

<!DOCTYPE html>
<html lang="uz-Cyrl-UZ">
<head>
    
   <!-- Global site tag (gtag.js) - Google Analytics -->
   <script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-2682682-1"></script>
   <script>
      window.dataLayer = window.dataLayer || [];
      function gtag() { dataLayer.push(arguments); }
      gtag('js', new Date());
      gtag('config', 'UA-2682682-1');
   </script>

    <title>&nbsp;1485-сон 27.06.2005.&nbsp;Об утверждении Национального стандарта бухгалтерского учета Республики Узбекистан (НСБУ № 7) «Нематериальные активы» в новой редакции</title>
    
<meta charset="utf-8" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1">
<meta name="google" content="notranslate">
<meta http-equiv="x-ua-compatible" content="ie=edge">
    <link href="/bundle/css2?v=NqHiZoI6B0Zf2JhAzG45fKdMBSqKjDcEeoiyBd0iaaI1" rel="stylesheet"/>

    <script src="/bundle/js2?v=TYDc0n5cWRYNF8rf6nCuzSQBVlRXZ0BA8QWlo5AxYqQ1"></script>

    <link href="/bundle/css_actform?v=E2H5feooh50MK4BN8LKb-BQOM3rTyLoFxEQduTgJFcU1" rel="stylesheet"/>

    
    <script type="text/javascript" src="https://www.google.com/recaptcha/api.js?onload=onloadCallback&render=explicit" async defer></script>
    
    <style>
        .lx_revive_adserver.lx_adv_doc {
            margin-left: auto;
            margin-right: auto;
            z-index: 998;
        }

        #lx_gte {
            line-height: 1;
            background-color: #0064A9;
            border: solid 4px #0064A9;
            border-radius: 4px;
            padding: 2px 4px 0;
            margin: 0 0 0 4px;
        }

            #lx_gte img {
                max-width: 19px;
            }

            #lx_gte #google_translate_element {
                margin-bottom: 4px;
            }

            #lx_gte .lx_ot {
                font-size: 12px;
                color: #fff;
                text-align: center;
            }

            #lx_gte .goog-te-gadget-simple {
                width: 100%;
                padding: 2px 1px 2.5px 1px !important;
            }

                #lx_gte .goog-te-gadget-simple > span {
                    display: inline-block;
                }

                    #lx_gte .goog-te-gadget-simple > span > a {
                        display: inline-block;
                        margin: 0;
                    }

                        #lx_gte .goog-te-gadget-simple > span > a > span {
                            display: none;
                        }

                            #lx_gte .goog-te-gadget-simple > span > a > span:first-of-type {
                                display: inline;
                            }

                #lx_gte .goog-te-gadget-simple:hover {
                    color: #fff;
                    background-color: #0064A9;
                }

                    #lx_gte .goog-te-gadget-simple:hover a {
                        color: #fff;
                        background-color: #0064A9;
                        text-decoration: none;
                    }

        .toc_show {
            display: block !important;
        }

            .toc_show .fas {
                display: none !important;
            }

        .toc_hide {
            display: none !important;
        }

        .show_context {
            background-color: #FFFF00;
            color: inherit;
        }

        .act_warning {
            color: red;
        }

        .lx_date_ddm {
            padding: 0 !important;
            width: 170px !important;
            max-height: 70vh !important;
            overflow-y: auto !important;
        }

            .lx_date_ddm > div {
                padding: 5px 20px !important;
                margin-bottom: 0 !important;
            }

        .lx_date_selected {
            cursor: default;
            color: gray;
        }

        .lx_date_link:hover {
            cursor: pointer;
            background: #0064a9;
            color: #fff;
        }

        .docContentHeader__item-link .icon {
            height: 25px;
            fill: #0064a9;
        }

            .docContentHeader__item-link .icon.sm {
                height: 17px;
            }

        .docContentHeader__item-link:hover .icon {
            fill: #fff;
        }

        .lx_text_on_other_lang {
            margin: 12px 0 8px 0;
            padding: 8px 16px;
            color: black;
            background-color: #fef1e1;
            font-style: italic;
        }

        #lxPlayButton {
            display: none;
            position: absolute;
            background-color: #007bff;
            color: white;
            border: none;
            border-radius: 5px;
            cursor: pointer;
            font-size: 18px;
            width: 32px;
            height: 32px;
            margin: 0;
            padding: 0;
            z-index: 1000;
        }

            #lxPlayButton:focus {
                outline: none;
            }

        #divCont a.lx_next_ver {
            margin: 4px 0px;
            padding: 4px 16px;
            color: #ffffff;
            background-color: #0064a9;
            border-radius: 16px;
            display: inline-block;
            text-align: center;
            text-indent: initial;
        }

            #divCont a.lx_next_ver:hover {
                color: #ffffff;
            }

        @media (max-width:720px) {
            #divCont a.lx_next_ver {
                display: block;
            }
        }
    </style>

    
    <style>
        #divCont > div {
            overflow-x: auto;
            max-width: calc(50vw - 37px);
        }
    </style>
    
    <style>
        .docBody__container {
            max-width: none;
            margin-left: -10px;
            margin-right: -10px;
        }
    </style>
    
</head>
<body class="">
    
    <div class="wrapper">
        
        <div id="lx_adv_doc" class="lx_revive_adserver lx_adv_doc">
            

<script type='text/javascript'><!--//<![CDATA[
    var m3_u = (location.protocol == 'https:' ? 'https://rk.adolatmarkazi.uz/www/delivery/ajs.php' : 'http://rk.adolatmarkazi.uz/www/delivery/ajs.php');
    var m3_r = Math.floor(Math.random() * 99999999999);
    if (!document.MAX_used) document.MAX_used = ',';
    document.write("<scr" + "ipt type='text/javascript' src='" + m3_u);
    document.write("?zoneid=6");
    document.write('&amp;cb=' + m3_r);
    if (document.MAX_used != ',') document.write("&amp;exclude=" + document.MAX_used);
    document.write(document.charset ? '&amp;charset=' + document.charset : (document.characterSet ? '&amp;charset=' + document.characterSet : ''));
    document.write("&amp;loc=" + escape(window.location));
    if (document.referrer) document.write("&amp;referer=" + escape(document.referrer));
    if (document.context) document.write("&context=" + escape(document.context));
    document.write("'><\/scr" + "ipt>");
    //]]>--></script>

        </div>
        
        <header id="doc_header" class="header">
            <div class="header__top">
                <div class="container">
                    <div id="lx_lact_num_top">
                        
                        зарегистрировано 27.06.2005 г., рег. номер 1485
                    </div>
                    <div class="header__top-right">
                        <div class="header__icons">
                            
                            <div class="header__icon">
                                <a target="_blank" href="https://t.me/lexuzofficial"><i class="fab fa-telegram-plane"></i></a>
                            </div>
                            <div class="header__icon">
                                <a target="_blank" href="https://www.facebook.com/minjustuz"><i class="fab fa-facebook-f"></i></a>
                            </div>
                            <div class="header__icon">
                                <a target="_blank" href="https://www.instagram.com/adliyanews/"><i class="fab fa-instagram-square"></i></a>
                            </div>
                            <div class="header__icon">
                                <a target="_blank" href="https://www.youtube.com/c/adliya"><i class="fab fa-youtube"></i></a>
                            </div>
                            
                        </div>
                    </div>
                </div>
            </div>
            <div class="header__bottom">
                <div class="container">
                    <div class="header__bottom-left w-100 skiptranslate">
                        <a class="header__logo" href="/">
                            <img src="/assets/img/lex_uz.svg">
                        </a>
                        <div class="docBody__content ml-4 docBody_top-nav">
                            <div class="docContentHeader">
                                <div class="docContentHeader__item docContentHeader__item-mobile-left docContentHeader__item--action">
                                    
                                    <div class="docContentHeader__item-link lx_border_left" onclick="addToFavorite()" title="Танланганларга қўшиш">
                                        <i class="far fa-star"></i>
                                    </div>
                                    
                                    <div class="dropdown docContentHeader__item-link-dropdown" title="Вариантлар">
                                        <div class="docContentHeader__item-link" id="dd3" data-toggle="dropdown" aria-haspopup="true" aria-expanded="false">
                                            <i class="fas fa-calendar" style="font-weight: 400;"></i>
                                        </div>
                                        <div class="dropdown-menu lx_date_ddm" aria-labelledby="dd3" id="lx_var_t" title="">
                                            
                                            <div class="dropdown-menu__item lx_date_link" onclick="lxOpenUrl('/docs/627332')">Жорий версия</div>
                                            
                                                    <div class="dropdown-menu__item lx_date_selected stopProp">12.08.2024</div>
                                                
                                                    <div class="dropdown-menu__item lx_date_link" onclick="lxOpenUrl('/docs/627332?ONDATE=30.11.2021')">30.11.2021</div>
                                                
                                                    <div class="dropdown-menu__item lx_date_link" onclick="lxOpenUrl('/docs/627332?ONDATE=19.06.2017')">19.06.2017</div>
                                                
                                                    <div class="dropdown-menu__item lx_date_link" onclick="lxOpenUrl('/docs/627332?ONDATE=13.09.2016')">13.09.2016</div>
                                                
                                                    <div class="dropdown-menu__item lx_date_link" onclick="lxOpenUrl('/docs/627332?ONDATE=27.05.2013')">27.05.2013</div>
                                                
                                                    <div class="dropdown-menu__item lx_date_link" onclick="lxOpenUrl('/docs/627332?ONDATE=24.02.2009')">24.02.2009</div>
                                                
                                                    <div class="dropdown-menu__item lx_date_link" onclick="lxOpenUrl('/docs/627332?ONDATE=07.07.2005')">07.07.2005</div>
                                                
                                        </div>
                                    </div>
                                    
                                    <div class="docContentHeader__item-link lx_border_right" onclick="window.print()" title="Чоп этиш">
                                        <i class="fas fa-print"></i>
                                    </div>
                                    
                                </div>
                                <div class="docContentHeader__item docContentHeader__item-mobile-right skiptranslate">
                                    <div class="dropdown">
                                        <div class="docContentHeader__item-link lx_border_both mr-1" data-toggle="dropdown">
                                            <i class="fas fa-eye"></i>
                                        </div>
                                        <div class="dropdown-menu drop_menu">
                                            <h6 class="show_size">Кўриниш</h6>
                                            <div class="row" style="margin-right: 1.3rem; margin-left: 0rem;">
                                                <div class="col-4">
                                                    <button class="btnA btn__left" onclick="toggleTheme('light');">A</button>
                                                </div>
                                                <div class="col-4">
                                                    <button class="btnA btn__cebter" onclick="toggleTheme('grey');">A</button>
                                                </div>
                                                <div class="col-4">
                                                    <button class="btnA btn__reght" onclick="toggleTheme('dark');">A</button>
                                                </div>
                                            </div>
                                        </div>
                                    </div>
                                    <div class="docContentHeader__item-link lx_border_left" onclick="openUrl('/docs/627332')" title="На русском">Рус</div><div class="docContentHeader__item-link" onclick="openUrl('/docs/627308')" title="Ўзбекча">Ўзб</div><div class="docContentHeader__item-link" onclick="openUrl('/docs/-627308')" title="O'zbekcha">O’zb</div><div class="docContentHeader__item-link-language" onclick="openTwoLang(3)" title="Иккита тилда">Рус|Ўзб</div><div class="docContentHeader__item-link docContentHeader__item-link-language lx_border_right active" title="Иккита тилда">Рус|O‘zb</div>
                                    
                                </div>
                            </div>
                        </div>
                    </div>
                </div>
            </div>
        </header>
        
        <main class="main" id="doc_main">
            <div class="container">
                <div class="docHeader skiptranslate">
                    <div class="docHeader__col docHeader__col__1">
                        <div class="docHeader__item d-flex">
                            <div class="docHeader__item-label">Приказ Министерства финансов Республики Узбекистан, зарегистрировано 27.06.2005 г., рег. номер 1485</div>
                        </div>
                    </div>
                    <div class="docHeader__col docHeader__col__2">
                        <div class="docHeader__item d-flex">
                            <div class="docHeader__item-label" style="width: 60%">Кучга кириш санаси</div>
                            <div class="docHeader__item-value d-flex" style="width: 40%;">07.07.2005</div>
                        </div>
                    </div>
                    <div class="docHeader__col docHeader__col__3">
                        <div class="docHeader__item d-flex">
                            <div style="width: 60%">
                                <div class="dropdown mr-3">
                                    <a role="button" data-toggle="dropdown" aria-expanded="false">Қўшимча ахборот</a>
                                    <div class="dropdown-menu" style="margin-top: -2px;">
                                        <a class="dropdown-item" onclick="showAddCard(1)">Асосий реквизитлар</a>
                                        <a class="dropdown-item" onclick="showAddCard(2)">Кодификация</a>
                                        <a class="dropdown-item" onclick="showAddCard(3)">Қайта кўриб чиқилган ҳужжатлар</a>
                                        <a class="dropdown-item" onclick="showAddCard(4)">Ҳужжатни қайта кўриб чиқишга асос бўлган ҳужжатлар</a>
                                        <a class="dropdown-item" onclick="showAddCard(5)">Корреспондентлар</a>
                                        <a class="dropdown-item" onclick="showAddCard(6)">Респондентлар</a>
                                    </div>
                                </div>
                            </div>
                            <div style="width: 40%">
                                <div class="dropdown">
                                    <a role="button" data-toggle="dropdown" aria-expanded="false"><i class="fa fa-share-alt mr-2"></i>Улашиш</a>
                                    <div class="dropdown-menu" style="margin-top: -2px;">
                                        <a class="dropdown-item" target="_blank" href="https://telegram.me/share/url?url=http://lex.uz//docs/627332 Об утверждении Национального стандарта бухгалтерского учета Республики Узбекистан (НСБУ № 7) «Нематериальные активы» в новой редакции">Telegram</a>
                                        <a class="dropdown-item" target="_blank" href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=http://lex.uz//docs/627332">Facebook</a>
                                        <a class="dropdown-item" target="_blank" href="">Twitter</a>
                                        <a class="dropdown-item" target="_blank" href="">Instagram</a>
                                    </div>
                                </div>
                            </div>
                        </div>
                    </div>
                </div>
            </div>
            <div class="container docBody-container">
                <div class="docBody d-flex">
                    <div class="docBody__content">
                        <div class="docContentHeader docBody_bottom-nav">
                            <div class="docContentHeader__item docContentHeader__item-mobile-left docContentHeader__item--action">
                                <div class="docContentHeader__item-link lx_border_left" onclick="addToFavorite()" title="Танланганларга қўшиш">
                                    <i class="far fa-star"></i>
                                </div>
                                
                                <div class="dropdown docContentHeader__item-link-dropdown" title="Вариантлар">
                                    <div class="docContentHeader__item-link" id="dd3_" data-toggle="dropdown" aria-haspopup="true" aria-expanded="false">
                                        <i class="fas fa-calendar" style="font-weight: 400;"></i>
                                    </div>
                                    <div class="dropdown-menu lx_date_ddm" aria-labelledby="dd3_" id="lx_var_b" title=""></div>
                                </div>
                                
                                <div class="docContentHeader__item-link lx_border_right" onclick="window.print()" title="Чоп этиш">
                                    <i class="fas fa-print"></i>
                                </div>
                            </div>
                            <div class="docContentHeader__item docContentHeader__item-mobile-right skiptranslate">
                                <div class="dropdown eye_btn">
                                    <div class="docContentHeader__item-link lx_border_both mr-1" data-toggle="dropdown">
                                        <i class="fas fa-eye"></i>
                                    </div>
                                    <div class="dropdown-menu drop_menu">
                                        <h6 class="show_size">Кўриниш</h6>
                                        <div class="row" style="margin-right: 1.3rem; margin-left: 0rem;">
                                            <div class="col-4">
                                                <button class="btnA btn__left" onclick="toggleTheme('light');">A</button>
                                            </div>
                                            <div class="col-4">
                                                <button class="btnA btn__cebter" onclick="toggleTheme('grey');">A</button>
                                            </div>
                                            <div class="col-4">
                                                <button class="btnA btn__reght" onclick="toggleTheme('dark');">A</button>
                                            </div>
                                        </div>
                                    </div>
                                </div>
                                <div class="docContentHeader__item-link lx_border_left" onclick="openUrl('/docs/627332')" title="На русском">Рус</div><div class="docContentHeader__item-link" onclick="openUrl('/docs/627308')" title="Ўзбекча">Ўзб</div><div class="docContentHeader__item-link" onclick="openUrl('/docs/-627308')" title="O'zbekcha">O’zb</div><div class="docContentHeader__item-link-language" onclick="openTwoLang(3)" title="Иккита тилда">Рус|Ўзб</div><div class="docContentHeader__item-link docContentHeader__item-link-language lx_border_right active" title="Иккита тилда">Рус|O‘zb</div>
                            </div>
                        </div>
                        <div class="docBody__container">
                            <div class="docBody__content-em" id='main_container1'>
                                
                                
                                    <div>
                                        <table cellpadding="0" cellspacing="0">
                                            <tr>
                                                <td valign="top" style="width: 49%; padding: 5px; border: 0;">
                                                    <div class="lang1" style="padding: 5px; background: white;">
                                                        <div id="divCont" style="background:#ffffff;border:none;margin:auto;"><div class="ACT_FORM"><div name="636160" id="636160">Приказ</div></div><div class="ACCEPTING_BODY"><div name="636161" id="636161">Министра финансов Республики Узбекистан</div></div><div class="ACT_TITLE"><div name="636162" id="636162">ОБ УТВЕРЖДЕНИИ НАЦИОНАЛЬНОГО СТАНДАРТА БУХГАЛТЕРСКОГО УЧЕТА РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН (НСБУ № 7) «НЕМАТЕРИАЛЬНЫЕ АКТИВЫ» В НОВОЙ РЕДАКЦИИ</div></div><div class="DEPARTMENTAL"><div name="636164" id="636164">[Зарегистрирован Министерством юстиции Республики Узбекистан 27 июня 2005 г. Регистрационный № 1485]</div></div><div class="BY_DEFAULT"><div name="636165" id="636165"></div></div><div class="BY_DEFAULT"><div name="3256798" id="3256798"></div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="3256804" id="3256804">На основании Закона Республики Узбекистан «О бухгалтерском учете» и в соответствии с <a href="/docs/522594#522818">Положением</a> о Министерстве финансов Республики Узбекистан, утвержденным <a href="/docs/3145556">постановлением</a> Президента Республики Узбекистан от 18 марта 2017 года № ПП-2847, приказываю:</div></div><div class="CHANGES_ORIGINS"><label id="s1104"></label><div name="3256844" id="3256844">(преамбула в редакции <a href="/docs/3237483?ONDATE=19.06.2017 00#3237495">приказа</a> министра финансов Республики Узбекистан от 12 июня 2017 года № 74 (рег. № 1485-4 от 16.06.2017 г.) — СЗ РУ, 2017 г., № 24, ст. 515)</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636167" id="636167">1. Утвердить <a href="/docs/627332#636176">прилагаемый</a> Национальный стандарт бухгалтерского учета Республики Узбекистан (НСБУ № 7) «Нематериальные активы» (новая редакция).</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636168" id="636168">2. Признать утратившими силу:</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636169" id="636169"><a href="/docs/543902">Национальный стандарт </a>бухгалтерского учета Республики Узбекистан (НСБУ № 7) «Нематериальные активы», утвержденный Министерством финансов Республики Узбекистан 12 октября 1998 года № 49 (рег. № 506 от 20 октября 1998 года — Бюллетень нормативных актов, 1999 г., № 6);</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636170" id="636170"><a href="/docs/896060">приказ </a>министра финансов Республики Узбекистан от 19 июня 2001 года № 54 «О внесении дополнений в Национальный стандарт бухгалтерского учета Республики Узбекистан (НСБУ № 7) «Нематериальные активы» (рег. № 506-1 от 29 июня 2001 года — Бюллетень нормативных актов, 2001 г., № 12).</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636171" id="636171">3. Настоящий приказ вступает в силу по истечении десяти дней с момента его государственной регистрации в Министерстве юстиции Республики Узбекистан.</div></div><div class="SIGNATURE"><div name="636172" id="636172">Министр финансов С. РАХИМОВ</div></div><div class="ACT_ESSENTIAL_ELEMENTS"><div name="636173" id="636173">г. Ташкент,</div></div><div class="ACT_ESSENTIAL_ELEMENTS"><div name="636174" id="636174">25 марта 2005 г.,</div></div><div class="ACT_ESSENTIAL_ELEMENTS_NUM"><div name="636175" id="636175">№ 35</div></div><div class="BY_DEFAULT"><div name="636176" id="636176"></div></div><div class="APPL_BANNER_PORTRAIT_TITLE"><div name="636177" id="636177">УТВЕРЖДЕН<br /><a href="/docs/627332#636160"> приказом</a> министра финансов<br /> от 25 марта 2005 года № 35 </div></div><div class="ACT_TITLE_APPL"><div name="636178" id="636178">Национальный стандарт бухгалтерского учета Республики Узбекистан (НСБУ № 7) «Нематериальные активы»</div></div><div class="NEW_EDITION"><div name="801043" id="801043">(новая редакция)</div></div><div class="BY_DEFAULT"><div name="636179" id="636179"></div></div><div class="BY_DEFAULT"><div name="3025638" id="3025638"></div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="3025648" id="3025648">Настоящий Национальный стандарт бухгалтерского учета (НСБУ) разработан на основе <a href="/docs/90764">Закона </a>Республики Узбекистан «О бухгалтерском учете» и является элементом системы нормативного регулирования бухгалтерского учета в Республике Узбекистан.</div></div><div class="CHANGES_ORIGINS"><label id="s1104"></label><div name="3025652" id="3025652">(преамбула в редакции <a href="/docs/3025093?ONDATE=13.09.2016 00#3025114">приказа </a>министра финансов Республики Узбекистан от 5 сентября 2016 года № 66 (рег. № 1485-3 от 09.09.2016 г.) — СЗ РУ, 2016 г., № 36, ст. 422)</div></div><div class="TEXT_HEADER_DEFAULT"><div name="636181" id="636181">§ 1. Общие положения</div></div><div class="BY_DEFAULT"><div name="2173997" id="2173997"></div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="2173998" id="2173998">1. Целью настоящего НСБУ является определение методологии бухгалтерского учета и отражения в финансовой отчетности нематериальных активов, принадлежащих хозяйствующему субъекту, кроме банков и иных кредитных организаций (далее — предприятие) на правах собственности, хозяйственного ведения или оперативного управления.</div></div><div class="CHANGES_ORIGINS"><label id="s1104"></label><div name="2173999" id="2173999">(пункт 1 в редакции <a href="/docs/2171581?ONDATE=27.05.2013 00#2172026">приказа </a>министра финансов Республики Узбекистан от 17 мая 2013 года № 51 (рег. № 1485-2 от 22.05.2013 г.) — СЗ РУ, 2013 г., № 21, ст. 277)</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636183" id="636183">2. Основными положениями учета нематериальных активов являются: определение момента признания, оценка балансовой стоимости, срок полезной службы, определение методов начисления амортизации, оценка и учет прочих изменений балансовой стоимости и определение финансовых результатов от их выбытия, а также порядок раскрытия информации по ним в финансовой отчетности.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636184" id="636184">3. Положения настоящего НСБУ не применяются к правилам учета:</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636185" id="636185">а) затрат на научно-исследовательские и опытно-конструкторские работы, учитываемых в соответствии с <a href="/docs/596508">Национальным стандартом </a>бухгалтерского учета Республики Узбекистан (НСБУ № 11) «Затраты на научно-исследовательские и опытно-конструкторские работы», утвержденным Министерством финансов Республики Узбекистан 3 декабря 1998 года № 64 (рег. № 581 от 28 декабря 1998 года — Бюллетень нормативных актов, 1999 г., № 6);</div></div><div class="BY_DEFAULT"><div name="2174000" id="2174000"></div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="2174001" id="2174001">б) видов аренды, учитываемых в соответствии с <a href="/docs/1473346#1473599">Национальным стандартом </a>бухгалтерского учета Республики Узбекистан (НСБУ № 6) «Учет аренды» (рег. № 1946 от 24 апреля 2009 года) (Собрание законодательства Республики Узбекистан, 2009 г., № 17, ст. 220);</div></div><div class="CHANGES_ORIGINS"><label id="s1104"></label><div name="2174002" id="2174002">(подпункт «б» пункта 3 в редакции <a href="/docs/2171581?ONDATE=27.05.2013 00#2172027">приказа </a>министра финансов Республики Узбекистан от 17 мая 2013 года № 51 (рег. № 1485-2 от 22.05.2013 г.) — СЗ РУ, 2013 г., № 21, ст. 277)</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636187" id="636187">в) расходов будущих периодов.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636188" id="636188">4. Основные термины и определения, используемые в настоящем НСБУ:</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636189" id="636189">а) нематериальные активы — идентифицируемые объекты имущества, не имеющие материально-вещественного содержания, которые предприятие содержит с целью использования их в процессе производства продукции, выполнения работ, оказания услуг или реализации товаров, либо для осуществления административных и иных функций в течение длительного срока;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636190" id="636190">б) амортизация — систематическое распределение и включение амортизируемой стоимости нематериального актива в себестоимость продукции (работ, услуг) или на расходы периода предприятия в зависимости от назначения в течение его срока полезной службы;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636191" id="636191">в) амортизируемая стоимость — сумма первоначальной (восстановительной) стоимости актива за минусом предполагаемой (оцененной) ликвидационной стоимости;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636192" id="636192">г) срок полезной службы — ожидаемый период времени, на протяжении которого актив будет использоваться предприятием, либо предполагаемое количество (объем) продукции (работ и услуг), которое предприятие ожидает получить от использования этого актива;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636193" id="636193">д) первоначальная стоимость — стоимость фактически произведенных затрат (сумма денежных средств или их эквивалентов или текущая стоимость другого возмещения) по созданию (разработке) или приобретению нематериальных активов, включая уплаченные и не возмещаемые налоги (сборы), а также другие затраты, непосредственно связанные с приведением актива в рабочее состояние для использования его по назначению;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636194" id="636194">е) ликвидационная стоимость — предполагаемая (оцененная) стоимость актива, которую ожидают получить за актив при ликвидации актива в конце его полезного срока службы за минусом ожидаемых затрат по его выбытию;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636195" id="636195">ж) текущая стоимость — стоимость нематериальных активов по действующим рыночным ценам на определенную дату или сумма, достаточная для приобретения актива или исполнения обязательства при совершении сделки между осведомленными, желающими совершить такую сделку, независимыми друг от друга сторонами;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636196" id="636196">з) остаточная (балансовая) стоимость — величина, по которой нематериальный актив отражается в финансовой отчетности (бухгалтерском балансе), определяемая как разница между первоначальной (восстановительной) стоимостью и суммой накопленной амортизации;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636197" id="636197">и) активный рынок — рынок, где объекты купли-продажи являются однородными (одинаковыми) и в любое время можно найти заинтересованных продавцов и покупателей, желающих совершить сделку, а также где информация о ценах является публичной (общедоступной);</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636198" id="636198">к) исключительное право — это имущественное право, которое может быть передано третьему лицу только правообладателем или с его согласия в порядке, установленным законодательством.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636199" id="636199">5. Определение нематериальных активов требует, чтобы актив был использован в хозяйственной деятельности и не обладал физической сущностью. Активы, не обладающие физической сущностью (неденежные), отвечают определению нематериальных активов в том случае, если их можно соотнести с юридическими правами, включая право собственности, и когда они используются в течение длительного срока.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636200" id="636200">6. При принятии к бухгалтерскому учету активов в качестве нематериальных необходимо единовременное выполнение следующих условий:</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636201" id="636201">а) отсутствие материально-вещественного (физической) содержания (формы);</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1441647" id="1441647">б) использование актива в производстве продукции, при выполнении работ или оказании услуг либо для административных и иных функций предприятия в течение длительного срока, т. е. срока полезной службы, продолжительностью свыше 12 месяцев или обычного операционного цикла, если он превышает 12 месяцев. При этом стоимость актива составляет не менее пятидесятикратного размера минимальной заработной платы, установленной в Республике Узбекистан (на момент приобретения), за единицу (комплект). Руководитель предприятия имеет право устанавливать на отчетный год меньший предел стоимости активов для их учета в составе нематериальных активов;</div></div><div class="CHANGES_ORIGINS"><label id="s1104"></label><div name="1441648" id="1441648">(подпункт «б» пункта 6 в редакции <a href="/docs/1440684?ONDATE=24.02.2009 00#1440715">приказа </a>министра финансов Республики Узбекистан от 21 января 2009 г. № 7 (рег. № 1485-1 от 14.02.2009 г.) — СЗ РУ, 2009 г., № 8, ст. 79) </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636203" id="636203">в) предприятием не предполагается последующая перепродажа данного актива;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636206" id="636206">г) достоверность, т. е. наличие надлежаще оформленных документов, подтверждающих существование самого актива и исключительного права у предприятия (патенты, свидетельства, другие охранные документы, договор уступки (приобретения) патента, товарного знака и т. п.);</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1441649" id="1441649">д) возможность идентификации.</div></div><div class="CHANGES_ORIGINS"><label id="s1104"></label><div name="1441650" id="1441650">(подпункт «д» пункта 6 в редакции <a href="/docs/1440684?ONDATE=24.02.2009 00#1440718">приказа</a> министра финансов Республики Узбекистан от 21 января 2009 г. № 7 (рег. № 1485-1 от 14.02.2009 г.) — СЗ РУ, 2009 г., № 8, ст. 79) </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1441654" id="1441654">7. Нематериальный актив является идентифицируемым, если он соответствует одному из следующих критериев:</div></div><div class="CHANGES_ORIGINS"><label id="s1104"></label><div name="1441663" id="1441663">(абзац первый пункта 7 в редакции <a href="/docs/1440684?ONDATE=24.02.2009 00#1440721">приказа</a> министра финансов Республики Узбекистан от 21 января 2009 г. № 7 (рег. № 1485-1 от 14.02.2009 г.) — СЗ РУ, 2009 г., № 8, ст. 79) </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636208" id="636208"></div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636209" id="636209">а) является отделимым, то есть его можно отделить от предприятия и продать, передать, отдать в аренду или обменять индивидуально или вместе со связанным с ним активом, контрактом или обязательством (за исключением гудвилла).</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636210" id="636210">Если программы для ЭВМ и базы данных являются составной частью соответствующего основного средства (в том числе неустановленным), оно рассматривается в совокупности с основным средством, представляющим собой материальный актив. Если программы для ЭВМ и базы данных не являются составной частью соответствующего основного средства и исключительное право принадлежит предприятию, оно считается нематериальным активом;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636211" id="636211">б) возникает из договорных и других юридических прав, независимо от того, являются ли эти права передаваемыми или отделимыми от предприятия или других прав и обязательств.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636214" id="636214">8. Вероятность того, что предприятие получит в будущем экономические выгоды, связанные с нематериальным активом, существует только тогда, когда:</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636215" id="636215">а) доказуема способность актива к увеличению будущих экономических выгод (дохода) предприятия, а также намерение предприятия использовать актив с этой целью;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636216" id="636216">б) существуют достаточные ресурсы, или можно доказать их доступность, чтобы предприятие могло извлечь будущие экономические выгоды, ожидаемые им.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636217" id="636217">9. Единицей бухгалтерского учета нематериальных активов является инвентарный объект. Инвентарным объектом нематериальных активов считается совокупность прав, возникающих из одного патента, свидетельства, договора уступки прав и т. п. Основным признаком, по которому один инвентарный объект отличается (идентифицируется) от другого, служит выполнение им самостоятельной функции в производстве продукции, выполнении работ или оказании услуг либо использовании для административных и иных функций предприятия.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636218" id="636218">Объект нематериальных активов, находящийся в собственности двух или нескольких предприятий, отражается каждым предприятием в составе нематериальных активов соразмерно его доле в общей собственности.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636219" id="636219">10. К нематериальным активам могут быть отнесены следующие объекты, отвечающие всем условиям, приведенным в <a href="/docs/627332#636200">пункте 6</a> настоящего НСБУ:</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636220" id="636220">а) исключительное право патентообладателя на изобретение, промышленный образец, полезную модель;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636221" id="636221">б) исключительное право автора или иного правообладателя на программы для ЭВМ, базы данных;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636223" id="636223">в) исключительное право автора или иного правообладателя на топологии интегральных микросхем;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636226" id="636226">г) исключительное право правообладателя на товарный знак и знак обслуживания, а также право пользования наименованием места происхождения товара;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636228" id="636228">д) исключительное право патентообладателя на селекционные достижения;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636230" id="636230">е) гудвилл;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636231" id="636231">ж) права пользования природными ресурсами, то есть право пользования недрами, другими ресурсами природной среды, геологической и другой информацией о природной среде и т. п.;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1441664" id="1441664">з) право пользования земельным участком;</div></div><div class="CHANGES_ORIGINS"><label id="s1104"></label><div name="1441668" id="1441668">(подпункт «з» пункта 10 в редакции <a href="/docs/1440684?ONDATE=24.02.2009 00#1440725">приказа</a> министра финансов Республики Узбекистан от 21 января 2009 г. № 7 (рег. № 1485-1 от 14.02.2009 г.) — СЗ РУ, 2009 г., № 8, ст. 79) </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636234" id="636234">и) прочие нематериальные активы (право на производство продукции, выполнение работ и оказание услуг, пользование экономическими и другими привилегиями и т. п.).</div></div><div class="CHANGES_ORIGINS"><label id="s1104"></label><div name="1441677" id="1441677">(абзац одиннадцатый пункта 10 исключен <a href="/docs/1440684?ONDATE=24.02.2009 00#1440726">приказом </a>министра финансов Республики Узбекистан от 21 января 2009 г. № 7 (рег. № 1485-1 от 14.02.2009 г.) — СЗ РУ, 2009 г., № 8, ст. 79) </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636237" id="636237">В состав нематериальных активов не включаются интеллектуальные и деловые качества персонала предприятия, их квалификация и способность к труду, поскольку они неотделимы от своих носителей и не могут быть использованы без них.</div></div><div class="TEXT_HEADER_DEFAULT"><div name="636239" id="636239">§ 2. Поступление нематериальных активов</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636241" id="636241">11. Стоимость поступивших нематериальных активов подлежит включению в бухгалтерский баланс предприятия.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636243" id="636243">12. Нематериальные активы включаются в бухгалтерский баланс предприятия в результате:</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636244" id="636244">а) приема-передачи созданного объекта после завершения разработки;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636246" id="636246">б) приобретения объекта по договору купли-продажи;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636247" id="636247">в) получения в уставный капитал в виде вклада учредителей (участников);</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636249" id="636249">г) безвозмездного поступления (по договору дарения);</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636250" id="636250">д) получения за счет государственной субсидии;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636251" id="636251">е) обмена;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636253" id="636253">ж) выявления излишних (неучтенных) объектов нематериальных активов и по другим основаниям.</div></div><div class="TEXT_HEADER_DEFAULT"><div name="636255" id="636255">§ 3. Первоначальная оценка нематериальных активов</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636256" id="636256">13. Первоначальной оценкой нематериальных активов всех типов должна быть первоначальная стоимость и они принимаются к бухгалтерскому учету по этой стоимости.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636258" id="636258">14. Первоначальная стоимость нематериальных активов, приобретенных за плату, состоит из следующих расходов:</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636260" id="636260">а) суммы, уплачиваемые в соответствии с договором уступки (приобретения) прав правообладателю (продавцу);</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636262" id="636262">б) регистрационные сборы, государственные пошлины, патентные пошлины и другие аналогичные платежи, произведенные в связи с уступкой (приобретением) исключительных прав правообладателя;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636264" id="636264">в) таможенные пошлины и сборы;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636266" id="636266">г) суммы налогов, сборов и платежей в связи с приобретением нематериальных активов (если они не возмещаются);</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636267" id="636267">д) суммы, уплачиваемые за информационные и консультационные услуги, связанные с приобретением нематериальных активов;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636269" id="636269">е) вознаграждения, уплачиваемые посредникам, через которых приобретен нематериальный актив;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636270" id="636270">ж) расходы по страхованию рисков доставки (создания) нематериальных активов;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636271" id="636271">з) другие расходы, непосредственно связанные с приведением актива в рабочее состояние для его использования по назначению.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636272" id="636272">Расходы, связанные с оплатой приобретенных нематериальных активов (расходы по открытию аккредитива, комиссия банка за переводы, комиссия по конвертации валюты при приобретении нематериальных активов за иностранную валюту и другие банковские услуги), с подготовкой, регистрацией и закрытием контрактов по приобретению, другие расходы, не связанные непосредственно с приобретением активов, не включаются в первоначальную стоимость нематериальных активов, а должны признаваться как расходы в том отчетном периоде, в котором они возникли.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636273" id="636273">При оплате приобретаемых нематериальных активов, если условиями договора предусмотрена отсрочка или рассрочка платежа, фактические расходы принимаются к бухгалтерскому учету по первоначально признанной сумме кредиторской задолженности.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636275" id="636275">Расходы в виде процентов за пользование кредитом не включаются в первоначальную стоимость нематериальных активов, приобретенных полностью или частично за счет заемного капитала.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636278" id="636278">15. Первоначальная стоимость нематериальных активов, созданных (изготовленных) самим предприятием, определяется как сумма фактических затрат на научно-исследовательские и опытно-конструкторские разработки. Состав затрат на научно-исследовательские и опытно-конструкторские разработки определяется в соответствии с <a href="/docs/596508">Национальным стандартом </a>бухгалтерского учета Республики Узбекистан (НСБУ № 11) «Затраты на научно-исследовательские и опытно-конструкторские работы», утвержденным Министерством финансов Республики Узбекистан 3 декабря 1998 года № 64 (рег. № 581 от 28 декабря 1998 года — Бюллетень нормативных актов, 1999 г., № 6).</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636279" id="636279">В период разработки нематериальных активов начисленные проценты по кредитам, полученным для их разработки, включаются в первоначальную стоимость разработанных нематериальных активов.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636284" id="636284">16. Первоначальная стоимость нематериальных активов, приобретенных за иностранную валюту, определяется в сумах путем пересчета суммы в иностранной валюте по курсу Центрального банка Республики Узбекистан на дату приобретения, включая соответствующие расходы, предусмотренные <a href="/docs/627332#636258">пунктом 14</a> настоящего НСБУ.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636285" id="636285">17. Первоначальная стоимость нематериальных активов, полученных в счет вклада в уставный капитал предприятий, определяется на основании их денежной оценки, согласованной учредителями (участниками) предприятия, если иное не предусмотрено законодательством Республики Узбекистан.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636286" id="636286">18. Первоначальной стоимостью нематериальных активов, полученных предприятием безвозмездно (по договору дарения) от других лиц и за счет государственной субсидии, определяется по текущей стоимости, которая является достоверной, если она определена с учетом активного рынка для данного вида нематериальных активов, включая соответствующие расходы, предусмотренные <a href="/docs/627332#636258">пунктом 14 </a>настоящего НСБУ. При отсутствии активного рынка для данного вида нематериальных активов, их первоначальная стоимость определяется по номинальной стоимости либо по сумме фактических затрат, связанных с приведением нематериального актива в состояние готовности к использованию по назначению, если таковые имеются.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636287" id="636287">19. Первоначальная стоимость нематериального актива, полученного в обмен на аналогичный нематериальный актив в установленном законодательством порядке, равна остаточной стоимости переданного нематериального актива.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636288" id="636288">В случае обмена нематериальных активов с доплатой, первоначальная стоимость нематериальных активов, приобретенных в обмен на аналогичный нематериальный актив, равна остаточной стоимости переданного нематериального актива, увеличенной (уменьшенной) на сумму денежных средств или их эквивалентов (доплаты), которая была передана (получена) при обмене.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636289" id="636289">20. Первоначальная стоимость нематериального актива, полученного в обмен на не аналогичный нематериальный актив в установленном законодательным порядке, равна текущей стоимости переданного нематериального актива.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636290" id="636290">В случае обмена нематериальных активов с доплатой, первоначальная стоимость нематериальных активов, приобретенных в обмен на не аналогичный нематериальный актив, равна текущей стоимости переданного нематериального актива, увеличенной (уменьшенной) на сумму денежных средств или их эквивалентов (доплаты), которая была передана (получена) при обмене.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636291" id="636291">21. Первоначальной стоимостью нематериальных активов, полученных по договорам, предусматривающим исполнение обязательств (оплату) неденежными средствами в установленном законодательством порядке, признается текущая стоимость ценностей, переданных или подлежащих передаче предприятием. Текущая стоимость ценностей, переданных или подлежащих передаче предприятием, устанавливается исходя из цены, по которой в сравнимых обстоятельствах предприятие определяет текущую стоимость аналогичных ценностей.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636292" id="636292">При невозможности установить текущую стоимость ценностей, переданных или подлежащих передаче предприятием, стоимость нематериальных активов, полученных предприятием по договорам, предусматривающим исполнение обязательств (оплату) неденежными средствами, определяется исходя из текущей стоимости, по которой в сравнимых обстоятельствах приобретаются аналогичные нематериальные активы.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636293" id="636293">22. Первоначальная стоимость каждого из нематериальных активов, приобретение которых осуществлялось на одну общую сумму, определяется распределением этой суммы пропорционально текущей стоимости отдельного нематериального актива.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1441685" id="1441685">22<sup>1</sup>. В случае осуществления расходов, предусмотренных <a href="/docs/627332#636258">пунктом 14</a> настоящего НСБУ, предприятием при получении объектов нематериальных активов в счет вклада в уставный капитал, безвозмездно и в обмен, себестоимость нематериальных активов увеличивается на сумму этих затрат».</div></div><div class="CHANGES_ORIGINS"><label id="s1104"></label><div name="1441688" id="1441688">(пункт 22<sup>1</sup> введен <a href="/docs/1440684?ONDATE=24.02.2009 00#1440729">приказом </a>министра финансов Республики Узбекистан от 21 января 2009 г. № 7 (рег. № 1485-1 от 14.02.2009 г.) — СЗ РУ, 2009 г., № 8, ст. 79) </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636294" id="636294">23. Первоначальная стоимость нематериальных активов, по которой они приняты к бухгалтерскому учету, не подлежит изменению, кроме случаев, установленных законодательством Республики Узбекистан и настоящим НСБУ.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636295" id="636295">24. После первоначального признания нематериальный актив отражается в финансовой отчетности либо по первоначальной стоимости за вычетом накопленной амортизации (остаточной стоимости) либо по переоцененной стоимости (допустимому альтернативному методу).</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636296" id="636296">Применяемый метод отражения в финансовой отчетности нематериального актива после первоначального признания в обязательном порядке должен быть отражен в учетной политике предприятия.</div></div><div class="TEXT_HEADER_DEFAULT"><div name="636297" id="636297">§ 4. Капитальные вложения, переводимые в нематериальные активы </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636298" id="636298">25. Первоначальная стоимость нематериальных активов увеличивается на сумму расходов, связанных с усовершенствованием этих нематериальных активов и повышением их возможностей и срока полезной службы, которые будут способствовать увеличению первоначально ожидаемых будущих экономических выгод.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636299" id="636299">26. Предприятие оценивает вероятность получения будущих экономических выгод, используя обоснованные и подтвержденные предположения, представляющие наиболее приближенную оценку руководства о возможных экономических условиях, которые будут существовать в течение срока полезной службы актива.</div></div><div class="TEXT_HEADER_DEFAULT"><div name="636300" id="636300">§ 5. Переоценка нематериальных активов</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636301" id="636301">27. Переоценка нематериальных активов — это периодическое уточнение балансовой (восстановительной) стоимости нематериальных активов с целью приведения ее в соответствие с текущим уровнем рыночных цен.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636302" id="636302">28. Предприятие может осуществлять переоценку на основании документов, подтверждающих текущую стоимость на дату переоценки при условии, если можно достоверно определить текущую стоимость на основе данных активного рынка.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636304" id="636304">Переоценки необходимо осуществлять с достаточной регулярностью так, чтобы балансовая (восстановительная) стоимость не отличалась от рыночной стоимости на дату составления балансового отчета.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636306" id="636306">При переоценке нематериального актива должна быть переоценена и вся группа однородных нематериальных активов, к которой принадлежит этот переоцениваемый актив, кроме случаев, когда для таких активов отсутствует активный рынок.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636308" id="636308">Нематериальные активы в результате переоценки отражаются в бухгалтерском учете и финансовой отчетности по текущей (восстановительной) стоимости.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636310" id="636310">29. Текущую стоимость нематериального актива можно определить на основе цены активного рынка по данному виду нематериального актива.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636312" id="636312">Если текущая стоимость ранее переоцененного нематериального актива более не может быть определена на основе данных активного рынка, балансовой стоимостью нематериального актива должна быть его восстановительная стоимость на дату последней переоценки на основе данных активного рынка за вычетом накопленной амортизации.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636313" id="636313">30. Для документального подтверждения текущей стоимости при переоценке нематериальных активов по усмотрению предприятия могут быть использованы:</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636316" id="636316">а) данные о ценах на аналогичный нематериальный актив, полученные в письменной форме от фирм — разработчиков и их официальных дилеров, представительств;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636318" id="636318">б) данные о стоимости нематериальных активов в СКВ на дату приобретения (при наличии подтверждающего документа) с применением расчетного коэффициента, определяемого как соотношение курсов Центрального банка на дату проведения переоценки и на дату приобретения нематериальных активов;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636319" id="636319">в) сведения об уровне текущих цен, опубликованные в период проведения переоценки в средствах массовой информации и специальной литературе и т. п.;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636322" id="636322">д) отчет оценщика о стоимости соответствующего нематериального актива.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636324" id="636324">31. В случае переоценки первоначальной (восстановительной) стоимости нематериальных активов, их накопленная амортизация на дату проведения переоценки корректируется на соответствующие индексы изменения первоначальной (восстановительной) стоимости нематериальных активов, и последующее начисление амортизации производится от переоцененной (восстановительной) стоимости. Индекс переоценки определяется путем деления текущей стоимости нематериального актива на его первоначальную стоимость.</div></div><div class="BY_DEFAULT"><div name="2174004" id="2174004"></div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="2174005" id="2174005">32. Сумма дооценки нематериальных активов в результате переоценки зачисляется в состав резервного капитала на счет «Корректировки по переоценке долгосрочных активов».</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="2174006" id="2174006">Сумма уценки нематериальных активов в результате переоценки относится на уменьшение резервного капитала по счету «Корректировки по переоценке долгосрочных активов» в пределах сумм дооценки этого объекта, проведенной в предыдущие отчетные периоды. Превышение суммы уценки объекта над суммой его дооценки относится на прочие операционные расходы.</div></div><div class="CHANGES_ORIGINS"><label id="s1104"></label><div name="2174008" id="2174008">(пункт 32 в редакции <a href="/docs/2171581?ONDATE=27.05.2013 00#2172030">приказа </a>министра финансов Республики Узбекистан от 17 мая 2013 года № 51 (рег. № 1485-2 от 22.05.2013 г.) — СЗ РУ, 2013 г., № 21, ст. 277)</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636328" id="636328">33. Результаты переоценки нематериальных активов отражаются в финансовой отчетности в текущем периоде, в котором произведена переоценка нематериальных активов.</div></div><div class="TEXT_HEADER_DEFAULT"><div name="636330" id="636330">§ 6. Отражение расхода</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636334" id="636334">34. Расходы, относящиеся к приобретению или созданию нематериального актива, не удовлетворяющего определению нематериального актива или не отвечающего условиям, указанным в <a href="/docs/627332#636200">пункте 6 </a>настоящего НСБУ, должны отражаться в качестве расходов в том отчетном периоде, в котором возникают.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636336" id="636336">35. Расходы, относящиеся к нематериальным активам, первоначально отраженным как расходы периода, не должны отражаться в качестве актива в последующих периодах. </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636337" id="636337">36. Расходы, осуществляемые для поддержания нематериального актива в пригодном для использования состоянии и получения первоначально определенного размера будущих экономических выгод от его использования, включаются в состав расходов отчетного периода.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636339" id="636339">37. Последующие затраты, связанные с нематериальным активом, должны признаваться как расход того отчетного периода, в котором они понесены, если только:</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636340" id="636340">а) отсутствует доказательство того, что эти затраты будут способствовать увеличению активом непосредственно относимых к нему будущих экономических выгод;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636342" id="636342">б) эти затраты не могут быть измерены и отнесены с большой степенью достоверности к данному активу.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636344" id="636344">При соблюдении данных условий, последующие затраты, связанные с нематериальным активом, не включаются в его балансовую стоимость.</div></div><div class="TEXT_HEADER_DEFAULT"><div name="636347" id="636347">§ 7. Начисление амортизации</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636348" id="636348">38. Стоимость нематериальных активов погашается путем начисления амортизации. Амортизируемая стоимость систематически распределяется в виде амортизационных отчислений на расходы предприятия в течение срока полезной службы.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636349" id="636349">39. Начисление амортизационных отчислений по нематериальному активу начинается с первого числа месяца, следующего за месяцем принятия этого объекта в состав нематериальных активов, и производится до полного погашения амортизируемой стоимости этого объекта либо выбытия этого объекта.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636350" id="636350">40. Начисление амортизационных отчислений по нематериальному активу прекращается с первого числа месяца, следующего за месяцем полного погашения амортизируемой стоимости этого объекта либо выбытия этого объекта.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636351" id="636351">41. В течение срока полезной службы нематериального актива начисление амортизационных отчислений не приостанавливается, кроме случаев наличия прямых и косвенных (например: при консервации или реконструкции и модернизации основных средств и других активов) ограничений на использование нематериального актива.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636352" id="636352">42. Начисление амортизационных отчислений по нематериальным активам производится независимо от результатов деятельности предприятия в отчетном периоде и отражается в бухгалтерском учете отчетного периода, к которому оно относится.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636353" id="636353">43. Суммы начисленной амортизации по нематериальным активам отражаются в бухгалтерском учете путем накопления соответствующих сумм на отдельном счете.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636354" id="636354">44. При определении срока полезной службы нематериального актива необходимо принимать во внимание следующие факторы:</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636355" id="636355">а) ожидаемый срок полезной службы нематериального актива;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636356" id="636356">б) техническое старение в результате изменения и улучшения производства или же в результате изменения требований рынка к вырабатываемым данным активом продукции (работам, услугам);</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636357" id="636357">в) юридические и другие ограничения на использование актива, связанные, например, с истечением срока полезной службы.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636358" id="636358">45. Срок полезной службы нематериальных активов определяется предприятием при принятии нематериального актива к бухгалтерскому учету.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636359" id="636359">Определение срока полезной службы нематериальных активов производится исходя из:</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636360" id="636360">а) срока действия патента, свидетельства и других ограничений сроков использования нематериальных активов согласно законодательству Республики Узбекистан;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636361" id="636361">б) ожидаемого срока использования этого объекта, в течение которого предприятие может получать экономические выгоды (доход).</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636362" id="636362">Для отдельных групп нематериальных активов срок полезной службы определятся исходя из количества продукции или иного натурального показателя объема работ, ожидаемого к получению в результате использования этого нематериального актива.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636363" id="636363">По нематериальным активам, по которым невозможно определить срок полезной службы, нормы амортизационных отчислений устанавливаются в расчете на пять лет.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636364" id="636364">Срок полезной службы нематериальных активов не может превышать срока деятельности предприятия с момента готовности нематериального актива к использованию, если иное не предусмотрено законодательством Республики Узбекистан.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636365" id="636365">46. Амортизация начисляется путем применения следующих методов:</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636366" id="636366">а) равномерного (прямолинейного) начисления амортизации.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636367" id="636367">Метод равномерного (прямолинейного) начисления амортизации заключается в том, что амортизация начисляется равномерно, равными долями исходя из амортизируемой стоимости нематериальных активов в течение их срока полезной службы.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636368" id="636368">Согласно этому методу амортизируемая стоимость нематериального актива равномерно списывается (распределяется) на затраты в течение его срока полезной службы. Метод основан на том, что норма амортизации зависит от длительности срока полезной службы.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636369" id="636369">Годовая сумма амортизационных отчислений при методе равномерного (прямолинейного) начисления амортизации определяется исходя из амортизируемой стоимости и срока полезной службы этого нематериального актива;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636370" id="636370">б) начисления амортизации пропорционально объему выполненных работ (производственный метод).</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636371" id="636371">Производственный метод начисления амортизации основан на учете выработки с использованием нематериального актива в каждом конкретном году.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636372" id="636372">Для расчета ежегодной величины амортизации по данному методу необходимо определить общую оценочную выработку за весь срок полезной службы и выработку в данном конкретном году. В качестве выработки могут выступать количество производимых единиц продукции, количество проработанных часов и т. п.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636373" id="636373">Годовая сумма амортизационных отчислений при производственном методе начисления амортизации определяется исходя из натурального показателя объема продукции (работ, услуг) в отчетном периоде и соотношения амортизируемой стоимости и предполагаемого объема продукции (работ, услуг) за весь срок полезной службы нематериального актива.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636374" id="636374">47. При интенсивном использовании нематериальных активов, а также при большом влиянии научно-технического прогресса, амортизация нематериальных активов выражается путем ускоренной амортизации, которая рассчитывается следующими методами:</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636375" id="636375">а) метод уменьшающегося остатка с удвоенной нормой амортизации;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636376" id="636376">б) метод суммы лет (кумулятивный метод).</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636377" id="636377">48. Согласно методу уменьшающегося остатка с удвоенной нормой амортизации годовая сумма амортизационных отчислений определяется исходя из остаточной стоимости нематериального актива на начало отчетного года и удвоенной нормы амортизации, исчисленной исходя из срока полезной службы этого нематериального актива. Предполагаемая ликвидационная стоимость не вычитается из первоначальной (восстановительной) стоимости при начислении амортизации по методу уменьшающегося остатка с удвоенной нормой амортизации.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636378" id="636378">49. Согласно методу суммы лет (кумулятивный метод) норма амортизации в каждом году определяется как доля в амортизируемой стоимости, остающаяся до конца срока амортизации. Доля определяется делением количества полных лет, оставшихся до окончания амортизационных отчислений, на сумму порядковых чисел лет, составляющих срок амортизации.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636379" id="636379">Годовая сумма амортизационных отчислений при методе суммы лет (кумулятивном методе) определяется исходя из первоначальной (восстановительной) стоимости за минусом ликвидационной стоимости нематериального актива и соотношения, в числителе которого число лет, остающихся до конца срока полезной службы нематериального актива, а в знаменателе — сумма чисел, равная количеству лет срока полезной службы нематериального актива.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636380" id="636380">50. В течение отчетного года амортизационные отчисления по нематериальным активам начисляются ежемесячно, независимо от применяемого метода начисления (кроме производственного метода начисления амортизации), в размере 1/12 годовой суммы.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636381" id="636381">По нематериальным активам, используемым в предприятиях с сезонным характером производства, годовая сумма амортизационных отчислений начисляется равномерно в течение периода использования нематериальных активов предприятием в отчетном году.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636382" id="636382">51. К различным видам (группам) нематериальных активов допускается применение различных методов начисления амортизации. При этом, по однородным нематериальным активам (по группам, типам и т. д.) применяется только один метод.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636383" id="636383">52. Применяемый метод начисления амортизации и возможный пересмотр срока полезной службы нематериального актива в обязательном порядке должен быть отражен в учетной политике предприятия.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636384" id="636384">53. Если происходит значительное изменение в ожидаемой экономической выгоде от использования нематериальных активов, то метод начисления амортизации может быть изменен таким образом, чтобы отразить меняющуюся тенденцию, если сложившиеся обстоятельства оправдывают изменение метода амортизации. Такое изменение должно быть отражено в учетной политике. При этом, необходимо раскрыть причины данного изменения и их экономический эффект в пояснительной записке к финансовой отчетности.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636385" id="636385">54. Срок полезной службы нематериального актива может быть пересмотрен в конце каждого отчетного года, если в следующем периоде ожидаются изменения срока полезной службы актива или изменения условий получения будущих экономических выгод с учетом произведенных затрат, улучшающих нематериальные активы и, следовательно, продлевающих срок службы или сокращающих этот срок, и если прогнозы существенно отличаются от первоначальных оценок, необходимо увеличивать или уменьшать сумму амортизации для текущего и будущих периодов.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636386" id="636386">Амортизация нематериального актива начисляется исходя из нового метода начисления амортизации и срока полезной службы, начиная с месяца, следующего за месяцем изменений.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636387" id="636387">55. При расчете амортизируемой стоимости нематериальных активов учитывается его ликвидационная стоимость. В случае, если ликвидационная стоимость является незначительной, она может не учитываться при исчислении амортизируемой стоимости.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636388" id="636388">Если же ликвидационная стоимость является значимой, то она определяется на дату приобретения или на дату переоценки нематериальных активов. Ликвидационная стоимость должна быть уменьшена на ожидаемые затраты по ликвидации в конце ожидаемого срока службы нематериальных активов.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636389" id="636389">56. Ликвидационная стоимость нематериального актива считается равной нулю, если:</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636392" id="636392">а) отсутствует соглашение с третьей стороной о его покупке в конце ожидаемого срока полезной службы;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636394" id="636394">б) не существует активного рынка для данного нематериального актива, в связи с чем ликвидационная стоимость нематериального актива не может быть достоверно определена со ссылкой на данный рынок, и отсутствует вероятность того, что подобный рынок будет существовать в конце ожидаемого срока полезной службы нематериального актива.</div></div><div class="TEXT_HEADER_DEFAULT"><div name="636397" id="636397">§ 8. Учет операций, связанных с предоставлением права на использование нематериальных активов </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636400" id="636400">57. Операции, связанные с предоставлением (получением) права на использование нематериальных активов, отражаются в бухгалтерском учете на основании заключенных между правообладателем и пользователем лицензионных договоров (исключительная, неисключительная, открытая лицензия), авторских договоров (о передаче исключительных, неисключительных прав на использование произведений науки, литературы, искусства), договоров коммерческой концессии и других аналогичных договоров, заключенных в соответствии с установленным законодательством порядком, по которым предприятию передается право на использование нематериальных активов (например, передача правообладателем предприятию права пользования товарным знаком в течение определенного срока, на определенной территории, права пользования технологической программой автоматизированного управления производством продукции, права пользования промышленным образцом и т. д.).</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636401" id="636401">58. Нематериальные активы, предоставленные предприятием-правообладателем в пользование другому предприятию-пользователю при сохранении первым предприятием исключительных прав на нематериальные активы, не списываются с баланса, а подлежат отражению в бухгалтерском учете предприятия-правообладателя в оценке в соответствии с правилами <a href="/docs/627332#636255">параграфа 3</a> настоящего НСБУ.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636402" id="636402">Начисление амортизации по нематериальным активам, предоставленным в пользование, производится предприятием-правообладателем.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636403" id="636403">59. Нематериальные активы, полученные в пользование, учитываются предприятием-пользователем на забалансовом счете в оценке, принятой в договоре.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636404" id="636404">При этом платежи за предоставленное право пользования объектами нематериальных активов, производимые в виде периодических платежей, включая авторские вознаграждения, исчисляемые и уплачиваемые в порядке и сроки, установленные договором, включаются предприятием-пользователем в расходы отчетного периода, а платежи за предоставленное право пользования объектами нематериальных активов, производимые в виде фиксированного разового платежа, включая авторское вознаграждение, отражаются в бухгалтерском учете предприятием-пользователем как расходы будущих периодов и подлежат списанию на расходы (в зависимости от назначения) соответствующего отчетного периода в течение срока действия договора.</div></div><div class="TEXT_HEADER_DEFAULT"><div name="636405" id="636405">§ 9. Особенности учета гудвилла</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636406" id="636406">60. Рыночная стоимость предприятия отражает оценку рынка экономических выгод, которые, вероятно, будут получены предприятием в будущем. Разница между рыночной стоимостью предприятия и балансовой стоимостью идентифицируемых активов в любой момент времени может включать в себя ряд факторов, влияющих на стоимость предприятия. Однако, такая разница не представляет стоимость определяемых активов, контролируемых предприятием в данный момент времени.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636407" id="636407">61. Гудвилл, созданный самим предприятием, не должен отражаться в качестве актива, т. к. он возникает при покупке предприятия как разница между ценой покупки и фактической ценой активов, составляющих данное предприятие.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636408" id="636408">62. Величина приобретенного гудвилла определяется расчетным путем в виде разницы между фактической стоимостью приобретаемого предприятия и рыночной стоимостью чистых активов (рыночная стоимость активов за вычетом суммы всех обязательств) предприятия на дату его покупки (приобретения).</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636409" id="636409">63. Сумму гудвилла следует рассматривать как надбавку к цене, уплачиваемую покупателем в ожидании будущих экономических выгод, и учитывать в качестве отдельного инвентарного объекта.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636410" id="636410">Сумму отрицательного гудвилла следует рассматривать как скидку с цены, предоставляемую покупателю в связи с отсутствием факторов наличия стабильных покупателей, репутации качества, навыков маркетинга и сбыта, деловых связей, опыта управления, уровня квалификации персонала и т. п., и учитывать как отсроченные доходы (доходы будущих периодов).</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636411" id="636411">64. Амортизационные отчисления по гудвиллу отражаются в бухгалтерском учете путем уменьшения ее первоначальной стоимости на протяжении срока его полезной службы.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636412" id="636412">Период списания суммы гудвилл должен отражать наилучшую оценку периода, в течение которого ожидается поступление на предприятие будущих экономических выгод. Срок полезной службы гудвилла не должен превышать двадцати лет (но не более срока деятельности предприятия) с момента первоначального признания.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636413" id="636413">Амортизационные отчисления по гудвиллу осуществляются с применением методов и в порядке, предусмотренном в <a href="/docs/627332#636347">параграфе 7 </a>настоящего НСБУ.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636414" id="636414">В финансовой отчетности стоимость гудвилла отражается за вычетом произведенных списаний за соответствующий отчетный период.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636415" id="636415">Сумма отрицательного гудвилла относится на финансовые результаты предприятия как прочие доходы от основной деятельности на систематической основе на протяжении средневзвешенного срока полезной службы идентифицируемых приобретенных амортизируемых активов.</div></div><div class="TEXT_HEADER_DEFAULT"><div name="636416" id="636416">§ 10. Выбытие нематериальных активов</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636417" id="636417">65. Стоимость выбывающих нематериальных активов подлежит списанию с баланса. Нематериальные активы списываются с баланса предприятия в результате:</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636418" id="636418">а) ликвидации;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636419" id="636419">б) реализации;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636420" id="636420">в) обмена;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636421" id="636421">г) безвозмездной передачи;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636422" id="636422">д) передачи в уставный капитал в виде учредительного вклада;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636423" id="636423">е) расчета нематериальными активами при выходе участника из состава участников;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636424" id="636424">ж) выявления фактов недостачи и другие;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636425" id="636425">66. Финансовый результат (прибыль или убыток) от выбытия нематериальных активов определяется вычитанием из дохода от выбытия нематериальных активов их остаточной (балансовой) стоимости, косвенных налогов и расходов, связанных с выбытием нематериальных активов.</div></div><div class="BY_DEFAULT"><div name="2174011" id="2174011"></div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="2174013" id="2174013">При определении финансового результата (прибыли или убытка) от выбытия нематериального актива сумма дооценки нематериального актива, которые ранее были переоценены, превышение сумм предыдущих дооценок над суммой предыдущих уценок этого нематериального актива включаются в кредит счета «Выбытие прочих активов» как доход от выбытия нематериального актива с одновременным уменьшением резервного капитала по счету «Корректировки по переоценке долгосрочных активов».</div></div><div class="CHANGES_ORIGINS"><label id="s1104"></label><div name="2174016" id="2174016">(абзац второй пункта 66 в редакции <a href="/docs/2171581?ONDATE=27.05.2013 00#2172033">приказа </a>министра финансов Республики Узбекистан от 17 мая 2013 года № 51 (рег. № 1485-2 от 22.05.2013 г.) — СЗ РУ, 2013 г., № 21, ст. 277)</div></div><div class="TEXT_HEADER_DEFAULT"><div name="636427" id="636427">§ 11. Инвентаризация нематериальных активов</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636428" id="636428">67. С целью выявления фактического наличия документов, подтверждающих права предприятия на использование нематериальных активов, правильности и своевременности отражения нематериальных активов в балансе и контроля за их сохранностью, предприятия периодически, но не реже одного раза в два года, производят инвентаризацию нематериальных активов.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636429" id="636429">68. Инвентаризация нематериальных активов проводится в порядке, установленном <a href="/docs/476407">Национальным стандартом </a>бухгалтерского учета Республики Узбекистан (НСБУ № 19) «Организация и проведение инвентаризации», утвержденным Министерством финансов Республики Узбекистан 19 октября 1999 года № ЭГ/17-19-2075 (рег. № 833 от 2 ноября 1999 г.).</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636430" id="636430">69. Излишние нематериальные активы, обнаруженные при инвентаризации, отражаются как прочие операционные доходы. Недостающие нематериальные активы, факт недостачи которых обнаружен во время инвентаризации, до выявления виновных лиц отражаются на счете учета недостач.</div></div><div class="TEXT_HEADER_DEFAULT"><div name="636431" id="636431">§ 12. Раскрытие информации</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636432" id="636432">70. Финансовая отчетность должна раскрывать учетную политику, принятую для нематериальных активов и по отношению к каждой группе нематериальных активов:</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636433" id="636433">а) об определении предприятием сроков полезной службы нематериальных активов (по отдельным группам);</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636434" id="636434">б) о методах начисления амортизационных отчислений по отдельным группам нематериальных активов;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636435" id="636435">в) об общей балансовой стоимости и накопленной сумме амортизации на начало и конец отчетного периода всех имеющихся у предприятия нематериальных активов;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636436" id="636436">г) об изменении в балансовой стоимости нематериальных активов на начало и конец отчетного периода в результате поступлений, выбытий и других движений;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636437" id="636437">д) о балансовой стоимости нематериальных активов, созданных самим предприятием.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636438" id="636438">71. Финансовая отчетность должна также раскрывать:</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636439" id="636439">а) описание, балансовую стоимость и остающийся период амортизации нематериального актива, балансовая стоимость которого является существенной для финансовой отчетности предприятия;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636440" id="636440">б) общая балансовая стоимость нематериальных активов, по которым существуют ограничения на право владения, а также общая стоимость нематериальных активов, переданных в качестве гарантии по обязательствам;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636441" id="636441">в) описание и балансовая стоимость нематериальных активов, по которым не начислялась амортизация и причин не начисления амортизации.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636442" id="636442">72. Предприятие представляет краткое описание:</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636443" id="636443">а) значительных нематериальных статей, удовлетворяющих критериям признания нематериальных активов на дату составления финансовой отчетности, но признанных расходом в предыдущем отчетном периоде;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636444" id="636444">б) видов деятельности, направленных на создание или усиление нематериальных активов, от которых ожидается приток будущих экономических выгод.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636445" id="636445">73. Следующая информация должна быть раскрыта при отражении переоцененных стоимостей статей нематериальных активов:</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636446" id="636446">а) основа, по которой определялась текущая стоимость;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636447" id="636447">б) фактическая дата переоценки;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="636448" id="636448">в) для каждой группы нематериальных активов балансовая стоимость тех активов, для которых невозможно достоверно определить их текущую стоимость, вместе с причинами этого.</div></div><div class="PUBLICATION_ORIGIN"><label id="s1089"></label><div name="636163" id="636163">(Собрание законодательства Республики Узбекистан, 2005 г., № 25-26, ст. 188; 2009 г., № 8, ст. 79; 2013 г., № 21, ст. 277; 2016 г., № 36, ст. 422; 2017 г., № 24, ст. 515; Национальная база данных законодательства, 30.11.2021 г., № 10/21/3338/1117)</div></div></div>
                                                    </div>
                                                </td>
                                                <td valign="top" style="width: 49%; padding: 5px; border: 0;">
                                                    <div class="lang2" style="padding: 5px; background: white;">
                                                        <div id="divCont" style="background:#ffffff;border:none;margin:auto;"><div class="ACCEPTING_BODY"><div name="-633234" id="-633234">Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirining</div></div><div class="ACT_FORM"><div name="-633235" id="-633235">BUYRUGʻI</div></div><div class="ACT_TITLE"><div name="-633236" id="-633236">OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI BUXGALTERIYA HISOBINING MILLIY STANDARTI (7-SONLI BHMS) “NOMODDIY AKTIVLAR”NI YANGI TAHRIRDA TASDIQLASH TOʻGʻRISIDA</div></div><div class="DEPARTMENTAL"><div name="-633238" id="-633238">[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2005-yil 27-iyunda roʻyxatdan oʻtkazildi, roʻyxat raqami 1485]</div></div><div class="BY_DEFAULT"><div name="-633239" id="-633239"></div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-633240" id="-633240">“Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining <a href="/docs/-90762#-106367">5-moddasiga</a> asosan va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1992-yil 23-noyabrdagi 553-sonli qarori bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi toʻgʻrisidagi<a href="/docs/-522597#-522955"> nizomga </a>muvofiq buyuraman:</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-633241" id="-633241">1. Oʻzbekiston Respublikasi buxgalteriya hisobining milliy standarti (7-sonli BHMS) “Nomoddiy aktivlar” (yangi tahriri) <a href="/docs/-627308#-3920039">ilovaga </a>muvofiq tasdiqlansin.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-633243" id="-633243">2. Quyidagilar oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin:</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-633244" id="-633244">Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan 1998-yil 12-oktabrda 49-son bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasi buxgalteriya hisobining milliy standarti (<a href="/docs/-824081">7-sonli BHMS</a>) “Nomoddiy aktivlar” (1998-yil 20-oktabr, roʻyxat raqami 506 — Meʼyoriy hujjatlar axborotnomasi, 1999-y., 6-son);</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-633245" id="-633245">Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligining 2001-yil 19-iyundagi 54-sonli “Oʻzbekiston Respublikasi buxgalteriya hisobining milliy standarti (<a href="/docs/-896109">7-sonli BHMS</a>) “Nomoddiy aktivlar”ga qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi buyrugʻi” (2001-yil 29-iyun, roʻyxat raqami 506-1 — Meʼyoriy hujjatlar axborotnomasi, 2001-y., 12-son).</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-633246" id="-633246">3. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan kundan boshlab 10 kun oʻtgandan keyin kuchga kiradi.</div></div><div class="SIGNATURE"><div name="-633247" id="-633247">Moliya vaziri S. RAXIMOV</div></div><div class="ACT_ESSENTIAL_ELEMENTS"><div name="-633248" id="-633248">Toshkent sh.,</div></div><div class="ACT_ESSENTIAL_ELEMENTS"><div name="-633249" id="-633249">2005-yil 25-mart,</div></div><div class="ACT_ESSENTIAL_ELEMENTS_NUM"><div name="-633250" id="-633250">35-son</div></div><div class="BY_DEFAULT"><div name="-3920039" id="-3920039"></div></div><div class="APPL_BANNER_PORTRAIT_TITLE"><div name="-3920042" id="-3920042"><p>Oʻzbekiston Respublikasi </p>
<p>moliya vazirining 2005-yil 25-martdagi 35-sonli <a href="/docs/-627308">buyrugʻi </a>bilan <br />“TASDIQLANGAN” </p></div></div><div class="ACT_TITLE_APPL"><div name="-3920054" id="-3920054">Oʻzbekiston Respublikasi Buxgalteriya hisobining milliy standarti 7-sonli BHMS <br /></div></div><div class="NEW_EDITION"><div name="-3920376" id="-3920376">(yangi tahriri)</div></div><div class="BY_DEFAULT"><div name="-3920055" id="-3920055"></div></div><div class="TEXT_BOLD_CENTER"><div name="-3920377" id="-3920377">Nomoddiy aktivlar</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920073" id="-3920073">Mazkur Buxgalteriya hisobining milliy standarti (BHMS) “Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi <a href="/docs/-2931253">Qonuniga </a>asosan ishlab chiqilgan va Oʻzbekiston Respublikasida buxgalteriya hisobini normativ tartibga solish tizimining elementi hisoblanadi. </div></div><div class="TEXT_HEADER_DEFAULT"><div name="-3920077" id="-3920077">1-§. Umumiy qoidalar</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920079" id="-3920079">1. Mazkur BHMSning maqsadi mulk, xoʻjalik yuritish yoki tezkor boshqaruv huquqlari asosida banklar va boshqa kredit tashkilotlaridan tashqari xoʻjalik yurituvchi subyektga (keyingi oʻrinlarda — korxona) tegishli boʻlgan nomoddiy aktivlarning buxgalteriya hisobi va moliyaviy hisobotda aks ettirishni uslubiyotini belgilash hisoblanadi </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920080" id="-3920080">2. Nomoddiy aktivlarni hisobga olishning asosiy qoidalari boʻlib: tan olish paytini belgilash, balans qiymatini, foydali xizmat muddatini baholash, amortizatsiya hisoblash usullarini belgilash, balans qiymatidagi boshqa oʻzgarishlarni baholash va hisobga olish hamda ularning chiqib ketishidan moliyaviy natijalarni aniqlash, shuningdek ular boʻyicha axborotlarni moliyaviy hisobotda yoritib berish tartibi hisoblanadi.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920082" id="-3920082">3. Mazkur BHMSning qoidalari quyidagilarni hisobga olish qoidalariga nisbatan qoʻllanilmaydi:</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920084" id="-3920084">a) Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan 1998-yil 3-dekabrda 64-son bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasi Buxgalteriya hisobining milliy standarti (<a href="/docs/-822787">11-sonli BHMS</a>) “Ilmiy tadqiqot va tajriba-konstruktorlik ishlanmalariga xarajatlar”ga (roʻyxat raqami 581, 1998-yil 28-dekabr, Normativ hujjatlar axborotnomasi, 1999-y., 6-son) muvofiq hisobga olinadigan ilmiy tadqiqot va tajriba-konstruktorlik ishlari xarajatlari;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920085" id="-3920085">b) Oʻzbekiston Respublikasi Buxgalteriya hisobining milliy standarti (<a href="/docs/-744400">6-sonli BHMS</a>) “Ijara hisobi”ga (roʻyxat raqami 1374, 2004-yil 22-iyun) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2004-y., № 25, 292-modda) muvofiq hisobga olinadigan ijara turlari;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920087" id="-3920087">v) kelgusi davr xarajatlari.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920089" id="-3920089">4. Mazkur BHMSda ishlatiladigan asosiy atamalar va taʼriflar:</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920091" id="-3920091">a) <strong>nomoddiy aktivlar</strong> — korxona tomonidan uzoq muddat mobaynida ishlab chiqarish, ishlar bajarish, xizmatlar koʻrsatish yoki tovarlarni sotish jarayonida foydalanish maqsadida yoxud maʼmuriy va boshqa funksiyalarni amalga oshirish uchun ushlab turiladigan, moddiy-ashyoviy mazmunga ega boʻlmagan identifikatsiyalanadigan mol-mulk obyektlari.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920092" id="-3920092">b) <strong>amortizatsiya</strong> — foydali xizmat muddati mobaynida nomoddiy aktivning amortizatsiyalanadigan qiymatini uning vazifasidan kelib chiqqan holda mahsulot (ishlar, xizmatlar) tannarxiga yoki davr xarajatlariga tizimli taqsimlash va kiritish;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920093" id="-3920093">v) <strong>amortizatsiyalanadigan qiymat</strong> — kutilayotgan (baholangan) tugatish qiymatini chegirgan holda aktivning boshlangʻich (qayta tiklash) qiymati summasi;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920095" id="-3920095">g) <strong>foydali xizmat muddati</strong> — korxona tomonidan aktivdan foydalanish koʻzda tutilgan davr yoki korxona ushbu aktivdan foydalanishdan olishni moʻljallayotgan mahsulot (ishlar va xizmatlar) miqdori;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920096" id="-3920096">d) <strong>boshlangʻich qiymat</strong> — nomoddiy aktivlarni yaratish (ishlab chiqish) yoki sotib olish boʻyicha haqiqatda amalga oshirilgan xarajatlar qiymati (pul mablagʻlari yoki ularning ekvivalentlarining summasi yoxud boshqa toʻlovlarning joriy qiymati), shu jumladan toʻlangan va qoplanmaydigan soliqlar (yigʻimlar), shuningdek aktivni undan maqsadga muvofiq foydalanish uchun ishga yaroqli holatga keltirish bilan bevosita bogʻliq boʻlgan boshqa xarajatlar qiymati;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920098" id="-3920098">e) <strong>tugatish qiymati</strong> — nomoddiy aktivning chiqib ketishi boʻyicha kutilayotgan xarajatlarni chegirgan holda uning foydali xizmat muddati oxirida aktivni tugatish chogʻida olinishi kutilayotgan, aktivning taxmin qilinayotgan (baholangan) summasi.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920108" id="-3920108">j) <strong>joriy qiymat</strong> — maʼlum sanadagi amal qilayotgan bozor narxlari boʻyicha nomoddiy aktivlarning qiymati yoki xabardor qilingan, bitimni amalga oshirishni xohlovchi, bir-biridan mustaqil taraflar oʻrtasida bitimni amalga oshirishda aktivni sotib olish yoki majburiyatlarni bajarish uchun yetarli boʻlgan summa;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920109" id="-3920109">z) <strong>qoldiq (balans) qiymat</strong> — nomoddiy aktiv moliyaviy hisobotda (buxgalteriya balansida) aks ettiriladigan qiymat va u boshlangʻich (qayta tiklash) qiymati va jamlangan amortizatsiya summasi oʻrtasidagi farq sifatida aniqlanadi;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920110" id="-3920110">i) <strong>faol bozor</strong> — oldi-sotdi obyektlari bir turda (bir xil) boʻlgan va har qanday vaqtda bitimni amalga oshirishni xohlovchi manfaatdor sotuvchi va xaridorlarni topish mumkin boʻlgan, shuningdek narxlar haqidagi maʼlumotlar oshkor (hammabop) boʻlgan bozor;</div></div><div class="BY_DEFAULT"><div name="-5775472" id="-5775472"></div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-5775475" id="-5775475">k) <strong>mutlaq huquq</strong> — bu qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda faqatgina huquq egasi tomonidan yoki uning roziligi bilan uchinchi shaxsga berilishi mumkin boʻlgan mulkiy huquq.</div></div><div class="CHANGES_ORIGINS"><label id="s1104"></label><div name="-5775479" id="-5775479">(4-bandning “k” kichik bandi Oʻzbekiston Respublikasi adliya vazirining 2021-yil 30-noyabrdagi 20-mh-sonli <a href="/docs/-5749968?ONDATE=30.11.2021 00#-5761862">buyrugʻi</a> (roʻyxat raqami 3338, 30.11.2021-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.11.2021-y., 10/21/3338/1117-son)</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920113" id="-3920113">5. Nomoddiy aktivlarni taʼrifi aktivdan xoʻjalik faoliyatida foydalanilishni va u moddiy qiymatga ega boʻlmasligini talab qiladi. Agarda moddiy mohiyatga ega boʻlmagan (pul mablagʻlari koʻrinishida boʻlmagan) aktivlar yuridik huquqlar, jumladan mulk huquqi bilan oʻzaro munosabatda boʻlishi mumkin boʻlgan va ulardan uzoq muddat davomida foydalanilgan taqdirda nomoddiy aktivlar taʼrifiga javob beradi. </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920116" id="-3920116">6. Aktivlarni buxgalteriya hisobiga nomoddiy aktivlar sifatida qabul qilishda bir vaqtning oʻzida quyidagi shartlar bajarilishi kerak:</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920118" id="-3920118">a) moddiy-ashyoviy tuzilishga (shaklga) ega boʻlmasligi;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920119" id="-3920119">b) aktivlardan mahsulot ishlab chiqarishda, ishlar bajarish yoki xizmatlar koʻrsatishda yoxud korxonaning maʼmuriy va boshqa funksiyalari uchun uzoq muddat, yaʼni davomiyligi 12 oydan yuqori foydali xizmat muddati yoki agar u 12 oydan oshadigan boʻlsa, oddiy operatsion sikl mobaynida foydalanish. Bunda aktivning qiymati bir birlik (komplekt) uchun Oʻzbekiston Respublikasida belgilangan (xarid qilish paytida) eng kam ish haqi miqdorining kamida ellik baravarini tashkil qiladi. Korxona rahbari nomoddiy aktivlar tarkibida hisobga olish maqsadida hisobot davri uchun aktivlar qiymatining kamroq chegarasini belgilashga haqli; </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920121" id="-3920121">v) korxona ushbu aktivni keyinchalik qayta sotishni moʻljallamaydi; </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920122" id="-3920122">g) ishonchlilik, yaʼni korxonada aktiv va unga boʻlgan mutlaq huquqning mavjudligini tasdiqlovchi tegishli ravishda rasmiylashtirilgan hujjatlarning (patentlar, guvohnomalar, boshqa muhofaza qiluvchi hujjatlar, patent, tovar belgisidan voz kechish (sotib olish) shartnomasining) mavjudligi;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920124" id="-3920124">d) identifikatsiya qilish imkoniyati. </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920125" id="-3920125">7. Nomoddiy aktiv identifikatsiya qilinadigan boʻlib hisoblanadi, agarda u quyidagi mezonlardan biriga muvofiq kelsa: </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920126" id="-3920126">a) ajraladigan boʻlsa, yaʼni uni korxonadan ajratib boʻlsa hamda sotish, berib yuborish, ijaraga berish, alohida yoki ular bilan bogʻliq aktiv, kontrakt yoki majburiyat bilan birga ayirboshlash (gudvilldan tashqari) mumkin boʻlsa.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920127" id="-3920127">Agar EHM uchun dasturlar va maʼlumotlar bazasi tegishli asosiy vositaning (shu jumladan oʻrnatilmagan) tarkibiy qismi hisoblansa, u moddiy aktiv ahamiyatiga ega boʻlgan asosiy vosita bilan birga qaraladi. Agar EHM uchun dasturlar va maʼlumotlar bazasi tegishli asosiy vositaning tarkibiy qismi hisoblanmasa va mutlaq huquq korxonaga tegishli boʻlsa, u nomoddiy aktiv hisoblanadi; </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920128" id="-3920128">b) ushbu huquqlar beriladigan yoki korxonadan yoxud boshqa huquq va majburiyatlardan ajraladigan boʻlishidan qatʼi nazar, shartnomaviy va boshqa yuridik huquqlardan paydo boʻladi. </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920130" id="-3920130">8. Korxona nomoddiy aktiv bilan bogʻliq kelgusidagi iqtisodiy naf olish ehtimoli faqatgina quyidagi hollarda mavjud boʻladi:</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920131" id="-3920131">a) aktivning korxonaning kelgusidagi iqtisodiy nafini (daromadini) koʻpaytirishga qodirligi, shuningdek korxonaning aktivdan ushbu maqsadda foydalanish maqsadi isbotlanganda;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920132" id="-3920132">b) korxona kutilayotgan kelgusidagi iqtisodiy nafni olishi uchun yetarlicha resurslar mavjud boʻlganda yoki ularning hammabopligini isbotlash mumkin boʻlganda.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920134" id="-3920134">9. Nomoddiy aktivlarning buxgalteriya hisobi birligi boʻlib inventar obyekti hisoblanadi. Nomoddiy aktivlarning inventar obyekti boʻlib bitta patentdan, guvohnomadan, huquqdan voz kechish shartnomasidan va shu kabilardan kelib chiqadigan jami huquqlar hisoblanadi. Bir inventar obyekti boshqasidan ajratilishining (identifikatsiya qilinishining) asosiy belgisi boʻlib, ular tomonidan mahsulot ishlab chiqarish, ishlar bajarish yoki xizmatlar koʻrsatishda mustaqil vazifalarning bajarilishi yoxud korxonaning maʼmuriy va boshqa funksiyalari uchun ishlatilishi hisoblanadi. </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920135" id="-3920135">Ikkita yoki bir nechta korxona mulkida boʻlgan nomoddiy aktivlar obyekti har bir korxona tomonidan umumiy mulkdagi uning ulushiga teng miqdorda nomoddiy aktivlar tarkibida aks ettiriladi.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920137" id="-3920137">10. Nomoddiy aktivlarga mazkur BHMSning <a href="/docs/-627308#-3920116">6-bandida </a>keltirilgan shartlarning barchasiga javob beruvchi quyidagi obyektlar kiritilishi mumkin:</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920138" id="-3920138">a) patent egasining ixtiro, sanoat namunalari va foydali modellarga boʻlgan mutlaq huquqi;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920139" id="-3920139">b) muallif yoki boshqa huquq egasining EHM uchun dasturlar va maʼlumotlar bazalariga boʻlgan mutlaq huquqi;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920140" id="-3920140">v) muallif yoki boshqa huquq egasining integral mikrosxemalarning topologiyalariga boʻlgan mutlaq huquqi;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920141" id="-3920141">g) huquq egasining tovar belgisi va xizmat koʻrsatish belgisiga boʻlgan mutlaq huquqi, shuningdek tovar ishlab chiqarilgan joy nomidan foydalanish huquqi;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920142" id="-3920142">d) huquq egasining seleksiya yutuqlariga boʻlgan mutlaq huquqi;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920143" id="-3920143">e) gudvill</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920144" id="-3920144">j) tabiiy resurslardan foydalanish huquqi, yaʼni yer osti boyliklari, atrof-muhitdagi boshqa resurslar, atrof-muhit toʻgʻrisidagi geologik va boshqa maʼlumotlar va shu kabilardan foydalanish huquqi;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920145" id="-3920145">z) yer uchastkasidan foydalanish huquqi; </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920146" id="-3920146">i) boshqa nomoddiy aktivlar (mahsulot ishlab chiqarish, ishlar bajarish va xizmatlar koʻrsatish, iqtisodiy va boshqa imtiyozlardan foydalanish huquqi va shu kabilar).</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920147" id="-3920147">Nomoddiy aktivlar tarkibiga korxona xodimlarining intellektual va ishchanlik sifati, ularning malakasi va mehnatga qobiliyati kiritilmaydi, chunki ular oʻzlarining egalaridan ajralmas hisoblanadi va ularsiz foydalanish mumkin emas. </div></div><div class="TEXT_HEADER_DEFAULT"><div name="-3920148" id="-3920148">2-§. Nomoddiy aktivlarning kelib tushishi</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920149" id="-3920149">11. Kelib tushadigan nomoddiy aktivlarning qiymati korxona balansiga kiritilishi lozim.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920150" id="-3920150">12. Nomoddiy aktivlar quyidagilar natijasida korxona balansiga kiritiladi:</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920151" id="-3920151">a) ishlab chiqish tugaganidan soʻng yaratilgan obyektni qabul qilish-topshirish;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920152" id="-3920152">b) oldi-sotdi shartnomasi boʻyicha obyektni xarid qilish;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920153" id="-3920153">v) ustav kapitaliga taʼsischilarning (ishtirokchilarning) hissasi koʻrinishida kelib tushish;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920154" id="-3920154">g) tekinga kelib tushish (hadya shartnomasi boʻyicha);</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920155" id="-3920155">d) davlat subsidiyalari hisobiga olish;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920156" id="-3920156">e) ayirboshlash;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920157" id="-3920157">j) ortiqcha (hisobga olinmagan) nomoddiy aktivlar obyektlarini aniqlash va boshqa asoslarga koʻra.</div></div><div class="TEXT_HEADER_DEFAULT"><div name="-3920158" id="-3920158">3-§. Nomoddiy aktivlarni dastlabki baholash</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920161" id="-3920161">13. Barcha turdagi nomoddiy aktivlarning dastlabki bahosi boshlangʻich qiymat boʻlishi kerak va ular buxgalteriya hisobiga ushbu qiymat boʻyicha qabul qilinadi. </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920166" id="-3920166">14. Haq evaziga xarid qilingan nomoddiy aktivlarning boshlangʻich qiymati quyidagi xarajatlardan tashkil topadi:</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920168" id="-3920168">a) huquqdan voz kechish (xarid qilish) shartnomasiga muvofiq huquq egasiga (sotuvchiga) toʻlangan summalar;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920169" id="-3920169">b) huquq egasining mutlaq huquqidan voz kechishi (xarid qilish) munosabati bilan amalga oshirilgan roʻyxatdan oʻtkazish yigʻimlari, davlat bojlari, patent bojlari va boshqa shunga oʻxshash toʻlovlar;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920171" id="-3920171">v) bojxona bojlari va yigʻimlari;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920172" id="-3920172">g) nomoddiy aktivlarni xarid qilish munosabati bilan toʻlanadigan soliqlar va yigʻimlar summalari (agar ular qoplanmasa);</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920174" id="-3920174">d) nomoddiy aktivlarni xarid qilish bilan bogʻliq axborot va maslahat xizmatlari uchun toʻlangan summalar;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920176" id="-3920176">e) nomoddiy aktivlar vositachilar orqali xarid qilinganda ularga toʻlanadigan haqlar;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920177" id="-3920177">j) nomoddiy aktivlarni yetkazib berish (yaratish) riskini sugʻurtalash boʻyicha xarajatlar;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920179" id="-3920179">z) aktivdan maqsadga koʻra foydalanish uchun uni yaroqli holatga keltirish bilan bevosita bogʻliq boshqa xarajatlar.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920180" id="-3920180">Xarid qilingan nomoddiy aktivlarga haq toʻlash bilan bogʻliq xarajatlar (akkreditiv ochish boʻyicha xarajatlar, oʻtkazmalar uchun bankning vositachilik haqi, nomoddiy aktivlarni chet el valyutasiga xarid qilishda valyuta konvertatsiyasi boʻyicha vositachilik haqi va bankning boshqa xizmatlari), xarid qilish boʻyicha shartnomalarni tayyorlash va roʻyxatdan oʻtkazish bilan bogʻliq xarajatlar hamda aktivlarni xarid qilish bilan bevosita bogʻliq boʻlmagan boshqa xarajatlar nomoddiy aktivlarning boshlangʻich qiymatiga kiritilmaydi, balki ular sodir boʻlgan hisobot davrida xarajatlar sifatida tan olinishi kerak. </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920181" id="-3920181">Agar shartnoma shartlarida toʻlovni kechiktirish yoki boʻlib-boʻlib toʻlash nazarda tutilgan boʻlsa, sotib olingan nomoddiy aktivlarga haq toʻlash chogʻida haqiqiy xarajatlar buxgalteriya hisobiga dastlab tan olingan kreditorlik qarzi summasi boʻyicha qabul qilinadi. </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920183" id="-3920183">Kreditdan foydalanganlik uchun foizlarni toʻlashga doir xarajatlar qarz kapitali hisobidan toʻliq yoki qisman sotib olingan nomoddiy aktivlarning boshlangʻich qiymatiga kiritilmaydi.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920184" id="-3920184">15. Korxonaning oʻzi tomonidan yaratilgan (ishlab chiqilgan) nomoddiy aktivlarning boshlangʻich qiymati ilmiy tadqiqot va tajriba-konstruktorlik ishlariga haqiqiy xarajatlar summasi sifatida aniqlanadi. Ilmiy tadqiqot va tajriba-konstruktorlik ishlariga xarajatlar tarkibi Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan 1998-yil 3-dekabrda 64-son bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasi Buxgalteriya hisobining milliy standarti (<a href="/docs/-822787">11-sonli BHMS</a>) “Ilmiy tadqiqot va tajriba-konstruktorlik ishlanmalariga xarajatlar”ga (roʻyxat raqami 581, 1998-yil 28-dekabr, Normativ hujjatlar axborotnomasi, 1999-y., 6-son) muvofiq belgilanadi. </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920186" id="-3920186">Nomoddiy aktivlarni ishlab chiqish davrida ularni ishlab chiqish uchun olingan kredit boʻyicha hisoblangan foizlar ishlab chiqilgan nomoddiy aktivlarning boshlangʻich qiymatiga kiritiladi.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920187" id="-3920187">16. Chet el valyutasida xarid qilingan nomoddiy aktivlarning boshlangʻich qiymati mazkur BHMSning <a href="/docs/-627308#-3920166">14-bandida </a>nazarda tutilgan tegishli xarajatlarni hisobga olgan holda, sotib olish sanasidagi chet el valyutasidagi summalarni Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki kursi boʻyicha qayta hisoblash yoʻli bilan soʻmda belgilanadi. </div></div><div class="BY_DEFAULT"><div name="-5775488" id="-5775488"></div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-5775490" id="-5775490">17. Korxona ustav kapitaliga ulush hisobiga olingan nomoddiy aktivlarning boshlangʻich qiymati, agarda Oʻzbekiston Respublikasi qonunchilik hujjatlarida boshqa tartib nazarda tutilmagan boʻlsa, korxona taʼsischilari (ishtirokchilari) tomonidan kelishilgan ularning puldagi bahosi asosida tan olinadi.</div></div><div class="CHANGES_ORIGINS"><label id="s1104"></label><div name="-5775499" id="-5775499">(17-band Oʻzbekiston Respublikasi adliya vazirining 2021-yil 30-noyabrdagi 20-mh-sonli <a href="/docs/-5749968?ONDATE=30.11.2021 00#-5761862">buyrugʻi</a> (roʻyxat raqami 3338, 30.11.2021-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.11.2021-y., 10/21/3338/1117-son)</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920190" id="-3920190">18. Korxona tomonidan boshqa shaxslardan tekinga (hadya shartnomasi boʻyicha) va davlat subsidiyasi hisobiga olingan nomoddiy aktivlarning boshlangʻich qiymati mazkur BHMSning <a href="/docs/-627308#-3920166">14-bandida </a>nazarda tutilgan xarajatlarni hisobga olgan holda, agarda joriy qiymat ushbu turdagi nomoddiy aktivlar uchun faol bozorni hisobga olgan holda belgilangan boʻlsa, ishonchli hisoblangan joriy qiymat boʻyicha aniqlanadi. Ushbu turdagi nomoddiy aktivlar uchun faol bozor mavjud boʻlmagan taqdirda, ularning boshlangʻich qiymati nominal qiymat boʻyicha yoki agarda nomoddiy aktivni foydalanishga yaroqli holatga keltirish bilan bogʻliq haqiqiy xarajatlar mavjud boʻlsa, ularning summasi boʻyicha aniqlanadi. </div></div><div class="BY_DEFAULT"><div name="-3920192" id="-3920192"></div></div><div class="BY_DEFAULT"><div name="-5775663" id="-5775663"></div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-5775670" id="-5775670">19. Qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda xuddi shunday nomoddiy aktivga ayirboshlash yoʻli bilan olingan nomoddiy aktivning boshlangʻich qiymati berilgan nomoddiy aktivning qoldiq qiymatiga teng.</div></div><div class="CHANGES_ORIGINS"><label id="s1104"></label><div name="-5775678" id="-5775678">(19-bandning birinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi adliya vazirining 2021-yil 30-noyabrdagi 20-mh-sonli <a href="/docs/-5749968?ONDATE=30.11.2021 00#-5761864">buyrugʻi</a> (roʻyxat raqami 3338, 30.11.2021-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.11.2021-y., 10/21/3338/1117-son)</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920193" id="-3920193">Nomoddiy aktiv qoʻshimcha toʻlov bilan ayirboshlangan holatlarda xuddi shunday nomoddiy aktivga almashtirish yoʻli bilan xarid qilingan nomoddiy aktivning boshlangʻich qiymati berilgan nomoddiy aktivning ayirboshlanish chogʻida oʻtkazilgan (olingan) pul mablagʻlari yoki ularning ekvivalentlari summasiga oshirilgan (kamaytirilgan) qoldiq qiymatiga teng.</div></div><div class="BY_DEFAULT"><div name="-3920195" id="-3920195"></div></div><div class="BY_DEFAULT"><div name="-5775687" id="-5775687"></div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-5775688" id="-5775688">20. Qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda xuddi shunday boʻlmagan nomoddiy aktivga ayirboshlash yoʻli bilan olingan nomoddiy aktivning boshlangʻich qiymati berilgan nomoddiy aktivning joriy qiymatiga teng.</div></div><div class="CHANGES_ORIGINS"><label id="s1104"></label><div name="-5775689" id="-5775689">(20-bandning birinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi adliya vazirining 2021-yil 30-noyabrdagi 20-mh-sonli <a href="/docs/-5749968?ONDATE=30.11.2021 00#-5761864">buyrugʻi</a> (roʻyxat raqami 3338, 30.11.2021-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.11.2021-y., 10/21/3338/1117-son)</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920196" id="-3920196">Nomoddiy aktiv qoʻshimcha toʻlov bilan ayirboshlangan holatlarda xuddi shunday boʻlmagan nomoddiy aktivga almashtirish yoʻli bilan xarid qilingan nomoddiy aktivning boshlangʻich qiymati berilgan nomoddiy aktivning ayirboshlanish chogʻida oʻtkazilgan (olingan) pul mablagʻlari yoki ularning ekvivalentlari summasiga oshirilgan (kamaytirilgan) joriy qiymatiga teng.</div></div><div class="BY_DEFAULT"><div name="-3920198" id="-3920198"></div></div><div class="BY_DEFAULT"><div name="-5775702" id="-5775702"></div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-5775704" id="-5775704">21. Qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda majburiyatlarni (toʻlovni) pul koʻrinishida boʻlmagan mablagʻlar bilan bajarish nazarda tutiladigan shartnomalar boʻyicha olingan nomoddiy aktivlarning boshlangʻich qiymati deb korxona tomonidan berilgan yoki berilishi lozim boʻlgan qimmatliklarning joriy qiymati tan olinadi. Korxona tomonidan berilgan yoki beriladigan mavjud qimmatliklarning joriy qiymati korxonaning taqqoslash sharti bilan shunga oʻxshash mavjud qimmatliklar joriy qiymatini belgilaydigan narxlardan kelib chiqqan holda belgilanadi.</div></div><div class="CHANGES_ORIGINS"><label id="s1104"></label><div name="-5775705" id="-5775705">(21-bandning birinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi adliya vazirining 2021-yil 30-noyabrdagi 20-mh-sonli <a href="/docs/-5749968?ONDATE=30.11.2021 00#-5761864">buyrugʻi</a> (roʻyxat raqami 3338, 30.11.2021-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.11.2021-y., 10/21/3338/1117-son)</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920200" id="-3920200">Korxona tomonidan berilgan yoki beriladigan mavjud qimmatliklarning joriy qiymatini belgilash imkoniyati mavjud boʻlmagan hollarda, majburiyatlarni (toʻlovni) pul koʻrinishida boʻlmagan mablagʻlar bilan bajarish nazarda tutiladigan shartnomalar boʻyicha korxona tomonidan olingan nomoddiy aktivlarning qiymati shunga oʻxshash nomoddiy aktivlarning taqqoslash sharti bilan sotib olinadigan joriy qiymatidan kelib chiqqan holda belgilanadi.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920202" id="-3920202">22. Bitta umumiy summada xarid qilingan nomoddiy aktivlarning har birining boshlangʻich qiymati ushbu summani alohida nomoddiy aktivning joriy qiymatiga mutanosib ravishda taqsimlash bilan belgilanadi.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920203" id="-3920203">22-1. Mazkur BHMSning <a href="/docs/-627308#-3920166">14-bandida </a>nazarda tutilgan xarajatlar amalga oshirilgan taqdirda, korxona tomonidan nomoddiy aktivlar obyektlari ustav kapitaliga hissa hisobiga, tekin yoki ayirboshlash asosida qabul qilinganda nomoddiy aktivning tannarxi ushbu xarajatlar summasiga oshadi. </div></div><div class="BY_DEFAULT"><div name="-5775531" id="-5775531"></div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-5775532" id="-5775532">23. Nomoddiy aktivlarning buxgalteriya hisobiga qabul qilingan boshlangʻich qiymati Oʻzbekiston Respublikasi qonunchilik hujjatlarida va mazkur BHMSda belgilangan holatlardan tashqari hollarda oʻzgartirilmaydi.</div></div><div class="CHANGES_ORIGINS"><label id="s1104"></label><div name="-5775542" id="-5775542">(23-band Oʻzbekiston Respublikasi adliya vazirining 2021-yil 30-noyabrdagi 20-mh-sonli <a href="/docs/-5749968?ONDATE=30.11.2021 00#-5761862">buyrugʻi</a> (roʻyxat raqami 3338, 30.11.2021-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.11.2021-y., 10/21/3338/1117-son)</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920209" id="-3920209">24. Nomoddiy aktiv dastlab tan olingandan soʻng moliyaviy hisobotda jamgʻarilgan amortizatsiya ayrilgan holda boshlangʻich qiymat (qoldiq qiymat) boʻyicha yoki qayta baholangan qiymat (mumkin boʻlgan muqobil usul) boʻyicha aks ettiriladi. </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920211" id="-3920211">Nomoddiy aktivni dastlab tan olingandan soʻng moliyaviy hisobotda aks ettirishda qoʻllanadigan usul majburiy tartibda korxonaning hisob siyosatida koʻrsatilishi kerak. </div></div><div class="TEXT_HEADER_DEFAULT"><div name="-3920214" id="-3920214">4-§. Nomoddiy aktivlarga oʻtkaziladigan kapital qoʻyilmalar</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920216" id="-3920216">25. Nomoddiy aktivlarning boshlangʻich qiymati dastlab moʻljallangan kelgusidagi iqtisodiy nafni oshirishga imkon beradigan, ushbu nomoddiy aktivlarni takomillashtirish va ularning imkoniyatlari va foydali xizmat muddatini oshirish bilan bogʻliq boʻlgan xarajatlar summasiga oshiriladi. </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920217" id="-3920217">26. Korxona aktivning foydali xizmat muddati davomida mavjud boʻladigan kutilishi mumkin boʻlgan iqtisodiy sharoitlar haqidagi rahbariyatning maʼqul boʻlgan bahosini ifodalovchi asoslangan va tasdiqlangan taxminidan foydalangan holda kelgusidagi iqtisodiy naf olish ehtimolini baholaydi. </div></div><div class="TEXT_HEADER_DEFAULT"><div name="-3920219" id="-3920219">5-§. Nomoddiy aktivlarni qayta baholash</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920222" id="-3920222">27. Nomoddiy aktivlarni qayta baholash — nomoddiy aktivlarning balans (qayta tiklash) qiymatini joriy bozor narxlari darajasiga muvofiqlashtirish maqsadida ularni vaqti-vaqti bilan aniqlashtirishdir.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920223" id="-3920223">28. Korxona qayta baholashni joriy qiymatni faol bozor maʼlumotlari asosida aniq belgilash mumkin boʻlgan shartlarda, qayta baholash sanasidagi joriy qiymatni tasdiqlovchi hujjatlar asosida amalga oshirishi mumkin.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920225" id="-3920225">Qayta baholashni balans (qayta tiklash) qiymati balans hisobotini tuzish sanasidagi bozor qiymatidan farq qilmasligi uchun muntazam ravishda amalga oshirish lozim. </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920226" id="-3920226">Nomoddiy aktivni qayta baholashda ushbu qayta baholanayotgan aktiv taalluqli boʻlgan bir turdagi nomoddiy aktivlarning barcha guruhi qayta baholanishi kerak, bunday aktivlar uchun faol bozor mavjud boʻlmagan holatlar bundan mustasno.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920229" id="-3920229">Qayta baholash natijasida nomoddiy aktivlar buxgalteriya hisobi va moliyaviy hisobotda joriy (qayta tiklash) qiymati boʻyicha aks ettiriladi. </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920230" id="-3920230">29. Nomoddiy aktivning joriy qiymatini nomoddiy aktivning ushbu turi boʻyicha faol bozor narxlari asosida belgilash mumkin. </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920232" id="-3920232">Agar ilgari qayta baholangan nomoddiy aktivning joriy qiymatini faol bozor maʼlumotlari asosida aniqlash mumkin boʻlmasa, nomoddiy aktivning balans qiymati jamlangan amortizatsiya chegirilgan holda faol bozor maʼlumotlari asosida uning oxirgi qayta baholangan sanadagi qayta tiklash qiymati boʻlishi lozim. </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920235" id="-3920235">30. Nomoddiy aktivlarni qayta baholashda joriy qiymatni hujjatlar asosida tasdiqlash uchun korxonaning ixtiyoriga koʻra quyidagilardan foydalanilishi mumkin:</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920236" id="-3920236">a) tayyorlovchi firmalar va ularning rasmiy dilerlari hamda vakolatxonalaridan yozma shaklda olingan xuddi shunday nomoddiy aktivga doir narxlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920237" id="-3920237">b) qayta baholashni oʻtkazish sanasiga va nomoddiy aktivlarni xarid qilish sanasiga Markaziy bank kurslarining nisbati sifatida aniqlanadigan hisob-kitob koeffitsiyentini qoʻllagan holda xarid qilish sanasi boʻyicha EKVda nomoddiy aktivlarning qiymati toʻgʻrisidagi maʼlumotlar (tasdiqlovchi hujjatlar mavjud boʻlganda);</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920239" id="-3920239">v) qayta baholashni oʻtkazish davrida ommaviy axborot vositalari va maxsus adabiyotlar va shu kabilarda eʼlon qilingan narxlar darajasi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920240" id="-3920240">g) tegishli nomoddiy aktivning qiymati toʻgʻrisida baholovchining hisoboti.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920242" id="-3920242">31. Nomoddiy aktivlarning boshlangʻich (qayta tiklash) qiymatini qayta baholashda ularning qayta baholash sanasidagi jamgʻarilgan amortizatsiyasi nomoddiy aktivlarning boshlangʻich (qayta tiklash) qiymatini oʻzgartirishning tegishli indekslariga tuzatiladi hamda keyinchalik amortizatsiyani hisoblash qayta baholangan (qayta tiklash) qiymatidan amalga oshiriladi. Qayta baholash indeksi nomoddiy aktivning joriy qiymatini uning boshlangʻich qiymatiga boʻlish yoʻli bilan aniqlanadi. </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920243" id="-3920243">32. Qayta baholash natijasida nomoddiy aktivlarning bahosini oʻsishi summasi rezerv kapitali tarkibiga “Uzoq muddatli aktivlarni qayta baholash boʻyicha tuzatishlar” schyotiga olib boriladi. </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920246" id="-3920246">Qayta baholash natijasida nomoddiy aktivlar bahosining pasayish summasi avvalgi hisobot davrlarida oʻtkazilgan ushbu obyekt bahosining pasayish summasi chegarasida “Uzoq muddatli aktivlarni qayta baholash boʻyicha tuzatishlar” schyoti boʻyicha rezerv kapitalini kamaytirishga olib boriladi. Obyekt bahosining pasayish summasining uning bahosini oʻsishi summasidan yuqorisi boshqa operatsion xarajatlarga olib boriladi. </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920247" id="-3920247">33. Nomoddiy aktivlarning qayta baholash natijalari nomoddiy aktivlarni qayta baholash amalga oshirilgan joriy davrda moliyaviy hisobotda aks ettiriladi. </div></div><div class="TEXT_HEADER_DEFAULT"><div name="-3920249" id="-3920249">6-§. Xarajatni aks ettirish</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920251" id="-3920251">34. Nomoddiy aktivni xarid qilish yoki barpo etishga taalluqli boʻlgan, nomoddiy aktiv taʼrifini qanoatlantirmaydigan yoki ushbu BHMSning <a href="/docs/-627308#-3920116">6-bandida </a>koʻrsatilgan shartlarga javob bermaydigan xarajatlar yuzaga kelgan hisobot davrida xarajat sifatida aks ettirilishi lozim.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920252" id="-3920252">35. Nomoddiy aktivlarga taalluqli boʻlgan, dastlab davr xarajatlari sifatida aks ettirilgan xarajatlar keyingi davrlarda aktiv sifatida aks ettirilmasligi kerak.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920253" id="-3920253">36. Nomoddiy aktivlarni foydalanish uchun yaroqli holatda tutib turish va undan foydalanishdan kelgusidagi iqtisodiy nafning dastlab belgilangan miqdorini olish uchun amalga oshirilgan xarajatlar hisobot davri xarajatlari tarkibiga kiritiladi. </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920254" id="-3920254">37. Nomoddiy aktivlar bilan bogʻliq keyingi xarajatlar amalga oshirilgan hisobot davrining xarajatlari sifatida tan olinishi lozim, agarda:</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920255" id="-3920255">a) bu xarajatlar aktivlarga bevosita aloqador kelgusidagi iqtisodiy nafni koʻpaytirish imkonini berish isboti mavjud boʻlmasa;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920256" id="-3920256">b) bu xarajatlar oʻlchanishi va ushbu aktivga yuqori darajada kiritilishi mumkin boʻlmasa. </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920257" id="-3920257">Ushbu shartlarga rioya etilgan holda nomoddiy aktiv bilan bogʻliq keyingi xarajatlar uning balans qiymatiga kiritilmaydi.</div></div><div class="TEXT_HEADER_DEFAULT"><div name="-3920258" id="-3920258">7-§. Amortizatsiyani hisoblash</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920259" id="-3920259">38. Nomoddiy aktivlarning qiymati amortizatsiya hisoblash yoʻli bilan qoplanadi. Amortizatsiyalanadigan qiymat foydali xizmat muddati mobaynida korxona xarajatlariga amortizatsiya ajratmalari koʻrinishida tizimli taqsimlanadi. </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920260" id="-3920260">39. Nomoddiy aktiv boʻyicha amortizatsiya ajratmalarini hisoblash mazkur obyekt nomoddiy aktivlar tarkibiga qabul qilingan oydan keyingi oyning birinchi sanasidan boshlanadi hamda mazkur obyektning amortizatsiyalanadigan qiymati toʻliq qoplangunga yoxud bu obyektni balansdan hisobdan chiqarilgunga qadar amalga oshiriladi.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920261" id="-3920261">40. Nomoddiy aktiv boʻyicha amortizatsiya ajratmalarini hisoblash mazkur obyektning amortizatsiyalanadigan qiymati toʻliq qoplangan yoki bu obyekt balansdan hisobdan chiqarilgan oydan keyingi oyning birinchi sanasida toʻxtatiladi.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920262" id="-3920262">41. Nomoddiy aktivning foydali xizmat muddati davomida amortizatsiya ajratmalarini hisoblash toʻxtatilmaydi, nomoddiy aktivdan foydalanishda bevosita va bilvosita cheklovlar (masalan: asosiy vositalar va boshqa aktivlarni konservatsiyalash, rekonstruksiya, modernizatsiya qilish) mavjud boʻlgan holatlar bundan mustasno.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920263" id="-3920263">42. Nomoddiy aktivlar boʻyicha amortizatsiya ajratmalarini hisoblash hisobot davridagi korxona faoliyati natijalaridan qatʼiy nazar amalga oshiriladi va u tegishli boʻlgan hisobot davrining buxgalteriya hisobida aks ettiriladi.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920264" id="-3920264">43. Nomoddiy aktivlar boʻyicha hisoblangan amortizatsiya summalari alohida schyotlarda tegishli summalarni jamgʻarish yoʻli bilan buxgalteriya hisobida aks ettiriladi.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920265" id="-3920265">44. Nomoddiy aktivning foydali xizmat muddatini aniqlashda quyidagi omillarni eʼtiborga olish lozim:</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920266" id="-3920266">a) nomoddiy aktivning kutilayotgan foydali xizmat muddati;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920267" id="-3920267">b) ishlab chiqarishni oʻzgartirish va yaxshilash natijasida yoki mazkur aktiv tomonidan ishlab chiqarilayotgan mahsulotga (ishlarga, xizmatlarga) nisbatan bozor talablarining oʻzgarishi natijasida texnik eskirishi; </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920268" id="-3920268">v) aktivdan foydalanishdagi yuridik va boshqa cheklovlar (masalan, foydali xizmat muddatining tugashi bilan bogʻliq boʻlgan cheklovlar).</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920270" id="-3920270">45. Nomoddiy aktivlarning foydali xizmat muddati korxona tomonidan nomoddiy aktiv buxgalteriya hisobiga qabul qilinish chogʻida belgilanadi. </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920271" id="-3920271">Nomoddiy aktivlarning foydali xizmat muddatini belgilash quyidagilardan kelib chiqqan holda amalga oshiriladi:</div></div><div class="BY_DEFAULT"><div name="-5775553" id="-5775553"></div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-5775556" id="-5775556">a) patent, guvohnomaning amal qilish muddati va Oʻzbekiston Respublikasi qonunchilik hujjatlariga muvofiq nomoddiy aktivlardan foydalanish muddati boʻyicha boshqa cheklovlar;</div></div><div class="CHANGES_ORIGINS"><label id="s1104"></label><div name="-5775560" id="-5775560">(45-bandning “a” kichik bandi Oʻzbekiston Respublikasi adliya vazirining 2021-yil 30-noyabrdagi 20-mh-sonli <a href="/docs/-5749968?ONDATE=30.11.2021 00#-5761862">buyrugʻi</a> (roʻyxat raqami 3338, 30.11.2021-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.11.2021-y., 10/21/3338/1117-son)</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920275" id="-3920275">b) korxona iqtisodiy naf (daromad) olishi mumkin boʻlgan davrda ushbu obyektdan foydalanish koʻzda tutilayotgan muddat.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920276" id="-3920276">Nomoddiy aktivlarning alohida guruhlari uchun foydali xizmat muddati ushbu nomoddiy aktivdan foydalanish natijasida olinishi kutilayotgan mahsulotlar miqdori yoki ishlar hajmining boshqa natural koʻrsatkichidan kelib chiqqan holda aniqlanadi. </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920277" id="-3920277">Foydali xizmat muddatini belgilash mumkin boʻlmagan nomoddiy aktivlar boʻyicha amortizatsiya ajratmalari meʼyori besh yil hisobida belgilanadi. </div></div><div class="BY_DEFAULT"><div name="-5775622" id="-5775622"></div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-5775634" id="-5775634">Nomoddiy aktivlarning foydali xizmat muddati, agarda Oʻzbekiston Respublikasi qonunchilik hujjatlarida boshqa tartib nazarda tutilmagan boʻlsa, nomoddiy aktiv foydalanishga tayyor boʻlgan paytdan boshlab korxonaning faoliyat koʻrsatish muddatidan oshmasligi lozim. </div></div><div class="CHANGES_ORIGINS"><label id="s1104"></label><div name="-5775639" id="-5775639">(45-band “b” kichik bandining toʻrtinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi adliya vazirining 2021-yil 30-noyabrdagi 20-mh-sonli <a href="/docs/-5749968?ONDATE=30.11.2021 00#-5761862">buyrugʻi</a> (roʻyxat raqami 3338, 30.11.2021-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.11.2021-y., 10/21/3338/1117-son)</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920280" id="-3920280">46. Amortizatsiya quyidagi usullarni qoʻllash yoʻli bilan hisoblanadi:</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920282" id="-3920282">a) amortizatsiyani bir maromli (toʻgʻri chiziqli) hisoblash.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920283" id="-3920283">Amortizatsiyani bir maromli (toʻgʻri chiziqli) hisoblash usulida amortizatsiya nomoddiy aktivlarni foydali xizmat muddati mobaynida ularning amortizatsiyalanadigan qiymatidan kelib chiqqan holda bir maromda, teng ulushlarda hisoblanadi.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920285" id="-3920285">Mazkur usulga koʻra nomoddiy aktivlarning amortizatsiyalanadigan qiymati uning xizmat muddati davomida tegishli xarajatlarga bir maromda hisobdan chiqariladi (taqsimlanadi). Usul amortizatsiya meʼyori foydali xizmat muddatining davom etish vaqtiga bogʻliqligiga asoslangan. </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920286" id="-3920286">Amortizatsiyani bir maromli (toʻgʻri chiziqli) hisoblash usulida amortizatsiya ajratmalarining yillik summasi ushbu nomoddiy aktivning amortizatsiyalanadigan qiymati va foydali xizmat muddatidan kelib chiqqan holda aniqlanadi;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920289" id="-3920289">b) bajarilgan ishlar hajmiga mutanosib ravishda amortizatsiyani hisoblash (ishlab chiqarish) usuli.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920291" id="-3920291">Amortizatsiyani hisoblashning ishlab chiqarish usuli har bir muayyan yilda nomoddiy aktivdan foydalanishdan olinadigan mahsulotlarni hisobga olishga asoslangan.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920292" id="-3920292">Mazkur usul boʻyicha amortizatsiyaning har yilgi qiymatini hisoblash uchun butun foydali xizmat muddatidagi umumiy baholangan ishlab chiqarish quvvati yigʻindisini va mazkur muayyan yildagi ishlab chiqarish quvvati aniqlash lozim. Ishlab chiqarish quvvati sifatida ishlab chiqariladigan mahsulot birliklari soni, ishlangan soatlar soni va boshqalar olinishi mumkin.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920294" id="-3920294">Amortizatsiyani hisoblashning ishlab chiqarish usulida yillik amortizatsiya ajratmalari summasi hisobot davridagi mahsulot (ishlar, xizmatlar) hajmining natural koʻrsatkichidan hamda amortizatsiyalanadigan qiymatning nomoddiy aktiv butun foydali xizmat muddatidagi nazarda tutilayotgan mahsulot (ishlar, xizmatlar) hajmiga nisbatidan kelib chiqqan holda aniqlanadi. </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920295" id="-3920295">47. Nomoddiy aktivlardan intensiv foydalanilganda, shuningdek ilmiy-texnikaviy jarayonning katta taʼsirida nomoddiy aktivlar amortizatsiyasi quyidagi usullarda hisoblanadigan jadallashtirilgan amortizatsiya yoʻli bilan ifodalanadi:</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920297" id="-3920297">a) ikki baravar amortizatsiya meʼyori bilan qoldiqni kamaytirish usuli;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920298" id="-3920298">b) yillar yigʻindisi usuli (kumulyativ usul).</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920300" id="-3920300">48. Ikki baravar amortizatsiya meʼyori bilan qoldiqni kamaytirish usuliga koʻra amortizatsiya ajratmalarining yillik summasi hisobot yili boshidagi nomoddiy aktivning qoldiq qiymatidan va mazkur nomoddiy aktivning foydali xizmat muddatidan kelib chiqib hisoblangan amortizatsiyaning ikki baravar meʼyoridan kelib chiqqan holda aniqlanadi. Ikki baravar amortizatsiya meʼyori bilan qoldiqni kamaytirish usuli boʻyicha amortizatsiyani hisoblashda kutilayotgan tugatish qiymati boshlangʻich (qayta tiklash) qiymatidan chegirilmaydi.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920301" id="-3920301">49. Yillar yigʻindisi usuliga (kumulyativ usulga) koʻra har yili amortizatsiya meʼyori amortizatsiya muddati oxiriga qadar qoladigan amortizatsiyalanadigan qiymatdagi ulush sifatida aniqlanadi. Ulush amortizatsiya ajratmalari tugaguniga qadar qoladigan toʻliq yillar sonini amortizatsiya muddatini tashkil qiladigan yillar tartib sonlari yigʻindisiga boʻlish orqali aniqlanadi.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920303" id="-3920303">Yillar yigʻindisi usulida (kumulyativ usulda) amortizatsiya ajratmalarining yillik summasi nomoddiy aktivning tugatish qiymati ayrilgan holda boshlangʻich (qayta tiklash) qiymatidan hamda suratida nomoddiy aktivning foydali xizmat muddatining oxiriga qadar qoladigan yillar soni, maxrajida esa — nomoddiy aktivning foydali xizmat muddati yillari soni yigʻindisining nisbatidan kelib chiqqan holda aniqlanadi.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920304" id="-3920304">50. Hisobot yili davomida nomoddiy aktivlar boʻyicha amortizatsiya ajratmalari qoʻllaniladigan hisoblash usulidan qatʼi nazar, (amortizatsiya hisoblashning ishlab chiqarish usulidan tashqari) yillik summaning 1/12 miqdorida har oyda hisoblanadi.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920306" id="-3920306">Mavsumiy tusdagi ishlab chiqarish korxonalarida foydalaniladigan nomoddiy aktivlar boʻyicha amortizatsiya ajratmalarining yillik summasi korxona tomonidan nomoddiy aktivlardan foydalanish davri mobaynida bir maromda hisobot yilida hisoblanadi.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920307" id="-3920307">51. Nomoddiy aktivlarning har xil turlariga (guruhlariga) nisbatan amortizatsiyani hisoblashning turli usullari qoʻllaniladi. Bunda bir turdagi nomoddiy aktivlar boʻyicha (guruhi, turi va boshqalar boʻyicha) faqat bitta usul qoʻllaniladi.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920309" id="-3920309">52. Qoʻllaniladigan amortizatsiyani hisoblash usuli va nomoddiy aktivning foydali xizmat muddatini qayta koʻrib chiqish mumkinligi korxonaning hisob siyosatida majburiy tartibda aks ettirilishi kerak.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920310" id="-3920310">53. Agar nomoddiy aktivlardan foydalanishdan kutilayotgan iqtisodiy nafda sezilarli darajada oʻzgarish yuz bersa, amortizatsiya hisoblash usuli, agar yuzaga kelgan holatlar amortizatsiya usulining oʻzgartirilishini oqlasa, oʻzgarayotgan tendensiyani aks ettiradigan tarzda oʻzgartirilishi mumkin. Bunday oʻzgarish hisob siyosatida aks ettirilishi lozim. Bunda moliyaviy hisobotga tushuntirish xatida mazkur oʻzgarish sabablari va ularning iqtisodiy samarasi ochib berilishi zarur.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920312" id="-3920312">54. Agar nomoddiy aktivlarni yaxshilaydigan va mos ravishda, xizmat muddatini uzaytiradigan yoki bu muddatni qisqartiradigan amalga oshirilgan xarajatlarni hisobga olgan holda kelgusi davrda aktivning foydali xizmat muddatining oʻzgarishi yoki kelgusidagi iqtisodiy foydani olish shartlarining oʻzgarishi kutilayotgan boʻlsa, nomoddiy aktivning foydali xizmat muddati har bir hisobot yili oxirida qayta koʻrib chiqilishi mumkin, shuningdek, agar prognozlar dastlabki baholardan sezilarli darajada farq qilsa, joriy va kelgusi davrlar uchun amortizatsiya summasini koʻpaytirish yoki kamaytirish kerak. </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920313" id="-3920313">Nomoddiy aktivning amortizatsiyasi oʻzgartirilgan oydan keyingi oydan boshlab yangi amortizatsiya hisoblash usuli va foydali xizmat muddatidan kelib chiqqan holda hisoblanadi. </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920315" id="-3920315">55. Nomoddiy aktivlarning amortizatsiyalanadigan qiymatini hisoblashda ularning tugatish qiymati hisobga olinadi. Tugatish qiymati muhim boʻlmagan taqdirda, u amortizatsiyalanadigan qiymatni hisoblab chiqarishda hisobga olinmasligi mumkin.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920316" id="-3920316">Agar tugatish qiymati ahamiyatga ega boʻlsa, u nomoddiy aktivlar xarid qilingan sanada yoki ularni qayta baholash sanasida aniqlanadi. Tugatish qiymati nomoddiy aktivlarning xizmat muddati oxirida tugatish boʻyicha kutilayotgan xarajatlarga kamaytirilishi lozim.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920317" id="-3920317">56. Nomoddiy aktivning tugatish qiymati quyidagi hollarda nolga teng deb hisoblanadi:</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920319" id="-3920319">a) kutilayotgan foydali xizmat muddati oxirida uchinchi taraf bilan uni sotib olish haqidagi bitim mavjud boʻlmasa;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920320" id="-3920320">b) nomoddiy aktivning tugatish qiymati faol bozordagi dalillar bilan ishonchli aniqlanishi mumkin emasligi munosabati bilan ushbu nomoddiy aktiv uchun faol bozor mavjud boʻlmasa hamda nomoddiy aktivning kutilayotgan foydali xizmat muddati oxirida bunday bozorning mavjud boʻlish ehtimoli boʻlmasa. </div></div><div class="TEXT_HEADER_DEFAULT"><div name="-3920322" id="-3920322">8-§. Nomoddiy aktivlardan foydalanish huquqini berish bilan bogʻliq operatsiyalar hisobi</div></div><div class="BY_DEFAULT"><div name="-5775567" id="-5775567"></div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-5775582" id="-5775582">57. Nomoddiy aktivlardan foydalanish huquqini berish bilan bogʻliq operatsiyalar huquq egasi va foydalanuvchi oʻrtasida tuzilgan, korxonaga nomoddiy aktivlardan foydalanish huquqini beradigan (masalan, huquq egasi tomonidan korxonaga tovar belgisidan muayyan muddat mobaynida, maʼlum hududda foydalanish huquqi, mahsulotlar ishlab chiqarish avtomatlashtirilgan boshqaruvining texnologik dasturidan foydalanish huquqi, sanoat namunalaridan foydalanish huquqi va boshqa huquqlarning berilishi) litsenziya shartnomalari (mutlaq, nomutlaq, ochiq litsenziya), mualliflik (fan, adabiyot va sanʼat asarlaridan foydalanish mutlaq, nomutlaq huquqini berish toʻgʻrisidagi) shartnomalari, tijorat konsessiya shartnomalari va qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibga muvofiq tuzilgan boshqa shunga oʻxshash shartnomalar asosida buxgalteriya hisobida aks ettiriladi.</div></div><div class="CHANGES_ORIGINS"><label id="s1104"></label><div name="-5775586" id="-5775586">(57-band Oʻzbekiston Respublikasi adliya vazirining 2021-yil 30-noyabrdagi 20-mh-sonli <a href="/docs/-5749968?ONDATE=30.11.2021 00#-5761862">buyrugʻi</a> (roʻyxat raqami 3338, 30.11.2021-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.11.2021-y., 10/21/3338/1117-son)</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920325" id="-3920325">58. Huquqqa ega korxona tomonidan nomoddiy aktivlarga boʻlgan mutlaq huquq saqlab qolingan holda, boshqa foydalanuvchi korxonaga foydalanishga berilgan nomoddiy aktivlar balansdan hisobdan chiqarilmaydi, balki huquqqa ega korxonaning buxgalteriya hisobida mazkur BHMSning 3-paragrafi qoidalariga muvofiq bahoda aks ettiriladi.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920327" id="-3920327">Foydalanishga berilgan nomoddiy aktivlar boʻyicha amortizatsiyani hisoblash huquqqa ega korxona tomonidan amalga oshiriladi. </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920328" id="-3920328">59. Foydalanishga olingan nomoddiy aktivlar foydalanuvchi korxona tomonidan shartnomaga kiritilgan bahoda balansdan tashqari schyotda hisobga olinadi.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920329" id="-3920329">Bunda taqdim etilgan nomoddiy aktivlar obyektlaridan foydalanish huquqi uchun shartnomada belgilangan tartib va muddatda hisoblab chiqariladigan va toʻlanadigan mualliflik haqini qoʻshgan holda, davriy toʻlovlar koʻrinishida amalga oshiriladigan toʻlovlar foydalanuvchi korxona tomonidan hisobot davri xarajatlariga kiritiladi, taqdim etilgan nomoddiy aktivlar obyektlaridan foydalanish huquqi uchun mualliflik haqini qoʻshgan holda, qatʼiy bir martalik toʻlov koʻrinishida amalga oshiriladigan toʻlovlar esa foydalanuvchi korxona tomonidan kelgusi davr xarajatlari sifatida buxgalteriya hisobida aks ettiriladi va shartnomaning amal qilish muddati mobaynida tegishli hisobot davri xarajatlariga (maqsadiga koʻra) hisobdan chiqariladi.</div></div><div class="TEXT_HEADER_DEFAULT"><div name="-3920330" id="-3920330">9-§. Gudvill hisobining xususiyatlari</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920331" id="-3920331">60. Korxonaning bozor qiymati korxona tomonidan kelgusida olinish ehtimoli mavjud boʻlgan iqtisodiy naf bozori bahosini aks ettiradi. Korxonaning bozor qiymati bilan identifikatsiya qilinadigan aktivlarning balans qiymati oʻrtasidagi farq istalgan paytda oʻz ichiga korxonaning qiymatiga taʼsir etuvchi bir qator omillarni olishi mumkin. Biroq bunday farq ushbu paytda korxona nazorat qilayotgan aniq aktivlarning qiymatini ifodalamaydi.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920332" id="-3920332">61. Korxonaning oʻzi yaratgan gudvill aktiv sifatida aks ettirilmasligi kerak, chunki u korxonani sotib olish paytida xarid qilish narxi bilan mazkur korxonani tashkil qiluvchi aktivlarning haqiqiy narxi oʻrtasidagi farq sifatida yuzaga keladi.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920333" id="-3920333">62. Xarid qilingan gudvillning miqdori hisob-kitob qilish yoʻli bilan, xarid qilinayotgan korxonaning haqiqiy qiymati bilan uni xarid qilish sanasidagi korxona sof aktivlarining bozor qiymati (barcha majburiyatlar summasi ayrilgan holda aktivlarning bozor qiymati) oʻrtasidagi farq sifatida aniqlanadi. </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920334" id="-3920334">63. Gudvill summasiga kelgusidagi iqtisodiy nafni kutib, xaridor tomonidan toʻlanadigan narxga qoʻshimcha sifatida qarash va alohida inventar obyekti sifatida hisobga olish lozim.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920335" id="-3920335">Manfiy gudvill summasini stabil xaridorlar mavjudligi omili, sifat reputatsiyasi, marketing va sotish qobiliyati, ish yuzasidan aloqalar, boshqarish tajribasi, xodimlar malaka darajasi va shu kabilar boʻlmagan taqdirda, xaridorga taqdim etiladigan narxdan chegirma sifatida koʻrish va muddati kechiktirilgan daromadlar (kelgusi davr daromadlari) sifatida hisobga olish lozim.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920336" id="-3920336">64. Gudvill boʻyicha amortizatsiya ajratmalari uning foydali xizmat muddati mobaynida boshlangʻich qiymatini kamaytirish yoʻli bilan buxgalteriya hisobida aks ettiriladi. </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920337" id="-3920337">Gudvill summasini hisobdan chiqarish davri korxonaga kelgusidagi iqtisodiy naf tushumi kutilayotgan davrning eng yaxshi bahosini aks ettirishi kerak. Gudvillning foydali xizmat muddati dastlab tan olingan paytdan boshlab yigirma yildan oshmasligi kerak (lekin korxonaning faoliyat koʻrsatish muddatidan oshib ketmasligi lozim).</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920338" id="-3920338">Gudvill boʻyicha amortizatsiya ajratmalari mazkur BHMSning <a href="/docs/-627308#-3920258">7-paragrafida </a>nazarda tutilgan tartibda va usullarni qoʻllagan holda amalga oshiriladi.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920339" id="-3920339">Moliyaviy hisobotda gudvillning qiymati tegishli hisobot davrida amalga oshirilgan hisobdan chiqarishlarni chegirgan holda aks ettiriladi.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920340" id="-3920340">Manfiy gudvill summasi sotib olingan amortizatsiyalanadigan alohida aktivlarning oʻrtacha tortilgan foydali xizmat muddati mobaynida tizimli ravishda korxonaning moliyaviy natijalarga asosiy faoliyatdan boshqa daromadlar sifatida kiritiladi.</div></div><div class="TEXT_HEADER_DEFAULT"><div name="-3920341" id="-3920341">10-§. Nomoddiy aktivlarning chiqib ketishi</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920342" id="-3920342">65. Chiqib ketayotgan nomoddiy aktivlarning qiymati balansdan hisobdan chiqariladi. Nomoddiy aktivlar quyidagilar natijasida korxona balansidan hisobdan chiqariladi:</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920343" id="-3920343">a) tugatish;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920344" id="-3920344">b) sotish;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920345" id="-3920345">v) ayirboshlash;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920346" id="-3920346">g) tekinga berish;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920347" id="-3920347">d) ustav kapitaliga taʼsischi hissasi sifatida berish;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920348" id="-3920348">e) ishtirokchilar tarkibidan ishtirokchining chiqib ketishi chogʻida nomoddiy aktivlar bilan hisob-kitob qilish;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920349" id="-3920349">j) kamomad faktini aniqlash va boshqalar;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920350" id="-3920350">66. Nomoddiy aktivlarning chiqib ketishidan moliyaviy natija (foyda yoki zarar) nomoddiy aktivlarning chiqib ketishidan olingan daromaddan ularning qoldiq (balans) qiymatini, nomoddiy aktivlarning chiqib ketishi bilan bogʻliq boʻlgan bilvosita soliqlar va xarajatlarni chegirib tashlash orqali aniqlanadi. </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920351" id="-3920351">Nomoddiy aktivning chiqib ketishidan koʻrilgan moliyaviy natijani (foyda yoki zararni) aniqlashda ilgari qayta baholangan nomoddiy aktivning bahosini oʻsishi summasi, yaʼni mazkur nomoddiy aktivni ilgarigi bahosini oʻsishi summalarining ilgarigi bahosini pasayishi summasidan yuqorisi bir vaqtning oʻzida “Uzoq muddatli aktivlarni qayta baholash boʻyicha tuzatishlar” schyoti boʻyicha rezerv kapitalini kamaytirish bilan nomoddiy aktivning chiqib ketishidan koʻrilgan daromad sifatida “Boshqa aktivlarning chiqib ketishi” schyoti kreditiga olib boriladi. </div></div><div class="TEXT_HEADER_DEFAULT"><div name="-3920352" id="-3920352">11-§. Nomoddiy aktivlarni inventarizatsiyadan oʻtkazish</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920353" id="-3920353">67. Korxonalarning nomoddiy aktivlardan foydalanishga doir huquqlarini tasdiqlaydigan hujjatlarning haqiqatda mavjudligini, balansda nomoddiy aktivlarni toʻgʻri va oʻz vaqtida aks ettirilganligini aniqlash va ularning saqlanishini nazorat qilish maqsadida korxonalar tomonidan vaqti-vaqti bilan, biroq ikki yilda kamida bir marta nomoddiy aktivlarni inventarizatsiyadan oʻtkaziladi.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920354" id="-3920354">68. Nomoddiy aktivlarning inventarizatsiyasi Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan 1999-yil 19-oktabrda EG/17-19-2075-son bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasi Buxgalteriya hisobining milliy standarti (<a href="/docs/-812952">19-sonli BHMS</a>) “Inventarizatsiyani tashkil qilish va oʻtkazish”da (roʻyxat raqami 833, 1999-yil 2-noyabr) belgilangan tartibda amalga oshiriladi.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920355" id="-3920355">69. Inventarizatsiyada aniqlangan ortiqcha nomoddiy aktivlar boshqa operatsion daromadlar sifatida aks ettiriladi. Inventarizatsiya vaqtida kamomad fakti aniqlangan yetishmayotgan nomoddiy aktivlar aybdor shaxslar aniqlangunga qadar kamomadlarni hisobga oluvchi schyotda aks ettiriladi.</div></div><div class="TEXT_HEADER_DEFAULT"><div name="-3920356" id="-3920356">12-§. Axborotni yoritib berish</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920357" id="-3920357">70. Moliyaviy hisobot nomoddiy aktivlar uchun hamda nomoddiy aktivlarning har bir guruhiga nisbatan qabul qilingan hisob siyosatini quyidagilar haqida yoritishi kerak:</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920358" id="-3920358">a) korxona tomonidan nomoddiy aktivlarning (alohida guruhlari boʻyicha) foydali xizmat muddatlari belgilanishi;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920359" id="-3920359">b) nomoddiy aktivlarning alohida guruhlari boʻyicha amortizatsiya ajratmalarini hisoblash usullari;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920360" id="-3920360">v) korxonada mavjud boʻlgan barcha nomoddiy aktivlarning hisobot davri boshi va oxiridagi umumiy balans qiymati va jamgʻarilgan amortizatsiya summasi;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920361" id="-3920361">g) kelib tushishi, chiqib ketishi va boshqa harakatlari natijasida hisobot davri boshi va oxirida nomoddiy aktivlarning balans qiymatidagi oʻzgarishlar;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920362" id="-3920362">d) korxonaning oʻzi tomonidan yaratilgan nomoddiy aktivlarning balans qiymati.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920363" id="-3920363">71. Moliyaviy hisobot quyidagilarni ham ochib berishi kerak:</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920364" id="-3920364">a) balans qiymati korxonaning moliyaviy hisobot uchun muhim hisoblangan nomoddiy aktiv tavsifi, balans qiymati va qolgan amortizatsiya davri; </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920365" id="-3920365">b) egalik qilish huquqida cheklovlar mavjud boʻlgan nomoddiy aktivlarning umumiy balans qiymati, shuningdek majburiyatlar boʻyicha kafolat sifatida berilgan nomoddiy aktivlarning umumiy qiymati;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920366" id="-3920366">v) amortizatsiya hisoblanmaydigan nomoddiy aktivlar tavsifi va balans qiymati hamda amortizatsiya hisoblanmasligi sabablari.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920367" id="-3920367">72. Korxona quyidagilarni qisqacha ochib berishi kerak:</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920368" id="-3920368">a) moliyaviy hisobot tuzilishi sanasiga nomoddiy aktiv deb tan olinish mezonlariga javob beradigan, biroq avvalgi hisobot davrida xarajat sifatida tan olingan ahamiyatli nomoddiy moddalar;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920369" id="-3920369">b) kelgusida iqtisodiy naf olinishi kutilayotgan nomoddiy aktivlarni yaratish yoki yaxshilashga yoʻnaltirilgan faoliyat turlari;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920370" id="-3920370">73. Navbatdagi maʼlumot nomoddiy aktivlar moddalarini qayta baholangan qiymatini aks ettirishda yoritib berishi lozim: </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920371" id="-3920371">a) joriy qiymat aniqlangan asos;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920372" id="-3920372">b) qayta baholashning haqiqatdagi sanasi;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="-3920373" id="-3920373">v) nomoddiy aktivlar guruhlaridagi aktivlarning joriy qiymatini toʻgʻri aniqlash mumkin boʻlmaganlarining balans qiymati hamda sabablari.</div></div><div class="PUBLICATION_ORIGIN"><label id="s1089"></label><div name="-633237" id="-633237">(Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligining 2009-yil 21-yanvardagi 7-son (roʻyxat raqami 1485-1, 2009-yil 14-fevral), 2013-yil 17-maydagi 51-son (roʻyxat raqami 1485-2, 2013-yil 22-may), 2016-yil 5-sentabrdagi 66-son (roʻyxat raqami 1485-3, 2016-yil 9-sentabr), 2017-yil 12-iyundagi 74-son (roʻyxat raqami 1485-4, 2017-yil 16-iyun) buyruqlari bilan kiritilgan oʻzgartirish va qoʻshimchalar bilan.<br />Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.11.2021-y., 10/21/3338/1117-son)</div></div></div>
                                                    </div>
                                                </td>
                                            </tr>
                                        </table>
                                    </div>
                                
                                
                            </div>
                        </div>
                    </div>
                </div>
            </div>
            
            <div class="lx_revive_adserver">
                

<script type='text/javascript'><!--//<![CDATA[
    var m3_u = (location.protocol == 'https:' ? 'https://rk.adolatmarkazi.uz/www/delivery/ajs.php' : 'http://rk.adolatmarkazi.uz/www/delivery/ajs.php');
    var m3_r = Math.floor(Math.random() * 99999999999);
    if (!document.MAX_used) document.MAX_used = ',';
    document.write("<scr" + "ipt type='text/javascript' src='" + m3_u);
    document.write("?zoneid=8");
    document.write('&amp;cb=' + m3_r);
    if (document.MAX_used != ',') document.write("&amp;exclude=" + document.MAX_used);
    document.write(document.charset ? '&amp;charset=' + document.charset : (document.characterSet ? '&amp;charset=' + document.characterSet : ''));
    document.write("&amp;loc=" + escape(window.location));
    if (document.referrer) document.write("&amp;referer=" + escape(document.referrer));
    if (document.context) document.write("&context=" + escape(document.context));
    document.write("'><\/scr" + "ipt>");
    //]]>--></script>

            </div>
            
        </main>
        <div class="skiptranslate">
            
<footer class="footer">
    
    <div class="footer__top">
        <div class="container">
            <div class="footer__links">
                <div class="footer__links-ads">
                    <a href="/about">Марказ ҳақида</a>
                </div>
                <div class="footer__links-ads">
                    <a href="/news">Сайт янгиликлари</a>
                </div>
                <div class="footer__links-ads">
                    <a href="/adv">Сайтда реклама</a>
                </div>
                <div class="footer__links-ads">
                    <a href="/rss">RSS</a>
                </div>
            </div>
            
            <div class="footer__app">
                <div class="footer__app-download">
                    <a target="_blank" href="https://play.google.com/store/apps/details?id=uz.lex.mobile">
                        <img src="/assets/img/google_app.svg"></a>
                </div>
                <div class="footer__app-download">
                    <a target="_blank" href="https://apps.apple.com/us/app/lexuz/id1608798574">
                        <img src="/assets/img/app_store.png"></a>
                </div>
            </div>
            <div class="footer__icon">
                <div class="footer__icons">
                    <a target="_blank" href="https://t.me/lexuzofficial"><i class="fab fa-telegram-plane"></i></a>
                </div>
                <div class="footer__icons">
                    <a target="_blank" href="https://www.facebook.com/minjustuz"><i class="fab fa-facebook-f"></i></a>
                </div>
                <div class="footer__icons">
                    <a target="_blank" href="https://www.instagram.com/adliyanews/"><i class="fab fa-instagram-square"></i></a>
                </div>
                <div class="footer__icons">
                    <a target="_blank" href="https://www.youtube.com/c/adliya"><i class="fab fa-youtube"></i></a>
                </div>
            </div>
            <div style="float: right; top: -30px; margin-top: -44px;">
<!-- START WWW.UZ TOP-RATING -->
<SCRIPT language="javascript" type="text/javascript">
		<!--
		top_js = "1.0"; top_r = "id=4079&r=" + escape(document.referrer) + "&pg=" + escape(window.location.href); document.cookie = "smart_top=1; path=/"; top_r += "&c=" + (document.cookie ? "Y" : "N")
		//-->
</SCRIPT>
<SCRIPT language="javascript1.1" type="text/javascript">
<!--
		top_js = "1.1"; top_r += "&j=" + (navigator.javaEnabled() ? "Y" : "N")
//-->
</SCRIPT>
<SCRIPT language="javascript1.2" type="text/javascript">
<!--
		top_js = "1.2"; top_r += "&wh=" + screen.width + 'x' + screen.height + "&px=" + (((navigator.appName.substring(0, 3) == "Mic")) ? screen.colorDepth : screen.pixelDepth)
//-->
</SCRIPT>
<SCRIPT language="javascript1.3" type="text/javascript">
<!--
		top_js = "1.3";
//-->
</SCRIPT>
<SCRIPT language="JavaScript" type="text/javascript">
		<!--
		top_rat = "&col=0C57A6&t=ffffff&p=DD7900"; top_r += "&js=" + top_js + ""; document.write('<a href="https://www.uz/rus/toprating/cmd/stat/id/4079" target="_blank"><img src="https://www.uz/plugins/top_rating/count/cnt.png?' + top_r + top_rat + '" width=88 height=31 border=0 alt="Топ рейтинг www.uz"></a>')//-->
</SCRIPT>
<NOSCRIPT>
		<A href="https://www.uz/rus/toprating/cmd/stat/id/4079" target="_blank">
				<img height="31" src="https://www.uz/plugins/top_rating/count/nojs_cnt.png?id=4079&pg=http%3A//lex.uz&col=0C57A6&t=ffffff&p=DD7900" width="88" border="0" alt="Топ рейтинг www.uz">
		</A>
</NOSCRIPT>
<!-- FINISH WWW.UZ TOP-RATING --></div>
            
        </div>
    </div>
    
    <div class="footer__bottom">
        <div class="container">
            <div class="footer__bottom-desc">&copy; Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги қошидаги “Адолат” миллий ҳуқуқий ахборот маркази давлат муассасаси</div>
        </div>
    </div>
</footer>
<div id="lx_alert" style="display: none;">
    <div class="lx_alert_content">
        <div class="lx_alert_body">
            <div id="lx_alert_message"></div>
        </div>
        <div class="lx_alert_footer">
            <button id="lx_alert_close" type="button" class="btn btn-primary" onclick="lxCloseAlert();">Ёпиш</button>
        </div>
    </div>
</div>
<span id="lx_btn_up" onclick="lx_btn_up_top()" title="">
    <svg viewBox="0 0 512 512">
        <path fill="currentColor" d="M256 504c137 0 248-111 248-248S393 8 256 8 8 119 8 256s111 248 248 248zm0-448c110.5 0 200 89.5 200 200s-89.5 200-200 200S56 366.5 56 256 145.5 56 256 56zm20 328h-40c-6.6 0-12-5.4-12-12V256h-67c-10.7 0-16-12.9-8.5-20.5l99-99c4.7-4.7 12.3-4.7 17 0l99 99c7.6 7.6 2.2 20.5-8.5 20.5h-67v116c0 6.6-5.4 12-12 12z"></path></svg>
</span>

        </div>
        <div id="lx_md_send_feedback" class="modal" tabindex="-1" role="dialog">
            <div class="modal-dialog" role="document" style="max-width: 40rem; max-height: 90vh;">
                <div class="modal-content">
                    <div class="modal-header" style="display: block;">
                        <button type="button" class="close" data-dismiss="modal" aria-label="Close">
                            <span aria-hidden="true">&times;</span>
                        </button>
                        <h3 class="modal-title">Ҳужжатга таклиф юбориш</h3>
                    </div>
                    <div class="modal-body">
                        <div class="form-group">
                            <select class="lx_select2_filter select2 form-control" id="lx_feedback_type" onchange="feedback_type_changed(this)">
                                <option value="" selected>Таклиф турини танланг</option>
                                <option value="1">Ҳужжатга таклиф</option>
                                <option value="2">Техник хатолик</option>
                            </select>
                        </div>
                        <div class="form-group">
                            <input id="lx_feedback_from" type="text" class="form-control" placeholder="Фамилияси, исми, шарифи" />
                        </div>
                        <div class="form-group row">
                            <div class="col-6">
                                <input id="lx_feedback_phone" type="text" class="form-control" placeholder="Телефон" />
                            </div>
                            <div class="col-6">
                                <input id="lx_feedback_email" type="text" class="form-control" placeholder="Email" />
                            </div>
                        </div>
                        <div class="form-group">
                            <textarea id="lx_feedback_text" class="form-control" rows="7" maxlength="2000" style="resize: vertical; max-height: 600px;" placeholder="Матн"></textarea>
                        </div>
                        <div class="form-group">
                            <div class="custom-control custom-checkbox mb-2">
                                <input class="custom-control-input" id="lx_feedback_legis" type="checkbox" onchange="lx_feedback_legis_changed(this)">
                                <label class="custom-control-label" for="lx_feedback_legis">Қонунчиликка таклиф бериш <a href="https://lex.uz/" target="_blank" style="color:#0064a9">қоидалари</a> билан танишдим</label>
                            </div>
                        </div>
                    </div>
                    <div class="modal-footer" id="sendFeedback_group" style="display: none;">
                        <div id="dvCaptcha2"></div>
                        <input type="hidden" id="captcha_res2" />
                        <button type="button" class="btn btn-success" id="btn_sendFeedbackToDb" style="display: none;" onclick="sendFeedbackToDb(627332, 3);">Жўнатиш</button>
                        <button type="button" class="btn btn-danger" id="btn_sendFeedbackCancel" data-dismiss="modal">Бекор қилиш</button>
                    </div>
                </div>
            </div>
        </div>
        <div class="modal fade" id="modalShowCard" tabindex="-1" role="dialog" aria-hidden="true" style="z-index: 9000;">
            <div class="modal-dialog" style="margin: 0;">
                <div class="modal-content" style="background: #eee; width: 90vw; height: 92vh; left: 5vw; top: 4vh;">
                    <div class="modal-header" style="padding: 0 4px 0 0; display: block;">
                        <button type="button" class="close" data-dismiss="modal" style="margin: 0">&times;</button>
                    </div>
                    <div class="modal-body" style="padding: 0 4px; margin: 0;">
                        <iframe id="iframeShowCard" style="width: 100%; height: 100%; border: none;"></iframe>
                    </div>
                </div>
            </div>
        </div>
        <button id="lxPlayButton"></button>
        <button id="lxPlayLang" style="display: none">1</button>
        
        <script>
            const htmldark = document.getElementsByTagName('html')[0];

            if (localStorage.getItem("themes") === "light") {
                htmldark.dataset.theme = 'light';
            }
            else if (localStorage.getItem("themes") === "grey") {
                htmldark.dataset.theme = 'grey';
            }
            else if (localStorage.getItem("themes") === "dark") {
                htmldark.dataset.theme = 'dark';
            }
            const toggleTheme = (theme) => {
                htmldark.dataset.theme = theme;
                localStorage.setItem("themes", theme);
            }
        </script>
        <script>            
            
            $(document).ready(function () {
                document.getElementById('lx_var_b').innerHTML = document.getElementById('lx_var_t').innerHTML;
            });
            
        </script>
        <script type="text/javascript">
            
        </script>
    </div>
    <div style="display: none;"></div>
</body>
</html>

<script>
    function changeScrollType(obj) {
        if ($(obj)["0"].checked) {
            scrollIndependent();
        }
        else {
            scrollCommon();
        }
    }

    function scrollCommon() {
        $('#lang1').css('overflow', 'auto');
        $(".lang1, .lang2").removeAttr('overflow');
        $(".lang1, .lang2").css('overflow', 'hidden');
        $(".lang1, .lang2").css('height', 'auto');
        $(".lang1, .lang2").css('padding-right', '0');
        $("body").css('overflow', 'auto');
    }

    function scrollIndependent() {
        $('#actPage').removeAttr('overflow');
        $(".lang1, .lang2").css('height', ($(window).height() - 38) + "px");
        $(".lang1, .lang2").css('overflow', 'auto');
        $(".lang1, .lang2").css('padding-right', '5px');
        $("body").css('overflow', 'hidden');
    }

    function clickAllChk(item_id, chk, pref1, pref2) {
        $.each($('#' + pref1 + '_dropdown_check').find("INPUT[type='checkbox']"), function () {
            if ($(this).attr('id') != item_id) {
                $(this).prop('checked', chk.checked);
                if (!chk.checked) {
                    $.each($('div').find('#s' + $(this).attr('id').substring(2)), function () { $(this).parent().hide(); });
                }
                else {
                    $.each($('div').find('#s' + $(this).attr('id').substring(2)), function () { $(this).parent().show(); });
                }
            }
        });

        $.each($('#' + pref2 + '_dropdown_check').find("INPUT[type='checkbox']"), function () {
            $(this).attr('checked', chk.checked);
        });
    }

    function hideItem(chk) {
        var chk_id = chk.id.substring(2);
        var $containers = $('[id="s' + chk_id + '"]').parent();
        if (!chk.checked) {
            $containers.hide();
        }
        else {
            if (chk_id === '1104') {
                $containers.removeClass("lx_no_select");
            }
            $containers.show();
        }
    }

    var showLexComments = false;

    function toggleLexComments() {
        var $containers = $('[id="s527"]').parent();
        if (showLexComments) {
            showLexComments = false;
            $("#t_btn_lex_comment").removeClass("active")
            $("#b_btn_lex_comment").removeClass("active")
            $containers.hide();
        }
        else {
            showLexComments = true;
            $("#t_btn_lex_comment").addClass("active")
            $("#b_btn_lex_comment").addClass("active")
            $containers.removeClass("lx_no_select");
            $containers.show();
        }
    }

    function scrollText(hash) {
        if (!hash) {
            window.scrollTo(0, 0);
            return;
        }
        history.pushState(null, '', '#' + hash);
        scrollToHash(hash);
    }

    function scrollToHash(hash, smooth = false) {
        const target = document.getElementById(hash);
        if (!target) return;
        const iframe = document.querySelector('.skiptranslate iframe');
        const iframeHeight = iframe ? iframe.offsetHeight : 0;
        const header = document.getElementById("doc_header");
        const headerHeight = header ? header.offsetHeight : 0;
        const y = target.getBoundingClientRect().top + window.pageYOffset - iframeHeight - headerHeight - 4;
        if (smooth) {
            setTimeout(() => { window.scrollTo(0, y); }, 100);
        } else {
            window.scrollTo(0, y);
        }
    }

    window.onload = function () {
        if (window.location.hash) {
            scrollToHash(window.location.hash.substring(1), true);
        }
    };

    window.addEventListener('hashchange', function () {
        if (window.location.hash) {
            scrollToHash(window.location.hash.substring(1));
        }
    });

    $(document).ready(function () {
        $('#search-criteria').on('input', function (e) {
            var txt = $('#search-criteria').val().toUpperCase();
            if (txt.length > 0) {
                $('.docNabvar__child').each(function () {
                    $(this).addClass('toc_show');
                });
                $('.search-text').each(function () {
                    var elem = $(this).closest('.search-toggle');
                    elem.removeClass('toc_show');
                    elem.removeClass('toc_hide');
                    if ($(this).text().toUpperCase().indexOf(txt) != -1) {
                        elem.addClass('toc_show');
                    } else {
                        elem.addClass('toc_hide');
                    }
                });
            }
            else {
                clearSearch();
            }
        });
    });

    function clearSearch() {
        $('#search-criteria').val('');
        $('.toc_show').each(function () {
            $(this).removeClass('toc_show');
        });
        $('.toc_hide').each(function () {
            $(this).removeClass('toc_hide');
        });
    }
</script>
<script>
    function addToFavorite() {
        $.ajax({
            type: "POST",
            url: "/pages/ajax_methods2.aspx",
            cache: false,
            data: {
                "action": "addToFavorite",
                "lact_id": "627332",
                "lang": "3"
            },
            success: function (data) {
                var kvp = JSON.parse(data);
                lxAlert(kvp.message);
            },
            error: function () {
                lxAlert("Cақлашда хатолик!");
            }
        });
    }

    function showAddCard(tcard) {
        if (tcard < 1 || tcard > 6) {
            return;
        }

        $('#add_info').val('0').trigger('change');

        if (tcard == "1") {
            showIframeCard('/actinfo/card1/627332');
        }
        else if (tcard == "2") {
            showIframeCard('/actinfo/card2/627332');
        }
        else if (tcard == "3") {
            showIframeCard('/actinfo/basrev/627332');
        }
        else if (tcard == "4") {
            showIframeCard('/actinfo/revhis/627332');
        }
        else if (tcard == "5") {
            showIframeCard('/actinfo/correspondents/627332');
        }
        else if (tcard == "6") {
            showIframeCard('/actinfo/respondents/627332');
        }
    }

    function showIframeCard(_url) {
        $("#iframeShowCard").attr("src", _url);
        $('#modalShowCard').modal('show');
    }

    $('#modalShowCard').on('hidden.bs.modal', function () {
        $("#iframeShowCard").attr("src", "about:blank");  // clear after close
    });

    $(document).ready(function () {
        
    });
</script>
<script type="text/javascript">
    function downloadDoc() {
        const s527 = showLexComments ? '1' : '0';
        const s1089 = $('#t_1089').prop('checked') ? '1' : '0';
        const s1104 = $('#t_1104').prop('checked') ? '1' : '0';
        window.location.href = '/docs/627332?type=doc' + '&s527=' + s527 + '&s1089=' + s1089 + '&s1104=' + s1104;
    }

    function openTwoLang(lang_id) {
        window.location.href = "/docs/627332?otherlang=" + lang_id;
    }
</script>
<script>
    function lx_pa(elem_id) { lx_audio.playAudioByElemId(elem_id); }
    function lx_mo(e, elem_id) { lx_audio.moveElement(e, elem_id); }
    function a(event, word) { lx_def.showDef(event, '1', word); }
    function lx_cl(elem_id) {
        const link = window.location.origin + window.location.pathname + window.location.search + '#' + elem_id;
        navigator.clipboard.writeText(link)
            .then(() => {
                Swal.fire({
                    title: 'Ҳавола олинди',
                    text: link,
                    confirmButtonText: "Ёпиш"
                });
            })
            .catch(err => {
                Swal.fire({
                    title: 'Error',
                    text: 'Failed to copy',
                    confirmButtonText: "Ёпиш"
                });
            });
    }
    async function lx_bm(elem_id) {
        const link = window.location.pathname + window.location.search + '#' + elem_id;
        try {
            const lang_id = 3;
            const response = await fetch('/Pages/GetPage.aspx/SaveBookmark', {
                method: "POST",
                headers: { "Content-Type": "application/json" },
                body: JSON.stringify({ lang_id, link }),
            });
            if (response.ok) {
                const result = (await response.json()).d;
                lxAlert(result);
            } else {
                lxAlert('Техник хатолик');
            }
        }
        catch (error) {
            lxAlert('Техник хатолик');
        }
    }
</script>
<script>
    var dvCaptcha2;

    var onloadCallback = function () {
        dvCaptcha2 = grecaptcha.render('dvCaptcha2', {
            'sitekey': '6Lc4eUoUAAAAADW-S-YIn_F1v9K-G6154fgrBmQq',
            'callback': function (response) {
                $("[id*=captcha_res2]").val(response);
                $('#btn_sendFeedbackToDb').show();
                $('#btn_sendFeedbackCancel').hide();
            }
        });
    };

    var _elem_id;

    function lx_sf(elem_id) { // added to xml
        sendFeedback(elem_id);
    }

    function sendFeedback(elem_id) {
        _elem_id = elem_id;
        grecaptcha.reset(dvCaptcha2);
        $('#lx_feedback_from').val('');
        $('#lx_feedback_text').val('');
        $('#lx_feedback_phone').val('');
        $('#lx_feedback_email').val('');
        $('#captcha_res2').val('');
        $('#btn_sendFeedbackToDb').hide();
        $('#lx_md_send_feedback').modal({
            backdrop: 'static',
            keyboard: true
        });
        $('#lx_feedback_type').val('').trigger('change');
        $('#lx_feedback_legis').prop('checked', false).trigger('change');
    }

    function feedback_type_changed(sel) {
        if (sel.value == '1') {
            $('#lx_feedback_phone').show();
            $('#lx_feedback_email').show();
        }
        else {
            $('#lx_feedback_phone').hide();
            $('#lx_feedback_email').hide();
        }
    }

    function lx_feedback_legis_changed(checkbox) {
        if (checkbox.checked) {
            $('#sendFeedback_group').show();
        } else {
            $('#sendFeedback_group').hide();
        }
    }

    function sendFeedbackToDb(lact_id, lang_id) {
        var feedback_from = $('#lx_feedback_from').val().trim();
        var feedback_text = $('#lx_feedback_text').val().trim();
        var feedback_type = $('#lx_feedback_type').val().trim();
        var feedback_phone = $('#lx_feedback_phone').val().trim();
        var feedback_email = $('#lx_feedback_email').val().trim();
        var captcha_result = $('#captcha_res2').val();

        if (feedback_type != '1' && feedback_type != '2') {
            lxAlert('Таклиф турини танланг!');
        }
        else if (feedback_from.length < 3 || feedback_from.length > 100) {
            lxAlert('Фамилияси, исми, шарифи!');
        }
        else if (feedback_text.length < 10) {
            lxAlert('Маълумот тўлиқ киритилмаган!');
        }
        else if (feedback_text.length > 2000) {
            lxAlert('Матн 2000 ҳарфдан кўп!')
        }
        else if (feedback_phone.length > 20) {
            lxAlert('Телефон!');
        }
        else if (feedback_email.length > 30) {
            lxAlert('Email!');
        }
        else {
            $.ajax({
                type: "POST",
                url: "/pages/ajax_methods2.aspx",
                data: {
                    'action': 'sendfeedback',
                    'lact_id': lact_id,
                    'lang_id': lang_id,
                    'element_id': _elem_id,
                    'feedback_from': encodeHtmlEntities(feedback_from),
                    'feedback_text': encodeHtmlEntities(feedback_text),
                    'feedback_type': encodeHtmlEntities(feedback_type),
                    'feedback_phone': encodeHtmlEntities(feedback_phone),
                    'feedback_email': encodeHtmlEntities(feedback_email),
                    'captcha_result': captcha_result
                },
                success: function (data) {
                    $('#lx_feedback_from').val('');
                    $('#lx_feedback_text').val('');
                    $('#lx_feedback_type').val('');
                    $('#lx_feedback_phone').val('');
                    $('#lx_feedback_email').val('');
                    $('#captcha_res2').val('');
                    $('#btn_sendFeedbackToDb').hide();
                    $('#lx_md_send_feedback').modal('hide');
                    lxAlert(data);
                },
                error: function () {
                    $('#captcha_res2').val('');
                    $('#btn_sendFeedbackToDb').hide();
                    grecaptcha.reset(dvCaptcha2);
                    lxAlert('Cақлашда хатолик!');
                }
            });
        }
    }

    function encodeHtmlEntities(str) {
        return String(str).replace(/&/g, '&amp;')
            .replace(/</g, '&lt;')
            .replace(/>/g, '&gt;')
            .replace(/"/g, '&quot;')
            .replace(/'/g, '&#39;');
    }
</script>
<script>
    $('.stopProp').click(function (e) {
        e.stopPropagation();
    });
    function openUrl(url) {
        location.href = url;
    }
    function openInNew(url) {
        window.open(url, "_blank");
    }
    if ("" == "print") {
        $(document).ready(function () {
            window.print();
        });
    }
</script>
<script>
    let lxCompNotEqualId = 0;
    function lxCompNext() {
        if (lxCompNotEqualId < 0) {
            lxCompNotEqualId++;
            scrollText('d_' + lxCompNotEqualId);
        }
    }
    function lxCompPrev() {
        if (lxCompNotEqualId > 1) {
            lxCompNotEqualId--;
            scrollText('d_' + lxCompNotEqualId);
        }
    }
</script>
