Ҳужжатга таклиф юбориш
Аудиони тинглаш
Ҳужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикаси Давлат архитектура ва қурилиш қўмитасининг
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқурилиш меъёрлари ва қоидалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЗилзилавий ҳудудларда қурилиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. АСОСИЙ ҚОИДАЛАР
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.1. Мазкур меъёрлар сейсмиклиги 7, 8, 9 ундан ортиқ бўлган ҳудудларда қуриладиган ёки таъмирланадиган бино (иншоот)ларни лойиҳалаштириш ва қуриш жараёнида уларга қўйиладиган талабларни белгилайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСейсмиклиги 9 баллдан юқори бўлган икки турга бўлинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9 баллдан катта бўлган ҳудудлар (1.1 жадвалга кўра 9 баллик зоналарда сейсмик хоссалари бўйича III тоифадаги грунтлар);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9*баллик ҳудудлар (7,1 ва ундан ортиқ бўлган магнитудали зилзила манбаи ҳосил бўлиши эҳтимоли бўлган (ЗМЭБ) зоналар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМазкур меъёрларни талаблари транспорт ва гидротехника иншоотлари, шунингдек атом электр станциялари қурилишига тааллуқли эмас.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.2. Сейсмик фаол ҳудудларда бинолар (иншоотлар) ҳисобий фойдаланиш муддати давомида муддати давомида зилзилабардошлик талабларига жавоб бериши зарур:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳисобий куч доирасида зилзилалар содир бўлганда одамларнинг хавфсизлигини, конструкциялар ва қимматбаҳо жиҳозларнинг, шунингдек шикастланиши атроф муҳитнинг ифлосланишига ҳамда аҳолини хавф остида қолишига олиб келувчи объектлар бутлигини таъминлаши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳисобийга нисбатан кичикроқ куч билан зилзила содир бўлганда бинолардан одатдагидек фойдаланишни, конструкцияларнинг таъмирлашга яроқлилигини таъминлаши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.3. Биноларнинг зилзилабардошлигини таъминлашга қаратилган тадбирлар:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) сейсмик юкларни камайтиришга;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) сейсмик таъсирларга бўладиган қаршиликни оширишга йўналтирилган бўлиши даркор.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Бундан кейин бинолар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСейсмик юклар миқдорини камайтириш учун:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкутилажак зилзилаларнинг спектрал-вақт тавсифига мос равишда сейсмик юкларнинг энг кичик қийматини берадиган конструктив тархлардан фойдаланиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмасса ва бирлик марказлари орасидаги елка (эксцентриситет)ни кичрайтириш эвазига буралма тебранишларнинг пайдо бўлиши эҳтимолини камайтириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишенгил ашё ва конструкциялар қўллаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишоғир жиҳозларни иложи борича иншоотнинг пастки қисмига жойлаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСейсмик таъсирларга қаршиликни ошириш учун:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсейсмик юкларга яхши бардош берадиган ашё ва конструкциялар (металл, ёғоч, темирбетон, кучайтирилган ғишт-тош девор)лардан фойдаланиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишиншоотни ягона фазовий система сифатида ишлашига шароит яратиб, сейсмик юкларни барча юк кўтарувчи элементларга тақсимланишини таъминлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишйиғма элементларнинг уланиш ерларини максимал зўриқишлар зонасидан узоқроққа жойлаштириб, барча системанинг яхлитлиги ва биржинслигини таъминлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишзўриқишларни элементлараро тақсимланишини таъминлай оладиган, кўп маротаба статик ноаниқ конструкцияларга кенг ўрин бериб, конструкцияларнинг айрим элементларида ноэластик деформацияларни ривожланишига шароит яратиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКонструкция элементларининг ҳамда улардаги бирикмаларнинг кесими иккинчи қисмга мувофиқ сейсмик таъсирлар ҳисоби натижаларига қараб белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУчинчи қисмда кўзда тутилган конструктив тадбирлар, сейсмик таъсирлар ҳисоби натижаларига боғлиқ бўлмаган ҳолда белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.4. Мазкур меъёрларда кўзда тутилган, сейсмик таъсирларнинг ҳисобий миқдори ва конструктив тадбирлар, 1.2. модданинг талабларига кўра биноларнинг зилзилабардошлигини таъминлайди. Зилзила чоғида шикастланиш даражасини камайтириш учун буюртмачи билан келишилган ҳолда бинога таъсир этадиган сейсмик юкнинг миқдори оширилиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.5. Янги биноларни лойиҳалаштириш ва мавжуд биноларни таъмирлаш жараёнида қурилиш ҳудудини сейсмологик ҳолати параметрлари:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) сейсмик таъсирнинг кутилажак кучи ва замин тебранишлари тезланиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) сейсмик таъсирларнинг такрорийлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишв) замин сейсмик тебранишларининг спектрал таркиби ҳисобга олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСейсмик таъсирларнинг кучи ва такрорийлиги мажбурий ҳисобланган 1 ва 2 иловалар бўйича қабул қилинади. Биринчи мажбурий иловада келтирилган сейсмик таъсирларнинг кучи ва такрорийлиги ўртача сейсмик хоссага эга бўлган грунтлардан ташкил топган участкаларга тўғри келади, (1.1 жадвалда II тоифали грунтлар).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.6. Қурилиш майдончасининг сейсмиклиги ихтисослаштирилган илмий-тадқиқот институтлари ёки сейсмика соҳасидаги ташкилотлар изланишлари натижасида сейсмиклиги 6 балл ва ундан юқори бўлган ҳудудлар учун тузилган сейсмик микротуманлаштириш (СМТ) ҳужжатлари асосида белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСМТ хариталари мавжуд бўлмаган ҳолларда сейсмиклиги туманнинг сейсмиклигига қараб (1 ва 2 иловалар) ва муҳандислик-геологик изланиш натижалари асосида 1.1 жадвалга кўра баҳоланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЗилзиланинг эҳтимолий манбаи (ЗЭМ) атрофида жойлашган аҳоли пунктларида сейсмик микротуманлаштириш хариталари бўлмаса, майдон сейсмиклигини аниқлаш юзасидан қўшимча тадқиқотлар бажарилмагунча, қурилиш ишлари олиб боришга рухсат этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.1 жадвал | ||||
Грунтнинг сейсмик хоссалари тоифаси | Грунтлар | Туман сейсмиклиги қуйидагича бўлганда қурилиш майдончасининг сейсмиклиги, балларда | ||
7 | 8 | 9 | ||
1. | 2 | 3 | 4 | 5 |
I | 1. Сувга тўйинган ҳолатда бир ўқ бўйича сиқилганда мустаҳкамлик чегараси Rс >1 МП ёки сейсмик тўлқинларининг тарқалиш тезлиги Vs >1700 м/с бўлган ҳар қандай тошлоқ грунтлар. 2. Сейсмик тўлқинлари тарқалиш тезлиги Vp >2500 ва Vs >900 м/с бўлган йирик синиқтош грунтлар (юмалоқ катта тошлар тош парчалари) | 6 | 7 | 8 |
II | 1. Сувга тўйинган ҳолатда бир ўқ бўйича сиқилганда мустаҳкамлик чегараси Rс < 1 МП а ёки сейсмик тўлқинларининг тарқалиш тезлиги Vp >1800 ва Vs > 600 м/с бўлган (нураган ва ўта нураган) тошлоқ грунтларнинг барча турлари. 2. Сейсмик тўлқинларининг тарқалиш тезлиги Vp > 800 ва Vs>500 м/с бўлган йирик синиқтош грунтлар (тошқотишмали, шағалли, парчатошли, йирик қумли). 3. Қумлоқ грунтлар: сейсмик тўлқинларининг тарқалиш тезлиги Vp >500 ва Vs > 350 м/сек, кам намланган, ғоваклилик коэффициенти е <0.7 бўлган йирик ва ўртача йирикликдаги шағалли қумлар; сейсмик тўлқинларининг тарқалиш тезлиги Vp > 400 ва Vs > 300 м/сек, намлиги кам, ғоваклилик коэффициент е <0,6 бўлган майда ва чангсимон қумлар. 4. Тупроқли грунтлар: қуюқ-суюқлик кўрсаткичи JL < 0,5 ёки сейсмик тўлқинларининг тарқалиш тезлиги Vp>900 ва Vs>500 м/сек бўлган тупроқлар; қуюқ-суюқлик кўрсаткичи JL < 0,5 бўлганда ғоваклилик коэффициенти е < 0,8 ёки сейсмик тўлқинларнинг тарқалиш тезлиги Vp > 500 ва Vs>300 м/с бўлган қумоқ ва қумлоқ тупроқлар; қуюқ-суюқлик кўрсаткичи JL<_0,5 бўлганда ғоваклилик коэффициенти е < 0,8 ёки сейсмик тўлқинларининг тарқалиш тезлиги Vp > 500 ва Vs>300 м/с бўлган соғ тупроқли грунтлар (соғ тупроқлар, қумлоқ соғ тупроқлар, қумлоқ тупроқ ва гиллар). 5. Тўкма грунтлар: сейсмик тўлқинларининг тарқалиш тезлиги Vp > 500 ва Vs > 300 м/с бўлган, ётавериб зичлашиб кетган йирик синиқ тошлар; сувга тўйинганда умумий деформация модули E0 >12 МПа ёки сейсмик тўлқинларининг тарқалиш тезлиги Vp > 500 ва Vs > 300 м/с бўлган, ётавериб зичлашиб кетган қумлоқ ва чангсимон-тупроқли грунтлар. | 7 | 8 | 9 |
III | 1. Қумлоқ грунтлар: намлик даражаси Sr ≤0,5 бўлиб кам намланган, ғоваклилик коэффициенти е ≥ 0,7 бўлган йирик ва ўртача йирикликдаги шағалли қумлар; сейсмик тўлқинларининг тарқалиш тезлиги Vs ≤ 350 м/с, ғоваклилик коэффициенти е <0,7 бўлган нам (Sr> 0,5) ва сувга тўйинган (Sr >0,8) йирик ва ўртача йирикликдаги шағалли қумлар; сейсмик тўлқинларининг тарқалиш тезлиги Vs ≤ 300 м/с, ғоваклилик коэффициент е<0,7 бўлган нам (Sr>0,5) ва сувга тўйинган (Sr > 0,8) майда ва чангсимон қумлар, кам намланган (Sr ≤ 0.5),ғоваклилик коэффициенти е ≥ 6 бўлган қумлар. 2. Тупроқли грунтлар. қуюқ-суюқлик кўрсаткичи JL> 0,5 ёки сейсмик тўлқинларининг тарқалиш тезлиги Vs ≤ 500 м/с бўлган тупроқлар; қуюқ-суюқлик кўрсаткичи JL > 0,5 бўлганда ғоваклилик коэффициент е ≥0.8 ва е < 0,8 ёки сейсмик тўлқинларининг тарқалиш тезлиги Vs < 300 м/с бўлган қумоқ ва юмалоқ тупроқлар; қуюқ-суюқлик кўрсаткичи JL > 0,5 бўлганда ғоваклилик коэффициенти е ≥ 0,8 ва е < 0,8 ёки сейсмик тўлқинларининг тарқалиш тезлиги V < 300 м/с бўлган соғ тупроқли грунтлар (соғ тупроқлар, қумоқ соғ тупроқлар, қумлоқ тупроқ ва гиллар). 3. Тўкма грунтлар: сувга тўйинганда умумий деформация модули Ео ≤ 12 МП ёки сейсмик тўлқинларининг тарқалиш тезлиги Vs ≤ 300 м/с бўлган, ётавериб зичлашиб кетган қумлоқ, ва чангсимон тупроқли грунтлар. | 8 | 9 | > 9 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭслатма:1. Грунт қатламида чўкувчан соғ тупроқсимон жинслар мавжуд бўлса, чўкишга барҳам берувчи тадбирлар ўтказиш тавсия этилади ва ҳисобий сейсмикликни заминга сунъий равишда ишлов берилгандан сўнг аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Грунт таркиби бир жинсли бўлмаса, қурилиш майдончаси энг нобоп тоифага киритилади бунда (пойдевор тагидан ҳисобланганда) 10 м қалинликдаги қатламнинг 5 м дан кўпроғи ана шу тоифага тегишли бўлиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Бинодан фойдаланиш жараёнида ер ости сувларининг сатҳи кўтарилиши ёки сув тошиши кутилса, грунт тоифасини аниқлашда уни сувга тўйинган деб қаралади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Сейсмикдаги 6 балл бўлган туманларда грунт сейсмиклик хоссаси бўйича III тоифага мансуб бўлса, қурилиш майдончасининг сейсмиклиги 7 балл олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Грунтларнинг муҳандислик-геологик ва сейсмик хоссалари ҳақида тегишли маълумотлар бўлмай, ер ости сувларининг сатҳи 5 м дан юқори бўлса, қумлок, серmуnроқ ва тўкма (қумлоқ, ва чангсимон тупроқли) грунтлар зилзилавийлик жиҳатидан номақбул саналади. Бундай майдончаларда қурилиш кўзда тутилса, грунтларнинг сейсмиклик хоссаси бўйича тоифасини аниқлаш учун муҳандислик-геологик тадқиқотлар ўтказилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. Бўйлама Vp ва кўндаланг Vs тўлқинларнинг тарқалиш тезлиги қийматлари майдонча грунтининг сейсмик хоссалар бўйича тоифасини белгилашда қўшимча омил вазифасини ўтайди ва муҳандислик-геофизик изланишлар натижаларига қараб, назарий ёки тажрибавий йўл билан аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚурилиш майдончасининг сейсмиклиги СМТ харитасида мавжуд бўлса, уни 1.1 жадвал ҳамда муҳандислик-геологик изланишлар натижасига асосланиб ўзгартиришга рухсат этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.7. Қурилиш майдончаси нишабининг қиялиги 15° дан ортиқ бўлиб, физик-геологик жараёнлар, тош уюмлари, кўчкилар,суюқ лой ва қумлар, ўпирилишлар, карс ҳодисалари, кон қазилмалари, сел таъсирида кучли емирилган жинслар сейсмик жиҳатдан номақбул ҳисобланади: Пойдевор остидаги 10 м лик қатлам орасида. 3 м дан ортиқ, қалинликда зичлашмаган нам ва сувга тўйинган қумлардан (ғоваклилик коэффициенти e>0,7 бўлган йирик ва ўртача йирикликдаги шағал, ғоваклилик коэффициенти е>0,6 бўлган майда ва чангсимон қум), қумоқ ва қумлоқ тупроқлар балчиқлар, қумлоқ ва чангсимон-тупроқли грунтлардан ташкил топган замин ҳам зилзила нуқтаи назаридан заиф ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШундай шароитда бино қуриладиган бўлса, қўшимча тадбирлар қўллаб конструкцияларни кучайтириш; балчиқ ва ўта нам грунтларни мустаҳкамроқ; грунтлар билан алмаштириш талаб этилади. Бундай майдончаларнинг ҳисобий сейсмиклиги грунтларнинг сейсмик хоссаларини ўзгартирилганлигини эътиборга олган ҳолда 1.1 жадвалдан аниқланади. СМТ харитаси мавжуд бўлган майдончаларда эса такрорий сейсмик микротуманлаштириш натижалари асосида белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.8. Сейсмиклиги 9* балл бўлган ҳудудларда сейсмик хоссалари бўйича грунт III тоифага мансуб бўлса, бундай ерларда бинолар қуришга рухсат этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.9. Муҳандислик-геологик шароитлари турлича бўлган майдончаларда қад кўтарадиган янги меъморий-тарх ва конструктив ечимга эга бўлган биноларда Ўздавархитектқурилишқўм розилиги билан муҳандислик-сейсмометрик хизмати (МСХ) станциясини ўрнатиш назарда тутилмоғи лозим. МСХ станциясини лойиҳалаштиришда «Руководство по сбору обработке и использованию инженерно-сейсмометрической информации, ЦНИИСК им.Кучеренко, M.,1980» қўлланмасига амал қилиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. СЕЙСМИК ТАЪСИРЛАРГА ҲИСОБЛАШ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.1. Зилзилавий ҳудудлар учун лойиҳаланадиган биноларнинг конструкция ва заминлари сейсмик таъсирларни эътиборга олган ҳолда. асосий ва алоҳида юкларнинг жамланган таъсирига ҳисобланади. Юк ва таъсирларининг асосий жамламаси (сочетание) ҚMҚ нинг «Юклар ва таъсирлар» номли қисмидан сейсмик таъсирлар эътиборга олинган алоҳида жамламалар эса мазкур ҳужжатдан аниқланади. Бунда ҳисобий юкларнинг қиймати 2.1 жадвалдан олинадиган жамлаш коэффициентига кўпайтирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
2.1 жадвал |
|
Юк турлари |
Жамлаш коэффициенти |
|
Доимий |
0,9 |
|
Узоқ муддатли муваққат |
0,8 |
|
Қисқа муддатли (ора ёпма ва том ёлмаси) |
0,5 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАлоҳида жамламаларга ҳисоблашда эгилувчан илгакларга осилган массалардан ҳосил бўладиган горизонтал сейсмик юклар, иқлимий ҳарорат таъсирлари, шамол юклари, асбоб-ускуна ва транспорт ҳаракати уйғотадиган динамик таъсирлар, кран ҳаракатидан ҳосил бўладиган тормоз ва ёнлама кучлар эътиборга олинмайди. Вертикал сейсмик юкларни аниқлашда краннинг вазни, аравача оғирлиги, шунингдек кран кўтара оладиган юкнинг 0,3 улуши ҳисобга олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКранларнинг кўприги ва аравачаси ҳосил бўладиган горизонтал сейсмик юклар кран ости йўлига тик (перпендикуляр) йўналишда ҳисобга олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.2. Биноларни сейсмик юклар таъсирини эътиборга олиб ҳисоблаганда бутун объектнинг иккита чегаравий ҳолати кўриб ўтилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишюк кўтариш қобилиятига кўра (ЧХ-1):
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэксплуатацион яроқлилигига кўра (ЧХ-2).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.3. Биринчи чегаравий ҳолатлар (ЧХ-1) бўйича ҳисоб, қурилиш олиб бориладиган майдончада уйғониши мумкин бўлган максимал зилзила кучига мос келувчи, ҳисобий сейсмик юк таъсирига бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЗилзиланинг такрорийлик даври бинонинг эксплуатацион муддатидан кичик бўлса, бинолар иккинчи чегаравий ҳолатлар (ЧХ-2) бўйича сейсмик юкларнинг максимал қиймати таъсирига ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБинонинг эксплуатацион муддати маълум бўлса ёки зилзилаларнинг минимал такрорланиш даври 1-иловага кўра бинонинг эксплуатацион муддатидан катта бўлса, у ҳолда ЧХ-2 чегаравий ҳолатнинг мавжудлиги ҳисобийдан 1 балл кичик бўлган сейсмик таъсирга текшириш орқали аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОбъектнинг эксплуатацион муддати лойиҳалаш учун берилган вазифада кўрсатилган бўлиши лозим. Агар қурилиш майдончасининг катта куч билан содир бўладиган зилзилалар такрорийлиги даври (1-илова), объектни эксплуатация қилиш давридан кичик бўлса, биринчи чегаравий ҳолат ЧХ-1 га етиб бормаслигини текширишда кучлар 20% га оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСейсмиклиги >9 ва 9* балл бўлган майдончаларга қуриладиган бинолар иккинчи чегаравий ҳолат бўйича ҳисобланмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.4. Сейсмик кучлар фазода исталган йўналишга эга бўлиши мумкин. Ҳисоблашда биноларнинг илгарилама, зарурат туғилганда айланма тебранишлари кўриб ўтилиши зарур. Якка ўлчамли консол кўринишидаги ҳисоблаш моделида сейсмик таъсирлар бўйлама ва кўндаланг ўқлар йўналишида алоҳида равишда қўйилиб, алоҳида ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.5. Қуйидаги:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳисобий сейсмиклиги 7-9, >9 ва 9* балл бўлганда оралиқ масофаси 24, 18, 12 ва ундан ортиқ бўлган ёпмалар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишконсол конструкциялар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишоралиқ, масофаси 12 м ва ундан ортиқ бўлган керкили (распорли) конструкциялар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишиншоотларни ағдарилиши ва силжишга қарши устуворлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишюк кўтарувчи вертикал конструкциялар (тош ва ғишт деворлар, устунлар)ни ҳисобланишда сейсмик таъсирнинг вертикал ташкил этувчиси эътиборга олиниши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВертикал ва горизонтал сейсмик юклар бир вақтда таъсир этса, вертикал сейсмик юк 0,7 коэффициент билан олинади, грунтнинг вертикал тебранишларининг тезланиши горизонтал тезланишларнинг 70% миқдорида қабул қилинади (Ғишт деворли бинолар ва каркас устунларининг ҳисоби бундан мустасно. Уларнинг ҳисоби 2.27 бандга мувофиқ. амалга оширилади).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.6. Биноларни сейсмик кучлар таъсирига ҳисоблашда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) қурилиш тумани тавсифига мос бўлган реал ёки синтез қилинган сейсмик таъсирларга ҳисоблашнинг динамик усули;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) идеал эластик системалар учун (шартли статик) юкларни ҳисоблашда, 2.13-бандга мувофиқ спектрал усулдан фойдаланиш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.7. Услубан янги конструктив ечимга эга бўлган бинолар, баландлиги 40 м дан ортиқ. бўлган бинолар ва иншоотлар мажбурий тарзда, баландлиги 40 м гача бўлган ялпи қурилишга мўлжалланган биноларни лойиҳалаштиришда 2.6, а-бандга биноан ҳисоблашнинг динамик усулидан фойдаланиш тавсия этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБиноларнинг конструктив тизимини танлаш, лойиҳалаш ва реал ёки синтезланган сейсмик таъсирларга ҳисоблаш зилзилабардош бинолар қурилишига ихтисослашган илмий-тадқиқот ташкилотлар иштирокида амалга оширилмоғи лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.8. Ҳисоблашнинг динамик усулидан фойдаланилганда алоҳида регионлар учун сейсмик таъсирлар 2.2 жадвалдан олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТезланиши берилган сейсмикликка келтириш учун акселерограмманинг — амплитуда қийматлари нормалловчи кўпайтувчи п га кўпайтирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.2. жадвал | |||||||
Манзил индекси | Сейсмик манзил | Акселлерограмма шифри | Сейсмиклик бўйича меъёрловчи кўпайтувчи п, балларда | ||||
7 | 8 | 9 | >9 | 9* | |||
1. | 2. | 3. | 4. | 5. | 6. | 7. | 8. |
I | Тошкент шаҳрининг 9-балли зонаси | Тошкент, 66 Газли СЮ 3-3 Г-53 8-8 Г-18 1В-32Г | 0,59 0,16 0,28 0,33 0,61 | 1,17 0,31 0,56 0,65 1,22 | 2,34 0,62 1,12 1,30 2,43 | ||
II | Тошкент шаҳрининг 8-балли зонаси | Назарбек Газли1 ВЗ 8-3 Г-38 8-1 Г-33 7-16 Г-40 | 1,34 0,15 0,41 0,69 1,87 | 2,68 0,29 0,83 1,38 3,73 | 5,36 0,58 1,65 2,76 7,46 | ||
III | Тошкент вилояти Фарғона водийси | Газли ВЗ СФернанло | 0,15 | 0,29 | 0,58 | 0,81 | 1,16 |
Г-16 8-8 Г-10I В-29Г IB-24 | 0,10 0,33 0,48 0,53 | 0,19 0,65 0,96 1,07 | 0,38 1,30 1,92 2,13 | 0,53 1,82 2,69 2,98 | 0,76 2,60 3,84 4,26 | ||
IV | Бухоро, Самарқанд ва бошқа вилоятлар | Газли СЮ Газли В 8-3 Г-52 8-1 Г-33 IB-35 Г-50 | 0,16 0,15 0,28 0,69 0,442 | 0,31 0,29 0,56 1,38 0,90 | 0,62 0,58 1,12 2,76 1,79 | 0,87 0,81 1,57 3,86 2,57 | 1,24 1,16 2,24 5,52 3,58 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.1-расм.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.9. Грунт тебранишларининг ҳисобий тезланишлари лойиҳалаштирилаётган бинонинг масъуллик тоифаси ва зилзилалар такрорийлигига қараб аниқланиши зарур. Буни ҳисобга олиш учун берилган сейсмикликка мос келувчи акселерограмма тезланишларининг амплитуда қийматларига масъуллик коэффициенти Ко ва такрорийлик коэффициенти Кп киритилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБиноларнинг масъуллик тоифаси ва коэффициенти 2.3. жадвалдан, зилзилалар такрорийлигини ҳисобга олувчи коэффициент эса 2.4 жадвалдан аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
2.3 жадвал |
|
Бино тавсифи |
Масъуллик тоифаси |
Масъуллик коэффициенти, Ко |
|
1. Зилзила дақиқалари ва унинг оқибатларининг тугатиш даврида ишлаб туриши ҳаётий муҳим бўлган бинолар (шифохоналар, ўт ўчириш масканлари, энергия таъминоти объектлари ва ҳ.қ.). |
I |
1.04 |
|
2. одамлар гавжум бўладиган жойлар (мактаблар, маданий муассасалар, мажлис заллари ва ҳ.қ.) |
II |
1.2 |
|
3. 1, 2 ва 4 бандларга кирмаган бинолар. |
III |
1.0 |
|
4. Масъулияти кам бинолар (қишлоқ хўжалик бинолар, омборхоналар ва ҳ.к.) |
IV |
0.8 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭслатма: 1. бинонинг масъуллик тоифасини буюртмани белгилайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.6 балли сейсмик ҳудудларда, сейсмик хоссаларига кўра III тоифали грунтларда, масъуллик тоифаси IV бўлган биноларнинг масъуллик коэффициенти Ко 2 марта қисқартирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
2.4 жадвал |
|
Такрорийлик оралиғи, йиллар |
Такрорийлик коэффициенти Кп |
|
|
7 ва 8 балл учун |
9 ва юқори баллар учун |
|
|
< 250 300-600 050-1000 > 1000 |
1,20 1,0 0,8 - |
1,25 1,15 1,0 0,9 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.10. Биринчи чегаравий ҳолат (ЧХ-1)га ўтмаганлигини 2,6 а-банд бўйича текширишда дарз кетишлар, элементларнинг шикастланиши, ашёларнинг пластик оқиши натижасида конструктив система ёки унинг қисмларида ҳосил бўладиган нисбий ноэластик деформацияларнинг энг катта қиймати, 2,5 жадвалда келтирилган қийматлардан ошиб кетмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКонструктив система ёки унинг қисмларининг нисбий ноэластик деформацияси Мк зилзила чоғида яхлит системада ёки унинг қисмида ҳосил бўладиган максимал кўчиш Ук ни, бошланғич бирлиги Сок ва берилган чегаравий эластик реакция Rtк орқали топиладиган эластик кўчиш Утк га нисбати сифатида аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
2.5 жадвал |
|
Т/р |
Биноларнинг конструктив ечимлари |
Чегаравий ноэластик деформация (μk) |
|
1. |
Тош-ғишт деворли бинолар |
2,5 |
|
2. |
Комплекс конструкцияли бинолар, шу жумладан аралаш конструкцияли бинолар (3.1 жадв.кар.) |
5,0 |
|
3. |
Каркасли системалар |
|
|
|
темирбетон |
10,0 |
|
|
пўлат |
15,0 |
|
4. |
Йирик панелли, ҳажмий-блокли монолит деворли бинолар |
10,0 |
|
5. |
Рама-боғлагичли системалар |
|
|
|
темирбетон |
7,5 |
|
|
пўлат |
10,0 |
|
6. |
Монолит темирбетон боғлагичли (бирлик ядросига эга бўлган )системалар |
8,0 |
|
7. |
Биринчи ёки пастки бир неча қавати каркас қолган қаватлари юк кўтарувчи девор ёки диафрагмалардан ташкил топган бинолар. |
3,0 |
|
8. |
Минорасимон консол иншоотлар. |
2,0 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭслатма:Ўздавархитектқурилиишқўми розилиги билан тажрибалар ва техник-иқтисодий тадқиқотлар натижасига асосан[μk] нинг қийматларини ойдинлаштиришга рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.11. 2.6 а-бандга мувофиқ биноларни биринчи чегаравий ҳолат ЧХ-1 бўйича элементлар мустаҳкамлигини текширганда, қиймати чегаравий эластик реакция Rtк га тенг келувчи сейсмик таъсирлардан ҳосил бўлган қирқувчи кучларни эътиборга олган ҳолда алоҳида жамлама (особое сочетание) юклар таъсирига ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.12. Иккинчи чегаравий ҳолатлар ЧХ-2 га эришмаганликни текширишда 2.6 а-бандга кўра конструктив системанинг деформацияси 2.6 жадвалда келтирилган қийматлардан ортмаслиги зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
2.6 жадвал |
|
Т/р |
Деформация тури ва элементлар таснифи |
Рухсат этилган қиймат |
|
1. |
Юк кўтарувчи конструкцияларга бириккан юк кўтармайдиган мўрт материаллардан ташкил топган бинолар қаватларининг нисбий силжиши Δk/hk; бино тепа қисмининг нисбий кучини Уmах/Н |
1/200 |
|
2. |
Ўшанинг ўзи юк кўтармайдиган элементлар юк кўтарувчи элементлар деформациясидан муҳофаза қилинган. |
1/70 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭслатма: Қабул қилинган белгилар:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишΔk — К ва К+1 қаватларнинг ўзаро силжиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhk — К қаватнинг баландлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУmах — том ёпма сатҳидаги кўчиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишН — пойдевор устки сиртидан том ёпма сатҳигача бўлган баландлик.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.13. 2.6 а-бандга кўра ҳисоблашда танланган йўналиши бўйича, К нуқтага қўйилган ва бино хусусий тебранишларнинг i-шаклга мос бўлган ҳисобий сейсмик юк қуйидаги формуладан аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSiк = К0КnКэтКpSoik (2.3)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSoik = αQkWiKδηik (2.4)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда Soik — конструкция эластик деформацияланади деб фараз этилганда ҳосил бўладиган инерция кучи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишα-қурилиш майдончасининг сейсмиклигига қараб 2.7 жадвалдан олинадиган коэффициент.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОk — ҳисоблаш тархида (2.1-расм) К нуқтасига тўпланган бино вазни бўлиб, конструкцияга қўйилган ҳисобий юкларни, 2.1 бандга кўра аниқланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишWi — 2.14 бандга кўра аниқланадиган спектрал коэффициент;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКδ — 2.16 бандга кўра аниқланадиган диссипация коэффициент;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКp — 2.25 бандга кўра аниқланадиган мунтазамлик (регулярность) коэффициенти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишК0 — 2.3 жадвалдан аниқланадиган масъуллик коэффициенти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКэт — 2.17 бандга кўра аниқланадиган бино қаватлари сонига боғлиқ бўлган коэффициент;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишηik — бино i-тон бўйича тебранганда хусусий тебранишлар шаклига ва ҳисоблаш тархида юкларнинг жойлашган ўрнига боғлиқ бўлган коэффициент бўлиб, 2.18 ва 2.19 бандларга биноан аниқланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКп — зилзиланинг такрорийлигини ҳисобга олувчи коэффициент бўлиб, 2.4 жадвалдан аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
2.7 жадвал |
||||
|
Қурилиш майдончасининг сейсмиклиги, балларда |
7 |
8 |
9 |
>9 |
9* |
|
Коэффициент |
1,25 |
0,5 |
1,0 |
1,4 |
2 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.14. Спектрал коэффициент Wi лойиҳалаштирилаётган объектнинг хусусий тебранишлари даври, 2.2 жадвалда келтирилган регионлар индекси ҳамда грунтларнинг сейсмик хоссалари бўйича тоифасига боғлиқ ҳолда 2.8 жадвалдан ёки 2.2 расмда берилган графиклардан аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.15. Биноларнинг динамик тавсифларини аниқлашда заминнинг силжиш ва оғиш бўйича эластик қайишқоқлигини ҳисобга олиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.16. Кδ коэффициенти қуйидаги формуладан аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКδ=е
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда δ-тебранишлар декременти бўлиб, лойиҳалаштирилаётган биноларга ўхшаш биноларни натуравий синаш йўли билан аниқланади, тажриба йўли билан аниқлаш имкони бўлмаса, 2.9 жадвалдан аниқланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТ1 — бино тебранишларининг асосий тони бўйича хусусий тебранишлари даври.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.8 жадвал | ||||||||
Манзил индекси | I | II | III | IV | ||||
Грунт тоифаси | I, II | III | I, II | III | I, II | III | I, II | III |
П,с | Спектрал коэффициент Wi | |||||||
1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
0 | 0,40 | 0,40 | 0,40 | 0,40 | 0,40 | 0,40 | 0,40 | 0,40 |
0,05 | 0,87 | 0,58 | 0,61 | 0,48 | 0,52 | 0,45 | 0,92 | 0,58 |
0,10 | 1,11 | 0,73 | 0,83 | 0,55 | 0,79 | 0,50 | 1,13 | 0,73 |
0,15 | 1,21 | 0,81 | 1,00 | 0,63 | 0,97 | 0,56 | 1,21 | 0,83 |
0,20 | 1,24 | 0,87 | 1,09 | 0,70 | 1,09 | 0,65 | 1,24 | 0,88 |
0,25 | 1,22 | 0,91 | 1,14 | 0,75 | 1,15 | 0,73 | 1,22 | 0,91 |
0,30 | 1,17 | 0,92 | 1,16 | 0,80 | 1,16 | 0,79 | 1,18 | 0,92 |
0,35 | 1,11 | 0,93 | 1,16 | 0,83 | 1,15 | 0,83 | 1,13 | 0,93 |
0,40 | 1,04 | 0,92 | 1,15 | 0,86 | 1,11 | 0,85 | 1,07 | 0,92 |
0,45 | 0,97 | 0,89 | 1,10 | 0,87 | 1,06 | 0,87 | 1,01 | 0,91 |
0,50 | 0,89 | 0,88 | 1,03 | 0,88 | 1,00 | 0,87 | 0,94 | 0,89 |
0,55 | 0,82 | 0,85 | 0,97 | 0,88 | 0,94 | 0,87 | 0,88 | 0,86 |
0,60 | 0,76 | 0,82 | 0,91 | 0,87 | 0,88 | 0,86 | 0,82 | 0,84 |
0,65 | 0,69 | 0,79 | 0,85 | 0,86 | 0,81 | 0,84 | 0,76 | 0,81 |
0,70 | 0,63 | 0,76 | 0,79 | 0,85 | 0,75 | 0,82 | 0,71 | 0,78 |
0,75 | 0,58 | 0,73 | 0,73 | 0,83 | 0,69 | 0,80 | 0,66 | 0,76 |
0,80 | 0,53 | 0,69 | 0,67 | 0,79 | 0,64 | 0,77 | 0,61 | 0,73 |
0,85 | 0,49 | 0,66 | 0,62 | 0,76 | 0,59 | 0,74 | 0,57 | 0,70 |
0,90 | 0,45 | 0,63 | 0,58 | 0,74 | 0,54 | 0,72 | 0,53 | 0,67 |
0,95 | 0,42 | 0,60 | 0,54 | 0,71 | 0,50 | 0,69 | 0,50 | 0,64 |
1,00 | 0,38 | 0,57 | 0,52 | 0,68 | 0,47 | 0,66 | 0,47 | 0,62 |
1,05 | 0,36 | 0,54 | 0,49 | 0,65 | 0,43 | 0,63 | 0,44 | 0,59 |
1,10 | 0,33 | 0,51 | 0,48 | 0,63 | 0,40 | 0,60 | 0,41 | 0,57 |
1,15 | 0,31 | 0,49 | 0,47 | 0,60 | 0,38 | 0,57 | 0,39 | 0,54 |
1,20 | 0,29 | 0,46 | 0,46 | 0,57 | 0,35 | 0,55 | 0,36 | 0,52 |
1,25 | 0,27 | 0,44 | 0,45 | 0,55 | 0,33 | 0,52 | 0,35 | 0,50 |
1,30 | 0,26 | 0,41 | 0,44 | 0,52 | 0,32 | 0,50 | 0,33 | 0,47 |
1,35 | 0,25 | 0,39 | 0,43 | 0,50 | 0,30 | 0,47 | 0,31 | 0,45 |
1,40 | 0,24 | 0,37 | 0,42 | 0,47 | 0,29 | 0,45 | 0,30 | 0,44 |
1,45 | 0,23 | 0,36 | 0,41 | 0,45 | 0,27 | 0,43 | 0,29 | 0,42 |
1,50 | 0,22 | 0,34 | 0,40 | 0,44 | 0,26 | 0,41 | 0,28 | 0,40 |
1,55 | 0,21 | 0,32 | 0,39 | 0,42 | 0,26 | 0,39 | 0,27 | 0,38 |
1,60 | 0,20 | 0,31 | 0,38 | 0,40 | 0,25 | 0,37 | 0,26 | 0,37 |
1,65 | 0,20 | 0,29 | 0,37 | 0,39 | 0,24 | 0,35 | 0,25 | 0,35 |
1,70 | 0,19 | 0,28 | 0,37 | 0,38 | 0,24 | 0,34 | 0,24 | 0,34 |
1,75 | 0,19 | 0,27 | 0,36 | 0,37 | 0,23 | 0,32 | 0,24 | 0,33 |
1,80 | 0,18 | 0,26 | 0,35 | 0,36 | 0,23 | 0,31 | 0,23 | 0,32 |
1,85 | 0,18 | 0,25 | 0,35 | 0,36 | 0,22 | 0,30 | 0,23 | 0,30 |
1,90 | 0,18 | 0,24 | 0,34 | 0,35 | 0,22 | 0,29 | 0,22 | 0,29 |
1,95 | 0,18 | 0,23 | 0,33 | 0,35 | 0,22 | 0,28 | 0,22 | 0,28 |
2,00 | 0,17 | 0,22 | 0,32 | 0,34 | 0,22 | 0,27 | 0,22 | 0,27 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
2.9 жадвал |
|
Т/р |
Биноларнинг конструктив ечими |
Тебранишлар декременти |
|
1. |
Пландаги ўлчами катта бўлмаган баланд иншоотлар (миноралар, мачталар, мўрилар, лифтларнинг алоҳида шахталари ва ҳ.к) |
0,15 |
|
2. |
Девор тўлдиргичлари каркас деформациясига таъсир этмайдиган, устун баландлигини бинонинг сейсмик куч йўналишига кўндаланг ўлчамига нисбати 25 га тенг ёки ундан катта бўлган каркасли бинолар |
0,15 |
|
3. |
1 ва 2 бандларда кўрсатилган бинолар |
0,3 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.2-расм.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.17. Кэт коэффициенти 2.10 жадвал бўйича олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
2.10 жадвал |
|
Т/р |
Биноларнинг конструктив ечими |
Кэт коэффициенти |
|
1. |
Қаватлар сони 5 дан ортиқ бўлган каркасли, диафрагмали ёки бикрлик ўзаги бўлган, йирик блокли, комплекс конструкцияли ёки монолит темирбетон бинолар. |
Кэт=1+0,1(п-5), бироқ 1,5 дан катта эмас. |
|
2. |
Қаватлар сони 5 гача бўлган йирик панелли-бинолар |
0,75 |
|
3. |
Қаватлар сони п 5 дан юқори бўлган йирик панелли бинолар ва ҳажмий блокли бинолар. |
Кэт=0,9+0,075(п-5), бироқ 1,3 дан катта эмас |
|
4. |
1 — 3 бандлардан кўзда тутилмаган бинолар. |
1,0 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.18. Консол тарх бўйича ҳисобланадиган бинолар учун (ηik)нинг қиймати қуйидаги формуладан аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда Xi(xk), Xi(xj) — бино иншоотлар i-тон бўйича эркин тебранганида қаралаётган К нуқтаси ва массалар тўпланган нуқталарда вужудга келадиган кўчишлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQj — нуқтасига тўпланган массанинг вазни бўлиб, 2.1 бандга мувофиқ аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.19. Қаватлар сони 5 гача бўлиб, T1 < 0,4 бўлса, ηk коэффициент b қуйидаги соддалаштирилган формуладан аниқланиши мумкин:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда Хk ва Xj — пойдеворнинг юқори сиртидан К за j нуқталаригача бўлган масофа.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.20. Биноларнинг асосий шакл бўйича хусусий тебранишлари даври T1>0,4 с бўлса, конструкциялардаги зўриқишлар тебранишларнинг юқори шаклларини ҳисобга олган ҳолда аниқланиши зарур; бунда тебраниш шакллари сони 3 тадан ошмаслиги керак. Юқори шакл тебранишлари учун декремент биринчи тон тебранишлари декрементига тенг қилиб олиниши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.21. Биноларни 2.6 бандга кўра биринчи чегаравий ҳолат ЧХ-1 га эришмаганлигини текширишда конструктив система элементларида алоҳида жамлама (особое сочетание) юклардан ҳосил бўлган зўриқишлар қуйидаги формуладан топилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишL0 — юкларнинг асосий жамламасидан ҳосил бўлган зўриқиш бўлиб, 2.1 банд талабларини ҳисобга олган ҳолда аниқланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишr — 2.22 бандга кура аниқланадиган редукция коэффициенти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишNi, Nj — сейсмик юклар таъсирида ҳосил зўриқишлар бўлиб, хусусий тебранишларнинг i ва j шаклларига мос равишда (2.3) формуладан аниқланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишm — тебраниш шакллари сони.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.22. Редукция коэффициент элементнинг рухсат этилган нисбий ноэластик деформацияси ва бинонинг хусусий тебранишлари даври Т1 га боғлиқ равишда 2.3-расмдан ёки (2.9) формуладан аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишr=1-1,07μ T1 (2.9)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда қуйидаги шарт бажарилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишr≥r1=0,03+1.95 Т1 (2.10)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар r < r1 бўлса, редукция коэффициенти қуйидаги формуладан аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишr =0,85μ-0,67 (2.11)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСоф эластик системаларни ҳисоблашда (μ=1) редукция коэффициенти r=1 деб олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.23. Элементларнинг чегаравий нисбий ноэластик деформацияси элементнинг масъуллик синфи ва конструктив хусусиятларига боғлиқ равишда 2.11 жадвалдан аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЗилзила жараёнида бинони чегаравий ҳолатга ўтиш масъуллиги бўйича конструктив системанинг элементлари 3 синфга бўлинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI-синф — ёпмалардан тушадиган юклар ва горизонтал сейсмик кучларни қабул қиладиган элементлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишII-синф — фақат горизонтал сейсмик кучларни қабул қиладиган элементлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIII-синф — горизонтал сейсмик кучлари қабул қилишда иштирок этмайдиган ўзини-ўзи кўтарувчи конструкциялар, осма панел ва тўсиқлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.24. 2.6 б банд бўйича бажариладиган ҳисобларда иккинчи чегаравий ҳолат ЧХ-2 га етмаганлик, конструкциянинг эластиклик зонасида (2.3) формуладан топилган кучлар таъсирига текширилади. Бунда бинолар деформацияси 2.6-жадвалдаги қийматлардан ортмаслиги зарур. Биринчи чегаравий ҳолат бўйича биноларнинг деформациясини аниқлаш зарурати туғилганда (масалан, 3.1.4.талабларига биноан антисейсмик чоклар кенглигини белгилайди), сейсмик кучлар таъсирида вужудга келадиган деформациялар эластик ҳолат учун аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.25. Планда ва баландлик бўйича номунтазам тузилишига эга бўлган биноларни горизонтал сейсмик кучлар таъсирига ҳисоблашда, 3.11. банд талабларидан келиб чиқиб, бир ўлчамли моделлар қўлланилган ҳолларда бинога таъсир этувчи тезланишнинг қиймати Кр коэффициентига кўпайтириш йўли билан оширилади. Мазкур коэффициентнинг қиймати конструктив системанинг мунтазамлиги кўрсаткичига қараб 2.12 жадвалдан аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.3-расм.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.11 жадвал | |||
Т/р | Конструкция элементлари | Масъуллик синфи | Чегаравий нисбий ноэластик деформацияси, μ |
1 | 2 | 3 | 4 |
1. | Юк кўтарувчи вертикал элементлар | ||
йирик панелли ва ҳажмий блокли биноларда | I | 0 | |
монолит биноларда | I | 0 | |
2. | Монолит ҳажмий блокли тош-ғишт деворли биноларнинг темирбетон сарбастаси (перемичка) | III | 15 |
3. | Бино устунлари | ||
темирбетон каркасли биноларда | I | 5 | |
пўлат каркасли биноларда | 7,5 | ||
4. | Темирбетон каркасларнинг сарровлари (регель) | I | 7,5 |
5. | Пўлат каркасларнинг сарровлари | I | 10 |
6. | Комплекс конструкциялар деворлари, тўлдиргичлари | ||
олий тоифадаги деворлар учун | I II | 7 10 | |
I, II тоифадаги деворлар учун | I II | 4 8 | |
7. | Тош-ғишт деворлар | ||
олий тоифадаги | I II | 3,5 5 | |
I, II тоифадаги | I II | 2 3 | |
8. | Йирик блокли деворлар | I, II | 5 |
9. | Каркасли биноларда темирбетон диафрагмалар (бикрлик диафрагмалари) | I | 7,5 |
10. | Эвакуация йўли мавжуд бўлган бикрлик ядроси | I, II | 5 |
11. | Биринчи ёки пастки бир неча қавати каркасдан иборат бўлган, юк кўтарувчи деворли биноларнинг устунлари ва сарровлари | I | 3 |
12. | Пўлат каркасларининг боғловчилари | II | 15 |
13. | Юк кўтармайдиган конструкциялар ва меъморий деталлар | III | |
а) металл боғламалар, жиҳозлар элементлари | 10 | ||
б) темирбетон ва металл консоль элементлар, соябонлар, балкон плиталари, фронтонлари | 7,5 | ||
в) зинапоя элементлари | 7,5 | ||
г) тўсиқлар | |||
майда ўлчамли элементлардан | 3 | ||
йирик ўлчамли элементлардан | 6 | ||
д) осма панеллар | 7,5 | ||
е) ўзини кўтарувчи деворлар | |||
тош-ғишт | 3 | ||
темирбетон | 7,5 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭслатма: 1.Сейсмик юклар шу элементларнинг ўзига қўйилган деб ҳисобланади, редукция коэффициенти (2.9) формуладан аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Чегаравий нисбий ноэластик деформация (μ)нинг қиймати, ЎзР архитектқурилишқўм билан келишилган ҳолда, тажрибавий ишлар ва (техник-иқтисодий далиллар асосида ойдинлаштирилиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
2.12 жадвал |
|
Тарҳ |
Параметр |
Мунтазамлик кўрсаткичи |
||
|
Кр коэффициенти |
||||
|
мунтазам |
ўта мунтазам |
номунтазам |
||
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
|
1.
|
|
|
|
|
|
2.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3.
|
|
|
|
|
|
4.
|
|
|
>0,2
|
>0,2
|
|
5.
|
|
|
|
|
да
да
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭслатма. 1. Жадвалдаги 1, 2, 3 позициялар бинонинг пландаги шаклига, 4 ва 5 позициялар эса ўлчамларнинг баландлик бўйича ўзгаришга тааллуқли.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Бино ўлчамлари баландлик бўйича бир томонлама ўзгарса (4,5, поз.) ҳисобий параметрлар 2 га кўпайтирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Агар битта тархга иккита параметр тўғри келиб қолса, у ҳолда ҳисоблаш учун Кр коэффициентини таъминлайдиган параметр қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.26. 2,6 б бандга кўра сейсмик кучлар таъсирига ҳисобланадиган бинонинг пландаги узунлиги 30 м дан ортиқ бўлса, вертикал ўқларга нисбатан ҳосил бўладиган буровчи моментни ҳам ҳисобга олиш лозим. Агар бикрлик маркази билан масса маркази устма-уст тушса, элементлардаги зўриқишлар (ξ) коэффициентга кўпайтирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда X — сейсмик юк таъсирига перпендикуляр йўналишда симметрия марказидан элементгача бўлган масофа;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВ — бинонинг ўша йўналишдаги ўлчами.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБикрлик маркази билан массалар маркази бир ўқ устида ётмаса, К баландликдаги буровчи момент қуйидаги формуладан топилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМкр=Qk(ek +0.05В), (2.13)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда Qk хусусий тебранишларнинг биринчи шаклига мос бўлган, горизонтал сейсмик юклардан бинонинг К сатҳидан ҳосил бўлган қирқувчи куч;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишек — бинонинг бикрлик ва массалар марказлари орасидаги масофа.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.27. Ҳисоб ишлари 2.6 а банд бўйича, 2,5 банд талабларига мувофиқ равишда амалга оширилса, вертикал сейсмик юклар грунтнинг горизонтал ва вертикал тебранишларининг синхрон акселерограммаси кўринишида таъсир эттириш йўли билан ҳисобга олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲисоб ишлари 2.6 б банд бўйича бажарилса, вертикал сейсмик юклар (2.3) формуладан аниқланади (юк кўтарувчи вертикал конструкциялар бундан мустасно).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВертикал сейсмик юкнинг қиймати ҳисобий сейсмиклик 7, 8, 9, >9 ва 9* балл бўлганда тош-ғишт конструкцияларида вертикал статик юкнинг мос равишда 15, 30, 45, 60%, каркас устунларида 10, 25, 40, 50% миқдорига қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВертикал сейсмик юкнинг йўналиши ҳисобланаётган элементнинг кучланиш ҳолатига нисбатан тарзда белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВазни бинога нисбатан анча енгил бўлган консол конструкциялар (балконлар соябонлар ва ҳ.к.)ни вертикал сейсмик таъсирига ҳисоблашга Wη=3, Kδ=Кп=Кр=1,0 деб олинмоғи лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.28. Бинонинг кўтариб турадиган кесим ва вазни бинога нисбатан анча кичик бўлган конструкциялар (парапетлар, фронтонлар ва ҳ.к.) 2.6 б ва 2.13 бандларга биноан горизонтал сейсмик юклар таъсирига ҳисобланмоғи лозим; бунда Wη=3 ва КδКпКр коэффициентлар 2.27 банд бўйича олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.29. Ўзини кўтарувчи деворлар, панеллар, тўсиқлар алоҳида конструкцияларнинг бириккан ерлари технологик ва муҳандислик жиҳозларининг маҳкамланган жойларини 2.6 б ва 2.13 бандларга биноан ҳисоблашда сейсмик ўша деталнинг ўзига таъсир этади деб қаралади. Wη иншоотнинг қаралаётган сатҳига мос равишда олинади, бироқ 1,0 дан кам бўлмаслиги лозим Кδ, Кп ва Кр коэффициентлари 2.27 бандга мувофиқ равишда олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУчма-уч бирикмаларни ҳисоблашда ишқаланиш кучларини эътиборга олиш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.30. Конструкцияларни мустаҳкамлик ва устуворликка ҳисоблашда ҚМҚ нинг бошқа бобларига мувофиқ равишда танланган иш шароити коэффициентларидан ташқари, қўшимча иш шароити коэффициенти (mkр) киритилиши лозим. Бу коэффициент 2.13 жадвалдан аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.31 Агар қуйидаги шарт қаноатлантирилса сейсмик таъсирларга ҳисоблаш жараёнида, конструктив системанинг деформацияланиши натижасида келадиган қўшимча зўриқишларни эътиборга олиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДеформацияланган ҳолатни ҳисобга олиш учун ҳисобий сейсмик юклар катталаштирилади. Қўшимча сейсмик юкнинг (2.15) формуладан аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишS1к — тебранишларнинг биринчи шакли бўйича К-қаватда вужудга келадиган сейсмик юк;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишΔk — хусусий тебранишларнинг биринчи шакли бўйича К қаватнинг ҳисобий оғиши.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.32. Тиргак деворларини ҳисоблашда фунтнинг сейсмик босими ҳам ҳисобга олиниши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.33. Яхлит бикр қисм сифатида қараладиган бино ағдарилиш ва силкишга ҳам ҳисобланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
2.3 жадвал |
|
Т/р |
Конструкциялар |
mkр коэффициентининг қиймати |
|
|
Мустаҳкамликка ҳисоблашда |
|
|
1. |
Пўлат ва ёғоч |
1,4 |
|
2. |
Стерженли ва сим арматурали темирбетон (оғма кесимларни мустаҳкамликка ҳисоблашдан ташқари) |
|
|
a) A-I, А-II, Вp-I синфли арматурали оғир бетондан ясалган |
1,2 |
|
|
б) бошқа синфли арматуралардан ясалган |
1,1 |
|
|
в) енгил бетондан ясалган |
1,1 |
|
|
г) арматуранинг барча синфлари қўлланган ғовак бетонли |
1,0 |
|
|
3. |
Оғма кесимлар бўйича текшириладиган темирбетон |
|
|
а) кўп қаватли биноларнинг устунлари |
0,9 |
|
|
б) турли элементлар |
1,0 |
|
|
4. |
Тош, арматош ва бетон |
|
|
а) номарказий сиқилишга ҳисоблашда |
1,2 |
|
|
б) силжиш ва чўзилишни ҳисо6лашда |
1,0 |
|
|
5. |
Пайванд бирикмалар |
1,0 |
|
6. |
Болт (шу жумладан ўта мустаҳкам болталар) ва парчин михли бирикмалар |
1,1 |
|
|
Устуворликка ҳисоблашда |
|
|
7. |
Эгилувчанлиги 100 дан ортиқ бўлган пўлат элементлар |
1.0 |
|
8. |
Эгилувчанлиги 20 га қадар бўлганда |
1,2 |
|
9. |
Эгилувчанлиги 20 дан 100 га қадар бўлганда |
1,2 дан 1,0 гача (интерпаляция орқали) |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. ТУРАР ЖОЙ, ЖАМОАТ, САНОАТ БИНОЛАРИ ВА БОШҚАЛАР
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.1. УМУМИЙ ҚОИДАЛАР
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.1.1. Жамоат ва саноат биноларида юк кўтарувчи конструкция сифатида пўлат ва темирбетон каркас (рамали, рама-боғловчили, бикрлик ядросига эга бўлган, тўлдирувчили каркас ва бошқа), монолит темирбетон, йирик панель, тош-ғишт девор, ҳажмий темирбетон блоклар, шунингдек аралаш конструктив системалардан фойдаланиш тавсия этилади. Бир бинода антисейсмик чоклар қўлламай, турли конструктив системалардан фойдаланиш рухсат этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТемирбетон бинолар орасида монолит (қуйма) ва йиғма-монолит конструкциялар афзалроқ саналади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБино плани геометрик тўғри шакллардан ташкил этиши зарур. Планда бинонинг туртиб чиққан қисмлари мавжуд бўлса, уларнинг ўлчамлари:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишғишт-тош биноларида — 2 м дан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмонолит темирбетон, йирик панелли, ҳажмий-блокли ва каркасли биноларда — 6 мдан ошмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБитта отсек чегарасида (антисейсмик чоклар оралиғида) бино қисмларининг баланд-пастлиги 6 м (икки қават)дан ошмаслиги керак. Бунда горизонтал сейсмик кучлар таъсирига ҳисоб 2.25 банд талабларига мувофиқ равишда бажарилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАйрим ҳолларда, тегишли равишда асосланган тақдирда план ва баландлик бўйича 3.1.1 банд талабларига жавоб бермайдиган номунтазам биноларни лойиҳалаштиришга рухсат этилади. Бундай ҳолларда горизонтал сейсмик таъсирларга ҳисоблаш учун фазовий моделлардан фойдаланиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБиноларнинг конструктив чегаравий ўлчамлари 3.1 жадвалдан олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭслатма: 1. Бинонинг баландлиги сифатида отмостканинг пастки сатҳи ёки бинога тақаб текисланган ер сатҳи ўлчами билан ташқи деворлар ўлчами (отместкаси) орасидаги фарқ қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Шифохона ва мактаб биноларининг баландлиги қурилиш майдончасининг сейсмиклиги 8 ва 9 балл бўлганда 3 қават, болалар боғчалари учун 2 қават; 9 балдан ортиқ бўлса — икки ва 9* балда бир қават билан чекланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Юк кўтарувчи аралаш конструкцияли (ички деворлари — йирик панелли ёки монолит, ташқи деворлари-комплекс конструкцияли) биноларнинг чегаравий баландлигини 4 банд талабларига нисбатан 2 баравар ошириш мумкин; 9 ва 9* балли ҳудудлар бундан мустасно.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. НСТТ бўйича — носейсмик туманлар учун талаблар бўйича қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Суратда берилган ўлчамлар пўлат, маҳраждагиси эса темирбетон каркасларга тегишлидир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. ЎзР Давархитектқурилишқўм билан келишилган ҳолда, тегишли тажрибавий-назарий тадқиқот натижаларига кўра асослаб, 3.1 — жадвалдаги параметрларни катталаштириш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.1.2. Амалда биринчи бор қўлланилаётган янги конструктив системалар, натуравий синовдан ўтгандан кейингина оммавий қурилишга жорий этилиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.1.3. Агар бинонинг ҳажмий-режавий ва конструктив ечимлари 3.1.1. банд талабларига жавоб бермаса ёки бинонинг пландаги ўлчамлари 3.1-жадвалдаги ўлчамлардан катта бўлса, уни антисейсмик чоклар ёрдамида отсекларга ажратилади. Антисейсмик чоклар бинони бутун баландлик бўйлаб ажратиб туриши лозим. Пойдеворларда антисейсмик чок қолдирилмаслиги мумкин; антисейсмик чок билан чўкма-чок бир бўлган ҳол бундан мустасно.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.1.4. Антисейсмик чок ҳосил қилиш учун қўшдевор ёки қўш рама тикланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАнтисейсмик чокнинг кенглиги қўшни отсеклар (бино қисмлар)нинг ҳисобий юклар таъсирларидан ҳосил бўлган солқиликлари йиғиндисидан, айни пайтда 30 мм дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўлдиргич ва антисейсмик чокларнинг конструкцияси зилзила чоғида отсекларнинг икки йўналишда — силжишига қаршилик қилмаслиги зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.1.5. 3инапоя катаклари ва лифтларнинг сони ва жойлаштирилиши ҚМҚнинг тегишли боблари талабларига, шунингдек ёнғинга қарши чоралар мажмуига, жавоб бериши лозим. Қаватлари сони уч ва ундан ортиқ бўлган биноларда ҳар отсекда камида битта зинопоя катаги бўлиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОдамлар доимий равишда тўпланмайдиган отсекларда, агар ҚМҚнинг бошқа боблари талаб этмаса, зинапоя катаги шарт эмас.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБаландлиги 2 қаватдан (6 метр) ортиқ бўлган биноларда сейсмиклиги 8 балдан зоналарда зинапоя катагини бинога ёпиштириб қуриш ёки алоҳида турувчи кўринишида ишлаш рухсат этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЗинапоя катаги конструкциясини танлашда йирик элементли конструкциялар, зиналар майдончанинг яхлит турлари афзал саналади. Зилзила чоғида зина ва майдончалар сирпаниб тушиб кетмаслиги учун уларни боғлағичлар ёрдамида маҳкамлаш зарур. Боғловчилар зилзила таъсирида вужудга келадиган чўзилиш ва силжиш кучларига ҳисобланган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭвакуацияга мўлжалланган горизонтал йўллар яшаш ва ишлаш хоналарини зинапоя катаги билан тўғридан тўғри ёки йўлак бўйлаб исталган йўналишда бир марта бурилиш орқали боғлаши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.1.6. Зилзилавий ҳудудларда бунёд этиладиган бино ва иншоотларнинг заминининг тегишли боблари талабларига амал ҳолда лойиҳалаштириши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.1.7. Тасмасимон йиғма пойдеворларнинг юқори сиртига қалинлиги камида 40 мм бўлган 100 маркали цемент қоришма ётқизиш назарда тутилади, қоришма қатлами орасига сейсмиклиги 7,8 ва 9 балли туманларда диаметри 10 мм бўлган бўйлама арматуралардан мос равишда 3,4 ва 6 дона ётқизилади. Бўйлама стерженлар ҳар 300-400 мм да кўндаланг стерженлар билан бириктирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСейсмиклиги >9 ва 9* балл бўлган туманларда тасмасимон пойдеворлар, одатда, монолит ҳолда ишланиб, тагига диаметри 12 мм бўлган стерженлардан 6 дона ётқизилади. Тасмасимон йиғма пойдеворлар қўллаш ҳам мумкин, бироқ бунинг учун пойдевор остига қалинлиги 10 см бўлган арматураланган монолит темирбетон плита қопланиши зарур. Йиғма пойдеворлар устига қалинлиги 40 мм дан кам бўлмаган, 100 маркали қоришма қатлами ётқизилиб, орасига диаметри 12 мм бўлган 6 та арматура жойланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТасмасимон пойдеворларнинг чуқурлиги носейсмик туманлардаги сингари қабул қилинади. Пойдеворлар сатҳи бир хил бўлиши керак. Пойдеворлар сатҳи турлича бўлса, бир қисмдан иккинчи қисмга ўтиш, баландлиги 60 см ва тиклиги 1:2 гача бўлган ўйиқлар орқали амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар ертўла деворлари тасмасимон пойдеворлар билан конструктив боғланган йиғма панеллардан иборат бўлса, арматураланган қоришма қатлами ётқизиш талаб этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.1.8. Йирик блоклардан кўтариладиган пойдеворлар ва ертўла деворлари ҳар бир қаторда, шунингдек бурчак ва кесишув ерларида бир-бирига тишлатилиши керак; пойдевор блоклари узлуксиз тасма кўринишида терилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСейсмиклиги 9,>9 ва 9* балл бўлган майдончалардаги ертўла деворларининг бурчак ва кесишув ерларига горизонтал чок бўйлаб 2 м узунликда (бўйлама арматурасининг умумий юзаси мос равишда 1; 1,5 ;2,0 см2 бўлган) сим тўр ётқизилади. Баландлик бўйича сим тўрлар орасидаги масофа 1 м дан ошмаслиги зарур. Антисейсмик камарларга диаметри мос равишда 12;14 ва 16 мм бўлган 4 та бўйлама стержень жойланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБлоклар орасидаги чокка ёйиладиган қоришманинг маркаси 100 дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСейсмиклиги 7 ва 8 балл бўлган майдончаларга қуриладиган бино 3 қаватдан паст бўлса, ертўла деворларига 50% бўшлиқли блоклар ишлатса бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.1.9. Гидроизоляция қатлами сиртида қалинлиги 30 мм дан кам бўлмаган цемент қоришмаси ишлатилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.1.10. Ёпма (перекрытие) ва томёпма (покрытие) ларнинг конструкциялари отсек чегарасида горизонтал ва вертикал текисликлар бўйича бикр ва мустаҳкам бўлиши лозим, вертикал элементларга пухта боғланиши зарур, бу боғланиш горизонтал кучларни вертикал элементларга узатиши зилзила жараёнида конструкцияларнинг биргаликда ишлашини таъминлаши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУзунлиги 6,5 м гача бўлган ёғоч ёки металл хариларнинг тош-ғишт деворларга таяниш масофаси 120 мм дан; узунлиги 6,5 м дан ортиқ бўлса — 150 мм дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЁғоч — тўсинлар антисейсмик камарларга маҳкамланиб, диагонал йўналишда тўшама ётқизилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЁпма плиталарни таяниш масофаси юк кўтарувчи конструкциянинг турига қараб:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишош-ғишт деворлар учун — 120 мм дан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишйирик панелларда, агар контур бўйлаб таянса-60 мм, тўсин каби таянса — 70 мм дан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбетон блокли деворларда — 100 м дан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишйиғма темирбетон ва металл ригелларда — 80 мм дан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмонолит темирбетон деворларда (диафрагма) — 70 мм дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЗинапоя майдончалари деворларга маҳкамланиши зарур. Тош-ғишт биноларда майдончалар девор орасига камида 250 мм киритилиши керак. Зиналар, косоурлар ёки йиғма маршлар бир-бирига ва майдончаларга пайвандлаш йўли билан бириктирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДеворга маҳкамланган консол зиналар рухсат этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЁпма ва томёпма элементларини юк кўтарувчи вертикал элементлар билан уловчи боғлагичнинг кесими, 2.29 бандга мувофиқ аниқланадиган ишқаланиш ва ёпишиш кучларини ҳисобга олувчи горизонтал зўриқишларни қабул қила олиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЙиғма темирбетон плиталарнинг ён томони ботиқ-ўйиқ (нотекис) сиртлардан иборат бўлиши керак, агар плита контур бўйлаб таянса ён сирти периметр бўйлаб ғадир-будир ишланиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.1.11. Комбинация қилинган ёпмаларнинг юқори қисмига қалинлиги камида 40 мм бўлган (қуйма бетон қатлами ётқизилади, бетоннинг синфи В15 дан кам бўлмай, унга катаклари 300 мм дан катта бўлмаган, диаметри 3 мм бўлган Врl синфли симдан тўқилган арматура тўри жойланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЙиғма темирбетон плиталарнинг қуйидаги конструктив ечимларини қўлласа бўлади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) плиталар орасидаги чоклар цемент ёки полимер-цемент қоришма ёки синфи В7.5 дан кичик бўлмаган майда заррали бетон билан тўлдирилади; плиталар антисейсмик камар ёки темирбетон боғлама (объязка) ларга маҳкамланади. Кўп бўшлиқли плиталарни тўртбурчак кесимли ригелларга таянган ерига темирбетон боғлама ётқизилади. Боғлама оралиқ рамаларда ясси каркас, четки рамаларда эса фазовий каркас билан арматураланади. Кўп бўшлиқли плиталар ригелнинг устига қўйилса, у ҳолда ригелдан диаметри 16 мм дан кам бўлмаган, ораси 400 мм дан ошмаган ёки ригелнинг ҳар бир метригача юзаси камида 5 см2 бўлган вертикал арматуралар қолдирилиши керак, бу арматуралар боғлагич вазифасини ўтайди;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) бўйлама йўналишда ёпма плиталари орасидаги масофа 120 мм дан кам бўлмаслиги керак. Плиталар орасига арматура каркаси ўрнатилиб, каркас диаметри 10 мм дан кам бўлмаган тўртта бўйлама за диаметри 6 мм дан кам бўлмаган ва оралиғи 200 мм бўлган кўндаланг арматурадан ташкил топади ҳамда антисейсмик камар ёки темирбетон боғламаларга маҳкамланади. Оралиқ В15 синфли майда донали бетон билан тўлдирилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишв) плитани анкерлаш ва бетонлаш конструкцияси б) турдаги плиталар билан бир хил, бироқ буларда қўшимча равишда плита устига камида 50 мм қалинликда синфи В15 дан кам бўлмаган майда донали бетон қатлами ётқизилади, қатлам диаметри 3-4 мм, катакларининг ўлчами кўпи билан 250 мм бўлган сим тўр билан арматураланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.1.12. Йиғма конструкциялар учларини улашда пайвандсиз бирикмалар афзалроқ саналади. Бундай бирикмалар болтлар ёрдамида ёки бирикувчи элементлардан чиқиб турган арматураларни бетонлаш йўли билан амалга оширилади. Бириктирувчи бетоннинг мустаҳкамлиги йиғма элементларникидан бир поғона юқори бўлиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУланувчи учларга таъсир этувчи зўриқишларни фақат ишқаланиш кучларининг ўзи қабул қилиши рухсат этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.1.13. Қўлланиладиган муҳандислик ускуналари бинонинг юк кўтарувчи конструкциялари зилзилабардошлилигига путур етказмаслиги, аксинча ёнғин ва сув босишининг олдини олиши, қабул қилинган ҳисоблаш тарҳини ўзгартирмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМуҳандислик ускуналарини ва уларнинг бириктирилишни лойиҳалаштиришда, уларда ҳисобий сейсмик кучлар таъсирида зўриқишлар пайдо бўлишининг олдини оладиган, таъмирлашга яроқли ҳолда сақланиб қолишни таъминлайдиган техник ечимлар қабул қилиниши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.1.14. Юк кўтармайдиган элементлар ва юк кўтарувчи конструкция билан боғловчи тугунлар бинонинг зилзилабардошлилигига путур етказмаслиги ва қабул қилинган ҳисоблаш тарҳини ўзгартирмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲисобий куч билан содир бўлган зилзиладан сўнг юк кўтармайдиган конструкциялар ва уларнинг элементлари таъмирбоп бўлиб қолиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.2. КАРКАСЛИ (СИНЧЛИ) БИНОЛАР
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.2.1. Каркасли биноларда сейсмик юкларни қабул қилиш учун унинг қуйидаги турларидан фойдаланиш мумкин:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбикр тугунли фазовий каркас;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсейсмик юкларнинг бир қисмини ўзига қабул қиладиган тўлдирувчили фазовий каркас;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсейсмик юкларни қабул қилишга мўлжалланмаган тўлдирувчили фазовий каркас;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсейсмик юкларни тўлиқ ўзига қабул қилувчи бикрлик ядросига эга бўлган фазовий каркас.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВертикал юкларни одатда каркас қабул қилади. Қаватлараро ёпмалар монолит темирбетондан ишланиб, бикрлик ядроси билан мустаҳкам боғланиши ва бутун системанинг биргаликда ишлашини таъминлаши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.2.2. Сейсмиклиги 7 балл бўлган туманларда бинонинг ташқи қисми тош-ғишт, йиғма ёки қуйма темирбетон деворлардан ташкил топган, ички қисми — бир тугунли каркас бўлган тўлиқсиз каркаслардан фойдаланиш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКам қаватли биноларда (3.1-жад. қар.) ригеллар устунларга шарнирли таяниши мумкин. Бунда устун пойдеворга мустаҳкам бириккан бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.2.3. Горизонтал сейсмик юкларни қабул қилувчи диафрагмалар, боғлагич(связь)лар ва бикрлик ядролари бинонинг бутун баландлиги бўйлаб узлуксиз бўлиши, ортогонал йўналишларда ётиши ва бинонинг оғирлик марказига нисбатан симметрия равишда жойлашиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЮқоридаги техник қават сатҳида диафрагма ускуналаш шарт эмас. Йиғма бикрлик диафрагмасига эга бўлган биноларда юк устки боғловчи панелдан, оралиқдаги монолит бетон қатламини четлаб ўтиб, бевосита остки панелга узатилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБикрлик ядроси бўлган бино ёки отсекларнинг узунлиги 24 м дан (сейсмиклиги >9 ва 9* балл бўлса — 18 м дан) ортиқ бўлса, камида иккита бикрлик ядроси кўзда тутилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.2.4. Йиғма сарров (ригель)лар устунлар билан бириктириладиган ерларда бўртиқ жойлар (вутлар), металл ёки темирбетон консоллар кўзда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКаркаснинг йиғма элементларини раманинг бикр тугуни атрофида қўйилма деталларни пайвандлаш йўли билан бириктириш мумкин эмас. Каркас рамасининг тугунлари мустаҳкамликка ҳисоблаш жараёнида шартли равишда қисқа оғма элемент сифатида қаралади. Устун ҳамда бўйлама ва кўндаланг йўналишлардаги сарровларнинг кесишувларидан ҳосил бўлган фазовий рама тугунини ҳисоблашда, оғма калта элементнинг кенглиги устун кесимининг иккиланган кенглигига тенг деб қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.2.5. Каркасли биноларнинг ташқи тўсиқ деворлари сифатида қуйидаги конструкциялар қўлланилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишзилзила чоғида каркаснинг деформацияланишига тўсқинлик қилмайдиган енгил осма панеллар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишюк кўтарувчи каркасга эгилувчан боғлагич ёрдамида бириктирилган ўзини кўтарувчи темирбетон ёки тош-ғишт деворлар (3.5.4. банд).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСейсмиклиги 9 баллгача бўлган туманларда сейсмик юкларни қабул қиладиган ёки қабул қилинмайдиган ғишт ёки тош тўлдирувчилардан фойдаланиш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКаркас ишида қатнашмайдиган тўлдирувчилар сифатида енгил сертешик блоклар, тошлар, ғиштлар ёки тупроқ материалларидан фойдаланса бўлади. Бунда тўлдирувчи билан каркас орасида камида 20мм лик очиқ чок қолдирилиши ҳамда зилзила чоғида тўлдирувчининг қуламаслигини таъминловчи чоралар қурилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚолдирилган чок эластик материал билан тўлдирилади. Тўлдирувчининг устуворлиги ва мустаҳкамлиги уни горизонтал ва вертикал йўналишларда арматуралаш, ром элементларини қўллаш ҳамда боғлагичлар ёрдамида таъминланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСейсмиклиги > 9 ва 9* балл бўлган туманларда каркас тўлдирувчиси сифатида кучайтирилмаган тош-ғишт девор қўллашга рухсат этилмайди. Тўлдирувчининг кучайтириш учун горизонтал чокларни арматурлаш, темирбетон ўзаклар қўллаш, 9* балли туманларда деворнинг ички томонини арматурали цемент сувоқ ёки торкретбетон қилиш тавсия этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.2.6. Сейсмиклиги 9 баллгача бўлган туманларда устунлар ораси 6 м дан ортмаса ва сиқилишга бўлган мустаҳкамлиги 50 кгк/см2 дан кам бўлмаса, блок, тош ва ғиштлардан ўзини кўтарадиган деворлар тиклаш мумкин. Юк кўтарувчи устунлар оралиғи 6 м дан катта бўлса, орага қадами 6м дан кўп бўлмаган қўшимча устунлар қўйилади. Ўзини кўтарувчи деворнинг эркин баландлиги қават (бино) баландлигидан юқори бўлмаслиги керак; 7, 8 ва 9 балли майдончаларда бинонинг услубий баландлиги кўпи билан 18, 16 ва 9 м бўлганда, девор баландлиги мос равишда 9, 6 ва 4,2 м дан ортмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЮк кўтарувчи устунлар оралиғи 6 м дан кам бўлса бетон синфи 7,5 дан кам бўлмаган, ўзини кўтарувчи темирбетон деворлар қўллашга рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.2.7. Ўзини кўтарувчи девор за устун оралиғида 20 мм дан кам бўлмаган очиқ чок қолдирилади. Деворнинг бутун узунлиги бўйлаб ёпма сатҳида каркас билан бириктириладиган, антисейсмик камарлар ускуналади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧетки кўндаланг (торцевой) девор билан бўйлама деворларнинг кесишув ерларида бутун девор баландлигида вертикал чоклар ускуналаш зарур. Ўзини кўтарувчи деворлар ва уларнинг боғлагичлари деворга тик йўналишда шу ерга таъсир этувчи сейсмик кучларга ҳисобланиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.2.8. Кўп қаватли рама-боғлагичли системаларда отсекнинг ҳар бир ҳисобий йўналиши учун диафрагма ва боғлагичларнинг сони 2 дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда улар симметрик равишда, турли текисликларда жойлаштирилиши лозим. Диафрагмалар ва боғлагичлар орасидаги масофа қаватлараро ёпманинг турига қараб ҳисобий йўл билан аниқланади. Ёпманинг а), б) ва в) турлари учун бу масофа мос равишда 12, 15 ва 18 метрдан ошмаслиги зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.2.9. Каркасли биноларда зинапоя катаги ва лифт шахтаси элементлари каркас билан биргаликда ишламайдиган қилиб ёки сейсмик юкларни қабул қиладиган, бикрлик ядроси кўринишида ускуналаниши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБаландлиги 1 — 5 қават бўлган каркасли биноларда ҳисобий сейсмиклик 7, 8 балл бўлганда зинапоя катаги ва лифт шахтасининг бино плани чегарасида, каркасдан ажратилган алоҳида отсек кўринишда ишланиши мумкин. Зинапоя катагини алоҳида турувчи иншоот кўринишда ишлаш рухсат этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.2.10. Грунт тоифаси III бўлган майдончаларда, сейсмиклиги 9 ва ундан ортиқ бўлган зоналарда эса I ва II тоифали грунтларда қуйи қавати каркас, юқори қаватлари бикр бўлган бинолар қуриш мумкин эмас.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.2.11. 9 ва ундан ортиқ қаватли биноларнинг пойдеворлари агар грунт тошлоқсиз бўлса, қозиқли (свайный) ёки яхлит пойдевор плитаси кўринишида ишланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.3. ЙИРИК ПАНЕЛЛИ БИНОЛАР
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.3.1. Йирик панелли биноларни ёпма плиталари бўйлама ва кўндаланг деворларни ўзаро бириктириш орқали, сейсмик юкларни қабул қиладиган, ягона фазовий система сифатида лойиҳалаштириш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.3.2. Йирик панелли биноларда девор ва ёпма панеллари, одатда, хона ўлчамида тайёрланади. Йирик панелли жамоат биноларида тўсин плиталари ишлатишга рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСейсмиклиги >9 ва 9* балл бўлган туманларда ёпма плиталарни хона чегарасида улашга рухсат этилмайди. Бинолар камида битта ички юк кўтарувчи деворга эга бўлиши шарт, девор қалинлиги 16 см дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.3.3. Девор ва ёпма панелларни ўзаро бириктириш учун арматуранинг чиқиб турган учлари ва қўйилма деталлар пайвандланади, горизонтал ва вертикал чоклари майда донали бетон билан тўлдирилади. Панель қирралари тарам-тарам ариқчалар кўринишига ёки шпонка ўйиқларига эга бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.3.4. Ёпмалар ташқи девор ёки антисейсмик ва температура чоклари деворларига таянса, арматуранинг ёпма панеллардан чиқиб турган учлари девор панелларининг вертикал арматураларига пайвандланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.3.5. Юк кўтарувчи ташқи девор панелларининг енгил бетони синфи сиқилиш мустаҳкамлиги бўйича 9 балли туманлар учун В 7,5 дан, >9 ва 9* балли туманлар учун эса В20 дан кам бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.3.6. Девор панелларининг арматураси фазовий каркас ёки пайвандланган арматура тури кўринишда бўлади. Агар ташқи деворларга 3 қатламли панель ишлатилса, панелнинг юк кўтарувчи ўрта қатламининг қалинлиги камида 100 мм олинади. Панелнинг ҳар икки томонига ўрнатилган вертикал ва горизонтал арматуранинг юзаси, тегишли кесим юзасининг 0,025% дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўсинсимон ёпма плитаси қўйилган жамоат биноларининг девор панеллари юқори қисмига, панелларнинг вертикал чокларида бириктириладиган (камида 2 Ø 12) узлуксиз горизонтал арматура кўзда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.3.7. Бирикув чокларининг конструктив ечимлари ҳисобий зўриқишларни қабул қиладиган бўлиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишПанель чокларига қўйиладиган металл боғлагичларнинг кесимлари ҳисоблаш йўли билан аниқланади. 1 м чок учун уларнинг энг кичик кесими қуйидагича бўлади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
Сейсмиклик, балларда |
7 |
8 |
9 |
>9 |
9* |
|
Боғлагичнинг кесим |
|
|
|
|
|
|
Юзалари, см2/м |
0,5 |
0,5 |
1,0 |
1,5 |
2,0 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБоғлагичларнинг диаметрлари 10 мм дан сейсмиклиги >9 ва 9* бўлган зоналарда эса 12 мм дан кам бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.3.8. Эшик ўринларининг ёнларига 7, 8, 9, >9 ва 9* балли туманларда кесим юзаси мос равишда 1; 1,5; 2 ва 3 см2 бўлган вертикал арматура кўзда тутилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.3.9. Ички девор панелларининг сарбастаси (перемычка) симметрик тарзда арматураланади. Ташқи деворларда, агар дераза ости ва дераза усти сарбасталари биргаликда ишласа, қўшалоқ кесим ҳам симметрик равишда арматураланади. Агар сарбасталарнинг биргаликда ишлаши таъмин этилмаса, у ҳолда дераза ости ва дераза усти сарбасталари симметрик тарзда арматураланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.3.10. Сарбасталарнинг юк кўтариш қобилияти, кўндаланг кучлар таъсирида бузилганда, эгувчи моментлар таъсирида бузилганга нисбатан 25% га юқорироқ бўлиши лозим. Сейсмик кучлардан ҳосил бўлган зўриқишларни созлаш ва тақсимлашда сарбасталардан фойдаланса бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.4. КАРКАССИЗ МОНОЛИТ БИНОЛАР
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.4.1. Монолит (қуйма, яхлит) бетондан тикланадиган биноларни лойиҳалаштиришда кесишувчи деворли конструктив системалардан фойдаланиш зарур. Ёпмалар (перекрития) монолит ёки йиғма бўлиши мумкин. Тўсин каби ишлайдиган ҳамда 3.3.3 банднинг талабларига жавоб берадиган йиғма темирбетон плиталар ишлатишга ҳам рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.4.2. Монолит биноларнинг юк кўтарувчи ички деворлари камида В 7,5; синфли ва ўртача зичлиги D1700 дан кам бўлмаган оғир ёки енгил бетондан, сейсмиклиги >9 ва 9 бўлган туманларда камида В15 синфли бетондан тикланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТашқи деворлар синфи В5 дан кам бўлмаган монолит бетондан бир ёки кўп қатламли қилиб тикланади, йиғма панеллар ва донали материаллар қўллаш ҳам мумкин. Иссиқ сақловчи қатлам юк кўтарувчи қатламнинг ташқи томонига ишланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.4.3. Қават баландлигини девор қалинлигига нисбати 20 дан, деразалар оралиғидаги деворни (простенка) ўзининг энига бўлган нисбати 2,5 дан ошмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСарбаста (перимычка)ларни шундай конструкциялаш лозимки, уларнинг оғма кесимлар бўйича юк кўтариш қобилияти нормал кесимлар бўйича юк кўтариш қобилиятидан 1,25 мартаба катта бўлсин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.4.4. Деворлар фазовий каркаслар билан арматурланиб, горизонтал ва вертикал стерженлар бир текисда ейилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДераза ва эшик ўринлари (проём)ларнинг контури бўйлаб, 3.3.8.банд талабларига мувофиқ, арматура жойланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.4.5. Йиғма темирбетон ёпмалар ва томёпқичлари сатҳида ички ва ташқи деворларга узлуксиз арматура ётқизилади. Арматуранинг кўндаланг кесими ҳисобий сейсмиклик 7-8 балл бўлганда камида 1 см2, 9 балда камида 2,>9 ва 9 балларда камида 3 см2 олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.4.6. Ташқи ва ички деворларни арматуралаш кўзда тутилиши лозим, бунда арматуралаш фоизи девор кесимининг 0,025% дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.4.7. Қамров (захват)ларнинг чегарасидаги вертикал технологик чокларда, ўзаро тик деворлар турли вақтларда бетонланганда ҳамда ташқи ва ички деворлар учун турли материаллар қўлланганда, баландлик бўйлаб бир текисда шпонкалар ишланади в — горизонтал арматураларнинг учлари чиқариб қолдирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭски ва янги бетоннинг ёпишувини яхшилаш учун технологик чокдаги эски бетоннинг сиртига махсус ишлов берилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.5. ТОШ-ҒИШТ ДЕВОРЛИ БННОЛАР
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.5.1. Юк кўтарувчи ғишт ёки тош деворлар, одатда, ғишт, сопол, бетон, табиий тошлар ёки блоклардан тикланиб, теришда ишлатиладиган қоришмаларга пластиклаштирувчи ва ёпишув кучини оширувчи қўшимчалар қўшилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲисобий сейсмиклик 5 балдан юқори бўлганда қўлда териладиган девор қуйидаги усулларнинг бири билан кучайтирилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгоризонтал арматуралаш ва темирбетон ўзаклар киритиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгоризонтал арматуралаш ва деворларнинг кесишув ерларига тўрсимон арматура қоплаб, темирбетон ўзак киритиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишвертикал йўналишда бир ёки икки томонлама арматураланган цемент қоришмасини ёки бетон қоплаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲисобий сейсмиклик 9* балл бўлганда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкучайтирилган горизонтал арматура ва темирбетон ўзак қўллаш деворларнинг кесишув ерларига кучайтирилган арматура тўрлари қоплаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишвертикал йўналишда икки томонлама арматураланган қоришма ёки бетон қоплаш йўли билан кучайтирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.5.2. Ҳисобий сейсмиклик 9 ва ундан бўлганда манфий ҳароратли ҳавода юк кўтарувчи ва ўзини кўтарувчи ғишт ёки тош девор тиклаш (арматура ёки темирбетон ўзак билан кучайтирилганда ҳам) тақиқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲисобий сейсмиклик 9 балдан кам бўлса қишда ғишт-тош терса бўлади, бироқ бунинг учун манфий ҳароратли ҳавода қоришманинг қотишини таъминлайдиган қўшимча қўшиш талаб этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.5.3. Юк кўтарувчи ва ўзини кўтарувчи деворлар тиклашда ёки каркаслар орасини тўлдиришда қуйидаги буюм ва ашёлардан фойдаланса бўлади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) маркаси 75 дан кам бўлмаган яхлит ёки тешиклари 14 мм гача бўлган бўшлиқли пишиқ ғиштлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) Ҳисобий сейсмиклик 7 балл бўлганда маркаси 75 дан кам бўлмаган, ҳисобий сейсмиклик 8 ва 9 балл бўлганда маркаси камида 100, бўшлиқлари 20% гача бўлган сопол тошлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишв) бетон тошлар, маркаси 50 ва ундан ортиқ бўлган яхлит ва бўшлиқли (шу жумладан зичлиги камида 1200 кг/м3 бўлган енгил бетонли) блоклар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишг) маркаси 35 дан кам бўлмаган чиғаноқтош ва оҳактошлардан ясалган тўғри шаклли тошлар ва блоклар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар девор тошлари қўлда терилса, аралаш цемент қоришманинг маркаси ёзда 25, қишда 50 олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБлок ва панелларни ўрнатишда маркаси 50 дан кам бўлмаган қоришмалар ишлатилади. Қоришманинг ёпишиш хоссасини яхшилаш учун унга махсус қўшимчалар қўшилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.5.4. Деворлар сейсмик кучлар таъсирига қаршилик кўрсатиш қобилиятига қараб тоифаларга бўлинади. 3.5.3. бандда кўзда тутилган материаллардан тикланган ғишт ёки тош деворларнинг тоифаси боғланмаган чокларда (меъёрий ёпишув) ўқ бўйича чўзилишга бўлган муваққат (вақтинча) қаршиликка қараб, қуйидаги тартибда аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишолий тоифа деворлар учун —
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
кПА (5 кг/см2);Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI тоифа деворлар учун —
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш500 
(1,8 кг/см2)',
(1,8 кг/см2)',Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишII тоифа деворлар учун —
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш180 
(1,2 кг/см2)
(1,2 кг/см2)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
нинг талаб этилган қиймати лойиҳада кўрсатилиши керак. Лойиҳа жараёнида нинг қиймати, қурилиш майдонида олиб борилган тажриба натижаларига белгиланиши зарур. Бунда участкалар сони ғишт билан қоришманинг мустаҳкамлигини аниқлаш бўйича қурилишнинг ўзида бажариладиган тажрибалар услуби, стандарт талабларига жавоб бериши зарур.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар қурилиш майдончасида нинг қиймати 120 кПа (1,2 кгк/см2) га тенг ёки ундан ортиқ қийматини аниқлаш имкони бўлмаса, ғишт ёки тош девор тиклашга рухсат этилмайди.
нинг қиймати 120 кПа (1,2 кгк/см2) га тенг ёки ундан ортиқ қийматини аниқлаш имкони бўлмаса, ғишт ёки тош девор тиклашга рухсат этилмайди.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭслатма. Ҳисобий сейсмиклик 7 балл бўлса, Ўзбекистон Республикаси Давархитектқурилишқўминиинг розилиги билан < 120 кПа (1,2 кгк/см2), бироқ 60 кПа (0,6 кгк/см2) дан катта бўлган ҳолларда девор тиклашга рухсат этилади.
< 120 кПа (1,2 кгк/см2), бироқ 60 кПа (0,6 кгк/см2) дан катта бўлган ҳолларда девор тиклашга рухсат этилади.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда бинонинг баландлиги икки қаватдан, простенкалар эни 0,9 м дан, девор ўқлари орасидаги 12 м дан ошмаслиги зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.5.5. Девор ҳисобий қаршиликлари Rt, Rsq Rtw нинг қийматлари боғланган чоклар бўйича тош ва арматош конструкцияларни лойиҳалашга доир ҚМҚ дан олинади, боғланмаган чоклар бўйича эса, қурилиш майдонида ўтказилган тажрибаларда аниқланган га боғлиқ ҳолда (3.1-3.3) формулалардан топилади:
га боғлиқ ҳолда (3.1-3.3) формулалардан топилади:Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRt=0,45 (3.1)
(3.1)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRsq=0,7 (3.2)
(3.2)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRtw=0,8 (3.3)
(3.3)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRt, Rsq, Rtw нинг қийматлари ғишт ёки тошнинг девор бузилганда ҳосил бўладиган тегишли қийматларидан ортиб кетмаслиги зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.5.6. Юк кўтарувчи ғишт ёки тош деворли бино қаватининг баландлиги, агар у арматура ёки темирбетон ўзак билан кучайтирилмаган бўлса, ҳисобий сейсмиклик 7, 8, 9 балл бўлганда мос равишда 5,4 ва 3,5 м дан ошмаслиги лозим. Бунда қават баландлигининг девор қалинлигига нисбати ғишт ва сунъий тошлар учун 12 дан, табиий тош учун 9 дан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар девор темирбетон ўзаклар билан кучайтирилса, қават баландлиги 7, 8, 9 балли зоналарда мос равишда кўпи билан 6,5 ва 4,5 м ҳисобий сейсмиклик 9 дан катта ва 9* бўлса, мос равишда кўпи билан 3,5 ва 3 м олинади. Девор баландлигининг қалинлигига нисбати сейсмиклик 9 баллгача бўлган зоналарда 15 дан ва сейсмиклик >9 ва 9* балл бўлганда 10 дан ошмаслиги зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБаландлиги икки ва ундан ортиқ қаватли, деворлари юк кўтарадиган биноларда камида битта ички бўйлама девор бўлиши даркор.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.5.7. Кўндаланг девор ўқлари ёки улар ўрнига қўйилган рамалар орасидаги масофа ҳисоблаш йўли билан текширилиши ва у 3.1 жадвалдаги қийматдан ортиб кетмаслиги зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.5.8. Тош-ғишт деворли бино элементларининг ўлчамлари ҳисоб орқали аниқланади. Улар 3.2 жадвалда келтирилган талабларни қондириши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.5.9. Деворларнинг горизонтал кесим бўйича йиғинди юзаси II тоифасидаги девор учун, уларнинг ташқи периметри бўйлаб ҳисобланган, қават юзасига (ички деворлар давомида жойлашган лоджия ва айвонлар юзаси ҳам шунга киради) нисбатан фоиз ҳисобида аниқлаганда 3.3.жадвалдагидан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
|
|
3.2. жадвал |
|
Т/р |
Девор элементи |
Ҳисобий сейсмиклик, балларда |
Эслатма |
|||
|
7 |
8 |
9 |
>9, 9* |
|||
|
1. |
Простенкалар кенглиги, м девор тоифасига қараб, камида |
|
|
|
|
Простенка баландлигининг кенглигига нисбати ғишт ва тош деворларда 2 дан комплекс конструкцияли деворларда 3 дан ортиқ бўлса, сейсмик кучлар таъсирига ҳисоблашда эътиборга олинмайди. |
|
олий тоифа |
0,6 |
0,7 |
0,9 |
1,2 |
||
|
I тоифа |
0,77 |
0,9 |
1,16 |
1,55 |
||
|
II тоифа |
0,9 |
1,16 |
1,55 |
2,0 |
||
|
2. |
Проемлар кенглиги, м, кўпи билан |
3,5 |
3,0 |
2,5 |
2,0 |
Проемлар кенглиги бундан ортиқ бўлса, атрофига темирбетон рама ишланади. |
|
3. |
Простенка кенглигининг проем кенглигига нисбати камида |
0,75 |
0,35 |
0,5 |
1.С |
|
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
|
3.3. жадвал |
|
Юк кўтарувчи конструкциялар |
Ҳисобий сейсмиклик, балларда |
||||
|
7 |
8 |
9 |
>9 |
9* |
|
|
Ғишт ёки тош конструкциялар |
3 |
4,5 |
6 |
- |
- |
|
Комплекс конструкциялар |
2 |
3 |
4,5 |
5,5 |
6,5 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭслатма. Олий ва I тоифадаги деворларнинг йиғинди кесим юзасини мос равишда 50 ва 25% га қисқартириш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.5.10. Плиталар ўрнатилгач, ёпма ва том ёпмаси сатҳида бутун бўйлама ва кўндаланг деворлар бўйлаб, монолит темирбетон ёки ёнлари тарамланган йиғма антисейсмик камарлар ётқизилади. Юқори қаватнинг антисейсмик камарлари девордан чиқиб турувчи вертикал арматураларга боғланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМонолит темирбетон ёпмалар бино деворларига бутун контур бўйлаб таянган бўлса, у ҳолда бу ёпмалар сатҳида антисейсмик камарлар ўрнатмаса ҳам бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.5.11. (Ёпмаларга таянадиган) антисейсмик камарлар, одатда, деворнинг бутун қалинлиги бўйича ётқизилади, агар ташқи деворларнинг қалинлиги 500 мм ва ундан ортиқ бўлса, камарлар кенглигини 100 — 150 мм га қисқартириш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКамар баландлиги 150 мм дан, бетон синфи В12,5 дан кам бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАнтисейсмик камарларнинг бўйлама арматураси ҳисобий сейсмиклик 7-8 бўлса — 4Ø10, 9 баллда — 4Ø12, 9 дан юқори ва 9* баллда-4Ø14 олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.5.12. Деворларнинг туташув ерларига арматура тўри ётқизилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБўйлама арматуранинг умумий кесим юзаси 1см2, узунлиги 1,5 м олиниб, баландлик бўйича 7-8 балли зоналарда ҳар 700 мм га битта, 9 ва ундан ортиқ балли зоналарда ҳар 500 мм масофага битта сим тўр мўлжалланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲисобий сейсмиклиги >9 ва 9* балл бўлган зоналарда мос равишда баландлик бўйлаб ҳар 300 ва 200 мм масофада бўйлама арматурасининг умумий кесим юзаси 1,5 см2; дан кам бўлмаган сим тўр жойланади. Бунда туташув зонасидаги ҳажм бўйича умумий арматуралаш фоизи 0,15 дан кам бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧордоқ ёпмасига тикланган, баландлиги 400 мм дан ортиқ бўлган девор қисмлари ва устунлар арматураланиши ва темирбетон элементлар билан антисейсмик камарларга лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҒишт устунлар ўрнатиш фақат 7 балли зоналарда рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда қоришма маркаси 50 дан кам бўлмаслиги, устун баландлиги эса 4 м дан ошмаслиги зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУстунлар икки йўналишда деворларга маҳкамланган тўсинлар билан боғланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.5.13. Комплекс конструкциялардаги вертикал темирбетон элементлар (ўзаклар) антисейсмик камарларга бириктирилиши ва ўрнатилганда камида бир томони очиқ қолиши керак. Ўзаклар простенкаларнинг чеккасига, яхлит деворларда эса камида ҳар 5 м да ўрнатилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДеворларнинг туташув ерлари темирбетон ўзаклар билан кучайтирилади, ўзак ва кесишув ери орасидаги масофа 2 м дан ортмаслиги керак. Ўзак бетонининг синфи В12.5 дан девор қоришмасининг маркаси 50 дан кам бўлмаслиги зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДеворни кучайтириш учун қопланадиган вертикал цемент ёки бетон қопламанинг қалинлиги 25 мм дан ва мустаҳкамлиги 100 кг/см2 дан кам бўлмаслиги керак. Қатлам девор арматурасига маҳкамланган арматура тўри сиртига қопланади. Боғлагичлар юзаси девор ён сиртининг ҳар 1 кв.м га камида 1см2, сейсмиклиги >9 ва 9* бўлган зоналарда эса камида 2 см2 олиниши зарур. Боғлагичлар орасидаги масофа 50 см дан ортмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.5.14. Юк кўтарувчи деворли бинонинг биринчи қавати кенг майдон талаб этадиган дўкон сингари хоналардан ташкил топса, унинг биринчи қавати 3.2.10-банд талабларига мувофиқ темирбетон конструкциялардан ишланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.5.15. Сарбаста (перемычка)лар, одатда, бетон қалинлигида ишланиб, деворга таянадиган қисми камида 350 мм ни ташкил этади. Проемнинг эни 1,5 м дан кичик бўлса, сарбастанинг таяниш қисмини 250 см олса ҳам бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.5.16. Зинапоя майдончаларининг тўсинлари деворга камида 250 мм киритиб маҳкамланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишПоғоналар, косаурлар, йиғма маршларни маҳкамлаш, зинапоя майдончасини ёпма билан боғлашни кўзда тутиш зарур. Деворга маҳкамланган консоль поғоналар ўрнатиш рухсат этилмайди. Ғишт-тош деворли зинапоя катагидаги эшик ва дераза ўринлари 8-9 баллли зоналарда темирбетон рама билан қопланиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.5.17. Қаватлари сони уч ва ундан ортиқ бўлган ғишт ёки тошлардан тикланган комплекс конструкцияли юк кўтарувчи деворли биноларда, ҳисобий сейсмиклик 9 ва ундан кўтарувчи деворли биноларда, ҳисобий сейсмиклик 9 вa ундан ортиқ бўлса, зинапоя катагидан ташқарига чиқиш бинонинг ҳар икки томонига мўлжалланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.6. ҲАЖМИЙ БЛОКЛИ БИНОЛАР
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.6.1 Биноларнинг ер ости қисми, одатда, оғир бетондан ясалган йирик панелли конструкциялар кўринишда лойиҳалаштирилиши лозим. Панелларнинг конструктив ечими ва туташув чоклари 3.3 бўлимининг талабларига мувофиқ равишда қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.6.2. Ҳажмий блокли бинонинг, сейсмик таъсирларни қабул қиладиган, асосий конструкцияси ҳажмий блок бўлиб, у фазовий бикрликка эгадир. Ҳажмий блок яхлит қўйиладиган қилиб лойиҳалаштирилиши лозим. Вертикал қовурғаларнинг камида 4 жойида тарамланган чуқурчалар кўзда тутилиши зарур, бу чуқурчалар монтаж жараёнида блоклар орасидаги бўшлиқни ташкил этади. Блокнинт ёпма плитаси текислигида арматуранинг очиқ учлари учун ўйиқ жой қолдирилади, қурилиш майдончасида арматура учлари пайвандланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВертикал қовурғаларни ҳисобга олганда блок деворининг келтирилган қалинлиги 9-мм дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.6.3. Ҳажмий блоклар зичлиги кўпи билан D1600, ташқи девор панелларининг зичлиги 1200 дан кўп бўлмаган енгил бетондан лойиҳалаштирилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.6.4. Ҳажмий блоклар юк кўтарувчи деворларнинг бутун узунлиги бўйлаб, цемент-қум қоришмаси қатламига ўрнатилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.6.5. Ёпма сатҳида блокнинг бўйлама ва кўндаланг деворлари бўйлаб яхлит горизонтал арматура стерженлари ўрнатилади, блокларнинг монтаж қилиш жараёнида улар вертикал каналлардаги арматураларга пайвандланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.6.6. Қурилиш майдончасида тўлдириладиган, вертикал, каналларда бино баландлиги бўйлаб узлуксиз арматура ўтказиш кўзда тутилади. Арматуралар сони ҳисоб асосида белгиланади, бироқ 7-8 балли зоналарда — 1,5см2 дан, 9 баллда 2,0 см2, 9 баллдан катта бўлса — 2,5 см2, 9* баллда-3,0 см2 дан кам бўлмаслиги керак. Бунда стерженларнинг минимал диаметри >9 ва 9* балли зоналарда мос равишда 10 ва 12 мм дан кам бўлмаслиги зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.6.7. Ёнма-ён блокларни ёпма текислигида бир-бирига боғлайдиган горизонтал пўлат боғлагичларнинг (связи) йиғинди юзаси 1 пог. м.чок учун: сейсмиклик 7-8 балл бўлса — 0,5 см2, 9 да — 1,0 см2, >9 да — 1,5 см2 ва 9*баллда 2,0 см2 дан кам бўлмаслиги керак. Боғлагичлар диаметри 10 мм дан, сейсмиклиги >9 ва 9* балл бўлган зоналарда 12 мм дан кам бўлмаслиги зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.6.8. Айвон ва ёзги хоналар бино ҳажми ичида лойиҳалаштирилиши зарур. Блокларнинг деворлари айвон ва ёзги хоналарнинг девори вазифасини ўтмоғи лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.7. МУСТАҲКАМЛИГИ ПАСТ БЎЛГАН МАТЕРИАЛЛАРДАН ТИКЛАНГАН КАМ ҚАВАТЛИ БИНОЛАР
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.7.1. Мустаҳкамлиги паст материалларга сиқилишдаги мустаҳкамлик чегараси 3,5 МПа (35 кг/см2) дан кам бўлган маҳаллий ашёлар киради. Биноларнинг юк кўтарувчи ва ўзини кўтарувчи деворлари учун қуйидаги мустаҳкамлиги паст материаллар қўлланилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) табиий шароитда қуритилган яхлит хом ғишт;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) грунтбетон, грунт материаллари, нам ҳолида териладиган грунт блоклар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишв) ёғоч синчли деворларни тўлдиришда ишлатиладиган пишиқ ёки хом ғишт;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишг) шунинг ўзи, фақат синчи (каркаси) енгил темирбетондан ишланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.7.2. Антисейсмик чоклар орасидаги масофа, бино баландлиги ва қаватлари сони 3.1 жадвалда берилган ўлчамлардан ошмаслиги керак. Битта қават ёки отсек чегарасида девор материали ва конструкцияси бир хил бўлиши зарур. Юқори қаватдаги девор оғирлиги пастки қаватдаги девор оғирлигидан ортиқ бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.7.3. Эни 5 дан катта бўлиб, юк кўтарувчи деворлари мустаҳкамлиги паст материаллардан бўлса, бино ичида камида битта бўйлама девор кўзда тутилиши лозим. Барча ички деворлар бино тархида тўппа-тўғри бўлиши зарур. Кўндаланг девор ўқлари орасидаги масофа 3.1 жадвалдагидан катта бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.7.4. Деворларнинг ҳар қайси йўналишидаги простенкаларнинг йиғинди кесими қават баландлигининг ўрта сатҳида бинонинг ташқи деворлари периметри бўйича олинган юзасининт 4% дан кам бўлмаслиги лозим. Простенкалар кенглиги 1 м дан кам бўлмаслиги, проемлар кенглиги эса 1,5 м дан ортиқ бўлмаслиги керак. Деворлардаги эшик ва дераза ўринлари (проемлар) ёғоч рама билан қопланиши ёки темирбетон ўзак билан кучайтирилиши лозим. Қават баландлигининг девор қалинлигига нисбати 9 дан ошмаслиги зарур. Бино тархида деворларнинг чиққан (синган) жойлари бўлишига рухсат этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.7.5. Хом ғишт ёки бошқа грунт материаллардан тикланган деворнинг ўқ бўйлаб чўзилишга бўлган муваққат қаршилиги боғланмаган кесимда 0,3кг/см2 дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.7.6. Антисейсмик камарлар бўйлама ва кўндаланг деворларнинг бутун периметри бўйлаб ускуналанади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЁғоч синчли биноларда, синчнинг барча устунларига бириккан боғловчи тўсинлар (сарровлар)дан антисейсмик камар сифатида фойдаланиш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.7.7. Грунт материалли биноларда антисейсмик камарлар ёғочдан ёки монолит темирбетондан ишланиши мумкин. Камарлар ёпма тўсинлари сатҳида ўрнатилади ва уларга бириктирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.7.8. Ёғоч антисейсмик камарлар ғўлачалардан ёки кесими 10х10 см бўлган иккита брусдан ишланади ва деворларнинг ташқи қирғоқларига ўрнатилади, таг томонига ҳар 500 мм да қоқилган бруслар ёрдамида ўзаро боғланади. Камарнинг бурчак қисмлари бикрлик элементлари билан кучайтирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.7.9. Монолит темирбетон камарлар синфи В5 дан кам бўлмаган бетондан ишланиб, тош-ғишт биноларга қуйиладиган талабларга мувофиқ равишда, деворнинг тўла қалинлигида ётқизилади. Деворнинг ҳар 0,5 м да вертикал арматура учлари чиқариб қолдирилиб, арматуранинг ўзи деворга 30см киритиб анкерланади. Деворнинг ҳар 1 м да камида 30 см чуқурлигида, кесими 14х14 см бўлган уячалар қолдириш, сейсмокамарга бетон қуйиш жараёнида, уячага ҳам 5 мм диаметрли тўртта стержень жойлаб, бетонлаш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.7.10. Грунт материаллардан тикланган деворларнинг бурчаклари ва кесишув ерлари сим тўрлар ёрдамида кучайтирилади. Сим тўрнинг узунлиги кесишув еридан ҳар бир томонга 1 м, бўйлама арматуранинг умумий кесим юзаси 1 см2 бўлиб, баландлик бўйлаб ҳар 500 мм га қуйилади, устига суюқ цемент қоришма қопланади. Ҳисобий сейсмиклик 7 балл бўлганда бир қаватли биноларнинг кесишув ерлари иссиқ битум шимдирилган қамиш қатлами билан кучайтирилиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.7.11. Қўшсинч ёки яккасинчларнинг устунлари камида 100х100 мм кесимга эга бўлиб, камида ҳар 1200 мм масофада ўрнатилади, диагонал ҳавонларнинг ҳам ўшанча бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСинчнинг вертикал элементлари (устунлар) кўндаланг кесими камида 100х150 мм бўлган тагсинч ва тепасинч (сарров)ларга бириктирилади. Тагсинч бино цоколи билан диаметри 10-12 мм бўлган металл боғлагичлар ёрдамида боғланади. Эшик ва дераза ўринларининг тепа қисмига ва дераза ўринларининг пастки қисмига кесими 100х100 мм дан кам бўлмаган горизонтал ёғоч ўрнатилади Устунни сарров ва тагсинчларга маҳкамлаш учун, устундан чиқарилган турумлар сарров за тагсинчлардаги тешикларга киритилади ва металл тасмача билан қопланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.7.12. Деворларни кучайтиришга мўлжалланган темирбетон элементларни, йиғма ёки қуйма (монолит) ёпмаларни бикр тугунли рама кўринишда ягона системага бирлаштириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКонструкция элементлари 3.2 ва 3, 7, 8 қисмлар талабларига жавоб бериши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.7.13. Бинонинг ҳисобий сейсмиклиги 9 балл ва ундан юқори бўлса, синчларга диаметри 3-4 мм, катаклари 300х300 мм бўлган симтўр қопланади. Ўз навбатида симтўр синчга маҳкамланади, устидан цемент сувоқ қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.7.14. Деворлари кам мустаҳкамликка эга бўлган материаллардан тикланган биноларнинг ёпмаларига ёғоч тўсинлар ишлатилиб, тўсинлар орасидаги масофа кўпи билан 1500 мм, кўндаланг кесими 150х200 мм дан кам бўлмаслиги лозим. Тўсиқларга диагонал йўналишда (45° бурчак остида) икки қават тахта тўшалади. Ёпма тўсинлари антисеймик камарларга боғланиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.7.15. Томлар енгил бўлиши лозим. Лой томлар қилиш тақиқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.7.16. Деворлар остига тасмасимон пойдеворлар ишланади. Пойдеворга чақилмаган йирик тош ишлатиш тақиқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДеворлари грунт материалларидан тикланган бинонинг ёндош отсеклари турли сатҳларда жойлашган бўлса (ёки бинонинг бир қисми ертўлага эга бўлса), бинонинг чуқур қисмидан саёзроқ қисмига ўтиш 3.1.7 банднинг талабларига биноан бажарилади, бунда отсекларнинг туташувчи қисмлари остидаги пойдевор чокдан камида 1 м масофада бир хил чуқурликка эга бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.7.17. Мустаҳкамлиги заиф бўлган материаллардан тикланган деворларни кучайтириш мақсадида ишлатиладиган арматура ёки металл буюмлар занглашга қарши моддалар билан зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.8. ТЕМИРБЕТОН КОНСТРУКЦИЯЛАР
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.8.1. Эгилувчи ва номарказий сиқилувчи элементларнинг нормал кесимлар бўйича мустаҳкамликка ҳисоблашда бетоннинг сиқилиш зонаси чегаравий характеристикаси бетон ва темирбетон конструкцияларни лойиҳалаштиришга доир ҚМҚ талабларига мувофиқ равишда 0,85 коэффициенти билан қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.8.2. Ҳисобий сейсмиклиги > 9 ва 9* балл бўлган майдонларга қуриладиган биноларнинг темирбетон конструкцияларни мустаҳкамликка ҳисоблашда материалларнинг ҳисобий қаршиликлари қиймати 0,75 коэффициент орқали қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.8.3. Темирбетон конструкцияларнинг элементларида:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпўлат арматура узилгандан кейин, унинг нисбий узайиши 2% дан кам бўлса;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпўлат арматура пайвандлангандан кейин ёки унга юқори даражадаги ҳарорат таъсир этгандан сўнг у узилиб, рухсат этилган эгилиш бурчаги камайса, бундай арматура пўлатларидан фойдаланишга рухсат этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.8.4. Сейсмиклиги 9 ва ундан ортиқ бўлган туманларда кўндаланг кесими ҳалқа, крестсимон, Т-симон, трапеция шаклларда бўлган устунлар, шунингдек томонларининг нисбати 2 дан ортиқ бўлган тўғри бурчак кесимли ва бўшлиқли устунлар кесимда-тўсинлар ишлатишга рухсат этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.8.5. Йиғма темирбетон элементларнинг уланиш ерларида қирқувчи кучларни эгилувчан арматура орқали узатиш мумкин эмас.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.8.6. Сейсмик кучлар таъсирига ҳисобланадиган, олдиндан зўриқтирилган конструкцияларни лойиҳалаштиришда аралаш арматуралашга, яъни тарангланган арматура билан бирга юмшоқ пўлат стерженлардан (25% га қадар) фойдаланишга алоҳида аҳамият бериш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.8.7. Сейсмик кучлар таъсирига ҳисобланиши зарур бўлган, олдиндан зўриқтирилган конструкцияларда ҳосил бўладиган ички кучларни мустаҳкамлик шарти бўйича аниқланганда, уларнинг қиймати ёриқлар ҳосил бўлишида кесим қабул қиладиган зўриқишдан камида 25% катта бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.8.8. Арматураси бетонга ёпишмаган темирбетон конструкцияларни қўллаш мумкин эмас.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.8.9. Сейсмиклиги 9, >9 ва 9* балли майдончаларда диаметри 28 мм дан ортиқ бўлган сим арқон (канат) ва даврий профилли арматура стерженларини махсус анкерларсиз ишлатишга рухсат этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.8.10. Сейсмик кучларни ўзига қабул қиладиган, арматураланмаган юк кўтарувчи бетон элементлардан фойдаланиш мумкин эмас.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўсинсимон конструкцияларда бўйлама арматуранинг кесим юзаси элемент кесим юзасининг 0.1% дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.8.11. Эгилувчи элементда кўндаланг арматураларнинг сони ҳисоб билан белгиланади. Тўсиннинг таянч қисмидаги ҳисоблаш масофаси доирасида хомутлар орасидаги — масофа (қадам) қуйидагича олинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсейсмиклиги 7-8 балл бўлган майдончаларда тўсиқ баландлиги h дан кичик ва 200 мм дан катта бўлмаслиги керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9 баллда 150 мм дан ортмаслиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш>9 ва 9* баллда 100 мм дан ошмаслиги; хомутлар диаметри эса 8 мм дан кам бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.8.12. Агар сиқилган элементларда арматуралаш фоизи 3% дан ортиқ бўлса, хомутлар қадами 8d ва 200 мм дан кам бўлиши керак, бу ерда d-бўйлама (сиқилган) ишчи арматуранинг энг кичик диаметри, сиқилган элементларнинг рамаларнинг бикр тугунларига туташган, узунликдаги масофасида (h элемент кесимининг баландлиги) ҳисоб бўйича белгиланадиган хомутлар қадами, сейсмиклиги 7,8 балл бўлган майдончаларда 150 мм дан, 9 ва >9 баллда — 100 ва 9* баллда 70 мм дан ошмаслиги зарур. Кўндаланг арматуранинг диаметри 8 мм дан кам бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.8.13. Тўқима арматура каркасларида хомутларнинг учи бўйлама арматура атрофида букилиб, бетон ичига киритилади. Букманинг узунлиги 6dsw дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭлементлардаги бўйлама арматураларнинг устма-уст (внахлестку) улоқлари энг катта зўриқишлар зонасидан узоқроқда бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.8.14. Эгилувчи элементларнинг бўйлама ишчи арматуралари устмауст уланса, уланган жойга қўйиладиган хомутларнинг диаметри камида 8 мм, қадами кўпи билан 10 мм бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда арматураларнинг устма-уст тушган қисми узунлиги ва пайванд чоклар узунлиги бетон ва темирбетон конструкциялар учун ҚМҚ да берилган қийматдан 30% ошириб олинади. Устунлардаги бўйлама арматуралар устма-уст (ёнма-ён) уланса, албатта пайвандланади. Арматура диаметри 25 мм дан кам бўлса, пайванд қилмай, симтўр қопласа ҳам бўлади ёки устма-уст тушган учларни ҚМҚ да белгиланадиган 30% га узайтирилади. Бунда хомутлар қадами 100 мм дан ошмаслиги зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСейсмиклиги >9 ва 9* балл бўлган майдончаларда арматураларни устма-уст (внахлестку) улаш мумкин эмас.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.8.15. Олдиндан зўриқирилган конструкция ва элементларнинг, эксплуатацион юклар таъсирида сиқиладиган зонасида тайёрлаш, ташиш ва ўрнатиш жараёнларида ёриқлар пайдо бўлишига йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.8.16. Ҳисобий сейсмиклик 8 ва 9 балл бўлганда сиқилувчи элементлар, шунингдек эгилувчи элементларнинг сиқилиш зонасига ҳисоблаш йўли билан қўйиладиган кўндаланг арматуралар орасидаги масофа h (элемент кесимининг кичик ўлчами) дан ва 300 мм дан катта бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲисобий сейсмиклик 9 дан катта ва 9* балл бўлганда кўндаланг арматуралар орасидаги масофа 1/2h ва 200 мм дан катта бўлмаслиги зарур. Хомутлар диаметри 8 мм дан кам бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКўндаланг арматура сиқилувчи стерженларни исталган йўналишда эгилишдан сақлаши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.8.17. Кўп қаватли каркасли биноларнинг йиғма устунларни имкони борича бир неча қаватга етадиган қилиб йириклаштириш керак. Уланиш ерларида устунларидан чиқиб турадиган бўйлама арматуралар албатта пайвандланиши лозим. Устунларни тайёрлаш, кўтариш, ташиш ва ўрнатиш жараёнларида бетонда ёриқлар пайдо бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТемирбетон каркасларнинг бикр тугунлари қўшимча арматура, пайванд тўрлар, спираллар ёки ёпиқ хомутлар билан кучайтирилиши лозим. Агар ҳисоб бўйича қўшимча арматура қўйиш талаб этилмаса, ушбу зонани конструктив нуқтаи назардан ёпиқ кўндаланг арматура билан арматуралаш лозим. Бунда стерженлар диаметри 8 мм кам қадами эса 100 мм дан ортиқ бўлмаслиги зарур. Сарров (регель)ларнинг рама бикр тугунлари билан туташган қисмида — узунлиги сарров баландлигининг иккиланганлигига тенг бўлган масофада, ҳисоб бўйича аниқланган кўндаланг арматура (хомут)лар ўрнатилиши лозим. Хомутлар қадами 100 мм, бикр диафрагмали рамаларда 7-9 балли зоналарда 200 мм дан, > 9 ва 9* балли зоналарда эса 70 ва 150мм дан ортиқ бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.8.18. Элементга жойлаштирилган бўйлама арматура исталган кесимда пайванд қилиниши ёки механик равишда уланиши мумкин. Бунда ҳар бир кесимда уланадиган стерженлар сони уларнинг ярмидан ошмаслиги лозим. Элемент узунлиги бўйича уламалар орасидаги масофа 40 d дан кам бўлмаслиги керак (d уланаётган стерженлар диаметри).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.8.19. Йиғма — қуйма конструкцияларда йиғма элементлардаги арматура учларини монолитбетонга анкерлашда, ҳисоб йўли аниқланган — анкерлаш узунлиги, 25% га узайтирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСейсмиклик 9 дан ортиқ ва 9* балл бўлган майдонларда анкерланган стерженларни қопловчи қуйма бетон, анкерлаш зонасида қўшимча пайванд тури ёки қадами 70 мм бўлган хомутлар билан кучайтирилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.8.20. Девор элементлари ва диафрагмалар қирғоқлари бўйлаб кесим юзаси девор ёки диафрагма кўндаланг кесимининг 0.05% дан кам бўлмаган бўйлама вертикал стерженлар кўзда тутилмоғи лозим. Девор ва диафрагмаларнинг иккала ён қиррасида умумий юзаси девор ёки диафрагманинг тегишли кесимининг 0.1% дан кам бўлмаган горизонтал ва вертикал арматура ўрнатилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДевор ва диафрагманинг ён сирти бўйлаб ёпилган арматура махсус кўндаланг стерженлар ёрдамида қабаришдан ҳимоя қилиниши зарур. Кесишув ерларида девор қалинлиги кескин ўзгарадиган жойларда ва проёмлар қирғоқларида конструктив арматура назарда тутилмоғи лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДевор элементларини бир-бирига улаш ҳисоб бўйича амалга оширилади. Бунда бетонга маҳкамланган пўлат боғлагичнинг кесими чокнинг ҳар метрига 1см2 дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.9. ЮК КЎТАРМАЙДИГАН КОНСТРУКЦИЯЛАР ВА БИНОЛАРНИНГ МЕЪМОРИЙ ЭЛЕМЕНТЛАРИ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.9.1. Юк кўтармайдиган (ўзини кўтарадиган) элементларга бинонинг бикрлигига таъсир этмайдиган ҳамда умумий сейсмик юкларни қабул қилишда қатнашмайдиган қуйидаги элементлар киради: ташқи юк кўтармайдиган деворлар, юк кўтармайдиган деворларнинг маҳкамлагичлари, тўсиқлар, тош элементлари, пардоз қопламалар, соябонлар, балконнинг консол плиталари, парапетлар, пана қилувчи элементлар, пештоқлар, қувурлар, антенналар, сейсмик-юкларни қабул қилишда иштирок этмайдиган каркас тўлдирувчилари, шийпонлар, пешайвонлар, зинапоялар, ёнғиндан муҳофаза қилувчи конструкциялар, осма шиплар, киритма шкафлар, токчалар, технологик ва муҳандислик ускуналарининг маҳкамлагичлари ва б.элементлар юк кўтарадиган конструкцияларга маҳкамланиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТахлаб қўйиладиган элемент ва материалларни ҳам юк кўтармайдиган элементлар тоифасига қўшса бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.9.2. Юк кўтармайдиган конструкциялар, элементлар ва уларни маҳкамлагичлари (крепления) 2 бўлим талабларига мувофиқ равишда биринчи чегаравий ҳолатлар (ЧХ-1) бўйича ўша жойга қўйилган сейсмик юклар таъсирига ҳисобланиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКонструкцияларни маълум бир жойда (местный) қўйилувчи сейсмик юклар таъсирига мустаҳкамлик ва устуворлик бўйича ҳисоблаш ишлари, бузилганда инсонлар ҳаётига ва қимматбаҳо ускуналарга хавф соладиган элементлар учун бажарилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.9.3. Юк кўтармайдиган конструкцияларнинг маҳкамлагичлари, бирикмалари ва боғлагичлари эластиклик ва қайишқоқлик хоссаларига эга бўлиб, юк кўтарувчи конструкциялар бикрлигининг ошувига, бузилишнинг катталашувига йўл қўйилмаслиги зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.9.4. Тўсиқларни енгил материаллардан ишлаш керак. Йирик панелли ва каркасли тўсиқлар бошқаларидан афзал саналиб, девор ва устунларга маҳкамланади, агар узунлиги 3 м дан ортиқ бўлса-шипга ҳам бириктирилади. Тўсиқлар кичик ўлчами материал ва буюмлардан, ғишт, сопол тошлар, табиий ва сунъий блоклар ҳамда гипс плиталардан ишланиши мумкин. Тўсиққа ишлатиладиган майда буюмлар материалининг мустаҳкамлиги 35 кгк/см2 дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕлим ёки қоришманинг меъёрий ёпишув мустаҳкамлиги 1,2 кгк/см2 дан кам бўлмаслиги, эгилишдаги мустаҳкамлиги эса асосий материалники каби бўлиши зарур. Кичик ўлчамли материал ва баландлиги 16 қаватгача, 8 ва 9 балли зоналарда Wη<2 бўлганда баландлиги 5 қаватгача бўлган биноларда қўлланилиши мумкин. Сейсмиклиги 9 дан катта ва 9* балл бўлган кичик ўлчамли буюм ва материаллардан ташкил топган тўсиқлар қўллаш рухсат этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.9.5. Сейсмик юклар таъсирида тўсиқлар ва юк кўтарувчи элементларни мустақил равишда деформацияланишига эришмоқ учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) тўсиқнинг вертикал қирраси билан юк кўтарувчи элементлар орасида, сейсмик кучлар таъсирида қаватнинг максимал оғишига тенг, бироқ 30 мм дан кам бўлмаган тирқиш қолдирилиши лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) устки горизонтал қирра ва ёпма орасида унинг солқилигини ҳисобга олиб камида 20 мм га тенг бўлган тирқиш қолдирилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишв) тирқишлар эластик қайишқоқ материаллар билан тўлдирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.9.6. Кичик ўлчамли материаллардан тикланган тўсиқларни мустаҳкамликка ҳисоблашда уларни яхлит фараз этилади. Зарур бўлса тўсиқларни кучайтириш учун вертикал ва горизонтал элементлар киритилади ва улар бинонинг юк кўтарувчи конструкцияларига боғланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.9.7. Ғишт тўсиқлар ва каркас тўлдирувчилари орасига қўйиладиган арматура бутун узунлик бўйича баландликка кўра ҳар 700 мм да ётқизилади. Чокдаги арматура стерженларнинг умумий юзаси 7 балли зонада камида 0,2см2, 8 ва 9 баллда камида 0,3 см2 бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.9.8. Осма конструкцияларда, илгаклар кесими конструктив тарзда белгиланадиган бўлса, улар элемент вазнидан тўрт карра оғир юкни кўтара оладиган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.9.9. Том кичик ўлчамли элементлар (черепица, асбест плиталар ва ҳ.к.) дан ёпиладиган бўлса, уларнинг ҳар қайсисини юк кўтарувчи конструкцияларга боғлаш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.9.10. Лифтларнинг йўналувчилари, шахта элементлари ва юк кўтарувчи конструкциялар орасида бинонинг ҳисобий оғишидан икки марта катта, аммо 100 мм дан кам бўлмаган тирқиш (масофа) қолдирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.9.11 Тахланадиган элементлар ёки материаллар хусусий оғирлиги ҳисобига устувор ҳолатда жойлашган бўлиши керак (омонат ҳолда турмаслиги лозим):
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишағдарилиш оқибатида бинонинг асосий юк кўтарувчи конструкцияларига зарар етказмаслик;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишйўлларни ва захира майдонларни тўсиб қўймаслик учун, уларни юк кўтарувчи элементларга маҳкамланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.9.12. Одамлар доимий равишда бўладиган хоналарни пардозлашда енгил материаллар қўллаш тавсия этилади. Девор ва бинонинг бошқа қисмларига пардоз қопламалар қопланса, улар албатта анкерланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.10. ПЎЛАТ КАРКАСЛИ БИНОЛАР
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.10.1. Бир қаватли каркасли биноларни кўндаланг ва бўйлама йўналишларда пойдеворга мустаҳкам ўрнатилган, том ригелларига шарнирли ёки бикр бириктирилган устунлар кўринишида лойиҳалаштириш тавсия этилади; бунда бўйлама йўналишда, одатда, устунлар орасига боғлагичли ўрнатилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.10.2. Бир қаватли биноларда орасига ўрнатиладиган вертикал боғлагичлар бинонинг ўрта қисмида ҳар бир бўйлама ўқ бўйлаб жойлаштирилиши лозим. Боғлагичлар сони уларнинг юк кўтариш қобилиятига қараб ҳар бир устунлар қатори учун аниқланади. Агар отсек чегарасида иккита боғлагич ўрнатиш лозим бўлса, улар орасидаги масофа устунлар қадами 6 м бўлганда 48 м дан; устунлар қадами 12 м бўлганда — 24 м дан ошмаслиги зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.10.3. Устунлар орасидаги кран усти боғлагичлари, одатда, устунларнинг охирги қадамларига, шунингдек стропил фермаларнинг таянчлари бўйлаб горизонтал боғлагичлар кўзда тутилса, устунларнинг оралиқдаги қадамларига ўрнатилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.10.4. Бир қаватли биноларнинг устунлари орасига ўрнатиладиган вертикал боғлагичлар, одатда, сиқилиш ёки чўзилишга ишлайдиган бўлиб, устуннинг кран ости қисмида икки текисликда жойлаштирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.10.5. Бир қаватли каркаснинг фазовий бикрлигини, яхлит том ва унинг алоҳида элементларининг устуворлигини таъминлаш учун томнинг юк кўтарувчи конструкциялари (фермалар) орасида устки ва остки тасмалар текислигида боғлагичлар тизими кўзда тутилмоғи лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.10.6. Пўлат фермалар устига темирбетон ёпмалар ёпиш сейсмиклиги 7 баллгача бўлган ҳудудлардагина рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.10.7. Кўп қаватли каркасли биноларнинг конструктив тизимини танлашда 3.2 бўлимнинг тавсияларига амал қилмоқ зарур. Каркас конструкциялари орасида пластик зоналар маълум горизонтал элементларда ҳосил бўладиган каркаслар бошқаларига қараганда афзалроқ саналади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.10.8. Кўп қаватли биноларнинг рама типидаги пўлат устунининг кўндаланг кесими бош инерция ўқларига нисбатан тенг устуворли-қутисимон шаклда рама-боғлагичли каркасларда-қўштавр шаклида лойиҳалаштирилиши лозим. Рамали каркасларнинг устунларда сарровлар (ригеллар) сатҳида кўндаланг бикрлик қовурғалари ўрнатилмоғи лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.10.9. Кўп қаватли биноларнинг пўлат каркаслари сарровларнинг таянч кесимларини токча(полка) кенглигини ошириш ёки вутлар ускуналаш ҳисобига кенгайтириш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСарровларни устунларга улашда уларнинг таянч кесимларини катталаштирмай, ўта мустаҳкам болтлар қўлласа ҳам бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. ЕР ОСТИ ИНШООТЛАРИ ВА МУҲАНДИСЛИК ТАРМОҚЛАРИ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.1. УМУМИЙ КЎРСАТМАЛАРИ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.1.1. Мазкур бўлимнинг талаблари, оддий шароитдаги қурилишлар учун берилган меъёрий талаблар билан бир қаторда, зилзила кучи 7-9 балл бўлган ҳудудларда суриш учун мўлжалланган қуйидаги ер ости иншоотлари ва муҳандислик тармоқларини лойиҳалаштиришда амал қилиниши лозимдир:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) сув билан таъминлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) канализация;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) биноларни сув билан таъминлаш ва канализация;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишг) иссиқлик тармоқлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишд) газ билан таъминлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олише) магистрал қувурлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишж) қурилиш конструкциялари (канализацион насос станциялари, чучук сув захираси резервуарлари, ишлаб чиқариш бинолари);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишз) а — е бандларда берилган тармоқлардаги камера ва қудуқлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСеймиклиги >9 ва 9* бўлган ҳудудларда қуриладиган иншоот ва тармоқлар 4.10 бандга мувофиқ равишда лойиҳалаштирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.1.2. Кучли зилзилалар чоғида ер ости иншоотлари ва муҳандислик тармоқларининг енгил шикастланишига йўл қўйилади, аммо бу шикастланиш халқ хўжалиги ва саноатнинг бетўхтов ишлаб туришига путур етказмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.1.3. Муҳандислик иншоотларининг конструкциялари қувурлар ва уларнинг мураккаб тугунларини эркин кўчишини таъминлаши зарур, бунинг учун иншоот деворлари билан қувурлар орасида бўш жой қолдирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.1.4. Сейсмик ҳудудлар учун тармоқли ер ости иншоотларини лойиҳалаштиришда қуйидаги омилларни эътиборга олиш зарур:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштармоқда босимли пўлат ва темирбетон қувурлар ишлатилиб, уларнинг уланиш ерларида қайишқоқ материаллар (резина ҳалқа, турли мастиклар ва ҳ.к.) қўлланилса, тармоқнинг зилзилабардошлиги ортади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўғри участкаларда қудуқлар орасидаги масофа калта бўлса, шунингдек уйларга уланадиган жойларда тармоқнинг зилзилабардошлиги камаяди;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштармоқнинг план ва профил бўйича йўли (трассаси), технологик зарурат, йўлни ташкил этувчи грунтнинг ҳолати ва хоссасидан келиб чиққан ҳолда мураккаб тугунлар сони камайтирилиб, қувур чуқурлиги оптимал танланса, тармоқнинг зилзилабардошлиги сезиларли даражада ортади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишзаиф ва чўкувчан грунтлардан ўтган тармоқнинг зилзилабардошлиги сезиларли даражада ортади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишзаиф ва чўкувчан грунтлардан ўтган тармоқнинг зилзилабардошлиги паст бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУшбу омилларнинг технологик ва техника-иқтисодий жиҳатдан мақсадга мувофиқлиги кўриб чиқилиб, лойиҳада ҳисобга олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.1.5. Ер ости иншоотлари ва муҳандислик тармоқларининг зилзилабардошлиги:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) қулай ва маъқул трасса танлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) ҳудуднинг ва трассадаги грунтларнинг сейсмологик маълумотларини аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишв) оддий шароит учун мустаҳкамликка ҳисоблаш ва қўшимча равишда сейсмик таъсирларни ҳам эътиборга олиш йўли билан қувурларнинг мустаҳкамлик синфини танлаш каби тадбирлар орқали таъминланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.1.6. Қаттиқ ва бир жинсли ташкил топган трассалар яхши ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТрасса танлашда, имкони борича, заиф ва турли жинсли, шунингдек кескин геологик ва топографик ўзгарувчан грунтлардан нари бўлган яхши.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.1.7. Агар трассани нобоп грунтлардан олиб ўтишга мажбур бўлинса, у ҳолда антисейсмик чоралар қўлланилади (сунъий замин-пойдевор тўшалади, замин шиббаланади ёки мустаҳкам грунт тўкилади, уланиш ерлари эгилувчан қилинади).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.1.8. Трассанинг сейсмологик маълумотлари деганда, балларда ифодаланадиган зилзила кучи тушунилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўлқинларнинг тарқалиш тезлиги Ср ва грунтларнинг тебраниш даврлари Т трассадаги грунтларнинг сейсмологик маълумотлари ҳисобланади. Ср ва T эксплуатация жараёнида грунт ўзгаришини ҳисобга олган муҳандислик-геологик натижалари асосида аниқланади. Бундай маълумотлар бўлмаса, грунт тебранишларининг даври 4.1 жадвалдан аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
|
4.1. жадвал |
|
Ср, м/с |
5600-2100 |
2100-900 |
900-600 |
600-200 |
<200 |
|
Т, с |
0,3 |
0,4 |
0,5 |
0,6 |
0,7 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.1.9. Ер ости иншоотлари ва муҳандислик тармоқлари қурилишининг сифати қурилиш ва фойдаланиш жараёнларида текшириб борилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.1.10. Муҳим аҳамиятга эга бўлган иншоотларда муҳандислик-сейсмометрик хизмати кўзда тутилиши лозим. Бундай иншоотларнинг рўйхати ЎзР Давархитектқурилишқўм томонидан тузилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2. СУВ БИЛАН ТАЪМИНЛАШ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2.1. Сейсмиклиги 8 ва 9 балл бўлган ҳудудларда I а II тоифадаги сув билан таъминлаш тизимларини лойиҳалаштиришда камида иккита сув манбаидан фойдаланиш кўзда тутилмоғи лозим. Сув беришни бир вақтнинг ўзида тўхтаб қолишини олдини олиш учун, ер сиртида жойлашган манбадан қўш қувурлар орқали сув олишга рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIII тоифадаги сув таъминоти тизимлари, агар асосланса — II тоифа тизимлари, шунингдек сейсмиклиги 7 балл бўлган ҳудудларда барча тоифадаги сув таъминоти тизимлари битта манбадан фойдаланишлари мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСейсмиклиги 7, 8 ва 9 балл бўлган ҳудудларда сув таъминоти манбаи сифатида серёриқ ва карс жинсларидан ташкил топган ер ости сувларидан фойдаланилса, сув таъминотининг барча жинслардан ташкил топган ер ости сувларидан фойдаланилса, сув таъминотининг барча тоифалари учун иккинчи манба — ер сирти ёки қум-шағалли жинслардан ташкил топган ер ости сувлари кўзда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2.2. Сейсмиклиги 8 ва 9 балл бўлган ҳудудларда битта сув манбаидан фойдаланилса (шу жумладан ер сиртидан бир томонлама), сув сақланадиган идишларда ўт ўчириш учун оддий шароитдаги нисбатан икки баробар кўп; авария ҳамда хўжалик-ичиш эҳтиёжлари учун ҳисобий сув 8 балли зоналарда камида 8 соатга, 9 балли зоналарда эса камида 12 соатга етарли бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2.3. Бир вақтнинг ўзида содир бўладиган ёнғинларнинг ҳисобий сони 9 балли зоналарда, шунингдек сеймиклиги 8 балл, грунт тоифаси (1.1жадвалга мувофиқ) III бўлса, оддий шароитдагига нисбатан битта кўпроқ олинади (ташқи ёнғинни ўчиришда сув сарфи кўпи билан 15 л/с бўлган аҳоли пунктлари, корхоналар ва алоҳида қад кўтарган бинолар бу ҳисобга кирмайди).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2.4. Сув таъминоти тизими ишининг ишончлилигини ошириш учун босим резервуарларини бир-биридан узоқроқ жойлаштириш имкониятини кўриб чиқиш; сув босими минораларини босим резервуарлари билан алмаштириш; санитария-эпидемиологик хизматларининг розилиги билан хўжалик-ичиш ишлаб чиқариш тармоқларининг ва ўт ўчириш сув қувурлари (водопроводи) орасига улама (перемычка) ускуналаш, шунингдек хўжалик-ичимлик тармоғига ишлов берилмаган зарарсизлантирилган сув беришни ташкил этиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2.5. Ёнғинга қарши ва хўжалик-ичимлик сувлари билан таъминлайдиган насос станцияларини ишлаб чиқариш бинолари ва иншоотлари тўсиб қўймаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНасос станциялари сув таъминоти бинолари ва иншоотлари билан ўралган бўлса сув сақланадиган иншоотларнинг тиғизли (герметиклиги) бузилганда машина заллари за электр ускуналари хонасига сув тошиш ҳавзаси бартараф этадиган чора-тадбирлар кўрилмоғи лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2.6. Чуқур ўрнатилган насос станциялари резервуар ва қувурлардан 10 Дн (Дн қувурнинг ташқи диаметри, м), лекин 10 м дан кам бўлмаган масофада жойлашиши зарур. Бу масофа насос станцияларини боғловчи қувурларга тааллуқли эмас.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2.7. Сув тайёрлаш станцияларида ҳовуз иншоотларини алоҳида блокларга тақсимлаш лозим, блоклар сони иккитадан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2.8. Сув тайёрлаш станцияларида тармоққа сув берадиган иншоотни четлаб ўтувчи, айланма қувурлар ўтказиш кўзда тутилиши лозим. Айланма қувурлар бошқа иншоот ва коммуникациялардан камида 5 Дн ёки 5м дан кам бўлмаган масофада ётиши керак. Бунда ичимлик суви тармоғига бериладиган сувга хлор қўшадиган олдин мослама ўрнатилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2.9. Битта тугунда бир хил вазифани бажарувчи камида иккита резервуар бўлиши шарт. Бунда сув берувчи ва олувчи қувурлар ҳар бир резервуарга алоҳида уланади, ёндош резервуарлар орасига умумий камера ишланмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2.10. Қувурларни девор ва пойдеворга мустаҳкам бириктириб бўлмайди. Туйнук билан қувур орасида периметр бўйлаб камида 10 см бўшлиқ бўлиши керак; грунт чўкувчан бўлса, бўшлиқ баландлик бўйича 20 см дан кам бўлмаслиги лозим; бўшлиқ зич эластик материал билан тўлдирилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚувурларни насос станциялари ва иншоотлари деворларининг ер ости қисмидан ўтиш жойларини шундай ишлаш керакки, зилзила чоғида девор ва қувур бири-бирига уринмасин. Бунинг учун сальниклардан фойдаланиш тавсия этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2.11. Қувурларни бино ёки иншоотларга кириш ёки чиқиш жойларида, қувурларки насос ёки сув тортиш қудуқларига уланадиган ерлари яқинида, сув босими минораларининг вертикал қувурларини (стояк) горизонтал қувурлар билан уланиш жойлари яқинида, шунингдек трассадаги қувурлар ўз йўналишини кескин ўзгартирган жойлари яқинда қувур учларини бўйлама йўналишда силжишига имкон берадиган, эгилувчан бирикмалар қўллаш мақсадга мувофиқ саналади. Яқинида деганда бевосита уланадиган жойдан 5 — 10 Дн узоқликдаги масофа тушунилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМазкур чегаравий масофа лойиҳаланаётган қувур диаметрига мос равишда тескари танлаш йўли билан аниқланади. Аҳоли компенсаторлар, қувурларнинг резина ҳалқачалар билан зичланган улама чоклари, тола ҳамда асфальт-битум мастикаси билан қопланган уламалар эгилувчан бирикмаларга киради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСейсмиклиги 7-8 балл бўлган қурилиш майдончаларида қувурларни насосларга эгилувчан улаш ишлари насос станцияси биносидан 5-10Дн масофа нарида бажарилиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2.12. Сейсмик ҳудудларда сув ўтказиш тармоқларини лойиҳалашда, оддий шароитдаги сингари, қувурларнинг барча хилларидан фойдаланиш мумкин. Қувурларни ётқизиш чуқурлиги ҳам оддий шароитдаги каби олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2.13. Қувурларнинг мустаҳкамлик синфини танлашда уларнинг қуйидаги тавсифларига қаралади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) сув ўтказгичлар (водовод) ва магистрал тармоқ;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) тақсимлаш тармоқлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишв) мавзе ичи тармоғи.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2.13.1. Мавзе ичи тармоғи қувурларининг мустаҳкамлик синфини танлашда юкларнинг фақат асосий жамламаси (сочетание) ҳисобга олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2.13.2. Тақсимланиш тармоқлари қувурларининг мустаҳкамлик синфини танлашда сейсмиклиги 8-9 балл бўлган ҳудудларда юкларнинг алоҳида жамламаси ҳисобга олиниши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2.13.3. Сув ўтказгичлар ва магистрал қувурларининг мустаҳкамлик синфини сейсмиклиги 7 — 9 балл бўлган ҳудудларда юкларнинг алоҳида жамламаси ҳисобга олиниши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2.13.4. Сув ўтказгич ва тармоқларнинг ҳисоби тўғри чизиқли ва мураккаб тугун олди участкалари (турли назорат қудуқлари, шохобчаларга тақсимланиш мойлари, насослар, идишлар артезиан қувурлари, сув босимли минорага уланиш ерлари)нинг ҳисобидан ташкил топади. Ҳисоб қуйидаги тартибда бажарилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) материал ва қувурнинг мустаҳкамлик синфи танланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) сейсмик куч ҳисобга олинганда қувур ўқига тик йўналишда таъсир этувчи келтирилган ҳисобий ташқи юк аниқланади ва қувурнинг мустаҳкамлик синфи ойдинлаштирилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишв) қувурнинг бўйлама ўқи бўйлаб йўналган сейсмик юк аниқланади, қувурнинг бўйлама йўналишидаги мустаҳкамлиги текширилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишг) мураккаб тугун яқинида жойлашган қувур ҳисобланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишд) қувурлар уланган чоклар ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2.13.5. Сейсмик куч ҳисобга олинганда, қувур ўқига тик йўналган келтирилган ҳисобий ташқи юк қуйидаги формуладан аниқланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(4.1)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда Рр — сейсмик куч олинмаганда қувурга таъсир этувчи ҳисобий юк, кН/м;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишαс — сейсмик куч таъсирида юкнинг ортишини ҳисобга олувчи коэффициент,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(4.2)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда g — 9,81 м/с2
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишА — қиймати 7, 8, 9 балл учун 0,1; 0,2; ва 0,4 олинадиган коэффициент;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТ — грунт тебранишлари даври бўлиб, 4.1 жадвалдан аниқланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишК — қувур ва грунтнинг ўзаро кўндаланг таъсири коэффициенти, грунтнинг ўзаро кўндаланг таъсири коэффициенти, кН/м3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(4.3)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда μ — грунтнинг Пуассон коэффициенти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКх — қувур ва грунтнинг ўзаро бўйлама таъсири коэффициенти:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(4.4)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда α ва β — грунт шароитига боғлиқ коэффициентлар бўлиб, 4.2 жадвалдан аниқланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишGb — қувурнинг ҳар метрига таъсир этувчи вертикал босим бўлиб, кн/м; қувурнинг ўлчамлари, ётқизиш шароити ва чуқурлиги, замин тури, тўқиладиган ёки кўтариладиган грунт хилига қараб аниқланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВ — қувур зовурининг кенглиги, м. Агар қувур кўтарма грунтга ётқизилса, В=Дн олинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
4.2. жадвал |
|
Грунт шароитлари |
Коэффициентлар |
|
|
α, — 1/м |
β, кн/м3 |
|
|
Майда, ўртача, йирик донали қум ва қумли шағал |
313 |
50 |
|
Чангсимон қум, пластик қумлоқ тупроқ, ярим тупроқ, ярим қаттиқ, таранг-юмшоқ ва чўзилувчан пластик қумоқ тупроқ |
113 |
50 |
|
Қаттиқ қумлоқ ва қумлоқ тупроқ, бошқа қаттиқ жинслар |
304 |
335 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКн — бино ва иншоотларнинг масъуллик синфи (I, II, III)га боғлиқ бўлган коэффициент бўлиб, 4.3 жадвалдан аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
4.3. жадвал |
|
Қувурлар |
Биноларнинг масъуллик синфи |
||
|
I |
II |
III |
|
|
Пўлат Чўян Темирбетон, босимли Асбестцемент босимли Полиэтилен |
0,25 0,30 0,35 - - |
0,15 0,20 0,25 - - |
0,12 0,12 0,15 0,25 0,20 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2.13.6. Қувурнинг бўйлама йўналишдаги мустаҳкамлиги қуйидаги шарт бўйича текширилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(4.4)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда Rр — қувурнинг чўзилишга бўлган ҳисобий қаршилиги, кН/м2;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— ҳисобланаётган қувур кесимида ҳосил бўлган бўйлама чўзилиш кучланишлари йиғиндиси;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(4.5)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда — сейсмик кучлар ҳисобга олинмаганда бўйлама чўзилиш кучланишлари йиғиндиси;
— сейсмик кучлар ҳисобга олинмаганда бўйлама чўзилиш кучланишлари йиғиндиси;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— сейсмик кучлар таъсирида ҳосил бўладиган бўйлама чўзилиш кучланишлари;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(4.6)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқувурнинг келтирилган бикрлиги, кН;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(4.7)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда Е — қувур материалининг эластиклик модули, кН/м2;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI — қувурнинг бир бўлаги (уламалар ораси) узунлиги, м;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКN — бўйлама куч таъсирида қувур уламаларининг бикрлик коэффициенти.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУлама-чокларнинг (стык) турли кўриниши ва усуллари учун КN нинг қийматлари 4.4. — 4.7 жадвалларда берилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЖадвалдаги қийматлар қувурнинг битта ташқи диаметри учун берилган. Қолган диаметрлар учун КN нинг қиймати қуйидаги формуладан аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(4.8)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда КN — диаметри изланаётган Дп қувурнинг улама-чоки бикрлиги коэффициенти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКn1 — ташқи диаметри Дн1 маълум бўлган қувурнинг 4.4 — 4.7 жадваллардан аниқланадиган улама-чоки бикрлиги коэффициенти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— ташқи диаметри мос равишда Дн ва Дн1 бўлган қувурларнинг уланаётган чоклардаги ишчи тирқишларнинг номинал чуқурлиги ва кенглиги, м. Ер ости иншоотларининг пўлат қувурлари пайвандлаш йўли билан уланса, КN = ∞ бўлади:Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСр — бўйлама сейсмик тўлқинларнинг грунтдаги тарқалиш тезлиги бўлиб, тажриба йўли билан аниқланади, м/с;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишF — қувурнинг кўндаланг кесими юзаси, м2;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпg — динамик коэффициент бўлиб, қийматлари τ0 ва λ га боғлиқ ҳолда графикдан аниқланади (4.1-расм):
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш(4.9) формуласида 
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда 
— қувурда тўлқин тарқалишнинг келтирилган тезлиги
— қувурда тўлқин тарқалишнинг келтирилган тезлигиҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш(γ — қувур материалининг солиштирма оғирлиги, кН/м2)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар М=1 бўлса, ҳисобларда пg =1 олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) |
|
б) |
|
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.1-расм.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
. |
|
|
4.4 жадвал |
|
|
|
|
|
|
Чўян қувурларнинг улама чок (стык)лари |
|||
|
|
|
|
|
|
Параметр |
Эшилган арқон ва |
Резина ҳалқали чоклар |
|
|
Асбест-цемент билан беркитиш |
Асфальт-битум мастика билан беркитиш |
||
|
КN (кН/м) |
|
|
|
|
Dn1 = 0,118 м учун n m |
17,70-104 1,5 0,5 |
4,75-104 1,2 0,1 |
5,00-104 1 0 |
|
[εct], % |
0,7 |
2,2 |
3 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
4.5 жадвал |
|
|
|
|
|
|
|
Бетон ва темирбетон қувурларнинг улама — чоклари |
||||
|
|
|
|
|
|
|
Параметрлар |
Оғзи кенг қувурлар |
Тирқишли қувурлар |
||
|
Эшилган арқон ва |
||||
|
Асбест-цемент билан беркитиш |
Асфальт-битум мастика билан беркитиш |
Асбест-цемент билан беркитиш |
Асфальт-битум мастика билан беркитиш |
|
|
КN1 (кН/м) |
|
|
|
|
|
Dn1 = 0,4 м учун n m |
70,00∙104 1 0 |
9,80∙104 1 0 |
75,00∙104 1 0 |
11,00∙104 1 0 |
|
[εct], % |
0,5 |
2,0 |
0,6 |
2,5 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
4.6 жадвал |
|
|
|
|
|
|
|
Асбест-цемент қувурларнинг улама-чоклари |
||||
|
|
|
|
|
|
|
Параметр |
Асбест-цемент муфта |
Чўян муфта ва резина ҳалқачалар |
||
|
Эшилган арқон ва |
резина ҳалқачалар |
|||
|
Асбест-цемент билан беркитиш |
Асфальт-битум мастика билан беркитиш |
|||
|
КN1 (кН/м) |
|
|
|
|
|
Dn1 = 0,119 м учун n m |
44,0∙104 1,0 0 |
0.82∙104 1,0 0 |
0,44∙104 1,0 0 |
0,42∙104 1,0 0 |
|
[εct], % |
0,5 |
2,3 |
3 |
3,2 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
4.7 жадвал |
|
|
|
|
|
Сопол қувурларнинг улама-чоклари |
||
|
|
|
|
|
Параметрлар |
Эшилган арқон ва |
|
|
Асбест-цемент билан беркитиш |
Асфальт-битум мастика билан беркитиш |
|
|
КN1 (кН/м) |
|
|
|
Dn1 = 0,119 м учун n m |
1,20∙104 1,0 0 |
0,25∙104 1,0 0 |
|
[εct], % |
0,5 |
0,5 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2.13.7. Узунлиги I1, мураккаб тугунларга туташадиган қувурлар учун Ng нинг қиймати графикдан олинади (4.1-расм, б). Пўлат, чўян, асбест-цемент қувурлар учун I1 узунлик бир секция узунлигига тенг бўлиши, бироқ 3 м дан кам бўлмаслиги керак. Сопол қувурлар учун I1 узунлик учта секция узунлигига тенг бўлиши лозим. Бетон ва темирбетон қувурлар учун I1=6Дн, бироқ 3 м дан кам ва 10 м дан ортиқ бўлмаслиги зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2.13.8. Уланган чўян, бетон, темирбетон, асбест-цемент ва сопол қувурлар бўйлама ўқ бўйлаб йўналган сейсмик тўлқинлар таъсирига, қуйидаги шарт бўйича ҳисобланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш[Uct] ≥ Uct (4.10)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда [Uct] — улама-чокнинг рухсат этилган мутлоқ деформацияси бўлиб, қуйидаги формуладан аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда [εct] — улама-чокнинг рухсат этилган нисбий деформацияси бўлиб, 4.4 — 4.7 жадвалдан аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUct — улама-чокнинг мутлоқ деформацияси бўлиб, қуйидаги формуладан аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(4.12)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар ҳисоб натижасида Uct > [Uст] чиқса, у ҳолда L масофада бикрлик коэффициенти С бўлган қўшимча қайишқоқ чок ишлаш зарурати туғилади. Бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар L > Lk бўлса (Lk — мураккаб тугунлар орасидаги масофа), қўшимча қайишқок қувурларнинг мураккаб тугунларга уланган ерларига қўйилади. Улама-чокнинг бикрлик коэффициенти қуйидаги шартдан аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар Lk > L бўлса, қўшимча қайишқоқ улама-чоклар L га тенг бўлган масофаларда ишланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2.14. Ҳар бир манбадан сув олувчи қувурлар сони иккитадан кам бўлмаслиги керак. Бошқа йўлга ўтказиш миқдори сув ўтказгичда иккита авария содир бўлиши шартига асосан белгиланади. Бунда хўжалик-ичимлик сувларини бериш ҳисобий сарфга нисбатан 30% га қисқартириш мумкин, ишлаб чиқариш эҳтиёжларига авария графиги бўйича берилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIII тоифадаги сув таъминоти тизимларида, агар асосланса, II тоифада ҳам сув ўтказгичларни бир чизиқли қилиш мумкин. Бунда сув сақловчи идишлар ҳажмини 4.2.2 банднинг талабларига мувофиқ қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув таъминоти тармоғи кўринишида лойиҳалаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2.15. Муҳим иншоотларнинг сейсмик таъсирларга ҳисоби 2.4 а бандга мувофиқ бажарилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.3. КАНАЛИЗАЦИЯ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.3.1. Мазкур қисмнинг талабларига, «Сув билан таъминлаш» қисмида белгиланган талабларга қўшимча равишда, сейсмиклиги 7 — 9 балл бўлган ҳудудларда канализация тизимларини лойиҳалашда амал қилиниши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.3.2. Зилзилавий ҳудудларда жойлашган саноат корхоналари ва аҳоли яшайдиган пунктлар канализациясини лойиҳалашда, канализация қувурлари ёки иншоотлари шикастланганда атрофни сув босиши, ер ости сувлари ва очиқ сув ҳавзаларини ифлосланишдан асраш чоралари назарда тутилмоғи лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.3.3. Канализация тархини танлашда, агар ишлар мураккаблашиб ва қимматлашиб кетмаса, иншоотларни бир-биридан узоқ жойлаштириш назарда тутилгани маъқул. Тозалаш иншоотларининг технологик элементларини ҳам алоҳида секцияларга бўлиш мақсадга мувофиқдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.3.4 Маҳаллий шароит қулай бўлса, оқар сувларни табиий шароитда тозалаш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.3.5. Чуқур ўрнатилган бинолар бошқа иншоотлардан камида 10 м ва қувурлардан 10 Дн масофада жойлаштирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.3.6. Насос станцияларида қувурларнинг насосларга уланадиган жойлари яқинида, қувур учларини бўйлама йўналишда ўзаро силжишига имкон берадиган, эгилувчан уламалар назарда тутилиши лозим (4.2.11.га қ).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.3.7. Авария содир бўлганда канализация объекти майдонини оқар сув тошқинидан асраш, шунингдек ер ости сувлари ва очиқ сув ҳавзалари (оқар сувлар) нинг ифлосланишини олдини олиш учун, (босим остида) бир тармоқдан иккинчи тармоққа ўтказадиган мосламалар ёки махсус резервуарлар ускуналаниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.3.8. Босимли ва босимсиз канализация коллекторлари ва тармоғига вазифаси, мустаҳкамлиги, улама-чокларнинг компенсацион хоссаси, шунингдек техник-иқтисодий ҳисоб натижаларини эътиборга олиб қувурларнинг исталган туридан фойдаланиш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.3.9. Канализация тармоқларининг мустаҳкамлиги «Сув билан таъминлаш» қисмнинг 4.2.13 бандида келтирилганидек, сейсмик таъсирларни эътиборга олиб, статик ҳисоб асосида қувурнинг материали ва мустаҳкамлик синфини танлаш йўли билан таъминланади. Бунда Кн коэффициентининг қийматлари 4.8 жадвалдан аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
4.8 жадвал |
|
Қувурлар |
Кн қийматлари |
|
Пўлат |
0,12 |
|
Чўян |
0,12 |
|
Темирбетон босимли ва босимсиз |
0,15 |
|
ас6ест-цемент босимли ва босимсиз |
0,25 |
|
Полиэтилен |
0,20 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.3.10. Улама-чок (стык)ларнинг компенсация хоссаси, ҳисоблаш йўли билан аниқланадиган, эгилувчан уламалар қўллаш орқали таъминланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.3.11. Босимли қувурларни лойиҳалаштириш «Сув билан таъминлаш» қисмига мувофиқ амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.3.12. Сувга тўйинган грунтларда (тошлоқ яримтошлоқ ва йирик синиқ тошли ерлар бундан мустасно), намлигидан қатъий назар тўкма грунтларда, шунингдек тектоник бузилиш излари мавжуд бўлган ерларда коллекторлар ўтказиш тавсия этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар санаб ўтилган шароитларда коллекторлар ўтказиш жуда зарур бўлса, техник-иқтисодий жиҳатдан асосланган ҳолда Давлат назорати органларининг розилиги билан қуриш мумкин. Бунда лойиҳада қувурларнинг ишончлигини таъминловчи қўшимча чоралар кўзда тутилмоғи лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.4. БИНОЛАРДА ИЧКИ ВОДОПРОВОД ВА КАНАЛИЗАЦИЯ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВОДОПРОВОД
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.4.1. Сейсмиклиги 7 — 9 балл бўлган ҳудудларда сув таъминоти тармоқлари ва иншоотларини лойиҳалаштиришда зилзила чоғида чиққан ёнғинни ўчириш ҳамда ичиш, шунингдек ишлаб чиқариш эҳтиёжлари учун сув беришни таъминлайдиган махсус тадбирлар (мумкин бўлган жойларда авария насослари, электр ускуналари ўрнатиш ва ҳ.к.) назарда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.4.2. Сейсмиклиги 6 — 9 балли зоналарда қуриладиган, сувнинг тўхтаб қолиши аварияга олиб келиши ёки катта моддий зарар етказиш мумкин бўлган бинолар ва саноат корхоналарининг сув таъминоти тизимини лойиҳалашда, иккита мустақил манбадан фойдаланувчи иккита киритиш тармоғини кўзда тутмоқ лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.4.3. Қувурларни бино ва иншоотларнинг девор ва пойдеворларига мустаҳкам бириктириш мумкин эмас. Девор ва пойдеворларда қувурлар учун қолдирилган туйнукларнинг ўлчами, қувур атрофида 0,2 м бўшлиқ қолишини таъминлаши зарур. Бўшлиқ (тирқиш) ёнмайдиган эластик материал билан тўлдирилиши лозим. Қувурлар сув сақлаш иншоотларининг деворидан сальниклар орқали ўтказилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.4.4. Пойдевор остидан ўтказиладиган қувурлар пўлат ёки темирбетон ниқоблар (футляр) орқали ўтади. Бунда пойдевор ости билан ниқоб усти орасидаги масофа 20 см дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.4.5. Сейсмиклиги 7-8 балл бўлган зоналарда, бино ичкарисида, деформация чоклари билан қувурларнинг кесишган ерларида уларга компенсатор ўрнатиш назарда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9 баллик зоналарда ички водопровод қувурлари бинонинг деформация чокларини кесиб ўтишига рухсат этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.4.6. Киритмаларда (ввод) ўлчов асбобларидан олдин, шунингдек қувурларни насос ва бакларга уланадиган ерларида қувур учларнинг эркин ҳаракат қилишга имкон берадиган, эгилувчан уламалар ўрнатиш кўзда тутилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.4.7. Водопровод киритмалари (ввод), ички водопровод тармоқлари, насос ускуналари сувни тозалаш ва тайёрлаш ускуналари, қувурлари, сув босими бакларининг вертикал қувурлари (стояклари) учун пўлат ёки оғир полиэтилен қувурлар ишлатилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБундай мақсадлар учун чўяп, асбест-цемент, шиша, шунингдек енгил ва ўртача вазндаги полиэтилен қувурлари ишлатиш мумкин эмас.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.4.8. Пўлат қувурларни улашда пайванд чокларнинг мустаҳкамлиги бир хил бўлишига эришмоқ зарур. Қўлда газ билан пайванд қилишга рухсат этилмайди. Бинога кираверишда ва тақсимлаш тармоқларида диаметри Ду>25мм бўлган қувурлар уламасини кучайтириш учун чокларга муфталар пайвандланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.4.9. Ўт учириш гидратлари, шунингдек зулфин (задвижка) ўрнатилган қудуқларни бино ёки иншоотнинг вайроналари остида қолиб кетмайдиган қилиб жойлаштиришга ҳаракат қилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКАНАЛИЗАЦИЯ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.4.10 Қувурларни бино ва иишоотларнинг девор ва пойдеворларига мустаҳкам бириктириш мумкин эмас. Девор ва пойдеворларда қувурлар учун қолдириладиган туйнукларнинг ўлчами, қувур атрофида камида 0,2 м бўшлиқ қолишини таъмирлаши зарур. Бўшлиқ сув за газ ўтказмайдиган эластик материал билан тўлдирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.4.11. Канализация қувурлари биноларнинг деформация чокларини кесиб ўтмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.4.12. Сейсмиклиги — 8, 9 балл бўлган ҳудудларда оғзи кенг қувурлар ёки муфталар ёрдамида уланадиган қувурларнинг уланиш чоклари тасодифий чўкишларни қоплайдиган бўлиши керак, бунинг учун зичловчи резина ҳалқалардан фойдаланилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.4.13 Қувурларнинг вертикал йўналишдан горизонтал йўналишга ўтиш жойларига бетон таянчлар ускуналанади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.5. ИССИКЛИК ТАРМОҚЛАРИ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.5.1. Сейсмиклиги 8, 9 балл бўлган зоналарда, ишлов берилаётган ҳудудларда, чўкувчанлик бўйича II тур, шўрхок ва бўртувчан грунтлардан ташкил топган туманларда иссиқлик тармоқлари ва иншооатларини лойиҳалашда мазкур меъёр ва қоидалар талаблари билан бир қаторда, биринчи қисимнинг талабларига ҳам амал қилиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧўкувчанлик бўйича II турдаги грунтларда сиғимли (ёмкосные) иншоотларни лойиҳалашда «Суз билан таъминлаш» қисмининг талабларига) ҳам амал қилиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭслатма. Чўкувчанлик бўйича I турдаги грунтларда иссиқлик тармоқлари мазкур қисм талабларига риоя қилмаган ҳолда лойиҳаланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.5.2. Беркитувчи, созловчи ва сақловчи арматуранинг материали, қувур диаметри ва иссиқташувчининг параметрларидан қатъий назар, пўлат бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.5.3 Секция ташкил қилувчи зулфин (задвижка)лар орасидаги масофа 1000 м дан ошмаслиги зарур. Агар асосланса транзит қувурларда масофани 3000 м га қадар узайтириш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.5.4. Иссиқлик тармоқларида нометалл қувурлар ишлатиш мумкин эмас.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.5.5. Иссиқлик тармоқлари билан газ қувурларини, газнинг босимидан қатъий назар, бир канал ёки тоннелдан ўтказиш мумкин эмас.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГаз босими 0,005 МПа дан кам бўлган ҳолларда фақат мавзе ичидаги туннель ва умумий траншеяларда табиий газ қувурлари билан бирга ўтказса бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.5.6. Иссиқлик тармоқлари бино ва иншоотларининг ҳисобий сейсмиклиги қурилиш майдонининг сейсмиклиги билан бир хил олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.5.7. Қувурлар диаметри Ду < 400мм бўлса, иссиқлик тармоқларини каналсиз ўтказса ҳам бўлаверади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.5.8. Транзит иссиқлик тармоқларини турар жой, жамоат ва саноат бинолари остидан, шунингдек бино деворлари, фермалар, устунлар ва б. бўйлаб ўтказишга рухсат этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.5.9. Иссиқлик тармоқлари қувурлари бино пойдевори ва деворларидан ўтган туйнукларда иссиқлик сақловчи қоплама сирти билан туйнук тепа қисми орасида камида 0,2 м бўшлиқ қолдирилиши керак бўшлиқни тўлдириш учун сув ва ҳаво ўтказмайдиган эластик материал қўлланилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.5.10. Қувурларнинг насосларга сув иситгич ва бакларга уланиш ерлари бўйлама ва айланма йўналишида ҳаракатланиш имкониятига эга бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.5.11. Ер остидан ўтказиладиган иссиқлик тармоқлари қувурнинг диаметри Ду ≥ 400 мм бўлган тақдирдагина пўлат сальникларда фойдаланишга рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСальник компенсаторларнинг ҳисобий компенсациялаш компенсатор конструкциясида кўзда тутилганидан 100 мм камроқ олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.5.12. Қувурларда сирпанув ва шарикли таянчлардан фойдаланишга рухсат этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.5.13. Қувурлар ер сиртидан ўтса, эстакада ёки баландлиги 1,2 м дан ортиқ бўлмаган, алоҳида пастак таянчлардан фойдаланилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚувурларни алоҳида турувчи баланд таянчлардан олиб ўтиш ва шу қувурлардан таянчлар боғловчиси сифатида фойдаланиш мумкин эмас.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.6. ГАЗ ТАЪМИНОТИ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.6.1. Сейсмиклиги 7,3 ва 9 балл бўлган ҳудудларда газ билан таъминлаш тизимларини лойиҳалашда биринчи қисмнинг талаблари эътиборга олиниши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.6.2. Газни мувофиқлаштириш пунктлари (ГМП), газ тўлдириш станциялари (ГТС), газ тўлдириш пунктлари (ГТЛ), баллонлар учун оралиқ омборлари (500), автоматик газ тўлдириш станциялари (АГТС) нинг қуритиш майдончалари ва газ қувурлари трассаларининг сейсмиклиги, сейсмик микроҳудудлаштириш асосида ёки биринчи қисмнинг кўрсатмаларига мувофиқ равишда аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.6.3. Ички газ ускуналари одатдаги қурилиш шароитлари учун жорий этилган кўрсатмаларга мувофиқ равишда лойиҳалаштирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.6.4. Аҳолисининг сони 1 млн. кишидан ортиқ, сейсмиклиги 7 ва ундан ортиқ бўлган шаҳарларда, шунингдек аҳоли сони 100 мингдан ортиқ сейсмиклиги 8 ва 9 балл бўлган шаҳарлар учун газ таъминоти лойиҳалаштирилганда шаҳарнинг қарама-қарши томонларига камида иккита газ тақсимлаш станциялари (ГТС) жойлаштириш назарда тутилиши керак. Газни узлуксиз истеъмол қиладиган корхоналарга шаҳарнинг икки қувуридан газ бериш кўзда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.6.5. Кириш босими 0,6 МПа (6 кгк/см2) бўлган ва бетўхтов технологик жараёнда ишлайдиган корхоналарнинг ГРПлари учун ташқи айланма газ қувурлари (байпаслар) назарда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.6.6. (4.6.4) бандда кўрсатилган аҳоли пунктлари ва объектлар юқори ва ўрта босимли газ қувурлари орқали таъминланса уларни беркитиш мосламалари ёрдамида секцияларга ажратиб, ҳалқа кўринишида лойиҳалаштириш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.6.7. Ер ости газ қувурларининг уланиш ерларида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқувурлар буриладиган бурчакларда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер ости каналларига ётқизилган муҳандислик тармоқлари билан кесишув ерларига:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбиноларга кираверишда назорат қувурчаларини ўрнатиш кўзда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.6.8. Газни беркитиш мосламалари оддий шароит учун берилган тартибда жойлаштирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.6.9. Газ қувурларининг бино ва қудуқ деворларидан ўтадиган ерларига қўйилган ниқоб (футляр) билан қувур оралиғи сув ўтказмайдиган эластик материал ёрдамида беркитилиши лозим; эластик материал қувур ҳаракатига қаршилик кўрсатилмаслиги зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.6.10. Сейсмиклиги 8 ва 9 балл бўлган ҳудудларда ўтказиладиган ер ости газ қувурлари мустақил компенсацияга эга бўлмаса, табиий ва сунъий тўсиқлар билан кесишув ерларида, газ қувурларининг пойдеворларига ўрнатилган ускуналар суюлтирилган углеводород газ (СУГ резервуарлари, компрессорлар, насослар ва б.) билан туташув ерларига, шунингдек биноларга кираверишда компенсация қилувчи мосламалар назарда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7. МАГИСТРАЛ ҚУВУРЛАР
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7.1. Қувурларнинг тўғри чизиқли қисми ва улардан ажралиб чиқувчи ер ости шохобчаларини сейсмиклиги 7 балл ва ундан ортиқ ер ости қувурлари учун 8 балл ва ундан ортиқ бўлган ҳудудлар учун лойиҳалаганда, сейсмик таъсирларни ҳисобга олиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7.2. Қувурларнинг зилзилабардошлиги:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштрасса ва қурилиш майдончалари учун сейсмик жиҳатидан қулай бўлган ерларни танлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмақбул конструктив ечимлар ва антисейсмик чоралар кўллаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқувурларни мустаҳкамлик ва устиворликка ҳисоблашда, қўшимча мустаҳкамлик запаси қолдириш каби йўллар билан таъминланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7.3. Сейсмик ҳудудларда қувурлар трассасини танлашда тоғлардаги тик қияликлар, ноустивор ва чўкувчи грунтлар, тоғдаги конлар ва фаол тектоник синиқлар, шунингдек сейсмиклиги 9 балдан юқори бўлган участкаларни четлаб ўтишга интилиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЮқорида санаб ўтилган шароитларда қувур ўтказиш жуда зарур бўлса, тегишли тартибда техника-иқтисодий жиҳатдан асослаб, Давлат назоратининг тегишли органлари розилиги олинса, қувур ўтказса бўлади. Бунинг учун лойиҳада қувурларнинг ишончлигини таъминлайдиган, қўшимча тадбирлар кўзда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7.4. Сейсмиклиги 7 — 9 балл бўлган ҳудудларда 4.6.1-бандга мувофиқ ўтказиладиган қувурларнинг пайвандланган чоклари, қувурнинг тоифасидан қатъий назар, радиографик назорат остига олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7.5. Қувурлар бино деворларига ва ускуналарга бикр бириктирилмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБикр бирикмалар (уламалар) қилиш зарур бўлса, у ҳолда эгри чизиқли қўйилма (аставка) ёки компенсация қилувчи мослама ўрнатилиши лозим. Мосламанинг ўлчамлари ва компенсация хоссаси ҳисоб йўли билан белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7.6. Қувурлар трассанинг сейсмик хоссаларига кўра бир-биридан кескин фарқ қиладиган грунтлардан ташкил топган участкасини кесиб ўтса, қувурларнинг эркин кўчиши ва деформацияланишига имконият яратиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБундай участкаларда қувурлар ер остидан ўтказилса траншея нишабини кия олиб, қувур устини йирик қум билан тўлдириш тавсия этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7.7. Агар қувурлар трассаси фаол тектоник синиқларни кесиб ўтса, у ҳолда қувурларни ер устидан олиб ўтиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7.8. Қувурлар ер остидан олиб ўтилса, қувур замини зичлаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7.9. Ер устидан ўтказилган қувур таянчларининг конструкциялари ер қимирлаганда қувурларнинг эркин ҳаракатига (кўчишларига) имкон бериши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7.10. Ер устидан ўтган қувурларнинг тебранишларини сўндириш учун хар бир оралиқда сўндиргичлар (демпфер) қўйилиши зарур. Сўндиргичлар ҳарорат ва ички босим ўзгарганда қувурнинг кўчишларига қаршилик кўрсатмаслиги зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7.11. Трассанинг зилзилавий участкаларида автоматик назорат тизимлар ўрнатилиши ҳамда авария ҳолларида қувурларнинг тегишли участкалари беркитилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7.12. Диаметри 1000мм дан ортиқ бўлган қувурларга, шунингдек қувурларнинг дарё ёки бошқа тўсиқлардан ўтиш жойларида ер қимирлаганда қувур ва уни қамраб олган грунт массасининг тебранишларини ёзиб оладиган муҳандислик-сейсмометрик станцияларини ускуналаш кўзда тутилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7.13. Сейсмик ҳудудлардан ўтказиладиган қувурларнинг турли участкаларида кутилажак зилзилаларнинг кучи сейсмик ҳудудлаштириш карталари ёки микросейсмо-ҳудудлаштириш маълумотларини эътиборига олган ҳолда республиканинг аҳоли яшайдиган пунктлари рўйхатидан аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7.14. Сейсмик микроҳудудлаштириш жараёнида қувур трассаси узунлиги бўйлаб, қувурдан камида 15 км масофада жойлашган йўлак бўйича ҳудуднинг тектоник ҳолати ойдинлаштирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7.15. Ер ости ва ер усти қувурлари учун зилзила кучининг ҳисобий қиймати биринчи қисмга асосан белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕр ости магистрал қувурларнинг ҳисобий сейсмиклиги ва грунт сейсмик тебранишларининг параметрлари қувур жойлашган чуқурликни ҳисобга олмай, ер сиртида жойлашган иншоотлардаги сингари белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7.16. Қувур участкалари учун зилзиланинг ҳисобий қийматини белгилашда, қурилиш майдончасининг сейсмиклигидан ташқари, қувурнинг масъуллик даражаси ҳам эътиборга олиниши керак. Бунинг учун юк бўйича ишончлилик коэффициентига қўшимча равишда, қувурнинг тавсифига боғлиқ ҳолда 4.7.2.1 банддан аниқланадиган, Ко коэффициенти киритилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7.17. Сейсмик ҳудудлардаги қувурлар, қандай жойлашувидан (ер ости, ер усти, ер сирти) қатъий назар, сейсмик кучларни эътиборга олган ҳолда асосий ва алоҳида юклар жамламаси таъсирига ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7.18. Сейсмик ҳудудларга мўлжалланган қувурлар, 4.7.1. бандга биноан қўйидаги таъсирларга ҳисобланиши зарур;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсейсмик кучлар таъсири инобатга олинган, шартли статик юклар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда чегаравий ҳолатлар носейсмик зоналарда ётқизиладиган қувурлардаги каби қабул қилинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқурилиш ҳудудида илгари содир бўлган ёки сейсмик шароитига кўра шунга ўхшаш жойларда бўлиб ўтгач зилзилаларнинг (акселерограмма велосиграмма, сейсмограмма сингари) ёзувларини таҳлил қилиш асосида топилган сейсмик кучлар таъсирига ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКучли зилзилалар таъсирига ҳисоблаганда қувурларни кўтариб турадиган конструкцияларда ноэластик ва қолдиқ деформациялар, кичик шикастланишлар вужудга келишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7.19. Таянчларга ўрнатилган ер усти қувурлари сейсмик кучлар таъсирига икки йўналишда қувур ўки бўйлаб ва кўндаланг йўналишларда ҳисобланади. Бўйлама йўналишда ҳисоблаганда, қувурдаги кучланишларнинг қийматлари аниқланади, шунингдек таянч конструкцияси горизонтал сейсмик кучлар таъсирига текширилади. Сейсмик кучлар қувурга кўндаланг йўналишда таъсир эгса, қувур кўчишининг қийматлари ва ригель узунлигининг етарлилиги, яъни таянчлардан қувурнинг тушиб кетмаслиги, қувурлардаги қўшимча кучланишлар аниқланади, шунингдек таянч конструкцияларини горизонтал ва вертикал сейсмик кучлар таъсирига текширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТаянчларнинг бир-бирига нисбатан силжишидан ҳосил бўладиган кучлар таъмирига қўшимча равишда текширув ҳисоби бажарилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7.20. Ер ости қувурларида ва кўтарма (насып)ларга ётқизилган қувурларда, қувур ўқи бўйлаб йўналган сейсмик тўлқинлардан ҳосил бўлган қўшимча кучланишлар ҳам аниқланиши зарур. Бундай шароитдаги қувурлар кўндаланг йўналишдаги сейсмик таъсирларга ҳисобланмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7.21. Тўғри чизиқли ер ости ва ер сирти (кўтармалар) қувурларида, бўйлама йўналишда таъсир этган сейсмик кучлардан ҳосил бўлган кучланишлар қуйидаги формула ёрдамида аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда Ко — қувурнинг масъуллигини ҳисобга олувчи коэффициент бўлиб, 4.9 жадвалдан олинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКn — зилзила такрорийлиги коэффициенти бўлиб, 2.4 жадвалдан олинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЕ — қувур материалининг эластиклик параметри (Юнг модули), МПа;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСр — грунт массивида бўйлама тўлқинларнинг тарқалиш тезлиги, м/с;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишηg — динамиклик коэффициенти.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7.22. Сейсмик таъсирларнинг такрорийлиги I иловадан олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.7.23. Ер ости қувурлари сейсмик кучлар таъсирига биринчи қисм талабларига мувофиқ равишда ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.9 жадвал | ||
Т/р | Қувур тавсифномаси | Ко коэффициентининг қиймати |
1. | Ишчи босими 2,5 дан 10,0 МПа (25 — 100 кг/см2) га қадар бўлган газ қувурлари; ширтли диаметри 1000-1200 мм бўлган нефт ва нефт маҳсулотлари қувурлари. Муҳим объектларни газ, нефт ва нефт маҳсулотлари билан таъминлайдиган исталган ишчи босими ва диаметрига эга бўлган қувурлар. Эни 25м ва ундан ортиқ бўлган сув тўсиқлардан ўтказилган қувурлар. | 1,5 |
2. | Ишчи босими 1,2 дан 2,5 МПа (12 — 25кг/см2) гача бўлган газ қувурлари; шартли диаметри 500 — 800 мм бўлган нефт ва нефт маҳсулотлари қувурлари. | 1,2 |
3. | Шартли диаметри 500 мм дан кичик бўлган нефт қувурлари. | 1,0 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭслатма. Майдон сейсмиклиги 9 балл 6ўлса, 1 бандда кўрсатилган қувурлар қўшимча равишда 1,5 га тенг коэффициентга кўпайтирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.8. ҚУРИЛИШ КОНСТРУКЦИЯЛАРИ.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш(КАНАЛИЗАЦИОН НАСОС СТАНЦИЯЛАРИ. ИЧИМЛИК СУВИ ЗАҲИРАСИ РЕЗЕРВУАРЛАРИ. ИШЛАБ ЧИҚАРИШ БИНОЛАРИ)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.8.1. Бино ва иншоотларнинг конструкциялари биринчи ва мазкур қисмнинг талабларига мувофиқ равишда лойиҳаланиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСув таъминоти тизимига қарашли бино ва иншоотларнинг ҳисобий сейсмиклиги 4.10 жадвалдан аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
4.10 жадвал |
|
«Сув таъминоти. Ташқи тармоқ ва иншоотлар» ҚМҚ га мувофиқ бино ва иншоотларнинг масъуллик синфи. |
Қурилиш майдончасининг сейсмиклиги қуйидагича бўлганда бино ва иншоотларнинг ҳисобий сейсмиклиги, балларда |
||
|
7 |
8 |
9 |
|
|
II-III |
7 |
8 |
9 |
|
III |
Сейсмик таъсирлар ҳисобга олинмайди |
7 |
7 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭслатма: Бино ва иншоотлар ҳисобий сейсмикликка мос бўлган юклар таъсирига ҳисобланади. Бундай юклар, зилзила оқибатларини бартараф этишда ишлаб туриши зарур бўлган бино ва иншоотларни ҳисоблашда, 1,2 коэффициентига, ер юзасидаги сувларни қабул қиладиган иншоотларда 1,5 га кўпайтирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.8.2. Идиш вазифасини ўтовчи иншоотлар ва биноларнинг ер ости қисмлари конструкциянинг хусусий массасидан, идишдаги суюқлик ҳамда грунт массасидан ҳосил бўлган сейсмик кучларнинг энг хавфли жамламаси таъсирига ҳисобланиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСуюқлик ва грунт массаларидан ҳосил бўлган сейсмик кучларнинг қиймати биринчи қисмга мувофиқ аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭслатма. Сув босими минораларини ҳисоблашда ушбу банд талаблари бак конструкциясининг ҳисобига тааллуқлидир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.8.3. Идиш вазифасини ўтовчи иншоотлар ва биноларнинг ер ости қисмлари конструкциянинг хусусий массаси ва унга қўйилган юклардан ҳосил бўладиган сейсмик кучлар бинолардаги сингари аниқланади. Бунда (2.3) формулага кирувчи коэффициентлар кўпайтмаси 4.11 жадвалдан аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.11 жадвал | ||||||||||||
Грунтга нисбатан бино ва иншоотнинг жойланиши | 1.1 жадвалга мувофиқ грунт тоифасига кўра Wiηik коэффициенти кўпайтмасининг қийматлари | «Сув таъминоти. Ташқи тармоқ ва иншоотлар» ҚМҚ га мувофиқ бино ва иншоотларнинг масъуллик синфига кўра коэффициентлар кўпайтмасининг қийматлари | ||||||||||
I | II | III | ||||||||||
Зилзилавий кучи, балларда | ||||||||||||
7 | 8 | 9 | 7 | 8 | 9 | 7 | 8 | 9 | I | II | III | |
Ер усти | 0,3 | 0,6 | 1,2 | 0,27 | 0,54 | 1,08 | 0,2 | 0,4 | 0,8 | 0,3 | 0,25 | 0,2 |
Ер ости | 0,2 | 0,4 | 0,8 | 0,18 | 0,36 | 0,72 | 0,15 | 0,3 | 0,6 | 0,25 | 0,2 | 0,15 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭслатма. Агар иншоот баландлигининг ярмидан кўпи ерга кириб турса — ер ости, ярмидан камроғи кирган бўлса — ер усти иншооти сифатида ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.9. КАМЕРА ВА ҚУДУҚЛАР
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.9.1 Қудуқ ва камеранинг конструкциялари қувур ва унга туташган мураккаб тугунларни эркин силжишига имкон бериши зарур. Бунинг учун қудуқ ва камераларнинг деворида қувур диаметридан кенгроқ бўлган туйнук қолдирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.9.2. Қудуқларнинг баландлиги бўйича горизонтал туташув чоклари уланган ерда силжиб кетмаслиги учун тегишли чоралар кўзда тутилмоғи лозим. Туташув чокларининг мустаҳкамлиги қуйидаги йўллар билан таъминланиши мумкин:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдоиравий кесими йиғма элементлардан ташкил топган қудуқ чоклари боғловчи элементлар билан кучайтирилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишғишт ва бетондан ташкил топган доиравий қудуқлар конструктив арматураланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишғишт ва бетондан ташкил топган тўғри бурчакли қудуқ чоклари ҳам конструктив арматураланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.9.3. Йиғма темирбетон ҳалқали қудуқларнинг чокларига пўлат элементлар қўйилиши зарур. Пастки ҳалқанинг тагига В10 синфли монолит бетондан гардиш ишланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.9.4. Монолит бетондан ишланадиган қудуқнинг ишчи деворлари ва қудуқнинг оғзи стандартлар бўйича сим тўр билан арматураланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.9.5. Ғишт қудуқларнинг деворлари стандартлар бўйича горизонтал йўналишда арматураланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.9.6. Қудуқдаги туйнук қирғоғи билан қувур орасидаги тирқиш 0,1 м дан кам бўлмаслиги керак. Тирқиш эластик материал билан тўлдирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.9.7. Ишчи қисми 1,5 м дан кичик бўлган қуриш тавсия этилмайди, йўл юзасидан оғзи 0,5 м дан кам бўлган мумкин эмас.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.10. СЕЙСМИКЛИГИ 9 БАЛЛДАН ЮҚОРИ БЎЛГАН ҲУДУДЛАРДА ИНШООТ ВА ТАРМОҚЛАРГА ҚУЙИДАГИ ҚЎШИМЧА ТАЛАБЛАР
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.10.1. Сейсмиклиги 9 баллдан юқори бўлган ҳудудлар 1.2 бандга биноан белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.10.2. Сейсмиклиги >9 бўлган ҳудудларда иншоот ва тармоқлар қуриш ишлари ЎзР Давархитектқурилиш розилиги билан амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.10.3. Сейсмиклиги 9* балл ҳудудлардан грунт тоифаси III бўлса (1.1жадвал), иншоот ва тармоқлар қуришга рухсат этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.10.4. Иншоот ва тармоқларнинг сейсмик ҳисоби.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) 4.2.13.4 — 4.2.13.8 бандларга мувофиқ аниқланадиган шартли статик юклар таъсирига амалга оширилади. Бунда А коэффициентининг қиймати сейсмиклиги >9 балл бўлган ҳудудларда — 0,6, сейсмиклик 9* балл бўлганда — 0,8 олинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) мазкур ҳужжатга илова этилган қўлланмага мувофиқ, қурилиш туманига хос бўлган реал ёки синтезланган сейсмик таъсирларга амалга оширилади. Қўлланма чиққунга қадар ҳисоб ишлари ихтисослаштирилган илмий — тадқиқот институтлари томонидан бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.10.5. Сейсмиклиги >9 ва 9* балл бўлган туманларда мавзе ички тармоқлари қувурларининг мустаҳкамлик синфи, сейсмиклиги >9 бўлганда тақсимлаш тармоқлари қувурларининг мустаҳкамлик синфи 4.10.4 а бандга биноан танланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.10.6. Сейсмиклиги 9* балл бўлган туманларда тақсимлаш тармоқларининг ва сейсмикли > 9 ва 9* балл бўлган туманларда, 4.2,4.3, 4.5,4.6 ва 4.7 бандларда келтирилган, магистрал қувурларнинг мустаҳкамлик бўйича синфи, 4.10.4. б бандга биноан танланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.10.7. Идиш вазифасини ўтовчи иншоотлар ва биноларнинг ер ости қисмларига таъсир этувчи, конструкцияларнинг хусусий массалари ва уларга қўйилган юклардан ҳосил бўлган сейсмик кучлар 4.8.3 бандга мувофиқ, 4.12 жадвалдан аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
|
|
|
|
4.12 жадвал |
|
Грунтга нисбатан бино ва иншоотнинг жойланиши |
1.1 жадвалга мувофиқ грунт тоифасига кўра Wiηik коэффициентлари кўпайтмаларининг қийматлари |
||||
|
I |
II |
III |
|||
|
Зилзила кучи, балларда |
|||||
|
>9 |
9 |
>9 |
9* |
>9 |
|
|
Ер усти Ер ости |
1,6 1,2 |
2,4 1,6 |
1,62 1,08 |
2,86 1,44 |
1,2 0,8 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.10.8. (4.4.7) банд талабларини бажаришда фақат пўлат қувурлардан фойдаланиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. БИНОЛАРНИ ҚАЙТА ТИКЛАШ ВА КУЧАЙТИРИШ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.1. Фойдаланишда бўлган биноларнинг зизилабардошлигини таъминлаш ёки оширишда ер қимирлаш ёки бошқа табиий офатлар натижасида шикастланган биноларни қайта тиклашда, қурилиш майдончасининг сейсмиклиги ёки бинонинг ҳисобий сейсмиклиги ўзгариши муносабати билан уни кучайтиришда, объектни таъмирлашда ёки унинг масъуллик даражаси ўзгарганида мазкур қисмнинг талабларига риоя қилиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.2. Бино ва иншоотларнинг зилзилабардошлигини таъминлашда қуйидаги икки ҳол учраши мумкин:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқайта тиклаш (восстановление) — бу тадбирларнинг амалга оширилиши натижасида, деформацияланган конструкцияларнинг ва улар орасидаги боғлагичларнинг юк кўтариш қобилияти дастлабки миқдорга (зилзилада шикастланишидан илгари ҳолатига) қадар қайта тикланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкучайтириш (усиление) — бу шундай тадбирларки, уларнинг амалга оширилиши натижасида конструкциялар ва улар орасидаги боғлагичларнинг юк кўтариш қобилияти норматив ҳужжатлар талаби даражасига қадар ортади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.3. Қайта тиклаш ёки кучайтириш ҳақидаги қарор бинонинг хизмат муддати, физик ва маънавий эскириши, эксплуатацион вазифаси ва таъмирлаш-қайта тиклаш ишларини бажаришнинг иқтисодий жиҳатдан мақсадга мувофиқлигини ҳисобга олган ҳолда қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.4. Объектларнинг шикастланиш даражасига бало беришда зилзилалар кучига баҳо берадиган ҳужжат ГОСТ 6949-52 нинг изоҳли қисмига ҳамда унга қўшимча равишда чиқарилган норматив-услубий материалларга амал қилиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.5. Бинонинг юк кўтарувчи ва ўзини кўтарувчи конструкцияларида силжиш, эгилиш, бетон емирилиши, ҚМҚ да белгиланганидан ортиқча ёрилиш содир бўлса, бундай конструкция шикастланган ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.6. Биноларни қайта тиклаш ишлари, одатда, тегишли тартибда тасдиқланган, типовой техник ечимлар бўйича бажарилади. Биноларни кўпайтириш ишлари, мазкур объект учун ишлаб чиқилган ва текширувдан ўтган, лойиҳа-смета ҳужжатлари асосида амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.7. Агар 2 қисм бўйича аниқланадиган ва бино қад кўтарган майдончанинг сейсмиклигига мос бўлган сейсмик юкнинг қиймати, бинонинг эксплуатацион вазифаси ўзгартирилган тақдирда ёки қурилиш майдончасининг сейсмологик хоссаси ўзгариши натижасида, бинонинг ҳисобий юк кўтариш қобилиятидан ортиб кетса, мавжуд бинонинг зилзилабардошлиги оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.8. Биноларнинг зилзилабардошлигини ошириш бўйича тузиладиган лойиҳа-смета ҳужжатлари, илгари ишланган техник ечимлар, текширув ҳисоблари ҳамда конструкция материали ҳақиқий мустаҳкамлигини аниқлашни ўз ичига оладиган, техник назорат материалларига асосланмоғи лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.9. Сейсмик таъсирларни ҳисобга олган ҳолда бино ва иншоотларни алоҳида жамламалар (особые сочетания) таъсирига текшириш ҳисоблари 2-қисмга мувофиқ равишда бажарилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда иккинчи чегаравий ҳолатлар (ЧХ-2) кўриб ўтилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.10. Таъмирлаш қайта тиклаш лойиҳаларини тузишда, объектнинг техник ҳолатига қараб, қуйидаги кучайтириш усулларидан фойдаланиш зарур:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбинонинг мавжуд конструктив тархини ўзгартирмасдан, бино элементлари ва улар орасидаги боғлагичларни қайта тиклаш кучайтириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбинонинг мавжуд конструктив тархига, унинг фазовий ишини яхшиловчи ва зилзила таъсирига ишончлилигини оширувчи, кичик ўзгартиришлар киритиш: бикр конструктив тархга эга бўлган биноларда қўшимча равишда бўйлама ва кўндаланг деворлар тиклаш, антисейсмик чоклар ўтказиш ва ҳ.к.;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбинонинг конструктив тархи ва динамик тавсифларини ўзгартириш: мунтазам бикрлик диафрагмалари киритиш, боғлагичлар ўрнатиш ва ҳ.к.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.11. Таъмирлаш — қайта тиклаш ишларини лойиҳалашда ва уни амалга оширишда қабул қилинган конструктив тархлар, материаллар ва конструкциялар қуйидагиларни таъминлаши зарур:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмавжуд конструкцияларнинг ҳақиқий мустаҳкамлигини ҳисобга олиб, уларнинг юк кўтариш қобилиятидан тўлиқ фойдаланиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкучайтирувчи конструкция билан кучайтирилаётган элементнинг биргаликда ишлашини тўлиқ таъминлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэлементларда ва уларнинг бирикмаларида пластик деформацияларнинг ривожланишига имкон бериш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.12. Эски биноларнинг зилзилабардошлигини оширишда мазкур ҳужжатнинг асосий қоидаларини эътиборга олиш зарур. Норматив талаблар даражасига мослаштириб бўлмайдиган конструктив тадбирлар характери ва ҳажми, махсус асосномалар ҳамда, агар зарур бўлса, фазовий ҳисоблаш моделлари, реал ёки синтезланган экселерограмма, деформациянинг чизиқсиз диаграммасини қўллаган ҳолда, оширилган сейсмик кучлар таъсирига ҳисоблаш натижаларига қараб белгиланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. ИШЛАБ ЧИҚАРИШ ХУСУСИЯТЛАРИ ВА ҚУРИЛИШ ИШЛАРИ СИФАТИНИ ТЕКШИРИШ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.1. Материал ва маҳсулотлар тайёрлашда, шунингдек объектлар қуришда, уларнинг белгиланган хизмат муддати давомида бенуқсон ишлашини таъминловчи сифат даражасига эга бўлиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚурилиш материаллари бино элементлари ва қурилиш — монтаж ишлари сифатини қабул қилиш олдидан ўтказиладиган текширув қоидалари тегишли давлат стандартлари талаблари, қурилиш жараёнининг ташкил этиш меъёрлари, лойиҳа ҳужжатлари ҳамда мазкур ҳужжатни қаноатлантириши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.2. Бетон лойиҳавий ёшга эришгач, унинг мустаҳкамлиги қуйидаги усуллардан бири ёрдамида аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбузмайдиган усул;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбетонлаш жараёнида тайёрланган намуналар бўйича синаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишконструкция танасидан пармалаб олинадиган намуналарни синаш. Бетоннинг мустаҳкамлигини бузмайдиган усуллар ёрдамида текширишда камида конструкциянинг уч ери синовдан ўтказилади. Текшириладиган конструкциялар сони, уларнинг умумий ҳажмининг камида 15% ни ташкил этиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБетоннинг мустаҳкамлигини конструкция билан бир вақтда тайёрланган намуналар бўйича текширишда, кўпи билан 5 ишчи куни мобайнида камида уч серия назорат намуналари синаб кўрилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДастлабки икки усул бўйича олинган натижалар қониқарли бўлмаса, у ҳолда учинчи усулдан фойдаланилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.3. Темирбетон конструкцияларида арматуралар уланган ердаги пайванд чоклар узунлигини ўлчаш ёки конструкцияни кўздан кечириш каби ишлар уларнинг умумий сонининг камида 15% ни ташкил этиши зарур. Пайванд чокларни ва асосий метални механик усулда синаш учун ҳар бир партиядан камида 6 дона назорат намуналари ажратиб олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.4. Қоришмани ғишт ёки тош билан ёпишиш мустаҳкамлигини тажрибахона шароитида аниқлаш учун тегишли таркибдаги қоришма ғишт ёки тош партиясидан камида 10 та намуна синалади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚоришма билан ғишт ёки тошнинг ёпишувини қурилиш шароитида аниқланадиган бўлса, ҳар бир қаватда камида 5 та синов ўтказилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.5. Оддий ғишт ва бетон тошларни теришда ишлатиладиган қоришманинг қўзғалувчанлиги (подвижность) стандарт конус чўкишининг 9,13 см га, серғовак ғишт ёки сопол тошлар учун 7-8 см га мос бўлиши керак. Конуснинг чўкиш чуқурлигини аниқлаш учун ҳар бир қоришмадан учтадан намуна синалади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚоришманинг қўзғалувчанлигини танлашда унинг сув сақлаш хоссаси, ғишт ёки тошнинг сув шимиши ҳамда иқлим шароитлари ҳисобга олиниши зарур. Қоришманинг сув сақлаш хоссаси 98% дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.6. Юқоридаги 6.2 — 6.5 бандларда баён этилган, ашёлар, маҳсулотлар ва ишларни бажариш сифатини текшириш даврийлигига ва ҳажмига қўйиладиган талаблар лойиҳа ҳужжатларида ўз аксини топиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.7. Деворларни тиклашда якка қатор боғлаш усулидан фойдаланиш зарур. Деворларнинг туташув ерларида ғишт (тош)лар бир вақтнинг ўзида, тош ашёлар ҳар бир қаторда деворнинг тўла қалинлиги бўйлаб терилиши керак, барча чоклар қоришма билан тўлиқ қопланиши зарур; қалинлиги 2,5 ғишт ва ундан кичик бўлган деворларда бугун ғишт ишлатиш лозим, бутун бўлмаган ғиштлар фақат чокларни боғлашда ишлатилиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.8. Соғ тупроқдан ишланган пишиқ ғишт ва сопол тошларининг сув шимувчанлиги 15% ва ундан ортиқ бўлса, ҳарорати 25°С дан юқори бўлган турғун қуруқ иссиқ ҳавода теришдан илгари камида 1 дақиқа сувга ботирилиши лозим. Деворга эса 3 кун мобайнида сув сепиб турилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.9. Ҳаво ҳарорати 25°С дан юқори ва нисбий намлиги 50% дан кам бўлмаган қуруқ иссиқ иқлим шароитида бетон ишлари бажарилса, қўлланиладиган цементнинг марка мустаҳкамлиги бетоннинг лойиҳавий мустаҳкамлигидан камида 20% юқори бўлиши лозим. Бетон лойиҳавий мустаҳкамлигининг 70% ни эгаллагунча унга сув сепиб турилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.10. Оммавий қурилишга мўлжалланган ноанъанавий янги конструктив ечимга эга бўлган бинолар, зилзилабардош қурилиш бўйича ихтисослашган, илмий тадқиқот институтлари иштирокида синовдан ўтказилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.11. Қурилиш-монтаж ишлари тугаб, объект фойдаланишга топширилгандан кейин, турар-жой, жамоат ва саноат биноларини паспортлаштириш бўйича тузилган Услубий кўрсатмаларга (Тошкент, 1993) биноан биноларнинг паспорти тўлдирилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.12. Биноларнинг зилзилабардошлигини таъминлайдиган тадбирлар ижросини Давлат архитектура-қурилиш органлари назорат қилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМажбурий
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикаси зилзилавий ҳудудларида жойлашган аҳоли яшайдиган пунктлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРЎЙХАТИ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТ/р | Аҳоли яшайдиган пункт | Вилоят | Сейсмиклик ва зилзилалар такрорийлиги, йил | |||
7 балл | 8 балл | 9 балл | 9* балл | |||
1 | 2 | 3 | 4 | 5 | б | 7 |
1. | Обиканда | Kшк | 100 | |||
2. | Оғалиқ | См | 150 | 500 | ||
3. | Ойим | Аи | 50 | 200 | 1000 | >1000 |
4. | Оқ олтин | Фрг | 50 | 150 | ||
5. | Оқбошли | Хрз | 1000 | |||
6. | Оққўрғон | Тш | 150 | |||
7. | Оқтош | Ям | 50 | 200 | ||
8. | Оқтош | См | 500 | |||
9. | Олот | Бух | 150 | |||
10. | Олимкент | Тш | 100 | |||
11. | Олмазор | Тш | 150 | |||
12. | Олмалиқ* | Тш | 50 | 600 | ||
13. | Олтиариқ | Фрг | 50 | 150 | ||
14. | Олтинкон | Нм | 50 | 500 | ||
15. | Олтинкўл | Ан | 50 | 150 | 1000 | :>1000 |
16. | Олмоғон | Кшк | 100 | |||
17. | Ангор | Срх | 100 | |||
18. | Ангрен* | Тш | 50 | 500 | ||
19. | Андак | См | 1000 | |||
20. | Андижон* | Ан | 50 | 100 | 500 | |
21. | Андижон-Пром | Ан | 50 | 350 | 1000 | >1000 |
22. | Аррабанд | Кшк | 1000 | |||
23. | Осмонсой | Джз | 500 | |||
24. | Оҳангорон* | Тш | 50 | 400 | ||
25. | Аччи | Джз | 50 | 700 | ||
26. | Аягакетма | Бух | 50 | |||
27. | Оёққудуқ | Нв | 1000 | |||
28. | Боғот | Хрз | 1000 | |||
29. | Боғдод | Фрг | 50 | 150 | ||
30. | Боғистон | Тш | 50 | 1000 | ||
31. | Боғлидара | Срх | 100 | 1000 | ||
32. | Бойсун | Срх | 100 | 500 | ||
33. | Боқон | См | 1000 | |||
34: | Балиқчи | Нм | 50 | 150 | ||
35. | Бахмал | Джз | 50 | 1000 | ||
36. | Бахт | Срд | 150 | |||
37. | Бекобод* | Тш | 100 | 1000 | ||
38. | Бектемир | Тш | 50 | 800 | ||
39. | Бешкент | Кшк | 1000 | |||
40. | Бешравот | Нв | 100 | |||
41. | Бирдала | Кшк | 100 | |||
42. | Боз | Фрг | 50 | 200 | 1000 | |
43. | Бозсу | Тш | 150 | |||
44. | Бувайда | Фрг | 50 | 200 | ||
45. | Бўзачи | Бух | 1000 | |||
46. | Бўка | Тш | 100 | |||
47. | Бурчмулла | Тш | 50 | 100 | ||
43. | Бўстон | Бух | 50 | |||
49. | Бухоро | Бух | 50 | |||
50. | Вобкент | Бух | 50 | |||
51. | Варганза | Кшк | 100 | |||
52. | Верхне-волинское | Срд | 150 | |||
53. | Водил | Фрг | 50 | 100 | ||
54. | Ғова | Нм | 50 | 300 | ||
55. | Гагарин | Джз | 250 | |||
56. | Гагарино | Срх | 100 | |||
57. | Ғазалкент | Тш | 50 | 100 | ||
58. | Ғозғон | Нв | 1000 | |||
59. | Газли* | Бух | 50 | 100 | ||
60 | Ғалаосиё | Бух | 50 | |||
61. | Ғаллаорол | Джз | 100 | |||
62. | Гараша | Джз | 500 | |||
63. | Ғиждувон | Бух | 50 | |||
64. | Гугуртли | Бух | 50 | |||
65. | Ғузор | Кшк | 500 | |||
66. | Гулдурсун | Хрз | 1000 | |||
67. | Гулистан | Срх | 109 | |||
68. | Гулистон | Срд | 100 | |||
69. | Гумбулоқ | Кшк | 100 | |||
70. | Гурлан | Хрз | 1000 | |||
71. | Данғара | Фрг | 50 | 200 | ||
72. | Дарвоза | Джз | 1000 | |||
73. | Даҳбат | См | 100 | |||
74. | Дашнабод | Срх | 50 | 200 | 1000 | |
75. | Дояхотин | Бух | 50 | |||
76. | Денов | Срх | 50 | 100 | ||
77. | Дербент | Срх | 200 | 1000 | ||
78. | Дехибаланд | Нв | 1000 | |||
79. | Дехқонобод | Срх | 150 | |||
80 | Жолоир | Кшк | 100 | |||
81. | Жалампир | Кшк | 200 | 1000 | ||
82. | Жонкелди | Бух | 50 | |||
83. | Жарқум | Кшк | 1000 | |||
84. | Жарқўрғон | Кшк | 100 | |||
85. | Жартепа | См | 200 | 1000 | ||
86. | Жигачи | Бух | 50 | |||
87. | Жидалик | См | 1000 | |||
88. | Жиззах* | Джз | 50 | |||
89. | Жума | См | 200 | |||
90. | Жумабозор | Тш | 100 | 600 | ||
91. | Жумашўй | Нм | 50 | 200 | ||
92. | Жўш | См | 1000 | |||
93. | Дибадом | Ан | 50 | 200 | 1500 | >1500 |
94. | Димитровское | Тш | 100 | |||
95. | Дружба | Хрз | 1000 | |||
96. | Дўстлик | Джз | 100 | |||
97. | Замин | Джз | 50 | 700 | ||
98. | Зарабоғ | Срх | 100 | |||
99. | Зарафшон* | Нв | 100 | |||
100. | Зарбдор | Срд | 150 | |||
101. | Зармитон | Бух | 50 | |||
102. | Зафаробод | Джз | 200 | |||
103. | Зафар | Тш | 100 | |||
104. | Зиадин | См | 500 | |||
105. | Им.Ташп.Дадабоева | Тш | 100 | 300 | ||
106. | Ингичка (Булунғур) | См | 100 | |||
107. | Ингичка (Нарпай) | См | 500 | |||
108. | Ёрдон | Фрг | 50 | 100 | ||
109. | Искандар | Тш | 100 | 400 | ||
110. | Истара | Срх | 100 | |||
111. | Иштихон | См | 500 | |||
112. | Когон* | Бух | 50 | |||
113 | Какайди | Срх | 100 | |||
114. | Қаландархона | Хрз | 1000 | |||
115. | Эшонгузар | Тш | 100 | 1000 | ||
115. | Қамаши | Кшк | 100 | |||
117. | Қамаши (Бешкент) | Кшк | 1000 | |||
118. | Кон (Куга) | Кшк | 100 | |||
119. | Конимех | Нв | 100 | |||
120. | Қоракўл | Бух | 50 | |||
121. | Қоровул | Хрз | 1000 | |||
122. | Қоровулбозор | Бух | 1000 | |||
123. | Қарахтой | Тш | 50 | 400 | ||
124. | Қораянтоқ | Джз | 100 | |||
125. | Қарқара | Кшк | 1000 | |||
126. | Қарлуқ | Срх | 50 | |||
127. | Кармана | На | 100 | |||
128. | Қарноб | Си | 1000 | |||
129. | Қарши | Кшк | 1000 | |||
130. | Косон | Kшк | 1000 | |||
131. | Косонсой | Нм | 50 | 100 | ||
132. | Косатараш | Кшк | 100 | |||
133. | Каттақишлоқ | Кшк | 200 | |||
134. | Каттақўрғон | См | 500 | |||
135. | Каттақўрғ.сув омб. | См | 500 | |||
136. | Келес | Тш | 50 | 300 | ||
137. | Қибрай | Тш | 100 | 400 | ||
138. | Қилдон | См | 200 | 1000 | ||
139. | Қиргўли | Фрг | 50 | 100 | ||
140. | Қирда | Тш | 100 | |||
141. | Бешариқ | Фрг | 50 | 200 | ||
142. | Китоб | Кшк | 100 | |||
143. | Кичикқанғли | Хрз | 1000 | |||
144. | Қўйтош | Джз | 100 | |||
145. | Қўқон | Фрг | 50 | 700 | ||
146. | Кўкча | Нв | 50 | |||
147. | Комсомольск | Н* | 100 | |||
148. | Комсомолобод | Тш | 100 | |||
149. | Қўшқудуқ | См | 1000 | |||
150. | Қўшкўпир | Хрз | 1000 | |||
151. | Булунғур | См | 200 | 1000 | ||
152. | Красногорский | Тш | 100 | 500 | ||
153. | Крестьянский | Тш | 150 | |||
154. | Қува | Фрг | 50 | 150 | 500 | >500 |
155. | Қувасой | Фрг | 50 | 150 | 500 | >500 |
156. | Куйганёр* | Ан | 50 | 100 | 500 | |
157. | Қулатоу | Хрз | 1000 | |||
158. | Қумқўрғон | Срх | 100 | |||
159. | Қўрғонтепа | Ан | 50 | 200 | 1000 | >1000 |
150. | Қизилмозор | Джз | 100 | 1000 | ||
161. | Қизилработ | Бух | 50 | |||
162. | Қизилтепа | Нв | 50 | |||
163. | Қизилча | Кшк | 500 | |||
164 | Қизилэмчак | Кшк | 100 | |||
165. | Қирққиз | Хрз | 1000 | |||
166. | Лангар | На | 100 | |||
167. | Лоиш | См | 300 | |||
168. | Ассака* | Ан | 50 | 200 | 1000 | |
169. | Лесхоз | Хрз | 1000 | |||
170. | Лимбур | Фрг | 50 | 150 | ||
171. | Луччак | Ан | 50 | 300 | 1500 | >1500 |
172. | Лалминор | Срх | 100 | |||
173. | Лангар | См | 1000 | |||
174. | Майманак | Кшк | 1000 | |||
175. | Марғилон | Фрг | 50 | 150 | ||
176. | Марҳамат | Ан | 50 | 150 | 500 | |
177. | Мирақи | Кшк | 100 | |||
178. | Миришкор 1-й | Бух | 50 | |||
179. | Митан | См | 50 | |||
180. | Муглон | Кшк | 1000 | |||
181. | Музробод | Срх | 100 | |||
182. | Муборак | Кшк | 1000 | |||
183. | Мурунтов | Нв | 1000 | |||
184. | Навоий | Нв | 100 | |||
185. | Назархон | Хоз | 1000 | |||
186. | Наманган* | Нв | 50 | 100 | ||
187. | Наримановка | Ск | 500 | |||
188. | Нарпай | Нв | 1000 | |||
189. | Нишон | Кшк | 1000 | |||
190. | Нурота | См | 1000 | |||
191. | Октябрьский | Кшк | 100 | |||
192. | Пайтуғ | Ан | 50 | 100 | 500 | > 500 |
193. | Пайшанба | См | 500 | |||
194. | Полвонтош | Ан | 50 | 150 | 500 | > 500 |
195. | Памук | Чшк | 1000 | |||
196. | Поп | Нм | 50 | 200 | ||
197. | Паркент | Тш | 100 | 500 | ||
198. | Пахтаобод | АН | 50 | 200 | 1000 | > 1000 |
199. | Пахтаобод | Срд | 100 | |||
200. | Пахтакор | Джз | 200 | |||
201. | Пашхурд | Срх | 100 | |||
202. | Пишагар | Джз | 50 | 800 | ||
203. | Пском | Тш | 100 | 300 | ||
204. | Пскент | Тш | 50 | 500 | ||
205. | Пунган | Нм | 50 | 350 | ||
206. | Раимсўфи | Кшк | 1000 | |||
207. | Рапкон | Фрг | 50 | 200 | ||
203. | Ромитон | Бух | 50 | |||
209. | Риштон | Фрг | 50 | 150 | ||
210. | Сават | Срд | 100 | 700 | - | |
211. | Сайраб | Срх | 200 | 1000 | ||
212. | Солор | Тш | 100 | 400 | ||
213. | Самарқанд* | См | 150 | 500 | 1000 | |
214. | Сардоба | Срд | 150 | |||
215. | Сариосиё | Срх | 50 | 150 | 1000 | |
216. | Сарикўл | См | 500 | |||
217. | Свердлов | Бух | 50 | |||
218. | Сўфиқишлоқ | Ан | 50 | 200 | 1000 | > 1000 |
219. | Советобод | Джз | 100 | |||
220. | Нуробод | См | 200 | |||
221. | Солдатский | Тш | 150 | |||
222. | Сох | Фрг | 50 | 150 | ||
223. | Ст.Марғилон | Фрг | 50 | 100 | ||
224. | Ст. Қоракўл | Бух | 50 | |||
225. | Ст.Термиз | Срх | 100 | |||
226. | Ст.Яккабоғ | Кшк | 100 | |||
227. | Суперфосфатный | См | 100 | |||
228. | Сирдарё | Срд | 100 | |||
229. | Табагар | Бух | 50 | |||
230. | Тойлоқ | См | 200 | 1000 | ||
231. | Талимаржон | Кшк | 1000 | |||
232. | Томдибулоқ* | Нв | 1000 | |||
233. | Тошбулоқ | Нм | 50 | |||
234. | Тошкент* | Тш | 25 | 100 | ||
235. | Тошқудуқ | См | 500 | |||
236. | Тошқўрғон | Кшк | 100 | |||
237. | Тошлоқ | Фрг | 50 | 150 | ||
238. | Тим | См | 500 | |||
239. | Термиз | Срх | 100 | |||
240. | Тўйтепа | Тш | 50 | 500 | ||
241. | Тўрақўрғон | Им | 58 | 200 | ||
242. | Турпоққалъа | Хрз | 50 | |||
243. | Туябўғуз | Тш | 50 | 1000 | ||
244. | Увол | Джз | 50 | 800 | ||
245. | Узун | Срх | 50 | 100 | ||
246. | Узунқудуқ | Джз | 1000 | |||
247. | Уйғурсой | Им | 50 | 200 | ||
248. | Уйчи | Нм | 50 | 200 | ||
249. | Улуғбек | См | 200 | 1000 | ||
250. | Улуғбек | Тш | 100 | 400 | ||
251. | Улус | Нв | 1000 | |||
252. | Ульяново | Джэ | 100 | 800 | ||
253. | Ургенч | Хрз | 1000 | |||
254. | Ургут | См | 200 | 1000 | ||
255. | Ўрда | Джз | ||||
256. | Ўртаовул | Тш | 100 | |||
257. | Ўсмат | Джз | 200 | 1000 | ||
258. | Ўтамурод | Бух | 1000 | |||
259. | Ўтўрар | Кшк | 1000 | |||
260. | Учбош | Бух | 50 | |||
261. | Учкара | Нв | 500 | |||
262. | Учқўрғон | Нм | 50 | 200 | ||
263. | Учкўприк | Фрг | 50 | 200 | ||
264. | Учёр | Фрг | 50 | 150 | ||
265. | Файзобод | Кик | 1000 | |||
266. | Фориш | Джз | 1000 | |||
267. | Фарход | Срд | 100 | 150 | ||
268. | Фарғона* | Фрг | 50 | 100 | ||
269. | Ховос | Срд | 100 | |||
270. | Хазорасп | Хрз | 1000 | |||
271. | Хаққулобод* | Нм | 50 | 150 | 1000 | |
272. | Халкобод | Нм | 50 | 200 | ||
273. | Халчиян | Срх | 50 | 100 | ||
274. | Хамза | Фрг | 50 | 150 | ||
275. | Ханка | Хрз | 1000 | |||
276. | Хатча | Киж | 1000 | |||
277. | Хива | Хрз | 1000 | |||
278. | Хишров | См | 150 | 500 | ||
279. | Хўжиобод | Ан | 50 | 150 | 1000 | > 1000 |
280. | Хўжакўл | См | 500 | |||
281. | Хўжамуборак | Кшк | 1000 | |||
282. | Хўжашер | Бух | 50 | |||
283. | Хожидала | См | 200 | 1000 | ||
284. | Хонабод | Ан | 50 | 150 | 1000 | |
285. | Чадак | Нм | 50 | 450 | ||
286. | Чандыр | Кшк | 1000 | |||
287. | Чорвоқ | Тш | 50 | 150 | ||
288. | Чаркер | Нм | 50 | 400 | ||
289. | Чортоқ | Нм | 50 | 160 | ||
290. | Чаш | Нм | 50 | 300 | 1000 | |
291. | Чашма | Нв | 1000 | |||
292. | Чашмамирон* | Кшк | 200 | 1600 | ||
293. | Челак | См | 500 | |||
294. | Чигирик | Тш | 100 | 500 | ||
295. | Чим | Кшк | 500 | |||
296. | Чимён | Фрг | 50 | 100 | ||
297. | Чинобод | Аи | 50 | 200 | 1000 | |
298. | Чиноз | Тш | 150 | |||
299. | Чингелди | Нв | 50 | |||
300. | Чироқчи | Кшк | 100 | |||
301. | Чирчиқ* | Тш | 100 | 400 | ||
302. | Чуст | Нн | 50 | 200 | ||
303. | Шовот | Хрэ | 1000 | |||
304. | Шалдироқ | Нв | 1000 | |||
305. | К.Шариқти | Нв | 1000 | |||
306. | Шаргун | Срх | 50 | 200 | 1000 | >1000 |
307. | Шофиркан | бух | 1000 | |||
308 | Шохимардон | Фрг | 50 | 150 | 500 | |
309. | Шахрисабз | Кшк | 100 | |||
310. | Шахрихон | Ан | 50 | 200 | 1000 | >1000 |
311. | Шеробод | Срх | 100 | |||
312. | Шерали | Кшк | 1000 | |||
313. | Ширин | Срд | 100 | |||
314. | Шўрсув | Фрг | 50 | 150 | ||
315. | Шўрчи | Срх | 100 | |||
316. | Эджон | Бух | 100 | |||
317. | Жан.Оламишиқ | Ан | 50 | 200 | ||
318. | Ёзёвон | Фрг | 50 | 150 | ||
319. | Яйпан | Фрг | 50 | 150 | ||
320. | Яккабоғ | Кшк | 100 | |||
321. | Янгиобод | Бух | 50 | |||
322. | Янгиобод | Тш | 50 | |||
323. | Янгиариқ | Хрз | 1000 | |||
324. | Янгибозор | Хрз | 1000 | |||
325. | Янгибозор | Бух | 50 | |||
326. | Янгибозор | Тш | 100 | 600 | ||
327. | Янгиер | Срд | 100 | |||
328. | Янгиқишлоқ | Джз | 500 | |||
329. | Янгиқўрғон | Нм | 50 | 200 | ||
330. | Янги-Нишон | Кик | 1000 | |||
331. | Янгиробод | Нв | 500 | |||
332 | Янгийўль | Тш | 100 | |||
333. | Ёргунча | Кшк | 500 | |||
Қорақалпоғистон Республикаси | ||||||
334. | Беруний | 1000 | ||||
335. | Бийбозор | 1000 | ||||
336. | Жумуртов | 1000 | ||||
337. | Қоратов | 1000 | ||||
338. | Қипчоқ | 1000 | ||||
339. | Манғит | 1000 | ||||
340. | Мешекли | 1000 | ||||
341. | Мискен | 1000 | ||||
342. | Tахиатош | 1000 | ||||
343. | Тўрткўл | 1000 | ||||
344. | Чалиш | 1000 | ||||
Ўзбекистон Республикасининг сейсмиклиги 6 бални ташкил қилган аҳоли яшайдиган ҳудудлари РЎЙХАТИ | ||||||
345. | Айтим | Нв | ||||
346. | Боймурот | Нв | ||||
347. | Бешбулоқ | Нв | ||||
348. | Бузабой | Нв | ||||
349. | Дукай | Джз | ||||
350. | Крантов | Хрз | ||||
351. | Кулқудуқ | Нв | ||||
352. | Минбулоқ | Нв | ||||
353. | Учқудуқ* | Нв | ||||
354. | Юзқудуқ | Нв | ||||
355. | Оқманғит | Кк | ||||
356. | Водник | Кк | ||||
357. | Қизкетган | Кк | ||||
358. | Нукус | Кк | ||||
359. | Пристанский | Кк | ||||
360. | Халкобод | Кк | ||||
361. | Хўжайли | Кк | ||||
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭслатмалар:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.Сейсмик микроҳудудлаштириш ишлари ўтказилган ва ЎзР Давархитектқурилишқўмида тегишли хариталари бўлган пунктларнинг номига * белги қўйилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Сейсмиклиги 9* балл бўлган пунктлар 7.1 ва ундан ортиқ магнитуда билан зилзила содир бўлиши мумкин бўлган манба яқинида жойлашади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Зилзилаларнинг такрорийлик йиллари ўртача грунт шароитлари учун берилган. Сейсмик микроҳудудлаштириш натижасига кўра ёки 1.1 жадвалга мувофиқ зилзила кучи бир баллга оширилса, такрорийлик даври 7, 8 ва 9 балли зоналар учун 50, 100 ва 500 йилга узайтирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМажбурий
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикаси ҳудудини сейсмик туманлаштириш умумий харитаси
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТерминлар ва таърифлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМаълумот учун
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Зилзилабардошлилик (сейсмостойкость) — бино ва иншоотларнинг ҳисобий хизмат муддати давомида маълум ҳудудда энг катта куч билан зилзила содир бўлганида одамлар ва қимматбаҳо жиҳозларнинг хавфсизлигини таъминлаш ҳамда кучсиз зилзилалар таъсирида нормал эксплуатация қилиш имконини бериш қобилияти. Зилзилабардошликни ҳисобий йўл Билан текширишда тегишли куч ёки деформация параметрлари солиштирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Сейсмик таъсир интенсивлиги — ГОСТ 6249-52 бўйича зилзила кучи.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Сейсмик таъсирларнинг такрорийлиги — муайян кучдаги зилзилалар орасидаги давр (йилларда).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Ҳудуд сейсмиклиги (сейсмичность района) — содир бўлажак зилзиланинг янги катта кучи бўлиб, Ўзбекистон Республикасининг зилзилавий ҳудудларида жойлашган аҳоли яшайдиган пунктлар Рўйхатидан (1 илова) ёки Ўзбекистон Республикаси ҳудудини сейсмик ҳудудлаштириш умумий харитаси (2 илова)дан аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Қурилиш майдончасининг сейсмиклиги — мазкур майдончада содир бўлажак зилзиланинг энг катта кучи бўлиб, майдоннинг муҳандислик-геологик тузилишига қараб белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. Зилзиланинг ҳисобий кучи — кутилажак зилзиланинг қурилиш майдончасидаги энг катта кучи бўлиб, биноларнинг юк кўтариш қобилияти бўйича биринчи чегаравий ҳолатга (ЧХ-1) эришмаганлиги шу куч таъсирига текширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. Ҳисобий сейсмик таъсир — зилзиланинг ҳисобий кучга мос бўлган таъсири.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8. Ҳисобий эксплуатация муддати — объектдан фойдаланиш даври бўлиб, биноларнинг аҳамияти ва кўпга чидамлилигига қараб белгиланади. Турар-ой ва жамоат биноларининг ҳисобий эксплуатация муддати «Положение о проведении плавно-предупредительного ремонта жилых и общественных зданий. М. Стройизда, 1974.» ёки «Методические указания по паспортизации жилых домов, общественных и промышленных зданий. Госстрой РУз, Ташкент, 1993» номли ҳужжатлар асосида белгиланади. Саноат биноларининг ҳисобий эксплуатацияқ муддати буюртмачи томонидан белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9. Таъмирбоплик (ремонтопригодность) — элемент (тугун) ёки конструкцияларни вақти-вақти билан кўздан кечириш, профилактик тиклаш-таъмирлаш ишларини олиб бориш имконини беришлик.