Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати ва Қозоғистон Республикаси Ҳукумати, бундан кейин Томонлар деб аталувчилар,

Ўзбекистон Республикаси билан Қозоғистон Республикаси ўртасида савдо-иқтисодий ҳамкорликни тенглик ва ўзаро манфаатдорлик асосида ривожлантиришга интилиб,

Ўзбекистон Республикаси ва Қозоғистон Республикасининг таркиб топган интеграцион иқтисодий алоқаларини ва иккала давлат иқтисодиётлари бир-бирини тўлдиришини ҳисобга олиб,

Ягона иқтисодий макон барпо этиш тўғрисидаги Шартнома қоидаларига амал қилиб,

товарлар ва хизматларнинг эркин ҳаракати ўзаро келишиб олинган чора-тадбирлар амалга оширилишини тақозо қилишини эътироф этиб,

Ўзбекистон Республикаси билан Қозоғистон Республикаси Тарифлар ва савдо бўйича Бош Битим (ТСББ) ҳамда Жаҳон савдо ташкилоти (ЖСТ) принципларига содиқлигини тасдиқлаб,

қуйидагилар тўғрисида аҳдлашдилар:

Томонлар тенг ҳуқуқлилик, ўзаро фойда ва манфаатдорлик принципларига амал қилиб, хўжалик фаолияти субъектларининг, мулкчилик шаклларидан қатъи назар, улар ўртасидаги савдо-иқтисодий муносабатларни Томонларнинг давлатларида амал қилувчи қонун ҳужжатларига риоя этган ҳолда тўғридан-тўғри хўжалик алоқалари асосида ривожлантирадилар ва кенгайтириб борадилар.

Томонлардан ҳар бири иккинчи Томонга иқтисодий зарар етказиши мумкин бўлган хатти-ҳаракатлардан ўзини тияди.

1. Томонлар бир-бирларига эркин савдо тартибини яратиб берадилар.

Томонлар баб-баравар амал қилувчи бож пошлинаси, солиқлар ва йиғимларни божхона расмийлаштиришлари учун йиғимлар бундан мустасно, шунингдек, Томонлардан бири давлатининг бож олинадиган ҳудудидан чиқувчи ҳамда иккинчи Томон давлатининг бож олинадиган ҳудуди учун мўлжалланган товарлар экспорти ва/ёки импортига миқдор жиҳатидан чеклашларни кўлламайдилар. Товарларнинг келишиб олинган турлари бўйича ушбу савдо тартибидан истиснолар мазкур Битимнинг ажралмас қисми бўлган Протокол билан расмийлаштирилади.

2. Томонлар ушбу модданинг 1-бандига мувофиқ ҳар йили эркин савдо тартибидан истисноларнинг умумий рўйхатини, шунингдек бундай истисноларни қўлланиш усулларини ишлаб чиқадилар ва келишиб оладилар.

3. Ушбу Битим мақсадлари учун ва у амалда бўладиган даврда Томонлар давлатларининг ҳудудларидан келиб чиқадиган товарлар деганда товарлар келиб чиқадиган мамлакатни аниқлашнинг 1993 йил 24 сентябрда Мустақил Давлатлар Ҳамдўстлиги Ҳукумат Бошлиқлари Кенгашининг Қарори билан тасдиқланган Қоидаларда белгиланган товарлар тушунилади.

Ҳар бир Томон:

иккинчи Томоннинг ушбу Битим таъсирига тушадиган товарларини ўзида ишлаб чиқарилган айни бир хил товарлар ёки учинчи мамлакатлардан келтирилган товарлар тортиладиган тегишли солиқлар ёки йиғимлардан ошиб кетадиган ички солиқлар ва йиғимларга бевосита ёхуд билвосита тортмайди;

ушбу Битим таъсирига тушувчи товарлар импорти ёки экспортига нисбатан худди шундай вазиятда ўзида ишлаб чиқарилган айнан бир хил товарларга ёки учинчи мамлакатлардан келтирилган товарларга нисбатан қўлланилмайдиган бирон-бир махсус чеклашлар ёки талабларни жорий этмайди;

иккинчи Томон давлати ҳудудидан келтирилган товарларни омборларга жойлаш, қайтадан юклаш, сақлаш, ташишга нисбатан, шунингдек тўловлар ҳамда тўловларни ўтказишга нисбатан худди шундай ҳолларда ўз товарларига ёки учинчи мамлакатлардан келтирилган товарларга нисбатан қўлланиладиган қоидалардан бошқача қоидаларни қўлламайди.

Томонлар ўзаро савдо-сотиқда иккинчи Томонга нисбатан камситувчи чоралар қўллашдан, мазкур Битим доирасида товарлар экспорти ва/ёки импортига миқдор чеклашлари ёхуд уларга тенг чоралар жорий қилишдан тийилиб турадилар.

Томонлар бир томонлама тартибда миқдор жиҳатидан ёки ўзгача махсус чеклашларни белгилашлари мумкин, аммо бу фақат оқилона доираларда ва қатъий белгиланган муддатда бўлиши керак.

Бундай чеклашлар истисно тусидагина бўлиб, фақат ТСББ/ЖСТ доирасидаги битимларда кўзда тутилган ҳоллардагина қўлланилиши мумкин.

Ушбу моддага мувофиқ чеклашларни қўлловчи Томон иккинчи Аҳдлашувчи Томонга ушбу чеклашларни жорий этишнинг асосий сабаблари, шакллари ва унинг назарда тутилаётган муддатлари тўғрисида имкони борича барвақт тўлиқ ахборот бериши лозим, шундан кейин маслаҳатлашувлар белгиланади. Маслаҳатлашувлар давомида қабул қилинадиган қарорлар тегишли ҳужжатлар билан расмийлаштирилади.

Ушбу Битим исталган Томоннинг ўзининг ҳаётий манфаатларини ҳимоя қилиш учун зарур деб ҳисоблайдиган ёки ўзи иштирок этаётган, ёхуд иштирок этиш ниятида бўлган халқаро шартномаларни бажариш учун сўзсиз зарур деб ҳисоблайдиган ташқи иқтисодий алоқалар соҳасида халқаро амалиётдаги ҳамма томонидан эътироф этилган давлат йўли билан тартибга солиш чораларини, агар бу чоралар қуйидагиларга тааллуқли бўлса, уларни бир томонлама тартибда қабул қилиш ҳуқуқига тўсқинлик қилмайди:

одамларнинг ҳаёти ва соғлиғини ҳимоя қилиш, атроф муҳитни қўриқлаш, ҳайвонлар ва ўсимликларни муҳофаза қилиш;

ижтимоий ахлоқ ва жамоат тартибини сақлаш;

миллий хавфсизликни таъминлаш;

қурол-яроғ, ўқ-дорилар ва ҳарбий техника савдоси;

парчаланувчи материаллар ва радиоактив моддалар манбаларини етказиб бериш, радиоактив чиқитлардан фойдаланиш;

олтин, кумуш ёки бошқа қимматбаҳо металлар ва тошлар билан савдо қилиш;

ўрнини тўлдириб бўлмайдиган табиий захираларни сақлаш;

тўлов баланси бузилиши;

давлатнинг қўллаб-қувватлаш дастурларини амалга ошириш натижасида ички нархлари жаҳон нархларидан арзон бўлган маҳсулотлар экспортини чеклаш;

саноат ва интеллектуал мулкни ҳимоя қилиш;

миллий бойликларни муҳофаза қилиш;

уруш даврида ёки бошқа фавқулодда ҳолатларда халқаро муносабатларда қўлланиладиган чора-тадбирлар;

халқаро тинчлик ва хавфсизликни сақлаш учун БМТ Устави асосида мажбуриятларни бажариш йўлидаги ҳаракатлар;

ва ТСББнинг XX моддасида назарда тутилган бошқа ҳоллар.

Ушбу моддага мувофиқ чора-тадбирларни қўлламоқчи бўлган Томон бундай чора-тадбирларни қўллаш бошлангунга қадар, шошилинч тусдаги ҳоллар бундан мустасно, иккинчи Томонга мазкур чеклашларни жорий этишнинг асосий сабаблари, шакллари ва унинг назарда тутилаётган муддатлари тўғрисида барвақт ахборот бериши лозим, шундан кейин маслаҳатлашувлар белгиланади.

Томонлар давлатларининг хўжалик юритувчи субъектлари ўртасидаги савдо — иқтисодий ҳамкорликка оид барча ҳисоб-китоблар ва тўловлар тегишли банклараро битимлар асосида амалга оширилади.

Томонлар ташқи иқтисодий алоқаларни ички ҳуқуқий жиҳатдан тартибга солиш тўғрисидаги, шу жумладан савдо, сармоялар, солиққа тортиш, банк ва суғурта фаолияти ҳамда бошқа хизматлар масалаларига оид, транспорт ва божхона масалалари, шу жумладан Томонларга тааллуқли божхона статистикаси бўйича ахборотни мунтазам айирбошлаб турадилар.

Томонлар ушбу Битимнинг бажарилишига таъсир қилиши мумкин бўлган миллий қонунчиликдаги ўзгаришлар тўғрисида дарҳол бир-бирларига маълум қиладилар.

Аҳдлашувчи Томонларнинг вакил қилинган органлари шундай ахборотни айирбошлаш тартибини келишиб оладилар.

Ушбу модданинг қоидалари:

исталган Томоннинг ваколатли органлари зиммасига Томонлардан бирининг қонунчилиги бўйича ёки одатдаги маъмурий амалиёт давомида олиш мумкин бўлмаган ахборотни бериш мажбуриятини юклайдиган қоида деб талқин этилмайди;

бирон-бир савдо, тадбиркорлик, саноат, тижорат ёки касб-корга оид сирни ёхуд савдо жараёнини ошкор қилиши мумкин бўлган ахборотни ёки ошкор этилиши Томоннинг давлат манфаатларига зид бўладиган бошқа ахборотни бермайди.

Томонлар ноҳалол амалий фаолиятни мазкур Битимнинг мақсадларига хилоф деб эътироф этадилар ҳамда унинг қуйидаги усулларига йўл қўймаслик ва бартараф этиш мажбуриятини оладилар:

Томонлар давлатлари ҳудудларида рақобатчиликка халақит бериш ёки уни чеклаш ёхуд бунинг учун шарт-шароитларни издан чиқариш мақсадини кўзловчи корхоналар ўртасидаги шартномалар, корхоналарнинг бирлашмаси томонидан қабул қилинган қарорлар ҳамда амалий фаолиятининг умумий усуллари;

бир ёки бир қанча корхоналар Томонлар давлатларининг бутун ҳудудида ёки унинг талайгина қисмида рақобатчиликни чеклаб, ўзининг устун мавқеидан фойдаланадиган хатти-ҳаракатлар.

Икки томонлама иқтисодий муносабатларни тарифли ва тарифсиз асосда тартибга солиш чора-тадбирларини амалга ошириш чоғида, статистика ахборотини айирбошлаш, божхона тартиб-қоидаларини бажариш учун Томонлар товарларни таърифлаш ва кодлашнинг уйғунлаштирилган тизимига ҳамда Европа Иқтисодий Иттифоқининг Комбинацияланган Тариф-статистика номенклатурасига асосланган ташқи иқтисодий фаолиятнинг тўққизта рақамли ягона Товар номенклатурасидан фойдаланадилар. Бунда Томонлар зарур ҳолларда ўз эҳтиёжлари учун Товар номенклатурасини тўққизта рақамдан ташқарига чиқариб ривожлантирадилар.

Товар номенклатурасининг эталон нусхасини жорий этиш тегишли халқаро ташкилотлардаги мавжуд бўлган ваколатхоналар орқали ўзаро келишилган асосда амалга оширилади.

Томонлар шунга розидирларки, транзит эркинлиги принципига риоя этиш ушбу Битим мақсадларига эришишнинг ғоят муҳим шарти ҳамда уларни халқаро меҳнат тақсимоти ва кооперациялаш тизимига қўшишнинг жиддий элементидир.

Шу муносабат билан ҳар бир Томон иккинчи Томон давлати божхона ҳудудидан ва/ёки учинчи мамлакатлардан чиқувчи ҳамда иккинчи Томон давлатининг божхона ҳудуди ёки исталган учинчи мамлакат учун мўлжалланган товарларнинг ўз давлати ҳудуди орқали тўсқинликсиз ўтказиб юборилишини таъминлайди ва экспортчиларга, импортчиларга ёхуд юкни олиб ўтувчиларга ўзининг экспортчиларига, импортчиларига ёки юкни олиб ўтувчиларига ёхуд исталган учинчи давлатнинг экспортчилари, импортчилари ёхуд юкни олиб ўтувчиларига қандай шартлар асосида воситалар ва хизматлар етказиб бериладиган бўлса шулардан ёмон бўлмаган шартлар асосида транзитни таъминлаш учун барча мавжуд ҳамда зарур воситалар ва хизматларни етказиб беради.

Томонлар давлатлари ҳудуди орқали юкларни олиб ўтиш тартиби ва шартлари халқаро юк ташиш қоидаларига мувофиқ тартибга солинади.

Ҳар бир Томон товарларнинг берухсат реэкспорт қилинишига йўл қуймайди, чунки мазкур товарлар чиқадиган иккинчи Томон уларни экспорт қилишга нисбатан тартибга солиш чораларини қўллайди ва/ёки уларни ўз божхона ҳудудидан олиб чиқиб кетиш чоғида ташқи иқтисодий имтиёзлар беради. Томонлар берухсат реэкспорт қилиш тақиқланадиган товарлар рўйхатини белгилайдилар, шунингдек давлат йўли билан тартибга солиш чоралари қўлланиладиган товарларнинг рўйхатларини айирбошлайдилар.

Шундай товарларни учинчи мамлакатларга реэкспорт қилиш ушбу товарлар чиқарилган мамлакат бўлган давлатнинг вакил қилинган органи фақат ёзма равишда розилик берган тақдирда ва у белгилаб берадиган шартлар асосидагина амалга оширилиши мумкин. Ушбу қоидага амал қилинмаган тақдирда манфаатдор Томон, бошқа Томон билан олдиндан маслаҳатлашувлардан кейин, келишилмаган реэкспортга йўл қўйган бошқа Томон давлати ҳудудига бундай товарларни ташишни тартибга солиш бўйича чора-тадбирларни бир томонлама тартибда жорий этишга ҳақлидир.

Реэкспорт деганда бир Томон давлатининг бож олинадиган ҳудудидан келиб чиққан товарни иккинчи Томоннинг, учинчи мамлакатга экспорт қилиш мақсадида, унинг давлати бож олинадиган ҳудудидан ташқарига олиб чиқиб кетиши тушунилади.

Томонлар учинчи мамлакатларга нисбатан экспорт назорати бўйича баҳамжиҳат сиёсат ўтказиш мақсадида самарали экспорт назорати тизимини вужудга келтириш учун мунтазам маслаҳатлашувлар ўтказиб, ўзаро келишилган чораларни амалга оширадилар.

Ушбу Битимнинг қоидалари Томонлар ўртасида илгари тузилган икки томонлама битимларнинг қоидалари ўрнини аввалги битимнинг моддалари ушбу Битим моддаларига тўғри келмай қолган ёки уларга айнан ўхшаш бўлган даражада босади.

Ушбу Битимда ҳеч нарса Томонлардан ҳар бирининг учинчи мамлакатлар билан муносабатлар ўрнатишига, мазкур Томон қатнашчиси бўлган ёки бундай муносабатлар ва мажбуриятлар ушбу Битимнинг қоидалари ва мақсадларига зид бўлмаган тақдирда қатнашчиси бўлиши мумкин бўлган бирон-бир бошқа халқаро битимга мувофиқ ўз зиммасига олган мажбуриятларни бажаришига тўсқинлик қилмайди.

Ҳар бир Томон ўз қонунчилигига ва халқаро мажбуриятларига мувофиқ иккинчи Томон хўжалик фаолияти субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатлари ҳуқуқий жиҳатдан, шу жумладан суд йўли билан баб-баравар ҳимоя қилинишини таъминлайди.

Ушбу Битимнинг қоидаларини талқин этиш ёки кўллаш хусусида Томонлар ўртасидаги баҳслар музокаралар йўли билан ёки Томонлар учун маъқул бўлган бошқача усул билан ҳал этилади.

Томонлар ўзаро савдо-сотиқда можароли вазиятларга йўл қўймасликка интиладилар.

Зарур ҳолларда ушбу Битимга Томонларнинг ёзма розилиги билан ўзгартириш ёки қўшимчалар киритилиши мумкин.

Ушбу Битим Томонлар унинг кучга кириши учун зарур бўлган ички давлат тартиб-қоидаларини бажарганлиги тўғрисидаги охирги билдиришнома олинган санадан бошлаб кучга киради ва Томонлардан бири унинг амалда бўлишини тўхтатиш ниятида эканлиги ҳақида иккинчи Томонга ёзма билдиришнома юборган санадан бошлаб олти ой ўтгунга қадар кучида қолади.

Ушбу Битимнинг амал қилиши тўхтагандан кейин унинг қоидалари Томонлар хўжалик фаолияти субъектлари ўртасида тузилган, аммо у амалда бўлган даврда бажарилмай қолган контрактларга нисбатан қўлланилади, бироқ у беш йилдан ошмаслиги керак.

Алмати шаҳрида 1997 йил 2 июнда икки асл нусхада, ўзбек, қозоқ ва рус тилларида тузилди, бунда барча матнлар бир хил кучга эгадир.

Ушбу Битимнинг қоидаларини талқин этиш мақсадлари учун рус тилидаги матн устун кучга эгадир.

Ўзбекистон Республикаси ва Қозоғистон Республикасининг ваколатли вакиллари ушбу Протоколни қуйидагилар тўғрисида туздилар:

Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати ва Қозоғистон Республикаси Ҳукумати ўртасида эркин савдо тўғрисида 1997 йил 2 июндаги Битимнинг 2-моддасида назарда тутилган истиснолар қуйидагиларга татбиқ этилади:

Ўзбекистон Республикасидан Қозоғистон Республикасига 1-иловага мувофиқ импорт қилинадиган товарларга;

Ўзбекистон Республикасидан Қозоғистон Республикасига 2-иловага мувофиқ экспорт қилинадиган товарларга.

1. Ушбу Протоколнинг 1-моддасига мувофиқ эркин савдо тартибидан истиснолар татбиқ этиладиган товарларга нисбатан Томонлар бир-бирларига қуйидагилар тааллуқли бўлган энг қулай шароитлар яратадилар:

импорт (1-иловада қайд этилган товарларга нисбатан) ва экспорт (2-иловада қайд этилган товарларга нисбатан) қилишда ундириладиган солиқлар ва йиғимлар, шу жумладан бундай солиқлар ва йиғимларни ундириш усуллари;

транзит, ташиш, тўплаш, юкларни тушириш — юклаш ва бошқа шунга ўхшаш хизматларни божхонада расмийлаштиришга тааллуқли қоидалар;

тўлов ва тўловларни жўнатиш усуллари;

импорт лицензияларини бериш;

ички бозорда товарларни сотиш, сотиб олиш, ташиш, тақсимлаш ва улардан фойдаланишга тааллуқли қоидалар.

2. Ушбу модданинг 1-банди қоидалари қуйидагиларга нисбатан қўлланмайди:

исталган Томон учинчи мамлакатларга Божхона иттифоқи ёки эркин савдо ҳудуди яратиш мақсадида ёхуд ана шундай иттифоқ ёки ҳудуд яратиш натижасида бериладиган устунликларга;

Томонларнинг қонунчилигига мувофиқ ривожланаётган мамлакатларга бериладиган устунликларга;

чегара яқинидаги савдо-сотиқни енгиллаштириш мақсадида қўшни мамлакатларга бериладиган устунликларга;

махсус битимларга мувофиқ Томонлар бир-бирига берадиган устунликларга.

Томонлар ўзаро савдо-сотиқда товарларни Томонлар давлатларининг бож олинадиган ҳудудига экспорт қилишда ва ҳудудида импорт қилишда уларни божхона расмийлаштируви вақтида амалда бўлган Томонларнинг товарларни (ишлар ва хизматларни) экспорт ва импорт қилишни лицензиялаш ва квоталаш тўғрисидаги қонунчилигига мувофиқ тарифсиз тартибга солиш чораларини қўлланишни сақлаб қоладилар.

Ушбу Протоколни имзолаш вақтида товарларни (ишлар ва хизматларни) экспорт ва импорт қилишни тарифсиз тартибга солиш соҳасидаги қуйидаги чеклашлар амал қилади:

Ўзбекистон Республикасида — Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 1995 йил 25 июлдаги 287-сон қарорига 3, 4, 5, 6, 8, 9-иловалар ва 1996 йил 18 июндаги 219-сон қарорига 2-илова билан белгиланган чеклашлар;

Қозоғистон Республикасида — Қозоғистон Республикаси Ҳукуматининг 1996 йил 12 мартдаги 298-сон қарори билан белгиланган чеклашлар.

1. Ушбу Протокол Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати билан Қозоғистон Республикаси Ҳукумати ўртасида эркин савдо тўғрисида 1997 йил 2 июнда имзоланган Битимнинг ажралмас қисми бўлиб, ушбу Битим билан бир вақтда кучга киради.

2. Ушбу Протокол Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати билан Қозоғистон Республикаси Ҳукумати ўртасида эркин савдо тўғрисида 1997 йил 2 июндаги Битимнинг 2-моддасида кўзда тутилган янги Протокол тузилгунгача бўлган даврда амал қилади.

Алмати шаҳрида 1997 йил 2 июнда икки асл нусхада, ўзбек, қозоқ ва рус тилларида тузилди, бунда барча матнлар бир хил кучга эгадир.

Ушбу Протоклнинг қоидаларини талқин қилиш мақсадида рус тилидаги матндан фойдаланилади.