ИЛОВА
1-жадвал | ||||||
Йўлдаги синовларда ишчи тормоз тизими билан тормозланиш самарадорлиги ва ҳаракат норматив коридори кенглиги НОРМАТИВЛАРИ | ||||||
Тури | Тоифа | Бошқарув элементидаги куч Рп, Н, кўпи билан | Тормоз йўли Sт, м, кўпи билан | Секинлашиш jн, м/с2, камида* | Секинлашиш τср, с, кўпи билан | Ҳаракат норматив коридорининг кенглиги, м |
Йўловчи ва юк-йўловчи автомобиллари | M1 | 490 | 23,5 | 5,2 | — | 2,5*** |
M2 | 686 | 28,9 | 4,5 | 0,6** | 2,5*** | |
M3 | 686 | 28,9 | 4,5 | 0,6 | 3,0 | |
Юк автомобиллари | N1 | 686 | 28,9 | 4,5 | — | 2,5*** |
N2 | 686 | 28,9 | 4,5 | 0,6** | 3,0 | |
N3 | 686 | 28,9 | 4,5 | 0,6 | 3.0 | |
Шатакчилари M-N тоифадаги автомобиллар бўлган автопоездлар | M1' | 490 | 24,6 | 4,9 | — | 2,5 |
N1' | 686 | 28,9 | 4,5 | — | 2,5 | |
N2' | 686 | 31,4 | 4,5 | 0,8 | 3,0 | |
N3' | 686 | 31,4 | 4,5 | 0,8 | 3,0 | |
2-жадвал | ||||
Автотранспорт воситалари ишчи тормоз тизимининг стендларда назорат қилишдаги тормозланиш самарадорлиги НОРМАТИВЛАРИ | ||||
Тури | Тоифа | Бошқарув элементидаги куч Рп, Н, кўпи билан | Солиштирма тормоз кучи γт, камида | Тормоз тизимининг ишга тушиш вақти tср*, с, кўпи билан |
Йўловчи ва юк-йўловчи автомобиллари | M1 | 490 | 0,53 | - |
M2 | 686 | 0,46 | 0,6** | |
M3 | 686 | 0,46 | 0,6 | |
Юк автомобиллари | N1 | 686 | 0,46 | - |
N2 | 686 | 0,46 | 0,6** | |
N3 | 686 | 0,46 | 0,6 | |
Шатакчилари M-N тоифадаги автомобиллар бўлган автопоездлар | M'1 | 490 | 0,5 | - |
N'1 | 686 | 0,46 | - | |
N'2 | 686 | 0,46 | 0,8 | |
N'3 | 686 | 0,46 | 0,8 | |
3-жадвал | |||
Автотранспорт воситаси ўқлари бўйича тормоз кучларининг рухсат этилган нотекислиги НОРМАТИВ ҚИЙМАТЛАРИ | |||
Автотранспорт воситаси тури | Тоифа | Тормоз кучларининг нотекислиги ΔРт, % | |
олд ўқ | орқа (ўрта) ўқ | ||
Йўловчи ва юк-йўловчи автомобиллари | M1 | 15 | 20 |
M2 | 15 | 20 | |
M3 | 20 | 25 | |
Юк автомобиллари | N1 | ||
N2 | |||
N3 | |||
Шатакчилари M1 ва N1 тоифадаги автотранспорт воситалари бўлган автопоездлар | M'1 | 15 | 20 |
N'1 | 20 | 25 | |
4-жадвал | |||||||
N2' ва N3' тоифадаги автопоездлар ўқлари бўйича тормоз кучларининг рухсат этилган нотекислиги НОРМАТИВ ҚИЙМАТЛАРИ | |||||||
Автопоезд тури | Тормоз кучларининг нотекислиги ΔРт, % | ||||||
шатакчи | биринчи тиркама | яримтиркама | охирги тиркама | ||||
1-ўқ | кейинги ўқлар | 1-ўқ | кейинги ўқлар | 1-ўқ | кейинги ўқлар | ||
Бир тиркамали | 20 | 25 | 20 | 25 | - | - | - |
Икки тиркамали | 20 | 25 | 20 | 25 | - | 20 | 30 |
Эгарсимон | 20 | 25 | - | - | 30 | - | - |
Эгарсимон-тиркамали | 20 | 25 | - | - | 25 | 20 | 30 |
5-жадвал | |||
Автотранспорт воситасини захира тормоз тизими билан стендларда назорат қилишдаги тормозланиш самарадорлиги НОРМАТИВЛАРИ | |||
Тури | Тоифа | Бошқарув элементидаги куч Рп, Н, кўпи билан | Солиштирма тормоз кучи γт, камида |
Йўловчи ва юк-йўловчи автомобиллари | M1 | 490 (392)* | 0,26 |
M2 M3 | 686 (589)* | 0,23 | |
Юк автомобиллари | N1, N2, N3 | 686 (589)* | 0,23 |
6-жадвал | ||||
Автотранспорт воситасининг захира тормоз тизими билан йўлдаги синовларда тормозланиш самарадорлиги НОРМАТИВЛАРИ | ||||
Тури | Тоифа | Бошқарув элементидаги куч Рп, Н, кўпи билан | Тормоз йўли Sт, м, кўпи билан | Секинлашиш jн, м/с2, камида |
Йўловчи ва юк-йўловчи автомобиллари | M1 | 490 (392)* | 42,0 | 2,6 |
M2 M3 | 686 (589)* | 50,0 | 2,25 | |
Тиркамали енгил автомобиллар | M'1 | 490 (392)* | 43,5 (53,0)** | 2,5 (2,0))** |
Юк автомобиллари | N1 N2 N3 | 686 (589)* | 51,0 | 2,2 |
Автопоездлар | N'1, N'2, N'3 | 686 (589)* | 53,5 | 2,2 |
Тоифа | Рухсат этилган қиймат |
M1 | 100 |
M2, M3, N1 | 200 |
N2, N3 | 250 |
7-жадвал | ||||
Автотранспорт воситаларида ташқи ёруғлик асбобларининг мавжудлигига қўйиладиган ТАЛАБЛАР | ||||
Ташқи ёруғлик асбобларининг номи | Нурланиш ранги | Автотранспорт воситасидаги асбоблар сони | Тоифаларга қараб автотранспорт воситасида асбобларнинг мавжудлиги | |
Узоқни ёритиш фараси | Оқ | 2 ёки 4 | M, N тоифалари учун мажбурий. O тоифалари учун тақиқланади. | |
Яқинни ёритиш фараси | Оқ | 2 | ||
Олд туманга қарши фара | Оқ ёки сариқ | 2 | M, N тоифалари учун ихтиёрий. O тоифаси учун тақиқланади. | |
Орқага юриш чироғи | Оқ | 1 ёки 21 | M, N, O2, O3, O4 тоифалари учун мажбурий. O1 тоифаси учун ихтиёрий. | |
Бурилиш кўрсаткичлари | Олд | Автосариқ2 | 2 | M, N тоифалари учун мажбурий. O тоифаси учун тақиқланади. |
Орқа | Автосариқ2 | 2 | Мажбурий | |
Ён 4 | Автосариқ2 | 2 | M, N тоифалари учун мажбурий. O тоифаси учун тақиқланади. | |
Авария сигнализацияси3 | | Автосариқ2 | | Мажбурий |
Тормозланиш сигнали | Асосий | Қизил | 2 | Мажбурий |
Қўшимча4 | Қизил | 1 ёки 2 | M1, N15 тоифалари учун мажбурий. Автотранспорт воситаларининг қолган тоифалари учун ихтиёрий. | |
Олд габарит чироғи | Оқ ёки автосариқ | 2 | M, N тоифалари учун мажбурий. Кенглиги 1,6 м дан ортиқ O тоифалари учун мажбурий. Кенглиги 1,6 м дан ошмайдиган O тоифалари учун ихтиёрий. | |
Орқа габарит чироғи | Қизил | 2 | Мажбурий | |
Орқа туманга қарши чироқ4 | Қизил | 1 ёки 2 | Мажбурий | |
Тўхтаб туриш чироғи | Олд | Оқ | Олд ва орқада 2 тадан ёки ҳар бир томонда биттадан | Узунлиги 6 м гача ва кенглиги 2 м гача бўлган автотранспорт воситалари учун ихтиёрий, қолган автотранспорт воситаларида тақиқланади. |
Орқа | Қизил | |||
Ён | Автосариқ6 | |||
Ён габарит чироғи | Автосариқ ёки қизил7 | Ҳар бир томонда камида иккитадан. | Кузовсиз юк автомобилларидан ташқари, узунлиги 6 м дан ортиқ автотранспорт воситаларида мажбурий. Бундан ташқари, узунлиги 6 м дан кам M1 ва N1 тоифадаги автотранспорт воситаларида, агар улар олд ва орқа габарит чироқларининг геометрик кўринувчанлигига доир талабларнинг бажарилишини таъминламаса, ён габарит чироқлари қўлланилиши керак. Автотранспорт воситаларининг бошқа тоифалари учун ихтиёрий. | |
Контур чироғи | Олд | Оқ | 2 | Кенглиги 2,1 м дан ортиқ автотранспорт воситаларида мажбурий. Кенглиги 1,8 дан 2,1 м гача бўлган автотранспорт воситалари ва кузовсиз юк автомобиллари учун ихтиёрий. |
Орқа | Қизил | 2 | ||
Орқа давлат рўйхатидан ўтказиш белгисини ёритиш чироғи | Оқ | Регламентланмайди8 | Мажбурий | |
Олд учбурчак шаклда бўлмаган ёруғлик қайтарувчи қурилма | Оқ | 2 | O тоифадаги автотранспорт воситалари ва йиғиладиган фарали автотранспорт воситалари учун мажбурий. Бошқа автотранспорт воситалари учун ихтиёрий. | |
Ён учбурчак шаклда бўлмаган ёруғлик қайтарувчи қурилма | Олд | Сариқ | Узунлиги 6 м дан ортиқ автотранспорт воситалари учун ҳар бир томонда камида иккитадан. | O тоифадаги автотранспорт воситалари ҳамда узунлиги 6 м дан ортиқ M ва N тоифадаги автотранспорт воситалари учун мажбурий. Бошқа автотранспорт воситалари учун ихтиёрий. |
Ён | Сариқ ёки қизил9 | Узунлиги 6 м дан кам автотранспорт воситалари учун битта (олдинда ёки орқада) бўлишига йўл қўйилади | ||
Орқа ёруғлик қайтарувчи қурилма | Учбурчак шаклда бўлмаган | Қизил | 2 | M ва N тоифадаги автотранспорт воситалари учун мажбурий. Бошқа орқа ёруғлик сигнализацияси асбоблари билан гуруҳланганда O тоифадаги автотранспорт воситалари учун ихтиёрий. |
Учбурчак шаклда | Қизил | 2 | O тоифадаги автотранспорт воситалари учун мажбурий. M ва N тоифадаги автотранспорт воситалари учун тақиқланади. | |
Олд ёритишнинг адаптив тизими | Оқ | 2 | M ва N тоифадаги автотранспорт воситалари учун ихтиёрий. O тоифадаги автотранспорт воситалари учун тақиқланади. | |
Бурчак чироғи | Оқ | 2 | M ва N тоифадаги автотранспорт воситалари учун ихтиёрий. | |
Контур маркировкаси | Ён10 | Оқ ёки сариқ | Битта ёки бир нечта элемент | M1, O1 тоифадаги автотранспорт воситалари учун тақиқланади. M2, M3, техник жиҳатдан рухсат этилган максимал массаси 7,5 тоннагача бўлган N1, N2 ва O2 тоифалари учун ихтиёрий. Техник жиҳатдан рухсат этилган максимал массаси 7,5 тонна ва ундан ортиқ N2, N3, O3, O4 тоифалари учун мажбурий. |
Орқа11 | Қизил ёки сариқ | |||
8-жадвал | |||
Қўшимча ихтиёрий ёруғлик асбобларига қўйиладиган ТАЛАБЛАР | |||
Ташқи ёруғлик асбобларининг номи | Автотранспорт воситасидаги асбоблар сони | Нурланиш ранги | Қўшимча талаблар |
Прожектор фара ёки қидирув прожектори | 1 | Оқ | Агар улар автотранспорт воситаси конструкциясида назарда тутилган бўлса, мавжуд бўлишига йўл қўйилади |
Узоқни ёритиш фаралари | 2 | Оқ | N3 тоифадаги автотранспорт воситаларида рухсат этилади. Агар автотранспорт воситасида аллақачон тўртта узоқни ёритиш фараси мавжуд бўлса, қўшимча иккита фара фақат кундузги вақтда қисқа муддатли огоҳлантирувчи ёруғлик сигналларини бериш учун қўлланилиши мумкин. |
Орқага юриш чироқлари | 2 | Оқ | M1 тоифадаги автотранспорт воситаларидан ташқари, узунлиги 6 м дан ортиқ автотранспорт воситаларида рухсат этилади. Автотранспорт воситаси ўқига нисбатан симметрик ўрнатилиши керак. |
Орқа габарит чироқлари | 2 | Қизил | M2, M3, N2, N3, O3 ва O4 тоифадаги автотранспорт воситаларида рухсат этилади. Автотранспорт воситаси ўқига нисбатан симметрик, автотранспорт воситасининг габарит кенглигига имкон қадар яқин ва мажбурий габарит чироқларидан камида 600 мм юқорида ўрнатилиши керак. |
Тормозланиш сигналлари | Ўрнатилиши мажбурий бўлмаганда 1 та марказий, марказий бўлмаганда 2 та ён | Қизил | Бевосита орқага йўналтирилган бўлиши керак. Мажбурий тормозланиш сигналларидан камида 600 мм юқорида жойлашиши керак. |
Авариявий тормозланиш сигналлари1. | | Милтиллаш частотаси (4 ± 1) Гц таъминланиши керак. | |
Ён бурилиш кўрсаткичлари (такрорлагичлар) | Исталган сон | Автосариқ | Қолган бурилиш кўрсаткичлари билан синхрон ишлаши таъминланадиган тарзда уланган бўлиши керак. |
Орқа бурилиш кўрсаткичлари | 2 тадан | Автосариқ | M2, M3, N2, N3, O2, O3, O4 тоифадаги автотранспорт воситаларида рухсат этилади. Мажбурий бурилиш кўрсаткичларидан камида 600 мм юқорида жойлашиши керак. |
Ташқи ёритиш | Исталган сон | Оқ | M ва N тоифадаги автотранспорт воситаларида рухсат этилади ва двигатели ўчирилган, тўхтаб турган автотранспорт воситасида ҳайдовчи, йўловчи ёки багаж бўлимлари эшиклари очилганда ёқилиши мумкин. Ташқи ёритишни автотранспорт воситасининг бошқа чироқлари билан адаштириш мумкин бўлмаслиги керак. |
Орқа ёруғлик қайтарувчи қурилмалар | Агар мажбурий қурилмалар самарадорлигини пасайтирмаса, исталган сонда. | Қизил | M ва N тоифадаги автотранспорт воситалари учун учбурчак шаклда бўлмаслиги керак. O тоифадаги автотранспорт воситалари учун учбурчак шаклда бўлиши керак. |
Ён ёруғлик қайтарувчи қурилмалар | Агар мажбурий қурилмалар самарадорлигини пасайтирмаса, исталган сонда. | Қизил | Кўринадиган юзанинг ташқи чегараси таянч юзасидан 250 мм дан паст ва 900 мм дан юқори бўлмаслиги керак (агар конструкция хусусиятлари сабабли 900 мм масофани сақлаш имкони бўлмаса — 1500 мм). |


9-жадвал | |||
Фараларни ўрнатиш баландлиги ва экрангача бўлган масофага қараб яқинни ёритиш фаралари ёруғлик дастасининг ёруғ-соя чегарасининг хира экранда жойлашиши ГЕОМЕТРИК КЎРСАТКИЧЛАРИ | |||
Фаранинг оптик марказидан ишчи майдонча текислигигача масофа H, мм | Фара ёруғлик дастасининг вертикал текисликдаги номинал қиялик бурчаги α | Оптик марказ проекциясидан 10 м узоқлаштирилган экрандаги фаранинг ёруғ-соя чегарасигача R масофа, мм фоиз | |
бурч. мин. | фоиз | ||
600 гача | 34 | 1,00 | 100 |
600 дан 700 гача | 45 | 1,30 | 130 |
700 дан 800 гача | 52 | 1,50 | 150 |
800 дан 900 гача | 60 | 1,76 | 176 |
900 дан 1000 гача | 69 | 2,00 | 200 |
1000 дан 1200 гача | 75 | 2,20 | 220 |
1200 дан 1500 гача | 100 | 2,90 | 290 |
11-жадвал | |||||
Автотранспорт воситаларида орқага қараш ойналари мавжудлигига қўйиладиган ТАЛАБЛАР | |||||
Автотранспорт воситасининг тоифаси | Ойнанинг тавсифи | Ойна синфи | Автотранспорт воситасидаги ойналарнинг сони ва жойлашуви | Ойнанинг мавжудлиги | |
M1, N1 | Ички | I | Битта ичкарида | Фақат ундан кўриниш мавжуд бўлгандагина мажбурий | |
Ташқи асосий | III (ёки II) | Битта чапда | Мажбурий | ||
Битта ўнгда | Ички ойна орқали кўриниш етарли бўлмаганда мажбурий, қолган ҳолларда — рухсат этилади | ||||
Ташқи кенг бурчакли | IV | Битта ўнгда,битта чапда | Рухсат этилади | ||
Ташқи ён кўриниш | V* | Битта ўнгда,битта чапда | Рухсат этилади | ||
Ташқи олд кўриниш | VI* | Битта олдинда | Рухсат этилади | ||
M2, M3 | Ташқи асосий | II | Битта ўнгда,битта чапда | Мажбурий | |
Ички | I | Битта ичкарида | Рухсат этилади | ||
Ташқи кенг бурчакли | IV | Битта ўнгда,битта чапда | Рухсат этилади | ||
Ташқи ён кўриниш | V* | Битта ўнгда,битта чапда | Рухсат этилади | ||
Ташқи олд кўриниш | VI* | Битта олдинда | Рухсат этилади | ||
N2 (7,5 тоннадан ортиқ бўлмаган) | Ташқи асосий | II | Битта ўнгда,битта чапда | Мажбурий | |
Ички | I | Битта ичкарида | Рухсат этилади | ||
Ташқи кенг бурчакли | IV | Битта ўнгда,битта чапда | Рухсат этилади | ||
Ташқи ён кўриниш | V* | Битта ўнгда,битта чапда | Рухсат этилади | ||
Ташқи олд кўриниш | VI* | Битта олдинда | Рухсат этилади | ||
N2 (7,5 тоннадан ортиқ), N3 | Ташқи асосий | II | Битта ўнгда,битта чапда | Бошқарув элементлари олдинда жойлашган автотранспорт воситалари учун мажбурий** | |
Ташқи кенг бурчакли | IV | Битта ўнгда | |||
Ташқи ён кўриниш | V* | Битта ўнгда | |||
Ташқи олд кўриниш | VI* | Битта олдинда | |||
Ички | I | Битта ичкарида | Рухсат этилади | ||
Ташқи ён кўриниш | V* | Битта чапда | Рухсат этилади | ||

12-жадвал | ||
Автотранспорт воситаларининг тоифаси ва комплектацияси | Двигатель вали айланиш частотаси | CO, ҳажмий улуш, фоиз |
1986 йил 1 октябргача ишлаб чиқарилган M ва N | минимал | 4,5 |
Чиқинди газларини нейтраллаш тизимлари билан жиҳозланмаган M ва N | минимал | 3,5 |
оширилган | 2,0 | |
Чиқинди газларини нейтраллаш тизимлари билан жиҳозланган M ва N | минимал | 1,0 |
оширилган | 0,7 | |
Тутунланишни ўлчаш режими | Рухсат этилган максимал табиий ёруғлик оқимининг сусайиш индекси Kдоп, M-¹, кўпи билан | Ёруғлик оқими сусайишининг рухсат этилган максимал коэффициенти Nдоп, %, кўпи билан эмас |
Дизелли автомобиллар учун эркин тезланиш: | | |
Турбонаддуфсиз | 1,2 | 40 |
Турбонаддуфли | 1,6 | 50 |
Максимал айланиш частотаси | 0,4 | 15 |
13-жадвал | |
Автотранспорт воситалари двигателлари чиқариш тизимининг рухсат этиладиган товуш даражалари | |
Автотранспорт воситасининг тоифаси | Товуш даражаси, дБ А |
M1, N1 | 91 |
M2, N2 | 98 |
M3, N3 | 100 |
1-ИЛОВА
2-ИЛОВА

3-ИЛОВА

1-жадвал | |||
Автотранспорт воситасининг тури | Автотранспорт воситалари тоифалари | Автотранспорт воситасининг тўлиқ массаси | |
A | jн, м/с2 | ||
Якка автотранспорт воситалари | M1 | 0,10 (0,11) | 5,2 (4,5) |
M2 | 0,15 (0,19) | 4,5 (4,0) | |
M3 | 0,15 (0,19) | 4,5 (4,0) | |
N1 | 0,15 (0,19) | 4,5 (4,0) | |
N2 | 0,15 (0,19) | 4,5 (4,0) | |
N3 | 0,15 (0,19) | 4,5 (4,0) | |
Шатакчилари M ва N тоифадаги автотранспорт воситалари бўлган автопоездлар | M1' | 0,1 | 4,9 |
N1' | 0,2 (0,24) | 4,5 (4,0) | |
N2' | 0,2 (0,24) | 4,5 (4,0) | |
N3' | 0,2 (0,24) | 4,5 (4,0) | |
4-ИЛОВА



5-ИЛОВА
Автотранспорт воситасининг тури | Тоифа | Бошқарув элементидаги куч Рп, Н, кўпи билан | Йўл синовлари | Стенд синовлари | ||
тормоз йўли Sт, м, кўпи билан | меъёрий секинлашиш jн, м/с2, кўпи билан | тормоз тизимининг ишга тушиш вақти τср, с | солиштирма тормоз кучи γт, камида | |||
Йўловчи ва юк-йўловчи автомобиллари | M1 | 490 | 26,9 | 4,5 | 0,6 | 0,46 |
M2 | 686 | 33,5 | 4,0 | 1,0 | 0,41 | |
M3 | 686 | 33,5 | 4,0 | 1,0 | 0,41 | |
Юк автомобиллари | N1 | 686 | 33,5 | 4,0 | 1,0 | 0,41 |
N2 | 686 | 33,5 | 4,0 | 1,0 | 0,41 | |
N3 | 686 | 33,5 | 4,0 | 1,0 | 0,41 | |
Шатакчилари N тоифадаги автомобиллар бўлган автопоездлар | N1' | 686 | 36 | 4,0 | 1,0 | 0,41 |
N2' | 686 | 36 | 4,0 | 1,2 | 0,41 | |
N3' | 686 | 36 | 4,0 | 1,2 | 0,41 | |
6-ИЛОВА
Тормоз хусусиятлари кўрсаткичлари | Тоифа ва вазн ҳолати | |||||
М1, М1׀, N1, N׀1, М2 с гидравлик тормоз юритмаси билан | М2, М3 пневматик тормоз юритмаси билан | N 2, N 3, N2׀ , N׀3 | ||||
Ишчи тормоз тизими | ||||||
Тормозланиш самарадорлиги | | | | | ||
Тормоз йўли, Sт, м | + | | + | | + | |
Секинлашиш, j, м/с² | + | А | + | А | + | А |
Тормоз тизимининг ишга тушиш вақти, τср, с | | | + | А | + | А |
Тормозланишдаги турғунлик | ||||||
Ҳаракатнинг меъёрий йўлаги, м | + | + | + | + | + | + |
Захира тормоз тизими | ||||||
Тормозланиш самарадорлиги | | | | | | |
Тормоз йўли, Sт, м | | + | | + | | + |
Секинлашиш, j, м/с² | + | А | + | А | + | А |
Ёрдамчи тормоз тизими | ||||||
Тормозланиш самарадорлиги | | | | | | |
Секинлашиш, j, м/с² | + | + | + | + | + | + |
Тўхтаб туриш тормоз тизими | ||||||
Тормозланиш самарадорлиги | | | | | | |
Қиялик, % | + | + | + | + | + | + |
Секинлашиш, j, м/с² | В | В | В | В | В | В |
Стендда синовлар | ||
Тормоз хусусиятлари кўрсаткичлари | Автотранспорт воситаси тоифаси | |
M1, M2, M1' , N1, N1' гидравлик тормоз юритмаси билан | М2, М3, N2, N3, N2', N3' пневматик тормоз юритмаси билан | |
Ишчи тормоз тизими | ||
Тормозланиш самарадорлиги | ||
Умумий солиштирма тормоз кучи γт | + | + |
Тормоз тизимининг ишга тушиш вақти τср, с* | | + |
Тормозланишдаги турғунлик | ||
Ғилдираклардаги тормоз кучларининг нотекислиги ΔРт, % | + | + |
Захира тормоз тизими | ||
Тормозланиш самарадорлиги | ||
Солиштирма тормоз кучи γт | + | + |
Тўхтаб туриш тормоз тизими | ||
Тормозланиш самарадорлиги | ||
Солиштирма тормоз кучи γт | + | + |
7-ИЛОВА
8-ИЛОВА
Назорат қилинадиган объект ёки хусусиятлар | Назорат усуллари | АТВдан фойдаланиш тақиқланадиган техник ҳолат | Баҳолаш учун норматив ҳужжат |
1. Тормоз бошқаруви | |||
Автотранспорт воситаси узелларининг техник ҳолатини умумий баҳолаш | |||
Ишчи тормоз тизимини бошқариш узели | Деталларни ташқи кўрикдан ўтказиш ва иш режимида синаб кўриш. Изоҳ: кучайтиргичли тормоз тизими билан жиҳозланган АТВ двигатель ўчирилган ҳолда назоратдан ўтказилади. | 1) Педаль шарнири қаттиқ ҳаракатланади ёки қотиб қолади; | + |
2) тормоз педали шарнири подшипниги ейилган; 3) тормоз педалининг эркин юриши ортиқча ёки етарли эмас; 4) педаль дастлабки ҳолатига қайтмайди. | |||
Вакуум кучайтиргич ёки насос ва гидроаккумулятор (гидравлик юритма учун) | Двигатель ўчирилган ҳолда тормоз педалини бир неча марта босиш, двигателни ишга тушириш (педаль сезиларли равишда олдинга силжиши керак), двигателни ўчириш ва педални бир неча марта босиш. | 1) Тормоз педали босилганда ҳаво тортилиши эшитилади; 2) двигатель ишга туширилганда педаль олдинга силжимайди; 3) двигатель ўчирилганда ҳаво (босим) захираси педаль қаттиқлашгунга қадар икки марта босишга ҳам етмайди. | |
Бош тормоз цилиндри, ишчи тормоз тизими контурларини ажратгич (гидравлик юритма учун) | Тормоз тизими ишга туширилган ҳолда узелларни ташқи кўрикдан ўтказиш. | 1) Тормоз суюқлиги сизиши мавжуд; 2) бачокда ёриқлар бор, тормоз суюқлиги сатҳи етарли эмас, бош тормоз цилиндри бачоги қопқоғи йўқ; 3) тормоз суюқлигининг минимал сатҳи назорат чироғи ёниб турибди ёки носоз; 4) тормоз тизими контурлари созлигининг назорат чироғи ёниб турибди ёки носоз; 5) юритманинг ричагли тизими шикастланган; 6) тормозланиш йўқ; 7) босимни чеклаш клапани носоз. | |
Тўхтаб туриш тормози, бошқарув ричаги, тўхтаб туриш тормози ричагининг храповик механизми | Тормоз ишга туширилган ҳолда қисмларни визуал кўрикдан ўтказиш. | 1) Ричаг шкворени ёки храповик механизми ейилган; 2) ричагнинг нотўғри созланганини кўрсатувчи эркин юриши мавжуд; 3) бошқа модификациядаги тормоз элементлари ўрнатилган. | |
Компрессор ва тизимдаги босимни ростлаш қурилмалари | Ташқи кўрик ўтказиш. Двигатель ўчирилган ҳолда босимнинг қуйи чегараси сигнал қурилмаси ишга тушгунга қадар тормоз педалини бир неча марта тўлиқ босиш. Двигателни ишга тушириб, ҳаво босими меъёрий қийматга етиши вақтини ўлчаш. Босим ростлагичи ва сақлагич клапан ишини текшириш. | 1) Корпус шикастланган; | ++ |
2) мой чиқариб ташланади; 3) сақлагич клапан ишга тушмайди; 4) тизимдаги босим меъёрларга мос эмас; 5) тизимдаги ҳаво босимининг энг кам рухсат этилган қийматга етиш вақти меъёрий қийматдан ошади. | |||
Босимнинг қуйи чегараси датчиклари (пневматик юритма учун) | Двигатель ўчирилган ҳолда босимни датчик ишга тушиш чегарасигача пасайтириш ва унинг созлигини текшириш. | 1) Датчик ишга тушмайди; 2) назорат чироғи носоз. | |
Ишчи тормоз тизимининг тормоз крани, қўл тормоз крани, бошқарув клапанлари, босим ростлагичлари, ҳаво тақсимлаш крани (пневматик юритма учун) | Тормоз тизими ишга туширилган ҳолда узелларни ташқи кўрикдан ўтказиш, иш режимида текшириш. | 1) Узел маҳкамланиши бўшашган; 2) тормоз суюқлиги сизади; 3) шикастланиш ёки ҳаво сизиши мавжуд; 4) белгиланмаган модификациядаги аппаратлар билан алмаштирилган. | |
Шатакчини тиркама билан улаш қурилмаси (пневматик юритма учун) | Улаш қурилмасини ажратиш. | 1) Ажратиш крани носоз; 2) улаш каллаклари корпуси ёки зичлагичи шикастланган; 3) ресивер маҳкамланиши бўшашган ёки уни ўрнатиш жойи ва жойлашуви талабга мос эмас; 4) ҳаво сизиши мавжуд. | |
Пневматик юритма ресиверлари | Ташқи кўрик, конденсатни тўкиш кранлари созлигини текшириш. | 1) Ресивер шикастланган, коррозияланган ёки герметик эмас; 2) конденсатни тўкиш крани носоз; 3) ресивер маҳкамланиши бўшашган ёки ўрнатиш жойи ва жойлашуви талабга мос эмас; 4) белгиланмаган модификациядан фойдаланилган. | |
Тормоз магистралларининг қаттиқ қувурлари | Тормоз тизими ишга туширилган ҳолда визуал назорат. | 1) Қувурлар ёки бирикмалар герметик эмас; 2) шикастланиш ёки коррозия; 3) ишлаб чиқарувчи завод талабларига мос келмайдиган қувурлар ўрнатилган; 4) белгиланмаган модификациядаги қувурлардан фойдаланилган. | |
Эгилувчан тормоз шланглари | Тормоз тизими ишга туширилган ҳолда визуал назорат. | 1) Тормоз шлангларида ёриқлар, шикастланишлар, буралиш ёки узунлиги етарли эмас; 2) тормоз шланглари ёки бирикмалари герметик эмас; 3) босим остида шланглар шишади. | |
Шатакчидан авариявий ажралганда тиркамани автоматик тормозлаш қурилмаси | Шатакчини тиркама билан боғловчи тормоз магистралларини ажратиш. | 1) Ажратилганда тиркама тормозлари автоматик ишга тушмайди. | |
Пневматик юритманинг герметиклиги | Тормоз тизими бошқарув органлари эркин ҳолатда турганда 30 ± 1 дақиқа ичида ва бошқарув органлари ишга туширилгандан кейин 15 ± 0,5 дақиқа ичида тизимдаги ҳаво босими пасайишини ўлчаш. Ҳаво босимининг пасайиши ҳаракатсиз АТВда назорат чиқишларига ёки улаш каллагига манометрлар ёхуд электрон ўлчагичларни улаш орқали назорат қилинади. | 1) Текширувлардан камида бирида ҳаво босимининг пасайиши рухсат этилган меъёрлардан ошади. | ++ |
Тормоз кучлари ростлагичлари (ТКР) | Тормоз тизими ишга туширилган ҳолда деталларни визуал назорат қилиш. ТКР чиқишидаги босимни тўлиқ юкланган ва жиҳозланган ҳолатга мос позицияларда ўлчаш (фақат механик бошқарувли АТВ учун). | 1) Ричагли механизм носоз ёки нотўғри созланган; | + |
2) ростлагич қотиб қолади ёки ишга тушмайди; 3) конструкцияда назарда тутилган бўлса, ТКР йўқ; 4) чиқишдаги босим меъёрга мос эмас. | |||
Антиблокировкалаш қурилмаси (АБС) | Шатакчи ва тиркамалар АБС сигнал қурилмаси ишини визуал назорат қилиш. | 1) АТВ тормозланганда ва унинг тезлиги (15 ± 1) км/соатдан пастга тушганда сигнал қурилмаси ёнади; 2) АТВ тўхтагандан кейин сигнал қурилмаси ўчмайди. | |
Мотор секинлаштиргичи (агар конструкцияда назарда тутилган бўлса) | Визуал назорат**. | 1) Патрубоклар бирикмаси ишончсиз; 2) тизимда яққол носозлик мавжуд. | |
Фрикцион тормоз қопламалари, колодкалар | Визуал назорат (имкон қадар). | 1) Қопламалар чегаравий даражада ейилган; | + |
2) мойлаш материаллари, тормоз суюқлиги ва ҳ.к. билан ифлосланган; 3) «шишаланиш» — юқори ҳарорат таъсирида қоплама юзаси тузилишининг ўзгариши. | |||
Тормоз барабанлари, тормоз дисклари. | Визуал назорат. | 1) Чегаравий ейилиш, чуқур тирналишлар, ёриқлар, учиб кетган жойлар мавжуд; 2) барабан ёки диск мойлаш ва бошқа материаллар билан ифлосланган. | |
Тормоз трослари, тягалар, ричагли механизмлар | Иш режимида текшириш. | 1) Трослар шикастланган ёки буралган; 2) коррозия ёки трос қобиғи шикастланиши натижасида троснинг қобиқ ичида ҳаракатланиши қийинлашган; 3) механизм деталлари ейилган; 4) деталлар бирикмаси ишончсиз. | |
Тормоз механизмлари юритмалари (энергоаккумуляторлар ёки гидравлик цилиндрларни қўшган ҳолда) | Иш режимида визуал назорат. | 1) Юритма деталларида ёриқлар ёки шикастланишлар; 2) юритма герметик эмас; 3) юритма маҳкамланиши бўшашган ёки нотўғри ўрнатилган; 4) деталлар коррозияланган; 5) тормоз камералари, цилиндрлар ёки ишчи поршень штокларининг юриши ортиб кетган; 6) чангдан ҳимоя қопламаси шикастланган. | |
Секинлаштириш тизими (агар ўрнатилган ёки талаб этилса) | Визуал кўрик. | 1) Улаш патрубоклари ёки қурилма элементлари маҳкамланиши бўшашган; 2) тизимда яққол носозлик мавжуд. | |
Тормоз хусусиятларини назорат қилиш | |||
Ишчи тормоз тизими билан тормозланганда АТВнинг тормоз хусусиятлари а) Йўл синовлари | Назорат асосан стенд синовлари усулида, зарур жиҳозлар бўлмаган ҳолда эса йўл синовлари усулида амалга оширилади. Бунда тормоз тизимининг вақт тавсифлари (фақат пневматик тормоз юритмали АТВ учун), кўрсатувчи ёки қайд этувчи деселерометр ёрдамида тормозланиш самарадорлиги ва АТВнинг меъёрий ҳаракат йўлаги чегарасида тормозланишдаги турғунлиги баҳоланади. АТВ 13,88 м/с (50 км/соат) тезликкача тезлаштирилади, шундан сўнг АТВ тўлиқ тўхтагунга қадар ишчи тормоз тизими билан шошилинч тормозланиш амалга оширилади. | 1) Тормозланиш самарадорлиги белгиланган талабларга мос эмас; 2) пневматик тормоз юритмаси ёки тормоз тизимининг ишга тушиш вақти рухсат этилганидан ошади; | |
3) тормоз дисклари деформацияси ёки тормоз барабанларининг эллипслиги туфайли тормоз кучи тебранади; | + | ||
4) АТВ меъёрий ҳаракат йўлаги чегарасидан чиқиб кетади; | ++ | ||
5) бошқарув органидаги куч меъёрдан ошади. | ++ | ||
б) Стенд синовлари | Ғилдираклардаги тормоз кучларини текшириш учун АТВ барча ўқлари билан навбатма-навбат стендга ўрнатилади. Ўқ стендга ўрнатилганда ғилдираклар блоклангунга ёки бошқарув органида меъёрий кучга эришилгунга қадар равон тормозланиш амалга оширилади. Синов давомида барча ғилдиракларнинг тормоз кучлари, айлантириш кучлари ва тормоз кучининг тебранишлари ўлчанади. Агар стендлар назорат қилинаётган ғилдиракларга тўғри келадиган АТВ массасини ўлчашни таъминламаса, олдиндан вазн ўлчаш қурилмалари ёки АТВ массаси ҳақидаги маълумотнома маълумотларидан фойдаланилади. Сўнг солиштирма тормоз кучи кўрсаткичлари ва ўқ тормоз кучларининг нисбий фарқи ҳисобланади. Пневматик юритмали АТВ тормоз тизимининг ишга тушиш вақтини ўлчаш учун бошқарув кранидан энг узоқдаги ўқ шошилинч режимда қўшимча тормозланади. | 1) Бир ёки бир нечта ғилдиракда солиштирма тормоз кучи етарли эмас; | ++ |
2) АТВнинг солиштирма тормоз кучи меъёрдан кам; | ++ | ||
3) бир ўқ ғилдираклари тормоз кучлари фарқи рухсат этилганидан ошади; | ++ | ||
4) тормоз кучини равон ўзгартириш имкони йўқ; | |||
5) ғилдиракларни айлантириш кучлари ёки тормоз кучи тебранишлари рухсат этилганидан ошади; | + | ||
6) тормоз тизимининг ишга тушиш вақти рухсат этилганидан ошади. | ++ | ||
АТВнинг захира тормоз тизими билан тормозланиш самарадорлиги | |||
АТВ тормозланиш самарадорлиги | Назорат асосан АТВни стендда синаш усулида ёки тормоз хусусиятларини назорат қилиш усулларига ўхшаш тарзда йўл синовлари усулида амалга оширилади. | 1) Солиштирма тормоз кучи етарли эмас ёки тормоз йўлининг рухсат этилган параметрлари ошган. 2) Тормоз кучини равон ўзгартириш имкони йўқ. | ++ |
Ёрдамчи тормоз тизими самарадорлигини назорат қилиш | |||
Тўхтаб туриш тормоз тизими самарадорлиги | Текширув йўлда (25 — 35) км/соат тезлик оралиғида ёрдамчи тормоз тизими билан тормозлаш орқали амалга оширилади, бунда двигатель тирсакли валининг айланиш частотаси рухсат этилган қийматлардан ошмаслигини таъминлайдиган узатма уланади. | 1) Белгиланган тормозланиш самарадорлиги таъминланмайди; | ++ |
2) тормоз кучини босқичма-босқич ўзгартириш имкони йўқ; | |||
3) АТВ меъёрий ҳаракат йўлаги чегарасидан чиқади. | |||
Тўхтаб туриш тормози самарадорлигини назорат қилиш | |||
Тўхтаб туриш тормоз тизими самарадорлиги | Назорат мавжуд имкониятлардан келиб чиқиб қуйидаги усуллардан бири билан амалга оширилади: — тўхтаб туриш тормоз тизимини белгиланган тикликдаги қияликда текшириш; — йўл синовлари усулида; — стенд синовлари усулида. а) Қияликда текшириш. АТВ белгиланган қийматдаги қияликка ўрнатилади ва бошқарув органида белгиланган куч билан тўхтаб туриш тормоз тизими орқали тормозланади. б) Йўлда ёки стендда текшириш. Тўхтаб туриш тормоз тизими билан тормозланади ва секинлашиш ёки солиштирма тормоз кучи аниқланади. | Тўхтаб туриш тормоз тизими АТВнинг ҳаракатсиз ҳолатини таъминламайди; | |
1) белгиланган тормозланиш самарадорлиги таъминланмайди; | ++ | ||
2) АТВнинг бир томонидаги тормоз ишга тушмайди. | ++ | ||
2. Руль бошқаруви | |||
Техник ҳолатни умумий баҳолаш | |||
Руль ғилдираги ва руль колонкаси | Руль ғилдираги ҳолатини визуал текшириш. Руль ғилдирагини унинг ўқига тўғри бурчак остида турли томонларга ва ўқ бўйлаб силкитиш. Бўйлама ва кўндаланг люфт мавжудлигини баҳолаш. Руль колонкасининг эгилувчан бирикмалари ва шарнирларида люфт бор-йўқлигини ҳамда уларнинг ҳолатини визуал текшириш. | 1) Руль ғилдираги руль валига ишончсиз маҳкамланган; 2) руль ғилдирагининг ҳолати қониқарсиз; 3) руль ғилдирагида ўқ бўйлаб ёки кўндаланг люфт мавжуд; 4) эгилувчан бирикмалар деталлари ейилган. | |
Руль механизми ва руль юритмаси | Автомобилни кўрик чуқурига ўрнатиш ёки бошқарилувчи ғилдиракларнинг юкланган ҳолатини таъминлайдиган кўтаргич ёрдамида кўтариш; а) руль ғилдирагини соат мили йўналиши бўйича ва унга қарши силкитиб, руль механизми картери маҳкамланишини ҳамда руль юритмаси деталлари ва бирикмалари ҳолатини визуал баҳолаш; б) бошқарилувчи ғилдиракларни осиб қўйиб, руль ғилдирагини бир чеккадан иккинчи чеккагача айлантириш ва руль механизми ишини баҳолаш; в) бошқарилувчи ғилдиракларни таянч юзасига тушириш (руль гидрокучайтиргичли автомобилларда двигателни ишга тушириш), руль ғилдирагини бир чеккадан иккинчи чеккагача айлантириб, юритма ишини баҳолаш. | 1) Руль механизми оғир айланади; 2) руль механизми картери маҳкамланиши бўшашган, таянч юзасида ёриқлар бор; 3) шассида руль механизми маҳкамлаш болтлари тешиклари кенгайиб кетган; 4) шарнирлар ейилган; 5) мустаҳкам маҳкамланиши керак бўлган деталлар орасида люфт бор; 6) стопорлаш қурилмалари йўқ; 7) руль юритмаси қўшни узел ёки деталларга тегади; 8) бошқарилувчи ғилдираклар бурилиш чеклагичлари носоз; 9) гидрокучайтиргич тизимидан суюқлик сизади; 10) суюқлик сатҳи паст; 11) гидрокучайтиргич механизми ишламайди. | |
Руль бошқарувидаги умумий люфтни назорат қилиш | |||
Руль бошқарувидаги умумий люфт | Автомобилнинг бошқарилувчи ғилдираклари таянч юзасида тўғри чизиқли ҳаракат ҳолатида туриши керак. Ғилдиракларни бурмасдан руль ғилдирагини соат мили йўналиши бўйича ва унга қарши енгил силкитиш. Руль бошқарувидаги умумий люфтни ўлчаш. Умумий люфтни ўлчашдаги энг катта рухсат этилган хатолик 1° дан ошмаслиги керак. | Руль бошқарувидаги умумий люфт рухсат этилган қийматдан ошади. | ++ |
3. Кўриниш имконияти | |||
Кўриш зонаси | Визуал назорат ва махсус асбоб билан текшириш. | Ҳайдовчининг кўриш зонасида АТВнинг олд ва ён томонларини кўришни ёмонлаштирадиган бегона буюмлар мавжуд. | |
Олд, ён ва орқа ойналар | Визуал назорат ва ёруғлик ўтказувчанлигини ўлчаш учун махсус асбоб билан текшириш. | 1) Олд ойнада ёриқлар мавжуд; 2) олд, ён ва орқа ойналар қорайтирилган (олд ойнанинг юқори қисмидаги рангли плёнка тасмаси бундан мустасно); 3) ойналарнинг ёруғлик ўтказувчанлиги меъёрга мос эмас. | |
Олд ойнани ҳаво билан пуфлаш ва иситиш қурилмалари | Иш режимида текшириш. | 1) Бошқарув крани қотиб қолади ёки носоз; 2) ойнага ҳаво пуфланмайди ва у иситилмайди. | |
Орқани кўриш кўзгулари | Визуал кўрик. | 1) Кўзгулар сони ва тури амалдаги талабларга мос эмас; | ++ |
2) кўзгунинг ўрнатилган жойи ва жойлашуви амалдаги талабларга мос эмас; | |||
3) кўзгу ишончсиз маҳкамланган. | + | ||
Ойна тозалагичлар | Визуал назорат ва иш режимида текшириш. Электр юритмали ойна тозалагичларни текширишда узоқни ёритиш фаралари ёқилган бўлиши керак. Двигатель энг паст барқарор айланишларда ишлаши лозим. | 1) Ойна тозалагичлар носоз; 2) ойна тозалагич чўткалари йўқ ёки ҳаддан ташқари ейилган; 3) чўткалар тозалайдиган зона етарли эмас, ойнани тозалаш сифати қониқарсиз; 4) чўткалар ҳаракатининг максимал частотаси меъёрдан кам. | ++ |
Ойна ювгичлар | Визуал назорат ва иш режимида текшириш. | 1) Ойна ювгичлар носоз; 2) соплодан чиққан суюқлик ойна тозалагич тозалайдиган зонага тушмайди. | |
4. Ташқи ёритиш асбоблари | |||
Фаралар | | | |
а) Ҳолати ва ишлаши | Визуал назорат, фараларнинг ишлаши ва ёруғлик кучини текшириш. | 1) Чўғланма лампалар куйган; 2) фаралар амалдаги талабларга мос эмас; 3) қайтаргичлар коррозияланган ёки ифлосланган; 4) фара ойнаси тешиб шикастланган; 5) фаралар ишончсиз маҳкамланган; 6) фараларда бегона моддалар (суюқликлар) мавжуд. | |
б) Созлаш | Фаралар яқин ва узоқ ёруғлик нурларининг горизонтал ва вертикал йўналишини фара ёруғлиги йўналишини аниқлаш асбоби ёки махсус белгилаб қўйилган экран ёрдамида аниқлаш. | Фара ёруғлик нурининг йўналиши амалдаги талабларга мос эмас. | ++ |
в) Алмаштириб улаш | Визуал назорат ва ишлашини текшириш. | 1) Ёруғлик алмаштиргичи носоз; 2) узоқ ёруғлик назорат чироғи ёнмайди; 3) бир вақтда ёқилиши мумкин бўлган ташқи чироқлар комбинацияси талабларга мос эмас. | ++ |
Бурилиш кўрсаткичлари | Визуал назорат ва махсус асбоб билан текшириш. | 1) Чўғланма лампалар носоз; | |
2) ёруғлик тарқатгичлар шикастланган; | |||
3) маҳкамланиши ишончсиз; | |||
4) жойлашуви, ранги ёки ёруғлик кучи талабларга мос эмас; | ++ | ||
5) милтиллаш частотаси талабларга мос эмас; | |||
6) авария сигнализацияси ишламайди. | ++ | ||
Подфарниклар, орқа габарит чироқлари, стоп-сигналлар, ён сигнал чироқлари, орқага юриш чироқлари, орқа давлат рақами белгисини ёритиш. | Визуал назорат ва махсус асбоб билан текшириш. | 1) Чўғланма лампалар носоз; 2) фонарлар ишончсиз маҳкамланган; 3) ёруғлик тарқатгичлар шикастланган; 4) ранг, ҳолат ёки ёруғлик кучи талабларга мос эмас; | |
5) ёруғлик тарқатгич ёки лампада ёруғлик кучини камайтирадиган ёки рангини ўзгартирадиган моддалар мавжуд. | ++ | ||
Олд туманга қарши фаралар ва орқа туманга қарши фонарлар | Визуал назорат ва махсус асбоб билан текшириш. | 1) Чўғланма лампалар носоз; 2) ёруғлик тарқатгичлар носоз; 3) қайтаргичлар коррозияланган; 4) фаралар ишончсиз маҳкамланган; | |
5) фараларни ўрнатиш ёки уларнинг коммутацияси талабларга мос эмас. | ++ | ||
Ёруғлик қайтаргичлар, ён қайтаргичлар, орқа таниш белгиси маркировкаси. | Визуал назорат. | 1) Маҳкамланиши ишончсиз; 2) қайтаргичлар шикастланган; | |
3) жойлашуви ёки ранги талабларга мос эмас. | + | ||
5. Электр ускуналари | |||
Аккумулятор батареяси | Визуал назорат. | 1) Маҳкамланиши ишончсиз; 2) электролит сизиши; 3) масса ўчиргичи йўқ (агар конструкцияда назарда тутилган бўлса). | |
Электр симлари | Визуал назорат. АТВ кўрик чуқурига ўрнатилади ёки кўтариш механизми ёрдамида кўтарилади. | 1) Маҳкамланиши ишончсиз; 2) изоляция ейилган ёки шикастланган. | |
Тортувчи ва тиркама (яримтиркама) ўртасидаги электр бирикмалари | Визуал назорат. | 1) Розетка шикастланган ёки йўқ; 2) изоляция шикастланган. | |
6. Ўқлар, ғилдираклар, шиналар | |||
Ўқлар, ўқ балкалари | Визуал назорат. | 1) Ўқда ёриқлар ёки деформация; 2) ўқ транспорт воситасига ишончсиз маҳкамланган. | |
Бурилиш цапфалари, кулаклар | Визуал назорат, осиб қўйилган ғилдиракни вертикал ва ён йўналишларда силкитиш орқали таянчлардаги люфтни текшириш. | 1) Бурилиш цапфасида ёриқ ёки деформация; 2) втулкалар ёки шарли таянчлар ейилган; 3) шкворень ўқ вилкасига бўш маҳкамланган. | |
Ғилдираклар | Ҳар бир ғилдиракнинг икки томонини визуал назорат қилиш, бунда АТВ кўрик чуқурига ёки кўтаргичга ўрнатилади. Ғилдирак дисклари ва ободларини маҳкамлаш болтли бирикмалари ҳамда деталларини уриб кўриш. | 1) Ғилдиракни маҳкамлаш гайка ёки болтлари йўқ ёки бўшашган; 2) обод ёки дискда ёриқлар ёки пайвандлаш нуқсонлари бор; 3) ободда чуқур ботиқлар бор; 4) қулф ҳалқалари ишончсиз ўрнатилган; 5) ғилдирак сезиларли қийшайган. | |
Шиналар | Шиналардаги босимни ўлчаш. Назорат шина манометрлари билан амалга оширилади. Барча шиналарни ташқи кўрикдан ўтказиш, ғилдираклар кўтариш механизми ёрдамида осиб қўйилиши керак. Шина протекторининг қолдиқ баландлигини махсус шаблонлар, асбоблар ёки чизғич ёрдамида ўлчаш. | 1) Шиналар юк кўтариш қобилияти ёки тезлик тавсифи бўйича мос эмас; 2) бир ўққа ўрнатилган ёки қўшалоқ ғилдирак таркибидаги шиналарнинг ўлчами, тури, конструкцияси ёки протектор нақши турлича; 3) шина шикастланган ёки кесилган; 4) шиналардаги босим меъёрий қийматларга мос эмас; 5) шина протекторининг қолдиқ баландлиги рухсат этилган меъёрдан кам; | |
6) енгил автомобиллар ва автобусларнинг олд ўқларида протектори тикланган ёки маҳаллий шикастлари таъмирланган шиналар мавжуд; | + | ||
7) шина юзаси АТВнинг бошқа элементларига ишқаланади. | ++ | ||
7. Осма | |||
Рессоралар, пружиналар, пневмобаллонлар | Ташқи кўрик. | 1) Узел шасси, ўқ ёки осма элементларига ишончсиз маҳкамланган; 2) шикастланишлар ёки ёриқлар; 3) пневмобаллон герметик эмас. | |
Амортизаторлар | Ташқи кўрик, имкон бўлса махсус жиҳоз ёрдамида ишлашини текшириш. | 1) Амортизатор ишончсиз маҳкамланган; 2) амортизатор шикастланган ёки сизади. | |
Османинг йўналтирувчи аппарати | Визуал назорат. | 1) Деталлар ишончсиз маҳкамланган; 2) деталларда шикастланиш ёки ёриқлар мавжуд. | |
Шарнирли бирикмалар | Визуал назорат. | 1) Сайлентблок втулкалари, шарли таянчлар ейилган; 2) шарли таянчларда чангдан ҳимоя ғилофи йўқ ёки шикастланган. | |
8. Шасси | |||
Рама, кузовнинг юк кўтарувчи элементлари | Визуал назорат. | 1) Рама ёки юк кўтарувчи элементларда ёриқлар ёки деформация; 2) бирикмалар ишончсиз; 3) мустаҳкамликни пасайтирувчи коррозия. | |
Бамперлар, ён ҳимоя ва орқа қайтишга қарши қурилма | Визуал назорат. | 1) Жароҳатга сабаб бўлиши мумкин бўлган ишончсиз маҳкамланиш ёки шикастланиш; 2) ён ҳимоя ёки орқа қайтишга қарши қурилмалар амалдаги талабларга мос эмас. | |
Захира ғилдирак кронштейни | Визуал назорат. | 1) Кронштейнда ёриқлар ёки деформация; 2) захира ғилдирак ишончсиз маҳкамланган. | |
Тиркаш қурилмалари | Ейилиш даражаси ва сақлагич қурилмалар мавжудлигини аниқлаш мақсадида визуал назорат. | 1) Деталлар чегаравий даражада ейилган; 2) тиркаш қурилмаси рамага ишончсиз маҳкамланган; 3) сақлагич қурилмалар йўқ ёки носоз. | ++ |
Кардан вали | Визуал назорат. | 1) Маҳкамлаш деталлари бўшашган ёки йўқ; 2) кардан вали шикастланган ёки эгилган; 3) трансмиссиянинг ҳимоя элементлари йўқ ёки шикастланган; 4) кардан вали подшипниклари ейилган. | |
Яримтиркамаларнинг таянч қурилмалари | Визуал назорат, таянчларни кўтариш, тушириш ва маҳкамлаш механизмлари ишлаш қобилиятини текшириш. | 1) Маҳкамлаш деталлари бўшашган ёки йўқ; 2) таянчларни кўтариш ва тушириш механизми қотиб қолади; 3) АТВ ҳаракатланганда таянчлар ўз-ўзидан тушиб кетади. | |
9. Кабина ва кузов | |||
Умумий ҳолати ва ўрнатилиши | Визуал назорат. | 1) Жароҳатга сабаб бўлиши мумкин бўлган, мустаҳкам маҳкамланмаган ёки шикастланган кузов панели; 2) кузов устунларида ёриқлар; 3) салон герметик эмас, мотор бўлими ёки двигатель чиқариш тизимидан газлар кириши мумкин; 4) кузов ёки кабина рамага ишончсиз ёки геометрик жиҳатдан нотўғри маҳкамланган; 5) кузовнинг юк кўтарувчи элементлари коррозияланган; 6) юк кузови бортлари қулфлари носоз. | |
Эшиклар ва эшик қулфлари | Визуал назорат. | 1) Эшик ёмон очилади ёки ёпилади; 2) эшик ёпиқ ҳолатда турмайди; 3) эшик илгаклари ва қулфлари ейилган. | |
Пол қопламаси | Кўрик чуқурида визуал назорат. | Пол қаттиқ ейилган ёки ишончсиз маҳкамланган. | |
Ўриндиқлар | Визуал назорат. | 1) Ҳайдовчи ўриндиғи ёмон маҳкамланган, кресло ҳолатини созлаш механизми ишламайди; 2) йўловчи ўриндиқлари носоз ёки ишончсиз маҳкамланган. | |
Кабина зинапоялари | Визуал назорат. | Зинапоялар ишончсиз маҳкамланган ёки уларнинг ҳолати жароҳатга сабаб бўлиши мумкин. | |
Лой тўсгичлар | Визуал назорат. | 1) Йўқ ёки ёмон маҳкамланган; 2) лой тўсгич билан ғилдирак орасидаги масофа етарли эмас. | |
10. Атроф-муҳитга таъсир билан боғлиқ двигателлар ва тизимлар | |||
Ишлатилган газлар. Учқун билан ўт олдириладиган двигателлар (бензинли, газли) | Амалдаги талабларга мувофиқ ишлатилган газлардаги заҳарли моддалар миқдорини ўлчаш. | 1) Ишлатилган газларнинг ҳар қандай заҳарли компоненти энг юқори рухсат этилган меъёрдан ошган; 2) ишлатилган газлар заҳарлилигини камайтириш жиҳози носоз. | |
Сиқилишдан ўт оладиган двигателлар (дизель) | Ишлатилган газларнинг тутунлашишини ўлчаш. | Ишлатилган газларнинг тутунлашиши рухсат этилган меъёрлардан ошади. | |
Ёқилғи баки, қувурлар ва ёқилғи аппаратураси | Визуал назорат. | 1) Бак ёки қувурлар ишончсиз маҳкамланган ёки шикастланган; 2) қуйиш бўғзи қопқоғи герметик эмас ёки йўқ; 3) бакдан, бирикмалардан ёки ёқилғи аппаратураси қурилмаларидан ёқилғи сизади; 4) газ аппаратурасига қўйиладиган талабларга риоя қилинмайди. | |
Чиқариш қувурлари ва сўндиргичлар | Визуал назорат. | 1) Чиқариш тизими ишончсиз маҳкамланган, қувур бирикмалари ва сўндиргичлар герметик эмас; 2) чиқинди газлар кабина ёки йўловчилар салонига киради. | |
11. Бошқа ускуналар | |||
Хавфсизлик камарлари | Визуал назорат. | 1) Хавфсизлик камарлари йўқ ёки шикастланган; 2) камарнинг инерцион механизми носоз. | |
Ўт ўчиргич | Визуал назорат. | 1) Йўқ ёки ўт ўчиргичлар сони талабларга мос эмас; 2) пломба йўқ ёки яроқлилик муддати ўтган. | |
Авария ҳолатида тўхташ белгиси | Визуал назорат. | Йўқ ёки талабларга мос эмас. | |
Биринчи тиббий ёрдам кўрсатиш аптечкаси | Визуал назорат. | Йўқ ёки талабларга мос эмас. | |
Товушли сигнализация тизими | Визуал назорат ва ишлашини текшириш. | 1) Товуш сигнали ишламайди; 2) бошқарув органи аниқ ишламайди. | |
Спидометр | Йўл синовида текшириш. | 1) Ишламайди; 2) ёритгичи носоз. | |
Тахограф (агар АТВга ўрнатиш норматив ҳужжатларда назарда тутилган бўлса) | Визуал назорат. | 1) Тахограф ишламайди; 2) пломбалар йўқ ёки бузилган; 3) калибрлаш табличкаси йўқ ёки навбатдаги назорат муддати ўтган; 4) унинг ишига аралашилганлик белгилари мавжуд. | |
12. Автобуслар учун қўшимча назорат | |||
Эшиклар | Визуал назорат, ишлашини текшириш. | 1) Носоз ёки қаттиқ ейилган; 2) эшикларни авариявий очиш тизими ишламайди. | |
Авариявий чиқишлар | Визуал назорат, ишлашини текшириш. | 1) Носоз; 2) маркировка йўқ ёки ўқиб бўлмайди. | |
Йўловчилар ўриндиқлари | Йўловчилар ўриндиқлари. | 1) Ўриндиқлар носоз ёки ишончсиз маҳкамланган; 2) ўриндиқларнинг конструкцияси ёки жойлашуви ўзгартирилган; 3) йиғиладиган ўриндиқни маҳкамлаш механизми ишламайди. | |
Ҳайдовчи ўриндиғи (қўшимча талаблар) | Визуал кўрик. | 1) Қуёшдан ҳимоя соябони ёки кўзни қамаштиришга қарши фильтр каби махсус мосламалар носоз; 2) ҳайдовчининг ҳимояси ишончсиз. | |
Йўлаклар, тик турган йўловчилар учун жойлар | Визуал назорат. | 1) Тутқичлар шикастланган ёки ишончсиз маҳкамланган; 2) полнинг ҳолати қониқарсиз. | |
Зиналар ва поғоналар | Визуал назорат. | Ейилган ҳолат. | |
Вентиляция тизими | Визуал кўрик ва ишлашини текшириш. | Носоз ишлайди. | |
Ички ёритиш қурилмалари ва йўналиш кўрсатилган табличка | Визуал кўрик ва ишлашини текшириш. | Қурилма носоз ёки амалдаги талабларга мос эмас. | |
Йўловчилар учун алоқа тизими | Визуал кўрик. | 1) Сигнал шикастланган; 2) тўхташни талаб қилиш сигнали ёки ҳайдовчи учун огоҳлантириш қурилмаси шикастланган. | |