Ҳужжатга таклиф юбориш
Аудиони тинглаш
Ҳужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикаси қурилиш вазирининг
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбуйруғи
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.04.15-22 «Фотоэлектрик станциялар (тизимлар)» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2022 йил 30 декабрда ҳисобга олинди, ҳисоб рақами 131]
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
LexUZ шарҳиМазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2023 йил 1 декабрдаги 404-сонли «ШНҚ 2.04.15-23 «Фотоэлектрик станциялар (тизимлар)» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида»ги буйруғига (ҳисоб рақами 228, 03.01.2024 й.) асосан ўз кучини йўқотган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикаси Шаҳарсозлик кодексига асосан буюраман:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. ШНҚ 2.04.15-22 «Фотоэлектрик станциялар (тизимлар)» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Мазкур буйруқ Уй-жой коммунал хизмат кўрсатиш вазирлиги, Энергетика вазирлиги, Фавқулодда вазиятлар вазирлиги ҳамда Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги хизмати билан келишилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Мазкур буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВазир Б. ЗАКИРОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТошкент ш.,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2022 йил 7 декабрь,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш234-сон
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКелишилди:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСанитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги хизмати бошлиғи Б. ЮСУПАЛИЕВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2022 йил 16 ноябрь
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФавқулодда вазиятлар вазири А. КУЛДАШЕВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2022 йил 26 ноябрь
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУй-жой коммунал хизмат кўрсатиш вазири Ш. ХИДОЯТОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2022 йил 24 ноябрь
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭнергетика вазири Ж. МИРЗАМАҲМУДОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2022 йил 7 декабрь
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикаси қурилиш вазирининг 2022 йил 7 декабрдаги 234-сон буйруғига
ИЛОВА
ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.04.15-22 «Фотоэлектрик станциялар (тизимлар)» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУшбу шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (бундан буён матнда ШНҚ деб юритилади) қуёш фотоэлектрик модуллари ва батареяларидан фойдаланган ҳолда янги қурилаётган ҳамда лойиҳа қуввати 10 кВт гача бўлган фотоэлектрик станцияларни лойиҳалаштириш қоидаларини белгилайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-боб. Техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Ушбу ШНҚда қуйидаги техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар келтирилган:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСанҚваН 0350-17 «Ўзбекистон Республикасининг аҳоли яшаш ҳудудларида атмосфера ҳавосини муҳофаза қилишнинг санитария меъёрлари ва қоидалари»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.01.02-04 «Бино ва иншоотларнинг ёнғин хавфсизлиги»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 3.01.04-04 «Тугалланган қурилиш лойиҳаларини қабул қилиш. Асосий қоидалар»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚМҚ 2.01.03-96 «Сейсмик ҳудудларда қурилиш»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚМҚ 2.01.01-94 «Лойиҳалаш учун иқлим ва физик-геологик маълумотлар»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOʻzDSt 3182:2017 «Автоном фотоэлектр тизимлари. Ишлаш қобилиятини назорат қилиш. Назорат усуллари»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOʻzDSt 3076:2016 «Электр тармоқларига уланадиган қуёш фотоэлектрик станциялари. Станцияларга, ҳужжатларга, қабул қилиш ва текшириш бўйича минимал талаблар»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOʻzDSt 3075:2016 «Фотоэлектр тизимлари. Атамалар ва таърифлар»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOʻzDSt 61853-1:2018 «Фотоэлектрик модуллар. Ишчи характеристикаларини аниқлаш ва энергетик баҳолаш. Ишчи характеристикаларини ҳарорат ва энергия ёритилганликка боғлиқликда ўлчаш. Номинал қувват»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOʻzDSt 61215-1:2018 «Ер усти фотоэлектрик модуллар. Тузилишини баҳолаш ва турини тасдиқлаш. 1-қисм. Синов талаблари»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOʻzDSt 61215-2:2021 «Ер усти фотоэлектрик модуллар. Конструкцияни баҳолаш ва турини тасдиқлаш. 2-қисм. Синов жараёни»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOʻzDSt 61215-1-1:2018 «Ер усти фотоэлектрик модуллар. Тузилишини баҳолаш ва турини тасдиқлаш. Кристалл кремнийдан тайёрланган фотоэлектрик модулларини синаш учун махсус талаблар»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIEC 61215:2005 «Кремний кристаллидан тайёрланган ер усти фотоэлектрик модуллар. Тузилишини ва намунага биноан тасдиқлаш»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIEC 60364-7-712:2002 «Паст кучланишли электр қурилмалар. Махсус электр қурилмаларига ёки уларнинг жойлашган нуқталарига қўйиладиган талаблар. Фотоэлектрик қуёш батареяларидан фойдаланадиган энергия тизимлар»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIEC 61683:1999 «Фотоэлектрик тизимлар. Инверторлар. Самарадорликни ўлчаш тартиби»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIEC 62109-1:2010 «Фотоэлектрик энергия тизимларида фойдаланиш учун инверторларнинг хавфсизлиги. Умумий талаблар»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIEC/TS 62548:2013 «Фотоэлектрик батареялар. Техник шартлар»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIEC 60364-5-54:2011 «Паст кучланишли электр қурилмалари. Ерга уланувчи ҳимоя қурилмалари, ҳимоя ўтказгичлари ва потенциалларни тенглаштирувчи ҳимояловчи ўтказгичлар».
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-боб. Атамалар ва таърифлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Ушбу ШНҚда қуйидаги атама ва таърифлардан фойдаланилган:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфотоэлемент (бундан буён матнда ФЭ деб юритилади) — қуёш нурланиш энергиясини электр энергиясига айлантирувчи энг содда фотоэлектрик қурилма;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфотоэлектрик модуль (бундан буён матнда ФЭМ деб юритилади) — махсус тузилишга эга бўлган, тобланган ойнадан ва икки томонидан плёнка ёрдамида герметик ёпиштирилган қуёш фотоэлементларидан ташкил топган монолит панель;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфотоэлектрик батарея (бундан буён матнда ФЭБ деб юритилади) — кетма-кет ёки параллель уланган ФЭМлардан ташкил топган қуёш нурланиш энергиясини электр энергиясига айлантирадиган қаттиқ тузилишга эга қурилма;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфотоэлектрик станция (бундан буён матнда ФЭС деб юритилади) — қуёш нурланишини электр энергиясига айлантириш орқали электр энергиясини ишлаб чиқариш учун бир ёки бир нечта ФЭБдан иборат энергетик қурилма;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишинвертор — ФЭБ томонидан ишлаб чиқарилган ўзгармас токни ўзгарувчан бир фазали 220В/50 Нz ёки уч фазали 380В/50 Нz га айлантириш учун мўлжалланган электрон қурилма;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишконтроллер — аккумляторларнинг заряд-разрядланишини ва ФЭБ энергия манбаларини бошқарадиган электрон қурилма;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишаккумулятор батареяси (бундан буён матнда АБ деб юритилади) — энергияни жамлаш ва сақлаш учун мўлжалланган қайта ишлатиладиган ток манбаи бўлиб, қайтарилувчи оксидланиш-қайтарилиш реакциясига асосланган, параллель ёки кетма-кет уланган икки ёхуд ундан ортиқ электр гальваник элементлардан ташкил топган қурилма.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишзарядловчи қурилма — АБни зарядловчи электрон қурилма бўлиб, электр аккумулятор батареяларини ва қайта зарядланувчи батареяларни ташқи манбадан зарядлаш учун электрон қурилма, электр энергия ўзгарувчан электр тармоғидан олинади. Автоматик, ярим автоматик ва қўлда бошқариладиган турлари мавжуд.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМPPТ — батареяни заряд-разрядлаш ҳамда қуёш панеллари билан ишлашини амалга оширадиган қурилма.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-боб. ФЭСни лойиҳалаштириш ва унинг электромеханик қисмлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Янги ФЭСни лойиҳалаштириш мазкур ШНҚ талаблари, шунингдек қурилиш ҳудудининг иқлимий, муҳандислик, геологик ва бошқа шарт-шароитларни инобатга олган ҳолда ишлаб чиқилган техник-иқтисодий асосларга кўра амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. ФЭСни лойиҳалаш замонавий ва юқори технологик асбоб-ускуналардан фойдаланган ҳолда юқори илмий-техник даражада амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. ФЭСни лойиҳалашда қуйидаги асосий техник ечимларни эътиборга олиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдастлабки молиялаштирилган маблағларни ва ишлаб чиқариш сарф-харажатларини максимал тежаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишускунанинг ишончли ва мустаҳкам ишлашини таъминлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишматериал ва металл сарфини камайтириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишатроф-муҳитни муҳофаза қилиш, шунингдек СанҚМ 0350 га биноан ишлаб чиқариш ва техник ходимлар учун нормал санитария-маиший шароитлар яратиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. ФЭСларни лойиҳалашда барча энергия йўқотишлар, шунингдек уларнинг жойлашуви, қуёш нурланиши ҳамда иқлим шароитида электр энергиясини ишлаб чиқаришда фойдаланиладиган ФЭСнинг максимал имкониятлари ҳисобга олиниши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. ФЭСни лойиҳалашда қуйидагилар эътиборга олиниши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштокнинг юқори юкланиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқарши ҳимоя (изоляция) парчаланиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOʻz DSt 3182:2017 ва IEC 62124:2004га мувофиқ кучланиш ортишидан ҳимояланиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8. ФЭС биноларининг томларида ўрнатилган эвакуация йўлларининг сони ва жойлашуви ШНҚ 2.01.02 га мувофиқ бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9. ФЭС қурилиши учун қуёш энергиясининг зарур миқдори таъминланадиган текис ёки нишаб ер майдони танланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10. ФЭС ни лойиҳалашда майдоннинг географик жойлашуви ҳамда ҳудуднинг иқлимий хусусияти тавсифи эътиборга олиниши лозим (қуёш нурланиши параметрлари, шамол эсиши даражаси ва маҳаллий омиллар, қуёш нурлари оқимига ва шамолнинг шаклланишига таъсир қиладиган рельеф, ўсимликлар, майдондаги бинолар ва шу кабилар).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11. ФЭС жойлаштирилиши мумкин бўлган участканинг чегараларида қурилиш базасини ташкил этишдан олдин қурилиш учун шароитларни, белгиланган техник параметрларга (бўйлама ҳамда кўндаланг ёнбағирларга, ўлчамларга, бурчак радиусига ва бошқаларга) эга бўлган технологик йўлакларни ҳамда монтаж қилиш майдончаларини ташкил қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШунингдек, ФЭС ер устида жойлашганида ернинг гидрографик хусусиятлари (ер усти ва ер ости сувлари, оқимлар, ботқоқликлар) ҳамда ернинг ўзига хос хусусиятлари (қияликлар, жарликлар ва даштлар) инобатга олинган ҳолда майдоннинг ер қатлами шароитлари ҳисобга олиниши лозим. Панелларнинг оралиқ масофасида сояланиш даражасини ҳисоблаш мазкур ШНҚнинг 1-иловасида келтирилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12. ФЭСни лойиҳалашда ФЭБни жойлаштириш режаси ишлаб чиқилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13. ФЭСда ФЭБни мақбул жойлаштиришда қуйидагиларни эътиборга олиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФЭСнинг танланган майдони учун қуёш нурлари максимал даражада тушиши мумкин бўлган жой;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқуёш инсоляциясига таъсир кўрсатувчи табиий (ўрмон, экинзорлар, баландликлар ва бошқалар) ва сунъий (бинолар, баланд иморатлар ва бошқалар) омиллар, ер юзаси нотекислиги ҳамда атроф муҳитнинг бошқа таъсир этиш хусусиятлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшамолнинг ФЭС майдонида жойлашган ФЭБнинг маҳкамланган конструкциясига таъсири;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишминимал капитал, қурилиш-монтаж харажатлари ва бутун иш даври учун фойдаланиш харажатлари билан электр энергиясини максимал даражада ишлаб чиқишни таъминлаш зарурияти.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14. Муайян майдонча чегарасида зарур қувватга эга бўлган ФЭБни жойлаштириш схемасини ишлаб чиқишда қуйидаги жиҳатлар ҳисобга олиниши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэлектр энергиясини ишлаб чиқаришни максимал даражада кўпайтириш ва уларнинг ўзаро соялари таъсирида йўқотишларни минималлаштириш мақсадида ФЭБ ўртасидаги оптимал масофани аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчанг, шамол эсадиган юқори интенсивлик мавжуд бўлган жойларда, шамол ва ҳаво хусусиятларининг салбий таъсиридан ҳимоя қиладиган объектларга нисбатан ФЭБ жойлашишига эътибор қаратиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФЭС жойлашган жойларда санитария қоидалари ва нормаларига риоя қилиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқурилиш майдончасини кўриб чиқилаётган иқлимий шароитда мавжуд инфратузилма ва чекловларни ҳисобга олган ҳолда ташкил этиш имконияти.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15. ФЭСни лойиҳалашда ФЭМнинг қия юзасига тушадиган қуёш энергияси миқдори (ёки қуёш нурланишининг интенсивлиги), ФЭМнинг меъёрий горизонтал юзаси ва жанубий йўналиш (ФЭС азимути ўртасидаги бурчак билан тавсифланадиган жанубга нисбатан йўналишга боғлиқлиги) эътиборга олиниши керак. Стандарт шароитларда қуёш нурланишининг максимал интенсивлигини ўлчаш ва аниқлаш мазкур ШНҚнинг 2-иловасига мувофиқ амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш16. ФЭСни лойиҳалашда ФЭБ учун массивнинг қуйидаги турдаги ускуналарини ўрнатиш мумкин:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбурчак остида ўрнатилувчи массивлар (қуёш нурланишининг максимал миқдорини ҳисобга олиш учун ФЭМлар горизонтга нисбатан муайян бурчак остида ўрнатилади);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбитта айланиш ўқига эга бўлган (бир координатли), қуёшнинг йўналишини кузатувчи тизимга эга массивлар (горизонтга нисбатан маълум бурчак билан жой кенглигини ҳисобга олган ҳолда жойлаштирилади);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишиккита айланиш ўқига эга бўлган (икки координатли), қуёшнинг йўналишини кузатувчи тизимга эга массивлар (горизонтга нисбатан ҳар хил йўналишда жойлаштирилган, икки ўқ атрофида айланувчи қурилмалар. Одатда, бу ўқлар бир-бирига нисбатан перпендикуляр бўлади).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕрга нисбатан ҳаракатсиз бўлган ўқ асосий ҳисобланади. Позицияси асосий ўққа нисбатан аниқланадиган ўқ қўшимча ўқ ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚуёшнинг йўналишини кузатувчи тизимларга эга икки ўқли тизим горизонтга нисбатан бир йўналишда ҳаракатланувчи бир нечта айланиш ўқларидан иборат бўлиши мумкин (қўшимча ўқ йўналиши бўйича).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш17. ФЭМнинг кўтариб турувчи конструкцияси ва ўрнатиш механизми ҚМҚ 2.01.03 талабларига мувофиқ бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФЭМнинг кўтариб туриш устуни юк кўтариш хусусиятлари OʻzDSt/IEC 3076:2016 (IEC 62446:2009, NEQ) га мувофиқ бўлиши керак. Фотоэлектрик модулларни қуриш ва лойиҳалашда шамол юкламалари таъсирига алоҳида эътибор берилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш18. ФЭМни ўрнатишда ишлаб чиқарувчининг тавсияларига мувофиқ ҳароратнинг деформациялари учун компенсация берилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш19. ФЭСни лойиҳалаш ва қуришда ФЭМга тушадиган оғирликни камайтириш учун шамол, қор, тошқиннинг сейсмик таъсири ҳамда қўшимча юки ҳисобга олиниши ва у Oʻz DSt IEC 61215-1:2018 (IEC 61215-1:2016, IDT) га мувофиқ бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШамол тезлиги таъсирини баҳолаш учун шамолнинг максимал тезлиги узоқ муддатли об-ҳаво маълумотларини таҳлил қилиш асосида танланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш20. ФЭМ тузилмасини ҳисоблашда ёғингарчилик (қор, муз ва бошқа ёғингарчиликлар) миқдори ҚМҚ 2.01.01 га мувофиқ қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФЭМни биноларнинг томларига ўрнатишда ФЭСнинг юк кўтариш қобилияти ҳисобга олиниши ҳамда OʻzDSt/IEC 3076:2016 (IEC 62446:2009, NEQ) га мувофиқ бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш21. ФЭСнинг маълум бир ҳудудида сув тошқини содир бўлганда ёки дарё, кўл ва сув ҳавзасида сув сатҳининг кўтарилганда, ФЭСни умумий тармоқдан узиш имконияти таъминланиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар ФЭСлар автоном бўлса, уларни батареялардан узиш таъминланган бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш22. Тузилмаларни лойиҳалашда ҳароратнинг ўзгаришини ҳисобга олиш ҳамда OʻzDSt/IEC 3076:2016 (IEC 62446:2009, NEQ) га мувофиқ қўллаб-қувватловчи тузилмаларга ва ФЭМни маҳкамлаш механизмларига эътибор қаратиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш23. ФЭМ қуёш иншоотлари коррозияга чидамли бўлган алюминий ёки сирланган пўлат материалларидан ясалиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш24. ФЭБни ерга ўтказувчанлик (заземление) бўйича лойиҳалашда Oʻz DSt/IEC 60364-7-712: 2002 талабларига риоя этилиши ҳамда ерга ўтказиш тизимининг тўлиқ конфигурацияси ҳисобга олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБундай ҳолларда қуйидаги вазифалар ҳал қилиниши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэксплуатацион ёки конструктив сабабларга кўра зарур бўлганда юқори кучланишли кабелларни ерга ўтказиш (функционал ерга ўтказиш тизими);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчақмоқдан ҳимоя қилиш ёки потенциални тенглаштириш мақсадида очиқ ўтказувчан қисмларни ерга улаш (ҳимоя ерга ўтказиш тизими).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-боб. Фотоэлектрик станцияларнинг асосий ва ёрдамчи элементлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш25. ФЭС қурилмаларини танлашда OʻzDSt/IEC 3076:2016 (IEC 62446:2009, NEQ) талабларига жавоб берадиган ФЭлардан, ФЭМ ва ФЭБлардан фойдаланиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФЭСнинг асосий қурилмалари қуйидагилардан иборат:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФЭМлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишинверторлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишназорат қилувчилар (контроллерлар);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАБ;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишулаш симлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбошқарув панеллари (қўшувчи ва ажратувчи қутиларда).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФЭСнинг ёрдамчи элементлари қуйидагилардан иборат:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАБни микропроцессорли заряд-разрядлантириш контроллери;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАБни зарядловчи.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш26. ФЭМ қуёш элементлар тўпламидан (фотоэлектрик ўзгартиргичлардан) ташкил топган бўлиб, қуёш энергиясини электр энергиясига тўғридан-тўғри ўзгартиради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТалаб қилинаётган қувватда ФЭМ турини танлаш конструктив ва техник хусусиятлар билан белгиланади ҳамда Oʻz DSt/IEC 61853-1:2018, Oʻz DSt/IEC 61215-1:2018 ва Oʻz DSt/IEC 61215-1-1:2018 талабларига жавоб бериши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш27. ФЭСнинг асосий қисми ФЭМлардан иборат бўлиб, ФЭМларда ўзаро боғланганда катта қувват олиш учун мўжалланган ФЭБлар ташкил қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш28. ФЭБлар истеъмолчи занжир ускунасига қуйидаги усулларда уланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФЭБларни энергияни сақлаш мосламасини ўз ичига олган доимий ток кучланишига улаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФЭБларни АБ қурилмасига улаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФЭБларни ўзгарувчан ток қурилмаларига (занжирига, электр тарқатиш тармоғига) оддий ажратгичли инвертор орқали улаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФЭБларни ўзгарувчан ток қурилмаларига (занжирига) инвертор орқали улаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишаралаш усулда улаш (бир нечта турдаги ускуналарга улаш).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш29. Қуёш батареялари томонидан ишлаб чиқариладиган энергияни ўзгарувчан 220 В/50 Гц ёки уч фазали 380 В/50 Гц оқимларига айлантириш учун турли хил инверторлар мавжуд бўлиб, улар қуйидагилар бўйича бир-биридан фарқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқувват билан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдоимий ток томонидаги кучланиш билан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчиқиш сигнали шакли билан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўрнатилган зарядловчи қурилма ва тўғридан-тўғри энергия таъминоти тизими билан (бошқа ўзгарувчан ток манбасидан);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишаналог ёки импульсли занжир билан.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИнверторлар тўлиқ автоном тизимларда ишлатилади ёки электр энергиясини тўғридан-тўғри тармоққа узатиш учун мўлжалланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш30. Фотоэлектрик тизимлар учун инверторни танлашда унинг қуйидаги хусусиятларига эътибор бериш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишноминал қувват (доимий қувватлаш учун инверторга уланиши мумкин бўлган кучланишнинг умумий қувват йиғиндиси бўлиб, номинал қувват доимий кучланишдан камида 20 — 30 фоиз қўшимча билан танланади);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэнг юқори қувват (бу қувватнинг максимал қиймати бўлиб, АБда ишлаганда инверторнинг жуда қисқа вақт оралиғида бардош бера оладиган қуввати ҳисобланади, шунингдек инверторнинг энг юқори қуввати уланган қурилмаларни ишга тушириш қувватини ҳисобга олган ҳолда танланади);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўзгарувчан ток доимий токка ўзгартирилганда (инверторланганда), чиқиш сигналининг шакли;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўрнатилган зарядловчи қурилманинг ток кучи (агар мавжуд бўлса) (АБнинг максимал сиғими қийматини ҳисобга олган ҳолда аниқланади);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳар хил турдаги АБни заряд қилиш қобилияти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгерметик ва очиқ турдаги батареяларда заряднинг турли босқичлари учун кучланишлардаги фарқлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш«уйқу» режимининг мавжудлиги (уйқу режими — бу электр юкламалари бўлмаган тақдирда инверторнинг ўз энергия сарфини камайтириш қобилияти);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўрнатилган реленинг мавжудлиги (ташқи тармоқ йўқолганда, батареядан қувват олишга автоматик равишда уланишга имкон беради).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш31. Уланиш релесига эга бўлган инвертор иккита «кириш» ва «чиқиш» ўзгарувчан ток симлари билан уланади. «Кириш» сими ташқи тармоққа уланиб, токни реле орқали кучланишга узатади. «Чиқиш» сими инвентордан чиқувчи ўзгарувчан токка уланган бўлиб, унга АБдан олинадиган ўзгарувчан ток кучланиши уланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш32. Атроф-муҳит ҳароратига қараб заряд кучланишини тартибга солиш учун инверторларни ҳарорат датчиклари билан қўллаш мумкин (бундай зарядни тартибга солувчиларсиз керакли зарядлаш даражаси таъминланмайди, батареялар зарядланмайди ёки аксинча қайта қувватланади, бу уларнинг иш қобилиятига салбий таъсир қилади ва уларнинг муддатидан олдин ишдан чиқишига олиб келиши мумкин).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш33. ФЭС ни лойиҳалашда АБ нинг чуқур қувватсизланишининг (тахминан, ҳар бир элементда 1,8 В) олдини оладиган, қувватсизланиш даражасини назорат қилиш мосламаси билан жиҳозланган МPPТ тури билан ҳамда АБни қайта қувватланишига йўл қўймайдиган, қуёш батареялардан қувватланишни назорат қиладиган мосламаси билан жиҳозланган инверторлардан фойдаланиш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш34. Фотоэлектрик тизим турига мувофиқ инвертор икки турга бўлинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўрнатилган частота генераторига эга автоном тизимлар учун инверторлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштармоқларда фойдаланиладиган инверторлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИккала турдаги инверторнинг фойдали иш коэффициент қиймати 90 фоиздан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш35. Кучланиш инверторлари алоҳида қурилма сифатида қўлланилиши ёки ўзгармас ток электр энергияси ускуналарининг узилишларсиз манбаси тизимига кириши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш36. Инверторлар IEC 61683, IEC 62109-1 талабларига мувофиқ танланиши, шунингдек фойдаланувчининг қуйидаги техник талаблари инобатга олиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсинусоидал чиқиш кучланишини таъминлашга қаратилган;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсинусоидал ўрнини босадиган оддий сигнал кўринишадаги чиқиш кучланишини таъминлашга қаратилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш37. Инверторни ўрнатишда стандарт кучланишдаги (220 В/50 Гц) энергия истеъмолининг энг юқори қуввати, шунингдек инверторнинг қуйидаги ишлаш режимлари ҳисобга олиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишузоқ вақт давомида ишлаш режими (инверторнинг номинал қувватига мос келади);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишортиқча юкланишда ишлаш режими (аксарият инвертор моделлари номинал қувват режимида бир неча дақиқа давомида (30 дақиқагача) ишлаши мумкин).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш38. ФЭСлар электр тармоғига қуйидаги усулларда уланиши мумкин:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэлектр энергиясини умумий тармоққа узатиш имкониятига эга бўлмаган (автоном равишда ишлайдиган);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишишлаб чиқарилган электр энергиясини умумий тармоққа узатиш имкониятига эга бўлган;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишишлаб чиқарилган электр энергияси қувватни умумий тармоққа тўғридан-тўғри узатиш ҳамда энергияни АБларда сақлаш имкониятига эга бўлган (комбинациялаштирилган (гибрид);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкўп режимли.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш39. Фотоэлектрик энергия тизимларини ишлаб чиқишда энергияни тўплаш ва сақлаш учун АБлар қўлланилиши керак. Бунда, АБлар турли эксплуатация режимларида электр энергиясининг манбадан истеъмолчига етиб келиш вақти ва кўрсаткичлари мутаносиблигини, чиқиш кучланишининг барқарорлигини таъминлаши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш40. ФЭСлар учун АБлар алоҳида ёки номинал кучланишга (12 ёки 24 V) эга бўлган моноблоклар (батареялар тўплами)дан иборат бўлиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш41. АБлар бир хил сиғимга эга бўлиши ҳамда бир вақтда ишлаб чиқилган ва битта партияда етказиб берилган бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш42. Маълум бир ФЭСлар учун АБларни танлашда қуйидагилар ҳисобга олиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўз-ўзидан қувватсизланиш даражаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштокнинг паст қувватида ҳам ишлаш қобилияти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишанча қувватсизланган ҳолда ҳам ишлаш қобилияти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпаст ҳароратларда ҳам ишлаш қобилияти (йил бўйи фойдаланиладиган тизимлар учун).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-боб. ФЭСларнинг ёрдамчи ускуналари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш43. АБларнинг қувватланиши (қувватсизланиши)ни назорат қилувчи микропроцессорли контроллерлар ва АБни қувватлантирувчи ускуналар автоном ФЭСларнинг ёрдамчи ускуналари ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш44. Микропроцессорли контроллерлар қуёш батареясининг максимал даражада қувватланиши ва ток зарядининг кенглик-импульс модуляциясини (КИМ) кузатиш ҳисобига АБни 100 фоизгача қувватланишини таъминлаш мақсадида қўлланилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш45. ФЭС ларда «шунтли» ва «кетма-кет» типига мансуб бўлган контроллерлар қўлланилиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш46. АБнинг хизмат даврини ошириш ва ФЭСнинг энергиясидан самарали фойдаланиш мақсадида қувватлантириш контроллери қўлланилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш47. Йирик ФЭСларда АБнинг қувватланиши ва қувватсизланиши даражасини назорат қилиш функциялари билан бир қаторда бутун тизимни бошқарадиган тизимли контроллерлардан фойдаланиш керак. Назорат ёритилганлик, ҳарорат, ток, кучланиш ва тизимнинг бошқа кўрсаткичларини қайд этиш ҳамда таҳлил қилиш йўли билан компьютерлар ёрдамида амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш48. Ҳар бир ФЭС учун контроллерлар ФЭМнинг қуввати ва юкланиш қувватига қараб индивидуал равишда танлаб олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш49. Зарядловчи қурилма герметикланган, техник хизмат кўрсатилмайдиган, қўрғошин-кислотали АБларни автоматик равишда қувватлантириш учун мўлжалланган бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш50. Зарядловчи қурилма талаб этилган ток заряди, АБнинг тури, қувватлантириш тезлиги ва автоматлаштирилганлик даражасига қараб танлаб олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш51. АБ максимал ток кучланишида қувватлантирилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТок қуввати ошиши ва бирхиллашиши учун ҳамда қувватлаш жараёнини тезлаштириш мақсадида бир нечта қувватловчи ускуналар параллель равишда уланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-боб. ФЭСлар қўлланишини иқтисодий асослаш ва уларнинг эксплуатацион кўрсаткичлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш52. ФЭСнинг лойиҳасида келтирилган техник ечимларнинг сифати техник ва иқтисодий ҳисоб-китоблар кўрсаткичлари билан белгиланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш53. ФЭС самарадорлигини баҳолашнинг асосий кўрсаткичлари қуйидагилардан иборат:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишйиллик электр энергияни ишлаб чиқариш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқабул қилинган ФЭБ турлари учун номинал қувватдан фойдаланиш коэффициенти (ФЭС учун ўртачаси);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишетказиб берилган электр энергиянинг таннархи.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш54. Электр энергияни ишлаб чиқаришни ҳисоблаш учун дастлабки маълумотлар сифатида ҚМҚ 2.01.01 бўйича ушбу ҳудуднинг иқлим параметрлари, шунингдек ишлаб чиқарувчилардан олинган ФЭМнинг чиқиш параметрлари қўлланилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш55. Ишлаб чиқариладиган электр энергияси ҳажмини ҳисоблашда ФЭМни ФЭС ҳудудида жойлаштирганда бир-бирининг юзасига соя туширишдан вужудга келадиган йўқотишлар, ФЭСнинг ички электр тизимидаги йўқотишлар, ФЭ ва ФЭМ юзалари деградацияси (бузилиши)дан келиб чиқадиган бошқа йўқотишлар баҳоланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш56. Электр энергиясини ишлаб чиқаришни ҳисоблаш натижаларига кўра ҳамда тизимдаги йўқотишларни камайтириш ва электр энергиясини ишлаб чиқаришни кўпайтириш мақсадида ФЭМларнинг муайян бурчаги, шунингдек ФЭ ва ФЭМ турлари аниқлаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш57. ФЭСнинг бир йилда номинал қувват билан ишлаб чиқарадиган энергия ҳажмининг ўртача қиймати қуйидаги (1) формула бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1) WФЭС = Pфм(Eумум. / Iсин)K0(1-Kйўқ), kW•h,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРфм — қуёш ФЭМларининг умумий қуввати, kW;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕумум. — горизонтал текисликда ер юзасига тушаётган умумий қуёш энергияси, kW•h/m2;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIсин — ФЭМларни синовдан ўтказгандаги қуёш нурланишининг интенсивлиги, Iсин = 1,0 kW•h/m2;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишК0 — қуёш энергиясининг умумий оқимини горизонтал текисликдан ФЭМлар юзасига ўтказиш учун тузатиш коэффициенти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКйўқ — электр энергиясини трансформация қилиш ва узатиш жараёнида қуёш батареясининг йўқотишларини ҳисобга олиш коэффициенти.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФЭСлар ишлаб чиқарадиган электр энергияси ҳажмини ҳисоблаш мисоли мазкур ШНҚнинг 3-иловасида келтирилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш58. Истеъмолчига бир йилда етказиб бериладиган электр энергияси ҳажми қуйидаги (2) формула ёрдамида аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2) Wеб = WФЭC — Wтй — Wэҳ — Wёу
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишWФЭC — ФЭСда бир йилда ишлаб чиқарилган электр энергияси, kW•h/йил;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишWтй — трансформация қилиш ва узатиш жараёнида электр энергиясининг технологик йўқотишлари, kW•h/йил;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишWэҳ — ФЭС (асосий ускуналари)нинг ўз эҳтиёжлари учун истеъмол қилинадиган электр энергияси, kW•h/йил;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишWёу — ёрдамчи ускуналарнинг эҳтиёжлари учун истеъмол қилинадиган электр энергияси, kW•h/йил.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7-боб. Фотоэлектрик станцияларда техника хавфсизлик қоидалари ва ёнғин хавфсизлиги
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш59. Қуёш ФЭБларининг жуда паст кучланишли хавфсизлик тизимидан (ЖПКХ) ҳимояланиши IEC/TS 62548:2013 талабларига мувофиқ бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБошқа тизимларда, ток ўтказувчиларнинг бири ўзгармас ток томонидан ерга уланган ҳамда доимий ва ўзгарувчан токлар ўзаро ажратилган ҳолларда ток ўтказувчилар ҳамда ток ўтказувчининг ерга уланган ёки уларнинг очиқ қисмлари икки қопламали ёки кучайтирилган изоляция билан ҳимояланиши талаб этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭлектр токи уришидан ҳимоялаш OʻzDSt/IEC 60364-5-54:2011 талабларига мувофиқ амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш60. Модулларда, тарқатиш қутиларида ва ФЭМ ўтказгичларида ҳаддан ташқари юқори кучланишли ток оқими вужудга келганда ёки қуёш ФЭБнинг ерга уланган ўтказгичларида қисқа туташувлар ҳосил бўлганда, ускуналар юқори кучланишли ток оқимидан ҳимояланган бўлиши лозим. Фотоэлектрик занжирларда максимал токдан ҳимояланиш талаблари қуйидаги расмда кўрсатилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРасм. Фотоэлектрик занжирларда максимал токдан ҳимояланиш талаблари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш61. ФЭМлар ток кучланиши бўйича чегараланган бўлсада, ташқи манбаларга (масалан, батарея) параллель равишда уланиши ёки қўшилиши мумкинлигини инобатга олиб, бир неча параллель уланган занжирлардан ёки ташқи манбалардан ёхуд ҳар иккала усул қўлланилганда вужудга келадиган ортиқча ток оқимларга дучор бўлиши мумкинлигини ҳисобга олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш62. ФЭМларнинг токдан максимал ҳимояланиши қуёш ФЭБлари қисмларидан келиб чиқадиган қисқа туташув токлари юзага келганда, дастлаб ҳимоянинг пастки даражасида ўчирилишига қараб тавсифланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш63. Агар параллель занжирлар сони иккитадан ортиқ бўлса, қисқа туташувнинг максимал токи бирор бир занжир схемасида (занжирлар сони битта бўлганда) ўтиши мумкин бўлган қисқа туташув токига тенг бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишПараллель занжирлар сони бир ёки иккита бўлганда ва ҳеч қандай АБлар бўлмаганда ҳамда ФЭМлар қисқа туташув токига тенг бўлган тескари ток оқимига бардошли бўлганда, максимал токдан ҳимоялаш тизимининг носозлиги аҳамият касб этмаслиги инобатга олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш64. Кристалли кремнийдан тайёрланган ФЭМлар учун параллель занжирлар сони учтадан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБошқа ФЭМлар учун занжирлар сони ишлаб чиқарувчининг қўллаш йўриқномаларига мувофиқ бўлиши лозим. Қўллаш йўриқномалари бўлмаганда, ҳар бир занжирга ҳимоя қурилмалари (предохранитель) ўрнатилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш65. Қуёш модулларига уланадиган кабеллар изоляциясини танлашда атроф-муҳитнинг эҳтимоли бўлган энг юқори ҳарорат даражаси ҳисобга олиниши керак. Атроф-муҳит таъсири остида бўлганда, кабеллар ультрабинафша нурланишига чидамли бўлиши ёки ультрабинафша нуридан ёнғинга қарши ҳимоя воситалари билан таъминланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш66. ФЭСни юқори кучланишдан ҳимоя қилиш Электр ускуналарининг тузилиши қоидаларига (IV бўлим) (2006 йил 2 ноябрь, 20-15-232/11-сон) мувофиқ амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8-боб. ФЭСни чақмоқдан ҳимоя қилиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш67. Чақмоқдан келиб чиқадиган хавф даражасини ҳисобга олган ҳолда ФЭБ ва метеорологик мачталар чақмоқдан ҳимоя қилиш бўйича учинчи тоифага мансуб бўлиб, ФЭСларни лойиҳалаш Электр ускуналарининг тузилиши қоидаларига (VII бўлим) (2006 йил 18 июль 20-15-143/14-сон) мувофиқ амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш68. Тўғридан-тўғри чақмоқ уришидан ҳимоя қилишда чақмоқ токи ФЭБ (метеомачта) конструкцияси ва жиҳозларини бузмаган ҳамда бошқариш ва тартибга солиш электроника ускуналарига зарар етказмаган ҳолда ўтиши кафолатланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш69. Ток ўтказгичлар устун минорасининг конструкцияси бўйлаб ётқизилиши ва импулс қаршилиги билан ерга ўтказгичга уланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш70. ФЭБнинг ерга ўтказгичининг, метеорологик мачтанинг ва трансформатор станциясининг контурларини бирлаштиришга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.04.15-22 «Фотоэлектрик станциялар (тизимлар)» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
1-ИЛОВА
1-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзаро сояланишни ҳисобга олган ҳолда панелларни жойлаштириш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФЭБ панелларининг ўзаро сояланишини ҳисобга олган ҳолда жойлаштиришни ҳисоблаш схемаси.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБу ерда: а — ён томондан кўриниш; b — юқоридан кўриниш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУзлукли чизиқлар билан L масофадан кам бўлган оралиқда жойлашган сояланган модуллар кўрсатилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.04.15-22 «Фотоэлектрик станциялар (тизимлар)» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
2-ИЛОВА
2-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚуёш нурланишининг интенсивлигини аниқлаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФЭМларни паспорт хусусиятлари қуёш нурланишининг интенсивлигида стандарт синовлари натижалари асосида ўтказилади, Iисп = 1000 Вт/м2.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФЭСни лойиҳалашда ўртача булутли шароитда горизонтал юзага тушувчи қуёш нурланиш интенсивлигининг максимал ва жами ўртача кунлик даражаси тўғрисида маълумотга эга бўлиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТехник-иқтисодий ҳисоб-китобларни ўтказишда ўртача булутли шароитда горизонтал юзага тушувчи қуёш нурланиш интенсивлигининг ойлик ва йиллик ўртача кўрсаткичи инобатга олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГоризонтал юзага тушадиган қуёш нурланишининг максимал интенсивлиги тўғри ва тарқоқ нурланишнинг йиғиндиси сифатида қуёш вақтининг 11-12 соатлик интервалда ФЭС қурилиш майдонининг тегишли кенгликлари учун ҚМҚ 2.01.01 нинг 7-жадвали асосида аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI0 = Ismax+ Idmax, W/m2
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМуайян ой учун ўртача булутли шароитда горизонтал юзага тушадиган тўғри ва тарқоқ қуёш нурланишининг кунлик ўртача миқдори ФЭС қурилиш майдончасига энг яқин жойлашган аҳоли пункти учун маълумотлар асосида ҚМҚ 2.01.01 нинг 10-жадвали бўйича олинади. Ушбу қиймат тегишли ойдаги кунлар сонига кўпайтирилганда, қуёш нурланишининг горизонтал юзага тушадиган ўртача ойлик йиғиндиси аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎртача булутли шароитда горизонт юзага тушадиган тўғри ва тарқоқ қуёш нурланишининг кунлик ўртача миқдори ҚМҚ 2.01.01 нинг 10-жадвали бўйича олинади. Ушбу қийматни йилнинг кунлари сонига кўпайтирилганда, қуёш нурланишининг горизонтал юзасига тушадиган ўртача йиллик йиғиндиси аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш(Мисол: 41° шимолий кенгликда жойлашган Тошкент шаҳри учун июль ойи давомида горизонтал юзага тушадиган қуёш нурланишининг максимал интенсивлиги ҚМҚ 2.01.01 нинг 7-жадвалига мувофиқ қуйидагига тенг:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI0= Is+ Id= 782+140 = 922, W/m2.)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚМҚ 2.01.01-94 нинг 10-жадвалига мувофиқ, Тошкент шаҳри учун июль ойи давомида ўртача булутли кунлар шароитида горизонтал юзага тушаётган қуёш нурланишининг ўртача кунлик миқдори қуйидагига тенг:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕўр.сутиюль= 21,27+6,92 =28,19МДж/(м2*сут) =7,83 kW•h/(m2•d).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТошкент шаҳри учун ўртача булутли шароитда горизонтал юзага тушаётган қуёш нурланишининг ўртача кунлик миқдори қуйидагига тенг:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕўр.сутйил= 10,77+5,84=16,61МДж/(м2*сут) =4,61 kW•h/(m2•d).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТошкент шаҳри учун ўртача булутли шароитда горизонтал юзага тушаётган қуёш нурланишининг ўртача йиллик миқдори қуйидагига тенг:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕйил = 16,61 ∙ 365 = 6 062,65 МДж/(м2*йил) = 1 684 kW•h/(m2•йил).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.04.15-22 «Фотоэлектрик станциялар (тизимлар)» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
3-ИЛОВА
3-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФотоэлектрик станциялар ишлаб чиқарадиган электр энергия миқдорини ҳисоблаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФЭСнинг паспортдаги хусусиятлари қуёш нурланишининг интенсивлиги бўйича ўтказилган стандарт синов натижалари асосида, одатда Iсин = 1000 kW/m2 га тенг бўлган миқдорда келтирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚуёш фотоэлектрик модуллари томонидан ҳосил қилинадиган энергия миқдори қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишWФЭС = PФМ (Eумум. / Iсин) K0 (1-Kйўқ), kW•h,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбунда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРФМ — қуёш фотоэлектрик модулларининг умумий қуввати, kW;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕумум. — горизонтал текисликда ер юзасига тушаётган умумий қуёш энергияси миқдори, kW•h/m2. ФЭСнинг асосий ва ёрдамчи ускуналарини танлашда, ҳисобланган жами қуёш энергияси миқдори қуёш нурланишининг (I0, kW•h/m2) максимал интенсивлигига тенг равишда, мазкур ШНҚнинг 2-иловасига мувофиқ аниқланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲсин — фотоэлектрик модуллар синовдан ўтказиладиган қуёш нурланишининг интенсивлиги, Iисп = 1,0 kW/m2;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишК0 — қуёш энергиясининг умумий оқимини горизонтал текисликдан ФЭМлар юзасига ўтказиш учун тузатиш коэффициенти; мазкур ШНҚнинг 3-иловаси 3.1-жадвалига мувофиқ, ФЭМ йўналиши ва қиялик бурчагига қараб қабул қилинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКйўқ — электр энергиясини ўтказиш ва узатиш пайтида қуёш батареясининг йўқотишларини ҳисобга оладиган коэффициент.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФЭСлар электр энергиясини ишлаб чиқариши мумкин бўлган максимал қуввати қуйидаги формула билан аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРФЭБ = Pфм (I0 / Iсин) K0 , kW,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚуёш фотоэлектрик модулларининг умумий қуввати (РФМ, kW) уларнинг паспорт хусусиятларида келтирилган умумий қувватини қабул қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKйўқ коэффициенти фотоэлектрик тизимда қуёш нурланишини электр энергияга айлантириш жараёнидаги қуйидаги умумий йўқотишларни ҳисобга олади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўтказгичлардаги йўқотиш коэффициенти, 1%, Кўт= 0,01;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишинверторлардаги йўқотиш коэффициенти. Қувватга қараб 3 — 7% оралиғида ўзгариб туради, Кинв= 0,03 ÷ 0,07;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмодулнинг ҳарорати ошиши билан боғлиқ йўқотиш коэффициенти 4 — 8% оралиғида ўзгариб туради Ктем= 0,04 ÷ 0,08;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқуёш нурланишининг қиймати кам бўлганда қуёш батареяси ишлаш жараёни давомида йўқотиш коэффициенти — 1 — 3%, Ккам.ҳол = 0,01 ÷ 0,03;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқуёш панелларининг сояланиши ва ифлосланиши билан боғлиқ бўлган йўқотиш коэффициенти — 1 — 3% , Кз= 0,01 ÷ 0,03;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчетлаб ўтувчи диодларда йўқотиш коэффициенти — 0,5%, Кд =0,005.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКйўқ= Кўт+ Кинв+ Ктем+ Ккам.хол+ Кз+ Кд .
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЖадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМисол: NФЭС = 5 kW бўлган қуёш ФЭМдан иборат ФЭСни умумий қувватини ҳисоблаш. ФЭС Тошкент шаҳрида жойлаштирилмоқда. ФЭБларни жойлаштириш азимути — 15º. Жойлаштириладиган ФЭБнинг горизонтга нисбатан қиялик бурчаги — 40º.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБитта ФЭМнинг ўрнатилган қуввати — 250 W = 0, 250 kW.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУмумий стационар модуллар сони қуйидагига тенг:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишNФМ.стац = 5 kW / 0, 25 kW = 20 дона
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФЭС жиҳозларининг хусусиятларидан келиб чиқиб, қуёш станциясини бажариш схемаси қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСтанция 2 қатордан иборат бўлиб, уларнинг ҳар бир қаторида 10 донадан ФЭМ жойлаштирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФотоэлектрик тизимда қуёш нурланишини электр энергияга айлантиришдаги энергиянинг йўқотилиши қуйидагича қабул қилинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўтказгичларда йўқотиш коэффициенти — Кўт= 0,01;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишинверторларда йўқотиш коэффициенти — Кинв= 0,05;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмодулнинг ҳарорати ошиши билан боғлиқ йўқотиш коэффициенти — Ктем = 0,06;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқуёш нурланишининг қиймати кам бўлганда қуёш батареяси ишлаш жараёни давомида йўқотиш коэффициенти — Ккам.хол = 0,02;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқуёш панелларининг сояланиши ва ифлосланиши билан боғлиқ бўлган йўқотиш коэффициенти — Кз= 0,02;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчетлаб ўтувчи диодларда йўқотиш коэффициенти — Кд =0,005.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФотоэлектрик тизимда қуёш нурланишининг электр энергиясига айланиши давомида энергия йўқотишнинг умумий миқдорини ҳисобга оладиган Кйўқ коэффициенти қуйидагига тенг:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКйўқ= Кўт + Кинв + Ктем + Ккам.хол + Кз + Кд;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКйўқ = 0,01 + 0,05 + 0,06 + 0,02+ 0,02 + 0,005 = 0,165
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш41° шимолий кенгликда жойлашган Тошкент шаҳри учун, июль ойида, соат 11-12 оралиғида горизонтал юзага тушадиган қуёш нурланишининг максимал интенсивлиги ҚМҚ 2.01.01 га мувофиқ қуйидагига тенг бўлади (мазкур ШНҚнинг 2-иловасига қаранг):
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI0 = Is+ Id = 782+140 = 922 W/m2
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚуёш энергиясининг умумий оқимини горизонтал текисликдан ФЭМлар юзасига ўтказиш учун K0 тузатиш коэффициенти ШНҚнинг 3-иловаси 3.1-жадвалига мувофиқ, ФЭБларни жойлашиш азимути — 15º ва ФЭБнинг горизонтга нисбатан қиялик бурчаги — 40ºга тенг. K0 = 1,12.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИюль ойи давомида ФЭБнинг электр энергиясини ишлаб чиқариши мумкин бўлган максимал қуввати қуйидаги формула билан аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРФЭБ = PФМ(I0 / Iсин)K0 = 5000 *(922 /1000) • 1,12 = 5163 W = 5,16 kW
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИюль ойида Тошкент шаҳри учун ўртача булутли шароитда горизонтал юзага тушаётган қуёш нурланишининг ўртача суткалик миқдори қуйидагига тенг:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕўрт.сут.июл = 7,83 kW•h/(m2•d) (мазкур ШНҚнинг 2-иловасига қаранг). Бундай ҳолда, ўртача суткалик электр энергиясини ишлаб чиқиш қуйидагига тенг:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишWФЭС = PФМ • (Еўр.сут/июл / Iсин) K0 (1-Kйўқ) =5,0 • (7,83 / 1,0) • 1,12 • (1 — 0,165) = 36,61, kW•h/d.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТошкент шаҳри учун ўртача булутли шароитда горизонтал юзага тушаётган қуёш нурланишининг ўртача йиллик миқдори 1684 kW•h/(m2•йил) (мазкур ШНҚнинг 2-иловасига қаранг).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБундай ҳолда, ўртача йиллик электр энергиясини ишлаб чиқиш қуйидагича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишWФЭС = PФМ • (Ейил / Iсин ) K0 (1-Kйўқ) = 5,0 • (1684 / 1,0) • 1,12 • (1 — 0,165) = 7874, kW•h/йил