Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати ва Тожикистон Республикаси Ҳукумати, кейинги ўринларда «Томонлар» деб аталувчилар,

бир Томон давлати фуқаролари ва корхоналарининг бошқа Томон давлати ҳудудидаги инвестицияларини рағбатлантириш бўйича икки давлат ўртасида ҳамкорликни мустаҳкамлашга кўмаклашишни истаб,

инвестицияларни рағбатлантирадиган ва улар учун қулай режим тақдим этадиган битим хусусий сармоялар кириб келишига ҳамда Томонлар давлатларининг иқтисодий ривожланишига кўмак беришини эътироф этган ҳолда,

инвестициялар учун барқарор асос иқтисодий ресурслардан янада самарали фойдаланиш ва турмуш даражасини оширишга кўмаклашишини тасдиқлаб,

ўз давлатларининг миллий қонунчилигига мувофиқ, шунингдек, халқаро ҳуқуқ нормалари воситасида инвестицияларни ҳимоя қилишнинг самарали механизмини таъминлашнинг муҳимлигини эътироф этган ҳолда,

қуйидагилар тўғрисида келишиб олдилар:

Мазкур Битим мақсадлари учун кейинги ўринларда келтирилган тушунчалар қуйидаги маъноларни англатади:

1. «Инвестор» — бир Томон давлатининг бошқа Томон давлати ҳудудида инвестицияларни амалга ошираётган ҳар қандай жисмоний ёки юридик шахси:

а) жисмоний шахс — Томон давлатининг қонунчилигига мувофиқ унинг фуқароси бўлган ҳар қандай жисмоний шахс;

б) юридик шахс — Томон давлатининг қонунчилигига мувофиқ ташкил этилган ёки таъсис этилган ҳар қандай юридик шахс.

2. «Инвестициялар» — бир Томон давлатининг инвестори тарафидан бошқа Томон давлати ҳудудига мазкур бошқа Томон давлати қонунчилигига мувофиқ киритилган мулкий қимматликларнинг барча турлари, хусусан:

а) кўчар ва кўчмас мулк;

б) акциялар, улушлар ва тижорат ташкилотлари капиталида иштирок этишнинг бошқа шакллари;

в) иқтисодий қимматликлар яратиш учун сарфланган пул маблағлари бўйича ёки иқтисодий қийматга эга бўлган ва инвестициялар билан боғлиқ шартномалар бўйича талаб қилиш ҳуқуқи;

г) интеллектуал мулк объектларига (муаллифлик ҳуқуқлари, патентлар, саноат намуналари, моделлар, товар белгилари ёки хизмат кўрсатиш белгилари, технологиялар, тижорат қийматига эга бўлган маълумотлар ва ноу-хау) нисбатан мутлақ ҳуқуқлар;

д) тадбиркорлик фаолиятини юритиш учун ҳар бир Томон давлатининг қонунчилиги асосида тақдим қилинадиган ёки Томонлар давлатларининг қонунчилигига мувофиқ тузилган шартномалар асосида бериладиган ҳуқуқлар, хусусан, табиий ресурсларни қидириш, қазиб олиш, уларга ишлов бериш ва улардан фойдаланиш билан боғлиқ ҳуқуқлар;

е) ҳудудида инвестициялар амалга оширилаётган Томон давлатининг қонунчилигига зид бўлмаган ўзга шакллардаги бошқа инвестициялар.

Инвестициялар шаклининг ҳар қандай ўзгариши, башарти бундай ўзгариш ўз ҳудудида инвестициялар амалга оширилган Томон давлати қонунчилигига зид бўлмаса, уларни инвестициялар сифатида квалификация қилишга дахл этмайди.

3. «Даромадлар» — Томон давлати ҳудудида инвестициялардан олинган ҳар қандай маблағлар, шу жумладан, фойда, фоизлар, дивидендлар, роялти, лицензия, воситачиликка оид ва бошқа мукофотлар.

4. «Эркин фойдаланиладиган валюта» — 1944 йил 22 июлда Бреттон-Вудсда (Нью-Хэмпшир штати, Америка Қўшма Штатлари) қабул қилинган Халқаро валюта фонди битими Моддаларининг XXX (30) моддаси (f) кичик бандида белгиланган валютани англатади.

5. «Томон давлатининг ҳудуди» — Томонларнинг ҳар бирига нисбатан улар миллий қонунчиликка ва умумэътироф этилган халқаро ҳуқуқ нормаларига мувофиқ ўз суверен ҳуқуқлари ва юрисдикциясини амалга оширадиган давлат ҳудудини англатади.

6. «Томон давлатининг қонунчилиги» — тегишли равишда Ўзбекистон Республикасининг қонунлари ва бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатлари ёки Тожикистон Республикасининг қонунлари ва бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини англатади.

1. Мазкур Битим у кучга кирган пайтдан бошлаб бир Томон давлати инвесторлари бошқа Томон давлати ҳудудида амалга оширган барча инвестицияларга нисбатан қўлланилади.

2. Мазкур Битим у кучга киргунга қадар юзага келган фактлар ва ҳаракатлар билан боғлиқ низоларга нисбатан қўлланилмайди.

3. Мазкур Битим бирон-бир Томонга у кучга киргунга қадар юзага келиб, барҳам топган ҳар қандай ҳаракат ёки фактга ёхуд ҳар қандай вазиятга нисбатан мажбурият юкламайди.

4. Ташқи қарзларга нисбатан мазкур Битим фақат у кучга киргандан кейин жалб қилинган қарзларга нисбатан қўлланилади.

1. Ҳар бир Томон бошқа Томон давлатининг инвесторларига ўз давлати ҳудудида инвестицияларни амалга ошириш учун қулай шароитлар яратишга интилади ҳамда ўз давлати қонунчилигига мувофиқ бундай инвестицияларнинг олиб кирилишига рухсат беради.

2. Ҳар бир Томон ўз давлати ҳудудида бошқа Томон давлати инвесторлари инвестицияларининг тўлиқ ҳимоясини ўз давлати қонунчилигига мувофиқ таъминлайди.

1. Ҳар бир Томон ўз давлати ҳудудида бошқа Томон давлати инвесторларининг инвестицияларига нисбатан уларни бошқариш ва тасарруф этиш учун адолатли ва тенг ҳуқуқли режимни таъминлайди.

2. Мазкур модданинг 1-бандида назарда тутилган режим ўз давлати инвесторларининг ёки ҳар қандай учинчи давлат инвесторларининг инвестицияларига тақдим қилинадиган режимлардан қай бири инвесторнинг фикрига кўра энг қулай бўлса, ундан камроқ бўлмаган даражада қулай бўлиши лозим.

3. Мазкур модданинг 2-бандига мувофиқ тақдим этиладиган режим қуйидаги ҳолларда бир Томон тақдим этаётган ёки келажакда тақдим этадиган афзалликларга нисбатан татбиқ этилмайди:

эркин савдо зонаси, божхона иттифоқи ёки ҳар қандай шунга ўхшаш иқтисодий интеграцион тузилмаларда иштирок этиш муносабати билан;

иккиёқлама солиққа тортишга йўл қўймаслик тўғрисида битимлар ёки солиққа тортиш масалалари бўйича бошқа келишувлар асосида;

давлат харидлари муносабати билан.

1. Мазкур Битимдаги ҳеч бир қоида бирон-бир Томонга мазкур Битимни ноқонуний (жиноий) фаолият натижасида олинган сармоя ёки активлардан амалга оширилган инвестицияларга нисбатан қўллаш мажбуриятини юкламайди.

2. Мазкур Битим бир Томонни жамоат тартибини сақлашга, халқаро тинчлик ва хавфсизликни қўллаб-қувватлаш ёки тиклаш бўйича ўз мажбуриятларини бажаришга ёки ўз давлатининг ҳаётий муҳим хавфсизлик манфаатларини ҳимоя қилишга қаратилган чораларни кўришдан чеклайдиган тарзда талқин қилинмаслиги лозим.

1. Бир Томон давлати инвесторларининг бошқа Томон давлати ҳудудида амалга оширган инвестицияларига нисбатан ўз оқибатлари бўйича экспроприация ёки национализацияга тенг бўлган мажбурий олиб қўйиш чораларини (кейинги ўринларда — экспроприация) қўллаш мумкин эмас, бундай чораларни жамоат манфаатларида мазкур бошқа Томон давлати қонунчилигида белгиланган тартибга риоя этган тарзда, камситиш хусусиятидан ҳоли равишда, тез, мутаносиб ва самарали товон тўлашни назарда тутган ҳолда амалга ошириш ҳолатлари бундан мустасно.

2. Товон амалда экспроприация қилинганлик ёки келгусида экспроприация қилиш ҳақида расман маълум бўлган санада ҳисобланган экспроприация қилинаётган инвестицияларнинг бозор қийматига мос бўлиши лозим. Товон кечиктирмасдан эркин фойдаланиладиган валютада тўланади ва мазкур Битимнинг 8-моддасига мувофиқ бир Томон давлати ҳудудидан бошқа Томон давлати ҳудудига ўтказилади. Экспроприация қилинган санадан бошлаб товон тўланган санага қадар товон суммасига бозор асосида белгиланадиган тижорат ставкасида, аммо олти ойлик доллар кредитлари бўйича Лондон банклараро таклиф ставкасидан (ЛИБОР) кам бўлмаган ставкада фоизлар ҳисобланади.

Бир Томон давлатининг бошқа Томон давлати ҳудудида уруш, фуқаролик тартибсизликлари ёки шунга ўхшаш бошқа ҳолатлар оқибатида инвестицияларига зарар етказилган инвесторларига реституция, зарарни қоплаш, товон тўлаш ёки тартибга солишнинг бошқа турларига нисбатан, мазкур бошқа Томон учинчи давлат инвесторларига ёки ўз давлати инвесторларига бундай зарар муносабати билан чоралар кўришда қўллайдиган режимлар ичидаги энг қулай бўлган режим тақдим этилади.

1. Ҳар бир Томон бошқа Томон давлати инвесторларига биринчи Томон давлати қонунчилигида белгиланган барча солиқ ва мажбурий тўловлар тўланганидан сўнг, мазкур биринчи Томон давлати ҳудудидан инвестициялар билан боғлиқ тўловларнинг, хусусан, қуйидагиларнинг бирон-бир чекловларсиз ўтказилишини кафолатлайди:

а) бошланғич капитал ёки инвестицияларни таъминлаб туриш ёхуд кенгайтириш учун фойдаланиладиган ҳар қандай қўшимча маблағлар;

б) инвестицияларни амалга оширишдан олинган даромадлар;

в) мазкур Битимнинг 6 ва 7-моддаларида назарда тутилган товон тўловлари;

г) шартномаларни ижро этиш тартибида амалга оширилган тўловлар;

д) инвестицияларнинг қисман ёки тўла тугатилишдан ёхуд сотилишидан олинган маблағлар;

е) иккала Томон инвестициялар сифатида тан олган қарзлар ва кредитларни қайтариш ҳисобига тўланадиган маблағлар, шунингдек, ҳисобланган фоизлар;

ж) биринчи Томон давлати ҳудудида инвестицияларни амалга ошириш билан боғлиқ меҳнат қилишга рухсат этилган бошқа Томон давлати инвесторлари ва жисмоний шахслари оладиган иш ҳақи ва бошқа мукофотлар;

з) мазкур Битимнинг 10-моддасига мувофиқ низоларни ҳал этиш натижасида юзага келадиган тўловлар;

и) биринчи Томон давлати қонунчилигига мувофиқ бошқа манбалардан олинган маблағлар.

2. Тўловларни ўтказиш кечиктирилмасдан, эркин фойдаланиладиган валютада, ўз ҳудудида инвестициялар амалга оширилган Томон давлатининг валютага оид қонунчилигига мувофиқ расмий айирбошлаш курси бўйича амалга оширилади.

Бир Томон ёки у ваколат берган орган инвесторга бошқа Томон давлати ҳудудида инвестициялар билан боғлиқ нотижорат хавфлардан ҳимоя қилиш кафолати асосида тўловни амалга оширганидан сўнг, инвесторга тегишли ҳуқуқларни мазкур инвестор билан бир хил ҳажмда суброгация тартибида амалга ошириши мумкин. Бундай ҳуқуқлар мазкур бошқа Томон давлати қонунчилигига мувофиқ амалга оширилади.

1. Бир Томон билан бошқа Томон давлатининг инвестори ўртасида ушбу инвесторнинг биринчи Томон давлати ҳудудидаги инвестициялари юзасидан вужудга келадиган низолар, шу жумладан, мазкур Битимнинг 6 ва 7-моддаларига мувофиқ товон миқдори, уни тўлаш шартлари ёки тартибига ёхуд мазкур Битимнинг 8-моддасида назарда тутилган тўловларни ўтказиш тартибига оид низолар имкон қадар музокаралар йўли билан ҳал этилади.

2. Башарти низо томонларидан бирининг низони музокаралар йўли билан ҳал этиш тўғрисидаги илтимоси санасидан бошлаб олти ой давомида музокаралар йўли билан ҳал этишнинг имкони бўлмаса, низо инвесторнинг танлови бўйича қуйидагилардан бирига кўриб чиқиш учун топширилиши мумкин:

а) ўз ҳудудида инвестициялар амалга оширилган Томон давлатининг ваколатли суди ёки арбитражига;

б) Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг Халқаро савдо ҳуқуқи бўйича комиссияси (ЮНСИТРАЛ) Арбитраж регламентига мувофиқ «ad hoc» арбитраж судига;

в) 1965 йил 18 мартда Вашингтон шаҳрида имзоланган Давлатлар билан бошқа давлатларнинг жисмоний ёки юридик шахслари ўртасидаги инвестицияга доир низоларни ҳал қилиш бўйича Конвенцияга мувофиқ таъсис этилган Инвестицияга оид низоларни ҳал қилиш бўйича халқаро марказга, башарти иккала Томон мазкур Конвенциянинг иштирокчилари ҳисоблансалар.

3. Бир Томон низо халқаро арбитражга берилгунга қадар тегишли инвестордан ушбу Томон давлатининг миллий қонунчилигида назарда тутилган низони кўриб чиқиш ички механизмларининг барчасини ишга солишни талаб қилиш ҳуқуқига эга.

4. Агар инвестор низони манфаатдор Томон давлатининг ваколатли судига ёки халқаро арбитражга берган бўлса, мазкур модданинг 2-бандида кўрсатилган учта процедурадан бирини танлаш якуний ҳисобланади.

5. Башарти инвестор низога олиб келган вазиятлар ҳақида илк бор хабар топган санадан ёки хабар топиши лозим бўлган вақтдан эътиборан уч (3) йилдан ортиқ вақт ўтган бўлса, низо арбитражга берилиши мумкин эмас.

6. Агар мазкур Битимдаги қоидалар арбитраж қоидаларига зид бўлса, мазкур Битим қоидалари устувор кучга эга бўлади.

7. Арбитраж қарори низодаги иккала томон учун ҳам якуний ва мажбурий ҳисобланади. Ҳар бир Томон ўз давлати қонунчилигига мувофиқ бундай қарорнинг ижро этилишини таъминлаш мажбуриятини олади.

Суд низо тарафлари ўртасида келишилиши мумкин бўлган ҳуқуқ нормаларига мувофиқ низо бўйича қарор чиқаради. Бундай келишув мавжуд бўлмаган тақдирда, суд ҳудудида инвестициялар амалга оширилган низо Томони давлатининг ҳуқуқини ва халқаро ҳуқуқнинг қўлланилиши мумкин бўлган нормаларини қўллайди.

1. Томонлар ўртасидаги мазкур Битимни талқин қилиш ва қўллашга оид низолар улар ўртасида музокаралар орқали ҳал этилади.

2. Башарти музокаралар бошланганидан сўнг олти ой давомида низо бундай усул билан ҳал этилмаса, у ҳолда низо ҳар қандай Томоннинг талабига биноан «ad hoc» арбитраж судига кўриб чиқиш учун топширилади.

3. Арбитраж суди ҳар бир алоҳида ҳолат учун тузилади, бунинг учун ҳар бир Томон арбитраж судида иш кўриш тўғрисида хабарнома олинган санадан бошлаб икки ой давомида биттадан арбитраж суди аъзосини тайинлайди. Сўнгра суднинг ушбу икки аъзоси учинчи давлат фуқаросини танлайдилар ва у бошқа икки аъзоларнинг охиргиси тайинланган санадан бошлаб бир ой ичида иккала Томоннинг маъқуллаши билан арбитраж судининг раиси этиб тайинланади.

4. Башарти мазкур модданинг 3-бандида кўрсатилган муддатда зарурий тайинлашлар амалга оширилмаган бўлса, бошқа келишувлар мавжуд бўлмаган ҳолларда, бирон-бир Томон Халқаро суд раисига бундай тайинлашларни амалга ошириш бўйича илтимос билан мурожаат қилиши мумкин. Агар Халқаро суд раиси Томонлардан бири давлатининг фуқароси бўлса ёки бошқа сабабларга кўра ушбу илтимосни бажара олмаса, Халқаро суд раисининг ўринбосарига зарурий тайинлашларни амалга ошириш таклиф этилади. Агар Халқаро суд раисининг ўринбосари ҳам Томонлардан бири давлатининг фуқароси бўлса ёки бошқа сабаблар бўйича ушбу илтимосни бажара олмаса, Халқаро суднинг мартаба бўйича ундан кейинги ўринда турувчи бирон-бир Томон давлатининг фуқароси бўлмаган аъзосига зарурий тайинлашларни амалга ошириш таклиф этилади.

5. Арбитраж суди ўз қарорини кўпчилик овоз билан чиқаради. Бундай қарор Томонлар учун якуний ва мажбурий ҳисобланади. Ҳар бир Томон ўзи тайинлаган суд аъзосининг фаолияти ҳамда арбитраж судида иш кўришда ўз вакиллиги билан боғлиқ харажатларни қоплайди. Томонлар арбитраж суди раисининг фаолияти билан боғлиқ харажатларни, шунингдек, бошқа харажатларни тенг улушларда қоплайдилар. Аммо арбитраж суди ўз қарорида Томонлардан бири харажатларнинг кўпроқ қисмини қоплашини назарда тутиши мумкин ва бундай қарор иккала Томон учун ҳам мажбурий ҳисобланади. Арбитраж суди ўз иш тартибини мустақил белгилайди.

6. Халқаро арбитраж судининг тили рус тили ҳисобланади.

Томонлар улардан бирининг ёзма илтимосига кўра мазкур Битимни талқин қилиш, қўллаш ёки бажаришга доир масалалар бўйича маслаҳатлашувлар ўтказадилар.

Мазкур Битимга Томонларнинг ўзаро келишувига кўра унинг ажралмас қисми ҳисобланадиган ҳамда мазкур Битим учун назарда тутилган тартибда кучга кирувчи алоҳида баённомалар билан расмийлаштириладиган ўзгартириш ва қўшимчалар киритилиши мумкин.

1. Ҳар бир Томон мазкур Битимнинг кучга кириши учун зарур бўлган давлат ички процедураларини бажарганлиги тўғрисида бошқа Томонни ёзма равишда хабардор қилади. Мазкур Битим икки хабарноманинг сўнггиси олинган санадан бошлаб кучга киради.

2. Мазкур Битим ўн йил давомида ўз кучида бўлади. Ушбу муддат тугагандан сўнг, башарти бир Томон тегишли муддат тугашидан камида олти ой олдин ўзининг мазкур Битимнинг амал қилишини тугатиш нияти тўғрисида бошқа Томонни ёзма равишда хабардор қилмаса, унинг амал қилиши навбатдаги ўн йиллик муддатларга ўз-ўзидан узаяверади.

3. Мазкур Битимнинг амал қилиш муддати тугатилган санага қадар амалга оширилган ва у татбиқ этиладиган инвестицияларга нисбатан мазкур Битимнинг барча бошқа моддалари қоидалари унинг амал қилиш муддати тугатилган санадан бошлаб кейинги ўн йил мобайнида ўз кучида қолади.

Душанбе шаҳрида 2018 йил 9 мартда икки асл нусхада, ҳар бири ўзбек, тожик ва рус тилларида тузилди, бунда барча матнлар бир хил кучга эга.

Мазкур Битим қоидаларини талқин қилишда тафовутлар юзага келган тақдирда, рус тилидаги матндан фойдаланилади.