Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси, халқ депутатлари вилоят, туман ва шаҳар Кенгашлари депутатларининг фаолиятини янада такомиллаштириш, уларнинг мамлакатни ижтимоий-иқтисодий ривожлантиришдаги ролини ошириш, шунингдек депутатлар корпуси корхоналар, муассасалар, ташкилотлар, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, жамоат бирлашмалари, оммавий ахборот воситалари билан янада яқиндан ҳамкорлик қилишини таъминлаш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенатининг Кенгаши қарор қилади:

1. Сенатнинг халқ депутатлари маҳаллий Кенгашлари ва ижро этувчи ҳокимият органлари билан ҳамкорлиги, уларнинг минтақавий ривожланиш муаммоларини ҳал этишдаги фаолияти мувофиқлаштирилишини таъминлаш масалалари бўйича гуруҳ томонидан ишлаб чиқилган қуйидаги тавсиялар маъқуллансин:

Халқ депутатлари маҳаллий Кенгашларининг доимий комиссиялари фаолиятини янада такомиллаштиришга доир тавсиялар (1-илова);

Халқ депутатлари маҳаллий Кенгашининг ва халқ депутатлари маҳаллий Кенгаши доимий комиссияларининг қарорлари ижро этилиши устидан назорат олиб боришга доир тавсиялар (2-илова);

Халқ депутатлари маҳаллий Кенгаши депутати томонидан депутат сўровини юборишга доир тавсиялар (3-илова);

Қабул қилинаётган қонунлар ва бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг мазмун-моҳиятини халқ депутатлари маҳаллий Кенгашлари депутатлари томонидан аҳоли ўртасида тушунтириш механизмини такомиллаштиришга доир тавсиялар (4-илова).

2. Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси Раисига, халқ депутатлари вилоят, туман ва шаҳар Кенгашлари раҳбарларига ушбу қарор билан маъқулланган тавсияларнинг қоидаларини ҳисобга оладиган ҳуқуқий ҳужжатларни ишлаб чиқиб, уларни Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси мажлисида, халқ депутатлари маҳаллий Кенгашларининг сессияларида тасдиқлаш тавсия этилсин.

3. Ушбу қарорнинг ижро этилишини назорат қилиш Сенатнинг халқ депутатлари маҳаллий Кенгашлари ва ижро этувчи ҳокимият органлари билан ҳамкорлиги, уларнинг минтақавий ривожланиш муаммоларини ҳал этишдаги фаолияти мувофиқлаштирилишини таъминлаш масалалари бўйича гуруҳ раҳбари Ғ. Алиев зиммасига юклатилсин.

1. Халқ депутатлари маҳаллий Кенгашларининг доимий комиссиялари (бундан буён матнда доимий комиссиялар деб юритилади) ҳар йилги фаолиятининг асослари доимий комиссияларнинг халқ депутатлари маҳаллий Кенгаши (бундан буён матнда маҳаллий Кенгаш деб юритилади) сессиясида тасдиқланадиган йиллик иш режаларида белгиланади. Доимий комиссияларнинг иш режаларига киритиладиган ўзгартишлар ёки қўшимчалар маҳаллий Кенгашнинг сессиясида кўриб чиқилади ва тасдиқланади.

2. Халқ депутатлари вилоят Кенгашининг доимий комиссиялари иш режаларида, бошқа масалалардан ташқари, халқ депутатлари туман (шаҳар) Кенгашлари тегишли (соҳавий) доимий комиссияларининг фаолиятини ўрганишга, туман (шаҳар) Кенгашлари томонидан қонунлар, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталари қарорлари, Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳамда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси қарорлари, шунингдек вилоят Кенгаши ва унинг доимий комиссиялари қарорларининг бажарилишига доир тадбирлар акс эттирилган бўлиши керак.

3. Халқ депутатлари вилоят, туман (шаҳар) Кенгашларининг иш режаларига қабул қилинаётган қонунларнинг, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталари қарорларининг, Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳамда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси қарорларининг, шунингдек маҳаллий Кенгашлар қарорларининг мазмун-моҳиятини аҳоли эътиборига етказишга доир тадбирлар киритилиши лозим. Иш режаларига киритилган тадбирлар бажарилишини таъминлаш учун вазирликлар, давлат қўмиталари ва идораларнинг ҳудудий бўлинмалари (бундан буён матнда жалб этилган ташкилотлар деб юритилади) вакиллари жалб этилиши мумкин.

4. Доимий комиссияларнинг иш режаларига халқ депутатлари вилоят, туман (шаҳар) Кенгашлари сессияларининг қарорлари, доимий комиссияларнинг қарорлари бажарилишини ўрганиш тадбирлари албатта киритилади.

Регламент ва депутатлик одоби масалалари доимий комиссияларининг иш режаларига маҳаллий Кенгашлар депутатлари томонидан депутатлик ваколатлари бажарилишининг самарадорлигини ўрганиш тадбирлари киритилади.

5. Доимий комиссияларнинг иш режаларига доимий комиссияларнинг, депутатларнинг фаолиятини оммавий ахборот воситаларида ёритиш тадбирлари киритилиши лозим.

6. Доимий комиссияларнинг иш режаларига киритилган ҳуқуқий тарғибот тадбирларини амалга оширишга «Маҳалла» жамғармаси, «Камолот» ёшлар ижтимоий ҳаракати, Ўзбекистон Хотин-қизлар қўмитаси, Савдо-саноат палатаси, Фермер хўжаликлари ассоциацияси, Ўзбекистон адвокатлар палатаси ва бошқа жамоат бирлашмаларининг вакиллари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари раислари ва уларнинг маслаҳатчилари, маҳаллий оммавий ахборот воситаларининг вакиллари ва бошқалар жалб этилиши керак.

7. Халқ депутатлари туман (шаҳар) Кенгашлари депутатларининг ҳуқуқий билими даражасини ошириш мақсадида халқ депутатлари вилоят Кенгаши доимий комиссияларининг иш режаларига халқ депутатлари туман (шаҳар) Кенгашлари доимий комиссияларининг раислари учун ўқув семинарларини ўтказиш тадбирлари киритилган бўлиши лозим.

8. Доимий комиссиянинг иш режасини тузганда: биринчидан – тадбирнинг тартиб рақами, иккинчидан – тадбирнинг номи, учинчидан – тадбирларни бажариш муддатлари, тўртинчидан – жалб этилган ташкилотлар ва бешинчидан – масъул ижрочилар кўрсатилиши керак.

Тадбирнинг номи кўрсатиладиган жойда мазкур тадбир доимий комиссиянинг иш режасига қайси мақсадда киритилганлиги кўрсатиб ўтилади. Тадбирни мақсадини кўрсатмай туриб иш режасига киритишга йўл қўйилмайди.

Агар Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг қарори, Ўзбекистон Республикаси Президентининг, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг, маҳаллий Кенгашнинг қарори тадбирни иш режасига киритиш учун асос бўлган бўлса, у ҳолда қарорнинг тўлиқ номи, қарор қабул қилинган сана, унинг тартиб рақами ва банди албатта кўрсатилади.

Тадбирларни бажариш муддатлари кўрсатиладиган жойда тадбир ўтказиладиган аниқ сана (ой ёки йил чораги) кўрсатиб ўтилади. «Йил давомида» қабилидаги ноаниқ таърифлардан фойдаланишга йўл қўйилмайди.

Жалб этилган ташкилотлар кўрсатиладиган жойда конкрет корхоналар, муассасалар ва ташкилотларнинг тўлиқ номи, уларнинг раҳбарлари фамилиялари ва лавозимлари кўрсатиб ўтилади, ушбу Тавсияларнинг 5-бандида кўрсатилган ҳоллар бундан мустасно. «Корхоналар», «муассасалар», «ташкилотлар» қабилидаги ноаниқ таърифлардан, шунингдек ташкилотларнинг тўлиқ бўлмаган номларидан ва шу сингарилардан фойдаланишга йўл қўйилмайди.

Масъул ижрочилар кўрсатиладиган жойда депутатларнинг аниқ фамилияларини кўрсатиб ўтилади.

9. Доимий комиссияларнинг мажлисларида доимий комиссияларнинг иш режаларига киритилган масалалар кўрилади, маҳаллий Кенгашлар сессиялари қарорларининг ижроси муҳокама қилинади, корхоналар, муассасалар ва ташкилотлар раҳбарларининг ҳисоботлари тингланади, маҳаллий Кенгашлар сессиялари қарорларининг лойиҳалари тайёрланади. Халқ депутатлари туман (шаҳар) Кенгашлари доимий комиссияларининг мажлисларида қонунларнинг, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталари, Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳамда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси қарорларининг, халқ депутатлари вилоят Кенгаши сессиялари ва унинг доимий комиссиялари қарорларининг ижро этилиши ҳам муҳокама қилинади.

Доимий комиссия аъзолари томонидан қилинган ишларнинг натижалари доимий комиссияларнинг мажлисларида йил чораги бўйича якунланади ва доимий комиссиянинг фаолияти юзасидан йил чорагига оид ҳисобот тасдиқланади.

10. Доимий комиссиянинг мажлиси жараёни доимий комиссия мажлисининг баённомасида қайд этилади. Баённомани расмийлаштириш тартиби Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар, шаҳарлар ва туманлар ҳокимликлари девонларида иш юритиш ҳамда ҳужжатларнинг ижро этилиши устидан назоратни ташкил қилиш бўйича йўриқномада белгиланган бўлиб, Йўриқнома Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 1999 йил 29 мартдаги 140-сонли қарори билан тасдиқланган.

11. Доимий комиссия мажлисининг якунлари бўйича қарор қабул қилинади. Доимий комиссиянинг қарори доимий комиссия бланкасида, қарорнинг тартиб рақами, доимий комиссия мажлиси ўтказилган сана ва жой кўрсатилган ҳолда расмийлаштирилади. Доимий комиссиянинг қарори доимий комиссия раиси томонидан имзоланади.

12. Доимий комиссиянинг қарорида қарорнинг номи кўрсатилган, уни қабул қилиш сабаблари ва мақсадлари тушунтирилган, шунингдек қабул қилинган қарорнинг мазмун-моҳияти аниқ акс эттирилган бўлиши керак. Қарорда унинг ижро этилиши учун масъул депутатларнинг ҳамда корхона, муассаса ва ташкилотлар раҳбарларининг фамилиялари кўрсатилиши шарт.

13. Назорат тадбирларини амалга ошириш натижалари юзасидан доимий комиссиялар қабул қилган қарорларда корхоналар, муассасалар ва ташкилотларга берилган аниқ тавсиялар, қабул қилинган қарорларни ижро этиш муддатлари, корхоналар, муассасалар ва ташкилотлар доимий комиссия қарорини кўриб чиққанлиги тўғрисида ҳисобот тақдим этиши лозим бўлган муддатлар, шунингдек айрим депутатларга берилган аниқ топшириқлар кўрсатилган бўлиши керак. Расмиятчилик хусусидаги, юзаки қарорлар қабул қилинишига йўл қўйилмайди.

14. Доимий комиссияларнинг қарорлари заруратга қараб маҳаллий газеталарда эълон қилинади ва аниқ ижрочиларга етказилади. Халқ депутатлари туман (шаҳар) Кенгашларининг доимий комиссиялари қарорлари халқ депутатлари вилоят Кенгашининг тегишли (соҳавий) доимий комиссияларига ахборот учун юборилади.

15. Доимий комиссиялар мажлисларининг баённомалари, қабул қилинган қарорлар, мажлис материаллари (нутқлар, маълумотномалар, ҳисоботлар), қарор газетада эълон қилинганлиги, ижрочиларга етказилганлиги ҳақидаги ахборот, доимий комиссия қарорининг ижроси ҳақидаги ҳисобот тегишли ҳокимликнинг ташкилий-назорат гуруҳида сақланиши керак. Мазкур ҳужжатлар ўз вақтида тайёрланишини ҳамда ташкилий-назорат гуруҳига тақдим этилишини таъминлаш устидан назорат олиб бориш доимий комиссия раиси ва котиби зиммасига юклатилади.

16. Доимий комиссиялар мажлисларини ўтказиш тартиби Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенати Кенгашининг 2007 йил 9 мартдаги 305-I-сонли Қарори билан тасдиқланган Халқ депутатлари маҳаллий Кенгашининг доимий комиссиялари тўғрисидаги намунавий низомда кўрсатилган.

17. Маҳаллий Кенгаш раҳбари Кенгаш сессияларининг қарорлари, маҳаллий Кенгаш ва унинг доимий комиссияларининг иш режалари ўз вақтида сифатли ижро этилиши устидан назорат олиб боради. Халқ депутатлари туман (шаҳар) Кенгашининг раҳбари қонунлар, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталари қарорлари, Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳамда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг қарорлари, халқ депутатлари вилоят Кенгаши ва унинг доимий комиссияларининг қарорлари бажарилишини ҳам таъминлайди.

18. Доимий комиссияларнинг раислари депутатлар, доимий комиссияларнинг аъзолари маҳаллий Кенгашнинг ва тегишли доимий комиссияларнинг иш режаларини ўз вақтида ижро этишлари устидан назорат олиб борадилар. Халқ депутатлари туман (шаҳар) Кенгашларининг раислари қонунлар, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталари қарорлари, Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳамда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг қарорлари, халқ депутатлари вилоят Кенгаши доимий комиссияларининг қарорлари бажарилишини ҳам таъминлайдилар.

19. Депутатлар маҳаллий Кенгашлар ҳамда ўзлари аъзоси бўлган доимий комиссиялар қарорларининг ижро этилиши устидан назорат олиб борадилар. Масъул депутат маҳаллий Кенгаш ва доимий комиссия қарорини ижро этиш якунлари бўйича доимий комиссия мажлисида кўриб чиқиш учун, зарур ҳолларда эса маҳаллий Кенгаш сессияси муҳокамасига киритиш учун маҳаллий Кенгаш ва доимий комиссия қарорини ижро этиш натижалари тўғрисида ахборот тайёрлайди.

20. Халқ депутатлари вилоят Кенгашининг доимий комиссиялари халқ депутатлари туман (шаҳар) Кенгашларининг тегишли (соҳавий) доимий комиссиялари фаолиятини муҳокама ва таҳлил қиладилар.

Биринчи ва иккинчи ярим йиллик якунлари бўйича вилоят Кенгаши доимий комиссияларининг мажлисларида халқ депутатлари туман (шаҳар) Кенгашлари доимий комиссияларининг иши тўғрисидаги якунловчи ахборот тингланади. Қабул қилинган қарор тегишли маҳаллий Кенгаш муҳокамасига киритилиши мумкин.

21. Доимий комиссияларнинг раислари доимий комиссия томонидан қилинган ишлар тўғрисида маҳаллий Кенгаш сессиясида ҳисобот берадилар. Ҳисоботни кўриб чиқиш якунлари бўйича маҳаллий Кенгаш қарор қабул қилиб, унда доимий комиссия фаолиятига баҳо беради, режалаштирилган тадбирлар ўз вақтида ва сифатли бажарилишини таъминламаган депутатларга нисбатан кўриладиган чораларни белгилайди. Маҳаллий Кенгаш қарорида фаолияти доимий комиссиялар томонидан назорат-таҳлил иши доирасида ўрганилган корхоналар, муассасалар ва ташкилотлар раҳбарларига баҳо, хулосалар ва аниқ топшириқлар берилиши ҳам керак.

22. Халқ депутатлари вилоят Кенгашининг сессияларида вилоят Кенгаши доимий комиссиялари раисларининг ҳисоботлари, халқ депутатлари туман (шаҳар) Кенгашлари раҳбарларининг тегишли маҳаллий Кенгашлар томонидан амалга оширилган ишлар ҳақидаги ҳисоботлари тингланади. Халқ депутатлари вилоят Кенгашининг қарорида вилоят Кенгаши доимий комиссиялари фаолиятига, халқ депутатлари туман (шаҳар) Кенгашлари раҳбарлари фаолиятига баҳо берилиши лозим.

23. Доимий комиссияларнинг раислари лозим даражада ишламаганлиги ёки депутатлар ўзларининг депутатлик вазифаларини бажармаганлиги ҳоллари аниқланган тақдирда, бундай депутатларга нисбатан маҳаллий Кенгаш сессиясида Ўзбекистон Республикасининг қонун ҳужжатларига мувофиқ тегишли чоралар кўрилади.

24. Маҳаллий Кенгашлар ва уларнинг доимий комиссияларининг тадбирлари, иш режалари ўз вақтида бажарилиши учун масъулият маҳаллий Кенгаш раҳбари ва доимий комиссиялар раислари зиммасига юклатилади.

1. Халқ депутатлари маҳаллий Кенгашининг ва халқ депутатлари маҳаллий Кенгаши доимий комиссияларининг қарорлари ижро этилиши устидан назорат олиб боришга доир тавсиялар «Маҳаллий давлат ҳокимияти тўғрисида»ги ва «Халқ депутатлари вилоят, туман ва шаҳар Кенгаши депутатининг мақоми тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси қонунлари асосида ишлаб чиқилган.

2. Халқ депутатлари маҳаллий Кенгаши қарорларининг ижро этилиши устидан назоратни таъминлаш унинг доимий комиссиялари зиммасига юклатилади.

Халқ депутатлари маҳаллий Кенгаши қарорларининг ижро этилишини ўрганиш якунлари маҳаллий Кенгаш сессиясида муҳокама қилинади.

Доимий комиссия қарорининг ижро этилиши якунлари доимий комиссия мажлисида муҳокама қилинади.

3. Халқ депутатлари маҳаллий Кенгашининг ҳамда маҳаллий Кенгаш доимий комиссияларининг қарорлари ижро этилиши устидан назорат зиммасига мазкур қарорларнинг ижроси юклатилган давлат ҳокимияти ва бошқарув органлари раҳбарларининг ахборотини (бундан буён матнда ташкилот раҳбарининг ахбороти деб юритилади) тинглаш ёки ижрони жойларга бориб ўрганиш йўли билан амалга оширилиши мумкин.

4. Халқ депутатлари маҳаллий Кенгаши сессиясида ташкилот раҳбарининг ахборотини тинглаш тўғрисидаги масалани тайёрлаш учун тегишли доимий комиссия хулоса ва халқ депутатлари маҳаллий Кенгаши қарорининг лойиҳасини тайёрлайди.

5. Халқ депутатлари маҳаллий Кенгаши қарорларининг ижро этилиши жараёнини жойларга бориб ўрганиш учун халқ депутатлари маҳаллий Кенгаши раҳбари халқ депутатлари маҳаллий Кенгаши депутатлари ва мутахассислар орасидан ишчи гуруҳ тузиши ёки ижрони ўрганишни тегишли доимий комиссия зиммасига юклаши мумкин.

Доимий комиссия қарорининг ижро этилиши жараёнини ўрганиш учун доимий комиссия раиси доимий комиссия аъзолари ва мутахассислар орасидан ишчи гуруҳ тузади, саволнома тайёрланишини ва фаолиятини ўрганиш мўлжалланаётган ташкилот раҳбарига юборилишини таъминлайди.

6. Халқ депутатлари маҳаллий Кенгашининг ва маҳаллий Кенгаш доимий комиссияларининг қарорлари ижро этилишини ўрганиш асносида ишчи гуруҳ аъзолари ташкилотнинг мансабдор шахсларидан зарур материаллар ва ҳужжатларни, шунингдек бошқа маълумотларни сўраб олишлари мумкин. Қарорларнинг ижросини ўрганиш натижалари юзасидан маълумотнома тайёрланиб, ишчи гуруҳ раҳбари, ташкилот раҳбари ва ишчи гуруҳ аъзолари томонидан имзоланади.

7. Қарорларнинг ижросини ўрганиш натижалари, қоида тариқасида, доимий комиссия мажлисида ташкилот раҳбарини таклиф этган ҳолда кўриб чиқилади. Доимий комиссия мажлисига давлат органлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, илмий муассасалар вакиллари, мутахассислар ва олимлар, жамоатчилик ва хўжалик юритувчи субъектлар вакиллари, шунингдек матбуот органлари, телевидение ва радио вакиллари таклиф этилиши мумкин.

8. Доимий комиссиянинг ижрони ўрганиш натижалари юзасидан қабул қилган қарори ташкилот раҳбарига юборилади. Доимий комиссия қарори оммавий ахборот воситаларида эълон қилиниши мумкин.

9. Доимий комиссия қарорида қарорни кўриб чиқиш натижалари ҳақида ёки кўрилган чора-тадбирлар тўғрисида ташкилот раҳбари томонидан ахборот тақдим этиш муддатлари кўрсатилиши мумкин.

10. Ташкилот раҳбарининг доимий комиссия қарорини кўриб чиқиш натижалари ҳақидаги ва кўрилган чора-тадбирлар тўғрисидаги ахбороти доимий комиссия мажлисида кўриб чиқилади.

11. Доимий комиссия қарорининг ижро этилиши тўғрисида ахборот бўлмаса ёки тўлиқ тақдим этилмаган бўлса ёхуд ташкилот раҳбари доимий комиссия қарорининг ижро этилишига тўсқинлик қилаётган муаммоларни бартараф қилиш чораларини кўрмаган бўлса, доимий комиссия ушбу масалани халқ депутатлари Кенгаши муҳокамасига киритиши мумкин.

12. Қарорларнинг ижросини ўрганиш натижалари, шунингдек ташкилот раҳбарининг ахбороти халқ депутатлари маҳаллий Кенгашининг сессиясида кўриб чиқилиши мумкин.

Халқ депутатлари маҳаллий Кенгаши қарорларининг ижро этилишини ўрганиш натижаларини маҳаллий Кенгаш сессиясида муҳокама қилиш тартиби Халқ депутатлари маҳаллий Кенгашининг регламенти билан белгиланади.

1. Халқ депутатлари маҳаллий Кенгаши депутати (бундан буён матнда депутат деб юритилади) томонидан депутат сўровини юборишга доир тавсиялар «Маҳаллий давлат ҳокимияти тўғрисида»ги ва «Халқ депутатлари вилоят, туман ва шаҳар Кенгаши депутатининг мақоми тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси қонунлари асосида ишлаб чиқилган.

2. Депутат сўрови тегишли ҳудудда жойлашган давлат ҳокимияти ва бошқарув органларининг мансабдор шахсларига уларнинг ваколатларига кирадиган масалалар юзасидан асослантирилган тушунтириш бериш ёки ўз нуқтаи назарини баён қилиш талаби билан юборилади. Банк ёки тижорат сирини ташкил этувчи ёхуд давлат сирлари жумласига кирувчи маълумотлари бўлган ҳужжатларни талаб қилиб олишга йўл қўйилмайди.

Судларнинг раисларига, прокурорларга, суриштирув ва тергов органларининг раҳбарларига йўлланган депутат сўрови улар юритувидаги аниқ ишлар ва материалларга тааллуқли бўлиши мумкин эмас.

3. Депутат сўровини юбориш тўғрисидаги қарор депутат томонидан мустақил равишда қабул қилинади ва бирон бир тарзда келишиб олиш талаб қилинмайди. Депутат сўрови давлат ҳокимияти ва бошқарув органларининг битта мансабдор шахси номига ҳам, бир неча мансабдор шахси номига ҳам юборилиши мумкин.

Депутат сўрови депутат томонидан фақат унинг депутатлик фаолияти билан боғлиқ масалалар юзасидан юборилиши мумкин. Депутатлик фаолияти билан боғлиқ бўлмаган шахсий манфаатларни кўзлаб депутат сўровини юборишга йўл қўйилмайди.

4. Депутат сўрови расмий бланкада расмийлаштирилади ва сўров ташаббускори томонидан имзоланади. Депутат сўрови қисқа ва тушунарли тарзда баён этилиши ҳамда унда қуйидагилар бўлиши керак:

депутат сўрови юборилиши сабабларининг қисқача асоси;

депутат сўрови юборилаётган мансабдор шахснинг исми ва отаси исмининг бош ҳарфлари, фамилияси;

ахборот (ҳужжатлар) тақдим этиш тўғрисидаги ёки тегишли маълумотларни текшириш ҳақидаги талаблар;

депутат сўровига жавоб тақдим этиш муддатлари;

ахборот (ҳужжатлар) тақдим этилмаган тақдирда қонун ҳужжатларида назарда тутилган чоралар кўрилажаги ҳақидаги қайд.

Депутат сўровининг нусхаси депутат сўровини юборган депутат халқ депутатлари маҳаллий Кенгашининг қайси доимий комиссиясига аъзо бўлса, шу комиссия раисига маълумот учун тақдим этилади.

5. Депутат сўрови юборилган мансабдор шахс жавобни депутат сўрови олинган кундан бошлаб ўн кундан кечиктирмай ёзма шаклда, сўралган барча ҳужжатларни илова қилган ҳолда юбориши шарт. Депутат сўровига жавоб, у қайси мансабдор шахс номига юборилган бўлса, ўша мансабдор шахс ёки унинг вазифасини бажарувчи шахс томонидан имзоланиши керак.

6. Депутат сўровига доир ахборот халқ депутатлари маҳаллий Кенгашининг доимий комиссияси мажлисида ёки маҳаллий Кенгаш сессиясида муҳокама қилиниши мумкин. Депутат сўровига доир ахборот муҳокамаси депутат сўрови юборилган мансабдор шахс иштирокида ўтказилади. Депутат сўровига доир ахборотни муҳокама қилиш тартиби Халқ депутатлари маҳаллий Кенгашининг регламенти билан белгиланади.

7. Халқ депутатлари туман, шаҳар Кенгаши депутати томонидан халқ депутатлари вилоят Кенгаши депутатларининг ваколатига тааллуқли депутат сўровини юбориш зарурати туғилган тақдирда, ушбу депутат сўрови халқ депутатлари вилоят Кенгашининг тегишли минтақадан сайланган депутати ташаббуси билан юборилиши мумкин.

8. Халқ депутатлари маҳаллий Кенгаши депутати томонидан умумдавлат аҳамиятига молик депутат сўровини юбориш зарурати туғилган тақдирда, у тегишли минтақадан сайланган сенаторларга ёки Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатасининг депутатларига ёрдам сўраб мурожаат қилиши мумкин.

1. Халқ депутатлари маҳаллий Кенгашларининг депутатлари (бундан буён матнда депутат деб юритилади) олдида турган энг долзарб вазифалардан бири қабул қилинаётган қонунларнинг, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталари, Ўзбекистон Республикаси Президенти, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси қарорларининг, халқ депутатлари маҳаллий Кенгашлари сессияларида қабул қилинган қарорларнинг, ҳокимлар қарорларининг мазмун-моҳиятини тушунтиришдан (бундан буён матнда тушунтириш иши деб юритилади) иборат.

2. Тушунтириш иши режа асосида олиб борилиши керак. Ана шу мақсадда депутат томонидан режалаштирилган тадбирлар депутат аъзо бўлган доимий комиссиянинг иш режасига киритилади. Депутат мамлакатда содир бўлаётган сиёсий, ижтимоий-иқтисодий ва маданий воқеа-ҳодисалардан хабардор бўлиб бориши, уларда фаол иштирок этиши шарт.

Депутат доимий комиссиянинг аъзоси сифатида ўз тумани (шаҳри) ва вилоятининг ижтимоий-иқтисодий кўрсаткичлари, муаммолари ҳамда вазифалари ҳақида тўлиқ ахборотга эга бўлиши, шу асосда бу кўрсаткичларни яхшилаш ва муаммоларни ҳал қилишга ёрдам беришга қаратилган депутатлик фаолиятини ташкил этиши шарт.

3. Тушунтириш ишлари режаларида қуйидагилар назарда тутилмоғи лозим:

сайловчилар билан, ўзлари қайси сиёсий партиядан сайланган бўлсалар, шу партия вакиллари билан мунтазам учрашувлар ўтказиб туриш;

тегишли сайлов округи ҳудудида жойлашган фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари раислари ва уларнинг маслаҳатчилари, фуқаролар билан, корхоналар, муассасалар ва ташкилотлар ходимлари билан мунтазам учрашувлар ўтказиш;

депутатнинг оммавий ахборот воситаларида (телевидение, радио, газеталар ва журналларда) чиқиб туриши ҳамда мақолалар бериб бориши;

тушунтириш ишига вазирликлар, давлат қўмиталари ва идоралар ҳудудий бўлинмаларининг вакилларини, шунингдек ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари, адвокатура, адлия органлари ва жамоат бирлашмалари вакилларини жалб этиш;

халқ депутатлари маҳаллий Кенгашлари сессияларини ўтказиш якунларини, ўзи аъзо бўлган доимий комиссия томонидан амалга оширилган ишларни оммавий ахборот воситаларида (телевидение, радио, газеталар ва журналларда) ёритиб бориш;

бошқа тадбирлар.

4. Депутатларнинг сайловчилар билан учрашувларини ўтказиш учун тегишли ҳокимликлар депутатнинг илтимосига кўра бино ажратади, депутатнинг сайловчилар билан учрашувлар ўтказиш, фуқароларни қабул қилиш вақти ва жойи ҳақида фуқароларга хабар беради, депутатнинг таклифига мувофиқ қабул ва учрашувларда қатнашиш учун ўзининг масъул вакилларини юборади, шунингдек депутатнинг ишида унга ёрдам бериш юзасидан бошқа чораларни кўради.

5. Ҳокимлик томонидан депутатларга сайловчилар билан учрашувлар ўтказиш учун ажратилаётган бинолар ташкилий техника билан жиҳозланган ва телефон алоқаси билан таъминланган бўлиши лозим. Бундан ташқари, депутатлар «Халқ сўзи» ва «Народное слово» газеталарида, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномасида, Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўпламида эълон қилинаётган қонунлар ва бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг матнлари билан, халқ депутатлари маҳаллий Кенгаши сессияларида ва унинг доимий комиссиялари мажлисларида қабул қилинган қарорларнинг матнлари билан таъмин этилиши зарур. Шунингдек, депутатларга «LEX.UZ» ахборот-ҳуқуқий тизимида жойлаштирилган қонунлар ва бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг электрон ифодасидан фойдаланиш имконияти таъминланган бўлиши керак.

6. Депутат қабул қилинаётган қонунлар ва бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг мазмун-моҳиятини тушунтириш билан боғлиқ тадбирлар якунлари бўйича маълумотнома (баённома) тайёрлаши шарт. Ушбу ҳужжатда тадбир ўтказилган жой ва унинг иштирокчилари таркибига қараб депутатнинг имзосидан ташқари ўтказилган тадбир ташкилотчиларининг имзоси ҳам бўлиши керак. Ташкилотчиларнинг имзоси тегишли муҳр билан тасдиқланади. Маълумотномага видео ва фототасвир материаллари илова қилиниши ҳам мумкин.

7. Депутат тақдим этадиган маълумотномада (баённомада) тадбир ўтказилган сана ва жой, иштирокчилар сони ва таркиби, тадбир мавзуи, тадбирни ўтказиш жараёнининг қисқача тавсифи, тадбир асносида кўтарилган масалалар ва муаммолар кўрсатилган бўлиши керак. Депутатнинг оммавий ахборот воситаларидаги чиқишлари ҳақидаги маълумотномага газета ёки журналда босилган материалнинг нусхаси, телевидение ва радиода чиққанлиги ҳақидаги маълумотномага эса тегишли телерадиокомпаниянинг маълумотномаси (кўрсатув ёки эшиттириш эфирга узатилган санани кўрсатган ҳолда) илова қилинади.

8. Тайёрланган маълумотномани (баённомани) депутат халқ депутатлари маҳаллий Кенгашининг ўзи аъзо бўлган доимий комиссиясига тақдим этади. Маълумотномага тадбир чоғида кўтарилган муаммоларни ҳал қилиш юзасидан депутат томонидан олиб борилаётган ишлар ҳақидаги ахборот ҳам илова қилинади.

9. Депутат томонидан олиб борилган ишларнинг якунлари ҳақидаги ахборот депутат аъзо бўлган доимий комиссия мажлисида кўриб чиқилади. Умумлаштирилган якуний ахборот халқ депутатлари маҳаллий Кенгашининг сессиясида кўриб чиқилади.