Закон Республики Узбекистан, от 30.08.1996 г. № 272-I
Кучга кириш санаси
17.09.1996
Рус
Ўзб
O’zb
Рус|Ўзб
Рус|O‘zb
|
Закон Республики Узбекистан ОБ АВТОРСКОМ ПРАВЕ И СМЕЖНЫХ ПРАВАХ I. ОБЩИЕ ПОЛОЖЕНИЯ Статья 1. Основные понятия В настоящем Законе применяются следующие основные понятия: «автор» — физическое лицо, творческим трудом которого создано произведение; «запись» — воплощение звуков и (или) изображений в какой-либо материальной форме, позволяющей осуществлять их неоднократное восприятие, воспроизведение или сообщение с помощью технических средств; «исполнитель» — актер, певец, музыкант, танцор или иное лицо, которое играет роль, поет, читает, декламирует, играет на музыкальном инструменте или иным образом исполняет произведение литературы или искусства (в том числе эстрадный, цирковой или кукольный номер), а также режиссер-постановщик спектакля и дирижер; «опубликование (обнародование, выпуск в свет)» — выпуск в обращение экземпляров произведения, фонограммы в количестве, достаточном для удовлетворения разумных потребностей публики и, исходя из характера произведения, фонограммы; «произведение декоративно-прикладного искусства» — двухмерное или трехмерное произведение искусства, перенесенное на предметы практического пользования, включая произведение художественного промысла или произведение, изготовляемое промышленным способом; «фонограмма» — любая исключительно звуковая запись какого-либо исполнения или иных звуков; «экземпляр произведения» — копия произведения, изготовленная в любой материальной форме; «экземпляр фонограммы» — копия фонограммы на любом материальном носителе, изготовленная непосредственно или косвенно с фонограммы и включающая все или часть звуков, зафиксированных в этой фонограмме. Статья 2. Законодательство Республики Узбекистан об авторском праве и смежных правах Законодательство Республики Узбекистан об авторском праве и смежных правах регулирует отношения в области интеллектуальной собственности, возникающие в связи с созданием и использованием произведений науки, литературы и искусства (авторское право), постановок, исполнений, фонограмм, передач организаций эфирного и кабельного вещания. Статья 3. Международные договоры Если международным договором Республики Узбекистан установлены иные правила, чем те, которые содержатся в законодательстве Республики Узбекистан об авторском праве и смежных правах, то применяются правила международного договора. II. АВТОРСКОЕ ПРАВО Статья 4. Сфера действия авторского права Авторское право распространяется: на произведения, опубликованные либо находящиеся в какой-либо объективной форме на территории Республики Узбекистан, независимо от гражданства авторов и их правопреемников; на произведения, опубликованные либо находящиеся в какой-либо объективной форме за пределами Республики Узбекистан, и признается за авторами (их правопреемниками) — гражданами Республики Узбекистан; на произведения, опубликованные либо находящиеся в какой-либо объективной форме за пределами Республики Узбекистан, и признается за авторами (их правопреемниками) — гражданами других государств в соответствии с международными договорами Республики Узбекистан. Произведение считается опубликованным в Республике Узбекистан, если в течение тридцати дней после даты первого опубликования за пределами Республики Узбекистан оно было опубликовано на территории Республики Узбекистан. При предоставлении на территории Республики Узбекистан охраны произведения в соответствии с международными договорами Республики Узбекистан, автор произведения определяется по закону государства, на территории которого имел место юридический факт, послуживший основанием для обладания авторским правом. Статья 5. Произведения, охраняемые авторским правом (объекты авторского права) Авторское право распространяется на произведения науки, литературы и искусства, являющиеся результатом творческой деятельности, независимо от назначения и достоинств, а также способа их выражения. Произведение должно быть выражено в устной, письменной или иной объективной форме, допускающей возможность его восприятия. Произведение в письменной форме или иным способом выраженное на материальном носителе (рукопись, машинопись, нотная запись, запись с помощью технических средств, в том числе аудио- или видеозапись, фиксация изображения в двухмерной или объемно-пространственной форме и т. д.) считается имеющим объективную форму, независимо от его доступности для третьих лиц. Устное или иное произведение, не выраженное на материальном носителе, считается имеющим объективную форму, если оно стало доступным для восприятия третьими лицами (публичное произнесение, публичное исполнение и т. д.). Авторское право распространяется как на опубликованные, так и на неопубликованные произведения. Авторское право не распространяется на идеи, концепции, принципы, системы, предлагаемые решения, открытия объективно существующих явлений. Для возникновения авторского права не требуется регистрации произведения или соблюдения каких-либо иных формальностей. Статья 6. Виды объектов авторского права К объектам авторского права относятся: литературные произведения (литературно-художественные, научные, учебные, публицистические и т. п.); драматические и сценарные произведения; музыкальные произведения с текстом и без текста; музыкально-драматические произведения; хореографические произведения и пантомимы; аудиовизуальные произведения (кино-, теле- и видеофильмы, слайдфильмы, диафильмы и другие кино-, теле-, видеопроизведения), радиопроизведения; произведения живописи, скульптуры, графики, дизайна и другие произведения изобразительного искусства; произведения декоративно-прикладного и сценографического искусства; произведения архитектуры, градостроительства и садово-паркового искусства; фотографические произведения и произведения, полученные способами, аналогичными фотографии; географические, геологические и другие карты, планы, эскизы и произведения, относящиеся к географии, топографии и другим наукам; программы для электронно-вычислительных машин (ЭВМ) всех видов, включая прикладные программы и операционные системы; другие произведения, отвечающие требованиям, установленным статьей 5 настоящего Закона. Статья 7. Части произведения и производные произведения Объектами авторского права являются удовлетворяющие требованиям, установленным статьей 5 настоящего Закона, части произведений, их наименования и производные произведения. К производным произведениям относятся: произведения, представляющие собой переработку других произведений (обработки, аннотации, рефераты, резюме, обзоры, инсценировки, аранжировки и другие подобные произведения науки, литературы и искусства); переводы; сборники (энциклопедии, антологии, базы данных) и другие составные произведения, представляющие собой по подбору или расположению материалов результат творческого труда. Производные произведения охраняются авторским правом независимо от того, являются ли произведения, на которых они основаны или которые они включают, объектами авторского права. Статья 8. Произведения и подобные им результаты деятельности, не являющиеся объектами авторского права Не являются объектами авторского права: официальные документы (законы, постановления, решения и т. п.), а также их официальные переводы; официальные символы и знаки (флаги, гербы, ордена, денежные знаки и т. п.); произведения народного творчества; сообщения о новостях дня или сообщения о текущих событиях, имеющих характер обычной пресс-информации; результаты, полученные с помощью технических средств, предназначенных для производства определенного рода, без осуществления человеком творческой деятельности, непосредственно направленной на создание индивидуального произведения. Статья 9. Права на проекты официальных документов, символов и знаков Право авторства на проект официального документа, символа или знака принадлежит лицу, создавшему проект (разработчику). Разработчики проектов официальных документов, символов и знаков вправе публиковать такие проекты, если это не запрещено органом, по поручению которого разрабатывался проект. При публикации проекта разработчики вправе указывать свое имя. Проект может быть использован компетентным органом для подготовки официального документа без согласия разработчика, если проект им опубликован или направлен соответствующему органу. При подготовке официальных документов, символов и знаков на основе проекта в него могут вноситься дополнения и изменения по усмотрению органа, осуществляющего подготовку официального документа, символа или знака. После одобрения проекта компетентным органом он может использоваться без указания имени разработчика. Статья 10. Автор произведения. Презумпция авторства Автором произведения признается гражданин, творческим трудом которого оно создано. Лицо, обозначенное в качестве автора при первом опубликовании произведения, считается его автором, если не доказано иное. При опубликовании произведения анонимно или под псевдонимом (за исключением случая, когда псевдоним автора не оставляет сомнения в его личности) издатель, имя или наименование которого обозначено на произведении, при отсутствии доказательств иного считается представителем автора и имеет право защищать права автора и обеспечивать их осуществление. Это положение действует до тех пор, пока автор такого произведения не раскроет свою личность и не заявит о своем авторстве. Статья 11. Соавторство Авторское право на произведение, созданное совместным творческим трудом двух или более граждан, принадлежит соавторам совместно, независимо от того, образует ли такое произведение одно неразрывное целое или состоит из частей, каждая из которых имеет также самостоятельное значение. Часть произведения признается имеющей самостоятельное значение, если она может быть использована независимо от других частей этого произведения. Каждый из соавторов вправе использовать созданную им часть произведения, имеющую самостоятельное значение, по своему усмотрению, если иное не предусмотрено соглашением между ними. Отношения между соавторами определяется, как правило, на основе соглашения. При отсутствии такого соглашения авторское право на произведение осуществляется всеми авторами совместно, а вознаграждение распределяется между ними поровну. Если произведение соавторов образует одно неразрывное целое, то ни один из соавторов не вправе без достаточных к тому оснований запретить использование произведения. Статья 12. Авторы фильма Авторами кинофильма, телефильма и видеофильма в целом (соавторами) являются: режиссер-постановщик; автор сценария; автор музыкального произведения с текстом или без текста, специально созданного для этого аудио-, видеопроизведения; оператор-постановщик. В число соавторов такого произведения по соглашению с названными авторами могут быть включены авторы других использованных в фильме произведений. Авторы использованных в фильме произведений как существовавших ранее, так и созданных в процессе работы над ним, сохраняют авторство каждый на свое произведение, имеющие самостоятельное значение, независимо от авторства на фильм в целом. Статья 13. Авторы производных произведений Авторами производных произведений признаются лица, осуществившие переработку других произведений, переводчики, составители сборников и других составных произведений. Автор производного произведения пользуется авторским правом на такое произведение при условии соблюдения им прав автора произведения, подвергшегося переработке, переводу или включению в составное произведение. Авторское право создателей производных произведений не препятствует иным лицам создавать свои производные произведения на основе уже использованных ранее произведений. Статья 14. Авторы интервью Авторское право на запись интервью принадлежит лицу, давшему интервью, и лицу, проводившему интервью и осуществлявшему его запись, как соавторам, если иное не предусмотрено соглашением между ними. Опубликование, передача записи интервью допускается лишь с согласия лица, давшего интервью. Статья 15. Права лиц, организующих создание произведений Лица, организующие создание произведений (издатели энциклопедий, изготовители фильмов, продюсеры и т. п.) не признаются авторами соответствующих произведений. Однако, в случаях, предусмотренных настоящим Законом или иными законами, такие лица приобретают исключительные права на использование этих произведений. Издателям энциклопедий, энциклопедических словарей, периодических и продолжающихся сборников научных трудов, газет, журналов и других периодических изданий принадлежат исключительные права на использование таких изданий. Издатель вправе при любом использовании такого издания указывать свое наименование либо требовать такого указания. Авторы произведений, включенных в такие издания, сохраняют исключительные права на использование своих произведений независимо от издания в целом, если иное не предусмотрено договором на создание произведения. Заключение договора на создание аудиовизуального произведения, в том числе фильма, не влечет за собой передачу авторами этого произведения его изготовителю исключительных прав на воспроизведение, распространение, публичное исполнение, сообщение по кабелю для всеобщего сведения, передачу в эфир или на любое другое публичное использование произведения, на субтитрирование и дублирование текста фильма, если иное не предусмотрено в договоре. Указанные права действуют в течение срока действия авторского права на аудиовизуальное произведения. Изготовитель фильма вправе при любом использовании этого произведения указывать свое имя или наименование либо требовать такого указания. При публичном показе фильма автор музыкального произведения (с текстом и без текста) сохраняет право на вознаграждение за публичное исполнение его музыкального произведения. Без согласия автора и других обладателей имущественных прав на фильм запрещается уничтожение окончательного варианта фильма (оригинала записи). Статья 16. Знаки охраны авторского права Обладатель исключительного авторского права может для оповещения о своих правах использовать знак охраны авторского права, который помещается на каждом экземпляре произведения и состоит из трех элементов: латинской буквы «С» в окружности; имени (наименования) обладателя исключительных авторских прав; года первого опубликования произведения. Если не доказано иное, правообладателем считается лицо, обозначенное в знаке охраны авторского права. Статья 17. Личные неимущественные права автора Автору произведения принадлежат следующие личные неимущественные права: право авторства; право на авторское имя; право на неприкосновенность произведения. Соглашение автора с кем-либо и заявление автора об отказе от осуществления личных неимущественных прав ничтожны. Статья 18. Право авторства Принадлежащее автору (соавторам) право авторства на созданное им произведение исключает признание авторства других лиц на это же произведение. Статья 19. Право на авторское имя Автору принадлежит исключительное право использовать или разрешать использовать произведение под своим именем, под псевдонимом или анонимно (право на авторское имя). Статья 20. Право на неприкосновенность произведения Автору принадлежит исключительное право на внесение изменений и дополнений в свое произведение и на защиту произведения от внесения в него кем-либо без согласия автора изменений или дополнений (право на неприкосновенность произведения). При издании, публичном исполнении или ином использовании произведения внесение каких бы то ни было изменений как в само произведение, так и в его название и в обозначение имени автора допускается только с согласия автора. Воспрещается без согласия автора снабжать его произведение при издании иллюстрациями, предисловиями, послесловиями, комментариями или какими бы то ни было пояснениями. После смерти автора защита неприкосновенности произведения осуществляется лицом, указанным в завещании, а при отсутствии таких указаний — наследниками автора, а также лицами, на которых в соответствии с законом возложена охрана авторских прав. Статья 21. Право на опубликование произведения Автору принадлежит право открыть доступ к произведению неопределенному кругу лиц (право на опубликование). Произведение считается опубликованным, когда автором или с его согласия впервые открыт доступ к произведению неопределенному кругу лиц путем издания, публичного исполнения, публичного показа произведения или его выпуска в свет иным образом. Автор имеет право отказаться от ранее принятого решения об опубликовании произведения (право на отзыв) при условии возмещения лицам, получившим право использовать произведение, причиненных таким решением убытков, включая упущенную выгоду. Если произведение было опубликовано, автор обязан публично оповестить о его отзыве. При этом он вправе изъять за свой счет из обращения ранее изготовленные экземпляры произведения. Эти положения применяются также к служебным произведениям, если договором с автором не предусмотрено иное. Статья 22. Право автора на использование произведения Автору принадлежат исключительные права на использование произведения в любой форме и любым способом. Использованием произведения считается воспроизведение и распространение произведения и его реализация иными способами, к которым относятся в частности: публичный показ (выставление, экспонирование) произведения; прокат экземпляра, составляющего материальный носитель произведения; публичное исполнение произведения; передача произведения в эфир (трансляция по радио или телевидению), в том числе передача по кабелю или спутниковой связи; техническая запись произведения; воспроизведение технической записи произведения, в том числе по радио или телевидению; перевод или переделка произведения для их последующего использования; практическая реализация градостроительного, архитектурного, дизайнерского проекта. Воспроизведением является повторное придание произведению объективной формы, хотя бы и той, какую оно имело в оригинале (издание произведения, тиражирование аудио- или видеозаписей и т. п.). Распространением произведения считается продажа, мена, сдача в прокат или иные операции с экземплярами произведения, в том числе их импорт. Если экземпляры произведения правомерно отчуждены, то их дальнейшее распространение допускается без согласия автора и без выплаты вознаграждения, за исключением случаев, предусмотренных законом. Произведение считается использованным независимо от того, использовано оно с целью извлечения дохода (прибыли) либо его использование не направленно на это. Практическое применение положений, составляющих содержание произведения (изобретений, иных технических, экономических, организационных и тому подобных решений), не составляет использование произведения в смысле авторского права. Статья 23. Депонирование произведений Депонированием рукописей произведений, других произведений на материальном носителе, в том числе на машинном, признается использование произведения, если такое депонирование произведено в хранилище (депозитарии), открытом для доступа каждого, и допускает получение по договору с депозитарием экземпляра произведения любым, кто обратится в этот депозитарий. Депонирование произведения осуществляется на основе договора обладателя права на использование произведения (правообладателя) с депозитарием, устанавливающего условия использования произведения. Такой договор и договор депозитария с пользователем являются публичными. Статья 24. Распоряжение правом на использование произведения Автор или другой правообладатель может по договору, в том числе заключенному на публичных торгах, передать все права на использование произведения другому лицу (отчуждение права на использование). Право на использование произведения переходит в порядке универсального правопреемства. Правообладатель может выдать другому лицу разрешение (лицензию) на использование произведения в определенных пределах. Разрешение требуется для использования произведения как в первоначальном, так и в переработанном виде, в частности, в виде перевода, аранжировки и т. п. Каждый способ использования произведения требует специального разрешения правообладателя. Статья 25. Право доступа к произведениям изобразительного искусства Автор произведения изобразительного искусства вправе требовать от собственника произведения предоставления возможности осуществлять право на воспроизведение своего произведения (право доступа). При этом от собственника произведения нельзя требовать доставки произведения автору. Статья 26. Ограничения авторских прав Ограничение исключительных прав автора и других лиц на использование произведения допускается только в случаях, предусмотренных статьями 17 — 21 настоящего Закона или другими законами. Указанные ограничения применяются при условии, что это не наносит неоправданного ущерба нормальному использованию произведения и не ущемляет необоснованным образом законные интересы автора. Статья 27. Воспроизведение чужого произведения в личных целях Допускается без согласия автора и без выплаты авторского вознаграждения использование чужого, выпущенного в свет произведения в личных целях, если при этом не наносится ущерб нормальному использованию произведения и не ущемляются законные интересы автора. Правила части первой настоящей статьи не применяются к отношениям по: использованию произведений архитектуры в форме зданий и аналогичных сооружений; использованию баз данных или существенных их частей; использованию программ для ЭВМ за исключением случаев, предусмотренных законом; репродуцированию книг (в целом) и нотных текстов. В изъятие из части первой настоящей статьи законом может быть установлено, что в случае использования в личных целях аудио- и видеозаписей автор, исполнитель и производитель соответствующей записи имеет право на получение соответствующего вознаграждения. Вознаграждение за воспроизведение выплачивается в форме отчислений (процентов) производителями или импортерами оборудования (аудиоаппаратуры, видеомагнитофонов и т. п.) и материальных носителей (аудио- и (или) видеопленки, кассет, лазерных дисков, компакт-дисков и т. п.), которые используются для такого воспроизведения. Статья 28. Свободное использование произведений с указанием имени автора Допускается следующее свободное использование произведения с указанием имени автора и источника заимствования и при условии, что этим не наносится ущерб нормальному использованию произведения и не ущемляются законные интересы автора: воспроизведение и распространение произведения в научных, исследовательских, критических и информационных целях в виде цитат (на языке оригинала и в переводе) из выпущенных в свет произведений, в том числе в виде частей газетных и журнальных статей, в объеме, оправданном целью цитирования; воспроизведение, техническая запись и передача в эфир выпущенных в свет произведений в качестве иллюстрации в изданиях, радио- и телепередачах, аудио- и видеозаписях образовательного и учебного характера в объеме, оправданном поставленной целью; воспроизведение в газетах, передача в эфир опубликованных в газетах и журналах статей по текущим политическим, экономическим, социальным и религиозным вопросам или переданных в эфир произведений такого характера, за исключением случаев, когда такое использование было специально запрещено автором; воспроизведение в газетах, передача в эфир публично произнесенных политических речей, обращений, докладов и других подобных произведений в объеме, оправданном поставленной целью; воспроизведение, публичный показ, передача в эфир в обзорах текущих событий произведений, которые можно увидеть или услышать в ходе таких событий, в объеме, оправданном информационной целью; воспроизведение произведений, выпущенных в свет без извлечения прибыли рельефно-точечным шрифтом или другими способами для слепых, кроме произведений, специально созданных для таких способов использования. Статья 29. Использование произведений путем репродуцирования Допускается без цели извлечения прибыли, без согласия автора и без выплаты авторского вознаграждения, но с обязательным указанием имени автора, произведения которого используются, и источника заимствования репродуцирования: произведения библиотеками и архивами для восстановления, замены утраченных или испорченных экземпляров, а также предоставление экземпляров произведений другим библиотекам, утратившим по каким-либо причинам эти произведения из своих фондов; отдельных статей и малообъемных произведений, правомерно опубликованных в сборниках, газетах и других периодических изданиях, коротких отрывков из правомерно опубликованных письменных произведений (с иллюстрациями или без иллюстраций) библиотеками и архивами по запросам граждан в учебных и исследовательских целях, а также образовательными учреждениями для аудиторных занятий. Статья 30. Свободное использование произведений постоянно расположенных в местах, открытых для свободного посещения Допускается без согласия автора и без выплаты авторского вознаграждения воспроизведение, передача в эфир или сообщение для всеобщего сведения по кабелю произведений архитектуры, фотографий, изобразительного искусства, которые постоянно расположены в местах, открытых для свободного посещения. Это правило не распространяется на случаи, когда изображение произведения является основным объектом таких воспроизведений, передачи в эфир или сообщения для всеобщего сведения по кабелю, а также на случаи, когда изображение произведения используются для коммерческих целей. Статья 31. Свободное публичное исполнение произведений Допускается без согласия автора и без выплаты авторского вознаграждения публичное исполнение правомерно опубликованных музыкальных произведений во время официальных, религиозных и погребальных церемоний в объеме, оправданном характером таких церемоний. Статья 32. Свободное воспроизведение произведений для судебных целей Допускается без согласия автора и без выплаты авторского вознаграждения исполнение произведений для целей судебного и административного производства в объеме, оправданном целью использования. Статья 33. Свободная запись произведений организациями эфирного вещания в целях краткосрочного пользования Организация эфирного вещания вправе без согласия автора или иного правообладателя и без выплаты дополнительного вознаграждения делать запись краткосрочного пользования того произведения, в отношении которого эта организация получила право на передачу в эфир при условии, что такая запись проводится организацией эфирного вещания с помощью ее собственного оборудования и для ее собственных передач. Организация обязана уничтожить такую запись в течение шести месяцев после ее изготовления, если более продолжительный срок не был согласован с автором записанного произведения. Такая запись может быть сохранена без согласия автора произведения в официальных архивах, если запись носит исключительно документальный характер. Статья 34. Ограничение прав лица, владеющего экземпляром программы для ЭВМ или базы данных Право лица, владеющего экземпляром программы для ЭВМ или базы данных, на воспроизведение и переделку программы для ЭВМ и базы данных для последующего личного использования определяется законом. Статья 35. Право на служебное произведение Авторское право на произведение, созданное в порядке выполнения служебного задания (служебное произведение), принадлежит автору произведения. Право использования служебного произведения способом, обусловленным целью задания и в вытекающих из него пределах, принадлежит лицу, по заданию которого создано произведение и с которым автор состоит в трудовых отношениях (работодателю), если в договоре между ним и автором не предусмотрено иное. Работодатель вправе передать такое право использования другому лицу. Договор работодателя с автором может предусматривать выплату автору вознаграждения за использование служебного произведения и содержать другие условия его использования. По истечении десяти лет с момента представления произведения, а при согласии работодателя — и ранее, автор приобретает в полном объеме право на использование произведения и получение авторского вознаграждения, независимо от договора, заключенного с работодателем. Право автора использовать служебное произведение способом, не обусловленным целью задания, не ограничивается. Статья 36. Действие авторского права на территории Республики Узбекистан Авторское право на произведение, впервые выпущенное в свет на территории Республики Узбекистан либо не выпущенное в свет, но такое, оригинал которого находится на его территории в какой-либо объективной форме, действует на территории Республики Узбекистан. В этом случае авторское право признается за автором и его наследниками, а также за иными правопреемниками автора независимо от их гражданства. Авторское право признается также за гражданами Республики Узбекистан, произведения которых впервые выпущены в свет или находятся в какой-либо объективной форме на территории иностранного государства, а равно за их наследниками и другими правопреемниками. При предоставлении автору правовой охраны в соответствии с международными договорами факт выпуска произведения в свет на территории иностранного государства определяется согласно положениям соответствующего международного договора. В целях охраны произведения на территории Республики Узбекистан лицо, признаваемое автором произведения, определяется по законам государства, на территории которого произведение стало впервые охраняться. Статья 37. Начало действия авторского права Авторское право на произведение начинает действовать с момента придания произведению объективной формы, доступной для восприятия третьими лицами, независимо от его выпуска в свет. Авторское право на устное произведение действует с момента его сообщения третьим лицам. Если произведение не подпадает под действие статьи 36 настоящего Закона, авторское право на такое произведение охраняется с момента первого опубликования произведения, если оно осуществлено в Республике Узбекистан. Статья 38. Срок действия авторского права Авторское право действует в течение всей жизни автора и пятидесяти лет после его смерти, считая с первого января года, следующего за годом смерти автора. Авторское право на произведение, созданное в соавторстве, действует в течение всей жизни соавторов и пятьдесят лет после смерти последнего из авторов, пережившего других соавторов. Авторское право на произведение, впервые выпущенное в свет под псевдонимом или анонимно, действует в течение пятидесяти лет, считая с первого января года, следующего за годом выпуска произведения в свет. Если в течение указанного срока аноним или псевдоним будут раскрыты, то применяются сроки, указанные в части первой настоящей статьи. В течение сроков, указанных в части первой настоящей статьи, авторское право принадлежит наследникам автора и переходит по наследству. В течение этих же сроков авторское право принадлежит правопреемникам, получившим это право по договору с автором, его наследниками и последующими правопреемниками. Авторское право на произведение, впервые выпущенное в свет в течение пятидесяти лет после смерти автора, действует в течение пятидесяти лет после его выпуска в свет, считая с первого января года, следующего за выпуском произведения в свет. Авторство, имя автора и неприкосновенность произведения охраняются бессрочно. Статья 39. Переход произведения в общественное достояние По истечении срока действия авторского права на произведение оно становится общественным достоянием. Произведения, охрана которым на территории Республики Узбекистан никогда не предоставлялась, считаются общественным достоянием. Произведения, являющиеся общественным достоянием, могут свободно использоваться любым лицом без выплаты авторского вознаграждения. При этом должно соблюдаться право авторства, право на имя и право на неприкосновенность произведения. Статья 40. Авторский договор Автор или его наследник может передать право использования своего произведения другому лицу путем заключения авторского договора. Авторский договор предполагается возмездным. Авторский договор может заключаться на готовое произведение или на произведение, которое автор обязуется создать (договор заказа). Авторским договором является также заключаемый автором или его наследниками договор о разрешении использовать произведение в тех или иных пределах (авторский лицензионный договор). Статья 41. Условия авторского договора Авторский договор должен предусматривать: способы использования произведения (конкретные права, передаваемые по данному договору); размер вознаграждения и (или) порядок определения размера вознаграждения за каждый способ использования произведения, порядок и сроки его выплаты. При отсутствии в авторском договоре условия о сроке, на который передается право использования произведения, договор может быть расторгнут автором по истечении пяти лет с даты его заключения, если пользователь будет письменно уведомлен об этом за шесть месяцев до расторжения договора. При отсутствии в авторском договоре условия о территории, в пределах которой действует право использования произведения, действие передаваемого по договору права ограничивается территорией Республики Узбекистан. Предметом авторского договора не могут быть права на использование произведения, неизвестные на момент заключения договора. Размер вознаграждения за использование произведения определяется в авторском договоре по соглашению сторон. Если в авторском договоре об издании или об ином исполнении произведения вознаграждение определяется в виде фиксированной суммы, то в договоре должен быть установлен максимальный тираж произведения. Отказ автора или его наследника от права на получение вознаграждения ничтожен. Права, переданные по авторскому договору, могут передаваться любой стороной договора полностью или частично другим лицам лишь в случае, когда это прямо предусмотрено таким договором. Статья 42. Форма авторского договора Авторский договор должен быть заключен в письменной форме, за исключением случаев, предусмотренных законом. Статья 43. Ответственность по авторскому договору Сторона, не исполнившая или ненадлежащим образом исполнившая обязательства по авторскому договору, обязана возместить убытки, причиненные другой стороне, включая упущенную выгоду. Статья 44. Срок действия авторского лицензионного договора Авторский лицензионный договор действует в течение предусмотренного им срока, но не более срока действия авторского права. Автор произведения или его наследники, независимо от включения в авторский лицензионный договор условия о сроке, вправе по истечении десяти лет с даты заключения договора односторонне расторгнуть его, письменно уведомив об этом своего контрагента за шесть месяцев до расторжения договора. Такое право возникает у автора или его наследников каждые десять лет. Договор может предусматривать сроки использования произведения, нарушение которых влечет за собой право правообладателя расторгнуть договор. Статья 45. Управление авторскими правами Правообладатель вправе осуществлять принадлежащие ему права лично по своему усмотрению. Лица иные, чем правообладатель, могут управлять авторскими правами лишь с согласия правообладателя и в пределах, предоставленных им полномочий, за исключением случаев, когда представительство осуществляет законный представитель. Обладатели авторских и смежных прав могут создавать организации, на которые возлагается управление авторскими и смежными правами. Такие организации представляют обладателей авторских и смежных прав в пределах полномочий, предоставленных им договором с правообладателями, и в пределах своей компетенции. Организации, занимающиеся управлением авторскими и смежными правами, действуют на основе лицензий, выданных органом государства, определенным Правительством Республики Узбекистан и под контролем этого органа. Они не вправе заниматься коммерческой деятельностью и осуществлять использование произведений. Организации, занимающиеся управлением авторскими и смежными правами, обязаны принять на себя поручение обратившегося к ним обладателя авторских или смежных прав. Выполнение поручения может осуществляться такими организациями на основе разработанного ими договора присоединения. Договор может предусматривать возмещение правообладателем организации понесенных ей расходов. Организации, занимающиеся управлением авторскими и смежными правами, на основе полученных ими по договорам полномочий предоставляют другим лицам (пользователям) лицензии на соответствующие способы использования произведений или объектов смежных прав. Условия таких лицензий не должны быть одинаковыми для всех пользователей одной категории и в выдаче лицензий не может быть отказано без достаточных оснований. Представлять обладателей авторских и смежных прав могут, кроме организаций, указанных в части третьей настоящей статьи, любые лица на общих основаниях. Статья 46. Ответственность за неправомерное использование произведения без договора При использовании произведения без договора с правообладателем нарушитель обязан возместить правообладателю понесенные им убытки, включая упущенную выгоду. Правообладатель вправе взыскать с нарушителя вместо убытков полученные им вследствие нарушения доходы. Использование произведения способом, не предусмотренным авторским договором, или по прекращению действия такого договора считается использованием произведения без договора. III. СМЕЖНЫЕ ПРАВА Статья 47. Объект смежных прав Смежные права распространяются на постановки, исполнение, аудио- и видеозаписи исполнения (записи исполнения), передачи организаций эфирного и кабельного вещания. Статья 48. Субъекты смежных прав Право на исполнение принадлежит исполнителям — артистам, режиссерам-постановщикам, дирижерам, а также их наследникам. Право на использование такого исполнения может переходить к другим правопреемникам. Право на запись исполнения принадлежит лицу, создавшему такую запись, или его правопреемникам. Право на трансляцию принадлежит организации эфирного вещания, создавшей передачу, или ее правопреемникам. Статья 49. Знаки охраны смежных прав Производитель записи исполнения и исполнитель могут для оповещения о своих правах использовать знак охраны смежных прав, который помещается на каждом экземпляре аудио- или видеозаписи и (или) на каждом содержащем ее футляре и состоит из трех элементов: латинской буквы «Р» в окружности; имени (наименования) обладателя исключительных смежных прав; года первого опубликования записи. Статья 50. Права исполнителя Исполнителю принадлежит право на: указание его имени при исполнении, на экземплярах записи исполнения, при трансляции или воспроизведении исполнения; защиту исполнения от искажения; осуществление или разрешение использования исполнения. Право использования исполнения включает в себя право разрешать: трансляцию исполнения в эфир и по кабелю; запись исполнения с помощью технических средств; трансляцию и публичное воспроизведение произведенной записи исполнения; размножение и распространение экземпляров записи исполнения. Исполнители осуществляют свои права с соблюдением прав авторов исполняемых произведений. Ограничения права на использование исполнения устанавливаются законом. К праву на исполнение, осуществленное в порядке выполнения служебного задания (служебное исполнение), соответственно применяются положения статьи 35 настоящего Закона. Статья 51. Действие прав исполнителя Право исполнителя на исполнение, впервые имеющее место на территории Республики Узбекистан, действует на территории Республики Узбекистан. В этом случае право признается за исполнителем, его наследниками, а также за иными правопреемниками исполнителя, независимо от гражданства. Право исполнителя признается также за ним в случаях, когда исполнение впервые осуществлено на территории иностранного государства, а равно за его правопреемниками. Права исполнителя действуют с момента первой записи или первого исполнения (постановки) в течение пятидесяти лет. Право исполнителя на имя и право на защиту исполнителя от искажения защищается бессрочно. Статья 52. Использование исполнения Исполнитель и иной обладатель права на исполнение вправе использовать это право по своему усмотрению самостоятельно. Использование исполнения другими лицами допускается только с разрешения исполнителя или другого правообладателя на основе заключенного с ним договора. Статья 53. Распоряжение правом на использование исполнения Правообладатель может заключить договор о передаче своих прав на использование исполнения другому лицу, в том числе путем выдачи другому лицу разрешения (лицензии) на использование исполнения в тех или иных пределах. Исполнитель или его правопреемник имеют право на вознаграждение за разрешение использовать исполнение. За каждый вид использования должно выплачиваться особое вознаграждение. Отказ от права вознаграждения ничтожен. Статья 54. Права лица, создавшего запись исполнения Создателю аудиозаписи, видеозаписи, аудио-, видеозаписи исполнения и его правопреемнику принадлежит исключительное право на эту запись. Использование такой записи другими лицами допускается только с разрешения создателя записи или его правопреемника. Создатель записи исполнения или его правопреемник вправе осуществлять или разрешать: публичное воспроизведение записи; переделку или иную переработку записи; распространение экземпляров записи (продажа, прокат и т. п.), в том числе передачу их за границу; копирование записи; (статья 54 дополнена абзацем пятым в соответствии с Законом Республики Узбекистан от 15 декабря 2000 г, № 175-II – Ведомости Олий Мажлиса, 2001 г., № 1-2, ст. 23). импорт экземпляров записи. Если право собственности на экземпляр записи исполнения принадлежит не ее создателю, исключительное право использования записи, в том числе ее коммерческого проката, сохраняется за лицом, создавшим запись. Ограничения прав создателя записи исполнения устанавливаются законом. Обладатели права на запись исполнения осуществляют свои права с учетом прав авторов произведений и прав исполнителей. Статья 55. Вознаграждение за использование записи исполнителя Допускается без согласия создателя записи исполнения, опубликованной с целью получения прибыли, и исполнителя, исполнение которого записано, но с выплатой вознаграждения: публичное исполнение записи; передача записи в эфир; сообщение записи для всеобщего сведения по кабелю. Сбор, распределение и выплата вознаграждения, предусмотренного частью первой настоящей статьи, осуществляются организацией, занимающейся управлением авторскими и смежными правами (статья 45 настоящего Закона). Размер вознаграждения, предусмотренного частью первой настоящей статьи, и порядок его выплаты определяются соглашением между пользователем записи или объединением таких пользователей, с одной стороны, и организациями, занимающимися управлением авторскими и смежными правами, с другой. Размер вознаграждения устанавливается за каждый вид использования записи. Статья 56. Действие прав создателя записи исполнения Право создателя записи исполнения действует на территории Республики Узбекистан, если эта запись впервые публично воспроизводилась или ее экземпляры публично распространялись в Республике Узбекистан. Право создателя записи исполнения признается также за гражданами Республики Узбекистан или юридическими лицами, имеющими место жительства или место нахождения на территории Республики Узбекистан. Юридические и физические лица других государств пользуются правами, предусмотренными настоящим Законом, наравне с юридическими и физическими лицами Республики Узбекистан в силу международных договоров Республики Узбекистан или на основе принципа взаимности. (статья 56 дополнена частью третьей в соответствии с Законом Республики Узбекистан от 15 декабря 2000 г., № 175-II – Ведомости Олий Мажлиса,2001 г., № 1-2, ст. 23) Право создателя записи исполнения действует с момента создания записи в течение пятидесяти лет. Статья 57. Права организации эфирного вещания Организации эфирного вещания принадлежит исключительное право использовать свою передачу в любой форме и давать разрешение на использование такой передачи третьим лицом. Использование передачи третьими лицами осуществляется по договору. Правообладатель имеет право на вознаграждение за каждый вид использования. Организация эфирного вещания вправе: осуществлять трансляцию передачи; разрешать другим организациям эфирного вещания и организациям кабельного вещания одновременную трансляцию и ретрансляцию своих передач; осуществлять запись своих передач; воспроизводить запись своих передач; распространять экземпляры воспроизведенной записи; разрешать трансляцию и одновременную трансляцию, ретрансляцию записи своих передач по кабелю; осуществлять публичную трансляцию и воспроизведение в местах с платным входом, разрешать другим лицам такую трансляцию и воспроизведение. Ограничения прав организаций эфирного вещания устанавливаются законом. Организация эфирного вещания осуществляет свои права с учетом прав авторов произведений и прав исполнителей, а в подлежащих случаях — обладателей прав на запись исполнения и других организаций эфирного вещания. Статья 58. Действие прав организации эфирного вещания Права организации эфирного вещания действуют на территории Республики Узбекистан, если организация имеет местонахождение на этой территории и осуществляет передачи с помощью расположенных на ней передатчиков. Право организации эфирного вещания на передачу действует с момента первой ее трансляции в эфир в течение пятидесяти лет. Статья 59. Права организации кабельного вещания Права организации кабельного вещания устанавливаются применительно к правам организации эфирного вещания, установленным настоящим Законом. Статья 60. Ограничения прав исполнителя, создателя записи исполнения организацией эфирного или кабельного вещания Допускается без согласия создателя записи исполнения, организации эфирного или кабельного вещания и без выплаты вознаграждения использование исполнения, постановки, передачи в эфир, передачи по кабелю и их записи, а также воспроизведения записи: путем включения в обзор о текущих событиях небольших отрывков из исполнения, постановки, записи, передачи в эфир или по кабелю; исключительно в целях обучения или научного исследования; в форме цитирования небольших отрывков из исполнения, постановки, записи, передачи в эфир или по кабелю при условии, что такое цитирование осуществляется в информационных целях, при этом любое использование организацией эфирного или кабельного вещания экземпляров записи, опубликованной в коммерческих целях, для передачи в эфир или по кабелю с соблюдением положений статьи 55 настоящего Закона; в иных случаях, которые предусмотрены настоящим Законом в отношении ограничения имущественных прав автора произведений литературы, науки и искусства. Допускается без согласия производителя фонограммы, организаций эфирного и кабельного вещания использование передачи в эфир или по кабелю и ее записи и воспроизведение фонограммы в личных целях. Воспроизведение фонограммы допускается при условии выплаты вознаграждения в соответствии со статьей 27 настоящего Закона. Положения статей 50, 54, 58 и 59 настоящего Закона в отношении получения разрешения исполнителя, создателя записи исполнения и организации эфирного вещания на осуществление записей краткосрочного пользования исполнения, постановки или передачи, на воспроизведение записи, опубликованной в коммерческих целях, не применяется, если запись краткосрочного пользования или воспроизведение осуществляются организацией эфирного вещания с помощью ее собственного оборудования и для ее собственной передачи при условии: предварительного получения организацией эфирного вещания разрешения на передачу в эфир самой постановки, исполнения или передачи, в отношении которых в соответствии с положениями настоящей статьи осуществляется запись краткосрочного пользования или воспроизведение такой записи; уничтожения записи краткосрочного пользования в пределах срока, который установлен в отношении таких записей произведений литературы, науки и искусства (статья 33 настоящего Закона), за исключением единственного экземпляра, который может быть сохранен в официальных архивах, если запись носит исключительный документальный характер. Ограничения, предусмотренные настоящей статьей, применяются без ущерба нормальному использованию исполнения, записи исполнения, постановки, передачи в эфир или по кабелю и их записей, а также включенных в них произведений литературы, науки и искусства и без ущемлений законных интересов исполнителя, создателя записи исполнения, организации эфирного или кабельного вещания и авторов указанных произведений. Статья 61. Ответственность за неисполнение или ненадлежащее исполнение договора об использовании смежных прав и за неправомерное использование произведения без договора Лицо, не исполнившее или ненадлежащим образом исполнившее договор об использовании смежных прав либо без договора неправомерно использовавшее произведение, несет ответственность по общим правилам об ответственности за неисполнение или ненадлежащее исполнение договора либо соответственно об ответственности за причинение вреда. Отношения, связанные с авторским правом и смежными правами регулируются также положениями ст.ст. 1041—1081 Гражданского кодекса Республики Узбекистан. Президент Республики Узбекистан И. КАРИМОВ г. Ташкент, 30 августа 1996 г., № 272-I (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1996 г., № 9, ст.135; 2001 г., № 1-2, ст. 23) |
Oʻzbekiston Respublikasining qonuni Mualliflik huquqi va turdosh huquqlar toʻgʻrisida I. UMUMIY QOIDALAR 1-modda. Asosiy tushunchalar Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: “muallif” — ijodiy mehnati bilan asar yaratgan jismoniy shaxs; “yozuv” — ovozlar va (yoki) tasvirlarning ularni texnikaviy vositalar yordamida qayta-qayta idrok etish, takrorlash yoki uzatish imkonini beradigan biron-bir moddiy shakldagi mujassami; “ijrochi” — aktyor, qoʻshiqchi, musiqachi, raqqos yoki rol oʻynaydigan, oʻqiydigan, ifodali oʻqiydigan, musiqa asbobini chaladigan yoxud adabiyot yoki sanʼat asarini (shu jumladan estrada, sirk yoki qoʻgʻirchoqli nomerni) boshqa bir tarzda ijro etadigan shaxs, shuningdek spektaklning sahnalashtiruvchi rejissori va dirijyori; “eʼlon qilish (oshkor qilish, chop etish)” — ommaning oqilona talab-ehtiyojlarini qondirish uchun hamda asarning, fonogrammaning xususiyatidan kelib chiqqan holda asar, fonogramma nusxalarini muomalaga yetarli miqdorda chiqarish; “manzarali-amaliy sanʼat asarlari” — amalda foydalaniladigan buyumlarga koʻchirilgan ikki oʻlchovli yoki uch oʻlchovli sanʼat asari, shu jumladan badiiy xunarmandchilik asari yoki sanoat yoʻli bilan tayyorlanadigan asar; “fonogramma” — biron-bir ijro yoki boshqa ovozlarning har qanday mutlaqo ovozli yozuvi; “asar nusxasi” — asarning har qanday moddiy shaklda tayyorlangan koʻchirmasi; “fonogramma nusxasi” — fonogrammadan bevosita yoki bilvosita tayyorlangan va shu fonogrammaga jo boʻlgan ovozlarning hammasini yoki bir qismini qamrab olgan har qanday moddiy jismdagi fonogramma koʻchirmasi. 2-modda. Oʻzbekiston Respublikasining mualliflik huquqi va turdosh huquqlar toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari Oʻzbekiston Respublikasining mualliflik huquqi va turdosh huquqlar toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari fan, adabiyot va sanʼat asarlarini (mualliflik huquqi), sahna asarlarini, ijrolarni, fonogrammalarni, efir va kabel orqali koʻrsatuv hamda eshittirishlar beruvchi tashkilotlarning koʻrsatuv va eshittirishlarini yaratish hamda ulardan foydalanish natijasida kelib chiqadigan intellektual mulk sohasidagi munosabatlarni tartibga soladi. 3-modda. Xalqaro shartnomalar Basharti Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining mualliflik huquqi va turdosh huquqlar toʻgʻrisidagi qonun hujjatlaridagidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllanadi. II. MUALLIFLIK HUQUQI 4-modda. Mualliflik huquqining amal qilish sohasi Mualliflik huquqi: mualliflarning va ularning huquqiy vorislarining fuqaroligidan qatʼi nazar, Oʻzbekiston Respublikasi xududida eʼlon qilingan yoki biron-bir obyektiv shaklda boʻlgan asarlarga tatbiq qilinadi; Oʻzbekiston Respublikasi sarhadlaridan tashqarida eʼlon qilingan yoki biron-bir obyektiv shaklda boʻlgan asarlarga tatbiq qilinadi hamda Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosi boʻlgan mualliflarga (ularning huquqiy vorislariga) tegishli deb tan olinadi; Oʻzbekiston Respublikasi sarhadlaridan tashqarida eʼlon qilingan yoki biron-bir obyektiv shaklda boʻlgan asarlarga tadbiq qilinadi hamda Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga muvofiq boshqa davlatlarning fuqarosi boʻlgan mualliflarga (ularning huquqiy vorislariga) tegishli deb tan olinadi. Basharti asar Oʻzbekiston Respublikasi sarhadlaridan tashqarida birinchi marta eʼlon qilingan sanadan soʻng oʻttiz kun ichida Oʻzbekiston Respublikasi hududida eʼlon qilingan boʻlsa, Oʻzbekiston Respublikasida eʼlon qilingan deb hisoblanadi. Asar Oʻzbekiston Respublikasi hududida Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga muvofiq qoʻriqlanishi lozim boʻlsa, uning muallifi hududida mualliflik huquqini olish uchun asos boʻlib xizmat qilgan yuridik fakt sodir boʻlgan davlatning qonuni bilan aniqlanadi. 5-modda. Mualliflik huquqi bilan qoʻriqlanadigan asarlar (mualliflik huquqi obyektlari) Mualliflik huquqi ijodiy faoliyat natijasi boʻlmish fan, adabiyot va sanʼat asarlariga nisbatan ularning maqsadi va qadr-qimmati, shuningdek ifodalanish usulidan qatʼi nazar, tatbiq qilinadi. Asar ogʻzaki, yozma shaklda yoki uni idrok etish imkonini beradigan boshqa obyektiv shaklda ifodalangan boʻlishi lozim. Yozma shakldagi yoki moddiy jismda oʻzgacha usulda ifodalangan asar (qoʻlyozma, mashinka yozuvi, notali yozuvlar, texnika vositalari yordamidagi yozuv, shu jumladan audio yoki videoyozuv, ikki oʻlchovli yoki hajmiy-fazoviy shaklda yaratilgan tasvir va hokazo), undan uchinchi shaxslarning foydalanish imkoniyati bor-yoʻqligidan qatʼi nazar, obyektiv shaklga ega deb hisoblanadi. Ogʻzaki yoki moddiy jismda ifodalanmagan boshqa asar, basharti u uchinchi shaxslar idrok eta oladigan holga kelgan boʻlsa (omma oldida soʻzlash, ommaviy ijrochilik va hokazo), obyektiv shaklga ega deb hisoblanadi. Mualliflik huquqi eʼlon qilingan asarlarga nisbatan ham, eʼlon qilinmagan asarlarga nisbatan ham tatbiq qilinadi. Mualliflik huquqi gʻoyalar, konsepsiyalar, prinsiplar, tizimlar, taklif qilinayotgan yechimlar, obyektiv mavjud kashfiyotlarga nisbatan tatbiq qilinmaydi. Mualliflik huquqining yuzaga kelishi uchun asarni roʻyxatdan oʻtkazish yoki boshqa biron-bir rasmiyatchilikka rioya etish talab qilinmaydi. 6-modda. Mualliflik huquqi obyektlarining turlari Mualliflik huquqi obyektlari jumlasiga quyidagilar kiradi: adabiy asarlar (adabiy-badiiy, ilmiy, oʻquv, publitsistik va boshqa asarlar); dramatik va ssenariy asarlar; matnli va matnsiz musiqa asarlari; musiqali-dramatik asarlar; xoreografiya asarlari va pantomimalar; audiovizual asarlar (kino, tele va videofilmlar, slayd-filmlar, diafilmlar va boshqa xil kino, tele hamda video asarlar), radioasarlar; rangtasvir, haykaltaroshlik, grafika, dizayn asarlari va boshqa tasviriy sanʼat asarlari; manzarali-amaliy va sahna bezagi sanʼati asarlari; arxitektura, shaharsozlik va bogʻ-park barpo etish sanʼati asarlari; fotografiya asarlari va fotografiyaga oʻxshash usullarda yaratilgan asarlar; joʻgʻrofiya, geologiya xaritalari va boshqa xaritalar, joʻgʻrofiya, topografiya va boshqa fanlarga taalluqli, tarxlar, eskizlar va asarlar; barcha turdagi elektron-hisoblash mashinalari (EHM) uchun dasturlar, shu jumladan amaliy dasturlar va operatsiya tizimlari; ushbu Qonunning 5-moddasida belgilab qoʻyilgan talablarga javob beruvchi boshqa asarlar. 7-modda. Asarning qismlari va hosila asarlar Ushbu Qonunning 5-moddasida belgilab qoʻyilgan talablarni qanoatlantiruvchi asarlarning qismlari, ularning nomi va hosila asarlar mualliflik huquqi obyektlaridir. Hosila asarlar jumlasiga quyidagilar kiradi: boshqa asarlarni qayta ishlash natijasida yaratilgan asarlar (ishlanma asarlar, annotatsiyalar, referatlar, muxtasar xulosalar, sharhlar, inssenirovkalar, aranjirovkalar hamda fan, adabiyot va sanʼat sohasidagi shunga oʻxshash boshqa asarlar); tarjimalar; materiallarning tanlanganligi yoki joylashtirilganligiga koʻra ijodiy mehnat natijasi boʻlgan toʻplamlar (ensiklopediyalar, antologiyalar, maʼlumot bazalari) va boshqa jamlama asarlar. Hosila asarlarning yaratilishi uchun asos boʻlgan yoki ular oʻz ichiga olgan asarlar mualliflik huquqi obyektlari boʻlishi yoki boʻlmasligidan qatʼi nazar, hosila asarlar mualliflik huquqi bilan himoya qilinadi. 8-modda. Mualliflik huquqi obyektlari hisoblanmaydigan asarlar va ularga oʻxshash faoliyat natijalari Quyidagilar mualliflik huquqi obyektlari hisoblanmaydi: rasmiy hujjatlar (qonunlar, qarorlar, toʻxtamlar va shu kabilar), shuningdek ularning rasmiy tarjimalari; rasmiy ramzlar va belgilar (bayroqlar, gerblar, ordenlar, pul belgilari va shu kabilar); xalq ijodiyoti asarlari; oddiy matbuot axboroti tusidagi kundalik yangiliklarga doir va joriy voqealar haqidagi xabarlar; insonning bevosita individual asar yaratishga qaratilgan ijodiy faoliyati ishtirokisiz, muayyan turdagi ishlab chiqarish uchun moʻljallangan texnika vositalari yordamida olingan natijalar. 9-modda. Rasmiy hujjatlar, ramzlar va belgilarning loyihalariga boʻlgan huquqlar Rasmiy hujjat, ramz yoki belgining loyihasiga boʻlgan mualliflik huquqi loyihani yaratgan (ishlab chiqqan) shaxsga tegishlidir. Rasmiy hujjatlar, ramzlar va belgilarning loyihalarini ishlab chiqqan shaxslar, basharti bunday loyihani ishlab chiqish toʻgʻrisida topshiriq bergan organ tomonidan taqiqlanmagan boʻlsa, oʻzlari yaratgan loyihalarni eʼlon qilishga haqlidir. Loyihani eʼlon qilishda uni ishlab chiqqan shaxslar oʻz ism-shariflarini koʻrsatishga haqlidirlar. Vakolatli organ rasmiy hujjat tayyorlash uchun loyihadan, basharti loyiha uni ishlab chiqqan shaxs tomonidan eʼlon qilingan yoki tegishli organga yuborilgan boʻlsa, mazkur shaxsning roziligisiz foydalanishi mumkin. Loyiha asosida rasmiy hujjatlar, ramzlar va belgilar tayyorlash chogʻida rasmiy hujjat, ramz yoki belgi tayyorlayotgan organning xohishiga koʻra loyihaga qoʻshimchalar va oʻzgartishlar kiritilishi mumkin. Vakolatli organ loyihani maʼqullaganidan keyin loyihadan uni ishlab chiqqan shaxsning ismi-sharifini koʻrsatmagan holda foydalanishi mumkin. 10-modda. Asar muallifi. Mualliflik prezumsiyasi Asar kimning ijodiy mehnati bilan yaratilgan boʻlsa, ana shu fuqaro asar muallifi deb eʼtirof etiladi. Asar birinchi marta eʼlon qilinganda muallif sifatida koʻrsatilgan shaxs, basharti oʻzga hol isbotlanmagan boʻlsa, asar muallifi hisoblanadi. Asar imzosiz yoki taxallus ostida eʼlon qilingan taqdirda (muallifning taxallusi uning kim ekanligiga shubha qoldirmaydigan hollar bundan mustasno), asarda ismi-sharifi yoki nomi koʻrsatilgan noshir, basharti boshqa dalillar boʻlmasa, muallifning vakili hisoblanadi hamda muallifning huquqlarini himoya qilish va ularning amalga oshirilishini taʼminlash huquqiga ega boʻladi. Bu qoida bunday asar muallifi oʻz shaxsini oshkor etgunicha va oʻzining muallif ekanligini maʼlum qilgunicha amalda boʻladi. 11-modda. Hammualliflik Ikki yoki undan ortiq fuqaroning birgalikdagi ijodiy mehnati natijasida yaratilgan asarga boʻlgan mualliflik huquqi, mazkur asar boʻlinmas bir butun yoki har biri ham mustaqil mazmunga ega qismlardan iborat ekanligidan qatʼi nazar, hammualliflarga birgalikda tegishli boʻladi. Basharti asarning muayyan qismidan uning boshqa qismlariga bogʻliq boʻlmagan holda foydalanish mumkin boʻlsa, bu mustaqil mazmunga ega boʻlgan qism deb eʼtirof etiladi. Hammualliflarning har biri, basharti ularning oʻrtasidagi bitimda oʻzgacha hol nazarda tutilgan boʻlmasa, asarning oʻzi yaratgan, mustaqil mazmunga ega boʻlgan qismidan oʻz xohishiga koʻra foydalanishga haqlidir. Hammualliflar oʻrtasidagi munosabatlar, qoida tariqasida, bitim asosida belgilanadi. Bunday bitim boʻlmagan taqdirda, asarga boʻlgan mualliflik huquqi barcha mualliflar tomonidan birgalikda amalga oshiriladi, mualliflik haqi esa ular oʻrtasida teng taqsimlanadi. Basharti hammualliflarning asari boʻlinmas bir butunni tashkil etsa, asardan foydalanishni yetarli asoslar boʻlmay turib taqiqlab qoʻyishga hammualliflardan hech biri haqli emas. 12-modda. Film mualliflari Quyidagilar kinofilm, telefilm va videofilmning toʻliq mualliflari (hammualliflari)dir: sahnalashtiruvchi rejissor; ssenariy muallifi; muayyan audiovizual asar uchun maxsus yaratilgan matnli yoki matnsiz musiqa asarining muallifi; sahnalashtiruvchi operator. Bunday asarning hammualliflari jumlasiga aytib oʻtilgan mualliflar bilan kelishuvga binoan filmda foydalanilgan boshqa asarlarning mualliflari kiritilishi mumkin. Muqaddam mavjud boʻlib, shuningdek film ustida ish olib borish jarayonida yaratilib, filmda foydalanilgan asarlar mualliflarining har biri umuman filmga boʻlgan mualliflikdan qatʼi nazar, mustaqil mazmunga ega boʻlgan oʻz asariga mualliflikni saqlab qoladi. 13-modda. Hosila asarlarning mualliflari Boshqa asarlarni qayta ishlagan shaxslar, tarjimonlar, toʻplamlar va boshqa jamlama asarlarning tuzuvchilari hosila asarlarning mualliflari deb eʼtirof etiladi. Hosila asarning muallifi qayta ishlangan, tarjima qilingan yoki jamlama asarga kiritilgan asar muallifining huquqlariga rioya etgan taqdirdagina hosila asarga boʻlgan mualliflik huquqidan foydalanadi. Hosila asarlar yaratuvchilarining mualliflik huquqi boshqa shaxslarning muqaddam foydalanilgan asarlar asosida oʻz hosila asarlarini yaratishlariga toʻsqinlik qilmaydi. 14-modda. Intervyu mualliflari Intervyu yozuviga boʻlgan mualliflik huquqi hammualliflar tariqasida intervyu bergan shaxs bilan intervyu oʻtkazgan va uni yozib olgan shaxsga, basharti ular oʻrtasidagi kelishuvda oʻzgacha hol nazarda tutilgan boʻlmasa, tegishlidir. Intervyu yozuvini eʼlon qilish, koʻrsatish va eshittirishga intervyu bergan shaxsning roziligi bilangina yoʻl qoʻyiladi. 15-modda. Asarlar yaratilishini tashkil etuvchi shaxslarning huquqlari Asarlar yaratilishini tashkil etuvchi shaxslar (ensiklopediyalarning noshirlari, filmlarning tayyorlovchilari, prodyuserlar va shu kabilar) tegishli asarlarning mualliflari deb eʼtirof etilmaydi. Biroq ushbu Qonun yoki boshqa qonunlarda nazarda tutilgan hollarda, bunday shaxslar ana shunday asarlardan foydalanishda alohida huquqlarga ega boʻladilar. Ensiklopediyalardan, ensiklopedik lugʻatlardan, ilmiy ishlarning davriy va davomli toʻplamlaridan, gazetalar, jurnallar va boshqa davriy nashrlardan foydalanishning alohida huquqlari ularning noshirlariga tegishlidir. Bunday nashrdan har qanday tarzda foydalanilganida ham noshir oʻz nomini koʻrsatishga yoki nomi koʻrsatilishini talab qilishga haqlidir. Bunday nashrlarga kiritilgan asarlarning mualliflari, basharti asar yaratishga doir shartnomada oʻzgacha hol nazarda tutilgan boʻlmasa, toʻliq nashrdan qatʼi nazar, oʻz asarlaridan foydalanishga boʻlgan alohida huquqlarini saqlab qoladilar. Audiovizual asar, shu jumladan film yaratish xususida shartnoma tuzish, basharti bunday shartnomada oʻzgacha hol nazarda tutilgan boʻlmasa, mazkur asar mualliflarining asarni takrorlashga, uni tarqatishga, omma oldida ijro etishga, barchaning eʼtiboriga yetkazish uchun kabel orqali berishga, efirga uzatish yoki asardan boshqa har qanday tarzda ommaviy foydalanishga, film matnini subtitrlash va dublyaj qilishga boʻlgan alohida huquqlarining asarni tayyorlovchiga oʻtishiga olib kelmaydi. Mazkur huquqlar audiovizual asarga boʻlgan mualliflik huquqining amal qilish muddati davomida amal qiladi. Film tayyorlovchisi bu asardan har qanday tarzda foydalanilganida ham oʻz ismi-sharifi yoki nomini koʻrsatishga yoxud ismi-sharifi yoki nomi koʻrsatilishini talab qilishga haqlidir. Film omma oldida namoyish etilganida musiqa asarining muallifi oʻzining musiqa asari (matnli yoki matnsiz) omma oldida ijro etilganligi uchun haq olish huquqini saqlab qoladi. Film muallifi va filmga boʻlgan mulkiy huquqning boshqa egalari roziligisiz filmning oxirgi variantini (yozuvning asl nusxasini) yoʻq qilib yuborish taqiqlanadi. 16-modda. Mualliflik huquqining himoya belgilari Alohida mualliflik huquqining egasi oʻz huquqlaridan xabardor etish uchun asarning har bir nusxasida aks ettiriladigan va quyidagi uch unsurdan iborat mualliflik huquqining himoya belgisidan foydalanishi mumkin: aylana ichiga olingan lotincha “S” harfi; alohida mualliflik huquqlari egasining ism-sharifi (nomi); asar birinchi marta eʼlon qilingan yil. Mualliflik huquqining himoya belgisida koʻrsatilgan shaxs, basharti oʻzga hol isbotlanmagan boʻlsa, huquq egasi hisoblanadi. 17-modda. Muallifning shaxsiy nomulkiy huquqlari Asar muallifiga quyidagi shaxsiy nomulkiy huquqlar tegishlidir: mualliflik huquqi; mualliflik nomiga boʻlgan huquq; asarning daxlsizligiga boʻlgan huquq. Muallif shaxsiy nomulkiy huquqlarni amalga oshirishdan voz kechish toʻgʻrisida biron-bir shaxs bilan tuzgan bitim va muallifning bu haqdagi arizasi ahamiyatsizdir. 18-modda. Mualliflik huquqi Muallif (hammualliflar)ning oʻzi yaratgan asarga boʻlgan mualliflik huquqi boshqa shaxslarning ayni shu asarga mualliflik huquqi eʼtirof qilinishini istisno etadi. 19-modda. Mualliflik nomiga boʻlgan huquq Muallif asardan oʻz ism-sharifi, taxallusini koʻrsatgan holda yoki imzosiz foydalanish yoki shu tarzda foydalanishga ruxsat berish borasidagi alohida huquqda (mualliflik nomiga boʻlgan huquqda) egadir. 20-modda. Asarning daxlsizligiga boʻlgan huquq Muallif oʻz asariga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish hamda asarga oʻzining roziligisiz biron-bir shaxs tomonidan oʻzgartishlar yoki qoʻshimchalar kiritilishidan asarini himoya qilish borasida alohida huquqqa (asarning daxlsizligiga boʻlgan huquqqa) egadir. Asarni nashr qilish, omma oldida ijro etish yoki undan boshqacha tarzda foydalanish chogʻida asarning oʻziga ham, uning nomiga ham, muallifning nomi koʻrsatilishiga ham biron-bir oʻzgartish kiritishga faqat muallifning roziligi bilangina yoʻl qoʻyiladi. Muallifning roziligisiz uning asarini bezaklar bilan, soʻzboshi, xotima, sharh yoki biron-bir tushuntirishlar bilan nashr etish taqiqlanadi. Muallifning vafotidan keyin asarning daxlsizligini himoya qilish vasiyatnomada koʻrsatilgan shaxs tomonidan, bunday koʻrsatma boʻlmagan taqdirda esa muallifning merosxoʻrlari, shuningdek qonunga muvofiq zimmasiga mualliflik huquqlarini himoya qilish vazifasi yuklatilgan shaxslar tomonidan amalga oshiriladi. 21-modda. Asarni eʼlon qilish huquqi Muallif nomuayyan doiradagi shaxslarning asardan foydalanishiga imkon yaratib berish huquqi (asarni eʼlon qilish huquqi)ga egadir. Asarni nashr qilish, omma oldida ijro etish, ommaga namoyish etish yoʻli bilan yoki boshqa tarzda ommaviylashtirish orqali muallif tomonidan yoki uning roziligi bilan nomuayyan doiradagi shaxslarning asardan foydalanishi uchun birinchi bor imkon yaratib berilsa, asar eʼlon qilingan hisoblanadi. Muallif asarni eʼlon qilish toʻgʻrisida ilgari qabul qilgan qaroridan asardan foydalanish huquqini olgan shaxslarga ular shunday qaror tufayli koʻrgan zararning oʻrnini, shu jumladan boy berilgan foydani qoplash sharti bilan voz kechish huquqiga (asarni chaqirib olish huquqiga) egadir. Basharti asar eʼlon kilingan boʻlsa, muallif oʻz asarini chaqirib olganligini ommaga maʼlum qilishi shart. Bunda muallif asarning avval tayyorlab qoʻyilgan nusxalarini oʻz hisobidan muomaladan olib qoʻyishga haqlidir. Bu qoidalar, basharti muallif bilan tuzilgan shartnomada oʻzgacha hol nazarda tutilgan boʻlmasa, xizmat asarlariga nisbatan ham tatbiq etiladi. 22-modda. Muallifning asardan foydalanish huquqi Muallif asardan har qanday shaklda va har qanday usulda foydalanish borasida alohida huquqlarga egadir. Asarni takrorlash va uni tarqatish, boshqa yoʻllar bilan realizatsiya qilish, xususan: asarni omma oldida namoyish etish (koʻrgazmaga qoʻyish, eksponat sifatida koʻrsatish); asarning moddiy jismini tashkil etuvchi nusxasini ijaraga berish; asarni omma oldida ijro etish; asarni efirga uzatish (radio yoki televideniye orqali translatsiya qilish), shu jumladan kabel yoki aloqa yoʻldoshi orqali berish; asarni texnika yordamida yozib olish; asarning texnikaviy yozuvini eshittirish yoki koʻrsatish, shu jumladan radio yoki televideniye orqali; asardan keyinchalik foydalanish maqsadida uni tarjima qilish yoki qayta ishlash; shaharsozlik, arxitektura, dizayn loyihasini amaliy roʻyobga chiqarish asardan foydalanish hisoblanadi. Asarga uning obyektiv shaklini, aqalli asl nusxasida qanday boʻlsa, shu holdagi shaklini qayta berish (asarni nashr etish, audio yoki videoyozuvlardan nusxa koʻpaytirish va shu kabilar) asarni takrorlash hisoblanadi. Asar nusxalarini sotish, almashtirish, ijaraga berish yoki ular ishtirokida boshqa amallarni bajarish, shu jumladan ularni import qilish asarni tarqatish hisoblanadi. Basharti asarning nusxalari qonunan boshqa shaxsga berilgan boʻlsa, ularni keyinchalik muallifning roziligisiz va haq toʻlamagan holda tarqatishga yoʻl qoʻyiladi, qonunda nazarda tutilgan hollar bundan mustasno. Asardan daromad (foyda) olish maqsadida foydalanilganligi yoki undan foydalanish bunday maqsadga qaratilmaganligidan qatʼi nazar, asardan foydalanilgan deb hisoblanadi. Asarning mazmunini tashkil etuvchi qoidalarni (kashfiyotlarni, boshqa texnikaviy, iqtisodiy, tashkiliy va shu kabi yechimlarni) amaliy qoʻllash asardan mualliflik huquqi maʼnosida foydalanganlikni anglatmaydi. 23-modda. Asarlarni saqlash uchun topshirish Basharti asar saqlash uchun har kim foydalanishi mumkin boʻlgan saqlov joyiga (depozitariyga) topshirilgan boʻlsa va depozitariy bilan tuzilgan shartnomaga koʻra mazkur depozitariyga murojaat etadigan har qanday shaxsning asar nusxasini olishiga yoʻl bersa, asardan bu tarzda foydalanish asarlarning qoʻlyozmalarini, moddiy jismdagi boshqa asarlarni, shu jumladan mashina yordamida tayyorlangan asarlarni saqlash uchun topshirish deb eʼtirof etiladi. Asarni saqlash uchun topshirish asardan foydalanish huquqiga ega boʻlgan shaxsning (huquq egasining) depozitariy bilan tuzilgan, asardan foydalanish shartlarini belgilab beruvchi shartnomasi asosida amalga oshiriladi. Bunday shartnoma va depozitariyning foydalanuvchi bilan tuzgan shartnomasi ommaviy shartnoma hisoblanadi 24-modda. Asardan foydalanish huquqini tasarruf etish Muallif yoki huquqqa ega boʻlgan boshqa shaxs shartnomaga, shu jumladan ochiq savdoda tuzilgan shartnomaga binoan asardan foydalanish borasidagi barcha huquqlarni oʻzga shaxsga berishi (foydalanish huquqini boshqa shaxsga oʻtkazish) mumkin. Asardan foydalanish huquqi bir shaxsdan boshqa shaxsga universal huquqiy vorislik tartibida oʻtadi. Huquq egasi boshqa shaxsga asardan muayyan doirada foydalanish uchun ruxsatnoma (litsenziya) berishi mumkin. Bunday ruxsatnoma asardan uning dastlabki shaklida foydalanish uchun ham, qayta ishlangan shaklida, xususan tarjima, aranjirovka tarzida va shu kabi usullarda foydalanish uchun ham talab qilinadi. Asardan foydalanishning har bir usuli uchun huquq egasining maxsus ruxsatnomasi talab qilinadi. 25-modda. Tasviriy sanʼat asarlaridan foydalanish huquqi Tasviriy sanʼat asarining muallifi asar mulkdoridan oʻzining asarini takrorlash huquqini (foydalanish huquqini) amalga oshirish imkonini berishni talab qilishga haqlidir. Bunda asar mulkdoridan asarni muallifga yetkazib berishni talab qilish mumkin emas. 26-modda. Mualliflik huquqlarining cheklanishi Muallif va boshqa shaxslarning asardan foydalanish borasidagi alohida huquqlarini cheklashga ushbu Qonunning 17—21-moddalarida yoki boshqa qonunlarda nazarda tutilgan hollardagina yoʻl qoʻyiladi. Mazkur cheklashlar asardan normal foydalanilishiga oʻrinsiz ziyon yetkazmagan va muallifning qonuniy manfaatlarini asossiz kamsitmagan taqdirdagina tatbiq etiladi. 27-modda. Begona asarni shaxsiy maqsadlarda takrorlash Chop etilgan begona asardan muallifning roziligisiz va mualliflik haqini toʻlamagan holda shaxsiy maqsadlarda foydalanishga, basharti bunda asardan normal foydalanilishga ziyon yetmaydigan va muallifning qonuniy manfaatlariga putur yetmaydigan boʻlsa, yoʻl qoʻyiladi. Ushbu modda birinchi qismining qoidalari quyidagilarga nisbatan tatbiq etilmaydi: binolar va shunga oʻxshash inshootlar shaklidagi arxitektura asarlaridan foydalanish; maʼlumot bazalari yoki ularning muhim qismlaridan foydalanish; qonunda nazarda tutilgan hollarni istisno qilganda, EHM uchun yaratilgan dasturlardan foydalanish; kitoblarni (toʻliq) va notali matnlarni reproduksiya qilish. Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilganidan istisno tarzda, qonunda audio va videoyozuvlardan shaxsiy maqsadlarda foydalanilgan taqdirda tegishli yozuvning muallifi, ijrochisi va ishlab chiqaruvchisi tegishli haq olish huquqiga ega boʻlishi belgilab qoʻyilishi mumkin. Asarni takrorlaganlik uchun haq ishlab chiqaruvchilar yoki asarni takrorlash uchun ishlatiladigan asbob-uskunalar (audio apparatlar, videomagnitofonlar va shu kabilar) hamda asar moddiy jismining (audio va (yoki) video plyonkalar, kassetalar, lazer diskalar, kompakt diskalar va shu kabilarning) importchilari tomonidan ajratmalar (foizlar) shaklida toʻlanadi. 28-modda. Asardan muallifning ismi-sharifini koʻrsatgan holda erkin foydalanish Asardan muallifning ismi-sharifini va olingan manbani koʻrsatgan holda hamda asardan normal foydalanilishiga zarar yetmaslik va muallifning qonuniy manfaatlarini kamsitmaslik sharti bilan quyidagi tarzda erkin foydalanishga yoʻl qoʻyiladi: chop etilgan asarni ulardan olingan tsitatalar tarzida (asl nusxa tilida va tarjimada), shu jumladan gazeta va jurnallarning maqolalaridan olingan parchalar tarzida tsitatadan koʻzlangan maqsadga mos hajmda ilmiy, tadqiqot, tanqid va axborot maqsadlarida takrorlash hamda tarqatish; chop etilgan asarlarni taʼlim va oʻquv tusidagi nashrlarda, radioeshittirish va telekoʻrsatuvlarda, audio va videoyozuvlarda misol tariqasida qoʻyilgan maqsadga loyiq hajmda takrorlash, texnika yordamida yozib olish va efir orqali berish; kundalik siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy va diniy masalalar yuzasidan gazeta va jurnallarda eʼlon qilingan maqolalar yoki efir orqali berilgan shu tusdagi asarlarni gazetalarda takrorlash, efirga uzatish, bunday foydalanish muallif tomonidan atayin taqiqlangan hollar bundan mustasno; omma oldida soʻzlangan siyosiy nutqlar, murojaatlar, maʼruzalar va shunga oʻxshash asarlarni qoʻyilgan maqsadga mos hajmda gazetalarda takrorlash, efirga uzatish; kundalik voqealar jarayonida koʻrish yoki eshitish mumkin boʻlgan asarlarni ana shunday voqealarning sharhlarida axborot maqsadiga mos hajmda takrorlash, omma oldida namoyish etish, efirga uzatish; foyda olishni koʻzlamagan holda koʻzi ojizlar uchun qabariq nuqtali harflar yoki boshqa usullar bilan chop etilgan asarlarni takrorlash, foydalanishning ana shunday usullari uchun atayin yaratilgan asarlar bundan mustasno. 29-modda. Asarlardan reproduksiya qilish yoʻli bilan foydalanish Muallifning roziligisiz va mualliflik haqini toʻlamagan holda, lekin asaridan foydalanilayotgan muallifning ismi-sharifini va olingan manbaini albatta koʻrsatib, quyidagilardan foyda olishni koʻzlamay reproduksiya qilishga yoʻl qoʻyiladi: asardan, yoʻqolgan yoki yaroqsiz boʻlib qolgan nusxalarini tiklash, almashtirish uchun, shuningdek oʻz fondlaridan bu asarlarni biron sabab bilan yoʻqotgan boshqa kutubxonalarga asarlarning nusxalarini taqdim etish uchun kutubxonalar va arxivlar tomonidan; toʻplamlarda, gazetalar va boshqa davriy nashrlarda qonuniy ravishda eʼlon qilingan ayrim maqolalar va kichik hajmli asarlardan, qonuniy ravishda eʼlon qilingan yozma asarlardan (suratli yoki suratsiz) qisqa parchalar fuqarolarning oʻquv va tadqiqot maqsadlaridagi soʻrovlari asosida kutubxonalar va arxivlar tomonidan, shuningdek auditoriya mashgʻulotlari uchun taʼlim muassasalari tomonidan. 30-modda. Hamma bemalol bora oladigan joylarda doimiy joylashgan asarlardan erkin foydalanish Hamma bemalol bora oladigan joylarda doimiy joylashgan arxitektura, fotografiya, tasviriy sanʼat asarlarini muallifning roziligisiz va mualliflik haqi toʻlamagan holda takrorlash, efirga uzatishga yoki hammaning eʼtiboriga yetkazish uchun kabel orqali uzatishga yoʻl qoʻyiladi. Bu qoida asarning tasviri shunday takrorlashning, efirga uzatishning yoki hammaning eʼtiboriga yetkazish uchun kabel orqali uzatishning asosiy obyekti boʻlgan hollarga nisbatan, shuningdek asarning ifodasidan tijorat maqsadlarida foydalaniladigan hollarga nisbatan tatbiq etilmaydi. 31-modda. Asarlarni omma oldida erkin ijro etish Qonunan eʼlon qilingan musiqa asarlarini rasmiy, diniy va dafn marosimlarida bunday marosimlarning xususiyatiga mos hajmda muallifning roziligisiz va mualliflik haqi toʻlamagan holda omma oldida ijro etishga yoʻl qoʻyiladi. 32-modda. Sudlov maqsadlarini koʻzlab, asarlarni erkin takrorlash Sudlov va maʼmuriy ish yuritish maqsadlarini koʻzlab, foydalanish maqsadiga mos hajmda asarlarni muallifning roziligisiz va mualliflik haqi toʻlamagan holda ijro etishga yoʻl qoʻyiladi. 33-modda. Efir orqali koʻrsatuv va eshittirishlar beruvchi tashkilotlar tomonidan asarlarni qisqa muddat foydalanish maqsadida erkin yozib olish Efir orqali koʻrsatuv va eshittirishlar beruvchi tashkilot oʻzi efirga uzatish huquqini olgan asarni muallifning yoki boshqa huquq egasining roziligisiz va qoʻshimcha haq toʻlamagan holda qisqa muddat foydalanish maqsadida yozib olishga haqlidir, bunda efir orqali koʻrsatuv va eshittirishlar beruvchi tashkilot yozuvni oʻz uskunalari yordamida hamda oʻz koʻrsatuv va eshittirishlari uchun amalga oshirishi shart. Basharti bunday yozuvni saqlab turishning uzoqroq muddati muallif bilan kelishilgan boʻlmasa, u tayyorlanganidan keyin olti oy ichida yoʻq qilib yuborilishi shart. Agar bunday yozuv butunlay hujjatli ruhda boʻlsa, u asar muallifining roziligisiz rasmiy arxivlarda saqlab qoʻyilishi mumkin. 34-modda. EHM uchun yaratilgan dasturning yoki maʼlumotlar bazasining nusxasiga ega boʻlgan shaxs huquqlarining cheklanishi EHM uchun yaratilgan dasturning yoki maʼlumotlar bazasining nusxasiga ega boʻlgan shaxsning EHM uchun yaratilgan dasturni va maʼlumotlar bazasini keyingi shaxsiy foydalanish maqsadida takrorlashga va qayta ishlashga boʻlgan huquqi qonun bilan belgilab qoʻyiladi. 35-modda. Xizmat asariga boʻlgan huquq Xizmat topshirigʻini bajarish tartibida yaratilgan asarga (xizmat asariga) boʻlgan mualliflik huquqi shu asar muallifiga tegishlidir. Xizmat asaridan topshiriq maqsadi taqozo etgan usulda va topshiriqdan kelib chiqadigan doirada foydalanish huquqi, basharti ish beruvchi bilan muallif oʻrtasidagi shartnomada oʻzgacha hol nazarda tutilgan boʻlmasa, asar yaratish haqida topshiriq bergan va muallif mehnat munosabatlari oʻrnatgan shaxsga (ish beruvchiga) tegishlidir. Ish beruvchi bunday foydalanish huquqini boshqa shaxsga berishga haqlidir. Ish beruvchi bilan muallif oʻrtasidagi shartnomada xizmat asaridan foydalanganlik uchun muallifga haq toʻlash nazarda tutilgan va asardan foydalanishning boshqa shartlari qamrab olingan boʻlishi mumkin. Ish beruvchi bilan tuzilgan shartnomadan qatʼi nazar, muallif asar taqdim etilgan vaqtdan eʼtiboran oʻn yil oʻtganidan keyin, ish beruvchining roziligi bilan esa, undan ham oldinroq asardan foydalanish va mualliflik haqini olish huquqini toʻliq hajmda qoʻlga kiritadi. Muallifning xizmat asaridan topshiriq maqsadi taqozo etmaydigan usulda foydalanish huquqi cheklanmaydi. 36-modda. Mualliflik huquqining Oʻzbekiston Respubliqasi xududida amal qilishi Birinchi marta Oʻzbekiston Respublikasi xududida chop etilgan yoki chop etilmagan boʻlsada, asl nusxasi biron-bir obyektiv shaklda uning hududida turgan asarga boʻlgan mualliflik huquqi Oʻzbekiston Respublikasi hududida amal qiladi. Bunday holda mualliflik huquqi muallifga va uning merosxoʻrlariga, shuningdek fuqaroligidan qatʼi nazar, muallifning boshqa huquqiy vorislariga tegishli deb eʼtirof etiladi. Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarining asarlari birinchi marta chet davlat hududida chop etilgan yoki biron-bir obyektiv shaklda ana shu davlat hududida turgan boʻlsa, bunday asarga boʻlgan mualliflik huquqi Oʻzbekiston Respublikasining fuqarolariga, xuddi shuningdek ularning merosxoʻrlari va boshqa huquqiy vorislariga tegishli deb eʼtirof etiladi. Muallifga xalqaro shartnomalarga muvofiq huquqiy himoya berilishi vaqtida asarning chet davlat hududida chop etilganligi tegishli xalqaro shartnoma qoidalariga binoan aniqlanadi. Asarni Oʻzbekiston Respublikasi hududida himoya qilish maqsadida asarning muallifi deb eʼtirof etiladigan shaxs asar birinchi marta qaysi davlatning hududida himoya qilina boshlagan boʻlsa, shu davlatning qonunlariga binoan aniqlanadi. 37-modda. Mualliflik huquqi amal qilishining boshlanishi Asarga boʻlgan mualliflik huquqi chop etilganligi yoki etilmaganligidan qatʼi nazar, asarga uchinchi shaxslar idrok eta oladigan obyektiv shakl berilgan vaqtdan boshlab amal qiladi. Ogʻzaki asarga boʻlgan mualliflik huquqi bu asar uchinchi shaxslarga maʼlum qilingan vaqtdan boshlab amal qiladi. Basharti asar ushbu Qonunning 36-moddasi qoidalarining taʼsir doirasiga kirmasa, bunday asarga boʻlgan mualliflik huquqi, basharti u Oʻzbekiston Respublikasida eʼlon qilingan boʻlsa, birinchi marta eʼlon qilingan vaqtdan boshlab himoya qilinadi. 38-modda. Mualliflik huquqining amal qilish muddati Mualliflik huquqi muallifning butun hayoti davomida va vafotidan keyin u vafot etgan yildan keyingi yilning birinchi yanvaridan eʼtiboran ellik yil davomida amal qiladi. Hammualliflikda yaratilgan asarga boʻlgan mualliflik huquqi hammualliflarning butun hayoti davomida va hammualliflar orasida eng uzoq umr koʻrgan shaxs vafot etganidan keyin ellik yil davomida amal qiladi. Birinchi marta taxallus ostida yoki imzosiz chop etilgan asarga boʻlgan mualliflik huquqi asar chop etilgan yildan keyingi yilning birinchi yanvaridan eʼtiboran ellik yil davomida amal qiladi. Basharti ana shu muddat ichida imzosiz yoki taxallus ostida chop etilgan asar muallifining shaxsi maʼlum boʻlib qolsa, ushbu moddaning birinchi qismida aytilgan muddatlar qoʻllanadi. Ushbu moddaning birinchi qismida aytib oʻtilgan muddatlar davomida mualliflik huquqi muallifning merosxoʻrlariga tegishli boʻladi va meros boʻyicha bir shaxsdan boshqa shaxsga oʻtadi. Ayni ana shu muddatlar ichida mualliflik huquqi muallif bilan, uning merosxoʻrlari va keyingi huquqiy vorislari bilan tuzilgan shartnoma boʻyicha bu huquqni olgan huquqiy vorislarga tegishli boʻladi. Muallif vafotidan keyin ellik yil ichida birinchi marta chop etilgan asarga boʻlgan mualliflik huquqi asar chop etilgan yildan keyingi yilning birinchi yanvaridan eʼtiboran ellik yil davomida amal qiladi. Mualliflik, muallifning ism-sharifi va asarning daxlsizligi muddatsiz himoya qilinadi. 39-modda. Asarning ijtimoiy mulkka aylanishi Asarga boʻlgan mualliflik huquqining amal qilish muddati tugaganidan keyin asar ijtimoiy mulkka aylanadi. Oʻzbekiston Respublikasi xududida hech qachon himoya bilan taʼmin etilmagan asarlar ijtimoiy mulk hisoblanadi. Ijtimoiy mulk hisoblangan asardan har qanday shaxs mualliflik haqini toʻlamagan holda erkin foydalanishi mumkin. Bunda asarga boʻlgan mualliflik huquqiga, mualliflik nomiga boʻlgan huquqda va asarning daxlsizligiga boʻlgan huquqqa rioya etilishi lozim. 40-modda. Mualliflik shartnomasi Muallif yoki uning merosxoʻri mualliflik shartnomasi tuzish orqali oʻz asaridan foydalanish huquqini boshqa shaxsga oʻtkazishi mumkin. Mualliflik shartnomasi uchun haq toʻlash talab qilinadi. Mualliflik shartnomasi tayyor asar uchun yoki muallif yaratishni oʻz zimmasiga olgan asar uchun (buyurtma shartnomasi) tuziladi. Asardan u yoki bu doirada foydalanishga ruxsatnoma berish toʻgʻrisidagi muallif yoki uning merosxoʻrlari tuzadigan shartnoma ham (mualliflik litsenziya shartnomasi) mualliflik shartnomasi hisoblanadi. 41-modda. Mualliflik shartnomasining shartlari Mualliflik shartnomasida quyidagilar nazarda tutilishi kerak: asardan foydalanish usullari (mazkur shartnoma asosida beriladigan konkret huquqlar); asardan foydalanishning har bir usuli uchun toʻlanadigan haq miqdori va (yoki) toʻlanadigan haq miqdorini belgilash tartibi, uni toʻlashning tartibi va muddati. Mualliflik shartnomasida asardan foydalanish huquqi qancha muddatga berilishi toʻgʻrisida shart boʻlmagan taqdirda, shartnoma tuzilgan sanadan boshlab besh yil oʻtganidan keyin, basharti foydalanuvchi shartnoma bekor qilinguniga qadar kamida olti oy oldin bu haqda yozma ravishda ogohlantirilgan boʻlsa, shartnoma muallif tomonidan bekor qilinishi mumkin. Mualliflik shartnomasida asardan foydalanish huquqi amal qiladigan hudud doirasi toʻgʻrisida shart boʻlmagan taqdirda, shartnomaga binoan berilayotgan huquqning amal qilishi Oʻzbekiston Respublikasi hududi bilan cheklanadi. Shartnoma tuzilgan vaqtda asardan foydalanish haqidagi hali maʼlum boʻlmagan huquqlar mualliflikka doir shartnoma mavzusi boʻlishi mumkin emas. Asardan foydalanganlik uchun toʻlanadigan haq miqdori taraflarning kelishuviga binoan mualliflik shartnomasida belgilab qoʻyiladi. Basharti asarni nashr etish yoki undan boshqacha tarzda foydalanish haqidagi mualliflik shartnomasida haq toʻlash qatʼiy summa tarzida belgilansa, shartnomada asarning eng koʻp tiraji belgilab qoʻyilishi shart. Muallif yoki uning merosxoʻrlarining haq olishga boʻlgan huquqni rad etishi ahamiyatsizdir. Mualliflik shartnomasi boʻyicha berilgan huquqlarni shartnomadagi istalgan taraf shartnomada bevosita nazarda tutilgan taqdirdagina boshqa shaxslarga toʻliq yoki qisman oʻtkazishi mumkin. 42-modda. Mualliflik shartnomasining shakli Mualliflik shartnomasi yozma shaklda tuzilishi lozim, qonunda nazarda tutilgan hollar bundan mustasno. 43-modda. Mualliflik shartnomasi boʻyicha javobgarlik Mualliflik shartnomasi boʻyicha majburiyatlarni umuman yoki tegishli darajada bajarmagan tomon boshqa tomonga yetkazilgan zararning oʻrnini, shu jumladan boy berilgan foydani ham qoplashi shart. 44-modda. Mualliflik litsenziya shartnomasining amal qilish muddati Mualliflik litsenziya shartnomasi unda nazarda tutilgan, ammo mualliflik huquqining amal qilish muddatidan koʻp boʻlmagan muddat davomida amal qiladi. Asar muallifi yoki uning merosxoʻrlari, mualliflik litsenziya shartnomasiga muddat toʻgʻrisidagi shart kiritilganligi yoki kiritilmaganligidan qatʼi nazar, shartnoma tuzilgan sanadan eʼtiboran oʻn yil oʻtganidan keyin oʻz kontragentini kamida olti oy oldin yozma ravishda ogohlantirgan holda shartnomani bir tomonlama bekor qilishga haqlidir. Muallif yoki uning merosxoʻrlarida bunday huquq har oʻn yilda vujudga keladi. Shartnomada asardan foydalanish muddatlari nazarda tutilishi mumkin, bu muddatlarni buzganlik huquq egasining shartnomani bekor qilish huquqiga sabab boʻladi. 45-modda. Mualliflik huquqlarini boshqarish Huquq egasi oʻziga tegishli huquqni oʻe xohishiga koʻra shaxsan amalga oshirishga haqlidir. Huquq egasidan boshqa shaxslar mualliflik huquqlarini faqat huquq egasining roziligi bilan va u bergan vakolatlar doirasida boshqarishlari mumkin, vakillikni qonuniy vakil amalga oshiradigan hollar bundan mustasno. Mualliflik huquqi va turdosh huquqlarning egalari zimmasiga mualliflik huquqi va turdosh huquqlarni boshqarish yuklatiladigan tashkilotlarni tuzishlari mumkin. Bunday tashkilotlar huquq egalari bilan tuzilgan shartnoma asosida oʻzlariga berilgan vakolatlar doirasida va oʻz huquqlari doirasida mualliflik huquqi va turdosh huquqlar egalarining manfaatlarini ifoda etadilar. Mualliflik huquqi va turdosh huquqlarni boshqarish bilan shugʻullanuvchi tashkilotlar Oʻzbekiston Respublikasi Hukumati tomonidan belgilab qoʻyilgan davlat organi bergan litsenziyalar asosida va shu organning nazorati ostida ish olib boradilar. Ular tijorat faoliyati bilan shugʻullanishga va asarlardan foydalanishga haqli emas. Mualliflik huquqi va turdosh huquqlarni boshqarish bilan shugʻullanuvchi tashkilotlar oʻzlariga murojaat qilgan mualliflik huquqi yoki turdosh huquq egasining topshirigʻini oʻz zimmalariga olishlari shart. Bunday tashkilotlar topshiriqni oʻzlari ishlab chiqqan qoʻshiluv shartnomasi asosida bajarishlari mumkin. Shartnomada tashkilotning qilgan xarajatlari huquq egasi tomonidan qoplanishi nazarda tutilishi mumkin. Mualliflik huquqi va turdosh huquqlarni boshqarish bilan shugʻullanuvchi tashkilotlar shartnomalarga muvofiq oʻzlari olgan vakolatlar asosida boshqa shaxslarga (foydalanuvchilarga) asarlardan yoki turdosh huquqlar obyektlaridan foydalanishning tegishli usullari uchun litsenziyalar beradilar. Bunday litsenziyalarning shartlari bir toifadagi barcha foydalanuvchilar uchun bir xil boʻlmasligi kerak va yetarli asoslar boʻlmay turib litsenziya berishni rad etib boʻlmaydi. Ushbu moddaning uchinchi qismida koʻrsatib oʻtilgan tashkilotlardan boʻlak har qanday shaxslar mualliflik huquqi va turdosh huquqlar egalarining manfaatlarini umumiy asoslarda ifoda etishlari mumkin. 46-modda. Asardan shartnoma tuzmagan holda noqonuniy foydalanganlik uchun javobgarlik Huquq egasi bilan shartnoma tuzmagan holda asardan foydalanilgan takdirda qoidabuzar huquq egasiga yetkazilgan zararning oʻrnini, shu jumladan boy berilgan foydani qoplashi shart. Huquq egasi qoidabuzardan oʻzi koʻrgan zarar oʻrniga uning qoidabuzarlik oqibatida olgan daromadlarini undirib olishga haqli. Asardan mualliflik shartnomasida nazarda tutilmagan usulda yoki bunday shartnomaning amal qilishi toʻxtaganidan keyin foydalanish asardan shartnoma tuzmagan holda foydalanish deb hisoblanadi. III. TURDOSh HUQUQLAR 47-modda. Turdosh huquqlar obyekti Turdosh huquqlar sahna asarlariga, ijroga, ijroning audio va videoyozuviga (ijro yozuviga), efir va kabel orqali koʻrsatuv va eshittirish beruvchi tashkilotning koʻrsatuv va eshittirishlariga tatbiq etiladi. 48-modda. Turdosh huquqlarning subyektlari Ijro etish huquqi ijrochilarga — artistlarga, sahnalashtiruvchi rejissorlarga, dirijyorlarga, shuningdek ularning merosxoʻrlariga tegishlidir. Bunday ijrodan foydalanish huquqi boshqa huquqiy vorislarga oʻtishi mumkin. Ijro yozuviga boʻlgan huquq ana shunday yozuvni amalga oshirgan shaxsga yoki uning huquqiy vorislariga tegishlidir. Translatsiya qilish huquqi koʻrsatuv va eshittirishni yaratgan efir orqali koʻrsatuv va eshittirish beruvchi tashkilotga yoki uning huquqiy vorislariga tegishlidir. 49-modda. Turdosh huquqlarning himoya belgilari Ijroni yozib olgan shaxs va ijrochi oʻz huquqlaridan xabardor qilish uchun turdosh huquqlarning himoya belgisidan foydalanishlari mumkin, audio yoki videoyozuvning har bir nusxasida va (yoki) ular saqlanadigan gʻilofda aks ettiriladigan bu belgi quyidagi uch unsurdan iborat boʻladi: aylana ichidagi lotincha “R” harfi; alohida turdosh huquqlar egasining ismi (nomi); yozuv birinchi marta eʼlon qilingan yil. 50-modda. Ijrochining huquqlari Ijrochi quyidagi huquqlarga egadir: ijro vaqtida, ijro yozuvining nusxalarida, ijro translatsiya qilinayotganda yoki takrorlanayotganida uning ismini koʻrsatish; asarni buzib ijro etishdan ximoya qilish; ijrodan foydalanishni amalga oshirish yoki foydalanishga ruxsat berish. Ijrodan foydalanish huquqi quyidagilarga ruxsat berish huquqini qamrab oladi: ijroni efir va kabel orqali translatsiya qilish; ijroni texnika vositalari yordamida yozib olish; yozib olingan ijroni translatsiya qilish va omma oldida takrorlash; ijro yozuvini koʻpaytirish va uning nusxalarini tarqatish. Ijrochilar oʻz huquqlarini ijro etilayotgan asarlar mualliflarining huquqlariga rioya etgan holda roʻyobga chiqaradilar. Ijrodan foydalanish huquqini cheklash qonun bilan belgilab qoʻyiladi. Xizmat topshirigʻini bajarish tartibida amalga oshirilgan ijroga (xizmat ijrosiga) boʻlgan huquqqa nisbatan tegishincha ushbu Qonun 35-moddasining qoidalari tatbiq etiladi. 51-modda. Ijrochi huquqlarining amal qilishi Ijrochining Oʻzbekiston Respublikasi hududida birinchi marta amalga oshirilgan ijroga boʻlgan huquqi Oʻzbekiston Respublikasi hududida amal qiladi. Bunday hollarda, fuqaroligidan qatʼi nazar, huquq ijrochiga, uning merosxoʻrlariga, shuningdek ijrochining boshqa huquqiy vorislariga tegishli deb eʼtirof etiladi. Ijrochining huquqi ijro birinchi bor chet davlat hududida amalga oshirilgan hollarda ham unga, shuningdek uning huquqiy vorislariga tegishli deb eʼtirof etiladi. Ijrochining huquqlari birinchi yozuv yoki birinchi ijro (sahnalashtirish) paytidan eʼtiboran ellik yil davomida amal qiladi. Ijrochining nomga boʻlgan huquqi va ijroni buzishlardan himoya qilish huquqi muddatsiz qoʻriqlanadi. 52-modda. Ijrodan foydalanish Ijrochi va ijro etish huquqining boshqa egasi bu huquqdan oʻz xohishiga koʻra mustaqil ravishda foydalanishga haqli. Ijrodan boshqa shaxslarning foydalanishiga faqat ijrochining ruxsati bilan yoki boshqa huquq egasi bilan tuzilgan shartnoma asosida uning ruxsati bilan yoʻl qoʻyiladi. 53-modda. Ijrodan foydalanish huquqini tasarruf etish Huquq egasi oʻzining ijrodan foydalanish huquqini boshqa shaxsga oʻtkazish, shu jumladan ijrodan u yoki bu doirada foydalanish uchun boshqa shaxsga ruxsatnoma (litsenziya) berish yoʻli bilan oʻtkazish toʻgʻrisida shartnoma tuzishi mumkin. Ijrochi yoki uning huquqiy vorisi ijrodan foydalanishga ruxsat etganlik uchun haq olish huquqiga ega. Foydalanishning har bir turi uchun alohida haq toʻlanishi kerak. Haq olish huquqidan voz kechish ahamiyatsizdir. 54-modda. Ijroni yozib olgan shaxsning huquqlari Ijroning audioyozuvini, videoyozuvini, audio-videoyozuvini amalga oshirgan shaxs va uning huquqiy vorisi ana shu yozuvga nisbatan alohida huquqa ega boʻladi. Bunday yozuvdan boshqa shaxslarning foydalanishiga ana shu yozuvni amalga oshirgan shaxs yoki uning huquqiy vorisining ruxsati bilangina yoʻl qoʻyiladi. Ijroni yozib olgan shaxs yoki uning huquqiy vorisi quyidagilarni amalga oshirishga yoki quyidagilarga ruxsat berishga haqlidir: yozuvni omma oldida takrorlash; yozuvga tuzatishlar kiritish yoki uni oʻzga tarzda qayta ishlash; yozuvning nusxalarini tarqatish (sotish, ijaraga berish va shu kabilar), shu jumladan chet elga berib yuborish; yozuvlardan nusxa koʻchirish; (54-modda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining 2000-yil 15-dekabrdagi 175–II-son Qonuniga muvofiq beshinchi xatboshisi bilan toʻldirilgan— Oliy Majlis Axborotnomasi, 2001-y., 1-2-son, 23-modda) yozuv nusxalarini import qilish. Basharti ijro yozuvining nusxasiga egalik qilish huquqi ijroni yozib olgan shaxsga tegishli boʻlmasa, yozuvdan foydalanish, shu jumladan uni tijorat maqsadida ijaraga berish sohasidagi alohida huquq yozuvni amalga oshirgan shaxsda saqlanib qoladi. Ijroni yozib olgan shaxsning huquqlarini cheklash qonun bilan belgilab qoʻyiladi. Ijro yozuviga boʻlgan huquqning egalari oʻz huquqlarini asarlar mualliflarining huquqlarini va ijrochilarning huquqlarini hisobga olgan holda amalga oshiradilar. 55-modda. Ijrochining yozuvidan foydalanganlik uchun haq toʻlash Foyda olish maqsadida eʼlon qilingan ijro yozuvini amalga oshirgan shaxsning va ijrosi yozilgan ijrochining roziligisiz, lekin haq toʻlagan holda: yozuvni omma oldida ijro etishga; yozuvni efir orqali koʻrsatish va eshittirishga; yozuvni hammaning umumiy maʼlumoti uchun kabel orqali yuborishga yoʻl qoʻyiladi. Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan haqni toʻplash, taqsimlash hamda toʻlash mualliflik va turdosh huquqlarni boshqarish bilan shugʻullanadigan tashkilot tomonidan amalga oshiriladi (ushbu Qonunning 45-moddasi). Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan haq miqdori va uni toʻlash tartibi, bir tarafdan, yozuvdan foydalanuvchi yoki bunday foydalanuvchilar birlashmasi hamda, ikkinchi tarafdan, mualliflik va turdosh huquqlarni boshqarish bilan shugʻullanuvchi tashkilotlar oʻrtasidagi bitimda belgilab qoʻyiladi. Haq miqdori yozuvdan foydalanishning har bir turi uchun belgilanadi. 56-modda. Ijro yozuvini amalga oshirgan shaxs huquqlarining amal qilishi Ijro yozuvini amalga oshirgan shaxsning huquqi, agar bu yozuv birinchi marta Oʻzbekiston Respublikasida omma oldida takrorlangan yoki uning nusxalari omma orasida tarqatilgan boʻlsa, Oʻzbekiston Respublikasi hududida amal qiladi. Ijro yozuvini amalga oshirgan shaxs huquqi Oʻzbekiston Respublikasi hududida yashash joyi yoki joylashgan manzili boʻlgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari yoki yuridik shaxslarga ham tegishli deb tan olinadi. Boshqa davlatlarning yuridik va jismoniy shaxslari ushbu Qonunda nazarda tutilgan huquqlardan Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalari kuchiga yoki hamjihatlik prinsipiga asosan Oʻzbekiston Respublikasining yuridik va jismoniy shaxslari bilan teng ravishda foydalanadilar. (56-modda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining 2000-yil 15-dekabrdagi 175—II-son Qonuniga muvofiq uchinchi qism bilan toʻldirilgan— Oliy Majlis Axborotnomasi, 2001-y., 1-2-son, 23-modda) Ijro yozuvini amalga oshirgan shaxsning huquqlari yozuv amalga oshirilgan paytdan boshlab ellik yil mobaynida oʻz kuchini saqlab qoladi. 57-modda. Efir orqali koʻrsatuv va eshittirish beruvchi tashkilotning huquqlari Efir orqali koʻrsatuv va eshittirish beruvchi tashkilot oʻz koʻrsatuv va eshittirishlaridan istalgan shaklda foydalanish va uchinchi shaxslarga bunday koʻrsatuv va eshittirishlardan foydalanish uchun ruxsat berish borasida alohida huquqlarga ega. Koʻrsatuv va eshittirishlardan uchinchi shaxslarning foydalanishi shartnoma asosida amalga oshiriladi. Huquq egasi foydalanishning har bir turi uchun haq olish huquqiga ega. Efir orqali koʻrsatuv va eshittirish beruvchi tashkilot quyidagilarga haqlidir: koʻrsatuv va eshittirishni translatsiya qilish; efir orqali koʻrsatuv va eshittirishlarni beruvchi boshqa tashkilotlarga va kabel orqali koʻrsatuv va eshittirish beruvchi tashkilotlarga oʻz koʻrsatuv va eshittirishlarini bir vaqtning oʻzida translatsiya qilishga hamda retranslatsiya qilishga ruxsat berish; oʻz koʻrsatuv va eshittirishlarini yozib olish; oʻz koʻrsatuv va eshittirishlari yozuvini takrorlash; takrorlangan yozuv nusxalarini tarqatish; oʻz koʻrsatuv va eshittirishlarini translatsiya qilishga va bir vaqtning oʻzida kabel orqali translatsiya, retranslatsiya qilishga hamda bu koʻrsatuv va eshittirishlar yozuvini translatsiya qilishga ruxsat berish; kirish pullik boʻlgan joylarda ommaviy translatsiya qilish va takrorlash, boshqa shaxslarga shunday translatsiya qilish va takrorlashga ruxsat berish. Efir orqali koʻrsatuv va eshittirish beruvchi tashkilotlarning huquqlarini cheklash qonun bilan belgilab qoʻyiladi. Efir orqali koʻrsatuv va eshittirish beruvchi tashkilot oʻz huquqlarini asar mualliflarining huquqlari va ijrochilarning huquqlarini, zarur hollarda esa, ijro yozuviga boʻlgan huquq egalarining hamda efir orqali koʻrsatuv va eshittirish beruvchi boshqa tashkilotlarning huquqlarini hisobga olgan holda amalga oshiradi. 58-modda. Efir orqali koʻrsatuv va eshittirish beruvchi tashkilot huquqlarining amal qilishi Efir orqali koʻrsatuv va eshittirish beruvchi tashkilotning huquqlari Oʻzbekiston Respublikasi hududida amal qiladi, basharti tashkilotning ushbu hududda joylashgan manzili boʻlsa hamda unda joylashtirilgan uzatkichlar yordamida koʻrsatuv va eshittirishlarni amalga oshirayotgan boʻlsa. Efir orqali koʻrsatuv va eshittirish beruvchi tashkilotning koʻrsatuv va eshittirishga boʻlgan huquqi uni birinchi marta efirga translatsiya qilish paytidan boshlab ellik yil mobaynida amal qiladi. 59-modda. Kabel orqali koʻrsatuv va eshittirish beruvchi tashkilotning huquqlari Kabel orqali koʻrsatuv va eshittirish beruvchi tashkilotning huquqlari efir orqali koʻrsatuv va eshittirish beruvchi tashkilotning ushbu Qonunda belgilangan huquqlariga tatbiqan belgilanadi. 60-modda. Efir yoki kabel orqali koʻrsatuv va eshittirish beruvchi tashkilot tomonidan ijrochi, ijro yozuvini amalga oshirgan shaxs huquqlarining cheklanishi Ijro yozuvini amalga oshirgan shaxsning, efir yoki kabel orqali koʻrsatuv va eshittirish beruvchi tashkilotning roziligisiz va haq toʻlamasdan ijrodan, sahna asaridan, efir orqali berilgan koʻrsatuv va eshittirishdan, kabel orqali berilgan eshittirish va koʻrsatuvdan hamda ularning yozuvidan foydalanishga, shuningdek yozuvni takrorlashga quyidagi hollarda yoʻl qoʻyiladi: kundalik voqealar sharhiga ijrodan, sahna asaridan, yozuvdan, efir yoki kabel orqali berilgan koʻrsatuv va eshittirishdan unchalik katta boʻlmagan parchalar qoʻshish yoʻli bilan; faqat oʻquv yoki ilmiy tadqiqot maqsadlarida; ijrodan, sahna asaridan, yozuvdan, efir yoki kabel orqali berilgan koʻrsatuv va eshittirishdan uncha katta boʻlmagan parchalar keltirish shaklida, faqat bunday parchalar keltirish axborot maqsadlarida amalga oshirilishi va bunda efir yoki kabel orqali koʻrsatuv va eshittirish beruvchi tashkilot tomonidan tijorat maqsadida eʼlon qilingan yozuv nusxalaridan istalgan shaklda foydalanish ushbu Qonunning 55-moddasi qoidalariga rioya etilgan holda amalga oshirilishi sharti bilan; ushbu Qonunda adabiyot, fan va sanʼat asarlari muallifining mulkiy huquqlarini cheklash borasida nazarda tutilgan boshqa hollarda. Fonogramma ishlab chiqaruvchining, efir yoki kabel orqali koʻrsatuv va eshittirish beruvchi tashkilotlarning roziligisiz efir yoki kabel orqali berilgan koʻrsatuv va eshittirishdan hamda uning yozuvidan shaxsiy maqsadda foydalanishga va fonogrammani takrorlashga yoʻl qoʻyiladi. Fonogrammani takrorlashga ushbu Qonunning 27-moddasiga muvofiq haq toʻlangan taqdirda yoʻl qoʻyiladi. Agar qisqa muddat foydalanish uchun yozish yoki takrorlash efir orqali koʻrsatuv va eshittirish beruvchi tashkilot tomonidan uning oʻz asbob-uskunalari yordamida hamda uning oʻz koʻrsatuvi va eshittirishi uchun amalga oshirilayotgan boʻlsa, ushbu Qonun 50, 54, 58 va 59-moddalarining ijroning, sahna asarining yoki koʻrsatuv va eshittirishning qisqa muddat foydalaniladigan yozuvlarini amalga oshirish, tijorat maqsadida eʼlon qilingan yozuvni takrorlash uchun ijrochining, ijro yozuvini amalga oshirgan shaxsning hamda efir orqali koʻrsatuv va eshittirish beruvchi tashkilotning ruxsatini olish haqidagi qoidalari quyidagi shartlar bilan qoʻllanilmaydi: efir orqali koʻrsatuv va eshittirish beruvchi tashkilot ushbu modda qoidalariga muvofiq qisqa muddat foydalaniladigan yozuv yoki bunday yozuvni takrorlash amalga oshiriladigan sahna asarining oʻzini, ijroni yoki koʻrsatuv va eshittirishni efirga berish uchun oldindan ruxsat olgan taqdirda; qisqa muddat foydalaniladigan yozuv adabiyot, fan va sanʼat asarlarining bunday yozuvlariga nisbatan belgilangan muddat doirasida yoʻq qilib yuborilgan taqdirda (ushbu Qonunning 33-moddasi), basharti yozuv butunlay hujjat ruhida boʻlsa, rasmiy arxivlarda saqlanishi mumkin boʻlgan yagona nusxa bundan mustasno. Ushbu moddada nazarda tutilgan cheklashlar ijrodan, ijro yozuvidan, sahna asaridan, efir yoki kabel orqali berilgan koʻrsatuv va eshittirishdan hamda ularning yozuvidan normal foydalanishga zarar yetkazmagan holda va ijrochining, ijro yozuvini amalga oshirgan shaxsning, efir yoki kabel orqali koʻrsatuv va eshittirish beruvchi tashkilotning hamda koʻrsatib oʻtilgan asarlar mualliflarining qonuniy manfaatlarini cheklab qoʻymagan holda qoʻllaniladi. 61-modda. Turdosh huquqlardan foydalanish toʻgʻrisidagi shartnomani umuman yoki tegishli darajada bajarmaganlik va asardan shartnoma tuzmagan holda noqonuniy foydalanganlik uchun javobgarlik Turdosh huquqlardan foydalanish toʻgʻrisidagi shartnomani umuman yoki tegishli darajada bajarmagan yoxud asardan shartnoma tuzmagan holda noqonuniy foydalangan shaxs shartnomani umuman yoki tegishli darajada bajarmaganlik uchun javobgarlik toʻgʻrisidagi yoxud ziyon yetkazganlik uchun javobgarlik toʻgʻrisidagi umumiy qoidalarga muvofiq javobgar boʻladi. Mualliflik huquqi va turdosh huquqlarga oid munosabatlar Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 1041—1081-moddalari bilan ham tartibga solinadi. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti I. KARIMOV Toshkent sh., 1996-yil 30-avgust., 272-I-son (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1996-y., 9-son, 135-modda; 2001-y., 1-2-son, 23-modda) |