23.12.2022 йилдаги 255-сон
ONLINE TRANSLATE
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ўзбекистон Республикаси Қурилиш вазирининг
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
БуйруҒИ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.04.12-22 «Пўлат қувурўтказгичларни мустаҳкамликка ҳисоблаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2023 йил 25 январда ҳисобга олинди, ҳисоб рақами 144-сон]
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ўзбекистон Республикасининг Шаҳарсозлик кодексига мувофиқ буюраман:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. ШНҚ 2.04.12-22 «Пўлат қувурўтказгичларни мустаҳкамликка ҳисоблаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Ўзбекистон Республикаси давлат архитектура ва қурилиш қўмитаси раисининг 1996 йил 6 ноябрдаги 164-сон буйруғи билан тасдиқланган ҚМҚ 2.04.12-97 «Пўлат труба ўтказгичларни пишиқлиги ҳисоб-китоби» қурилиш меъёрлари ва қоидалари ўз кучини йўқотган деб топилсин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Уй-жой коммунал хўжалик вазирлиги ва Фавқулодда вазиятлар вазирлиги билан келишилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4. Мазкур буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Вазир Б. ЗАКИРОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тошкент ш.,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2022 йил 23 декабрь,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
255-сон
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Уй-жой коммунал хизмат кўрсатиш вазири Ш. ХИДОЯТОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2022 йил 24 ноябрь
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Фавқулодда вазиятлар вазири А. КУЛДАШЕВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2022 йил 9 ноябрь
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ўзбекистон Республикаси қурилиш вазирининг 2022 йил 23 декабрдаги 255-сон буйруғига
ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.04.12-22 Пўлат қувурўтказгичларни мустаҳкамликка ҳисоблаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Мазкур шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (бундан буён матнда ШНҚ деб юритилади) босими 10 МPа, ҳарорати минус 70 °С дан плюс 450 °С гача бўлган суюқ ва газсимон моддалар ташиладиган, диаметри 1400 mm гача бўлган пўлат қувурўтказгичлар (бундан буён матнда қувурўтказгичлар деб юритилади)га тааллуқли бўлиб, уларни мустаҳкамликка ҳисоблаш тартибини белгилайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-боб. Техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Ушбу ШНҚ да қуйидаги техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар қўлланилган:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ҚМҚ 2.01.03 — Сейсмик ҳудудларда қурилиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ҚМҚ 2.01.07 — Юклар ва таъсирлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.02.03 — Қозиқли пойдеворлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.03.05 — Пўлат конструкциялар. Лойиҳалаш меъёрлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.05.03 — Кўприклар ва қувурлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ГОСТ 24856-14 — Қувурўтказгичлар арматураси. Атамалар ва таърифлар (Расмий манба: ГОСТ 24856-14 Арматура трубопроводная. Термины и определения);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ГОСТ 12.1.007-76 — Зарарли моддалар. Таснифи ва умумий хавфсизлик талаблари (Расмий манба: ГОСТ 12.1.007-76 Вредные вещества. Классификация и общие требования безопасности).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-боб. Атамалар ва таърифлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Мазкур ШНҚда қуйидаги атамалар ва уларнинг таърифлари қўлланилган:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
анкер — трассанинг сув босган жойларида қувурўтказгичнинг лойиҳада келтирилган ҳолатини таъминловчи қурилма;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
номинал диаметр — қувурўтказгичнинг ички диаметрига тахминан тенг бўлган, mm ларда ифодаланадиган ва ГОСТ 24856-14 га мувофиқ қабул қилинган сонлар қатори олинган энг яқин қийматга мос келадиган ўлчам;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ишчи босим — қувурўтказгичларнинг лойиҳада келтирилган барча стационар режимларида белгиланган нуқтасидаги энг катта ортиқча босим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бириктириш деталлари — қувурўтказгичнинг диаметри, деворининг қалинлиги ва герметиклигини ўзгартиришга мўлжалланган элементлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
эластик эгилиш — вертикал ёки горизонтал текисликларда қувурўтказгич ўқи йўналишининг ўзгариши.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-боб. Умумий қоидалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. Қувурўтказгичларни мустаҳкамликка ҳисоблашга оид белгилар ва қисқартмалар мазкур ШНҚнинг 1-иловасида келтирилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4. Қувурўтказгичлар учун ГОСТ 12.1.007-76 талабларига жавоб берувчи қувурлар ва бириктириш деталларидан фойдаланилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5. Қувурўтказгичларни мустаҳкамликка ҳисоблаш чегаравий ҳолатлар услубида олиб борилади, шунингдек қувурлар, учталик тармоқлагичлар, бир диаметрдан бошқасига ўтказиш деталлари, тирсаклар, тиқинлар деворларининг қалинлигини аниқлаш қувурўтказгичнинг қабул қилинган конструктив ечимини текшириш (синаш) бўйича ҳисобланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
6. Қувурўтказгичларни текшириш бўйича ҳисоблаш ишлари юклар ва таъсирларнинг аниқ бир конструктив ечим учун танланган қувурўтказгич кўндаланг кесимларининг мустаҳкамлиги ва турғунлигини баҳолаш орқали амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
7. Қайта тикланган пўлат қувурлардан фойдаланишда янги пўлат қувурўтказгичлар қурилиши ва мавжуд пўлат қувурўтказгичлар реконструкциясининг лойиҳа ва ишчи ҳужжатларидан фойдаланилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4-боб. Юклар ва таъсирлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
8. Қувурўтказгичларни мустаҳкамликка ҳисоблашни уларни қуришда (ётқизишда), синашда ва эксплуатация қилишда юзага келадиган юклар ва таъсирларни ҳисобга олган ҳолда бажариш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳисобий юклар ва таъсирлар ҳамда уларнинг мумкин бўлган уйғунлашуви ҚМҚ 2.01.07 талабларига мувофиқ бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
9. Юк бўйича ишончлилик коэффициентини (γf ) мазкур ШНҚ нинг 2-иловасига мувофиқ қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
10. Қувурўтказгичнинг очиш-ёпиш арматураси изоляция қопламаларининг ҳамда грунтнинг оғирликлари, шунингдек грунт босимидан тушадиган меъёрий юклар оғирлиги ҚМҚ 2.01.07 талабларига мувофиқ бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
11. Қувурўтказгичнинг олдиндан кучланишидан ҳосил бўладиган таъсирлар (берилган профил бўйича эластик эгилиш, қувурўтказгич ер устига ётқизилганда компенсаторларнинг олдиндан чўзилиши)нинг меъёрий қийматини қувурўтказгичнинг қабул қилинган конструктив ечими бўйича аниқлаш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
12. Ташилаётган модда босимининг меъёрий қиймати лойиҳа топшириғи бўйича белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
13. Ташилаётган модда оғирлигидан қувурўтказгичнинг бирлик узунлигига тушадиган меъёрий юк (qm) қуйидаги (1) формула бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(1)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
dt — қувурлар ва бириктирувчи деталларнинг ташқи диаметри;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γm — ташилаётган модданинг ҳажмий оғирлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
tnom — бириктирувчи деталлар қувурлари деворининг номинал қалинлиги.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
14. Қувурўтказгичда меъёрий ҳароратнинг ўзгариши эксплуатация жараёнида қувурўтказгич деворида юзага келиши мумкин бўлган максимал ёки минимал ҳарорат ва қувурўтказгичнинг ҳисобий схемаси қайд қилинадиган энг кичик ёки энг катта ҳарорат орасидаги фарққа тенг қилиб қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
15. Ер усти бўйлаб ётқизилган қувурўтказгичнинг бирлик узунлигига қордан тушадиган меъёрий юк (qq)қуйидаги (2) формула бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
qq = 0.4Sq(dt + 2ti), (2)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Sq — ернинг 1 m горизонтал сатҳига тушадиган қор қатламининг оғирлиги ҚМҚ 2.01.07 га мувофиқ қабул қилинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ti — иссиқлик изоляцияси қопламасининг қалинлиги.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
16. Музлайдиган қатламларда ер устига ётқизилган қувурўтказгичнинг бирлик узунлигига тушадиган меъёрий юк қуйидагича қабул қилинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қувурўтказгичнинг ташқи диаметри (dt+2ti)≤ 70 mm га тенг бўлганда, ҚМҚ 2.01.07 га мувофиқ чизиқли муз юкининг меъёрий қиймати сифатида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қувурўтказгичнинг ташқи диаметри (dt+2ti)>70 mm бўлганда эса қуйидаги (3) формуладан аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
qmuz=π(dt + 2ti)iʼ, (3)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда, iʼ — музлаган сирт юкининг ҚМҚ 2.01.07 бўйича аниқланадиган норматив қиймати.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
17. Ер устига ётқизилган қувурўтказгичнинг бирлик узунлигига тўғри келадиган ва унинг ўқи бўйича вертикал текисликка перпендикуляр таъсир қилувчи меъёрий шамол кучи қуйидаги (4) формула бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ωп = (ωstc + ωdyn)∙(de + 2tinz), (4)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда, ωstc — ва ωdyn — мос равишда шамол кучининг статик ва динамик ташкил этувчилари (бунда ωdyn нинг қийматини тенг тақсимланган оғирликка ва доимий бикрликка эга бўлган иншоот учун аниқлаш лозим).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
18. Алоҳида секцияларни ташишда, қувурўтказгичларни қуришда (ётқизишда), тозалаш қурилмаларини синашда ҳамда уларни ишга туширишда юзага келадиган юклар ва таъсирларнинг меъёрий қийматларини бу ишларни бажариш ва синовларни ўтказиш усулларига боғлиқ ҳолда лойиҳа топшириғида белгилаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
19. Ер усти ва ер ости қувурўтказгичларига кўрсатиладиган сейсмик таъсирларни ШНҚ 2.01.03 га мувофиқ қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
20. Эксплуатация жараёнининг бузилишини, ускуналарнинг вақтинчалик носозлиги ҳамда уларнинг синиши туфайли юзага келадиган юклар ва таъсирларни эксплуатация давридаги технологик режимнинг ўзига хос жиҳатларига боғлиқ ҳолда лойиҳа топшириғида белгилаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
21. Грунтнинг нотекис деформацияланиши (чўкиши, бўртиши, сел оқимлари, ер кўчишлари, тоғ-кон қазилмаларининг таъсирлари, чўкувчан грунтларнинг сувга бўкиши)дан юзага келадиган юклар ва таъсирларни аниқлашда қувурўтказгичларни қуриш (ётқизиш) ва эксплуатация қилиш жараёнидаги уларнинг ўзгаришларини эътиборга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
22. Меъёрий юклар ҳамда темир йўл ва автомобиль йўлларида ҳаракатланувчи транспорт воситаларидан тушадиган юк бўйича ишончлилик коэффициентлари ШНҚ 2.05.03 га мувофиқ аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5-боб. Қувурлар ва бириктирувчи деталлар материалларининг ҳисобий тавсифлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
23. Қувур ва қўшимча деталлар материалининг ҳисобий қаршилиги Ru ва ҳисобий ҳароратдаги оқиш чегараси Ry ни қуйидаги (5-6) формулалар бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
24. Run ва Rynнинг меъёрий қаршиликлари нормал ҳарорат (20°С) да аниқланадиган қўшимча деталлар ва қувурлар материаллари чегаравий оқиши ва вақтинча қаршилигига мувофиқ минимал катталикка тенг қилиб қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
25. Қувурлар ва уларнинг бириктирувчи деталларининг материал бўйича γmu ва γmy ишончлилик коэффициентлари мазкур ШНҚнинг 3-иловасидаги 1 ва 2-жадваллар бўйича қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
26. Қувурўтказгични эксплуатация қилишнинг ҳисобий ҳароратида қувурлар ва бириктирувчи деталларининг материал бўйича γtu ва γty тузатиш коэффициентлари мазкур ШНҚнинг 3-иловасидаги 3-жадвал бўйича қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
27. Қувурўтказгичнинг муҳимлик даражаси бўйича ишончлилик коэффициенти γn нинг қийматлари қуйидаги 1-жадвал бўйича қабул қилинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

1-жадвал

Ташилаётган модда ва қувурўтказгичнинг номинал диаметри (DN)

Ташилаётган модданинг қуйидаги норматив босимларида (MPa) қувурўтказгичнинг ишончлилик коэффициенти γn

0 <рn ≤2,5

2,5 <рn ≤ 6,3

6,3 <рn ≤10

Ёнувчан газлар DN ≤ DN500

қийин ёнувчи ва ёнмайдиган (инерт) газлар DN ≤ DN 1000

енгил алангаланувчи ва ёнувчан суюқликлар, DN ≤ DN 1000

қийин ёнувчи ва ёнмайдиган суюқликлар DN≤ DN 1200

1,0

1,0

1,0

Ёнувчан газлар DN 500 N ≤ DN 1000

Қийин ёнувчи ва ёнмайдиган (инерт) газлар DN= DN 1200

енгил алангаланувчи ва ёнувчан суюқликлар DN = DN 1200

қийин ёнувчи ва ёнмайдиган суюқликлар DN = DN 1400

1,0

1,0

1,05

Ёнувчан газлар DN = DN1200

қийин ёнувчи ва ёнмайдиган (инерт) газлар DN = DN 1400

енгил алангаланувчи ва ёнувчан суюқликлар DN = DN 1400

1,0

1,05

1,1

Ёнувчан газлар DN = DN 1400

1,05

1,1

1,15

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
28. Қувурўтказгичнинг ишлаш шароитларини ҳисобга олувчи коэффициент γС нинг қийматлари қуйидаги 2-жадвал бўйича қабул қилинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

2-жадвал

Ташилаётган модданинг тавсифи

Қувурўтказгичнинг ишлаш шароитини ҳисобга олувчи коэффициент γС

Зарарли (I ва II хавфлилик тоифалари), ёнувчан газлар, шу жумладан суюлтирилган газлар

0,55

Енгил алангаланувчи ва ёнувчан суюқликлар-зарарли (III хавфлилик тоифаси) ҳамда қийин ёнувчи ва ёнмайдиган (инерт) газлар

0,7

Қийин ёнувчи ва ёнмайдиган суюқликлар

0,85

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ:зарарли моддаларнинг хавфлилик синфини ГОСТ 12.1.007-76 бўйича аниқлаш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
29. Қувурлар ва уларнинг бириктирувчи деталларини ўзаро бирлаштирувчи (пайвандлашнинг исталган усули билан бажарилган) пайванд чокларининг ҳисобий қаршиликларини уланувчи элементлар тегишли ҳисобий қаршиликларининг кичик қийматларига тенг қилиб қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
6-боб. Қувурлар ва бириктирувчи деталлар деворларининг қалинлигини аниқлаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
30. Қувурлар ва уларнинг бириктирувчи деталлари деворларининг ҳисобий қалинликлари қуйидаги (7) формула бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(7)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда R=min (Ru;Ry) — қувурлар ва уларнинг бириктирувчи деталлари деворларининг юқоридаги (7) формула ёрдамида аниқланган қалинлиги 1/100 dt дан кичик бўлмаган ҳолда, лекин номинал диаметри DN 200 ва ундан кичик бўлган — қувурлар ва бириктирувчи деталлар 3 mm дан кичик бўлмаслиги, номинал диаметри DN 200 бўлган қувурлар ва бириктирувчи деталлар учун эса 4 mm дан кичик бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
31. Агар лойиҳа топшириғида қувурўтказгич деворларини коррозиядан ҳимоя қилиш бўйича ечимлар (антикоррозион қопламалар, ингибиторлар) кўзда тутилмаган бўлса, металлга ва қувурларнинг пайвандланган чокларига коррозион таъсир кўрсатувчи моддалар ишлатилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
32. Мазкур ШНҚнинг 4-иловасида келтирилган конструктив ечимлар бўйича қувурлар ва бириктирувчи деталларнинг юк кўтарувчанлик коэффициенти қийматларини қуйидагича қабул қилиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қувурлар, охирги тиқинлар ва бир диаметрдан бошқасига ўтказиш деталлари учун η=1;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
учталик тармоқланган бириктиргичлар ва тирсаклар учун қуйидаги (8) формула бўйича:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
η=aξ+b, (8)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ξ=de1/de2 — учталик тармоқланган бириктиргичлар учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ξ=r/de — тирсаклар учун.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Юқоридаги (8) формулада келтирилган а ва b коэффициентларнинг қийматларини уч томонли бириктиргичлар учун қуйидаги 3-жадвал бўйича ҳамда тирсаклар учун эса мазкур ШНҚ нинг 4-жадвали бўйича қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

3-жадвал

ξ = de2/de1

Уч томонли бириктиргичлар

кучайтирувчи элементларга эга бўлмаган пайвандланган

қўйилмалар (қистирмалар) билан кучайтирилган пайвандланган

Чоксиз ва штамплаб пайвандланган

a

b

a

b

a

b

0,00 ≤ 0,15

0,00

1,00

0,00

1,00

0,22

1,00

> 0,15 ≤ 0,50

1,60

0,76

0,00

1,00

0,62

0,94

> 0,50 ≤ 1,00

0,10

1,51

0,46

0,77

0,40

1,05

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

4-жадвал

ξ=r/de

Тирсаклар

a

b

1,0 дан 2,0 гача

-0,3

1,6

2,0 дан катта

0,0

1,0

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
33. t/de — 0,015 нисбатга эга бўлган ёки 3 m дан чуқурроқ бўлган чуқурликда ёхуд 0,8 m дан кичик бўлган чуқурликда ётқизиладиган ер ости қувурўтказгичлари учун қуйидаги шарт бажарилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
mj ва nj (қувур бирлик узунлигининг бўйлама кесимида юзага келадиган ҳисобий зўриқиш ва эгувчи момент)ларнинг қийматларини грунт босими, темир йўл ва автомобиль транспортларининг ҳаракати таъсиридан қувурларни устига тушадиган юклар ҳамда грунт сувларининг гидростатик босими ва юзага келиши мумкин бўлган вакуумнинг биргаликдаги таъсирига нисбатан грунтнинг қаршилик кўрсатишини ҳисобга олган ҳолда аниқлаш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
34. Ер ости қувурўтказгичларидаги пўлат қувурлар деворининг қалинлиги қуйидаги (9) формула бўйича аниқланади
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(9)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
P — қувурўтказгичдаги ҳисобий босим, kgs/sm2;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
dт — қувурнинг ташқи диаметри, mm;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
σдоп — ташиладиган модда ҳароратига боғлиқ ҳолда чўзилишга нисбатан йўл қўйиладиган кучланиш, kgs/mm2;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
φ — чок мустаҳкамлигини ҳисобга олувчи коэффициент;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
чоксиз қувурлар учун φ=1;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
чоклар сифатини қисман назорат қилган ҳолда автоматик тарзда ва қўлда электр пайвандлаш орқали уланадиган қувурлар учун φ=0,85;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қувурларни электр ва газ ёрдамида пайвандлашнинг бошқа ҳоллари учун φ=0,7;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
С — қувур девори қалинлигининг минус томонга оғишини ва йўл қўйиладиган чегараларда эгишда қувур деворининг мумкин бўлган юпқалашишини ҳисобга олувчи қўшимча орттирма.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Юқоридаги (9) формуладаги С ни қувур девори қалинлигининг 15 — 20 % га тенг қилиб, лекин 0,5 mm дан кичик бўлмаган қийматда қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қувурларни мустаҳкамликка ҳисоблашда қўшимча орттирма С агрессив бўлмаган ва пас агрессивликка эга бўлган моддаларни ташувчи қувурўтказгичлар учун кўзда тутилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Агрессив моддаларни ташувчи қувурўтказгичлар учун коррозияга қарши орттирма ҳисобга олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
7-боб. Қувурўтказгичларни мустаҳкамликка ва турғунликка текшириш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
35. Қувурўтказгични мустаҳкамликка ва турғунликка нисбатан текширишда ҳисоблаш ишлари ҳисобий юклар ва таъсирларни ҳисобга олган ҳолда қувурўтказгичнинг асосий ўлчамлари танлангандан кейин олиб борилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
36. Ҳисобий юклар ва таъсирлардан қувурўтказгичнинг алоҳида элементларида юзага келадиган ички кучлар (зўриқишлар)ни аниқлаш қурилиш механикасининг статик ноаниқ стерженли тизимларни ҳисоблаш усуллари билан олиб борилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
37. Қувурўтказгичнинг ҳисоблаш схемаси унинг ҳақиқий ишлаш шарт-шароитларини акс эттириши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
38. Қувурўтказгичнинг ҳисоблаш схемасини статик ноаниқ ясси ёки фазовий, оддий ёки мураккаб стерженли ўзгарувчан бикрликка эга бўлган тизимлар ташкил этади. Бунда, қувурўтказгичнинг таянч қурилмалари ва атроф муҳит билан (қувурўтказгич бевосита грунтга ётқизилганда) ўзаро таъсирини эътиборга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қувурўтказгичнинг ҳисоблаш схемаси мазкур ШНҚнинг 40-банди, кучланишнинг интенсификация коэффициенти эса 42-бандига мувофиқ аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
39. Эгилган ва пайвандланган тирсакларнинг эгилувчанлигини ошириш коэффициенти kp нинг қиймати қуйидаги 5-жадвалдан аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
kp* катталиги тирсакнинг геометрик параметри λb га ва ички босим параметри ωb га боғлиқ ҳолда мазкур ШНҚнинг 5-иловасида келтирилган 1-расмга мувофиқ қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
λb ва ωb параметрларнинг қийматларини қуйидаги (11-12) формулалар бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(11)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(12)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
40. Учталик тармоқланган бириктиргичларларнинг эгилувчанлигини ҳисобга олувчи коэффициентни бирга тенг қилиб қабул қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
41. Кучланишлар интенсификацияси коэффициентларининг қийматларини қуйидагича қабул қилиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
тўғри қувур учун ms= 1;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
тирсаклар учун ms= ms*.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
42. ms* нинг қиймати юқоридаги (11-12) формулалардан аниқланиладиган λb ва ωb параметрларга боғлиқ ҳолда мазкур ШНҚнинг 5-иловасидаги 2-расмда келтирилган график бўйича қабул қилинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
учталик тармоқланган бириктиргич учун:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
магистрал қисмда ;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
тармоқланган қисмда ms= ms*.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ms* нинг қиймати учталик тармоқланган бириктиргичнинг қуйидаги (13-14) формулалардан аниқланиладиган параметрларига боғлиқ ҳолда мазкур ШНҚнинг 5-иловасидаги 2-расмда келтирилган график бўйича қабул қилинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(13)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(14)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ: учталик тармоқланган бириктиргич магистрал қисмининг λ1 ва ω1 параметрлари қийматларини аниқлашда биринчи индекслардан фойдаланилса, учталик тармоқланган бириктиргичнинг тармоқларида эса λ2 и ω2 — иккинчи индекслардан фойдаланилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-§. Ер остидан ва ер устидан (устига тупроқ ташлаб) ўтказилган қувурўтказгичларнинг мустаҳкамликка ва турғунликка текшириш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
43. Ер остидан ва ер устидан ўтказилган қувурўтказгичларни бўйлама йўналишда ва қалқишга қарши мустаҳкамликка, деформацияланишига ва умумий турғунликка нисбатан текшириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
44. Ер ости ва ер устидан ўтказилган қувурўтказгичларни бўйлама йўналишда мустаҳкамликка текширишни қуйидаги (15) формуладаги шарт бажарилишидан келиб чиққан ҳолда олиб бориш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(15)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда, ψ1 — ўқ бўйича йўналган чўзувчи бўйлама кучланишларда (σпрN ≥0) қувурлар металлнинг икки ўқли кучланганлик ҳолатини ҳисобга олувчи коэффициент бўлиб, қуйидаги (16-17) формулалардан аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(16)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(17)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
45. Ҳисобий юклар ва таъсирлардан юзага келадиган ўқ бўйича йўналган бўйлама кучланишлар металлнинг эластик-пластик ишлашини ҳисобга олган ҳолда аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қувурўтказгичнинг ҳисоблаш схемаси унинг ишлаш шарт-шароитини ва грунт билан ўзаро таъсирга киришишини ўзида акс эттириши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
46. Ер ости ва ер усти (кўтармалардаги) қувурўтказгичларда йўл қўйиб бўлмайдиган деформацияларнинг олдини олиш учун уларни қуйидаги (18) формуладаги шарт бўйича текшириш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(18)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда, ψ2 — қувурлар металлининг икки ўқли кучланишини ҳисобга олувчи коэффициент.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ушбу коэффициент чўзувчи бўйлама кучланишларда (яъни σпрн≥ 0 бўлганда) бирга тенг қилиб қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Сиқувчи бўйлама кучланишлар (яъни σпpн < 0 бўлганда) қуйидаги (19-20) формулалар бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(19)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(20)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
47. Максимал (толалардаги) жамланган бўйлама кучланишлар қувурўтказгичнинг кўндаланг ва бўйлама кўчишларини ҳисобга олган ҳолда барча меъёрий юклар ва таъсирлар бўйича (уларнинг уйғунлашган ҳолатини ҳисобга олган ҳолда) аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тирсакнинг бикрлигини ва кучланганлик ҳолатини аниқлашда унинг қувур билан тегишиш шарт-шароитини ва ички босимнинг таъсирини ҳисобга олиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
48. Қувурўтказгичнинг умумий турғунлигини тизимнинг энг кичик бикрликка эга бўлган текислигида бўйлама йўналишда текширишни қуйидаги (21) формуладаги шартдан келиб чиққан ҳолда олиб бориш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
S ≤ γcNкр (21)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
49. Қувурўтказгичнинг кўндаланг кесимида ўқ бўйича йўналган эквивалент бўйлама куч (S) ни қувурўтказгичнинг бўйлама ва кўндаланг кўчишларини ҳисобга олган ҳолда ҳисобий юклар ва таъсирлар бўйича аниқлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қувурўтказгичнинг бўйлама турғунлиги камайиб бошлайдиган бўйлама критик зўриқиш кучи Nкр қабул қилинган конструктив ечимни ва қувурўтказгичнинг бошланғич қийшайганлигини (қувурўтказгични ётқизиш чуқурлиги, грунтнинг физик-механик хусусиятларига инобатга олган ҳолда) ҳамда қувурўтказгичнинг маҳкамловчи ускуналари мавжудлигини ҳисобга олган ҳолда аниқланади. Сув босган ҳудудларда сувнинг гидростатик босимини ҳисобга олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қувурўтказгичнинг бўйлама турғунлигини шу қувурўтказгичнинг эгилиш текислигидаги эгри чизиқли участкалари учун текшириш лозим. Қувурўтказгичнинг тўғри ер ости чизиқли участкаларидаги бўйлама турғунлигини бошланғич эгрилиги 5000 mm бўлган радиус билан вертикал текисликда текшириш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
50. Трассанинг сув босган участкаларида ётқизилган қувурўтказгичлар ҳолатининг турғунлигини алоҳида участкалар учун (қурилиш шарт-шароитларига боғлиқ ҳолда) қуйидаги (22) формуладаги шарт бўйича текшириш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(22)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Qакт — қувурўтказгичнинг устига таъсир қилувчи (эркин эгилиш билан ётқизишда юзага келадиган эластик қаршиликни ҳисобга олган ҳолда) жамланган ҳисобий юк;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Qпас — қувурўтказгичга пастдан таъсир қилувчи (оғирлигини ҳисобга олган ҳолда) жамланган ҳисобий юк.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қувурўтказгич ҳолатининг қалқишга қарши турғунлиги бўйича ишончлилик коэффициенти kн қуйидаги ўтиш участкалари учун белгиланган қийматларга тенг қилиб қабул қилинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ботқоқлик, ўтлоқ ерлар, суви оқмайдиган сув ҳавзалари 1 % таъминланганлик билан юқори сатҳли сув чегараларидаги сув босган ва сув қуйиладиган участкалар орқали ўтганда — 1,05;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
сувнинг ёз чилласи давридаги ўртача сатҳи бўйича дарё орқали 200 m кенгликда ўтадиган узанли участкаларда (сув ости — техник ишларни бажариш чегараларидаги қирғоқ олди участкаларини киритган ҳолда) — 1,10;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
дарё ва сув омбори, шунингдек тоғ дарёлари орқали 200 m кенгликда ўтадиган участкаларда — 1,15;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бўшатилган ва ичидаги маҳсулот ҳаво билан алмаштириладиган нефт ўтказгичлар ва нефт маҳсулотларини ташувчи ўтказгичларда — 1,03.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
51. Дарё ва сув омбори орқали ўтадиган ўзанли участкалардаги қувурўтказгичлар устига тўкилган қатламнинг оғирлиги ҳисобга олинмайди. Сув босган участкаларда ётқизиладиган нефтўтказгич ва нефт маҳсулотларини ташувчи ўтказгичларни турғунликка ҳисоблашда грунтнинг ушлаб турувчи (қовушқоқлик) хусусияти ҳисобга олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
52. Анкерли қурилманинг ҳисобий юк кўтариш қобилияти Банк қуйидаги (23) формула бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Банк= zmанк Pанк (23)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
z — битта анкерли қурилмадаги анкерлар сони;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
mанк — анкерли қурилма ишлаш шароитларни ҳисобга олувчи коэффициент, z= 1 ёки z ≥2 ва dн/dанк ≥ 3; z ≥2 бўлганда ва 1≤ dн/dанк ≤ 3 бўлганда 1,0 га тенг қилиб олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ранк — анкернинг замин (асос) юк кўтариш қобилиятидан келиб чиққан ҳолда қуйидаги (24) формуладаги шартдан аниқланиладиган ҳисобий юк кўтариш қобилияти:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(24)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
dанк — битта анкернинг горизонтал текисликдаги проекциясидаги габаритнинг чизиқли максимал ўлчами;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Фанк — анкернинг ҳисоблаш орқали ёки ҚМҚ 2.02.03 га мувофиқ дала синовлари натижалари бўйича аниқланадиган юк кўтариш қобилияти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ka — анкернинг 1,4 га (агар анкернинг юк кўтариш қобилияти ҳисоблаш орқали аниқланган бўлса) ёки 1,25 га (агар анкернинг юк кўтариш қобилияти статик юк билан дала синовларининг натижалари бўйича аниқланган бўлса) тенг қилиб қабул қилинадиган ишончлилик коэффициенти.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-§. Ер усти қувурўтказгичларини мустаҳкамликка ва турғунликка текшириш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
53. Ер усти (очиқ) қувурўтказгичларни мустаҳкамликка, бўйлама турғунлик ва бардошлиликка (шамол таъсирида тебранишларга) текшириш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
54. Ер усти қувурўтказгичларини мустаҳкамликка текширишни қуйидаги (25) формуладаги шартдан келиб чиққан ҳолда олиб бориш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(25)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда, ψ3 — қувурлар металининг икки ўқли кучланган ҳолатини ҳисобга олувчи коэффициент.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Чўзувчи бўйлама кучланишлар (σпр ≥ 0)да бирга тенг қилиб қабул қилинади, сиқувчи кучланишлар (σпр< 0) қуйидаги (26) формула бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(26)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
шамолнинг динамик таъсирига нисбатан ҳисоблашда юқоридаги (26) формуладаги катталик ҚМҚ 2.03.05 га мувофиқ аниқланадиган коэффициентга кўпайтириш билан пасайтирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
агар ҳисобий қаршилик Ry>Ru бўлса, у ҳолда юқоридаги (25) формуладаги Ry ўрнига Ru ни қабул қилиш лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
компенсаторларга эга бўлмаган ер усти ўтиш жойлари учун оралиқлар сони тўрттадан ортиқ бўлмаганда юқоридаги (25) формула бўйича ҳисоблашда ψ3 ўрнига юқоридаги (19) формуладан аниқланиладиган ψ2 ни қўйиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
55. Тўсинли, шпренгелли, осма ва аркали ер усти қувурўтказгичларида ҳисобий юклар ва таъсирлардан толаларда ҳосил бўладиган жамланган бўйлама кучланишларни қувурўтказгични стерженли тизим сифатида танлаган ҳолда аниқлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Вертикал ва горизонтал текисликларда эгувчи моментлар юзага келганда, ҳисоблашни шу кучланишларнинг тенг таъсир этувчиси бўйича бажариш лозим. Ҳисоблашларда тизимнинг геометрик нотекислигини ҳисобга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
56. Ер усти қувурўтказгичларида бўйлама ички кучлар ва эгувчи моментларни аниқлашда қувурўтказгични монтаж қилиш усулининг ўзгаришига боғлиқ ҳолда ҳисоблаш схемасининг ўзгаришини эътиборга олиш лозим. Қувурўтказгичларнинг компенсаторларга эга бўлмаган ўтиш жойларидаги эгувчи моментларни бўйлама ва кўндаланг эгилишни ҳисобга олган ҳолда аниқлаш керак. Ер усти қувурўтказгичларининг ҳисоби қувурўтказгичнинг туташган ер ости участкаларидаги кўчишларини ҳисобга олган ҳолда олиб бориш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
57. Ер усти қувурўтказгичларининг тўсинли тизимлари таянчлардаги ишқаланишларни ҳисобга олган ҳолда ҳисобланиши керак. Бунда, олиб борилаётган ҳисоблаш учун ишқаланиш коэффициентининг энг хавфли бўлиши мумкин бўлган қийматларига боғлиқ ҳолда шу қийматларнинг энг кичиги ёки энг каттаси қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
58. Вертикал йўналишда таъсир қилувчи кучнинг горизонтал йўналишда тарқаладиган босимини қувурўтказгичнинг ўзи билан қабул қиладиган тўсинли, шпренгелли, аркали ва осма тизимлардаги қувурўтказгичлар тизимнинг энг кичик бикрликка эга бўлган текислигидаги бўйлама турғунликка ҳисобланган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қувурўтказгичнинг бўйлама йўналишдаги турғунлигини баҳолаш юқоридаги (21) формуладаги шарт бўйича бажарилиши лозим. Бунда, бўйлама критик зўриқиш кучи қабул қилинган конструктив ечимни ҳисобга олган ҳолда ва қувурўтказгичнинг таянчлар билан ўзаро таъсирида бўлишини (таянчлардаги ишқаланиш, таянчларнинг деформацияланишга нисбатан мойиллиги) ҳисобга олган ҳолда аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
59. Тебранишлар частотасига тенг бўлган частота билан қувурўтказгич тебранишини келтириб чиқарадиган шамол тезликларида қувурўтказгичларни резонансга нисбатан текшириш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Резонанс вақтида қувурўтказгичда юзага келадиган ҳисобий ички кучлар ва шу қувурўтказгичнинг кўчишларини резонанс кучлари ва кўчишларининг, шунингдек критик тезкор босимга мос келадиган ҳисобий шамол кучини киритган ҳолда бошқа турдаги юклар ва таъсирлардан юзага келадиган ички кучлар ва кўчишларнинг геометрик йиғиндиси сифатида аниқлаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
60. Таянчларнинг заминлари (асослари), пойдеворлари ва таянчларнинг ўзини ҳисоблашни юк кўтариш қобилияти (мавжуд ҳолат мустаҳкамлиги ва турғунлиги)нинг йўқолиши ёки улар элементларининг бузилганлиги туфайли нормал эксплуатацияга яроқсизлиги ёхуд таянчлар, таянч қисмлари, оралиқли қурилмалар ёки қувурўтказгич элементларининг катта деформацияларга учрашига йўл қўймаслик бўйича олиб бориш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
61. Таянчлар (асослар ва пойдеворларни киритган ҳолда)ни ва таянч қисмларини қувурўтказгич ҳамда ёрдамчи конструкциялар томонидан узатиладиган вертикал ва горизонтал (бўйлама ва кўндаланг) кучлар ва эгувчи моментларга нисбатан ҳисоблаш зарур. Бу кучлар ва эгувчи моментлар эксплуатация жараёнида таянчлар ҳамда таянч қисмларининг мумкин бўлган кўчишларини ҳисобга олган ҳолда ҳисобий юклар ва таъсирларнинг ноқулай уйғунлашувида ушбу юклар ва таъсирлар бўйича аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Таянчларни ҳисоблашда грунтнинг музлаш чуқурлигини ёки музнинг эриш чуқурлигини, грунтнинг деформацияланишини, (бўртиши ёки чўкишини) шунингдек йил фаслларига, трасса атрофидаги участкаларнинг қуриб қолиши ёки участкаларни сув босишига, ҳароратли режимга ва бошқа шарт-шароитларга боғлиқ ҳолда грунт хоссаларининг мумкин бўлган (юкларни қабул қилиш чегараларида) ўзгаришларини ҳисобга олиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
62. Шамол таъсиридан ва ички босим таъсири остида ҳамда қувур девори ҳароратининг ўзгаришидан таянчларда юзага келган кучлар (юклар)ни қувурўтказгичларни ётқизишнинг қабул қилинган тизими ва қувурўтказгичларда ҳосил бўладиган бўйлама деформацияларни компенсациялашга боғлиқ ҳолда (қувурўтказгичнинг таянчлардаги кўчишларга нисбатан қаршилигини инобатга олиб) аниқлаш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Жойнинг нишабликларида ва заиф юк кўтариш қобилиятига эга бўлган грунтли участкаларда ер усти қувурўтказгичларини ётқизишнинг қўзғалмайдиган таянчларга эга бўлган (минимал юклар таъсирига учрайдиган) тизимини қўллаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
63. Ер усти тўсинли тизимларининг қўзғалмас таянчларига тушадиган юкларни қувурўтказгичнинг участкаларидан таянчга узатиладиган кучлар (агар бу кучлар бир томонга ва турли томонга йўналган, лекин уларнинг фарқи битта томонга йўналган бўлса) йиғиндисига тенг бўлган юклар сифатида қабул қилиш керак. Бунда, юклардан энг кичиги 0,8 га тенг бўлган коэффициент билан қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
64. Ер усти қувурўтказгичлари тўсинли тизимларининг бўйлама-қўзғалувчан ва эркин қўзғаладиган таянчларини вертикал юк ва горизонтал кучлар ёки ҳисобий кўчишларнинг таъсирига нисбатан ҳисоблаш зарур. Қўзғалмас таянчларга тушадиган горизонтал кучларни аниқлашда ишқаланиш коэффициентининг максимал қийматини қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бўйлама деформациялар компенсацияланмайдиган тўғри чизиқли тўсинли тизимларда қувурўтказгичнинг тўғри чизиқдан мумкин бўлган оғишини ҳисобга олиш керак. Қувурўтказгичнинг тўғри чизиқдан оғиши натижасида ҳарорат таъсиридан ва оралиқ таянчга қувурўтказгич ўқига перпендикуляр йўналишда таъсир қилувчи ички босимдан юзага келадиган ҳисобий горизонтал кучларни қувурўтказгичдаги максимал эквивалент бўйлама куч катталигининг 0,01 қисмига тенг қилиб олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
65. Аркасимон тизимларнинг таянчларини, осма ва бошқа тизимларнинг анкерли таянчларини ҳисоблашда таянчларни мумкин бўлган ағдарилиш ва силжишга нисбатан ҳисоблаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-§. Сейсмик шароитларда қувурўтказгичларни ҳисоблаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
66. Сейсмик таъсирларни ҳисобга олган ҳолда қувурўтказгичларни мустаҳкамликка ҳисоблашда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ер усти қувурўтказгичлари учун ҳудуднинг сейсмиклиги 6 балл бўлганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ер ости қувурўтказгичлари учун ҳудуднинг сейсмиклиги 8 балл бўлганда олиб борилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
67. Қувурўтказгичлар ҚМҚ 2.01.03 га мувофиқ юкларнинг асосий ва алоҳида уйғунлашган ҳолатларига нисбатан ҳисобланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қувурўтказгичлар ва уларнинг элементлари сейсмик таъсирни ҳисобга олган ҳолда шартли статик юкларга (бунда чегаравий ҳолатлар сейсмик ҳудудлардан ташқарига ўрнатиладиган қувурўтказгичлар учун қандай қабул қилинса, худди шундай қабул қилинади) ва қурилиш ҳудудида аввал зилзилалар рўй берган жойлардаги ёки сейсмик шароитлари ўхшаш бўлган жойлардаги сейсмометрик станцияларнинг (акселерограммалар, велосиграммалар, сейсмограммалар кўринишидаги) ёзувларини таҳлил қилиш асосида олинадиган сейсмик таъсирларга ҳисобланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Максимал ҳисобий тезланишларнинг акселегрограммалари бўйича қабул қилинадиган катталиклар қуйидаги 6-жадвалда кўрсатилганлардан кичик бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

6-жадвал

Зилзила кучи, балларда

7

8

9

10

Сейсмик тезланиш, сm2/s

100

200

400

800

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
68. Ер ости қувурўтказгичлари ва грунтли кўтармалардаги қувурўтказгичларнинг ҳисоби қувурўтказгич ўқи бўйлаб йўналган сейсмик тўлқин таъсирига нисбатан олиб борилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ер ости қувурўтказгичлари ва грунтли кўтармалардаги қувурўтказгичлар қувурўтказгичнинг бўйлама ўқига нормал йўналган сейсмик кучларга нисбатан ҳисобланмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
69. Таянчлар устидан ўтказилган ер усти қувурўтказгичларининг ҳисоби қуйидагича йўналган сейсмик кучлар таъсирига нисбатан олиб борилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қувурўтказгич ўқи бўйлаб (бунда қувурўтказгичдаги кучланишларнинг катталиклари аниқланади ҳамда таянчлар конструкциялари горизонтал сейсмик юклар таъсирига нисбатан текширилади);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қувурўтказгичнинг кўндаланг ўқига нисбатан тик йўналиш бўйича (бунда қувурўтказгич силжишларининг катталиклари ва тўсин узунлигининг қувурўтказгичнинг таянчдан силжиб тушиб кетишига йўл қўймайдиган етарлилиги аниқланиши, қувурўтказгичдаги қўшимча кучланишлар ҳамда таянчлар конструкциялари горизонтал ва вертикал сейсмик юклар таъсирига нисбатан текширилиши лозим).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.04.12-22 «Пўлат қувурўтказгичларни мустаҳкамликка ҳисоблаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
1-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Белгилар ва қисқартмалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bmai, blat — қувурўтказгичнинг магистрал қисмлари ва учталик (тройник) бириккан жойлардаги қўйилмалар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
DN — номинал диаметр;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
de — қувурлар ва бириктирувчи деталларнинг ташқи диаметри;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
de1, de2 — қувурўтказгичнинг магистрал қисмлари ва учталик бириккан жойларининг ташқи диаметри;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
dвн — қувурларнинг ички диаметри;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
h — охирги тиқиннинг эллипссимон қисмининг баландлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
kp — букилган тирсакларнинг эгилувчанлигини ошириш коэффициенти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
m1, n1 — қувурўтказгич кўндаланг кесимининг бирлик узунлигига тўғри келадиган ҳисобий эгувчи моментлар ва ички кучлар (зўриқишлар);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ms — кучланишлар интенсификацияси коэффициенти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
pn — ташиладиган модданинг ишчи босими;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
qш — ер усти қувурўтказгич бирлик узунлигига тўғри келадиган шамол кучи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
qq — қорнинг меъёрий оғирлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
qmuz — музнинг меъёрий оғирлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
qm — ташиладиган модда оғирлигидан тушадиган меъёрий юк;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Rs — доимий газ;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ru, Ry — қувурлар материали ва бириктирувчи деталларнинг мос равишда вақтинчалик қаршилик ва оқувчанлик чегараси бўйича ҳисобий қаршиликлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Run, Ryn — қувурлар материали ва бириктирувчи деталларнинг мос равишда вақтинчалик қаршилик ва оқувчанлик чегараси бўйича меъёрий қаршиликлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
r — тирсакнинг эгрилик радиуси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
rte — учталик тармоқлагичнинг эгрилик радиуси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
t — қувурлар ва бириктирувчи деталлар деворининг ҳисобий қалинлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
tnom — бириктирувчи деталлар ва қувур деворининг номинал қалинлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ti — қувурўтказгич иссиқлик изоляцияси қопламасининг қалинлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γ — қувурўтказгич ишлаш шароитини ҳисобга олувчи коэффициент;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γf — юк бўйича ишончлилик коэффициенти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γmu — меъёрий (20 °С) ҳароратда қувурлар материали ва бириктирувчи деталларнинг вақтинчалик қаршилик бўйича ишончлилик коэффициенти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γmy — меъёрий (20 °С) ҳароратда қувурлар материали ва бириктирувчи деталларнинг оқувчанлик чегараси бўйича ишончлилик коэффициенти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γn — қувурўтказгичнинг муҳимлилик даражаси бўйича ишончлилик коэффициенти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γtu — вақтинчалик қаршилик бўйича ҳисоблаш ишларида эксплуатациянинг ҳисобий ҳароратида қувурлар материали ва бириктирувчи деталларнинг материали бўйича тузатиш коэффициенти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γu — вақтинчалик қаршилик бўйича ҳисоблашларда қувурлар ва бириктирувчи деталлар учун ишончлилик коэффициенти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γho — ташилаётган модданинг ҳажмий оғирлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
η — қувурлар ва бириктирувчи деталларнинг юк кўтарувчанлик қобилиятини ҳисобга олувчи коэффициенти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ψ — қувурўтказгичнинг қиялиги (нишаби)ни ҳисобга олувчи коэффициент;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
λ1,λ2, λb — қувурўтказгич магистрал қисми, учталик тармоқланиш ва тирсакнинг мос равишда геометрик параметрлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
σb — ҳисобий юклар ва таъсирлардан бўйлама ўқ бўйича юзага келадиган кучланиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
σнb — толаларнинг максимал жамланган бўйлама кучланиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
σbN — ҳисобий юклар ва таъсирлардан бўйлама ўқ бўйича юзага келадиган ички зўриқиш кучи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ω1,ω2,ωb — қувурўтказгич магистрал қисми, учталик тармоқлагич (тройник) ва тирсакнинг мос равишда ички босим параметрлари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.04.12-22 «Пўлат қувурўтказгичларни мустаҳкамликка ҳисоблаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
2-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Юклар бўйича ишончлилик коэффициентлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Юклар ва таъсирлар

Қувурўтказгични ётқизиш усули

Юклар бўйича ишончлилик коэффициенти

γfi

Тури

Тавсифи

ер ости

ер усти

Доимий

Қувурўтказгич, очиш-ёпиш арматураси ва қурилмаларнинг хусусий оғирлиги

+

+

1,1 (0,95)

Изоляция оғирлиги

+

+

1,2

Грунт оғирлиги ва босими

(тўкилган, кўтарилган)

+

-

1,2 (0,8)

Қувурўтказгичнинг олдиндан кучланганлиги

(берилган профил бўйича эластик эгилиш, компенсаторларнинг олдиндан чўзилиши ва ҳ.к.лар)

+

+

1,0 (0,9)

Сувнинг гидростатик босими

+

-

1,0

Вақтинчалик узоқ муддатли

Ташилаётган модданинг ички босими:

газсимон

+

+

1,1

суюқ

+

+

1,15

Ташилаётган модданинг оғирлиги:

газсимон

+

+

1,1 (1,0)

суюқ

+

+

1,0 (0,95)

Қувурўтказгич девори металли ҳароратининг ўзгариши

+

+

1,1

Грунт структурасининг ўзгариши билан рўй бермайдиган грунтнинг нотекис деформацияланиши (чўкишлар, бўртишлар ва ҳ.к.лар)

+

+

1,5

Қисқа вақтли

Қор

-

+

1,4

Муз

-

+

1,3

Шамол

-

+

1,2

Алоҳида секцияларни ташиш, қувурўтказгичларни қуриш, тозалаш қурилмаларини синаш ва ишга тушириш

+

+

1,0

Алоҳида таъсир қилувчи

Сейсмик таъсирлар

+

+

1,0

Технологик жараённинг бузилиши, ускуналарнинг вақтинчалик носозлиги ёки синиши

+

+

1,0

Грунт структурасининг ўзгариши билан рўй берадиган грунтнинг нотекис деформацияланиши (сел оқимлари ва ер кўчишлари), тоғ-кон ҳудудларида ва карстли ҳудудларда ер устининг деформацияланиши;

Сув билан бўкканда чўкувчан грунтларнинг деформацияланиши ёки муз эриганда мангу музлайдиган грунтларнинг деформацияланиши

+

+

1,0

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.04.12-22 «Пўлат қувурўтказгичларни мустаҳкамликка ҳисоблаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
3-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

1-жадвал

Қувурлар ва бириктирувчи деталларнинг тавсифи

Материал бўйича ишончлилик коэффициенти

γmu

Прокаткалаш бўйича назорат қилинадиган кам перлитли ва бейнитли пўлатдан яхлит технологик чок бўйича иккала томондан флюс остида электр ёй пайвандлаш билан (девор қалинлиги бўйича минус оғиши 5 % дан катта бўлмаган ҳамда асосий металл яхлитлиги ва пайвандланган бирикмалар яхлитлиги устидан бузмасдан текшириш услублари билан 100 % лик назоратдан ўтган ҳолда) тайёрланувчи пайвандланган ва термик мустаҳкамланган қувурлар

1,34

Прокаткалаш билан назорат қилинадиган ва нормаллаштирилган, термик мустаҳкамланган пўлатдан яхлит технологик чок бўйича иккала томондан флюс остида электр ёй пайвандлаш билан тайёрланган ва пайвандланган чоклари бузмасдан текшириш услублари билан 100 % лик назоратдан ўтган қувурлар

1,4

Нормаллаштирилган ва иссиқ тобланган паст легирланган ёки углеродли пўлатдан электр ёй билан пайвандлаб тайёрланган ва пайвандланган чоклари бузмасдан текшириш услублари билан 100 % лик назоратдан ўтган қувурлар; чоксиз совуқ ва иссиқ ҳолатда деформацияланган қувурлар

1,47

Иссиқ тобланган паст легирланган ёки углеродли пўлатдан икки томонидан электр ёй ёки юқори частотали ток билан пайвандлаб тайёрланган қувурлар; штампланган ёки штамплаб пайвандланган бириктирувчи деталлар; бошқа чоксиз қувурлар ва бириктирувчи деталлар

1,55

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ: икки томонлама флюс остида ёки юқори частотали токлар билан электр пайвандлаш билан тайёрланган, ишлаб чиқаришнинг (берилган коэффициент γmu га мос келадиган сифатли қувурлар олиш имконини берувчи) махсус технологиясидан фойдаланилганда деворининг қалинлиги 12 mm дан катта бўлмаган қувурлар учун 1,40 қиймат 1,40 — 1,47 қиймат ўрнига 1,34 ва 1,55 қийматлар ўрнига 1,47 қийматларини қўллаш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

2-жадвал

Қувурлар ва бириктирувчи деталларнинг тавсифи

Материал бўйича ишончлилик коэффициенти

γmy

Кам углеродли пўлат турларидан ишланган чоксиз

1,10

Ryn / Run < 0,8 нисбатга эга бўлган пўлатдан пайвандлаб тайёрланган

1,15

Ryn / Run > 0,8 нисбатга эга бўлган пўлатдан пайвандлаб тайёрланган

1,20

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

3-жадвал

Қуйидаги пўлат турларидан тайёрланган қувурлар ва бириктирувчи деталлар

Қуйидаги ҳароратларда (°С) қувурўтказгични эксплуатация қилишда вақтинчалик қаршилик γtu ва оқувчанлик чегараси γty бўйича материал бўйича ишончлиликнинг тузатувчи (тўлдирувчи) коэффициентлари

-70

-40 ÷ +20

100

200

300

400

450

Углеродли:

γtu

-

1,0

1,0

1,0

1,0

-

-

γty

-

1,0

1,05

1.15

1,40

-

-

Пастлигерланган:

γtu

1,0

1,0

1,05

1,05

1,10

1,40

1,90

γty

1,0

1,0

1,10

1,15

1,25

1,60

2,20

Лигирланган:

γtu

1,0

1,0

1,05

1,15

1,25

1,35

1,45

γty

1,0

1,0

1,05

1,15

1,25

1,35

1,45

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ҳисобий ҳароратларнинг оралиқ қийматлари учун γtu ва γty катталикларни мазкур илованинг 3-жадвалида келтирилган иккита яқин қийматларни чизиқли интерполяцияган ҳолда аниқлаш лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
« — » белгиси қувурўтказгични эксплуатация қилишнинг бундай ҳароратларида углеродли пўлат турлари қўлланилмаслигини англатади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.04.12-22 «Пўлат қувурўтказгичларни мустаҳкамликка ҳисоблаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
4-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қувурўтказгичларнинг ва бириктирувчи деталларнинг конструктив ечимлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Мазкур ШНҚ нинг 33-бандига мувофиқ аниқланиладиган юк кўтариш қобилиятларини ҳисобга олувчи коэффициентларнинг қийматларини бириктирувчи деталларнинг кейинги ечимлари учун олиб бориладиган ҳисоблаш ишларида қуйидагиларни эътиборга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Тенг ўтказувчи ва ўтувчи уч томонлама бириктиргич (тармоқлагичлар):
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
иссиқ ҳолатда босиш билан ёки экструзия йўли билан ва штамплаб пайвандлаш билан олинадиган чоксиз тармоқлагичлар, носимметрик қисмларидан бири тўлиқ штампланадиган тармоқлагичлар (1-а расм). rtee радиуси учталик тармоқлагич деворининг қалинлигидан кичик бўлмаслиги керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
биттаси қувурдан кесиб олиниб пайвандланадиган ва иккинчиси тўғри бурчак остида пайвандланадиган тармоқлагичлар (1-б расм), қўйилмалар билан кучайтирилган пайвандланган тармоқлагичлар (1-в расм), ушбу тармоқлагичларни de1 ≥ 300 mm бўлганда қўллаш лозим. Бунда, тармоқланиш диаметрларининг магистрал қувурларникига нисбати de2/de1<0,2 бўлган тармоқлагичлар учун қўйилмалар қўлланилмайди, dе2/de1<0,5 бўлганда эса қўйилма фақат магистрал қувурга қўйилади. Қўйилмаларнинг эни (1-в расм) учталик тармоқлагичнинг магистралли қисмида blat = 0,4de1 тенг бўлса, тармоқланган жойларда biat = 0,3de2 га тенг бўлади. Қўйилмалар қалинлиги учталик тармоқлагич магистралли қисм деворининг қалинлигига тенг бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-расм. Учталик тармоқлагичлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бунда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) чоксиз ва штамплаб пайвандланган учталик тармоқлагичлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) кучайтирувчи элементларга эга бўлмаган учталик тармоқлагичлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
в) қўйилмалар билан кучайтирилган пайвандланган учталик тармоқлагичлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1 — учталик тармоқлагичнинг магистралли қисми;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2 — тармоқланиш жойи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3 — қўйилма
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Штампланган ва штамплаб пайвандланган конуссимон ўтказгичлар (ўтказиш деталлари), уларни олдиндан тайёрланган цилиндрик ишланмани иссиқ штамповкалаш (чўктириш) йўли ёки иккита симметрик олдиндан тайёрлаб қўйилган ишламани штамплаш ва пайвандлаш билан олинади (2-расм). α бурчакнинг катталиги 15° дан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-расм. Конуссимон ўтказгич (ўтказиш детали)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. Эллипссимон беркитгичлар (3-расм), улар иссиқ ҳолатда штамплаш йўли билан олинади ва эллипссимон қисмининг баландлиги h беркитгич диаметрининг 0,2 қисмидан кам бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-расм. Эллипссимон беркитгич
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4. Чоксиз тирсаклар, улар қувурли тайёрланмаларни иссиқ ҳолатда чўзиш йўли билан олинади ва штамплаб пайвандланган тирсаклар, улар иссиқ ҳолатда штампланган иккита симметрик тайёрланмаларни пайвандлаш йўли билан олинади (4-расм).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4-расм. Чоксиз ва штамплаб пайвандланган тирсак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ШНҚ 2.04.12-22 «Пўлат қувурўтказгичларни мустаҳкамликка ҳисоблаш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
5-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-расм. Коэффициент kp*нинг қийматларини аниқлаш графиги
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-расм. Коэффициент ms*нинг қийматларини аниқлаш графиги