Ҳужжатга таклиф юбориш
Аудиони тинглаш
Ҳужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикаси Қурилиш вазирининг
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБуйруғи
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.09.13-22 «Ер ости кон лаҳимларини лойиҳалаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2023 йил 17 февралда ҳисобга олинди, ҳисоб рақами 149]
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикасининг Шаҳарсозлик кодексига мувофиқ буюраман:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. ШНҚ 2.09.13-22 «Ер ости кон лаҳимларини лойиҳалаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Саноат хавфсизлиги давлат қўмитаси, Экология ва атроф муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, Давлат геология ва минерал ресурслар қўмитаси ҳамда Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги хизмати билан келишилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Мазкур буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВазир Б. ЗАКИРОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТошкент ш.,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2022 йил 30 декабрь,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш260-сон
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКелишилди:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикаси Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги хизмати бошлиғи Б. ЮСУПАЛИЕВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2022 йил 16 ноябрь
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикаси Саноат хавфсизлиги давлат қўмитаси Б. ГУЛЯМОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2022 йил 24 ноябрь
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикаси Экология ва атроф муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси раиси Н. ОБЛОМУРАДОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2022 йил 21 ноябрь
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикаси Давлат геология ва минерал ресурслар қўмитасининг раиси Б. ИСЛОМОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2022 йил 22 ноябрь
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФавқулодда вазиятлар вазири А. КУЛДАШЕВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2022 йил 21 ноябрь
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикаси қурилиш вазирининг 2022 йил 30 декабрдаги 260-сон буйруғига
ИЛОВА
ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.09.13-22 «Ер ости кон лаҳимларини лойиҳалаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМазкур шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (кейинги ўринларда — ШНҚ) янги, реконструкция қилинадиган ва кенгайтириладиган фойдали қазилмаларни кавлаб олувчи корхоналарда ер ости кон лаҳимларини лойиҳалаш тартибини белгилайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-боб. Техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Ушбу ШНҚда қуйидаги техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар келтирилган:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 1.02.07-19 «Қурилиш учун муҳандислик-техник изланишлар. Қоидалар тўплами»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚМҚ 2.03.01-96 «Бетон ва темирбетон конструкциялар»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.03.05-13 «Пўлат конструкциялар. Лойиҳалаш меъёрлари»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚМҚ 2.03.08-98 «Ёғоч конструкциялар»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГОСТ 27751-2014 «Қурилиш конструкциялари ва пойдеворларининг ишончлилиги. Асосий қоидалар» (расмий манба: ГОСТ 27751-2014 «Надежность строительных конструкций и оснований. Основные положения»);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГОСТ 26633-2012 «Оғир ва кичик танали бетонлар» (расмий манба: ГОСТ 26633-2012 «Бетоны тяжелые и мелкозернистые»);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 4.02.13-04 «Қурилиш конструкциялари ва жиҳозларини коррозиядан ҳимоя қилиш»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГОСТ 9.602-2005 «Коррозия ва эскиришдан ҳимоя қилишнинг ягона тизими. Ер ости иншоотлари. Коррозиядан ҳимоя қилиш учун умумий талаблар» (расмий манба: ГОСТ 9.602-2005 «Единая система защиты от коррозии и старения. Сооружения подземные. Общие требования к защите от коррозии»);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСНиП 2.06.14-85 «Ер ости кон лаҳимларини ер ости ва ер усти сувларидан ҳимоя қилиш» (расмий манба: СНиП 2.06.14-85 «Защита горных выработок от подземных и поверхностных вод»);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.01.09-19 «Чўкувчан ва ўта чўкувчан грунтли ҳудудларда қуриладиган бино ва иншоотлар»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚМҚ 2.03.07-98 «Тош ва ўзактошли қурилмалар»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚМҚ 2.01.07-96 «Юклар ва таъсирлар».
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-боб. Атамалар ва таърифлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Мазкур ШНҚда қуйидаги атамалар ва уларнинг таърифлари қўлланилган:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкон лаҳими — кон қазиш ишлари натижасида яратилган ва функционал мақсадини бажариш, уни маълум вақт давомида сақлаб туриш учун тоғ жинси массивидаги бўшлиқни ифодаловчи ер ости ёки ер юзасидаги иншоотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишанкер мустаҳкамлагич — ер ости кон лаҳими чегарасида бутун узунлиги бўйлаб ёки унинг муҳим қисмларида бурғуланган шпур ва бурғилаш қудуғининг охирида (қулфда) жойлаштирилган темир новда ёки темир арқон бўлган мустаҳкамлагич тури;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшахта стволи — ер юзасига туташган тик ва асосий ер ости кон лаҳими;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшамоллатиш — кон ишларида инсон саломатлиги ва меҳнат фаолияти учун қулай ҳаво муҳитини яратиш мақсадида амалга ошириладиган ҳаво алмашинуви;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқазиш майдони — қазиш майдонининг битта пастки босқичида ва битта қанотида жойлашган бир пластнинг жойлашуви (қазиш майдони горизонтал фойдали қазилма конларини қазиб олиш босқичида фойдали қазилмалар устуни штреклар билан чегараланган ҳудудни билдиради);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгезенк — ер юзасига чиқмаган ва ўз массаси кучи таъсирида ёки механик йўл билан махсус идишларда фойдали қазилмани юқоридан пастга тушириш учун мўлжалланган вертикал кон лаҳими;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдизьюнктив (узлукли) геологик бузилишлар — тектоник жараёнлар давомида юзага келадиган ва тоғ жинси массивининг ажратилган қисмларининг нисбий ҳаракати билан белгиланадиган тоғ жинслари массасининг доимийлигини бузиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишзумпф — кон лаҳимининг, шахта стволи олди ҳовлисининг пастки қисмида жойлашган ва юклаш ва тушириш учун мўлжалланган кўтариш қурилмасини (скип ёки кўп қаватли клеть) жойлаштириш учун, шунингдек оқиб тушаётган сувни йиғиш учун мўлжалланган шахта стволининг бир қисми;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкавитация — суюқликда (сувда) газ (буғ) билан тўлган кавитация бўшлиқларнинг (пуфакчалар) ҳосил бўлиши (суюқликдаги маҳаллий босимнинг пасайиши натижасида юқори босим майдонига ўтишда кавитация пуфакчалари ёпилиб, зарба тўлқинини ҳосил қилади);.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкамера — кўндаланг кесим юзасига нисбатан кичик узунликка эга бўлган, ускуналар ёки санитария ва бошқа мақсадларда жойлаштириш учун мўлжалланган кон лаҳими;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишквершлаг — ер юзасидан тўғридан-тўғри кириш имконига эга бўлмаган горизонтал ёки қия ер ости кон лаҳими (руда танасига перпендикуляр бўйлаб бўш тоғ жинсларидан ўтилади ва транспорт, шамоллатиш, одамлар ҳаракати, сув ўтказиш, электр кабеллари ва алоқа линиялари ётқизиш учун ишлатилади);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмустаҳкамлагич — барқарорликни, технологик хавфсизликни, шунингдек тоғ-кон босимини назорат қилишни таъминлаш учун ер ости кон лаҳимларида қўлланилган конструкция (деформациялари эластик чегаралардан ташқарига чиқмайдиган мустаҳкамлагичлар «қаттиқ» деб номланади. Махсус эгилувчан элементлар туфайли қаттиқ мустаҳкамлагичнинг силжишидан сезиларли даражада ошиб кетишига имкон берадиган мустаҳкамлагич «эгилувчан» деб номланади. Оралиқ хусусиятларга эга мустаҳкамлагич «чекланган эгилувчан» деб номланади);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсочмабетон — цемент аралашмасидан бўлган эритманинг сиқилган ҳавоси билан пуркаш натижасида ҳосил бўлган, тўлдириш фракция ҳажми 25 mm бўлган ва суюқликдан иборат материал;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкучланиш — бирлик майдонига тўғри келувчи ички кучларнинг қиймати (тоғ жинси массивида, тоғ устунларида, мустаҳкамлагичларда ва ҳ.к.);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишствололди ҳовлиси — шахта стволини бошқа барча кон лаҳимлари билан боғлаш ва баъзи умумий конларни ишлаб чиқариш хизматларини (сув чиқариш, электр подстанцияси, электровоз гаражи, ёнғин ускуналари омбори ва бошқаларни) жойлаштириш учун хизмат қиладиган кон лаҳимларининг мажмуи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштозалаш ишлари — фойдали қазилмани қазиб олиш мақсадида лаҳимларда амалга ошириладиган тозалаш жараёнлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпласт — чўкинди жинсларнинг горизонтал ёки бошқа қияликка эга бўлган, икки ёки ундан кам параллел сирт билан чегараланган пластинка шаклида пайдо бўлган шакл;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсувга тўйинган тоғ жинси — таркибида суви кўп тоғ жинслари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишхавфсизлик устунлари — фойдали қазилма ва пластларда вақтинча ёки бутунлай қазиб олинмайдиган фойдали қазилма қисми;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмаъдан туширгич — мустаҳкамлагич билан чекланган ва ўз оғирлиги таъсирида руда массасини туширишга мўлжалланган кичик юзали (1 — 3 m2 ва камдан-кам ҳолларда ундан ортиқ) вертикал ёки қия кон лаҳими;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишскат — ҳар хил турдаги юкларни ўз оғирлиги таъсирида тушириш учун мўлжалланган қия кон лаҳими;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштампонлаш — тоғ жинсларидаги ёриқлар, бўшлиқлар ва тешикларни сунъий равишда тампонлаш эритмалари (цемент, кимёвий бирикмалар ва бошқалар) билан тўлдириш жараёни (бу уларнинг мустаҳкамлигини, барқарорлигини ошириш ва сув ва газ ўтказувчанлигини камайтириш мақсадида бажарилади);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштектоник кучланиш — ер қобиғи ва юқори мантиядаги тектоник ҳаракатлар натижасида ҳосил бўлган тоғ жинсларнинг кучланганлик ҳолати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштюбинг — икки ёки ундан ортиқ қаттиқ айлана қовурғалардан иборат бўлган мустаҳкамлагичнинг элементи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишштольня — ер юзасига бевосита туташган, ер ости кон ишларига хизмат кўрсатиш, шунингдек руда танасига горизонтал ёки қия юқори бўлмаган нишабликка эга бўлган ер ости кон лаҳими;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишштрек — қия бурчакли фойдали қазилма конининг узунлиги бўйлаб ёки унинг горизонтал ҳолатида турли йўналишда ўтказилган горизонтал ер ости кон лаҳими;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшурф — ер юзасидан бошланувчи кичик юзали вертикал ёки кам ҳолларда қия бўлган ер ости кон лаҳими.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-боб. Умумий қоидалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Мазкур ШНҚ мавжуд бино ва иншоотларнинг пойдеворларини сиқилган қалинлигида қурилган ер ости кон лаҳимларини (бундан буён матнда лаҳимлар) лойиҳалашга татбиқ этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Лаҳимларни лойиҳалашда ҳажмий-режали ва лойиҳалаш ечимларини, қурилиш материаллари ва техник воситаларни танлаш, уларнинг бутун ишлаб чиқариш муддати давомида инсонларнинг ёнғин хавфсизлигини таъминлаши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Тоғ жинси массивидаги горизонтал кучланиш катталиги билан тектоник кучланиш (тоғ босими юқори) юқори бўлган зоналарда ёки махсус тоғ-кон ўтиш лаҳимлари воситалари ёрдамида қурилган лаҳимларни лойиҳалаш илмий-тадқиқот ишлари натижаларига мувофиқ амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. Лаҳимлар уларнинг мақсади, вазифаси, фойдаланиш муддати ва хавфсизлигини ҳисобга олган ҳолда қуйидаги 1-жадвалга мувофиқ лойиҳалаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
1-жадвал |
|
Лаҳим синфи |
Лаҳимларнинг номланиши |
Лаҳимларнинг нормал ишлаб чиқариш мобайнида бузилиш оқибатлари |
|
1. |
Асосий очувчи лаҳимлар (вертикал ва қия ствол, штольня, қия транспорт йўлаги) |
Фойдали қазилмаларни кавлаб олувчи корхона ишларининг тўхташи |
|
2. |
Горизонтнинг асосий ствололди ва магистрал лаҳимлар (штрек, квершлаг) |
Алоҳида горизонт ишини тўхташи |
|
3. |
Магистрал, участка ва панел лаҳимлар (участка квершлаги, нишаб, бўш тоғ-жинсидан ўтилган лаҳимлар, маъдан туширгичлар, шамоллатиш тик лаҳимлар) |
Алоҳида майдон ишининг тўхташи |
|
4. |
Ёрдамчи ствололди ва участка лаҳимлари |
Техник-иқтисодий кўрсаткичларнинг ёмонлашуви, иш хавфсизлиги, кавжойларда ишнинг тўхтатиши |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. Динамик таъсирлар ва кўмирнинг ўз-ўзидан ёниши шароитида лаҳимларни лойиҳалаш илмий-тадқиқот маълумотлар асосида амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8. Вақтинчалик (қурилиш даврида) лаҳимларни лойиҳалашда ушбу ШНҚда кўрсатилган талабларга риоя қилиниши лозим. Мазкур вақтинчалик лаҳимлардан фойдали қазилмаларни кавлаб олувчи корхонанинг (бундан буён матнда корхона) кейинги фаолияти давомида максимал даражада фойдаланилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9. Техник хизмат кўрсатиш шароитлари қийин бўлган участкаларда жойлашган асосий лаҳимларнинг лойиҳа ҳужжатлари таркибида, ушбу лаҳимларга зарар етиши оқибатида бутун корхонанинг тўхташига олиб келадиган бўлса, назорат мосламалари ва ўлчаш станцияларни ўрнатиш назарда тутилиши керак. Ўлчов майдонининг ўлчамлари, ўлчов воситаларининг сони, частотаси, ўлчовларнинг давомийлиги илмий-тадқиқот ишлари натижалари асосида аниқланиши керак ва ускуналар портлаш учун хавфсиз бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10. Ресурс тежовчи босқичма-босқич мустаҳкамланувчи лаҳимларни лойиҳалашда лаҳимлардаги тоғ жинсларининг силжиш жараёнини кузатиш олиб борилиши керак (лаҳимнинг шифт ва девор силжишини аниқлаш). Силжишларни аниқлаш усуллари илмий-тадқиқот ишлари натижалари асосида аниқланиши керак ва қурилмалар портлаш учун хавфсиз бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11. Ўта кучланишли ёки заифлашган тоғ жинси массивида лаҳимларни лойиҳалаш массивнинг барқарорлигига қараб таснифлаш асосида, шунингдек дала тадқиқотлари билан белгиланадиган амалдаги кучланишларнинг қийматлари ва йўналишларини ҳисобга олган ҳолда амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-боб. Муҳандислик-геологик тадқиқотлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12. Лаҳимларни лойиҳалаш ва қуриш учун ушбу ишларни ташкил этиш ва ўтказиш тартибига қўйиладиган талабларга асосан муҳандислик-геологик тадқиқотлар ШНҚ 1.02.07-19 га мувофиқ амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13. Лаҳимларни лойиҳалашда муҳандислик-геологик тадқиқотлар натижалари қуйидаги маълумотларни ўз ичига олиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдизьюнктив (узлукли) геологик бузилишлар параметрларига кўра, тектонофизик таҳлил асосида олинган лаҳимларнинг прогноз қилинадиган жойларида бузилмаган массивдаги кучланиш ҳолатининг хусусиятлари (асосий кучланишларнинг қийматлари ва йўналишлари), тоғ-кон соҳасидаги мавжуд ишларда бўш тоғ жинсидан ўтилган лаҳимлар ўлчовлари маълумотлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишлойиҳалаштирилган лаҳимнинг режалаштирилган жойлашув геоморфологияси, шу жумладан стратиграфия ва тоғ жинси массивининг тектоникаси ва ер юзасининг топография маълумотлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштоғ жинси массивининг литологик хусусиятлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштоғ жинси массивининг механик хоссаларини синаш натижалари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштоғ жинси массивининг гидрогеологик хусусиятлари, унинг таркибидаги газ хусусиятлари ва геокриологик маълумотлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЮқорида келтирилган маълумотларни деталлаш даражаси лойиҳаланаётган лаҳим жойига яқинлашган сари қидирув бурғулаш қудуқларининг тўрини ихчамлаштириш йўли билан амалга ошириш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТоғ жинси массивининг тузилмавий бузилишини ўрганиш йўналтирилган бурғулаш маълумотларига мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14. Лаҳимларни лойиҳалаш учун дастлабки маълумотлар:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгеологик қидирув (дастлабки, батафсил, разведка олди қидирув) ва маркшейдерлик-геодезик тасвирлар натижалари бўйича мавжуд фонд маълумотларидан фойдаланиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуҳандислик ва гидрогеологик изланишларнинг геологик, гидрогеологик ишларини, шу жумладан лойиҳаланаётган лаҳимларнинг мўлжалланган жойларида бевосита инженерлик ва гидрогеологик қудуқларни бурғулаш ишларини амалга ошириш орқали олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМуҳандислик-геологик тадқиқотларини ўтказишда қуйидагиларни бурғулаш кўзда тутилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишлойиҳаланаётган ҳар бир вертикал лаҳимлар учун вертикал назорат-ствол бурғулаш қудуқлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгоризонтал ва қия магистрал лаҳимларнинг марказий чизиқлари бўйлаб вертикал ва қия бурғулаш қудуқлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишлойиҳаланаётган лаҳим тоғ жинси ётишига перпендикуляр йўналиши бўйича горизонтал етакчи бурғулаш қудуқлари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15. Тоғ жинси массивининг таркиби тўғрисидаги стратиграфик ва тектоник маълумотлар, шунингдек уларнинг литологик таркиби тўғрисидаги маълумотлар асосан очувчи лаҳимлар ўтказиладиган жойлар яқинида жойлашган бурғулаш қудуқлар ва қудуқлар тўрида мавжуд геологик қидирув материалларидан ўрнатилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУшбу маълумотлар муҳандислик-геологик тадқиқотлар натижалари асосида олинган маълумотлардан аниқлаштирилади ва назорат қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКелтирилган маълумотлар маркшейдерлик тармоғига боғланган бўлиши ва барча литологик жиҳатли турли пластлар, қатламлар ва морфологик элементларнинг пайдо бўлиш параметрларини (чуқурлик, қалинлик, ётиш бурчаги, ётиш азимутлари, чидамлилик), шунингдек массивни қазиб олиш, унинг силжиши ва деформациялари ҳақидаги маълумотларни ўз ичига олиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТоғ жинсларининг литологик характеристикалари интервалдаги пластлар (қатламлар) учун, стратиграфик ва тектоник маълумотлар учун белгиланган аниқлик билан берилиши керак. Ушбу хусусият конда (ҳавзада) мавжуд бўлган тоғ жинсларининг литогенетик турларининг таснифларини, шунингдек ушбу турни белгилайдиган хусусиятларни ҳисобга олган ҳолда тоғ жинсларнинг тури ва номини белгилашни ўз ичига олади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВужудга келиш параметрлари, шунингдек экструзия ва кўтарилишга мойил бўлган заиф қатламлар ва оралиқ қатламларнинг моддий таркиби ва тузилмавий бузилиши, шунингдек паст даражадаги боғланишга эга бўлган морфологик элементларнинг контактлари (силжиш ойналари, ёриқлар, синишлар) батафсил аниқлаштирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМуҳандислик-геологик тадқиқотлар материалларида қидирув бурғулаш қудуқларини тампонлаш, шунингдек илгари ўтилган лаҳимларнинг мавжудлиги ва ҳолати тўғрисида маълумотлар бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш16. Тоғ жинсларининг физик механик хусусиятлари ва таркибий бузилиши юзага келиш қалинлиги бўйича қуйидаги оралиқларда аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишлаҳимнинг режалаштирилган жойлашув горизонтидан 20 m гача ва ундан 10 m гача қалинлиги 0,3 m дан ортиқ бўлган барча қатламлар, пластлар ва 0,1 m дан 0,3 m гача бўлган қатламларнинг литотиплари учун батафсил оралиқларда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишконнинг режалаштирилган жойлашув горизонтидан 20 m дан 100 m гача ва 10 m дан 30 m гача қалинлиги 1 m дан ортиқ бўлган қатламларининг барча мавжуд литотиплари учун катталаштирилган оралиқларда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВертикал назорат-бурғулаш қудуқлари учун бурғулаш оралиғида тоғ жинсларнинг физик-механик хусусиятларини ва таркибий бузилишини батафсил ўрганиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБарча ўрганилган қатламлар, пластлар, нимқатламлар ва морфологик элементлар учун керна намуналарининг механик синовлари ва тоғ жинсларнинг бир марказли сиқилишга чидамлилигининг ўртача қийматлари, кесиш кучи, шунингдек ўртача зичлик чегараси, табиий намлик, сув ўтказувчанлиги, ёпишқоқлик коэффициенти, ички ишқаланиш бурчаги, эластиклик модули ва Пуассон коэффициенти ўрганилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТоғ жинсларининг физик-механик хусусиятларини аниқлаш бўйича техник топшириқда кўрсатилган жинсларнинг алоҳида қатламлари учун қуйидагиларни аниқлаш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштортишишга мустаҳкамлик чегараси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмассивнинг юқори кучланишлик шартлари учун мустаҳкамлик паспорти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшишиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсудралиш ва оқимга мойил тоғ жинсларининг реологик хусусиятлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпластик ва заиф жинсларнинг ён томонга кенгайиш (шу жумладан узоқ муддатли) қиймати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишвертикал ва қия стволларда лой ва қумли, шунингдек катта бўшлиқлари билан қоятошли ва ярим қоятошли бўлган жинсларда сувни камайтириш эҳтимоли билан сиқилиш коэффициентлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув чиқиши кам бўлган «ҳақиқий сувга тўйинган тоғ жинси» чиқиши билан сувли қум ва нам лойларнинг сувга тўйинган тоғ жинси хусусиятлари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧуқур бурғулаш қудуқларининг кернларидан гил ва бошқа заиф жинсларнинг мустаҳкамлиги ва деформация хусусиятларини аниқлашда, ушбу кўрсаткичлар қийматларининг сезиларли даражада пасайтирилганлиги ва лаҳимда олинган намуналардан аниқлашни талаб қилишини ҳисобга олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМураккаб вазиятларда тоғ жинсларининг хусусиятларини аниқлашда ва улардан фойдаланишда ШНҚ 1.02.07-19 га мувофиқ илмий-тадқиқот ишлари асосида олиб борилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТоғ жинсларининг таркибий бузилиши тўғрисидаги маълумотлар юқоридаги интервалар учун уларнинг керни томонидан ўрнатилиши керак. Ёриқ тизимларининг сони, генетик тури ва морфологияси, уларнинг частотасини баҳолаш, фазодаги жойлашуви, узилиш, очилиш қиймати ва ёриқларнинг уланиш даражаси, бириктиргичнинг мавжудлиги ва таркиби ҳамда паст уланишга эга сиртларнинг мавжудлиги аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш17. Гидрогеологик маълумотлар асосан қудуқлар тармоғи учун мавжуд геологик қидирув материаллари асосида тузилиши керак. Ушбу маълумотлар муҳандислик-геологик тадқиқотлар доирасида қазилган қудуқлар бўйича қўшимча гидрогеологик ишлар ва тадқиқотлар натижалари асосида аниқлаштирилади ва назорат қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГидрогеологик маълумотларда сув қатламларининг жойлашиши ва қалинлиги, лойиҳалаштирилган лаҳим ўрнида тоғ жинсларининг сувга тўйиниш даражаси, гидростатик ва гидродинамик босим, сувларнинг кимёвий тажовузкорлиги хусусиятлари, сув тўсиқларининг жойлашиши ва хусусиятлари, сув қатламларини етказиб бериш ва сув ҳайдаш шартлари, сув қатламларининг сув босимлари, уларнинг фильтрлаш қобилияти ва ер усти сувлари ва сув омборлари билан алоқаси, карстлар ва сувга тўйинган тоғ жинсларнинг жойлашуви ва хусусиятлари келтирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-боб. Қуриш ва конструктив ечимлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-§. Асосий қоидалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш18. Лаҳимларининг жойлашишини танлаш атрофдаги тоғ жинсларининг барқарорлигини, шунингдек корхонадаги барча лаҳимлар мажмуасининг умумий жойлашиш ечимларини ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши керак. Шу билан бирга, тўғридан-тўғри тоғ жинси массивнинг тектоник бузилиши, карстлар ва сувга тўйинган тоғ жинслари жойларида ётқизишга йўл қўйилмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЛаҳимларнинг лаҳим юза қисмини ҳисоблашда, мустаҳкамлагич ва мустаҳкамлагич орти материалининг қалинлигидан ташқари, тоғ жинсларининг силжиши қийматларини ҳисобга олиш керак. Қурилишдан олдинги давр ва эгилувчан, шу жумладан анкер мустаҳкамлагич лаҳимнинг бутун иш фаолияти учун ёки мустаҳкамлагичнинг эгилувчанлик бўлган давр учун қўлланилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш19. Лаҳимнинг иш ҳолатини сақлаш ва хавфсиз таъминлаш шароитларини яхшилаш учун улар барқарор тоғ жинсларида жойлашган бўлиши керак (лаҳим учун конларни муҳофаза қилиш чоралари ва мустаҳкамлагич учун конструктив ҳимоя чораларидан фойдаланилади).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТоғ-кон муҳофаза қилиш тадбирлари ва конструктив ҳимоя чораларига қуйидагилар киради:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштозалаш ишларининг зарарли таъсирини истисно қиладиган хавфсизлик устунларини қолдирилиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишлаҳимларнинг зарарли ўзаро таъсирини истисно қиладиган масофаларда жойлашиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфойдали қазилмаларни қазиб олишнинг оқилона тартибда олиб борилиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштоғ жинси массивининг олдиндан юкланмаси камайтирилган майдонда лаҳимларнинг жойлашиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмустаҳкамланувчи майдонни механизацияланиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштоғ жинси массивининг дастлабки ёки кейинги мустаҳкамланиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмассив юкламасини камайтирувчи турли усуллар орқали конни ўраб турган жинслардаги кучланиш концентрациясининг камайтирилиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмустаҳкамлаш майдони ортида тампонлаш усулидан фойдаланилиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмустаҳкамлашда эгилувчан элемент турларидан фойдаланилиши, тузли тоғ жинсларида мустаҳкамлагич ва тоғ жинси орасида бўшлиқлар қолдирилиши.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЛаҳимларни тоғ-кон муҳофаза қилиш ва уларнинг мустаҳкамлагичларини конструктив ҳимоя қилиш чоралари кутилган деформацияларни ёки тоғ жинсларининг силжишини уларнинг рухсат этилган қийматлари билан таққослаш натижалари асосида кўрилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш20. Мустаҳкамлагич конструкцияси, параметрлари ва ҳисоб-китобларини қуйидаги участкалар учун дифференциал равишда амалга оширилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштоғ жинсларини тозалаш ишлари ёки сувни камайтиришга (деформацияланмайдиган тоғ жинси массиви) салбий таъсир кўрсатмайдиган участкалар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштаъсир зоналаридаги участкалар учун (деформацияланадиган тоғ жинси массиви).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЛаҳим мустаҳкамлагичини лойиҳалашда қуйидагиларни ўз ичига олиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштоғ босими намоён бўлишининг характери ва параметрларини аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмустаҳкамлагич турини ва уни қуриш технологиясини танлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмустаҳкамлагичнинг конструктив схемасини танлаш ва уни ҳисоблаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш21. Бетон, темирбетон, металл рама ва анкер мустаҳкамлагич конструкциялари ШНҚ 2.03.05-13 ва ҚМҚ 2.03.01-96 талабларига мувофиқ хавфсиз ва узоқ муддатли хизмат кўрсатадиган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМустаҳкамлагичнинг шаклини ва параметрларини танлашда, шунингдек динамик юкларнинг, агрессив ва ер ости сувларининг қўшимча таъсири билан боғлиқ бўлган мустаҳкамлагичга қўйиладиган талабларга риоя қилишда ишларнинг сув ва газ изоляциясини таъминлаш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЛаҳим мустаҳкамлагичлари, ствол армировкаси, ускуналар учун пойдеворлар ва ер ости иншоотларининг элементларини агрессив муҳит таъсиридан ҳимоя қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгрессив муҳитнинг тажовузкорлик даражасини аниқлаш, шунингдек уларнинг таъсиридан ҳимоя қилиш чоралари ШНҚ 4.02.13-04 ва ГОСТ 9.602-2005 талабларига мувофиқ белгиланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш22. Сувли тоғ жинсларида ўтилган лаҳимларнинг лойиҳа ҳужжатларида сув ҳайдаш, мустаҳкамлагичларни гидроизоляция қилиш, тампонлаш ва фильтрлашга қарши пардалар яратиш орқали лаҳимга сув киришини олдини олиш бўйича ҳимоя қилиш чора-тадбирларини назарда тутилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЮқоридаги чора-тадбирлардан фойдаланиш, шунингдек техник-иқтисодий асослаш СНиП 2.06.14-85 га мувофиқ махсус сув ўтказмас мустаҳкамлагичини яратади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш23. Шахта стволларининг монолит-бетон ва темир-бетон мустаҳкамлагич конструкцияларида М200 дан паст бўлмаган синфдаги оғир бетондан, бошқа лаҳимларда М150 дан паст бўлмаган бетон қўлланилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТемир-бетон ва бетон мустаҳкамлагич конструкциялари учун М300 дан паст бўлмаган синфдаги бетондан фойдаланиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш24. Совуққа ва сувга чидамлилиги учун бетоннинг лойиҳавий синфлари қабул қилинган гидроизоляция тизимини ёки мустаҳкамлагични коррозиядан ҳимоя қилишни ҳисобга олган ҳолда кон жойлашган жойининг иқлим ва гидрогеологик шароитларига қараб ва бетоннинг таснифи ва улардан фойдаланиш ҚМҚ 2.03.01-96 ҳамда ШНҚ 4.02.13-04 талабларига мувофиқ белгиланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш25. Арматурали монолит темир-бетон мустаҳкамлагич учун бетон ҳимоя қатламининг минимал қалинлиги 30 mm бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш26. Блок ва тюбингли йиғиш мустаҳкамлагичининг элементларини ўрнатиш вақтида мустаҳкамлагич ортида қолган бўшлиқларни тампонлаш учун тешиклар қолдирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш27. Сейсмик ҳудудларда қурилган, сейсмиклиги 7 баллдан ортиқ бўлган темир-бетон ва бетон мустаҳкамлагичларда деформация чоклари қурилмасини таъминлаш, одатда, турли хил мустаҳкамликка эга тоғ-жинслари орасидаги ёриқлар ёки контактларни ишлаб чиқариш билан кесишиш нуқталари уларнинг орасидаги масофалар 30 m дан ошмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-§. Вертикал лаҳимлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш28. Вертикал лаҳимларнинг мустаҳкамлагичларини ҳисоблаш мазкур ШНҚ нинг 1-иловасига мувофиқ амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВертикал лаҳимлар ўрнини танлаш бош режа ва бошқа лаҳимлар ўрни билан ўзаро мувофиқлаштирилган ҳолда, шунингдек асосий ва улар билан биргаликда асосий фойдали қазилмалар захираларининг ер қаъридан тўлиқ қазиб олиш имкониятини ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши керак. Вертикал лаҳимларни лойиҳалашда қуйидагиларга амал қилиш зарур:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчегараланган сув қатламлари мавжудлигини ҳисобга олган ҳолда, йирик тектоник лаҳимларни вертикал ишлов бериш орқали кесиб ўтишга йўл қўймаслик;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшахта стволларини фойдали қазилмалар пайдо бўлган жойлардан ташқарида, хавфсизлик устунларини қолдириб кетмайдиган масофада жойлаштириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишстволлар шахта майдони ёки фойдали қазилма ётиш устунлари ҳудудида жойлашган бўлса, стволга яқин ствололди сақлаш устунларини максимал даражада қазиш чораларини кўриш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишствололди ҳовлисини барқарор, мустаҳкам тоғ жинсларидан ўтиш имконини таъминлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштозалаш ишлари, сувни тозалаш ва яқин атрофдаги ёки уланувчи лаҳимларга таъсирини истисно қиладиган ёки камайтирадиган чораларни кўриш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар тозалаш ишлари қурилган хавфсизлик тоғ устунлари чегараларидан ташқарида жойлашган бўлса, лаҳим тозалаш ишлари вертикал лаҳимлар таъсир зонасидан ташқарида жойлашган деб ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар улар гидрогеологик ҳисоб-китоб билан аниқланган контурдан ташқарида жойлашган бўлса, вертикал лаҳимлар сувни камайтиришнинг таъсир зонасидан ташқарида жойлашган деб ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш29. Туз ва калий конларида стволлар сувга чидамли тоғ жинслари қатлами ёки туз қатламларидан камида 15 m баландликда ёпиқ тош тузи бўлган жойларда жойлашган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш30. Ствол ва шурфларни ташкил қилишда санитария ҳимоя зоналари таъминланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш31. Вертикал стволлар кўндаланг кесим юзаси айлана шаклда лойиҳаланиши керак. Бошқа вертикал лаҳимлар, уларнинг ишлаш муддати, мақсади ва қазиб олиш ва геологик шароитларига қараб уларга айлана шаклдан ташқари шакл берилиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш32. Хавфсизлик устунларидан фойдали қазилмаларни қазиб олиш вақтида ШНҚ 2.01.09-19 талабларига биноан лаҳим мустаҳкамлагичларини ҳимоя қилиш чоралари бошқа лаҳимлар ҳамда ер юзасидаги бино ва иншоотлар ҳимоя қилиш чоралари билан ўзаро боғлиқ бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш33. Вертикал стволлар ва шурфлар оғизларининг умумий чуқурлиги аниқ кон ва геологик шароитларни ҳисобга олган ҳолда ҳисоблаш йўли билан аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШамоллатиш ва иситиш каналлари мавжуд бўлганда, канал остки қисмининг пастки белгиси мустаҳкамлаш тожидан камида 1000 mm юқори бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШамоллатиш ёки иситиш каналининг ствол ёки шурф билан боғланиши силлиқ ўтиш билан бурчак остида ишлаб чиқилиши керак. Ҳавони ичкарига йўналтириш канали билан иситиш каналлари бирлаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш34. Ствол ва шурф мустаҳкамлагичлари оғзида ер юзасидан камида 1000 mm чуқурликда кабелни киритиш учун махсус тешиклар қолдирилиши керак. Тешикларнинг ўлчамлари стволларга кирадиган кабелларнинг максимал сонига қараб, уларни ўрнатиш ва текшириш учун кириш имкониятини ҳисобга олган ҳолда қолдирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСтвол ва кабел ўтказиш каналининг (хандақ) туташган жойида шахта усти биносида бўш жой бўлмаса, кириш люки мавжуд бўлган кабел қудуғи бурғуланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКабел канали пастки қисми ствол оғзи мустаҳкамлагичининг ички юзаси билан эгри чизиқ бўйлаб уланиши керак. Унинг радиуси ётқизилаётган энг катта кабелларнинг диаметридан (камида) 25 баравар катта бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКаналларнинг стволлар оғзи билан туташган жойларда хавфсизлик тўсиқлари ўрнатилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш35. Оғизларнинг юқори жойларида ствол ва шурфларнинг зиналари устида металл қопқоқлар, шамоллатиш бўлинмалари устида эса оловбардошликка чидамли бўлган материаллардан ясалган металл панжара ёки герметик тўсиқлар ўрнатилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш36. Ствол ҳамда стволлардаги қувур ва кабел бўлинмаларининг ўлчамлари уларга жойлаштирилган қувурлар ва кабеллар сонига, шунингдек ўрнатилиши керак бўлган бўшлиқларга қараб қуйидагича бўлиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқувурлар орасида — ётқизилаётган қувур гардишининг максимал диаметридан кам бўлмаган ҳолда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқувур ва бошқарув кабеллари ёки алоқа кабели ўртасида — камида 100 mm;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқувват кабеллари орасида — 50 mm (лекин кабелнинг диаметридан кам эмас);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишстволда икки гуруҳ ўзаро захиралаш кабел линияларини ётқизишда — камида 1000 mm.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСтволдан горизонтгача бўлган кабелларни чиқариш учун асосий сув ҳайдаш камераларига сув ўтказгич йўлларидан фойдаланиш керак. Агар бундай йўллар мавжуд бўлмаганда, кабел йўллари бўлиши керак. Баъзи ҳолларда, горизонтни туташ қисмидан кабелларни чиқаришни амалга ошириш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш37. Зумпфларнинг чуқурлигини аниқлашда сув сатҳи ва зумпфга жойлаштирилган ускуналар ўртасида минимал 1000 mm бўшлиқни ҳисобга олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш38. Стволларда сув томчиларининг олдини олиш учун сувни ушлаб қолиш ҳамда сувни шахта умумий сув йиғгичга йўналтириш чорасини кўриш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-§. Маъдан туширгичлар (тоғ жинсларини туширгичлар) ва кўтармалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш39. Маъдан туширгичлар (тоғ жинсларини туширгичлар) ва кўтармалар (гезенк, скат)нинг қиялик бурчаклари камида қуйидагича қабул қилиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкўмир учун — 50°;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштоғ жинслари учун — 60°;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчўкмаган рудалар учун — 60° — 70°.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКўмир оқимини осонлаштирувчи қурилма ва мосламалардан фойдаланилганда эса бурчакларни 25°га камайтириш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧўкмаган рудаларни (тоғ жинсларини) маъдан туширгичлар (тоғ жинслари) учун вертикал олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш40. Корхоналарнинг асосий руда йўлаклари ва тоғ ўтиш жойларини ўтиш бўлинмаларисиз лойиҳалаштириш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУчастка кўтармалар (тоғ жинслари туширгичлари, кўмир учун гезенклар, скатлар) ва икки параллел лаҳимлар (юк ва юриш) ҳар 10 — 15 m дан бир-бирига уланади ёки мустаҳкам девор билан ажратилган икки бўлманинг бир қисми сифатида қўлланилади, шунингдек улар учта бўлма (юк, шамоллатиш (материал) ва нарвон) учун ҳам мўлжалланган бўлиши лозим. Юк ва нарвон бўлинмаларини ажратиб турадиган девор бир-биридан 5000 mm масофада 200х200 mm ўлчамдаги қулфланадиган ойналар билан таъминланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУчастка кўтармалар (тоғ жинслари туширгичлари, кўмир учун гезенклар, скатлар) икки параллел лаҳимлар (юк ва юриш) сифатида лойиҳаланиши ва ҳар 10 — 15 m дан бир-бирига уланиши ёки мустаҳкам девор билан ажратилган икки бўлманинг бир қисми сифатида назарда тутилиши керак, шунингдек улар учта бўлма (юк, шамоллатиш (материал) ва нарвон) учун ҳам мўлжалланган бўлиши керак. Юк ва нарвон бўлинмаларини ажратиб турадиган девор бир-биридан 5000 mm масофада 200х200 mm ўлчамдаги қулфланадиган ойналар билан таъминланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш41. Кўтармалар (скатлар) юк бўлинмаларининг маъдан туширгичи (тоғ жинслари туширгичлари)нинг энг кам кўндаланг кесим юзаси ўлчамлари ташиладиган материалнинг энг катта бўлакларининг уч бараварига тенг бўлиши (бироқ 1000х1500 mm дан кам бўлмаслиги) лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш42. Тоғ жинси массасининг ўтиши учун мўлжалланган кўтармалар ва маъдан туширгичларини лойиҳалашда, ташиладиган материалнинг кондицион бўлакларининг ўтиши учун уларнинг оғизларини 400х400 mm дан ортиқ бўлмаган катакли панжара билан қопланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКўтармаларнинг оғизлари катаги 400х400 mm дан катта бўлган панжаралар билан тўсилиши ва одамлар ўтиш томонида эса тўсиқлар ўрнатилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш43. Капитал ва участка маъдан туширгичларнинг (тоғ жинслари туширгичлари), скатларнинг ва гезенкларнинг юклаш пунктлари механизациялашган, автоматлаштирилган ва чангни бостириш ҳамда локализация қилиш воситалари, шунингдек тўсатдан сув босишидан ҳимоя қилиш воситалари билан жиҳозланган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-§. Вертикал стволларнинг (шурф) горизонтал лаҳимлар билан бирикиш ўрни
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш44. Юк ташиш учун мўлжалланган ствол ва ствололди ҳовлиси бирикиш ўрни баландлиги стволдан энг катта асбоб-ускуналар ва узун материалларни пакетлар ва контейнерлар орқали тўсиқсиз олиб чиқиш шартларидан келиб чиқиб аниқланади. Бирикиш ўрни баландлиги темир йўл бошларидан камида 4500 mm бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш45. Ствололди ҳовлининг клеть стволи билан оралиқ йўлининг кенглиги клетларнинг ўқлари орасидаги масофага тенг бўлади, ҳар икки томонидаги ўтиш жойлари эса 1000 mm га тенг бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКенгайтирилган оралиқ йўлдан одатий йўлга ўтиш вагонеткаларни алмаштириш учун ускуналар жойлашган жойидан ташқарида амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКлеть стволининг ствололди ҳовли билан бирикиш ўрнида йиғма темир-бетон ёки бетондан ясалган темир йўлнинг бош қисмлари пол сатҳи билан бир текис бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-§. Горизонтал ва қия лаҳимлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш46. Горизонтал ва қия лаҳимларнинг жойлашишини танлаш умумий тартиб ечимларини ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши керак. Бунда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишасосий очувчи лаҳимларни барқарор жинсларда, уларнинг йўқлигида эса жинсларнинг қатламли ёки ёриқ тоғ жинслари бўйлаб, шунингдек лаҳимларнинг ўзаро зарарли таъсирини истисно қиладиган масофаларда ўтиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсувли босим қатламлари мавжудлигини ҳисобга олган ҳолда йирик тектоник бузилишлар бўлган жойларда лаҳимларнинг жойлашишидан сақланиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқазиб олиш лаҳимлари тугатилгач, хавфсизлик устунларидан фойдали қазилмаларни қазиб олиш имкониятини таъминлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишствололди ҳовлилар ва бирикиш ўринлари лаҳимларининг кўндаланг кесим юзаси минимал ўлчамларини таъминлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш47. Лаҳимнинг кўндаланг кесим юзаси тоғ жинсларининг барқарорлигига, фойдаланиш муддати ва ишнинг мақсадига қараб танланиши керак. Барқарор жинсларда вертикал деворлари бўлган гумбаз шаклини кўллаш керак (беқарор жинсларда эса доирасимон ёки элиптик шакл қўлланилади).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш48. Ствололди ҳовлисида асосий магистрал лаҳимларнинг ҳимояси тозалаш лаҳимларининг зарарли оқибатларини истисно қилувчи хавфсизлик устунлари ёрдамида амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТозалаш ишларига таъсир этувчи лаҳимларда мустаҳкамлагичларни ҳимоя қилишнинг конструктив чоралари кўрсатилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГоризонтал ва қия лаҳимларнинг ўзаро зарарли таъсири ҳисобга олиниши, шунингдек улар бир-биридан ва стволдан мазкур ШНҚ нинг 6-иловасига мувофиқ аниқланадиган масофада жойлашган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш49. Қувурлар ва электр кабелларининг кириш ва чиқиш тешиклари, шунингдек шамоллатиш ёки иситиш каналларининг жойлашиши штольня ва қия ствол оғзи мустаҳкамлагичида таъминланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФронтал қияликларни мустаҳкамлашда ер усти сувларини ҳайдаш ва штольня ҳамда қия ствол оғзида бетон, бутобетон, йиғма ёки монолит темир-бетондан бўлган порталлар қурилиши лойиҳаланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш50. Стволларнинг ствололди ҳовлисининг юк ташиш ва қайтиш йўллари камида локомотив таркиби узунлиги бўйича тўғри чизиқли қилиб лойиҳаланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш51. Клеть стволининг юк ташиш ва қайтиш йўллари ўртасида пиёдалар алоқаси учун зинапоядан ёки кутиш камерасидан улар учун ўтиш жойи таъминланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш52. Лаҳим бирикмаларини лойиҳалашда лаҳим бирикиш ўрни кесим юзаси ва уларнинг ўзаро таъсирини, ҳаракатланувчи таркиб ўлчамларини, бўшлиқлар ва кенгайишларни кузатиш билан бирга, ишлов бериладиган буюмларнинг кесимлари ва уларнинг ўзаро таъсирини, ҳаракатланувчи таркибнинг ўлчамларини, бурилиш калитлари тури ва йўлаклар бурилиш бурчакларини ҳисобга олган ҳолда амалга ошириш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш53. Горизонтал лаҳимлар бирикмалари ўрни бир-бири билан эгри ҳудудлар радиуслари, шунингдек горизонтал ва қия лаҳимларни ўтишда фойдаланиладиган транспорт ва тоғ-кон ўтиш ускуналари ҳисобга олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш54. Локомотив ҳаракати вақтида горизонтал лаҳим эгри чизиқларида кенгайиш қиймати эгри чизиқнинг ташқи томонидан камида 300 mm, эгри ички томонидан камида 100 mm олиниши керак. Шу билан бирга темир йўл излари ўқлари орасидаги масофа камида 300 mm га оширилиши керак (бунда тўғри ҳудудлар орасидаги масофага нисбатан амалга оширилади).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш55. 30° дан ортиқ қиялик бурчакларидаги лаҳимларда мустаҳкамлагич элементларининг лаҳим ўқи йўналиши бўйича ўзаро боғланишини таъминлашни, шунингдек мустаҳкамлагични тоғ жинслари билан боғланишини тампонлашни анкерлар, ер ости пойдевори қурилмаси ёки мустаҳкамлаш ёйлари ёрдамида мустаҳкамлаш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш56. Беқарор ва сувга тўйинган тоғ жинслари ётадиган зонада ва қия ствол билан кесишмада ствол ҳудуди сув босиши ва қумлоқларнинг олдини олиш учун контактдан вертикал равишда 80 m масофада яхлит мустаҳкамлагич билан мустаҳкамланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш57. Доимий музлик шароитида қия стволлар оқадиган сувлардан, ботқоқли паст текисликлардан, қуритилган ва мавжуд кўллардан ҳамда кенг таликлардан хавфсиз масофада жойлашган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш58. Горизонтал ва қия лаҳимлар одамларни механизациялашган техникада етказиб беришни ҳисобга олган ҳолда ва одамларни етказиш-ташиш воситалари йўналишлари бўйича одамларни тушириш майдончаларини лойиҳалаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш59. Одамларнинг лаҳимларда ҳаракатланиши учун зинапоялар (пиёдалар йўллари) сув ҳайдаш ариқлари устида жойлашган эркин ўтиш жойида таъминланиши керак. Сув ҳайдаш ариқлари жойлашишини аниқлашда уларни механизациялашган усулда тозалаш имконияти ҳисобга олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-§. Сув ҳайдаш қурилмалари камераси
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш60. Асосий сув ҳайдаш тизими камерасининг жойлашуви блокда марказий ер ости электр подстанциясининг камераси билан бирга таъминланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНасос камераларининг поллари насос йўллари сатҳидан камида 500 mm баландликда бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув ҳайдаш қурилмаларининг камераларида марказий ер ости электр подстанциясининг камераси билан блокда ёрдамчи транспорт воситалари ўрнатилиши, шунингдек ускуналарни етказиб бериш ва ўрнатиш учун кўтариш мосламалари билан таъминланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТемир йўл транспортида рельсларнинг бош қисми камеранинг таглиги билан бир текисда жойлашган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш61. Сув ҳайдаш қурилмалари камерасининг ўлчамлари насос агрегатлари сони ва камеранинг бўйлама ўқи бўйлаб бир қаторда жойлашиши шартларидан келиб чиқиб, улар орасидаги масофа 1000 mm бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКамераларнинг ўлчамларини аниқлашда зарур автоматлаштириш воситалари ва кўтариш механизмларини жойлаштириш ҳам ҳисобга олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув ҳайдаш қурилмалари камерасида насос блокининг чиқиб турувчи қисмларидан камеранинг энг яқин деворигача бўлган масофа ҳисобланганда қуйидагилар таъминланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкамера бўйи бўйлаб сув-қувур юриш томонидан унинг кенглигидан кам бўлмаган ва қарама-қарши томонида ускуналар ташиш учун платформа узунлигидан кам бўлмаган 400 mm бўшлиқ, бир қия сув-қувур юриш ва айланма платформа бўлмаса, камеранинг иккала томонида 1000 mm бўшлиқ;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкамеранинг кенглиги бўйича ускунанинг ўлчамлари ёки ташиш платформасининг кенглиги билан белгиланган умумий масофадан кам бўлмаган ҳамда темир йўлидан насос агрегатлари ва камера деворининг чиқадиган қисмларига қадар 200 mm бўшлиқлар камида 500 mm дан кам бўлмаган масофада бўлиши.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш62. Сув ҳайдаш қурилмаларининг камераси (асосий ва белгиланган майдон) баландлиги қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкамера ер сатҳидан насос қурилма асослари 100 mm дан кам бўлмаслиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишрельс платформа юқорисида кўтариш воситалари томонидан ускуналарни кўтариш, ва рельслар бўлмаган ҳолда камералар камида 150 mm баландликда ер сатҳидан юқорида бўлиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкўтариш воситалари ва ҳавони ичкарига йўналтириш трубалари орасидаги бўшлиқ камида 100 mm, труба юқорида жойлашиши баландлиги камида 1800 mm бўлиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэлектр жиҳозларини чуқур бўлмаган камераларга ўрнатишда, электр жиҳозларининг ток ўтказиш қисмларига сув кириши мумкин бўлган жойлар ствололди ҳовлисидаги темир йўл бош қисмидан камида 1000 mm баландликда бўлиши.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш63. Чуқур ва чуқур бўлмаган сув ҳайдаш қурилмалари асосий камераси электр подстанциясининг блокланишидан қатъи назар, камеранинг қарама-қарши учларида жойлашган иккита чиқиш (ўтиш жойлари) билан лойиҳалаштирилиши керак. Шу билан бирга, камераларда битта шахта (рудник)да қабул қилинган транспорт воситалари томонидан ускуналарни етказиб беришга мўлжалланган ўтиш жойларидан камераларни асосий насос чиқиши билан боғлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш64. Ускуналарни камераларга етказиб бериладиган йўлакларининг кўндаланг ўлчамлари:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкенглиги етказиб бериладиган ускуналарнинг максимал ўлчамларини ва лаҳимнинг ҳар икки томонида камида 200 mm бўшлиқларни ҳисобга олган ҳолда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаландликда ускунанинг максимал баландлиги ва йўлакнинг шифтига 200 mm бўшлиққа асосланган, аммо қия ҳудуд учун камида 1500 mm ва горизонтал юриш учун 1900 mm ни ҳисобга олган ҳолда қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш65. Асосий сув ҳайдаш қурилмалари чуқур бўлмаган камера қия ствол билан боғловчи горизонтга нисбатан 20° гача қиялик бурчагида жойлашиши керак (бунда юргичнинг ствол билан туташувида насос камерасининг ер сатҳидан вертикал масофа камида 3500 mm бўлиши лозим).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув ҳайдаш қурилмаларининг чуқур камераларда сув-қувур ўтиш жойларининг қиялик бурчаклари кон-геологик шароитга қараб белгиланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚия йўлакларда тутқичли зинапоялар ёки тўсиқлар (зинапоялар) таъминланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш66. Сув ҳайдаш қурилмаларининг чуқур бўлмаган қурилмаларида насос агрегатлари сони учтадан ошмаган ҳолда, камералар ичида жойлашган битта сув йиғиш қудуғи билан таъминланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув олиш қудуғининг шакли ўлчамлари насослар кавитация ва шамоллатишни истисно қиладиган режимда ишлаганда, шунингдек чиқиш қувур клапанлари ва сув йиғиш қудуғи деворлари орасидаги камида 200 mm бўшлиқларни ҳисобга олган ҳолда сувни тўлиқ олиб ташлашни таъминлаши керак. Сўриш клапанларини эса сўриш қувурларининг учли диаметрига тенг масофага жойлаштириш керак. Шу билан бирга, сув йиғиш қудуғининг чуқурлиги камида 1800 mm бўлиши лозим (сув йиғувчи тагликдан).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚудуқларнинг оғизлари металл панжара ёки қовурғали металл листлар билан қопланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7-§. Сув йиғгичлар ва тиниқлаштирувчи идишлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш67. Сув йиғгичларнинг кесим юзаси камида 4,5 m2, иш баландлиги эса камида 1900 mm бўлган ҳолда олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧуқур турдаги насос камераларининг сув йиғгичларида ташиш лаҳимларига чиқиш учун иккита чиқиш жойи бўлиши керак. Чиқиш жойларидан бири тўғридан-тўғри сув қабул қилиш клапанлари устида жойлашган бўлиши керак (унга кириш зинапоялар ёки скобалар орқали чиқиш таъминланиши керак).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш68. Тиниқлаштириш идишлари мавжуд бўлган сув йиғгичларининг тармоқлари насос камерасига қараб 0,001 нишабга эга бўлиши керак ва сув йиғгичларни тозалашда эса қия йўлаклар орқали худди шу йўналишда 0,001 нишабга кўтарилиш билан тозалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш69. Шахта сувида абразив зарралар (жинслар, рудалар, кўмир) мавжуд бўлганда, уларни механизациялашган тозалаш мосламалари билан тиниқлаштириш идишлари таъминланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКеракли миқдордаги тиниқлаштирувчи идишлар ҳисоблаш йўли билан аниқланиши керак. Тиниқлаштирувчи идишларнинг умумий сони ҳисобланганидан битта кўп бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8-§. Зумпф сув ҳайдаш қурилмалари камераси
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш70. Агар кон майдонида иккита ствол бўлса, битта зумпф сув ҳайдаш камераси стволда энг паст чуқурликда ва бошқа стволдан сувни махсус лаҳим (бурғулаш қудуқ) орқали оқиб келиши таъминланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш71. Зумпф сув ҳайдаш қурилмалари камераларида насос агрегатларининг энг кўп чиқадиган қисмларидан масофа узунлиги бўйлаб 1500 mm, кенглиги бўйлаб ўтиш томонидан 800 mm ва қарама-қарши томондан эса 400 mm, шунингдек насос агрегатлари орасидаги масофа 1000 mm олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш72. Текис шифтли ёпиқ зумпф қурилмаси камерасининг баландлиги камида 2200 mm, гумбазли қопқоқ билан эса гумбаздан ергача камида 1600 mm қилиб олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш73. Камерадаги чиқариш қувури ўтиш томонга қарама-қарши томондан камида 1500 mm баландликда жойлашиши керак. Камераларда сув чиқариш зумпфи ўрнатилиши қуввати 100 Квт ва ундан ортиқ бўлган электр ўтказгичга эга насос агрегатларини ўрнатишда кўтариш ускуналаридан фойдаланиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш74. Зумпф сув чиқаргични автоматлаштириш учун ускуналар ствололди ҳовлининг горизонтига етказилиши ёки уни камераларга жойлаштириш учун махсус жой ажратилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9-§. Электр подстанциялари камералари ва тарқатиш пунктлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш75. Ер ости электр подстанцияларининг камералари ва юқори кучланишли тарқатиш пунктлари қуйидагича жойлаштирилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмарказий ер ости подстанциялари ствололди ҳовлиларда, шахта стволлари яқинида кўмилмаган асосий сув ҳайдаш қурилмалари камерасига тўғридан-тўғри уланган ҳолда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишюқори кучланишли тарқатиш пунктлари юқори вольтли электр энергияси истеъмолчилари жойлашган марказда (стационар ва кўчма участка подстанциялари);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишстационар участка подстанциялари электр энергиясининг асосий истеъмолчилари ёнида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўзгартиргич подстанциялари ствололди ҳовлиларида ва шахта участкаларида.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш76. Ер ости электр подстанциялари камераларида автоматлаштириш ускуналари ва кўтариш ускуналарини ўрнатиш учун жойлар таъминланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш77. Марказий ер ости электр подстанцияси асосий сув ҳайдаш чуқур бўлмаган камерасига бевосита туташганда 200 mm қалинликдаги ёнғинга қарши девор билан ажратилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУшбу камераларнинг кириш қисмида ёнғинга қарши эшиклар ўрнатилиши лозим. Эшиклар насос камерасига қараб очилиши керак. Марказий ер ости подстанциялари поллари ва асосий чуқур бўлмаган сув чиқариш қурилмаси камераси бир хил баландликда бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш78. Марказий ер ости электр подстанцияси ёки юқори кучланишли тарқатиш пунктлари камераси тўғридан-тўғри уларни ажратиб турадиган девордаги насос ишларига уланган бўлса, монтаж тешиклари таъминланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш79. Тарқатиш камералари ва трансформатор подстанцияларининг ер сатҳи темир йўл бош қисмидан камида 500 mm баланд бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш80. Туз конларининг электр камераларини лойиҳалашда қуйидагилар:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкамераларни янги ҳаво оқими бўйлаб юклаш ва юклаш пунктлари олдида жойлаштирилиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишподстанция поли қўшни лаҳимларнинг ер сатҳидан 500 mm баландда жойлашиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмарказий ер ости подстанцияларида бетон полларни ўрнатилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10-§. Скип кўтаргичларини кўтариш ускуналари ва кўтариш мосламалари камералари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш81. Кўтариш ва тортиш мосламалари камераларида қуйидаги иккита чиқиш (юриш) йўллари бўлиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишарқонлар учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишускуналар ва материалларни етказиб бериш учун.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУшбу йўлларнинг ўлчами кўтариш ва тортиш мосламаларининг энг катта қисмини ташиш шартларига қараб аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш82. Камераларнинг ўлчамлари ускуналарга техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш учун кўтариш мосламаларини, қурилмани, шунингдек стационар иш жойларини ўрнатиш имкониятини ҳисобга олиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш83. Диаметри 2000 mm дан ортиқ бўлган шкивли камераларда таъмирлаш учун темир устунларни ўрнатиш таъминланиши керак. Темир устун баландлигида камида шкивнинг ташқи диаметрининг йиғиндиси, строплар билан маҳкамланган шаклда ўрнатиш мосламасининг минимал узунлиги ва пастки темир устунларидан 100 mm бўшлиқ бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш84. Юклаш мосламаси камерасининг ўлчамлари ускуналарни ўрнатиш ва таъмирлаш учун кўтариш ва ташиш мосламаларини, аспирация-чанг бостиргич мосламаларини ва механикани автоматлаштириш ускуналарини жойлаштиришни ҳисобга олган ҳолда аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш85. Юклаш мосламаси камераси стволдан олинадиган тўсиқлар тармоқлари ёки ўрнатиш тешиклари бўлган темир-бетон девор билан ажратилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш86. Юклаш мосламаси камерасидаги майдонлар орасидаги алоқа учун зинапоялар ёки скобалар қўлланилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар юклаш мосламаси камераси ствололди ҳовли билан боғлаш учун тақдим этилса, у ҳолда унинг ствололди ҳовли билан бирикиш ўрни махсус жойда жойлашган бўлиши керак (бу камерани ствололди ҳовлисидан эшиклар ёрдамида ажратишга имкон беради).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш87. Фойдали қазилма ва тоғ жинслар учун бункерлар вертикал ва думалоқ юзага эга бўлиши, кўмирни йиғишда рудалар ва тоғ жинслари ва унинг ёнидаги қия бункерда эса юргич таъминланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБункерларнинг қия қисми кўмир учун — 50°, тоғ жинслари ва кўринмайдиган рудалар учун — 60° ҳамда кўринадиган рудалар учун — 70° бурчак остида бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБункернинг бетон таянчини бузилишдан ҳимоя қилиш ва ҳаракатланувчи материалнинг ишқаланиш коэффициентини камайтириш учун кўмир бункерларнинг пастки қисмини, шунингдек руда бункерларида пастки қисми ва деворларни бузилиши қийин бўлган материаллар билан таъминлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11-§. Тўкгич ва итаргич камералари, майдалаш ва бошқа тушириш қурилмалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш88. Тўкгич ва итаргич камералари лаҳимнинг тўғри қисмида жойлаштирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш89. Тўкгич ва итаргич камерасининг ўлчамлари аспирацион-чанг бостиргич қурилмаларнинг жойлашишини ҳисобга олган ҳолда ускуналар ва кўтариш мосламаларининг ўлчамлари асосида аниқланиши керак. Айланма йўлли камераларда тўкгичнинг энг кўп чиққан қисми ва ҳаракатланувчи таркиб орасидаги бўшлиқ камида 200 mm олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш90. Рудаларни айланиб ўтадиган тўкгич камераларида бармоқ, сектор эшиги ёки озиқлантирувчи хонаси девор билан ажратилиши керак. Унда пўлат эшик ва ушбу ускунанинг қисмлари ва таркибий қисмларини етказиб бериш учун монтаж тешиги, ҳаракатланадиган қалқонлар билан қопланган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРуда туширгичи фойдали қазилма билан тўлдиришни бошқариш учун туширгич остига датчик ўрнатилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш91. Камера ертўласида жойлашган ускуналарни текширишда одамлар тушиши учун шифтлар ва нарвонларда люклар билан таъминлаш керак. Ертўланинг пасти қисми камида 0,002° нишабликка махсус таъминланган чуқур ёки бункер йўналишига эга бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш92. Майдалаш қурилмаси камералари қуйидаги иккита чиқиш (йўлак) га эга бўлиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгоризонтал ва қия ёки вертикал ҳолатда асбоб-ускуналар, материаллар етказиб бериш, одамларнинг ўтиши ва коммуникацияларни ётқизиш учун мўлжалланган чиқиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқия ва вертикал йўлакларда зинапояларни тўсиқлар билан таъминлаш учун чиқиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш93. Майдалаш қурилмаси камераларининг ўлчамлари кўтариш воситаларини ҳисобга олган ҳолда аниқланиши керак. Камеранинг охирида кран ускуналарини текшириш ва таъмирлаш учун таъмирлаш жойи бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш94. Пластинка таъминловчи камерасининг ўлчамлари қуйидагилар ҳисобга олинган ҳолда аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштаъминлагич томонида ўтказгич ва мустаҳкамлагич орасидаги фарқ 1200 mm кам бўлмаслиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишузунлиги 2000 mm бўлган лаҳимларнинг берк қисмининг захира жойи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштортиш ва ҳайдаш тишли таъминлагич камераси баландлиги камида 4000 mm бўлиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкўтариш ускуналарининг электр моторлари учун бўшлиқларни (ниша) ўрнатиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш95. Пластинка таъминлагичлари остида юзага келган майда нарсаларни йиғиш ва олиб ташлаш учун махсус қурилмалардан фойдаланилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш96. Майдалаш қурилма камераларидаги барча монтаж тешиклари ва туйнуклари ҳаракатланадиган қалқонлар билан қопланиши ва тўсиқлари бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш97. Майдаланмаган рудалар учун қабул қилувчи бункерларнинг ўлчамлари: кенглиги бўйича бир вақтнинг ўзида тушириладиган аравачалар сонига қараб, баландлиги бўйича эса бункер деворларининг эгилиш бурчаги 55° дан кам бўлмаган ҳолда қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш98. Автоматлаштириш ва телемеханика ускуналари учун хона, шунингдек аспирация ва чанг бостиргич мосламалари майдалаш қурилмалари камералари ёнида ёки яқинида жойлашган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12-§. Электровоз омбори ва вагонеткаларни таъмирлаш камералари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш99. Электровозлар омбори ствололди ҳовли яқинида қуйидагича жойлашган бўлиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишаккумуляторли электровозлар учун — фақат алоҳида камераларда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишконтактли электровозлар учун — алоҳида камераларда ёки насос ишларининг маҳаллий кенгайиши туфайли ишдан чиқадиган мустаҳкам ёнғинга қарши девор тўсиқлари билан тўсилган жойларда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш100. Аккумуляторли электровозлар омбори бир-бирига боғланган камераларнинг бир қисми сифатида, шунингдек зарядлаш, ўзгартиргичли подстанция ва стационар иш жойларини жиҳозлаш зарур бўлган таъмирлаш устахонаси билан таъминланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЗарядлаш камерасига кириш майдонини кенгайтириш учун таъмирлаш устахонасини жойлаштириш мумкин. Шу билан бирга, таъмирлаш устахонасига қўшимча кириш йўли талаб қилинмайди. Камера кириш жойидан камида 200 mm қалинликдаги бетон девор билан ўралган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш101. Контактли электровозлар омбори таъмирлаш устахонаси камерасининг бир қисми ҳамда унга захира электровозлари учун ишлатиладиган кириш жойи сифатида таъминланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш102. Зарядлаш хоналарининг узунлиги зарядлаш столлари битта бўйлама қаторда жойлашганлигини ҳисобга олган ҳолда танланиши, шу билан бирга зарядлаш столларида жойлашган батареялар орасидаги масофа 1000 mm ва чекка зарядлаш столлари ва камеранинг девори орасидаги эркин ўтиш 2500 mm деб белгиланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш103. Зарядлаш хоналарининг кенглиги одамлар учун ўтиш жойининг кенглигини тахминан 700 mm бўлган ва минимал бўшлиқларни ҳисобга олган ҳолда қуйидагича аниқланиши керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишзарядлаш столидаги батарея ва ўрнатиш мосламаси ўртасида 600 mm;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишзарядлаш столидаги батарея ва электровоз ўртасида 260 mm.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЗарядлаш хоналарининг баландлигини батареяларни зарядлаш столи устидаги кран томонидан камида 150 mm баландликка кўтарилишини ҳисобга олиш керак ва ўзгартиргич подстанцияси камерасининг умумий баландлиги камида 2200 mm бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш104. Батарея ва контактли электровозлар учун таъмирлаш устахонаси хоналарининг баландлиги камида 3000 mm баландликда темир устунларни жойлаштиришини ва кенглиги иккала томоннинг 700 mm ўтиш жойларини ҳисобга олган ҳолда аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТаъмирлаш устахоналарининг хоналарида текшириш чуқурларининг кенглиги 1000 mm дан ошмаслиги, чуқурлиги 1650 mm ва узунлиги битта таъмирлаш майдончасида лойиҳа томонидан қабул қилинган электровознинг узунлигига ва иккита таъмирлаш майдончасида иккита электровознинг умумий узунлигига тенг бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТаъмирлаш устахоналарининг бутун кенглиги бўйлаб текшириш чуқурининг бир учини 500 mm чуқурликдаги чуқурча билан таъминлаш керак, шунингдек унга томон чуқурча қавати 0,01° гача нишабликка эга бўлиши лозим. Одамлар чуқурга тушиши учун деворга ўрнатилган бетон, пўлат нарвон ёки скобалар билан таъминланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш105. Аккумуляторли электровоз омборларини лойиҳалашда камерага битта ўтишни учтагача электровознинг инвентаризация рақами билан, 10 тагача электровознинг инвентаризация рақами билан икки марта ўтишни ва 10 дан ортиқ электровознинг инвентаризация рақами билан уч марта ўтишини таъминлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКонтактли электровозларнинг омбор камералари учун битта кириш ўрни, битта таъмирлаш жойи ва агар икки ёки ундан ортиқ таъмирлаш жойлари бўлса иккита кириш ўрни билан таъминланиши керак
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКеракли таъмирлаш жойлари сони ҳисоб-китоб йўли билан аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш106. Зарядлаш камераларига, шунингдек электровозлар омборига кириш ўрни ташқи томондан очиладиган ёнғинга қарши эшиклар билан таъминланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭлектровозлар омборхоналари бетон поллар билан таъминланиши ва рельслар пол билан бир текис ётқизилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш107. Вагонеткаларни мунтазам таъмирлаш, тозалаш ва мойлаш камералари клетларнинг ўлчамлари фойдали қазилма ва тоғ жинсларини ер юзасига чиқариш учун ишлатиладиган вагонеткаларни етказиб беришга имкон бермайдиган ҳолларда таъминланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБошқа барча ҳолатларда камера фақат вагонеткаларни мойлаш учун қўлланилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКамераларнинг кириш эшиклари оловбардошли маҳкамлагичлар билан ҳимояланган ёнғинга қарши эшиклар билан таъминланган бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш108. Вагонеткаларни мунтазам таъмирлаш, тозалаш ва мойлаш учун камераларнинг узунлиги минимал бўшлиқларни ҳисобга олган ҳолда қуйидагича аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1500 mm — вагонеткалар ва ускуналар ўртасида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1200 mm — вагонетка ва эшик ўртасида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш700 mm — иккита вагонетка ўртасида.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДастгоҳлар учун мўлжалланган бўлинманинг узунлиги камида 3000 mm бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВагонеткаларни мунтазам таъмирлаш, тозалаш ва мойлаш учун камераларнинг кенглиги камерада ўрнатилган рельслар сонига ва вагонлар ораси ҳар томондан 500 mm дан мустаҳкамлагич орасидаги бўшлиқларга қараб аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13-§. Дизелли ўзиюрар транспорт камераси
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш109. Гараж паркнинг умумий рўйхатда бўлган барча парк таркибининг тўхташ жойи ҳисобланади (таъмирланаётган машиналар бундан мустасно).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш110. Ускуналарни асосий қисмларга ажратмасдан ер устига етказиб бериш имконияти бўлмаган тақдирда таъмирлаш устахонаси таъминланиши керак. Агар гараж ва таъмирлаш устахонаси ёнғинга қарши эшиклар ва мустақил чиқиш йўлларига эга бўлса ҳамда ёнғинга қарши девор билан ажратилган бўлса, уларни битта лаҳимда жойлаштириш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш111. Гараж ва таъмирлаш устахонаси камераларининг ўлчамлари қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишхизмат кўрсатиладиган техниканинг ўлчамлари ва улар орасидаги одамлар учун зарур бўлган ўтиш жойларини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэнг катта бурилиш радиусига эга бўлган техниканинг кириш ва чиқишидаги маневрлар имкониятини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишстационар иш жойлари қурилмасини.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКамераларнинг баландлиги жойлаштирилган кўтариш ускунасининг баландлигини ҳисобга олган ҳолда аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш112. Ёқилғи-мойлаш материалларининг (ЁММ) ер ости омборлари қўшни лаҳимларга чиқадиган камида иккита алоҳида йўл камераларга жойлаштирилиши керак. Чиқиш йўли камеранинг бир-биридан энг узоқ қисмлари масофасида жойлашган бўлиши керак. Ҳар бир чиқиш йўли тамбур шлюз ва икки томонлама металл қопламали эшик билан таъминланиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш113. Ёқилғи-мойлаш материаллари омборларида камеранинг поли қўшни лаҳим баландлигидан паст бўлиши ёки камерадан чиқишдан олдин бетон вал ўрнатилиши керак. Агар чуқур ёки вал сақланадиган идишлардан барча суюқлик оқиб чиқса, омборлардан ташқарида ёқилғи ва мойлаш материалларидан сизиб чиқиш имконияти бўлмаслиги керак. Валнинг қалинлиги унинг баландлигига тенг бўлиши, лекин 500 mm дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш114. Гараж, таъмирлаш устахонаси ва ёқилғи омборида поллар бетондан бўлиши таъминланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш115. Ёқилғи-мойлаш материаллари (ЁММ) омбори бошқа хизмат кўрсатиш шахобчаларидан 100 m дан яқин бўлмаган жойда жойлашган бўлиши, шахобчалар орасидаги масофа эса камида 30 m бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14-§. Ёнғинга қарши қуроллар, асбоб-ускуналар сақлаш омбори ҳамда ёнғин ўчириш поезди депоси
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш116. Ёнғин ўчириш поездининг депоси ҳар бир ишлайдиган горизонтда, ствололди ҳовли ҳудудида, алоҳида лаҳимда ёки ташиш лаҳимларининг кенгайган жойида лойиҳалаштирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЁнғин ўчириш поезди депосининг бир қисми сифатида ёнғинга қарши материаллар, қурилмалар ва асбоблар омбори таъминланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБундан ташқари омборнинг бир қисми сифатида қуйидагиларни таъминлаш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишёнғинга қарши қурилмалар, материаллар ва асбобларни сақлаш учун бўлинмалар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишёнғин ўчириш поездининг ёнғинга қарши қурилмалари, материаллар ва асбоблар билан бўлинмалар бўйлаб тўхташ жойлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпанжарали кириш эшиги.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш117. Ёнғин ўчириш поезди, материаллар ва ускуналар учун бўлинмалар орасидаги бўшлиқ электровоз транспорти учун камида 700 mm ва ўзиюрар транспорт учун камида 1000 mm бўлиши керак. Ёнғинга қарши материаллар, қурилмалар ва асбобларни сақлаш учун бўлинмаларнинг кенглиги камида 900 mm бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш118. Омборнинг узунлиги унинг штрек билан лаҳим бирикмасининг умумий узунлиги, ёнғин ўчириш поездининг таркибий узунлиги ва омбор узунлиги бўйлаб 1000 mm бўшлиқ билан ажратилиши керак. Рельс бош қисмидан бошлаб ўлчанганда омборнинг баландлиги камида 1900 mm бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15-§. Совутилган ҳаво оқими қурилмалари, сув ўтказмайдиган тўсиқ деворлар ва кон ускуналари учун сақлаш хоналари камераси
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш119. Шахтанинг совутилган ҳаво оқими қурилмаси камераларнинг нисбий жойлашиши, блокланиши, камераларга хизмат кўрсатишнинг қулайлигини таъминлаши ва уларни ствололди ҳовлисининг лаҳимларига энг яқин йўлда шахта кондиционер схемаси асосида боғланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш120. Ер ости совутгич машиналарининг ва юқори босимли иссиқлик алмашинувчиларининг камералари мос равишда лойиҳалаштирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСовутгич машиналарининг компрессорига хизмат кўрсатиш учун мўлжалланган асосий ўтиш жойининг кенглиги камида 1500 mm бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКамераларнинг ўлчамлари кўтариш-ташиш ускуналари ва таъмирлаш-чилангар ускуналари учун жойни ҳисобга олган ҳолда аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКамераларда шахта учун темир йўл ётқизилиши керак. Темир йўл бош қисмлари камера полининг остида бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКамераларда чангланмайдиган бетон поллар ва сув чиқариш ариқларини шахта сув устуни томон нишаблик билан оқишини таъминлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш121. Ер ости совутиш машиналарининг камералари алоҳида тоза ҳаво оқими билан шамоллатилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш122. Насослар икки қатор қилиб жойлаштирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш123. Агар қувурлардаги босим 6,4 МPа (64 kg/сm2) дан ортиқ бўлса, қувурлар стволдан иссиқлик алмашиниш камерасига махсус йўллар бўйлаб ётқизилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш124. Кон ускуналари кон устахонаси учун ер остида жойлаштирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКамераларнинг жойлашиши, сони ва уларнинг ўлчамлари камераларнинг мақсади ва уларга жойлаштирилган ускуналар ва материалларнинг ўлчамларига қараб белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш125. Сув ўтказмайдиган тўсиқ деворлар учун камералар ёриқларсиз чидамли тоғ жинсларидан қурилиши керак. Тўсиқ девор қурилган жойдан ҳар бир йўналишда камида 15 m ўзоқликда тектоник бузилишлар, ёриқлар, дарзликлар ва карст бўшлиқлари бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш126. Сув ўтказмайдиган тўсиқ деворларни 0,2 МPа (2 kg/сm2) дан ортиқ босимда лойиҳалашда улар тажрибавий синовдан ўтказилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш16-§. Оператор (диспетчер), одамларни кутиш, тиббиёт маркази ва бошқа турдаги камералар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш127. Ер ости ишларида оператор (диспетчер) камераси бошқариш қулайлиги билан автоматлаштирилган қурилмаларни кузатиш, шунингдек ускуналарга техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш қулайлигини ҳисобга олган ҳолда жойланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАппарат ечимига қараб, оператор хонаси қуйидаги бир ёки бир нечта хонадан иборат бўлиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишоператор хонаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишаппарат хонаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишустахона.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКамеранинг баландлиги камида 2200 mm бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш128. Кутиш камераси одамларнинг тушиш-кўтарилиши учун шахта стволи ёнида жойлаштирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСтвололди ҳовлининг ҳар бир йўли билан кутиш камерасининг ўзаро алоқаси учун камерадан иккита чиқиш жойи таъминланиши керак. Уларнинг кўндаланг ўлчамлари кенглиги камида 1500 mm ва баландлиги камида 2200 mm бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш129. Кутиш камераси кенглиги 450 mm бўлган ўриндиқлар билан таъминланиши, улар икки ёки тўрт қаторга жойлаштирилиши ҳамда уларнинг орасидаги ўтиш жойлари 800 mm га тенг бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКутиш камерасининг майдони бир киши учун 0,5 m2 га тенг бўлган меъёрий майдон асосида аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКамеранинг пол ва деворлари иссиқлик сақловчи материаллари билан қопланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш130. Корхоналарда одамлар учун кутиш камераси ёнида ер ости тиббий марказ камераси жойлаштирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКамера қабул қилиш, рўйхатга олиш ва кийиниш хоналаридан иборат бўлиб, эшик очиладиган қисм билан ажратилган ва режадаги ўлчамлари 4000х7000 mm дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСтвололди ҳовлисида тиббиёт марказининг камераси кенглиги камида 1500 mm ва баландлиги 2200 mm бўлган иккита ўтиш йўли билан уланиши керак. Унда шамоллатиш ойналари билан ташқи томондан очиладиган эшиклар бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКутиш камералари ва тиббиёт маркази бетон поллар билан таъминланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш131. Лаҳимларда ассенизация тадбирларини ўтказиш ускуналарини жойлаштириш учун камералар билан таъминланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-боб. Мустаҳкамлагични ҳисоблаш ва танлаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-§. Асосий ҳисоб қоидалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш132. Ҳисобланган аналитик, экспериментал-аналитик ва бошқа моделлар уларнинг ишлаш хавфсизлигини кафолатлайдиган, кон ишлари мустаҳкамлагичи ва ҳимоя қилиш чораларининг ишончли параметрларини таъминлаши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЛаҳимнинг ўтилиши ва эксплуатациясининг бутун даврида лаҳим тоғ жинслари билан ўзаро таъсирининг бутун жараёнини ҳисобга олиш керак. Бу ҳолда, қуйидагиларни назарда тутиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишёпиқ массивнинг ҳақиқий кучланиш ҳолатини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштоғ жинсларининг геологик тузилишини, уларнинг табиий ва йўналган синишини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэксплуатация иш шароитида атрофдаги жинсларнинг дастлабки ва ўзгарувчан хусусиятларини.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш133. Мустаҳкамлагич ва тоғ жинсларининг ўзаро таъсирини баҳолашда тоғ жинсларини мустаҳкамлаш ёки уларни тушириш чораларини, иш жойларини қуриш ва ишлатиш пайтида муҳандислик-геологик, гидрогеологик ва кон-техник шароитларнинг ўзгаришини прогноз қилишни ҳисобга олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш134. Лаҳимларни мустаҳкамлаш параметрларини аниқлаш учун асосий ҳисоблаш маълумотлари сифатида қуйидагиларни ҳисобга олиш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишатрофдаги массивнинг кучланиш тақсимотининг ҳақиқий қийматларига мос келадиган лаҳимларни жойлаштиришнинг тахминий чуқурлигини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштоғ жинсларининг физик-механик хусусиятларини ҳисобланган қийматларини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмустаҳкамлагич материаллари ва маҳкамлаш жойини тўлдириш хусусиятларини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбошқа лаҳимларнинг хусусиятлари ва таъсир даражасини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбошқа қўшимча таъсирларни.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш135. Жинсларнинг (массивнинг) сиқилишга қаршилиги ҳисобланган Rc қуйидаги (1) формула бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRc = R•kc•kд, (1)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишR — намунадаги жинсларнинг бир ўқли сиқилишга чидамлилигининг ўртача қиймати, тоғ жинси намуналарини синаш натижалари бўйича экспериментал равишда ўрнатилиши, МPа (kg/сm2);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkc — қуйидаги 2-жадвал бўйича олинган кам уланишга эга бўлган юзалар (сирпанувчи кўзгулар, ёриқлар, гилли нимқатламлар) бўйича лаҳим периметри бўйлаб ўртача ҳисобланган тоғ массивининг бузилишини ҳисобга олувчи коэффициент;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkд — узоқ муддатли мустаҳкамлик коэффициенти, сезиларли судралувчи тоғ жинслар синовлари натижаларига кўра қабул қилинган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар лаҳим контурининг турли нуқталарида маҳаллий қувватни заифлаштирувчи коэффициентлар қийматларида сезиларли фарқ бўлса, уларнинг ҳақиқий қийматлари олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЗарурат бўлганда (лаҳимни сувлаш, жинсларнинг мустаҳкамланиши), Rc ни аниқлаш ушбу омилларнинг таъсирини ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш136. Лаҳимларни лойиҳалашда kc қиймати қуйидаги 2-жадвалга мувофиқ тоғ жинсларининг заифлашиши юзалари орасидаги ўртача масофа бўйича муҳандислик-геологик тадқиқотлар натижалари асосида ишларнинг лойиҳалаштирилган жойлашуви ўринларида тоғ массивининг бузилиши миқдорий таҳлилига мувофиқ аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
2-жадвал |
|
Тоғ жинсларини кучсизлантириш юзалари орасидаги ўртача масофа, m |
Коэффициент қиймати kc |
|
1,5 юқори |
0,9 |
|
1,5 дан кам 1 гача |
0,8 |
|
1 дан кам 0,5 гача |
0,6 |
|
0,5 дан кам 0,1 гача |
0,4 |
|
0,1 дан кам |
0,2 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБурғулаш пайтида керн қўшимча бузилиши эҳтимоли туфайли мустаҳкамлиги R<30 МPа бўлган тоғ жинслар учун kc коэффициенти қуйидаги 3-жадвалга мувофиқ лаҳим ёки унинг участкаси жойлашган ўрни тоғ массивининг тектоник бузилиши тўғрисидаги маълумотлар асосида аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
3-жадвал |
|
Лаҳимнинг жойлашув ўрни |
Коэффициент қиймати kc |
|
Радиуси 300 m дан кам бўлган пликатив бузилишлардан ташқарида ва дизьюнктив бузилишларнинг таъсир зонасидан 4N дан ортиқ масофада ташқарида (N-бузилишнинг нормал амплитудаси, m) |
0,9 |
|
Радиуси 300 m дан кам бўлган пликатив бузилишда ёки ундан 4N дан 1N гача бўлган масофада дизьюнктив бузилишнинг таъсир зонасида |
0,6 |
|
Дизьюнктив бузилишдан 1N дан кам масофада |
0,3 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш137. Мустаҳкамлагич материалларининг ҳисоб ва норматив хусусиятлари уларнинг ер ости шароитида ва талабларга мувофиқ қуйидаги ишлашини ҳисобга олиш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбетон ва темирбетон мустаҳкамлагичлар учун — ҚМҚ 2.03.01-96, ГОСТ 26633-2012 ва ГОСТ 27751-2014 талабларини назарда тутган ҳолда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишметал мустаҳкамлагичлар учун — ШНҚ 2.03.05-13 талабларини назарда тутган ҳолда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишёғоч мустаҳкамлагичлар учун — ҚМҚ 2.03.08-98 талабларини назарда тутган ҳолда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштош асосли мустаҳкамлагичлар учун — ҚМҚ 2.03.07-98 талабларини назарда тутган ҳолда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш138. Лаҳим мустаҳкамлагичи тузилмаларни ҳисоблаш юк кўтариш қобилиятига мувофиқ (мўрт, ёпишқоқ ва бошқа турдаги шикастланиш омиллари бўйича) ва зарур бўлса, ҚМҚ 2.01.07-96 талабларига мувофиқ барқарорлик ва ёрилишга чидамлилиги бўйича амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЮпқа деворли пўлат ва йиғма конструкциялар барқарорликка, гидро ва газ изоляцион мустаҳкамлагичларни ёрилишга чидамлилигини текшириш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш139. Лаҳим мустаҳкамлагичлари тоғ-кон ўтиш ишлари технологияси ва мустаҳкамлагичларни ўрнатишни ҳисобга олган ҳолда, кон ўтиш ёки эксплуатация вақтида бир вақтнинг ўзида ҳаракат қиладиган кучланишлар ва уларнинг таъсир кучлари эҳтимолий салбий комбинациялари асосида ҳисобланиши керак. Шу билан бирга, ҚМҚ 2.01.07-96 га мувофиқ қуйидаги кучланишнинг комбинацияларини қабул қилиш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишасосий комбинация-доимий кучланишлар ва таъсир кучлар, вақтинча узоқ муддатли кучланишлар, қурилиш пайтида юзага келадиган таъсир кучларни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмахсус комбинация-доимий, вақтинчалик узоқ муддатли, эҳтимол қисқа муддатли ва махсус сейсмик ёки бошқа кучланишлар ёки таъсир кучларни.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш140. Кучланишлар ва таъсир кучларининг комбинацияси учун лаҳимларнинг мустаҳкамлагич тузилмаларини лойиҳалашда қуйидагиларни ҳисобга олиш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдоимий кучланиш ва таъсир кучлар:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) кон массиви томонидан тоғ-кон босими:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштоғ жинсларининг вазни мустаҳкамлагичга эркин таъсир қилишини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдеформациянинг тоғ массиви билан ўзаро таъсири туфайли мустаҳкамлагичга таъсир қилувчи алоқа кучларини (кучланишлар);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) мустаҳкамлагичнинг ўз вазни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишв) мустаҳкамлагич элементларига дастлабки кучланишлар таъсирида келиб чиқадиган таъсирлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишг) ер ости сувларининг босими;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишвақтинча кучланиш ва таъсир кучларни:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) ҳарорат таъсирлари, шу жумладан совуқ таъсирида тоғ жинсининг кўтарилиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) тозалаш лаҳимлари, бошқа лаҳимлар ва сувнинг даражасини камайтиришнинг таъсири;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишв) тоғ жинслари шишиши натижасидаги босим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқисқа муддатли кучланиш ва таъсир кучларини:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) мустаҳкамлагич орқасида тампонлаш қилинган эритманинг босими;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) тоғ-кон ўтиш, транспорт машиналари ва комплексларининг юклари таъсири;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишв) кенг кўламли портлатиш ишлари таъсири;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмахсус кучланиш ва таъсир кучларини:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) динамик кучланишлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) сейсмик таъсирлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЮкларнинг комбинацияларини ҳисобга олишда ҚМҚ 2.01.07-96 да белгиланган комбинациялар коэффициентларидан фойдаланиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЮкларга ишончлилик коэффициенти γf, жавобгарлик γn ва кучланишларнинг бирикиш ψ коэффициентини ҚМҚ 2.01.07-96 ва мазкур ШНҚ га мувофиқ қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш141. Кучланишларнинг асосий ва махсус комбинациялари учун юк кўтариш қобилияти ва барқарорлигини мустаҳкамлагични ҳисоблашда ГОСТ 27751-2014, ГОСТ 26633-2012, ҚМҚ 2.03.01-96 ва мазкур ШНҚ бўйича конструкцияларнинг иш шароитларини ҳисобга олган ҳолда материалларнинг ҳисобланган қаршилиги бўйича амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш142. Мустаҳкамлагични танлаш ва ҳисоблаш лаҳимдаги тоғ жинслари барқарорлиги (барқарорлик тоифалари) ҳолатини ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши керак. Бу ҳолатларнинг умумлашган хусусиятлари қуйидаги 4-жадвалда берилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
4-жадвал |
|
Барқарорлик тоифаси |
Барқарорлик ҳолатини баҳолаш |
Барқарорлик ҳолатининг хусусиятлари |
|
I |
Барқарор |
Тоғ жинсларининг сезиларли силжимаган ва синмаган ёки кичик маҳаллий ёриқлар мавжуд |
|
II |
Ўртача барқарор |
Лаҳимни ўраб турган жинсларда ноэластик деформациялар зонасининг умумий ривожланишининг дастлабки босқичига мос келадиган, массивга чуқур кириб борадиган тоғ жинсларининг оз миқдорда тарқалиши; тузилмали заифлашган зоналарда тоғ жинсларининг яхлитлигини бузиш мумкин. Тоғ жинсларининг деформациялари амортизация хусусиятига эга |
|
III |
Беқарор |
Лаҳим контурининг эркин сезиларли силжиши билан тоғ жинсларининг деформациялари ва бузилиш зоналарини янада ривожланиши. Жинсларнинг деформациялар вақтида заиф сўнишига босқичма-босқич ёндашув |
|
IV |
Ўта беқарор |
Ноэластик деформацияланувчи жинсларнинг катта зоналари уларни йўқ қилиш билан лаҳим атрофида ривожланади. Лаҳимнинг эркин (ёки қўллаб-қувватлашнинг кичик тикланиши билан) контурининг силжиши заиф сўнувчи ва сўнмас хусусиятга эга |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-§. Тоғ жинслари ва юкларнинг мустаҳкамлагичга таъсир этувчи барқарорлигини ҳисоблаш, турини танлаш ва мустаҳкамлагични ҳисоблаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш143. Вертикал стволларни мустаҳкамлаш турини танлаш ва параметрларини ҳисоблаш муҳандислик-геологик, гидрогеологик шароитларга, зарарли таъсирга қараб, шунингдек ишлаб чиқариш усулларини ҳисобга олган ҳолда ствол оғзи, кенгайтирилган қисм, бирикмалари участкалари учун дифференциал равишда амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш144. Ствол ва шурфларнинг оғзини мустаҳкамлаш монолит бетон ёки темир-бетон, металл ёки темир-бетон тюбинглардан лойиҳаланиши керак. Таъсир этувчи кучлар, каналлар тешикларининг ўлчамлари ва вертикал лаҳим диаметрларига қараб ствол оғзини мустаҳкамлаш тури бир, икки ва уч босқичли, тож ёки қадам тож билан лойиҳаланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш145. Ствол ва шурфларнинг оғизларини мустаҳкамлашни ҳисоблаш вертикал ва горизонтал босим таъсирида амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВертикал кучланишларни мустаҳкамлагичнинг ўз оғирлигидан, мустаҳкамлагичга асосланган ускуналар ва иншоотларнинг массасидан босим йиғиндиси сифатида горизонтал-массив жинсларининг босимидан, сирт пойдеворлари ва таянчларидан кучланиш ва қатламлардаги гидростатик босимдан аниқлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш146. Ҳисобланган вертикал юк 
к Н (тс), ствол оғзини мустаҳкамлагич қуйидаги (2) формула билан аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишγf — 1,17 га тенг юк ишончлилиги коэффициенти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишγn — жавобгарлик коэффициенти 1,2 га тенг;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQy — мустаҳкамлагичнинг ўз вазни, кН (тс).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишрп — вертикал стволнинг оғзини мустаҳкамлагич тоғ жинсларининг горизонтал (радиал) босими кесишган тоғ жинслари ва тупроқларнинг тури ва хусусиятларига ва уларнинг сувга тўйиниш даражасига қараб ҳисоблаш мазкур ШНҚ нинг 2-иловасига мувофиқ аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш147. Стволнинг кенгайтирилган қисмини, шунингдек бирикмаси участкалари мустаҳкамлагич турини танлаш ва параметрларини ҳисоблаш ер ости сувларининг босимини тозалаш ва бошқа ишларнинг таъсирини ҳисобга олган ҳолда кесишган жинсларнинг барқарорлиги тоифаларига мувофиқ амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСтвол мустаҳкамлагичи ҳисобланганда ствол ва контакт тегма юкларни айлана бўйлаб нотекис тақсимланган радиал юк бўйича қуйидаги 1-расмга мувофиқ ҳисоблаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВертикал лаҳимларни мустаҳкамлагич бўйича тоғ жинслари барқарорлиги ва юкларни ҳисоблаш ҳамда Ҳисобий чуқурликни баҳолаш мазкур ШНҚ нинг 3 ва 4-иловаларида кўрсатилган усулларга мувофиқ бажарилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш148. Математик моделлаштириш усуллари ушбу методлар доирасидан ташқарида қўлланилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш149. Паст ҳарорат шароитида стволларни ва бошқа лаҳимларни мустаҳкамлашдаги юклар ҳароратини ва намлик режимини ва қазиш мавжудлигининг барча даврларида тоғ жинсларининг эриши, уларни муздан озод этиш вақтида тошлар ҳажмини камайтиришнинг эҳтимолий жараёнларини ҳисобга олган ҳолда аниқлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш150. Муздан озод этиш жараёни, шунингдек тоғ жинсларининг зич қатламлари ствол мустаҳкамлагичига осиб қўйилганда мустаҳкамлашнинг вертикал жойлашишини ҳисобга олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш151. Стволнинг қаттиқ мустаҳкамланган кенгайтирилган участкаларида, шунингдек I, II ва III тоифадаги барқарор тоғ жинсларидаги ствол бирикмаларининг участкалари учун тозалаш ишлари, бошқа лаҳимлар, босимли сув ва сувнинг пасайиши таъсири бўлмаганда, бетон мустаҳкамлагичнинг қалинлиги қуйидаги 5-жадвалга мувофиқ барқарорлик тоифаси бўйича ҳисоб-китобсиз амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-расм. Вертикал лаҳимнинг мустаҳкамлагичидаги горизонтал юкларнинг асосий диаграммаси
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРmаx — максимал юкланиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРmin — минимал юкланиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишР0 — юкланишнинг бир текис қисми;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишР2 — юкланишнинг нотекис қисми;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишq — уринма кучланиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
Участканинг жойлашиш чуқурлиги, m |
Тоғ жинсларининг юзага келиш бурчакларида бетон мустаҳкамлагичининг қалинлиги, mm | |
|
35° гача |
35° дан юқори | |
|
500 гача |
200 |
250 |
|
500 дан юқори |
250 |
300 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишII ва III тоифадаги барқарор тоғ жинсларида бетон мустаҳкамлагичнинг қалинлиги ҳисоблаб чиқилиши керак. Бунда қийматлар юқоридаги 5-жадвалда кўрсатилган қийматлардан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБосимли сув мавжуд бўлганда, таянч турини танлаш ва уни ҳисоблаш сув ўтказмайдиган таянчлар билан тўлиқ гидростатик босим ва сув ўтказмайдиган таянчлар билан қолдиқ босимни ҳисобга олган ҳолда амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш152. Агар стволларнинг бетон, темир-бетон мустаҳкамлагичнинг ҳисобланган қалинлиги 500 mm дан ошса, унда шунга мос равишда юқори қувват синфининг 500 mm қалинликдаги бетон мустаҳкамлагичидан фойдаланиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш153. Бирлаштирилган бетон, темир-бетон ва бошқа қаттиқ мустаҳкамлагичлар анкерлар билан лойиҳаланмайди ва ишлатилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш154. Тегишли асос билан, ствол қаттиқ мустаҳкамлагичлар билан I тоифали тоғ жинсларида ўтилган бўлса, мустаҳкамлагичлар ва уларнинг параметрларини мазкур ШНҚ нинг 155-бандига асосан қўллаш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш155. Эгилувчан мустаҳкамлагичларга эга стволда, шунингдек кўтариш мосламалари билан жиҳозланмаган, шамоллатиш стволлари ва шурфларида, сув оқимлари 8 m3/соат дан ошмайдиган тозалаш ва сувни камайтириш таъсири бўлмаган тақдирда, кўтарма лаҳимлари ва маъдан туширгич жойларида, I ва II тоифадаги тоғ жинсларида сочмабетон ёки анкер билан биргаликда, сим тўрлардан ва сочмабетондан ясалган бетон мустаҳкамлагичлар қўлланилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI, II ва III тоифадаги барқарор тоғ жинсларида 8 m3/соат дан ортиқ сув оқимлари билан монолит бетон мустаҳкамлагичдан фойдаланиш керак. Шу билан бирга, барқарорлик I тоифадаги тоғ жинсларида стволнинг кенгайтирилган участкаларида сочмабетон мустаҳкамлагичнинг қалинлиги қуйидаги 6-жадвалга мувофиқ ҳисоб-китобсиз олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
6-жадвал | |
|
Участканинг жойлашиш чуқурлиги, m |
Тоғ жинсларининг юзага келиш бурчакларида сочмабетон мустаҳкамлагичининг қалинлиги, mm | |
|
35° гача |
35° гача | |
|
500 гача |
80 |
120 |
|
500 дан юқори |
100 |
150 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСтвол бирикмалари ўрнининг қисмлари учун I тоифадаги барқарор жинсларида, шунингдек стволнинг кенгайтирилган қисмларида II тоифадаги барқарор жинсларида сочмабетон мустаҳкамлагичнинг қалинлиги мазкур ШНҚ нинг 5-иловасига мувофиқ ҳисоблаб чиқилиши керак. Шу билан бирга, сочма бетон мустаҳкамлагичнинг қалинлиги 150 m гача чуқурликда камида 500 mm ва 200 m дан ортиқ чуқурликда 500 mm бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБирлаштирилган анкер-сочмабетон мустаҳкамлагичда анкерларнинг узунлиги lа 2 m га; анкерлар орасидаги масофа lа 0,7 m га тенг бўлиши керак. Тегишли асос билан анкер узунлигини ва улар орасидаги масофаларни ўзгартириш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш156. IV тоифадаги барқарор жинсларида, стволнинг босимли сувлари бўлган қисмларида, шунингдек калий ва шунга ўхшаш конларда тюбинглар, темир-бетон, кўп қатламли таянч ва етарлича тоғ жинси барқарорлиги билан монолит бетон таянчдан фойдаланиш керак. Туз конларида, катта чуқурликда, тегишли асос билан, етарлича юқори қаршилик яратадиган, аммо ҳисоблаш йўли билан аниқланадиган қаттиқ мустаҳкамлагич қаршилигидан кам бўлган материалларнинг эгилувчан ташқи қобиғини таъминлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш157. Ствол ва шурфларнинг кенгайтирилган қисмини мустаҳкамлагични ҳисоблаш технологик ва ўрнатиш юкларини ҳисобга олган ҳолда Рп массивидаги жинсларнинг горизонтал (радиал) босимининг ва Рг ер ости сувларининг қолдиқ босимининг умумий таъсирида амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш158. Стволларнинг горизонтал лаҳим ва камералар билан бирлашиш ўрнини лойиҳалашда ҳамда уларнинг стволларга таъсирини истисно қилишда ствол бўйлаб барқарорлиги II тоифадаги тоғ жинсларига камида 30 m баландликдаги тоғ жинсларига ствол яқинида ишлов бериш керак. III ва IV барқарорлик тоифалари камида 50 m қаттиқ мустаҳкамлагич ўрнатилиши керак. Барқарорлик тоифаси I жинсларида мустаҳкамланиш тури тартибга солинмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСтвололди 10 m гача бўлган лаҳимларидан I ва II тоифадаги барқарор жинсларида, III ва IV тоифадаги жинсларда 30 m гача бўлган тампонлаш эритмалари билан бўлакли тошлар билан тўлдирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш159. Қуйидаги 7-жадвалда кўрсатилган мустаҳкамлагичлар учун келтирилган қийматларидан юқори бўлган ишлов бериш яқинидаги жинсларнинг кутилаётган нисбий деформациялари қийматлари билан бирга лаҳим ва бошқа лаҳимларнинг таъсир зоналарида жойлашган вертикал лаҳимда, мажбурий деформацияга мослаштирилган мустаҳкамлагичларни ёки махсус мустаҳкамлагичларни ҳимоя қилишнинг таркибий элементлари биргаликда бир қатор тоғ жинслари билан барча барқарорлик тоифасидаги жинсларда ишлатилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
7-жадвал | |
|
Мустаҳкамлагич |
Нисбий вертикал деформациялар, mm/m | |
|
сиқилганда |
Чўзилганда | |
|
Монолит |
0,85 |
Кўтариш қобилияти бўйича 0,05 |
|
Монолит |
0,85 |
Ёриқларни очиш орқали 0,25 |
|
Йиғма |
2,00 |
1,00 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш160. Стволни мустаҳкамлашнинг таркибий элементлари ствол сув ўтказмаслигининг зарур даражасини ҳисобга олган ҳолда ствололди массив жинсларининг кутилаётган нисбий деформацияларини ҳисоблаш асосида ишлаб чиқилиши керак. Шу билан бирга:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштоғ жинсларининг чўзилиш деформациялари 7-жадвалда кўрсатилган қийматлардан ошиб кетса, горизонтал бўлинувчи чоклар бир-биридан 15 m дан ортиқ бўлмаган масофаларда, асосан кучсиз жинсларнинг кесишишида таъминланиши керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштоғ жинсларнинг сиқилиш деформациялари 7-жадвалда кўрсатилганлардан 15 mm/m гача оралиқда бўлганда, горизонтал чўкинди чоклар энг катта деформация жойларида ва кучли ва кучсиз жинсларнинг контактларида ёки ҳимоя қилинадиган ҳудудларда мустаҳкамлагични силжитиш чоралари билан таъминланиши керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишжинсларнинг сиқилиш деформациялари 15 mm/m дан ошса, чўкинди зоналар ва катта вертикал мувофиқлик тугунлари таъминланиши керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгоризонтал деформациялар намоён бўлса, кейин ҳисоблаш билан асосланадиган мустаҳкамлаш ва эгилувчан тузилмаларнинг юк кўтариш қобилиятини оширишни таъминлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш161. Вертикал сиқиш деформацияларини чўкинди чоклар билан қоплаш учун вертикал лаҳимдаги чоклар орасидаги максимал масофа мазкур ШНҚ талабларига мувофиқ ҳисобланади, лекин 20 m дан ошмаслиги керак. Чўкинди чоклар эгилувчан материалдан тайёрланган ва агар керак бўлса, гидро ва газ изоляцияси ҳамда махсус герметик тугунлар ўрнатилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧўктирувчи чоклар орасидаги максимал масофа l, m, қуйидаги (3) формула билан аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишD1 — тоғ кон ўтиш лаҳими диаметри (қораламаси), m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишD0 — тоғ кон ўтиш лаҳими диаметри (оқламаси), m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишfтр — тоғ жинсининг мустаҳкамлагич ишқаланиш коэффициенти, 0,6-магматик жинслар, қумтошлар ва оҳактошлар учун, 0,5-алевролит ва аргиллит учун ва 0,4-кўмир ва туз жинслари учун қабул қилинган;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRпр — ҚМҚ 2.03.01-96 га мувофиқ қабул қилинган бетоннинг сиқилишга чидамлилиги, кPа (тс/m2);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРп — тоғ жинсларининг ҳисобланган горизонтал радиал босими, кPа;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишγm — ГОСТ 27751-2014 ёки ҚМҚ 2.03.01-96 бўйича қабул қилинган мустаҳкамлаш материаллари учун ишончлилик коэффициенти.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш162. Чўкмали чокнинг ҳисобланган иш баландлиги hш, mm, қуйидаги (4) формула билан аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишΔηр — ҳимояланган майдон чегараларида чўкишнинг фарқи, mm, формуладан Δηр = Σεimi аниқланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишεi — ҳимояланган майдон ичидаги нисбий вертикал деформациялар, mm / m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmi — қатлам қалинлиги, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишап — сиқилиш материалининг чок ёки мувофиқлик тугуни, %, моддий синовлар натижаларига кўра қабул қилинган мустаҳкамлаш материалига рухсат берилганларга тенг юкларда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш163. Массивнинг вертикал ва горизонтал деформацияларини конструктив ҳимоя чоралари билан тозалаш ишлари таъсиридан тўлиқ қоплаш билан, вертикал ишларни мустаҳкамлашда шакл босимининг қийматлари ушбу ШНҚ талабларига мувофиқ, бунда тозалаш ишларининг таъсирини ҳисобга олмаган ҳолда аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУшбу деформацияларни тозалаш ишлари таъсиридан тўлиқ қопланмаган ёки лаҳимларни ҳимоя қилиш учун конструктив чоралар бўлмаган тақдирда, мустаҳкамлагични ҳисоблаш кутилган ҳаракатлар бўйича амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШу билан бирга, мустаҳкамлагичнинг юк кўтариш қобилиятининг минимал қиймати, тозалаш ишларининг таъсирини ҳисобга олмаган ҳолда, ҳеч бўлмаганда мустаҳкамлашдаги босимнинг қийматини олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш164. Қаттиқ жинсларда горизонтал ва қия лаҳимлар параметрларини танлаш ва ҳисоблаш, лаҳимнинг таъсир даражасини ҳисобга олган ҳолда, тош барқарорлиги тоифасига қараб, тоғ жинслари ва юкларнинг кутилаётган силжишларини баҳолаш асосида амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШу билан бирга ётиш йўналиши ва тоғ жинсларининг 20° дан 50° гача бурчак остида ўтган лаҳимларида тоғ жинсларининг вертикал ва горизонтал йўналишлардаги силжишлари билан бир қаторда уларнинг нимпластларга нормал бўйлаб силжишлари ҳам ҳисобга олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш165. Барча турдаги мустаҳкамлагичларга кучланишларни ҳисобга олишда, рама эгилувчанлигидан ташқари ҳолатларда, лаҳим ости, шифти ва ён томонларидан фарқли равишда аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш166. Лаҳимларни сақлаш шартлари, уларнинг жавобгарлиги ва ишлаш муддатига қараб, монолит бетон ва темир-бетон, йиғма, блок, тюбинг, рамали, анкер, сочмабетон, анкер-сочмабетон ва эгилувчан мустаҳкамлагич турларидан фойдаланиш керак. Лаҳимлар орасидаги тасдиқланган масофа мазкур ШНҚ нинг 6-иловасига мувофиқ аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш167. Тегишли шароитларда мустаҳкамлагичнинг устувор турлари сифатида анкер ва комбинацияланган мустаҳкамлагичлар олиниши керак. Анкерли мустаҳкамлаш параметрларини танлаш коннинг бутун ишлаш даврида унинг самарали ишлашини таъминлаши керак. Комбинацияланган мустаҳкамлашни ҳисоблашда, коннинг ишлаш муддати тугашидан олдин эмас, балки уларнинг шакли қаршилигининг чегара қийматига яқинлашган ҳолда анкер ва мустаҳкамлагичларни мувофиқлаштирилган деформациясини таъминлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш168. Мустаҳкамлагичларни аста-секин кучайтиришда, шу жумладан бирлаштирилган мустаҳкамлагични ўрнатиш талаблари ҳисобга олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш169. Чўкинди жинсларда ва сачратма тоғ жинслари бошқа бўшашган, яхлит ва пластик жинсларда горизонтал ва қия лаҳим кучланишлари муҳандислик-геологик ва гидрогеологик шароитларга қараб ҳисоблаш аниқланади ва қурилиш тажрибаси ва экспериментал тадқиқот натижаларига асосланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш170. Тозалаш ишларининг таъсир зонасидан ташқарида қаттиқ чўкинди (туздан ташқари) ва магматик жинсларда жойлашган горизонтал ва қия лаҳимларда қуйидаги маълумотларни қўллаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) монолит жинслар учун I тоифадаги барқарор тоғ жинсларда — қалинлиги камида 30 mm бўлган сочма-бетон ёки анкер мустаҳкамлагичини қўллаш, монолитда эса оз миқдорда ёрилган тоғ жинсларда лаҳимларни мустаҳкамламаслик мумкин. Заифлашган контактлар томонидан тош кучини йўқотиши мумкин бўлган шароитда, металл ушлагич ёки мустаҳкамлагич элементлар билан анкер ва сим тўрларни маҳкамлаш, сўнгра 40 — 50 mm қалинликдаги сочма бетон пуркагичи қўлланилиши билан боғлиқ маълумотларни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) барқарорлик II тоифасидаги тоғ жинсларда-қалинлиги камида 80 mm бўлган сочмабетонни анкер ва сим тўр билан ёки бирлаштирган монолит бетон мустаҳкамлагич, темир-бетон устунлардан ясалган металл шифтлар, йиғма, эгилувчан металл мустаҳкамлагич, анкер-металл, металл гумбазли мустаҳкамлагич ва жинсларнинг сочмабетон қопламаси билан боғлиқ маълумотларни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишв) III ва IV тоифадаги барқарор тоғ жинсларида — йиғма тюбинглар ва блокларни, тегишли асос билан металл бетон, металл эгилувчан ва анкер мустаҳкамлагичларини эгилувчан таянчлар билан биргаликда қўллаш билан боғлиқ маълумотларни (I ва II тоифадаги барқарор тупроқ жинсларида ушбу мустаҳкамлагичларда тескари гумбаздан фойдаланилмайди).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIII ва IV тоифадаги тупроқнинг чўкинди жинслари ва IV тоифадаги магматик жинслар учун мустаҳкамлагичлар тескари гумбазли бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIII ва IV тоифадаги барқарор жинсларида тескари гумбазли мустаҳкамлагичларини қўллаш мумкин (аммо жинсларни цементлаш, уларни маҳкамлаш ёки массивларни тушириш орқали жинслар силжишини камайтириш бўйича чоралар кўрилиши лозим).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТескари гумбазни қуриш зарурати ва унинг параметрлари тупроқ жинсларининг силжишини, тўлдириш ва мустаҳкамлагичнинг тикланишини ҳисоблаш, шунингдек уни ўрнатиш вақтини ҳисобга олган ҳолда аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш171. Тузли жинсларда мустаҳкамлагич турини танлаш илмий-техник таъминот асосида илмий тадқиқот ишлари натижалари ва муайян шароитлар учун тажриба синовлари асосида амалга оширилиши, улар йўқ бўлганда эса ҳисоб-китобларни математик (рақамли) моделлаштириш усуллари ёрдамида амалга ошириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш172. IV тоифадаги барқарор жинсларида жойлашган горизонтал ва қия лаҳимларда, шунингдек тозалаш ишлари ва бошқа лаҳимлардан таъсирланган лаҳимларда тизимли мувофиқликка эга мустаҳкамлагичлардан фойдаланиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш173. Қаттиқ рамали темир-бетон (текис, кассетали, тенг қаршиликка эга) ва мослашувчан (металл тўр, шишатолали ўрамдаги материаллар) рама таянчлари орасида тўсиқлардан фойдаланиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш174. Rc 15 МPа (150 kg/ cm2) дан кам бўлган лаҳим остидаги жинслар билан пўлат гумбаз мустаҳкамлагичларида устунларни тупроққа босишда устунлар ерга кириб кетишини олдини олиш учун таянчлар ўрнатилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш175. Ўта қия ва қия пластларида ётиш йўналиши томон мустаҳкамлагич эгилувчан элементининг конструкцияси кутилган максимал силжиш нимпластлар нормалини ҳисобга олиб танланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш176. Рамали ёки йиғма темир-бетон мустаҳкамлагич билан маҳкамланган, 30° дан ортиқроқ нишаблик бурчакларидаги қия лаҳимлар, тампонлаж, мустаҳкамлаш элементларини анкер билан бириктириш, таянч ёйлари ва мустаҳкамлаш учун бошқа чоралар ёрдамида массив билан кенгайтирилган уланишни таъминлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш177. Минимал ўлчамлари 2000 mm бўлган бетон мустаҳкамлагичлар узунлиги 500 mm кенглиги эса бирикиш ўрни бурчаги томонидан горизонтал лаҳимнинг бирикиш ўрнида таъминланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИшловлар бирикиш жойини лойиҳалашда бирикадиган лаҳимларнинг кесимларини ва уларнинг ўзаро таъсирини ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш178. Горизонтал ва қия лаҳимларнинг I тоифадаги барқарор тоғ жинслари учун мустаҳкамлагичларни лойиҳалашда мустаҳкамлагич параметрлари ҳисоб-китобсиз олиниши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишII, III ва IV тоифадаги тоғ жинслари учун лаҳим мустаҳкамлагичининг таркибий параметрларини танлаш ва ҳисоблаш мустаҳкамлагичини лаҳим ўтилиши ва қуриш технологиясини ҳисобга олган ҳолда тоғ жинслари ва кучланишларнинг кутилаётган силжишларини ҳисоблаш асосида амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш179. Камерани мустаҳкамлаш турини танлаш ва унинг параметрларини ҳисоблаш тозалаш ва бошқа лаҳимларнинг таъсир даражасини ҳисобга олган ҳолда тоғ жинсининг барқарорлиги тоифасига қараб амалга оширилиши керак ва у қуйидаги талабларга эга:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) камераларга туташувчи лаҳимларининг мустаҳкамлагичи кенглиги камера кенглигига нисбатан камида икки баравар (лекин 5 m дан кам бўлмаган) масофада, шунингдек камеранинг ўзига қарши туташган камеранинг мустаҳкамлагич деформация хусусиятларига яқин хусусиятга эга бўлиши керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) иш пайтида шахта сувлари (сув йиғгичлар, тиниқлаштирувчи сув идишлари) жойлашган намланиш ва шишишга мойил бўлган жинсларда қурилган камераларни мустаҳкамлагичи гидроизоляцияланиши ёки тошларнинг шишиши туфайли тошларнинг мустаҳкамлиги пасайишини ва қўшимча юкларни ҳисобга олган ҳолда ҳисобланиши лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишв) портловчи материаллар (ПМ) омборлари ва электр жиҳозларининг камераларини сувга тўйинган тошларга жойлаштиришда мустаҳкамлагични гидроизоляциялаш бўйича махсус чоралар кўрилиши керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишг) стволларга уланган камераларда ускуналар ва кўтариш ускуналари учун металл конструкцияларнинг устунлари стволларни мустаҳкамлагичи билан боғланмаслиги керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишд) ускуналар учун замин устунларини маҳкамлаш ва камераларда кўтариш ва ташиш мосламалари тоғ жинсларининг силжиши натижасида ҳосил бўлган деформациялар устунларига бевосита таъсирини истисно қиладиган тарзда ишлаб чиқилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.09.13-22 «Ер ости кон лаҳимларини лойиҳалаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
1-ИЛОВА
1-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВертикал лаҳимларнинг мустаҳкамлагичларини ҳисоблаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Вертикал лаҳимларнинг монолит бетон ва сочмабетон мустаҳкамлагич турларининг қалинлигини ҳисоблаш δк, mm, қуйидаги (1) формулага мувофиқ амалга оширилиши керак
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишr0 — вертикал лаҳим юзаси, mm;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишγb — мустаҳкамлагичнинг иш шароитлари коэффициенти, 1,25 га тенг;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишγm — ҚМҚ 2.03.01-96 ва ГОСТ 27751-2014 га мувофиқ қабул қилинган материал (бетон) учун ишончлилик коэффициенти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRпр — ҚМҚ 2.03.01-96 ва ГОСТ 27751-2014 га мувофиқ қабул қилинган бетоннинг ҳисобланган сиқилиш кучи, МPа (тс/m2);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkр — стволнинг кенгайтирилган қисмларида 1 га тенг ва бирикиш майдонида (2-0,05•z) га тенг деб ҳисоб қилинган мустаҳкамлагич тузилишидаги кучланиш концентрацияси коэффициенти, бу ерда z — бирикиш тугунидан кўриб чиқилаётган қисмгача бўлган масофа;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишР — горизонтал босим, МPа (тс/m2), жинслар Рп ва ер ости сувлари Рг босимининг умумий сифатида аниқланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишδпб — бетоннинг атрофдаги бузилган жинсларга кириб бориши туфайли ҳосил бўлган тош-бетон қобиғининг қалинлиги (сочма бетон учун 50 mm га, бошқа турдаги мустаҳкамлагичлар учун — нолга тенг деб ҳисобланади).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Қоятош ва яримқоятош жинслари билан алоқаси бузилган жинсларда, уларни майдалаш зоналарида, бўшашган жинсларда ва пластик гилларда, шунингдек тоймали мустаҳкамлагични ҳисоблаш илмий натижаларга кўра ички ва ташқи контурлардаги қувват шароитларига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.09.13-22 «Ер ости кон лаҳимларини лойиҳалаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
2-ИЛОВА
2-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВертикал ствол оғзи мустаҳкамлагичида тоғ жинсларининг горизонтал босимини аниқлаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Жинсларининг ҳисобланган горизонтал (радиал) босими Рп, МPа (тс/m2), кам боғланган ва гилли чўкмали жинсларда ствол оғизи қуйидаги (1) формула бўйича аниқланиши керак
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишγf — 1,17 га тенг кучланиш ишончлилиги коэффициенти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишγn — жавобгарликнинг ишончлилик коэффициенти 1,2 га тенг деб қабул қилинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишγd1 — 1,7 га тенг бўлган мустаҳкамлагич тешикларидан 20 m ва ундан ортиқ масофада бўлганда, масофа 20 m дан кам бўлса 2,9 га тенг деб олинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишr0 — ствол радиуси оқламада, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишφ — чўкмаларнинг ички ишқаланиш бурчаги, град;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишψ — ифодадан аниқланган ўлчамсиз коэффициент:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишН — кўриб чиқилган майдоннинг ер юзидан чуқурлиги, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРф — ствол яқинидаги сиртда жойлашган бино ва иншоотлардан энг катта қўшимча кучланиш, МPа (тс/m2);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишγ — тоғ жинсининг (грунт) солиштирма оғирлиги, кН/m3, қуйидаги ифодадан аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишγ = ρmg, ρ, т/m3, ва γ, МН/m3 γ = ρm(1000)-1g;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишρ — тоғ жинсининг (грунт) ҳажмий вазни (грунт), МН/m3 (тс/m3);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишρm — тоғ жинсининг (грунт) ўртача зичлиги, т/m3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишg — эркин тушиш тезланиши, m/с2 (фақат SI бирликлари учун киритилган).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСувга тўйинган тоғ жинсларида ҳисоб-китоб тоғ жинсларининг оғирлаштирилган массаси γ' билан амалга оширилади ва қўшимча равишда ер ости сувларининг босимини ҳисобга олади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Рф энг катта умумий қўшимча кучланиши стволнинг бир томонида унинг контуридан 5r0 дан ошмайдиган масофада жойлашган ҳар бир бино (иншоот) дан кучланишларнинг участкаларини йиғишда максимал сифатида график равишда аниқланади (r0 — ствол радиуси оқламада, m).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСтвол контурдан 5r0 дан ортиқ масофада жойлашган бинолардан (иншоотлардан) ортиқча кучланишлар уларнинг аҳамияти пастлиги сабабли ҳисобга олинмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСтволга яқинроқ жойлашган ҳар бир бино (иншоот)дан кучланиш участкаси ушбу юкламанинг энг юқори қиймати, Рфi, МPа (тс/m2) асосида қурилиб, қуйидаги (3) формула бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQi — бинонинг массаси (тузилиши), Н (тс);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишr0 — ствол радиуси оқламада, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишli — ствол юзаси контуридан бино (иншоот) узунлиги бўйлаб энг узоқ нуқтагача бўлган масофа, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbi — бино (иншоот) нинг тангенсиал катталиги (кенглиги бўйича), m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишН — кўриб чиқилган майдоннинг ер юзидан чуқурлиги, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишψ — ифодадан аниқланган ўлчамсиз коэффициент (2).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Бинолар (иншоотлар) Pф макс бир гуруҳидан максимал оғирлашиш қуйидаги (4) формула билан аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишPф1,2…n — бино (иншоот) дан оғирлашиш, МPа (тс/m2), юқоридаги (3) формула бўйича аниқланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишθ — 1-сонли бино (иншоот) тортишиш марказидан ўтган радиус билан аниқланган максимал умумий юкни қўллаш чизиғи орасидаги бурчак, қуйидаги (5) формула орқали аниқланади
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда θi — 1-сонли бино (иншоот) ва № i ларнинг юк марказларидан ўтувчи радиуслар орасидаги бурчак, град.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБурчакнинг бошланғич нуқтаси θi 1-сонли бино (иншоот)нинг юк марказидан ўтувчи радиус бўйлаб жойлаштирилади, шартли равишда биноларни (иншоотларни) вертикал кейинги рақамлаш билан бош режанинг пастки қисмида жойлашган деб тахмин қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-расм. Ствол яқинидаги майдонда жойлашган бинолардан (иншоотлардан) юкларни ҳисоблаш схемаси
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.09.13-22 «Ер ости кон лаҳимларини лойиҳалаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
3-ИЛОВА
3-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВертикал лаҳимларни мустаҳкамлагич бўйича тоғ жинслари барқарорлиги ва юкларни ҳисоблаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Тоғ жинсларининг барқарорлигини ҳисоблаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСтволнинг кенгайтирилган қисмини, шунингдек бирлашиш ўрни участкаларини мустаҳкамлаш турини танлаш ва параметрларини ҳисоблаш қуйидаги 1-жадвалга мувофиқ вертикал лаҳимларнинг барқарорлик тоифаларини аниқлаш асосида амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
1-жадвал |
|
Тоғ жинслари барқарорлиги тоифаси |
Тоғ жинсларнинг барқарорлиги ҳолатини баҳолаш |
Вертикал лаҳимларда тоғ жинсларининг барқарорлик мезони С |
|
I |
Барқарор |
3 гача |
|
II |
Ўрта барқарор |
3 дан 6 гача |
|
III |
Беқарор |
6 дан 10 гача |
|
IV |
Ўта беқарор |
10 дан ортиқ |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИзоҳ: Rc ≤ 2 МPа бўлганда тоғ жинслари барқарорлиги IV тоифасига киради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВертикал лаҳим жинсларининг барқарорлик мезонининг қиймати C қуйидаги (1) формула билан аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда kг — сувнинг тортиш таъсирини ҳисобга олувчи коэффициент. Оқова сувлардан ташқаридаги майдонлар учун kг 1 га тенг, оқова жинслар учун kг қуйидаги (2) формула бўйича аниқланади
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишh1 — тоғ жинси қалинлигининг сув тўсиғининг тупроғидан ер юзасига қадар баландлиги, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишh2 — тоғ жинсларининг қалинлиги сувли горизонт қисмидан сув тўсиғининг ер (сувли қатлам шифтигача) юзасига қадар баландлиги, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишγ — тоғ жинсларининг ҳажмий оғирлиги, МН/m3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишγп, γв — шунга кўра, сув қатлами тоғ жинси зарраларининг ўзига хос массаси ва сувнинг солиштирма оғирлиги, МН/m3 (тс/ m3);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишε — ғовак ҳажмининг скелет ҳажмига нисбати сифатида қабул қилинган ва гидрогеологик тадқиқотлар натижасида аниқланган сув қатлами жинсларининг ғоваклилик коэффициенти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишН — кўриб чиқилган майдоннинг ер юзидан чуқурлиги, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРв — сувни камайтиришни ҳисобга олган ҳолда ер ости сувлари босими, МPа (тс/ m2);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkсб — бошқа лаҳимларининг стволга таъсир коэффициенти: kсб стволнинг кенгайтирилган қисмлари учун 1 га тенг; kсб бирикиш ўринлари учун 1,5 га тенг;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkц — тозалаш ишлари стволга таъсир коэффициенти: kц таъсир қилмайдиган участкалар учун 1 га тенг (тозалаш ишларига kц дуч келганда);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkα — тоғ жинсларининг вужудга келиш бурчагининг таъсир коэффициенти, α, град: горизонтал ётган жинслар учун kα 1 га тенг, бошқа ҳолларда kα қуйидаги формуладан олиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkt — лойиҳаланаётган лаҳим эксплуатацияси иш вақтининг таъсир коэффициенти: шахта стволлари учун kt 1 га тенг;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНр — жинсларнинг чуқурлиги ва уларнинг кучланиш ҳолати билан белгиланадиган ҳисобланган чуқурлик, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRс — тоғ жинсларининг сиқилишга ҳисобланган қаршилиги.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИзоҳ: мазкур илованинг (1) формуласидаги Rc kg/сm2 катталик билан Rc ўрнига 0,1 Rc ни алмаштириш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Вертикал шахта стволларининг кенгайтирилган участкаларини мустаҳкамлашга тоғ-кон босимини ҳисоблаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТоғ жинсларининг ҳисобланган горизонтал (радиал) босими Рп, МPа (тс/m2), тозалаш ишлари таъсиридан горизонтал деформациялар таъсири бўлмаганда вертикал лаҳимнинг кенгайтирилган қисмини мустаҳкамлаш қуйидаги (3) формула бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишr0 — лаҳим радиуси, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишγf — юкнинг ишончлилик коэффициенти, 1,17 га тенг;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишγn — жавобгарликнинг ишончлилик коэффициенти, 1,2 га тенг;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишγd — иш шароитлари коэффициенти қуйидаги 2-жадвалга кўра олинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишnн — нотекис юк участкаси билан ҳисобланган (максимал) босим камайиш коэффициенти қуйидаги 3-жадвалга кўра олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
2-жадвал |
|
Мустаҳкамлагич тури |
Иш шароити коэффициенти γd |
|
Сочмабетон |
0,50 |
|
Йиғма |
0,75 |
|
Монолитли |
0,80 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
3-жадвал | |
|
Тоғ жинслари ётиш бурчаги α, град |
Коэффициент nн | |
|
Кетма-кет ва параллел тоғ-кон ўтиш схемаларида |
Бирлаштирилган тоғ-кон ўтиш схемасида | |
|
10 гача |
2,00 |
1,75 |
|
10 дан 35 гача |
2,50 |
2,00 |
|
35 дан юқори |
2,75 |
2,25 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРн — I, II ва III тоифадаги барқарор жинслари учун мустаҳкамлагичдаги меъёрий босим, МPа (тс/m2), ва қуйидаги (4) ва (5) формулаларга асосан аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишС ≤ 6 бўлганда Рн = 0,01 [(2С — 1) + Δ]; (4)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишС> 6 бўлганда Рн = 0,01 [(3С — 7) + Δ]; (5)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишС — мазкур илованинг (1) формуласи билан ҳисобланган вертикал лаҳим жинсларининг барқарорлиги мезони;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишΔ — тоғ-кон ўтиш ишлари технологиясини ҳисобга оладиган параметр қуйидагиларга тенг:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкетма-кет ва параллел технологик схемалар билан-нолга тенг;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмобил опалубка билан кириб боришнинг бирлаштирилган технологик схемаси билан. С ≤ 6 Δ да 2 га ва 10 ≥ С> 6 Δ да 3 га тенг.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIV тоифадаги барқарор жинслари учун Рн белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИзоҳ: мазкур илованинг (4) ва (5) формулаларида 0,01 кўпайтувчи SI бирликларида киритилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Бирикиш ўрни соҳасидаги вертикал ствол мустаҳкамлагич Рп тоғ жинсларининг босимини ҳисоблаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБирикиш ўрнидан 20 m юқорига ва 20 m пастга вертикал лаҳим учун Рп (3) тоғ жинсларининг ҳисобланган горизонтал босими nн ва Рн қийматлари ўрнига nнс ва Рсн, қийматларини олиб, қуйидаги (6) ва (7) формулалар билан аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишnнс = nн + (20 — z)•x; (6)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРсн = Рн•(1,5 — 0,25•z), (7)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишz — бирикиш ўрни майдонидан кўриб чиқилаётган юзага бўлган масофа, 20 m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишх — қуйидаги 4-жадвалга мувофиқ олинган кенгайтирилган қисмдан бирикиш майдонига ўтиш коэффициенти.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
4-жадвал | |
|
Тоғ жинслари ётиш бурчаги α, град |
Коэффициент nн | |
|
Кетма-кет ва параллел тоғ-кон ўтиш схемаларида |
Бирлаштирилган тоғ-кон ўтиш схемасида | |
|
10 гача |
0,050 |
0,037 |
|
10 юқори |
0,025 |
0,025 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Ишлаб чиқилган лаҳим кесишмасида вертикал шахта ствол мустаҳкамлагичида Рп тоғ жинсларининг босимини ҳисоблаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИлгари ишланган лаҳимларнинг шифтга 6m гача ва остга 6m гача бўлган масофа кесишмасида (бу ерда m — пласт қалинлиги), мустаҳкамлагич бўйича Ррн, МPа, тартибга солувчи босимнинг қиймати қуйидаги (8) формула билан аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРрн = 0,66•Рн + 0,1 МПа, (8)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда Рн — меъёрий босим мазкур илованинг (4) ёки (5) формулаларига мувофиқ аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Ер ости сувлари босими
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕр ости сувларининг босими Рг, МPа (тс/m2), уларни тампонаж қилмасдан тоғ жинсларидаги лаҳимларни мустаҳкамлаш қуйидаги (9) формула билан, тоғ жинслари тампонажи иштирокида эса — қуйидаги (10) формула билан аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишγf — юкнинг ишончлилик коэффициенти, 1,1 га тенг;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишγв — сувнинг солиштирма оғирлиги, МН/m3 (тс/ m3);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНе — гидрогеологик тадқиқотлар натижалари билан аниқланган ушбу қатламдаги табиий ёки камайтирилган умумий сув босими, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишr1, r0, rт — ташқи радиус, мустаҳкамлагичнинг ички радиуси ва тампонланган зонанинг радиуси, мос равишда, m; номаълум r1билан ҳисоблаш биринчи яқинлашиш учун r1 — r0 бетон мустаҳкамлагичининг қалинлиги 0,5 m га тенг бўлиши керак, сўнгра мустаҳкамлагич қалинлигини аниқлаш керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишR(t) — лаҳимнинг дренажининг таъсир радиуси, қуйидаги формуладан гидрогеологик тадқиқотлар бўйича аниқланган
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша — сув қатламининг босим ўтказувчанлик коэффициенти, m2/сут;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишt — дренаж ишлари бошланиш вақти, сут.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш(9) ва (10) формулаларда Рг, Рн дан ортиқ ҳисоб-китобларга кўра, мустаҳкамлагич ишга киритилгандан кейин 2 ой давомида мос t олиб, вақтни созлашни ҳисобга олиш керак бўлган ҳолларда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар 
4 дан кам, (9) формула Рг 0 га тенг бўлади, 100 дан кўп бўлганда — қуйидаги формуладан аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРг = Не•γв.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМазкур илованинг (3) формуласида сувга тўйинган тоғ жинсларининг горизонтал босимини ҳисоблашда nн коэффициенти ўрнига 
коэффициент олиниб, қуйидаги (11) формула билан аниқланади
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.09.13-22 «Ер ости кон лаҳимларини лойиҳалаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
4-ИЛОВА
4-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲисобий чуқурликни баҳолаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЛаҳимларни (ствол юзаси) жойлаштириш Нр нинг ҳисобланган чуқурлиги ушбу тоғ массивининг кучланиш ҳолатидаги фарқни экспериментал ва аналитик материалларни умумлаштиришда қабул қилинган ўртача шароитлардан, тозалаш ишларини бажариш соҳасида тоғ массивини тушириш ва юклаш майдонидан ташқарида ҳисобга олган ҳолда аниқланади ва мазкур ШНҚ асосида киритилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНр қиймати массивдаги ҳақиқий тоғ жинсларининг таранглиги қиймати билан аниқланади, шу жумладан ёнбош босим λ коэффициенти қиймати билан белгиланади. Муайян шароитларда тоғ массивидаги дастлабки кучланиш майдонини бундай дифференциал баҳолаш учун замонавий геодинамик районлаштириш маълумотлари ва маълум бир массивдаги жинсларнинг ёнбош босим коэффициентини аниқлаш учун лаборатория усуллари, аввалги вақт давомида геологик ўзгаришларни, ушбу жинсларнинг чуқурлигини ҳисобга олган ҳолда ишлатилиши керак ва ҳосилалар ва бошқа геологик жараёнлар аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲисобий чуқурлик Нр ни аниқлаш қуйидаги (1) формула билан аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНр = Н•k, (1)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда Н — лаҳим ёки унинг участкасини жойлаштириш чуқурлиги, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишk — тоғ массивининг ҳақиқий кучланиш ҳолати ва ҳисобланган ўртача фарқни ҳисобга оладиган коэффициент. Тоғ массивидаги ҳақиқий ёнбош босим коэффициентининг маълум қиймати билан Нр нинг тахминий чуқурлигини қуйидаги 1-расмда кўрсатилган номограмма билан аниқлаш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-расм. Нр нинг ҳисобланган чуқурлигини аниқлаш учун номограмма
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБу ерда: 1 — мустаҳкамлиги паст бўлган лойташлаш, лойли ва углеродли сланецлар, лой цементли алеволитошлар, емирилган лойли қумтошлар (R = 22 МPа, χ/β = 0,51); 2 — слюдали ва лойли цементли алеволитлар ва қумтошлар, лой тошлар (R = 40 МPа, χ/β = 0,32); 3-қумтошлар, алеволитлар, лой тошлар, кремнийли гил устидаги қумли сланецлар, гил карбонат ва бошқа ўрта қувватли цемент, оҳактош (R = 75 МPа, χ/β = 0,20); 4 — карбонатли ва кремний карбонатли цементдаги бошқа қумтошлар ва алеволитлар, оҳактошлар (R = 100 МPа,χ/β = 0,16); R — ўртача тоғ жинслари кучи, χ/β — умумлаштирилган геологик кўрсаткич.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.09.13-22 «Ер ости кон лаҳимларини лойиҳалаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
5-ИЛОВА
5-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГоризонтал, қия лаҳим ва камераларни мустаҳкамлаш учун тоғ жинслари барқарорлиги ва юкларини ҳисоблаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Тоғ жинсларнинг барқарорлигини ҳисоблаш ва уларнинг силжиши
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТоғ жинсларининг барқарорлиги мезони сифатида уларнинг силжишларининг қиймати у мустаҳкамланмасдан ишлашининг бутун даври учун коннинг кесма контурида қуйидаги 1-жадвалга мувофиқ олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
1-жадвал |
|
Тоғ жинсларининг барқарорлиги тоифаси |
Тоғ жинсларнинг барқарорлиги ҳолатини баҳолаш |
Силжиш U, mm | ||
|
Чўкинди жинслар (қумтошлар, алевролитлар, аргиллитлар, оҳактошлар, кўмир ва б.) |
Магматик жинслар (гранитлар, диоритлар, порфиритлар ва бошқалар.) |
Тузли жинслар (тош тузи, силвинит, карналит ва бошқалар.) | ||
|
I |
Барқарор |
50 гача |
20 гача |
200 гача |
|
II |
Ўрта барқарор |
50 дан 200 гача |
20 дан 100 гача |
200 дан 300 гача |
|
III |
Беқарор |
200 дан 500 гача |
100 дан 200 гача |
300 дан 500 гача |
|
IV |
Ўта беқарор |
500 дан юқори |
200 дан юқори |
500 дан юқори |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЛаҳимларни маълум бир барқарорлик тоифасига тайинлаш, лаҳимларнинг шифти, ости ва ён томонларида дифференциал равишда белгиланадиган кесма контуридаги жинсларнинг максимал силжишларининг мутлақ қийматига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧўкинди ва магматик жинсларда ва тозалаш ишлари таъсир зонасидан ташқарида жойлашган горизонтал ва қия лаҳимлар учун силжиш қиймати қуйидаги (1) формула билан аниқланиши керак
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишU = kθ•kα•ks•kв•Kt•Uт, (1)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда Uт — жинсларнинг силжиши, mm, типик сифатида қабул қилинган, жинсларнинг сиқилишга ҳисобланган қаршилигига қараб 1-расмда кўрсатилган графиклар билан аниқланади. Rc ва Нр кон жойлашган ўриннинг таҳминий чуқурлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkα — тоғ жинсларининг ётиш бурчаги ва лаҳимнинг кириш йўналиши жинсларнинг урилишига ёки ёрилишга қаршиликнинг асосий текисликларига нисбатан таъсир коэффициенти қуйидаги 2-жадвал орқали аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
2-жадвал | |||||||||||
|
Лаҳим йўналиши |
Коэффициентлар kα ва kθ тоғ жинсларининг вужудга келиш бурчакларида α тоғ жинсларининг ёки асосий текисликларнинг синишқоқлиги, градус | |||||||||||
|
20 гача |
30 |
40 |
50 |
60 |
70 дан юқори | |||||||
|
kα |
kθ |
kα |
kθ |
kα |
kθ |
kα |
kθ |
kα |
kθ |
kα |
kθ | |
|
Ётиш йўналишига қараб |
1,00 |
0,35 |
0,95 |
0,55 |
0,80 |
0,80 |
0,65 |
1,20 |
0,60 |
1,70 |
0,60 |
2,25 |
|
Ётиш йўналишига перпендикуляр |
0,70 |
0,55 |
0,60 |
0,80 |
0,45 |
0,95 |
0,25 |
0,95 |
0,20 |
0,80 |
0,15 |
0,55 |
|
Ётиш йўналишига бурчак остида |
0,85 |
0,45 |
0,80 |
0,65 |
0,65 |
0,90 |
0,45 |
1,05 |
0,35 |
1,10 |
0,35 |
0,95 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkθ — тоғ жинсларининг кўчиш йўналиши коэффициенти: лаҳим шифтидан ёки остидан силжишларни аниқлашда (вертикал йўналишда) kθ 1 га тенг, тоғ жинсларининг ёнбош силжишларни аниқлашда (горизонтал йўналишда) kθ 2-жадвал орқали аниқланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишks — лаҳим катталигининг таъсир коэффициенти, қуйидаги (2) формула билан аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишks = 0,2•(b — 1), (2)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда b — лаҳим кенглиги (қоралама), m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkв — битта лаҳим ва камералар учун қабул қилинган бошқа лаҳимларнинг таъсир коэффициенти 1,0 га тенг, бир томонлама лаҳимлар учун — 1,4 га, икки томонлама лаҳимлар ёки кесишган лаҳимлар билан мураккаб лаҳимлар учун — 1,6 га тенг бўлади, параллел лаҳимлар учун қуйидаги (3) формулага мувофиқ ҳисобланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда L — лаҳимлар орасидаги масофа, m; b1+b2 — тоғ-кон ўтиш ишларининг ўзаро таъсир қилувчи лаҳимларнинг умумий кенглиги (қоралама), m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkL — мазкур илованинг (3) формуласи бўйича аниқланувчи коэффициент;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkt — мустаҳкамлагични ўрнатиш вақтининг таъсир коэффициенти. Хизмат муддати t 15 йилдан ортиқ бўлса, Kt=1, хизмат муддати t 15 йилдан кам бўлса Kt қуйидаги 2-расмда кўрсатилган график бўйича аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-расм. Тоғ жинсларининг типик силжиши Uт ни аниқлаш графиклари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-расм. t 1 йилдан 15 йилгача бўлганда Kt коэффициентини аниқлаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
3-жадвал | |||||||
|
Лаҳимнинг ер юзасидан ҳисобий чуқурлиги Нр, m |
Ҳисобий қаршилик Rc, МPа (kg/сm2) да kL коэффициент | |||||||
|
Ётиш бурчагига параллель |
Ётиш бурчагига перпендикуляр | |||||||
|
30 (300) |
60 (600) |
90 (900) |
120 (1200) дан катта |
30 (300) |
60 (600) |
90 (900) |
120 (1200) дан катта | |
|
300 гача |
3,5 2,0 |
1,8 1,6 |
1,5 1,3 |
1,2 1,0 |
1,8 |
1,5 |
1,2 |
1,0 |
|
300 дан 600 гача |
4,0 2,5 |
2,0 1,8 |
1,7 1,5 |
1,4 1,2 |
2,2 |
1,8 |
1,5 |
1,2 |
|
600 дан 900 гача |
4,5 3,0 |
2,5 2,1 |
2,0 1,7 |
1,6 1,4 |
2,6 |
2,1 |
1,7 |
1.4 |
|
900 дан 1200 гача |
5,0 3,5 |
3,5 3,0 |
2,5 2,0 |
1,8 1,6 |
3,0 |
2,5 |
2,0 |
1,5 |
|
1200 дан юқори |
5,5 4,0 |
4,0 3,5 |
3,0 2,3 |
2,0 1,8 |
3,4 |
2,9 |
2,4 |
1,7 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИзоҳ — Суратда kL лаҳим нишаблиги α 35° гача ва махражда α 35° ортиқ; kL қия лаҳимлар учун ётиш бурчагига параллел ўтилган горизонтал лаҳимдек олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИзоҳ:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Тозалаш ишлари таъсир зонасида жойлашган лаҳим учун тоғ жинсларининг ҳисоби силжишларини аниқлаш илмий-тадқиқот ишлари натижаларига мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Туз ва шунга ўхшаш жинслар учун U силжишининг қиймати қуйидаги (4) формула билан аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишU = 500•εθ•b•(1 + 0,07•t) •kв, (4)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда εθ — қуйидаги 3-расмдаги график бўйича аниқланган лаҳим хизмат даврининг биринчи йили учун тоғ жинсларининг нисбий деформациялари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb — лаҳим кенглиги (қоралама), m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишt — лаҳим хизмат муддати, йил; kв — мазкур илованинг (1) формуласи бўйича аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-расм. εθ ни аниқлаш графиги
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Горизонтал ва қия лаҳимлар мустаҳкамлагичи учун тоғ жинслари босимини ҳисоблаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБарча турдаги мустаҳкамлагичларга ҳисобланган кучланиш (рама эгилувчанлиги бундан мустасно), лаҳим шифти ва остида (вертикал йўналишда), ён томонларда (горизонтал йўналишда) ва тоғ жинсларининг ётиш бурчагида дифференциал равишда аниқланади, нимпластлар ётиш бурчаги 200 нишабликдан 500 нишабликкача бўлганда қуйидаги (5) формула бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишР = γf• γn•mв•Pн, (5)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРн — мустаҳкамлагичга таъсир этувчи меъёрий кучланиш, кPа (тс/m2);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишγf — кучланишга ишончлилик коэффициенти, қуйидаги 4-жадвалга мувофиқ аниқланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишγn — асосий очилиш ишлари учун қабул қилинган жавобгарлик коэффициенти — 1.1 га тенг; бошқа лаҳимлар учун — 1 га тенг;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmв — бурғулаш ва портлатиш усули учун 1 га тенг деб қабул қилинган иш шароитлари коэффициенти, комбайн усули орқали ўтиш ишларида қуйидаги 5-жадвал бўйича қабул қилинган қийматлар олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
4-жадвал |
|
Силжиш қиймати U, mm |
Коэффициент γf | |
|
Асосий очувчи лаҳимлар |
Магистрал ва бошқа лаҳимлар | |
|
50 дан |
1,25 |
1,10 |
|
50 дан 200 гача |
1,10 |
1,05 |
|
200 дан 500 гача |
1,05 |
1,00 |
|
500 дан ортиқ |
1,00 |
1,00 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
5-жадвал | |||
|
Нp/Rc нисбати |
1,6 гача |
1,6 дан 2,0 гача |
2,0 дан 2,5 гача |
2,5 дан ортиқ |
|
Коэффициент mв |
0,6 |
0,8 |
0,9 |
1,1 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРн меъёрий кучланиши қуйидаги 4-расмда кўрсатилган график бўйича, Ut мустаҳкамлагични ўрнатишдан олдинги силжишларни, Uз тўлдириш (забутовка) материални сиқилишини ва Uкр конструктив эгилувчанлигини ҳисобга олган ҳолда силжишга нисбатан U аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМустаҳкамлагич ўрнатишдан олдинги силжиш Ut қуйидаги (6) формула бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUt = U•Kt, (6)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда Kt — тоғ жинсларининг силжишига вақтнинг таъсир коэффициенти қуйидаги 5-расмдаги график бўйича аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўлдириш (забутовка) материалининг Uз сиқилиши туфайли компенсация қилинган силжишлар материалнинг сиқилишига, тўлдириш қатламининг қалинлигига, мустаҳкамлагич шакли кучланишига боғлиқ ва экспериментал равишда аниқланади. Майдаланган тоғ жинсларидан ортиқча материал учун тажриба маълумотлари бўлмаган тақдирда ўз қийматини ортиқча қатлам қалинлигининг 2 % га тенг қилиб олиш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-расм. Мустаҳкамлагичга меъёрий кучланишни аниқлаш графиги
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-расм. t 1 йилдан кам бўлганда Kt коэффициентини аниқлаш графиги
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМустаҳкамлагичнинг конструктив эгилувчанлиги Uкр унинг техник хусусиятларига мувофиқ қабул қилинади. Монолит бетон ва темир-бетон мустаҳкамлагичлар учун конструктив эгилувчанлиги Uкр аниқлашда бетоннинг сиқилиш қиймати ва қаттиқлашиши ҳисобга олиниши керак, бунда қуйидагиларни ҳисобга олиш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбир йўлли лаҳим учун 20 mm га тенг;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишикки йўлли лаҳим учун-40 mm.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Камераларни мустаҳкамлагичида тоғ-кон босимини аниқлаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКамераларни мустаҳкамлашдаги кучланишларни ҳисоблашда қуйидагилар амалга оширилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкенгайтирилган камералар учун (унинг кенглиги камера узунлигига нисбатан кўпроқ бўлса 5) мазкур илованинг (2) формуласи бўйича қабул қилинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчекланган узунликдаги камералар учун қуйидаги (7) формула билан аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРk = kсн•kвк•Р, (7)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишР — мустаҳкамлагичга таъсир этувчи ҳисобий кучланиш мазкур илованинг (5) формуласи билан аниқланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkсн — қуйидаги 6-расм графиги бўйича тоғ жинслари барқарорлиги тоифасига қараб аниқланадиган камераларни мустаҳкамлаш бўйича кучланишни камайтириш коэффициенти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkвк — камеранинг узун томонига туташ лаҳимларнинг таъсир коэффициенти қуйидаги 6-жадвал бўйича Вк камеранинг оралиқлари ва туташ Вв лаҳимларининг нисбатига қараб аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-расм. kсн коэффициентини аниқлаш графиги
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБу ерда: Lк — камера узунлиги; Вк — камера эни; I, II, III, IV — тоғ жинслари барқарорлиги
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
6-жадвал | ||||
|
|
1 |
2 |
3 |
4 | |
|
Коэффициент kвк |
Бир томонлама туташ лаҳимлар |
1,4 |
1,2 |
1,1 |
1,05 |
|
Икки томонлама туташ лаҳимлар |
1,6 |
1,3 |
1,15 |
1,1 | |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИзоҳ — Коэффициент kвк =1, агар туташ лаҳимлар камера ён томонидан (торец) жойлашган бўлса.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.09.13-22 «Ер ости кон лаҳимларини лойиҳалаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
6-ИЛОВА
6-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЛаҳимлар орасидаги тасдиқланган масофани аниқлаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКон қазиб олиш ва капитал лаҳимлар (улар орасидаги сақлаш тоғ устуни), ствололди ҳовлиси ва стволнинг тоғ-кон ўтилиши ўртасидаги минимал рухсат этилган масофа Lд қуйидаги (1) формула бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишLд = (bl + b2)•kL•kст, (1)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда (bl + b2) — ўзаро таъсир қилувчи лаҳимларнинг умумий кенглиги, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkL — лаҳимларнинг таъсир коэффициенти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkст — ствол ва лаҳим орасидаги масофани аниқлашда қўлланиладиган коэффициент 0,6 га тенг, ва лаҳимлар орасидаги масофа коэффициенти 1,0 га тенг.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЛаҳимларнинг таъсир коэффициенти қуйидаги формулалар билан аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпластга перпендикуляр жойлашган лаҳимлар учун:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkL =0,25•С + 1,0,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда жинсларнинг барқарорлик мезони С мазкур ШНҚнинг 3-иловасига мувофиқ аниқланади, аммо kсб ва kα коэффициентларсиз;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпласт йўналиши бўйича ётган лаҳимлар учун:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkL = (0,4 — 0,002897•α)•С + 1,0,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда жинсларнинг барқарорлик мезони С мазкур ШНҚнинг 3-иловасига мувофиқ аниқланади, kсб ҳисобга олинмайди, лекин kα коэффициенти бунда ҳисобга олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишα — тоғ жинслари қатламларининг ётиш бурчаги (даражаларнинг рақамли қийматлари).