Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати ва Туркия Республикаси Ҳукумати ўртасида
Битим
Қуруқликдаги нақлиёт тўғрисида
1992 йил 28 апрель, Тошкент
Ўзбекистон Республикаси ва Туркия Республикаси Ҳукуматлари ҳар икки мамлакат ўртасида ҳамда шу мамлакатларнинг ҳудудлари орқали йўловчи ва юк нақлиётини транзит ҳолда амалга оширишни осонлаштириш мақсадида қуйидагилар бўйича келишиб олдилар:
1-модда
Ушбу Битим қоидалари Аҳдлашувчи Томонларнинг бирида рўйхатда бўлган нақлиёт воситалари ёрдамида бирор томоннинг ҳудудига ёки ҳудудидан ёҳуд ҳудуди орқали транзит йўли билан қуруқлик орқали халқаро нақлиётни назарда тутади.
2-модда
Ушбу Битимда:
«Ташувчи» ибораси Аҳдлашувчи Томонларда амалда бўлган қонун ва низомларга кўра йўловчи ва юк нақлиёти учун жавобгар бўлган жисмоний ва юридик шахсни,
«Нақлиёт» ибораси:
а) Ҳайдовчидан ташқари саккиздан ортиқ йўловчига ёки юк ташишга мўлжалланган нақлиёт воситасини ёхуд шундай воситалар бирикмасидан иборат воситани;
ёки:
б) Юқорида «а» бандида кўрсатилгандан ташқари тиркамали воситаларни;
«Рухсатнома» ибораси:
Аҳдлашувчи Томонларнинг бирида рўйхатга олинган нақлиёт воситасининг иккинчи томон ҳудудига бемалол кириб-чиқиши ёки транзит сифатида ўтиб кетиш учун берилган рухсатномани ҳамда ушбу Битимда назарда тутилган бошқа рухсатнома ҳужжатларини,
«Квота» ибораси Аҳдлашувчи томонларнинг ваколатли мақомлари томонидан бир йилда бир марта бериладиган рухсатномалар миқдорини,
«Мунтазам автобус хизмати» ҳар икки Аҳдлашувчи Томонларнинг ҳудудлари ўртасида келишилган йўналиш бўйича жорий вақт ва нархга кўра йўловчиларни ташишни,
«Мунтазам транзит автобус ҳизмати» ибораси Аҳдлашувчи Томонлардан бирининг ҳудудида бошланиб, иккинчи томоннинг ҳудудида йўловчи туширмасдан ва йўловчи олмасдан учинчи бир мамлакатда тугаллаган мунтазам автобус хизматини,
«Моки хизмат» ибораси ташкилий равишда уюштирилган йўловчилар гуруҳини аниқ бир жойдан олиб, худди шу жойга келтириб қўйишни, (биргаликда сафарга чиққан йўловчиларнинг барчаси биргаликда орқага қайтиб келишга мажбурдир. Дастлабки қайтишда ва сўнги боришда автобус бўш бўлади).
«Ёпиқ эшик хизмати» (сайёҳ ташиш) ибораси йўл-йўлакай йуловчи олмаган ҳолда бир сайёҳ гуруҳини айни нақлиёт воситасида томонларнинг бирида бошлаб, яна ўша жойга келтириб қўйишни.
«Транзит хизмат» ибораси Аҳдлашувчи Томонлардан бирининг ҳудудидан ташқарида бошланиб, унинг шу ҳудуди орқали ўтадиган ва бошқа ерда тугайдиган йўловчи ва юк ташишни, назарда тутади.
3-модда
Аҳдлашувчи Томонларнинг ҳар бири ушбу Битим қоидаларига риоя қилинган ҳолда иккинчи томонга тегишли йўловчилар, уларнинг шахсий буюмлари, савдо моллари ва нақлиёт воситалари махсус белгиланган жойлар орқали ўтиши учун кафолат берадилар.
4-модда
Аҳдлашувчи Томонларнинг ҳар бири ўз мамлакатининг қонунларига риоя қилган ҳолда иккинчи бир томоннинг ташувчиларига ўзаро келишилган жойда бюро очиш ва вакиллар ёхуд агентликлар юборишга рухсат этади.
Ташувчи иккинчи томон ҳудудида сайёҳлик агентлиги сифатида фаолият кўрсатиши мумкин эмас.
5-модда
Аҳдлашувчи Томонлардан бири иккинчи томоннинг нақлиёт воситалари унинг ҳудуди орқали транзит равишда ўтаётганида қуйидаги ҳоллардан ташқари ҳолларда ҳеч қандай импорт ёки экспорт солиғи ёки расмий (божхона солиғи ҳам) солиқ олмайди:
а) Йўллардан фойдаланиш солиғи (йўл солиғи, кўприк солиғи);
б) Йўлларни таъмирлаш, тегишли ҳолатда тутиш билан боғлиқ солиқлар;
в) Мамлакат ичида ва халқаро миқёсда ёнилғи нархлари ўртасида бўладиган фарқлар учун солиқ (ҳамма учун бир хил шартларда);
г) Нақлиёт воситасининг оғирлиги, ҳажми ёки юки бирор Томоннинг қонунларида кўрсатилган қоидаларга мувофиқ келмаган ҳолда олинадиган солиқлар.
Аҳдлашувчи Томонларнинг нақлиёт воситалари ўзаро келишилган тақдирда юқоридаги «б» бандида кўрсатилган солиқлардан озод этилиши мумкин.
6-модда
Аҳдлашувчи Томонлардан бирига қарашли ташувчилар ва ҳайдовчилар иккинчи томон ҳудуди йўл қоидаларини бузган тақдирда уларга нисбатан лозим бўлган чоралар кўрилади.
Чора кўрилганда иккинчи томон бу ҳақда хабардор қилинади.
7-модда
Аҳдлашувчи Томонларнинг вакилларидан иборат аралаш комиссия тузилади. Унинг вазифалари қуйидагилардан иборат:
а) Ушбу Битимнинг бажарилишини назорат этиш;
б) Рухсатномаларнинг миқдори ва кўриниши, шу ҳужжатларнинг амалий вақтини белгилаш;
в) Ушбу Битимнинг 24-моддасида кўрсатилган ваколатли доиралар ўртасида бир фикрга келиниши мумкин бўлмаган масалаларни ўрганиш ва тавсиялар бериш;
г) Ушбу Битимга тааллуқли бошқа мавзуларни ўрганиш ва бу хусусда тавсиялар бериш;
д) Нақлиётга оид бўлган ва ўзаро келишилмаган бошқа масалаларни ўрганиб чиқиш;
Аралаш комиссия бирор томоннинг талабига кўра навбат билан Туркияда ва Ўзбекистонда йиғилиши мумкин.
Аралаш комиссиянинг кун тартиби дипломатик йўл билан ўзаро келишиб олинади.
Аралаш комиссия ушбу Битимнинг исталган моддасига ўзгартиш киритиши мумкин. Томонларнинг ваколатли доиралари бу ҳақда огоҳлантирилади.
8-модда
Томонлардан бирининг нақлиёт воситаси иккинчи томон ҳудудида одам ва юк ташиш билан шуғуллана олмайди.
Бу восита Иккинчи томон ваколатли идораларидан махсус рухсат олган тақдирдагина учинчи бир мамлакатга хизмат кўрсатиши мумкин.
9-модда
Томонлардан бирида рўйхатга олинган нақлиёт воситаси махсус рухсатнома олмагунга қадар ўз юртига ёки учинчи бир мамлакатга элтиш учун одам ёки юк олишга ҳаққи йўқ.
10-модда
Томонлардан бирининг ташувчиси Иккинчи томондан бир йиллик рухсатнома олганидан сўнг у томон ҳудудига ёки у орқали учинчи мамлакат ҳудудига бемалол одам ёки юк ташиши мумкин.
11-модда
Томонлардан бирининг ҳудудида рўйхатга олинган нақлиёт воситаси ёрдамида амалга ошириладиган ёпиқ эшик хизмати (сайёҳ ташиш) ва моки хизмат учун рухсатнома олиш шарт эмас.
12-модда
Аҳдлашувчи Томонлар ҳудудлари орқали ўтадиган транзит юк ташувлари учун квотага кўра рухсатнома олинади. Қуйидаги ҳоллар бундан мустасно ҳисобланади:
а) Ўлим билан боғлиқ нарсалар;
б) Театр анжомлари;
в) Музика, кино, фольклор ва цирк томошалари, спорт ўйинлари, радио эшиттиришлар, телевидение ва кино кўрсатувлари учун лозим бўлган буюмлар;
г) Санъат асарлари;
д) Гўшти ейилмайдиган ҳайвонлар;
е) Бузилган ёки ишламаётган нақлиёт воситалари;
ж) Почта юклари;
з) Самолёт учмай қолган ҳолларда қуруқликдан жўнатиладиган юклар;
и) Табиий офат туфайли юбориладиган ёрдам моллари;
к) Кўргазма ва ярмарка учун мўлжалланган юклар;
л) Аралаш комиссия томонидан ўзаро келишилганда назарда тутилган бошқа ҳолларда.
13-модда
Рухсатномалар бир йилда бир марта берилади, келаси йил учун ноябрь ойида топширилади. Лозим бўлган тақдирда Аҳдлашувчи Томонларнинг эҳтиёжлари учун қўшимча рухсатномалар берилиши мумкин.
Транзит рухсатнома Аҳдлашувчи Томоннинг ҳудуди орқали бир марта бориб-келишга мўлжалланади.
Рухсатнома битта нақлиёт воситасига ва бир ташувчига берилган бўлиб, иккинчи бир восита ва шахс учун ишлатилмайди.
14-модда
Томонлардан бирининг ҳудудида рўйхатга олинган нақлиёт воситаси Иккинчи томоннинг ҳудудига юк олиб келгандан сўнг махсус рухсатнома олмасдан туриб қайтишда ўз юртига ёки учинчи бир мамлакатга юк ололмайди.
15-модда
Аҳдлашувчи Томонлар ҳудудида қурол-яроғ, ўқ-дори, ҳарбий аслаҳа ва портлайдиган моддаларни ташиш ёки уларни шу ҳудуд орқали олиб ўтиш алоҳида рухсат билан амалга оширилиши мумкин.
Одам, жонивор ва ўсимлик учун хавфли юкларнинг шу ҳудудларда ташуви ёки транзит йўли билан ўтиши тақиқланади.
16-модда
Аҳдлашувчи Томонлар йўловчи ва юк ташиш билан боғлиқ бўлган божхона ва бошқа расмий идоралар ишини осонлаштириш, соддалаштириш ҳамда тезлаштириш мақсадларида зарур бўлган чора-тадбирларни амалга оширадилар.
17-модда
Ушбу Битимга кўра амалга ошириладиган халқаро ташув, халқаро ташув аҳдномаси қоидаларига ва Аҳдлашувчи Томонларнинг қонунларига риоя қилинган ҳолда рўёбга чиқарилади.
Қуруқлик орқали ташувни бажарувчи нақлиёт воситаси божхона ҳужжатлари (триптик ёки «карне де пассаж»)га ҳамда халқаро қонун-қоидаларга жавоб берадиган керакли ҳужжатларга эга бўлиши лозим.
18-модда
Нақлиёт воситаларидаги эҳтиёт ёнилғидан бож солиғи ва бошқа солиқ олинмайди. Эҳтиёт ёнилғи идиши шу нақлиёт воситасини ишлаб чиқарган заводга оид бўлиши керак.
19-модда
Нақлиёт воситаларининг ишдан чиққан қисмлари ё мамлакат ҳудудидан чиқарилиши ёки божхона хизматчилари гувоҳлигида йўқ қилиниши ёки уларга қолдириб кетилиши зарур.
Эҳтиёт қисмлар халқаро қонун-қоидаларга мос тарзда олиб кирилади.
20-модда
а) Йўловчилар, қўл юклари ва юкларнинг Томонлар ҳудуди орқали транзит йўл билан олиб ўтилиши чоғида учинчи мамлакатга келтирилиши мумкин бўлган зарарни қоплаш мақсадида Томонларда амалда бўлган қонун-қоидаларга кўра суғурта қилинади.
б) Йўловчилар, қўл юклари ва юклар нақлиёт хизмати пайтида кўриши мумкин бўлган зарарни қоплаш мақсадида ҳар бир Томоннинг ўз юртидаги қонун-қоидаларга мувофиқ суғурта қилинади.
21-модда
Аҳдлашувчи Томонлар ўртасида ташув ва транзит фаолиятлари билан боғлиқ бўлган тўловлар ушбу томонларда амалда бўлган ва пул муомаласига оид қонун-қоидалар доирасида Аҳдлашувчи Томоннинг ваколатли банкида қабул қилинган қатъий (конвертлашган) валютада тўланади.
22-модда
Фалокат, ишдан чиқиш ва шу каби фавқулодда ҳолатларда бу вақеа содир бўлган Томон иккинчи томонга шу ҳақда хабар беради ва текширув ишларини олиб боради.
23-модда
Томонларнинг бирида рўйхатдан ўтган нақлиёт воситаси хизматчилари ва ташувчилар иккинчи томоннинг йўл ва ҳаракат қоидаларига амал қиладилар.
24-модда
Ушбу Битимнинг бажарилиши учун ваколатли идоралар:
а) Туркия томонидан: қуруқликдаги нақлиёт бош бошқармаси нақлиёт вазирлиги.
б) Ўзбекистон томонидан: Ўзбекистон Республикаси автомобиль нақлиёти вазирлиги. Тошкент;
25-модда
Ушбу Битим Аҳдлашувчи Томонлар ноталар билан алмашувидан сўнг бир йил муддатга кучга киради.
Агар шу муддат тугашидан уч ой олдин томонлардан бири Битимни бекор қилиш ҳақида ёзма равишда маълум қилмаса, у яна бир йил муддатга чўзилган ҳисобланади.
1992 йил 28 апрелда ўзбек ва турк тилларида икки нусхада имзоланди.
(имзолар)