Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати ва Озарбайжон Республикаси Ҳукумати, кейинги ўринларда «Томонлар» деб аталувчилар,

1951 йилдаги Ўсимликлар карантини ва ҳимояси бўйича халқаро конвенция (кейинги ўринларда — ЎКҲХК) доирасида қабул қилинган Фитосанитар чоралари бўйича халқаро стандартларга (кейинги ўринларда — ФЧХС) мувофиқ фитосанитария чораларини самарали имплементация қилиш учун ўсимликлар карантини ва ҳимояси соҳасида икки томонлама ҳамкорликни фаоллаштиришга интилиб,

Томонлар давлатларининг ҳудудларини тартибга солинадиган зарарли организмлар олиб кириш ва тарқалишидан ҳимоя қилиш, шунингдек, қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари савдосидаги фитосанитар хавфни камайтириш бўйича қўшма чора-тадбирларни амалга ошириш бўйича қўшма чораларни кўриш истагида,

қуйидагилар тўғрисида келишиб олдилар:

Томонлар ўз давлатларининг ҳудудларини тартибга солинадиган зарарли организмларнинг кириб келишидан ҳимоя қилиш, шунингдек, Томонлар давлатлари ўртасида савдо ҳажмининг кўпайишига кўмаклашиш мақсадида ўсимликлар карантини ва ҳимояси соҳасида ҳамкорлик қиладилар.

Мазкур Битимда қўлланилган атамалар, ЎКҲХК ва ФЧХСларда назарда тутилган атамалар билан бир хил маънога эга.

Мазкур Битимдаги «ўсимликлар карантини объектларини ташувчилар», «карантин остидаги маҳсулот», «карантин остидаги юклар», «карантин остидаги материаллар», «карантин остидаги товарлар» ва «тартибга солиш объектлари» атамалари бир хил маънони билдириб, мазкур Битим мақсадлари учун «тартибга солиш объектлари» атамасидан фойдаланилади.

Томонларнинг мазкур Битимни мувофиқлаштириш ва унинг қоидаларини амалга ошириш учун масъул ваколатли органлари қуйидагилар ҳисобланади:

Озарбайжон Республикаси Ҳукумати номидан — Озарбайжон Республикаси Озиқ-овқат хавфсизлиги агентлиги;

Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати номидан — Ўзбекистон Республикаси Ўсимликлар карантини ва ҳимояси агентлиги.

Томонлар бир-бирларини ўз давлатларидаги зарарли организмлардан холи ҳудудлар ҳамда зарарли организмлар сони кам бўлган ишлаб чиқариш жойлари, участкалар ва ҳудудлар тўғрисида хабардор қиладилар.

Томонлар зарарли организмлардан холи ҳудудларни белгилаш, шунингдек, уни сақлаб қолиш учун самарали фитосанитария чораларини қўллаш бўйича ўзаро тажриба алмашадилар.

Томонлар тартибга солинадиган объектларни, уларни ишлаб чиқариш, қайта ишлаш, ташиш ҳамда сақлаш жараёнларида зарар етказиши мумкин бўлган Томонлар давлатлари учун тартибга солинадиган зарарли организмлар мавжудлиги ёки мавжуд эмаслигини аниқлаш мақсадида карантин текширувидан ўтказадилар.

Томонлар ўз давлатларининг қонунчилигига мувофиқ тасдиқланган, бир Томон давлатининг ҳудудидан бошқа Томон давлатининг ҳудудига олиб ўтиладиган тартибга солиш объектларини импорт, экспорт, реэкспорт ва транзит қилиш бўйича фитосанитария қоидаларига риоя қилиш мажбуриятини оладилар.

Томонлар фитосанитар хавф таҳлили тизими соҳасида ҳамкорлик қиладилар ҳамда якунланган фитосанитар хавф таҳлили натижалари билан танишиш мақсадида сўров асосида уларни ўзаро алмашишлари мумкин.

Бир Томон давлатининг ҳудудидан бошқа Томон давлатининг ҳудудига экспорт қилинадиган ёки бир Томон давлатининг ҳудуди орқали бошқа Томон давлатининг ҳудудига транзит билан олиб ўтиладиган тартибга солинадиган объектлар ёки учинчи мамлакатда келиб чиққан ҳамда Томонлардан бири давлатининг ҳудудида қайта қадоқланган, қайта юкланган ёки қисмларга ажратилган тартибга солинадиган объектлар импорт қилувчи Томон давлатининг фитосанитария талабларига мувофиқ унинг миллий қонунчилигида назарда тутилган бўлса, фитосанитария сертификати асл нусхаси ёки реэкспорг фитосанитария сертификати ва карантин рухсатномаси (импорт ёки транзит учун) билан таъминланган бўлиши лозим.

Тартибга солинадиган объектлар партияларини идентификация қилиш мақсадида фитосанитария сертификатларида мазкур партияни ташувчи транспорт воситасининг рақами (номи) кўрсатилади. Фитосанитария сертификатлари 12-сонли ФЧХСга мувофиқ расмийлаштирилади.

Фитосанитария сертификатининг мавжудлиги Томонларнинг ўз давлатлари қонунчилигига мувофиқ тартибга солинадиган объектларни карантин текширувидан ўтказиш ҳуқуқини истисно этмайди.

Башарти тартибга солиш объектлари зарарсизлантирилиши бир Томон давлатининг ҳудудида амалга оширилган бўлса, ушбу объектларни бошқа Томон давлати ҳудудига олиб киришга, уларнинг газсизлантирилишидан (карантин остидаги маҳсулотдан газни сунъий равишда бартараф қилиш) ёки бошқа Томон билан дастлабки келишув бўйича карантин остидаги маҳсулотни қабул қилаётган Томон давлатининг ҳудудида газсизлантирилишидан сўнг рухсат берилади.

Тартибга солинадиган объектларнинг реэкспорти ва транзити 12-сонли ФЧХСга мувофиқ амалга оширилади.

Бир Томон давлатининг ҳудудидан бошқа Томон давлатининг ҳудудига тартибга солинадиган объектлар экспорт қилинганда қадоқлаш маҳсулоти сифатида 15-сонли ФЧХСга мувофиқ махсус ишлов берилган ёғоч қадоқлаш маҳсулотидан фойдаланилади. Ўсимлик материаллари (пичан, сомон, барглар) импорт қилувчи Томоннинг олдиндан розилигисиз қўшимча қадоқлаш материали сифатида ишлатилмайди. Бошқа қадоқлаш материаллари тупроқдан холи бўлиши лозим.

Томонлар ўз давлатлари учун тартибга солинадиган зарарли организмлар ташувчиси бўлиши мумкин ҳисобланган тирик илдизли ўсимликларни тупроқ билан олиб кирилишини тақиқлайдилар.

Тартибга солинадиган объектларни бир Томон давлатидан бошқа Томон давлатининг ҳудудига олиб ўтиш учун фойдаланиладиган транспорт воситалари тўлиқ тозаланган, зарур ҳолларда, зарарсизлантирилган бўлиши лозим.

Томонларнинг ўзаро келишувига кўра уруғ ва экиш материаллари импорт қилинган ҳолатда, импорт қилувчи Томон давлатининг фитосанитария талабларига мувофиқ, экспорт қилувчи мамлакатнинг ушбу маҳсулотларни етиштириш жойларида (кўчатзорлар, плантациялар) мониторинг ўтказиш ишлари ташкиллаштирилиши мумкин.

Чегара пунктларида карантин текшируви пайтида импорт қилинаётган тартибга солинадиган объектларни фитосанитария қоидалари ва талабларига номувофиқлиги бўйича жиддий ҳолатлар аниқланса, импорт қилаётган Томон ушбу маҳсулотларни йўқ қилиш ёки қайтариш тўғрисида қарор қабул қилиш ҳуқуқига эга.

Фитосанитария қоидалари ва талабларига жиддий номувофиқликлар қуйидаги ҳолатлар ҳисобланади:

тартибга солинадиган зарарли организмларнинг аниқланиши;

фитосанитария сертификатларининг мавжуд эмаслиги;

фитосанитария сертификатларида тасдиқланмаган ўзгаришлар ёки ўчиришлар бўлганда;

сохта фитосанитария сертификатлари аниқланганда;

олиб кириш учун тақиқланган юклар кириб келганда.

Фитосанитария талаблари бузилишининг бошқа ҳолатларида Томонлар импорт қилаётган шахсларга аниқланган номувофиқликни бартараф этишга имконият берадилар. Шахслар томонидан қоидабузарликлар белгилаб берилган муддат ичида бартараф этилмаган ҳолларда, импорт қилувчи Томон тартибга солиш объектларини қайтариш ёки йўқ қилиш ҳуқуқига эга.

Импорт қилинадиган тартибга солинадиган объектларнинг фитосанитария қоидалари ва талабларига нисбатан номувофиқлик ҳолатлари аниқланган ҳолларда, импорт қилувчи Томон бошқа Томонга 13-сонли ФЧХСга мувофиқ қоидабузарлик тури ва кўрилган чораларни ўзида акс эттирган нотификация юборади.

Нотификация қоидабузарлик аниқланган кундан бошлаб бир ой давомида юборилади. Нотификация сабабини тасдиқлашда (масалан, организмни идентификациялашда) сезиларли кечикиш юз берган ҳолда, Томонлар дастлабки нотификацияни юборишлари мумкин.

Нотификация олгандан сўнг экспорт қилувчи Томон аниқланган қоидабузарликларни бартараф этиш бўйича чораларни кўради ва натижалари тўғрисида импорт қилувчи Томонни ўз вақтида хабардор қилади.

Экспорт қилувчи Томоннинг сўровига биноан ва ижобий баҳо берилган тақдирда, бошқа Томон экспорт қилувчи Томондан қабул қилинадиган фитосанитария чораларини 24-сонли ФЧХСга мувофиқ эквивалент сифатида тан олиши мумкин.

Томонлар фитосанитария чоралари эквивалентлигини тан олиш тартибини алоҳида келишиб олишлари мумкин.

Томонлар фитосанитария сертификатларини электрон алмашиш тизимини жорий этиш имкониятларини кўрадилар. Мазкур тизимни амалга ошириш механизмини ўзаро келишиш мақсадида Томонлар алоҳида чора-тадбирлар режасини келишишлари мумкин.

Мазкур Битим қоидаларини амалга ошириш билан боғлиқ амалий масалаларни ҳал қилиш мақсадида Томонлар бўлиб ўтадиган қўшма мажлисларни навбатма-навбат ўзларининг давлатлари ҳудудида ёки зарур ҳолларда, видеоконференция режимида ташкил этадилар.

Йиғилишларнинг ташкилий харажатлари қабул қилувчи Томон тарафидан қопланади.

Бундай мажлисларнинг жойи, санаси ва кун тартиби Томонлар тарафидан олдиндан белгиланади.

Мазкур Битимнинг қоидалари Томонлар давлатларининг улар иштирок этадиган бошқа халқаро шартномалардан келиб чиқадиган ҳуқуқ ва мажбуриятларига таъсир қилмайди.

Мазкур Битимга Томонларнинг ўзаро келишувига кўра унинг ажралмас қисми ҳисобланадиган ҳамда алоҳида баённомалар билан расмийлаштириладиган ҳамда мазкур Битимнинг 16-моддасида белгиланган тартибда кучга кирадиган ўзгартириш ва қўшимчалар киритилиши мумкин.

Мазкур Битим қоидаларини талқин қилиш ёки қўллаш билан боғлиқ келишмовчиликлар Томонлар ўртасида маслаҳатлашув ва музокаралар орқали ҳал этилади.

Мазкур Битим Томонлар тарафидан Битим кучга кириши учун зарур бўлган давлат ички процедуралари бажарилганлиги ҳақида ёзма хабарнома дипломатик каналлар орқали олинган санадан бошлаб кучга киради.

Мазкур Битим беш (5) йил муддатга тузилади. Башарти Томонлардан бири бошқа Томонни мазкур Битимни тугатиш нияти тўғрисида хабардор қилмаса, у ўз-ўзидан кейинги беш йиллик муддатларга узаяверади.

Мазкур Битимнинг амал қилиши Томонлардан бири бошқа Томонни унинг амал қилишини тугатиш нияти тўғрисида дипломатик каналлар орқали ёзма равишда хабардор қилган кундан бошлаб олти (6) ой ўтгандан кейин тугатилади.

Мазкур Битим кучга киргандан кейин 2003 йил 13 июнда имзоланган Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати билан Озарбайжон Республикаси Ҳукумати ўртасида ўсимликлар карантини соҳасидаги ҳамкорлик тўғрисидаги Битимнинг амал қилиши тугатилади.

Тошкент шаҳрида 2022 йил 21 июнда, икки асл нусхада, ҳар бири ўзбек, озарбайжон ва рус тилларида тузилди, бунда барча матнлар бир хил кучга эга.

Мазкур Битим қоидаларини талқин қилишда келишмовчиликлар юзага келган тақдирда, Томонлар рус тилидаги матнга мурожаат қиладилар.