидаги оралиқнинг тавсия қилинадиган узунлиги; |
Сув энг юқори кўтарилишининг энг баланд сатҳи, ёки маълум бўлганлар ичида энг юқориси, у содир бўлган йил ва аналог бўйича тахминий таъминланганлиги; баҳорги тошқинларнинг (тошқин даврининг) бошланиш ва тугаш саналари, кузатилган энг баланд сатҳ; баланд сатҳлар туришининг давомийлиги; сув кўтарилиши ва пасайишининг жадаллиги; ёз чилласининг ўртаси ва охиридаги сув сатҳи. |
|
Қирғоқнинг баландлиги ва емирилишга бардошлилиги; қайирнинг кенглиги, унинг сув босиш чуқурлиги, емирилишга бардошлилиги; |
Берилган таъминланганликдаги сувнинг максимал сарфлари (баланд сувлар сатҳини (BSS) R фоизли такрорланишда гидравлик-морфометрик усулда ҳисоблаш зарурат туғилганда). |
|
Қайирда муз оқишининг мавжудлиги, унинг характери, муз бўлаклари ва муз оқиш зонасининг ўлчамлари; кема ҳаракатининг мавжудлиги, кемаларнинг сув сатҳидан баландлиги (келажакда ўсишини ҳисобга олган ҳолда) |
Муз шароитлари — Муз режими асосий фазаларининг кириш муддатлари; баҳорги муз оқишининг ўртача ва чекка бошланиш ҳамда тугаш саналари, баҳорги муз оқишида кузатилган сувнинг энг баланд сатҳи, берилган таъминланганликда баланд сув туришининг ҳисобий сатҳи; қайирдаги муз оқиш зоналарининг келиб чиқиши, ўзан ва эски ўзанда ҳосил бўлган муз бўлакларининг энг катта ўлчамлари, муз бўлакларининг ҳаракатланиш йўналишининг схемаси, уларнинг қайирдаги таянч устунлари ўрнатилган жойларда трассага яқинлашиш бурчаги; музнинг кузатилган ва муз оқишидан олдинги энг катта қалинлиги; муз уюмлари ҳосил бўлган жойлар, уларнинг баландлиги, эни, узунлиги; муз тиқинлари ҳосил бўладиган жойларнинг мавжудлиги, уларнинг ўтиш жойларида дарё режимига таъсири; муз устидан ўтиш эҳтимоли даврининг бошланиши. |
|
Ўзан жараёнининг тури, унинг йўналганлиги, фаоллиги, ўзан ва ирмоқ қирғоқларининг деформацияланиш тезлиги; қирғоқларда сув оқизиб келиб ётқизган участкаларининг жойлашган жойи; иншоотлар хизмат қиладиган муддатлар башорат қилинадиган деформациялар зонасининг кенглиги, ўзан ва ирмоқларнинг энг катта емирилиш чуқурлиги ва башорат қилинадиган ҳолати (профили). | |
|
Қайирнинг, ирмоқларнинг, ўзаннинг, унинг қирғоқлари гидроморфологик кўрсаткичларининг комплекси: ўсимликлари, рельефи, грунтлари, юқори (баланд) сув босиш ва уларнинг пасайиш шароитлари, оқим йўналишлари, тезликлари, қияликлари, баланд сувлар қолдирган излар ва баҳорий муз оқишларининг излари, ётқизиқлар, йиғилган ва емирилган участкалар, ўзан ётқизиқлари, уларнинг қирғоқ деформациясига таъсири (ўзан жараёни ва қайир деформациясини ҳисобга олган ҳолда), қайир массивининг тури, дарёда кечув жойларининг мавжудлиги, улар чекланган даврлар ва б. Водийнинг гидроморфологик тафсилоти, унинг кенглиги, ёнбағирларнинг баландлиги, профили; деформация жараёнлари. | |
|
Сув объектларининг I гуруҳ мураккабликдаги ўтиш жойлари | |
|
Ўтиш жойларининг сони |
Водийнинг гидроморфологик тафсилоти (ёнбағирларнинг кенглиги, баландлиги, профили, жарланганлиги, серилдизлиги, мустаҳкамлиги, ўзан ва қайирнинг кенглиги ва ўнқир-чўнқирлиги, ўзан қирғоқларининг баландлиги, профили, мустаҳкамлиги, деформация жараёнлари). |
|
Сув объектларининг I , II ва III гуруҳ мураккабликдаги ўтиш жойлари | |
|
Кемалар ҳаракатининг мавжудлиги, сув объектларининг кема ҳаракатланиш шароитлари бўйича турлари, синфи, кемалар сув усти габаритларининг сув сатҳидан баландлиги (кемалар ҳаракатларининг келажакда ривожланишини ҳисобга олган ҳолда). Амалдаги ва лойиҳаланаётган гидротехник иншоотлар ва уларнинг ўтиш жойлари участкаларида гидрологик режимга таъсири тўғрисида маълумотлар. | |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭслатма: I гуруҳ сув объектларидан ўтиш жойлари муҳандис-гидрологик изланишларининг таркиби ва ҳажми қуйидаги шароитларда II гуруҳ таркиби ва ҳажмига мос келади: ҳаво линияси таянч устунининг ундан фойдаланиш даврида сув оқими таъсир қилиш зонасида жойлашиш эҳтимоли бўлганда; ҳаво линияси трассасини (маҳаллий ҳокимият идоралари билан келишган ҳолда) ўзан бўйлаб, унинг таъсир зонасида ўрнатилганда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
11.5 жадвал | |
|
Ҳаво линиялари ва подстанцияларга инвестициялар киритишни ва қурилиш лойиҳасини асослашни ишлаб чиқишда ҳисобга олинадиган метеорологик кўрсаткичлар | |
|
Ҳаво линиялари трассаси ва подстанция жойлашадиган жойни танлашда |
Танлаб олинган ва келишилган ҳаво линиялари трассаси ва подстанция майдончасида |
|
Атмосферанинг табиий манбалар (шўрхоклар, шўр кўллар ва б.) ва саноат корхоналари чиқиндилари билан ифлосланиш шароитларини характерловчи кўрсаткичлар |
Ҳаво ҳарорати: ўртача ойлик ва ўртача йиллик; абсолют минимум ва максимум, абсолют минимумлардан ўртачаси; энг совуқ беш кунлик ва яхвонликнинг ҳисобийлари; илиқ ва совуқ даврларнинг давомийлиги; |
|
Шамол: саккиз румб бўйича йўналишларнинг такрорийлиги ва штилларнинг ойлик ва йиллик такрорийлиги; ўртача ойлик ва ўртача йиллик тезлиги, берилган такрорийликдаги кузатилган максимал ва ҳисобий максимал тезликлар; кучли шамоллар кузатилган ўртача ва энг кўп кунлар; | |
|
Иқлим параметрлари — шамол бўлган пайтда ва шамолсиз максимал яхвонлик режимларида ҳамда яхвонлик пайтидаги максимал шамол босимида: яхвонлик деворининг эквивалент қалинлиги, яхвонлик пайтида шамол босими; | |
|
Асосий иқлим параметрлари (регионал хариталар ва маълумот — услубий материаллар бўйича) |
Ойлик ва йиллик момоқалдироқли кунлар сони, момоқалдироқларнинг ўртача йиллик давомийлиги — соатларда, тоғли туманларда булутлар орасидаги чақмоқлар ерга берган разрядларининг сони; |
|
Ойлик ва йиллик қор бўронли ва қум бўронли кунлар сони; | |
|
Ойлик ва йиллик туманли ва шудрнгли кунларнинг ўртача ва энг кўп сони; | |
|
Ойлик ва йиллик атмосфера ёғинларининг илиқ ва совуқ даврлар бўйича ва йил бўйи ўртача йиғиндиси, қаттиқ, аралаш ва суюқ ёғинларнинг ойлик ва йиллик миқдори (умумий миқдоридан фоиз ҳисобида); | |
|
Қор қатламининг ўн кунликдаги ўртача қалинлиги, энг қалин қатламга нисбатан (доимий рейка бўйича) йиллик ўртача, максимал ва минимал қалинлиги, қор қатламининг зичлиги, унинг пайдо бўлиш ва йўқ бўлиш санаси, ҳисобий қор босими. Ойлик ўрта музлаш чуқурлиги, энг катта ва энг кичик чуқурликларнинг ўртачаси. | |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш120. Магистрал қувурўтказгичлар трассасини лойиҳалашни асослаш учун ўтказиладиган муҳандислик гидрометеорология изланишлари асосан қувурўтказгичлар трассаси кесиб ўтадиган сув объектларининг гидрологик шароитларини аниқлашга йўналтирилган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш121. Магистрал қувурўтказгичлар трассаси қурилишига инвестицияларни асослаш босқичида трасса йўналишини танлашда, ҳудуднинг гидрометеорологик ва картографик ўрганилганлик материаллари асосида дастлаб қуйидагилар белгилаб олинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштуманнинг иқлим шароитлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкичик ўтиш жойларининг жойлашган жойи ва сони;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкатта ва ўрта ўтиш жойларининг гидрологик шароитлари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТрасса ўтиш жойларини у ёки бу мураккаблик даражали гуруҳига ўтказишни сув объектларининг кенглиги ва чуқурлигага боғлиқ равишда 11.6-жадвалга кўра амалга ошириш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
11.6-жадвал |
|
Ўтиш жойларининг мураккаблик даража гуруҳи |
Магистрал қувурўтказгич трассаси кесиб ўтадиган сув объекти ўтиш жойининг шароитлари |
|
I |
Ёз чилласида трасса билан кесишувчи створ учун сув сатҳининг кенглиги 30 метргача (ўртача чуқурлиги 1,5 m). |
|
II |
Худди юқоридагидай, 1,5 m ўртача чуқурликда 31 дан 75 m гача |
|
III |
Худди юқоридагидай, 75 m дан кам, аммо 90 фоиз таъминланганликда сув сатҳи туришининг 20 кунлигида сув босиш зонаси 500 m дан ортиқни ташкил қилади. |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш122. Ўрганилганлик етарли бўлмаган ҳолларда муҳандислик изланишлари таркибида катта ва ўрта ўтиш жойларида рекогносцировка текширишлари кўзда тутилиши керак. Кичик ўтиш жойларини текшириш трассанинг жарликлар-сойликлар ривожланган участкаларида амалга ошириш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш123. Лойиҳа ҳужжатларини ишлаб чиқиш учун ўтказиладиган муҳандислик гидрометеорология изланишлар трассанинг танлаб олинган йўналишида амалга оширилади. Бу изланишларнинг мақсади гидрологик шароитларга аниқлик киритиш ва муфассал ўрганиш, шунингдек, трассанинг қувурўтказгич билан кесишиш шароитларига кўра катта ва ўрта сув объектларига ўтказилган сув объектлари ҳисобий гидрологик кўрсаткичларини олишдан иборат.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш124. Муҳандислик гидрометеорология изланишлари таркибини қувурўтказгични ётқизиш усулини ва унинг сув объектидан ўтиш жойининг мураккаблик даражаси гуруҳини ҳисобга олган ҳолда белгилаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш125. Қувурўтказгични ер устидан ўтказиш усулида, кесиб ўтиладиган сув объектларини текширишда асосий эътиборни максимал сатҳини, деформацион жараёнларнинг жадаллиги ва йўналганлигига қаратиш керак, жарликларни кесиб ўтганда эса сувнинг эрозион фаолияти ва унинг жадаллигига қаратиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш126. Қувурўтказгични сув ўтказувчи тешиги бўлган тупроқли кашакда (қувурнинг икки қисмини туташтирувчи восита — улагич) ўтказилганда, текширишлар жараёнида дарё бассейнида сув хўжалик фаолияти шароитларини ҳамда ўзан ва қайирнинг гидравлик кўрсаткичларини аниқлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш127. Қувурўтказгични ер остидан ўтказиш усули даража сувнинг эрозион фаолияти жадаллигини, унинг ўзини намоён қилиш шаклини ва йўналишини ҳамда ўзан таги ва қирғоқларининг емирилишига (ювилишига) мустаҳкамлигини мукаммал баҳолаш заруратини аниқлаб беради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш128. Кичик сув ўтказгичлар гидрологик шароитларини баҳолаш морфометрик ишлар комплекси билан биргаликда ўтказилган рекогносцировка текширишлари натижалари билан тўлдирилган гидрологик ўрганилганлик материаллари бўйича амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш129. Трассани жарлик ва сойликлар ривожланган туманларда ўтказилганда, эталон участкаларни ажратиб кўрсатиш (оқим ва сув эрозия фаолияти бўйича кўргазмали) ва улар учун сув эрозия фаолиятини ўрганиш ишлари комплексида бажариладиган кичик дарёлар оқимини кузатишни кўзда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш130. Катта ва ўрта ўтиш жойлари текширилганда, магистрал қувурўтказгич трассаси қурилишига инвестиция киритишни асослаш босқичида олинган маълумотларга қўшимча қуйидагилар аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдарёнинг балиқ хўжалиги жиҳатидан аҳамияти ҳамда қишлаш чуқурчалари ва балиқ урчийдиган жойлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқувурўтказгич ўтиш жойлари створидан қуйида ер усти ва ер ости инфильтрацион сув тортиб олгичлар, пляжлар, дам олиш ва туризм жойлари мавжудлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўтиш жойлари яқинида кемалар тўхташ жойларининг мавжудлиги ва улар жойлашган жойлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўзан тубини чуқурлаштириш ишлари олиб бориладиган жойларнинг мавжудлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишамалдаги қувурўтказгич ёки кабел линиялари ўтиш жойларининг мавжудлиги ва улардан фойдаланиш тажрибаси.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш131. Гидрологик жиҳатдан ўрганилмаган ва етарли даражада ўрганилмаган трассанинг ўрта ва катта ўтиш жойларининг гидрологик шароитларини баҳолаш учун муҳандислик изланишлари таркибида гидрологик режим кўрсаткичларини кузатиш ва ўтиш жойларининг участкаларини муфассал текширишни ташкил этишни кўзда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш132. Янгидан тузиладиган постларда гидрологик кузатишлар таркибига сувнинг ҳарорати, сатҳи ва сарфи, ўтиш жойлари участкасидаги музлаш режимини ўрганиш, сув таги чўкиндиларидан намуналар олиш, ўтиш жойлари участкасининг створи ва планида уларнинг тақсимланишини тавсифлаш учун оқим тезликларини муфассал ўлчаш, ўзан қирғоқлари ва тагининг деформациясини ўрганиш киритилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш133. Катта ўтиш жойлари учун кузатишлар таркибига қўшимча лойқаланиш, сув олиб келиб ётқизаётган чўкиндилар оқими режимини, қум уюмларининг параметрларини ўрганиш киритилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш134. Муҳандислик изланишлари натижасида қувурўтказгич ўтказиладиган туманнинг муҳандислик гидрометеорология изланишлари муфассал баҳоланиши ва уларнинг лойиҳасини асослаш учун зарур бўлган ҳисобий метеорологик ва гидрологик кўрсаткичлар 11.7-жадвалга мувофиқ олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш| 11.7-жадвал | ||
| Табиий шароитлар тафсилоти | Магистрал қувурўтказгичлар қурилишини лойиҳалашни асослашни ишлаб чиқиш учун ўтказиладиган муҳандислик гидрометеорология изланишларида аниқланадиган гидрометеорологик кўрсаткичлар | |
| Трасса йўналишини танлашда | Трассанинг танлаб олинган йўналишида қўшимча | |
| Магистрал қувурўтказгичлар трассалари учун | ||
| Иқлим | Ҳаво ҳарорати ва намлигининг, атмосфера ёғинларининг, шамолнинг экстремал ва ўртача миқдорлари; қор қопламининг энг юқори баландлиги ва грунтнинг музлаш чуқурлиги; атмосфера ҳодисалари. | Грунтларнинг ўртача ва энг чуқур музлаш чуқурлиги ҳамда музлаш даврининг ўртача давомийлиги; тупроқ юзасининг ойлик ва йиллик ўртача ҳарорати ва уларнинг чуқурлик бўйича тақсимланиши; яхвонлик — совуқ-нам ҳаво ётқизиқларининг оғирлиги. |
| Кичик ўтиш жойлари учун | ||
| Дарёларнинг гидрологик режими | Трассанинг характерли участкалари бўйича тахминан баҳоланган ўтиш жойларининг сони. | Сувнинг ҳисобий энг баланд сатҳи*, сувнинг ҳисобий максимал сарфи **, ўзан тубининг емирилиши (ювилиши) мумкин бўлган энг катта чуқурлик; иншоотлар хизмат қилишининг охирида ювилиши мумкин бўлган чуқурликнинг башорати. |
| Катта ва ўрта ўтиш жойлари учун | ||
| Дарёларнинг гидрологик режими | Сувнинг энг баланд ҳисобий сатҳи; баҳорги муз юришининг энг баланд ва энг паст сатҳи; оқимнинг сув юзаси ва сув тагидаги ўртача ҳамда максимал тезлиги; сув ҳароратининг 12о S даража ўртача ва чекка саналари ***, сувнинг муздан ҳоли бўлган даврдаги лойқалиги ***, чўкиндилар оқиб келиши ва сув тубидаги уюмларнинг параметрлари ***. | |
| Ўзан ва қайир деформацияси | Ўзан туби емирилишининг энг катта чуқурлиги; ўзан туби емирилишининг башорат қилинган профили; берилган давр ҳолатига ўзан ва қайирнинг башорат қилинган деформацияси. | |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Қувурўтказгични ер устида ётқизиш усулида.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш** Қувурўтказгични тупроқ кашак танасида ётқизиб.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш*** Қурилишни ташкил қилиш лойиҳасини ишлаб чиқиш учун.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш135. Дарё транспорти объектлари учун муҳандислик гидрометеорология изланишлари ечилиши керак бўлган масалаларга боғлиқ равишда иншоотларни қуриш лойиҳаси ва инвестицияларни ҳамда дарё участкасининг кема ҳаракатлари шароитларини яхшилаш бўйича кўзда тутилган чора-тадбирларни асослаш учун зарур бўлган бирламчи маълумотларни олишни таъминлаши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМуҳандислик изланишларини бажариш жараёнида сув сатҳларини ўлчаш постларининг тармоқларини ташкил қилиш, сув юзасининг қиялигини (сув сатҳларининг кунлик боғламаларини), ўзан ирмоқлари бўйлаб оқим тақсимланишини ва ёйиқларда (дарё ёйилиб оқадиган саёз жойларда) оқим тезлигини кузатишларни ташкил қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш136. Табиатни муҳофаза қилиш чора-тадбирларини ишлаб чиқиш учун муҳандислик изланишлари таркибида дарёнинг гидрокимёвий режимини ва чўкиндиларнинг режимини ўрганишни кўзда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш137. Дарёнинг ўзан фаолияти, сув ва музлаш-термик режими мураккаб участкаларида жойлашган I ва II синф масъулиятли бино ва иншоотларни қуриш учун изланишларда махсус ишлар ва тадқиқотлар олиб боришга рухсат берилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАниқланиши керак бўлган гидрологик кўрсаткичлар рўйхати 11.8-жадвалда келтирилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
11.8-жадвал |
|
Табиий шароитлар тафсилоти |
Дарё транспорти объектларини лойиҳалаш учун муҳандислик гидрометеорология изланишларида аниқланиши керак бўлган гидрологик кўрсаткичлар |
|
Сувнинг сатҳлари |
Гидрологик режим ва характерли сатҳлар фазалари кириб келадиган ўртача ва чекка саналар; характерли ҳисобий ва кунлик ҳар хил эҳтимолликда таъминланган сатҳларнинг туриш давомийлиги ва таъминланиш эҳтимоллиги. |
|
Сув ва чўкиндиларнинг сарфи |
Сувнинг ҳисобий максимал ва минимал сарфи; сув сарфининг сатҳ, лойқалик, чўкиндилар сарфи билан боғлиқлик графиклари; дарё сувининг унинг ирмоқлари бўйича тақсимланиш фоизларининг эгри чизиқлари. |
|
Сув юзасининг нишаблиги |
Сув сатҳи юзасининг бўйлама профили, нишабликларнинг ва сув пасайиши (тушиши) билан боғлиқлиги. |
|
Оқим тезлиги |
Оқимнинг энг катта ва ўртача тезлиги, шу жумладан, саёзликларда сатҳлар ўзгаргандаги оқимлар тезликлари. |
|
Музлаш шароитлари |
Очилишдан олдин баҳорги муз юриши даврида музнинг мустаҳкамлиги, муз бўлакларининг ўлчами, уларнинг ҳаракат тезлиги ва қирғоққа яқинлашиш бурчаги, муз уюмлари ҳосил бўладиган жойлар, уларнинг баландлиги, эни ва узуглиги, муз тиқинларининг мавжудлиги ва такрорийлиги, муз фазаларининг пайдо бўлиш муддатлари. |
|
Тўлқинланиш |
Ҳисобий сатҳларда турли миқдорларда таъминланган тўлқинланиш кўрсаткичлари ва уларнинг такрорланиб туриши, тўлқинланиш даври (оқимни ҳисобга олган ҳолда дарёларда). |
|
Ўзан жараёнлари |
Жараённинг тури, ривожланиш даражаси, деформациянинг тафсилоти, ювилишнинг (емирилишнинг) энг катта чуқурлиги, чўкинди босиш миқдори ва ўзан ҳодисаларининг башорат қилинган жойи. |
|
Сувнинг кимёвий таркиби |
Кимёвий таркиб нормаллаштирилган асосий ингридиентларининг таркиби. |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш138. Денгиз транспорти объектларини лойиҳалаш учун бажариладиган муҳандислик гидрометеорология изланишларининг таркибини лойиҳаланаётган иншоот тури ва унинг қирғоққа нисбатан жойлашишини ҳисобга олган ҳолда аниқлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш139. Орол денгизи қирғоқлари бўйида жойлаштирилиши мўлжалланган объектлар учун муҳандислик изланишлари таркибида денгиз қирғоғи динамикаси тўғрисида (денгиз қирғоғи ва тубининг емирилиши, чўкиндиларнинг қирғоқ бўйлаб бир жойдан иккинчи жойга кўчиши, аккумулятив шакллар ҳосил бўлиши) ва муз шароитлари (ёпишган музлар майдонинг кенглиги, муз тиқинларининг ҳосил бўлиши) тўғрисида маълумотлар олиш кўзда тутилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш140. Акватория доирасида жойлаштириладиган иншоотлар учун тўлқинланиш, муз дрейфи, оқим ва шамол томонидан кўрсатиладиган босим ва таъсирлар асосий ҳисобланади. Бундан ташқари, туб ётқизиқлари ва чўкиндиларининг таркиби ва бир жойдан иккинчи жойга кўчиш характери ўрганилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш141. Муҳандислик изланишлари таркибидан мавжуд гидротехник иншоотларга гидрометеорологик жараён ва ҳодисаларнинг таъсири тўғрисида маълумотлар йиғишни кўзда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш142. Дарёларда йирик гидроузелларни лойиҳалаш учун ўтказиладиган муҳандислик гидрометеорология изланишларини соҳавий норматив ҳужжатлар талабларига кўра бажариш керак. Муҳандислик изланишлари таркибида ГЕС қурилиши ва улардан фойдаланишнинг атроф муҳитга таъсирини баҳолаш ва табиатни муҳофаза қилиш чора-тадбирлари учун бирламчи маълумотлар олишни кўзда тутиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш143. Кўллар ҳудудларида жойлаштириладиган нефт конлари гидротехник иншоотларини қуриш учун муҳандислик гидрометеорология изланишлари, одатда, бошқа муҳандислик изланишларига нисбатан илгарироқ олиб борилади ҳамда нефт ва газ учун истиқболли майдонларда бурғулаш ишларини ташкил қилиш учун тайёргарлик кўриш босқичида бошланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш144. Фонд материалларини йиғиш ва таҳлил қилиш асосида муҳандислик изланишлари туманининг гидрометеорологик ва литодинамик шароитлари ўрганилганлиги аниқланади ҳамда мавжуд материалларнинг тўлиқлиги ва ишончлилиги, шунингдек, улардан гидротехник иншоотларни лойиҳалаш учун фойдаланиш эҳтимоллиги аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш145. Муҳандислик гидрометеорология изланишлари кузатувларнинг етарли даражадаги вақт қаторини таъминлаши керак. Ўрганилмаган ҳудудлар учун лойиҳа ишлаб чиқилаётган вақтга қадар кузатувларнинг давомийлиги беш йилдан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш146. Қидирув-разведка бурғулаш ишларини таъминлаш учун шамол, тўлқинланиш ва оқимларнинг параметрларини ўлчаш ҳамда муз режимини кузатиш ишлари олиб борилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш147. Кўллар ва сув омборлари кўрсаткичлари режими ҳамда асосий метеорологик кўрсаткичларини кузатиш учун бир туридаги автоном режимда ишловчи ёки бурғулаш платформаларида ўрнатилган ўлчаш воситалари ишлатилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш148. Қурилиш майдончалари ва коммуникация трассаларида олиб бориладиган муҳандислик гидрометеорология изланишлари қуйидагилар учун зарур материалларни олишни таъминлаши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишиншоотлар комплеки ва коммуникациялар трассаларини жойлаштиришнинг оптимал вариантини танлаш учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқуриладиган иншоотларнинг конструкцияси бўйича асосий қурилиш ечимини қабул қилиш учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқурилиш ва ишларни олиб бориш лойиҳасини тузиш учун.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш149. Кузатувлар таркиби ва ҳажми гидрометеорологик режимнинг у ёки бу элементларини ўрганилганлик даражасига ва танлаб олинган гидротехник иншоотлар тури ва муҳандислик коммуникациясининг конструктив тузилишига боғлиқ равишда аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш150. Гидрологик кузатувлар таркибига сув сатҳи, тўлқинланиш, оқимлар, сув ҳароратини ўлчашиб сувнинг кимёвий таркиби ва музлаш шароитларини ўрганиш киритилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш151. Метеорологик кузатувлар таркибига қуйидаги кузатувларни киритиш зарур:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳаво ҳарорати ва намлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшамол йўналиши ва тезлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишёғингарчилик;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгоризонтал йўналиш бўйича кўриш узоқлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишатмосфера босими;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишатмосфера ҳодисалари, музлаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш152. Гидрологик кузатувлар комплексида зарурат туғилганда қуйидагилар учун бирламчи маълумотлар олишни таъминловчи литодинамик ишлар олиб борилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуҳандислик изланишлари участкаларида литодинамик жараёнларни умумий баҳолаш учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпляжлар ва дарё туби чўкиндилари бўйламасига ва чуқурлик бўйича ювилиб кетадиган ва йиғиладиган зоналарни ажратиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуҳандислик коммуникациялари ва гидротехник иншоотлар ёнида содир бўладиган ювилиш ва аккумуляция фаоллигининг башорат қилинган баҳоланиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкўл ва сув омборлари тубидаги очиқ тоғ ковламаларини чўкиндилар босиб тўлдиришини баҳолаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуҳандислик коммуникацияларининг қирғоққа ёпишадиган жойининг муҳандис-геологик разведкаси даврида ўрганиладиган майдончалар ўлчами ва ўрганиш чуқурлигини асослаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқурилиш материаллари сифатида ишлатиладиган дарё тубидаги грунтларни ковлаб олишни чекловчи омилларни топиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш153. Табиий шароитлари ўта мураккаб бўлган туманларда муҳандислик гидрометеорология изланишлари олиб борилганда, уларнинг таркибида махсус дастурлар бўйича бажариладиган экспериментал тадқиқотлар кўзда тутилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш154. Мазкур Қоидалар тўпламини ишлаб чиқувчилар рўйхати иловага мувофиқ белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 1.02.10-23 «Қурилиш учун муҳандислик гидрометеорология изланишлари. Қоидалар тўплами»га
ИЛОВА
ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 1.02.10-23 «Қурилиш учун муҳандислик гидрометеорология изланишлари. Қоидалар тўплами»га ишлаб чиқувчилар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРЎЙХАТИ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЮ.Д. Магрупов — Қурилишда муҳандислик қидирувлари, геоахборот ва шаҳарсозлик кадастри лойиҳа илмий-текшириш институти (ЎЗГАШКЛИТИ) бош директори;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШ.Н. Юсупов — Қурилишда муҳандислик қидирувлари, геоахборот ва шаҳарсозлик кадастри лойиҳа илмий-текшириш институти (ЎЗГАШКЛИТИ) бўлим бошлиғи.