Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 14 августдаги Ф-5022-сон «Ўзбекистон Республикасида электр энергияси ва табиий газ назорати ва ҳисобга олишнинг автоматлаштирилган тизимини жорий этишга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги фармойишига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ўзбекистон нефть маҳсулотлари ва газдан фойдаланишни назорат қилиш давлат инспекцияси ва Электр энергетикада назорат бўйича давлат инспекцияси қарор қилади:

1. Энергия ресурсларини ҳисобга олишнинг автоматлаштирилган тизимини жорий этиш доирасида электр энергияси ва табиий газни ҳисобга олишнинг замонавий асбобларини ўрнатиш тартиби тўғрисидаги низом иловага мувофиқ тасдиқлансин.

2. Мазкур қарор расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ойдан кейин кучга киради.

Мазкур Низом энергия ресурсларини ҳисобга олишнинг автоматлаштирилган тизимини (бундан буён матнда ЭНҲАТ деб юритилади) жорий этиш доирасида электр энергияси ва табиий газни (бундан буён матнда энергия ресурслари деб юритилади) ҳисобга олишнинг замонавий асбобларини ўрнатиш тартибини белгилайди.

1. Мазкур Низомда қуйидаги тушунчалар қўлланилади:

таъминотчи — энергия ресурсларини қабул қилиш, тақсимлаш ва истеъмолчиларга шартнома асосида етказиб беришни таъминловчи ҳудудий электр тармоқлари корхоналари ва/ёки газ таъминоти ташкилотлари;

энергия ресурслари истеъмолчиси (бундан буён матнда истеъмолчи деб юритилади) — электр энергиясидан ва/ёки табиий газдан ишлаб чиқариш ва/ёки маиший эҳтиёжлари учун фойдаланаётган жисмоний шахслар (бундан буён матнда маиший истеъмолчи деб юритилади) ва юридик шахслар ёки юридик шахс ташкил этмасдан тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланувчи жисмоний шахслар;

энергия ресурсларини ҳисобга олишнинг замонавий асбоблари (бундан буён матнда энергия ресурсларини ҳисобга олиш прибори деб юритилади) — энергия ресурслари сарфини ҳисобга олиш прибори бўлиб, истеъмол қилинган энергия ресурсларининг ҳақ тўланиши лозим бўлган ҳажми унинг кўрсаткичлари асосида аниқланади.

2. Мазкур Низом талаблари ЭНҲАТ жорий этиш доирасида янгидан ўрнатилаётган энергия ресурсларини ҳисобга олиш приборлари учун тааллуқлидир.

3. Таъминотчи томонидан тегишлича электр ва газ тармоқларига уланиш учун истеъмолчига бериладиган техник шартларда ЭНҲАТ жорий этиш доирасида энергия ресурсларини ҳисобга олиш приборларини ўрнатиш бўйича қўйиладиган талаблар кўрсатилиши лозим.

4. Истеъмолчиларнинг электр таъминоти ва газ таъминоти лойиҳаларида ЭНҲАТ жорий этиш доирасида энергия ресурсларини ҳисобга олиш приборлари бўйича алоҳида қисм назарда тутилиши керак.

5. ЭНҲАТ жорий этиш доирасида ўрнатиладиган энергия ресурсларини ҳисобга олиш приборлари, шунингдек ЭНҲАТ жорий этиш доирасида ўрнатиладиган бошқа зарур элементлар Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 31 майдаги 319-сон қарори билан тасдиқланган Электр энергиясидан фойдаланиш қоидалари ва Табиий газдан фойдаланиш қоидаларида белгиланган тартибда ўрнатилади.

6. ЭНҲАТ жорий этиш доирасида ўрнатиладиган энергия ресурсларини ҳисобга олиш приборларини ўрнатиш бўйича ишлар таъминотчи томонидан тасдиқланган режа-жадвалга мувофиқ мустақил равишда ташкил этилади.

7. Таъминотчи ЭНҲАТ жорий этиш доирасида ўрнатиладиган энергия ресурсларини ҳисобга олиш приборларини ўрнатиш бўйича ишлар бошланишидан камида 10 кун олдин жойлардаги фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари орқали маиший истеъмолчиларни бу ҳақда хабардор қилади.

8. ЭНҲАТ жорий этиш доирасида ўрнатиладиган энергия ресурсларини ҳисобга олиш приборларини, шунингдек улар ўрнатиладиган махсус шкафларни харид қилиш, шу жумладан мавжуд (шунингдек индукцион, газ температураси ва босими бўйича коррекциясиз) приборларни алмаштириш, монтаж қилиш, давлат қиёсловидан (шу жумладан, даврий давлат қиёсловидан) ўтказиш ҳамда ўрнатиш таъминотчи ҳисобидан амалга оширилади, таъминотчи томонидан маиший истеъмолчи иштирокида бепул уланади, рўйхатга олинади ва пломбаланади.

9. Юридик шахсларга ва юридик шахс ташкил этмасдан тадбиркорлик фаолиятини амалга оширувчи жисмоний шахсларга ЭНҲАТ жорий этиш доирасида ўрнатилаётган энергия ресурсларини ҳисобга олиш приборларини монтаж қилиш истеъмолчининг танлови бўйича таъминотчи ёки махсус монтаж қилувчи ташкилот томонидан шартнома асосида амалга оширилади.

Бунда, энергия ресурсларини ҳисобга олиш приборлари, шу жумладан электр энергиясини ҳисобга олиш элементларини монтаж қилиш электр таъминоти ва/ёки газ таъминоти лойиҳаларига мувофиқ амалга оширилади.

10. ЭНҲАТ жорий этиш доирасида ўрнатилаётган энергия ресурсларини ҳисобга олиш приборлари:

юридик шахсларга ва юридик шахс ташкил этмасдан тадбиркорлик фаолиятини амалга оширувчи жисмоний шахсларга ҳамда якка тартибда қурилган уй-жойларга ўзаро ҳисоб-китобларни амалга ошириш учун тармоқларнинг мансублик чегарасида;

кўп хонадонли уй-жойларда ва намунали лойиҳалар бўйича қурилган алоҳида уй-жойларда уларнинг электр ва газ таъминоти лойиҳаларида белгиланган махсус жойларга ўрнатилади.

11. Электр энергиясини ҳисобга олиш приборлари Электр қурилмаларининг тузилиши қоидалари (Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан техник ҳужжатларга тегишли деб топилган, 2004 йил 27 февралдаги 20-15-62/24-сон) талабларига мувофиқ ўрнатилиши керак.

12. Табиий газни ҳисобга олиш приборларини танлаш, жойлаштириш ва ўрнатиш ШНҚ 2.04.08-22 «Газ таъминоти. Лойиҳалаш талаблари»га мувофиқ амалга оширилади.

13. Истеъмолчилардаги мавжуд ҳисобга олиш приборларини, шу жумладан индукцион, газ температураси ва босими бўйича коррекциясиз ишлайдиган ҳисобга олиш приборларини ечиб олиш (демонтаж қилиш) ва ЭНҲАТ жорий этиш доирасида ўрнатилаётган энергия ресурсларини ҳисобга олиш приборларини ўрнатиш таъминотчининг ваколатли ходими томонидан истеъмолчи иштирокида амалга оширилади.

14. Таъминотчининг ваколатли ходими маиший истеъмолчилардаги энергия ресурсларини ҳисобга олиш приборларини ечиш ва ўрнатиш ишлари соат 8.00 дан 20.00 гача амалга оширилади.

Бунда таъминотчининг ваколатли ходими истеъмолчига ўзининг хизмат гувоҳномасини кўрсатишга мажбур.

15. Таъминотчининг ваколатли ходими истеъмолчидаги энергия ресурсларини ҳисобга олувчи мавжуд ҳисобга олиш приборларини ечиб олишда истеъмолчи иштирокида ҳисобга олиш приборини ва ундаги пломбаларнинг бутунлигини текширади ва бу ҳақда икки нусхада далолатнома тузади ҳамда далолатноманинг барча нусхалари таъминотчининг ваколатли ходими ва истеъмолчи томонидан имзоланади.

16. Далолатномада ҳисобга олиш приборининг тури, унинг завод рақами, ишлаб чиқарувчининг товар белгиси, ечиш пайтидаги кўрсаткичи ва бошқа зарур маълумотлар кўрсатилади. Далолатноманинг бир нусхаси истеъмолчига тақдим этилади, иккинчи нусхаси таъминотчида қолади.

17. Истеъмолчида мавжуд ҳисобга олиш приборини улаш схемаси ўзгарганда, приборга зарар етказилганда (истеъмолчининг айби билан) ёки пломбалари бузилганда, ҳисобга олиш приборларидан ташқари бошқа энергия ресурсларини қабул қилгичлар уланганда ва амалда истеъмол қилинган энергия ресурсларининг кўрсаткичларини камайтириш мақсадида бошқа қоида бузишларга йўл қўйилганда, таъминотчининг ваколатли ходими истеъмолчи иштирокида Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 31 майдаги 319-сон қарори билан тасдиқланган Электр энергиясидан фойдаланиш қоидалари ва Табиий газдан фойдаланиш қоидаларида белгиланган тартибда далолатнома тузади.

18. Таъминотчининг ваколатли ходими томонидан маиший истеъмолчиларга энергия ресурсларини ҳисобга олиш приборининг давлат қиёсловидан ўтказилганлиги тўғрисидаги сертификат тақдим этилади.

19. Энергия ресурсларини ҳисобга олиш приборлари ўрнатилган ва улангандан сўнг таъминотчининг ваколатли ходими ва истеъмолчи иштирокида энергия ресурсларининг ҳисобга олиш прибори ўрнатилганлиги тўғрисида икки нусхада далолатнома тузади.

Далолатномада ҳисобга олиш приборининг тури, завод рақами, ишлаб чиқарувчининг товар белгиси, ўрнатилган пайтдаги кўрсаткичлари, давлат қиёсловидан ўтказилганлиги тўғрисидаги сертификат ва пломбалар тўғрисидаги маълумотлар кўрсатилади.

Далолатнома таъминотчининг ваколатли ходими ва истеъмолчи томонидан имзоланади, бир нусхаси истеъмолчига тақдим этилади, иккинчи нусхаси таъминотчида қолади.

20. Энергия ресурсларини ҳисобга олиш приборлари ўрнатилган ва улангандан сўнг таъминотчининг ваколатли ходими ва истеъмолчи иштирокида:

а) электр энергиясини ҳисобга олиш приборининг клемма қопқоғини (схемасини), ўлчов ток трансформаторларининг клеммаларини, ҳисобга олиш асбобининг хотира блокини ва дастурлашга кириш тугмасини (ўчиргичини), ўтиш клеммаларини, кучланиш ўлчов трансформатори ажратгичларининг юритмаларини ва ҳимоя автоматларини пломбалайди;

б) табиий газ истеъмолини ҳисобга олиш приборлари қуйидагича пломбаланилади:

маиший истеъмолчиларда ҳисоблаш механизмини (электрон кўрсаткичларини) ва ҳисобга олиш приборининг газ ўтказгич билан улаш муфтасини;

юридик шахсларда:

босим датчикининг вентилли блоки;

ёпиқ ҳолатда атмосфера билан алоқа учун вентили;

очиқ ҳолатда босим датчигининг газ билан алоқа вентили;

ҳисоб-китоб механизми;

электрон корректори;

босим датчиги;

ҳарорат датчиги;

коррекция блоки алоқа кабелининг кириши;

сарф, босим, ҳарорат датчикларининг сигнал симлари;

ҳисобга олиш приборларининг тўғри участкалари, фильтрнинг, киришли/чиқишли кранларнинг, байпаснинг фланцли уланмалари;

кириш/чиқиш пуфловчи вентиллари.

21. Мазкур Низом талаблари бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда жавобгар бўлади.

22. Мазкур Низом Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси ҳузуридаги Мажбурий ижро бюроси, Ўзбекистон Республикаси Хусусийлаштирилган корхоналарга кўмаклашиш ва рақобатни ривожлантириш давлат қўмитаси, Ўзбекистон стандартлаштириш, метрология ва сертификатлаштириш агентлиги, «Ўзбекэнерго» АЖ, «Ўзбекгидроэнерго» АЖ, «Ўзбекнефтегаз» АЖ, Ўзбекистон Республикаси Давлат архитектура ва қурилиш қўмитаси ва Фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари фаолиятини мувофиқлаштириш бўйича республика кенгаши билан келишилган.