Ҳужжатга таклиф юбориш
Аудиони тинглаш
Ҳужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикаси Молия вазирининг
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбуйруғи
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикаси бюджет ҳисобининг стандарти (7-сонли БҲС) «Товар-моддий захиралар»ни тасдиқлаш тўғрисида
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2019 йил 14 январда рўйхатдан ўтказилди, рўйхат рақами 3120]
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикасининг Бюджет кодекси, Ўзбекистон Республикасининг «Бухгалтерия ҳисоби тўғрисида»ги Қонунига мувофиқ ва бюджет ҳисобини давлат секторида молиявий ҳисоботларнинг халқаро стандартлари билан мувофиқлаштириш мақсадида буюраман:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Ўзбекистон Республикаси бюджет ҳисобининг стандарти (7-сонли БҲС) «Товар-моддий захиралар» иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Мазкур буйруқ 2020 йил 1 январдан кучга киради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВазир Д. КУЧКАРОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТошкент ш.,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2018 йил 12 декабрь,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш151-сон
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикаси молия вазирининг 2018 йил 12 декабрдаги 151-сон буйруғига
ИЛОВА
ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикаси бюджет ҳисобининг стандарти (7-сонли БҲС) «Товар-моддий захиралар»
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМазкур Ўзбекистон Республикаси бюджет ҳисобининг стандарти (7-сонли БҲС) «Товар-моддий захиралар» (бундан буён матнда Стандарт деб юритилади) Ўзбекистон Республикасининг Бюджет кодекси ва Ўзбекистон Республикасининг «Бухгалтерия ҳисоби тўғрисида»ги Қонунига мувофиқ бюджет ташкилотлари, давлат мақсадли жамғармалари ва бошқа бюджетдан ташқари жамғармаларининг (бундан буён матнда ташкилотлар деб юритилади) товар-моддий захиралари ҳисобини юритиш тартибини белгилайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-боб. Умумий қоидалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Мазкур Стандартда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишжорий тикланиш қиймати — ташкилот томонидан активни харид қилиш натижасида ҳисобот даврида юзага келадиган харажатлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштовар-моддий захиралар — ташкилотларда ишлаб чиқариш жараёнида фойдаланиладиган хом ашё ва материаллар, уларнинг доимий фаолияти давомида фойдаланиш ёки сотиш учун мўлжалланган ёки сотиш ёки тақсимлаш учун ишлаб чиқарилган активлар кўринишида бўлади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишреализация қилишнинг соф қиймати — одатий фаолият жараёнида кутилаётган сотиш қийматидан ишлаб чиқариш якуни бўйича ҳамда сотиш, алмаштириш ёки бериш билан боғлиқ харажатларни чегирган ҳолда аниқланадиган қиймат.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Ҳисоблаш методи асосида молиявий ҳисоботларни тузувчи ва тақдим қилувчи ташкилотлар товар-моддий захиралар ҳисобини юритишда мазкур Стандартдан фойдаланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Товар-моддий захираларни ҳисобга олишнинг асосий вазифалари қуйидагилардан иборат:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбарча моддий қимматликларнинг бутлигини таъминлаш ҳамда ишлатилиши ва тўғри фойдаланилиши устидан назорат ўрнатиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишзахиралар ва харажатларнинг белгиланган меъёрларини кузатиб бориш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишреализация қилиниши лозим бўлган, фойдаланилмайдиган материалларни ўз вақтида аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишташкилот омборларида мавжуд бўлган қолдиқлар ҳақида аниқ маълумотлар олиш ва бошқалар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Товар-моддий захираларни қабул қилиш, сақлаш ва топшириш жавобгарлиги ташкилот раҳбарининг буйруғи билан тайинланган моддий жавобгар шахсларга юклатилади. Моддий жавобгар шахсларнинг алмашиниши товар-моддий захираларнинг инвентаризацияси ва ташкилот раҳбари томонидан тасдиқланадиган қабул қилиш-топшириш далолатномаларини тузиш билан амалга оширилади. Товар-моддий захираларни сақлаш жойлари тош-тарозу жиҳозлари, ўлчов асбоблари, ўлчов идишлари ва бошқа назорат мосламалари билан таъминланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-боб. Товар-моддий захиралари турлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Товар-моддий захиралар ташкилотлар томонидан сотиб олинган ёки қайта сотиш учун мўлжалланган товарлар ва бошқа мол-мулкларни ўз ичига олади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. Товар-моддий захиралар қуйидаги кўринишда бўлади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишозиқ-овқат маҳсулотлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишхизмат кўрсатиш ва қурилиш материаллари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳарбий қурол-аслаҳалар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишасосий воситалар учун эҳтиёт қисмлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишстратегик захиралар (масалан, энергия ресурс захиралари);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуомалага чиқарилмаган пул белгилари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсотиш учун мўлжалланган почта инвентарлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштугалланмаган ишлаб чиқариш, шу жумладан ўқув ва таълим материаллари ҳамда ташкилот томонидан кўрсатиладиган хизматлар (масалан, аудиторлик текшируви);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсотиш учун мўлжалланган ер ёки мол-мулклар. Бунда узоқ муддатли активлар (ер, бинолар, иншоотлар, транспорт воситалари, мулкий (мутлақ) ҳуқуқлар ва бошқалар) кейинчалик сотиш ёки қайта сотиш мақсадида харид қилинган ҳолларда товар бўлиб ҳисобланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмаҳсулотлар ишлаб чиқариш, хизматлар кўрсатиш, ишларни бажариш, ишлаб чиқаришга хизмат кўрсатиш, маъмурий ва бошқа эҳтиёжлар учун мўлжалланган хом ашё ва материал захиралар, харид қилинган ярим тайёр маҳсулотлар ва бутловчи буюмлар, ёқилғи ва ёнилғилар, тара ва тарабоп материаллар, инвентар ва хўжалик жиҳозлари, эҳтиёт қисмлар ва бошқа материаллар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқайта ишланаётган ва йиғилаётган деталлар, узеллар, тугалланмаган технологик жараёнлар ва маҳсулотлар кўринишидаги тугалланмаган ишлаб чиқаришлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишташкилотда тайёрланган тайёр маҳсулотлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. Ташкилотлар фавқулодда ёки бошқа вазиятларда (мисол учун табиий офатлар ёки фуқаро ҳимояси билан боғлиқ бўлган фавқулоддаги ҳаракатлар) фойдаланиладиган энергия ресурслари (мисол учун нефть) каби турли ресурсларнинг стратегик захираларини сақласалар, ушбу захиралар товар-моддий захира сифатида тан олинади ва мазкур Стандартга мувофиқ равишда ҳисобга олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8. Товар-моддий захиралар қуйидагилар натижасида ташкилотга кирим қилинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишетказиб бериш (олди-сотди) шартномаси бўйича харид қилиниши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбеғараз келиб тушиши (ҳадя шартномаси бўйича);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишузоқ муддатли активлар таркибидан ўтказилиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишортиқча (ҳисобга олинмаган) товар-моддий захираларнинг аниқланиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишташкилотнинг ўзида тайёрланиши;
Олдинги таҳрирга қаранг.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган бошқа ҳолларда.
(8-банднинг еттинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси адлия вазирининг 2021 йил 28 июлдаги 16-мҳ-сонли буйруғи (рўйхат рақами 3313, 28.07.2021 й.) таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 28.07.2021 й., 10/21/3313/0724-сон)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-боб. Товар-моддий захираларни баҳолаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-§. Товар-моддий захиралар таннархи
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9. Товар-моддий захиралар уларнинг таннархи ва реализация қилишнинг соф қийматлари асосида баҳоланади, бундан мазкур Стандартнинг 10 ва 11-бандлари мустасно.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10. Алмашув операцияси амалга оширилмасдан харид қилинган товар-моддий захиралар уларнинг сотиб олиш кунидаги ҳақиқий қиймати билан баҳоланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11. Товар-моддий захиралар беғараз ёки номинал қиймат бўйича бериш ёки маҳсулот ишлаб чиқаришда фойдаланишга мўлжалланган бўлса, улар таннархи ва жорий тикланиш қийматларига нисбатан энг кичик қийматда баҳоланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12. Товар-моддий захираларнинг таннархи уларни сотиб олиш, қайта ишлаш ва жорий ҳолатига етказиш учун сарф қилинган барча бошқа харажатларини ўз ичига олади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13. Товар-моддий захираларни харид қилиш билан боғлиқ бўлган харажатларни аниқлашда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишуларнинг харид қиймати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбожхона божлари ва бошқа солиқлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштранспорт-тайёрлов харажатлари ва уларни сотиб олиш билан бевосита боғлиқ бошқа харажатлар ҳисобга олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда, савдо чегирмалари, қайтарилган тўловлар ва бошқа шу каби ҳолатлар ҳисобга олинмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14. Инвентаризация натижасида аниқланган ортиқча (ҳисобга олинмаган) товар-моддий захираларни баҳолаш улар аниқланган санадаги жорий қийматдан келиб чиққан ҳолда белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15. Тугалланмаган ишлаб чиқаришдаги товар-моддий захираларни тайёр маҳсулотнинг товар-моддий захиралари ҳолатига келтириш харажатлари ишлаб чиқариш соҳасига тааллуқли бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТовар-моддий захираларни қайта ишлаш харажатлари маҳсулот қиймати билан боғлиқ бўлган бевосита харажатларни ўз ичига олади (масалан, иш ҳақи тўловлари учун тўғридан-тўғри харажатлар). Шунингдек, уларга тайёр маҳсулот хом ашёсининг қайта ишлаш жараёнидаги доимий ва ўзгарувчан қўшимча ишлаб чиқариш харажатларининг тизимли тақсимоти киради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДоимий қўшимча ишлаб чиқариш харажатларига ишлаб чиқариш кўламидан қатъи назар ўзгармайдиган билвосита ишлаб чиқариш харажатлари, амортизация, бино ва жиҳозларга хизмат кўрсатиш ҳамда маъмурий бошқарув харажатлари киради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзгарувчан қўшимча ишлаб чиқариш харажатларига ишлаб чиқариш ҳажмининг ўзгаришига боғлиқ бўлган харажатлар киради (масалан, иш ҳақи тўловлари ва хом ашё билан боғлиқ билвосита харажатлар).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш16. Қуйидагилар товар-моддий захиралар таннархидан чиқариб ташланадиган ва ўша давр харажати сифатида тан олинадиган харажатлар ҳисобланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) хом ашё, бажарилган меҳнат ёки бошқа ишлаб чиқариш харажатларининг нормативлардан юқори сарфланиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) сақлаш харажатлари, агарда улар ишлаб чиқариш жараёнида кейинги босқичга ўтиш учун зарур бўлмаса;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишв) товар-моддий захираларнинг жорий жойлашган жойи ва жорий ҳолатига келтириш билан боғлиқ бўлмаган маъмурий қўшимча харажатлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишг) реализация харажатлари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш17. Хизмат кўрсатувчи ташкилотларнинг товар-моддий захиралари ишлаб чиқариш қиймати бўйича баҳоланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМазкур таннарх асосан хизмат кўрсатишда бевосита иштирок этувчи ходимлар, шунингдек назорат қилувчи ходимларнинг иш ҳақи харажатларини ҳамда бунга мувофиқ қўшимча харажатларни ўз ичига олади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда хизмат кўрсатиш билан боғлиқ бўлмаган иш ҳақи ҳисобга олинмайди. Сотиш ва умумий маъмурий персонал билан боғлиқ иш ҳақи ва бошқа харажатлар товар-моддий захиралар таннархига қўшилмайди, балки ўша даврдаги харажатлар ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишХизмат кўрсатувчи ташкилотларнинг товар-моддий захиралари таннархига кирувчи қўшилган маржа ёки алоқадор бўлмаган қўшимча харажатлар кирмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш18. Ташкилотнинг биологик активларидан фойдаланиши натижасида олган қишлоқ хўжалик маҳсулотларини ўз таркибига олувчи товар-моддий захиралар дастлабки тан олинишида ҳосилни йиғиш даврида сотиш харажатлари чегирган ҳолда ҳақиқий нархи билан баҳоланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш19. Таннархни аниқлаш методлари, яъни норматив харажатлар ва чакана нархлар ҳисоби бўйича методлари агар уларнинг натижалари таннарх қийматига яқин келса қулайлик сифатида фойдаланилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНорматив харажатлар хом ашё ва материаллар, меҳнат, самарадорлик ва қувватининг нормал фойдаланиш даражаларини назарда тутади. Улар доимий текширилиб борилади, зарурат туғилганда иш давомида кўриб чиқилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш20. Товар-моддий захираларнинг таннархи харид қилинган даврдаги ҳақиқий қийматига тенг бўлганда, улар ташкилотга алмашув бўлмаган операциялар бўйича берилиши мумкин. (масалан, ҳомийлар томонидан касалхонадаги беморлар учун озиқ-овқат маҳсулотлари ёки дори-дармон воситалари текинга берилиши мумкин).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-§. Товар-моддий захиралар таннархини ҳисоблаш усуллари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш21. Товар-моддий захираларнинг бир-бирининг ўрнини босмайдиган алоҳида моддаларининг таннархи, шунингдек махсус лойиҳалар учун мўлжалланган ва ишлаб чиқарилган товар ёки хизматлар харажатларининг махсус идентификация йўли билан аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш22. Харажатларнинг махсус идентификацияси бу махсус харажатлар уларнинг аниқ белгиланган моддаларига тааллуқлилигини билдиради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБу метод сотиб олинган ёки ишлаб чиқарилганидан қатъий назар махсус лойиҳаларга мўлжалланган моддалар учун мос келади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар товар-моддий захираларнинг йирик миқдордаги моддалари бир-бирининг ўрнини босганда, харажатларнинг махсус идентификациясига мос келмайди. Бундай ҳолатларда, бирор даврдаги соф фойда ёки зарарга ҳисоб-китоб таъсирини ўрганиш учун товар-моддий захирада қолувчи предметни танлаш методларининг биридан фойдаланиш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш23. Мазкур Стандартнинг 22-бандини қўллашда, ташкилот бир хил тур ва вазифадаги барча товар-моддий захиралар учун бир хил қийматни ҳисоблаш усулини қўллаши керак. Турли хил тур ва вазифалардаги товар-моддий захиралар (масалан, иқтисодиётнинг бир ва бошқа сегментларида ишлатилувчи товарлар) учун ҳар хил ҳисоблаш усулларини қўллаш мумкин. Товар-моддий захираларнинг жойлашган жойларидаги фарқи (шунингдек, турли солиқ солиш шартлари) турли ҳисоблаш усулларидан фойдаланиш учун асос бўла олмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш24. Мазкур Стандартнинг 21-бандида кўрсатилган товар-моддий захиралардан ташқари товар-моддий захиралар таннархи биринчи тушум — биринчи чиқим (бундан буён матнда ФИФО усули деб юритилади) ёки ўртача қиймат (бундан буён матнда AVECO усули деб юритилади) усуллари орқали аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТашкилот ўхшаш ва фойдаланиш мақсади бир хил бўлган барча турдаги товар-моддий захиралар учун бир хил ҳисоблаш усулидан фойдаланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш25. ФИФО усули биринчи сотиб олинган товар-моддий захиралар биринчи сотилиши ва шу асосида давр охирида қолган товар-моддий захиралар яқинда сотиб олинган ёки ишлаб чиқарилган товар-моддий захираларни назарда тутади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAVECO усулига кўра ҳар бир модданинг қиймати давр бошидаги ўхшаш моддаларнинг ва давр давомида сотиб олинган ёки ишлаб чиқарилган шундай моддаларнинг ўртача қиймати орқали аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-§. Реализация қилишнинг соф қиймати
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш26. Товар-моддий захираларга зарар етган, тўлиқ ёки қисман эскирган, уларни сотиш нархи пасайган, шунингдек товар-моддий захираларни якунлаш, сотиш, алмаштириш ёки бериш харажатлари кутилаётганидан ошганда, уларнинг таннархи қопланмайдиган ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш27. Товар-моддий захиралар реализация қилишнинг соф қиймати моддалар бўйича ҳисобдан чиқарилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда бир турдаги маҳсулот турига тааллуқли бўлган, бир хил мақсад ёки якуний истеъмолга йўналтирилган, бир ҳудудда ишлаб чиқарилган ва сотиладиган ҳамда бу маҳсулотнинг бошқа қисмлари алоҳида баҳолана олмайдиган товар-моддий захиралар гуруҳлаштириш йўли билан ҳисобдан чиқарилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТовар-моддий захираларнинг таснифи асосида ҳисобдан чиқарилмаслиги лозим (масалан, муайян фаолиятдаги барча бир турдаги товар моддий захиралар ёхуд тайёр маҳсулотлар).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишХизмат кўрсатиш соҳасидаги ташкилотлар сотиш нархи алоҳида белгиланадиган ҳар бир хизмат бўйича харажатларни жамлайди. Бунинг натижасида ҳар бир шундай хизмат алоҳида модда сифатида ифодаланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш28. Реализация қилишнинг соф қийматини ҳисоблаганда мавжуд товар-моддий захираларнинг нимага мўлжалланганлиги ҳисобга олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМасалан, товарларни сотиш ёки хизмат кўрсатиш шартномаларини бажариш учун мўлжалланган товар-моддий захираларнинг реализация қилиш соф қиймати ушбу шартномада белгиланган нархларга асосланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар шартномалар бўйича сотиш ҳажми мавжуд товар-моддий захиралар ҳажмидан паст бўлса, қолган товар-моддий захираларнинг реализация қилиш соф қиймати умумий сотиш нархларига асосланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш29. Агар тайёр маҳсулот таннархи бўйича ёки таннархидан юқори даражада сотилиши, алмаштирилиши ёки берилиши мумкин бўлса, уни ишлаб чиқаришда фойдаланиладиган материаллар таннархидан паст қийматда ҳисобдан чиқарилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар материаллар нархининг тушиши муносабати билан тайёр маҳсулот нархи пасайтирилса, яъни ушбу материаллардан тайёрланган тайёр маҳсулотнинг таннархи мазкур тайёр маҳсулотни реализация қилишнинг соф қийматидан ошса, материаллар қиймати камайтирилиши лозим. Бунда, материалларни қоплаш харажатлари мавжуд бўлган реализация қилишнинг соф қийматини баҳолашнинг энг яхшиси деб ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш30. Ҳар бир кейинги даврда реализация қилишнинг соф қиймати янгидан баҳоланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТовар-моддий захираларнинг таннархидан паст қийматда ҳисобдан чиқарилмаган ҳолларда ёки иқтисодий ҳолатларнинг ўзгариши оқибатида реализация қилишнинг соф қиймати ўсиши аниқ ҳолати кузатилганда, янги баланс қиймати таннарх ва қайта кўриб чиқилган реализация қилишнинг соф қиймати ўлчамларининг энг паст миқдорини танлаш орқали ҳисобдан чиқариш суммаси қайта тикланади (қайта тикланиш ҳисобдан чиқаришнинг дастлабки қиймати доирасида амалга оширилади).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-§. Товар-моддий захираларни беғараз ёки номинал қиймат бўйича ўтказиб бериш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш31. Ташкилотлар пул маблағларининг соф тушумларини таъминлаш имконияти билан бевосита боғлиқ бўлмаган, келгусида иқтисодий фойда ва хизмат кўрсатиш салоҳиятга эга товар-моддий захираларга эга бўлиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБундай турдаги товар-моддий захиралар товарларни беғараз ёки номинал қийматда ўтказиб берилиши натижасида келиб чиқади. Бунда, товар-моддий захираларнинг келгусидаги иқтисодий фойда ёки хизмат кўрсатиш имкониятидан келиб чиқиб ҳақиқий нархи бўйича молиявий ҳисоботларда акс эттирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКелгусидаги иқтисодий фойда ва хизмат кўрсатиш имкониятини бозорда сотиб олиш имкони бўлмаса, алмаштириш қийматини баҳолаш амалга оширилади. Агар товар-моддий захиралар сақлаш мақсади ўзгарса, товар-моддий захиралар мазкур Стандартнинг 9-бандига мувофиқ баҳоланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-боб. Товар-моддий захираларни харажат сифатида тан олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш32. Товар-моддий захираларнинг сотилиши, алмаштирилиши ёки ўтказиб берилишидан олинган даромад даврига мос равишда харажатлар ҳисобга олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар у билан боғлиқ даромад мавжуд бўлмаса, товарлар ўтказиб берилганда ёки хизматлар кўрсатилганда харажат сифатида тан олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТовар-моддий захираларнинг қисман ҳисобдан чиқарилиш ва йўқотилиш харажатлари ушбу ҳисобдан чиқарилиш ва йўқотилиш даврида харажатлар сифатида тан олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТовар-моддий захираларнинг қисман ҳисобдан чиқарилишининг ўзгариши амалга оширилган даврда харажат сифатида қабул қилинади ва товар-моддий захиралар миқдорининг камайиши кўринишида ҳисобга олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш33. Баъзи бир товар-моддий захиралар (масалан, асосий воситаларнинг қисмлари сифатида фойдаланиладиган товар-моддий захиралар) бошқа активлар ҳисобига киритилади. Шу кўринишдаги товар-моддий захиралар мазкур асосий воситаларнинг хизмат муддати давомида харажат сифатида қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш34. Ҳисобдан чиқарилаётган товар-моддий захираларнинг қиймати чиқарилиш далилини аниқлаш пайтида балансдан чиқарилиши керак. Товар-моддий захиралар ташкилотнинг балансидан:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсотиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбеғараз бериш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсақлаш муддати тугагач яроқсизлиги сабабли жисмонан ва маънан эскирганлиги натижасида тугатиш (йўқ қилиш);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкамомад, йўқотиш ёки шикастланиш (синиш, бўлиниш) аниқланиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбошқа операциялар ва ҳодисалар натижасида ҳисобдан чиқарилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш35. Товар-моддий захиралар улар сотиб олинган баҳода (етказиб бериш ва бошқа қўшимча харажатларни ҳам ҳисобга олган ҳолда) ёки улар ҳар хил нархларда сотиб олинган бўлса, ўртача баҳода ҳисобдан чиқарилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМатериаллар ва озиқ-овқат маҳсулотлари ташкилот раҳбари (ёки унинг ўринбосари) томонидан тасдиқланган тегишли ҳужжатларга мувофиқ ҳисобдан чиқарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-боб. Ахборотни очиб бериш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш36. Ташкилотнинг молиявий ҳисоботларида қуйидаги маълумотлар очиб берилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштовар-моддий захиралар қийматини аниқлашда қабул қилинган ҳисоб сиёсати, шу жумладан товар-моддий захираларнинг таннархини ҳисоблашда фойдаланилган усуллар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштовар-моддий захираларнинг умумий баланс қиймати ва ташкилотда фойдаланиладиган классификация бўйича баланс қийматлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсотиш харажатларини чегирилган ҳолда ҳақиқий қиймат бўйича ҳисобга олинган товар-моддий захираларининг баланс қиймати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳисобот даврида харажат сифатида тан олинган товар-моддий захиралар суммаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳисобот даврида харажат сифатида тан олинган ҳисобга киритилган ҳар қандай товар-моддий захираларнинг ҳажми;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳисобот даврида харажат сифатида тан олинган ҳар қандай товар-моддий захираларнинг қайтарилган суммаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмажбуриятлар учун кафолат сифатида гаровга қўйилган товар-моддий захираларнинг баланс қиймати.
(Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 15.01.2019 й., 10/19/3120/2476-сон; Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 28.07.2021 й., 10/21/3313/0724-сон)