25.02.2010 йилдаги 83-сон
ONLINE TRANSLATE
Ўзбекистон Республикаси Саноатда, кончиликда ва коммунал-маиший секторда ишларнинг бехатар олиб борилишини назорат қилиш давлат инспекцияси «Саноатконтехназорат» бошлиғининг буйруғи, 25.02.2010 йилдаги 83-сон
Кучга кириш санаси
11.03.2010
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ўзбекистон Республикаси Саноатда, кончиликда ва коммунал-маиший секторда ишларнинг бехатар олиб борилишини назорат қилиш давлат инспекцияси «Саноатконтехназорат» бошлиғининг
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
буйруғи
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ПОРТЛАШДАН ҲИМОЯЛАНГАН ВЕНТИЛЯТОРЛАРНИНГ ТУЗИЛИШИ, МОНТАЖ ҚИЛИНИШИ ВА ХАВФСИЗ ЭКСПЛУАТАЦИЯ ҚИЛИШ ҚОИДАЛАРИНИ ТАСДИҚЛАШ ТЎҒРИСИДА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги билан келишилган ҳолда техник ҳужжат деб топилган. 2010 йил 11 март, 6-24/11-2219/6-сон]
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ўзбекистон Республикасининг «Хавфли ишлаб чиқариш объектларининг саноат хавфсизлиги тўғрисида»ги Қонунига (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2006 й., 39-сон, 386-модда) ва Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2004 йил 10 июлдаги 323-сон «Саноатда кончиликда ва коммунал-маиший секторда ишларнинг бехатар олиб борилишини назорат қилиш давлат инспекцияси фаолиятини ташкил этиш тўғрисида»ги (Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг қарорлари тўплами, 2004 й., 7-сон, 64-модда) қарорига мувофиқ буюраман:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Портлашдан ҳимояланган вентиляторларнинг тузилиши, монтаж қилиниши ва хавфсиз эксплуатация қилиш қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Мазкур Қоидалар Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги билан келишилиб, норматив техник ҳужжат сифатида эътироф этилган кундан бошлаб кучга киритилсин ва кўпайтирилсин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Инспекция бошлиғи И. ХОЛМАТОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тошкент ш.,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2010 йил 25 февраль,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
83-сон
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
«САНОАТКОНТЕХНАЗОРАТ» давлат инспекцияси бошлиғининг 200 йил 25 февралдаги 83-сонли буйруғига
ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ПОРТЛАШДАН ҲИМОЯЛАНГАН ВЕНТИЛЯТОРЛАРНИНГ МОНТАЖ ҚИЛИНИШИ ВА ХАВФСИЗ ИШЛАТИЛИШИГА ОИД
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ҚОИДАЛАР
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Мазкур «Портлашдан ҳимояланган вентиляторларнинг монтаж қилиниши ва хавфсиз ишлатилишига оид қоидалар» (кейинги ўринларда — Қоидалар деб юритилади) Ўзбекистон Республикасининг «Хавфли ишлаб чиқариш объектларининг саноат хавфсизлиги тўғрисида»ги Қонунига (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2006 й., 39-сон, 386-модда) ва Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2004 йил 10 июлдаги 323-сон «Саноатда кончиликда ва коммунал-маиший секторда ишларнинг бехатар олиб борилишини назорат қилиш давлат инспекцияси фаолиятини ташкил этиш тўғрисида»ги қарорига (Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг қарорлари тўплами, 2004 й., 7-сон, 64-модда) мувофиқ ишлаб чиқилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1 - §. Умумий қоидалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Мазкур Қоидалар Саноат хавфсизлиги соҳасида иш юритувчи ҳамда «Саноатконтехназорат» давлат инспекцияси назоратидаги, ташкилий-ҳуқуқий ва мулкчилик шаклидан қатъи назар, барча ташкилотлар учун тааллуқлидир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Қоидалар кимё, нефткимё ва нефтни қайта ишлаш саноатида портлашдан ҳимояланган вентилятор ва тизимларни ишлатишда саноат хавфсизлигини таъминлашга, аварияларнинг, ишлаб чиқаришдаги жароҳатланиш ҳолатларининг олдини олишга қаратилган талабларни белгилайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. Қоидалар қуйидаги ҳолатларда ишлатишга мўлжалланган:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) заҳарли моддалар ҳамда буғ ва портлаш-ёнғиндан хавфли буғ-ҳаво аралашмасини ҳосил қилишга мойил моддаларни ишлатиш ва сақлаш билан боғлиқ нефть ва газни қайта ишлаш, кимё, нефткимё ва бошқа ишлаб чиқаришлардаги объектларни лойиҳалаш, қуриш, кенгайтириш, қайта қуриш, техник жиҳатдан қайта жиҳозлаш, консервациялаш ва хавфли ишлаб чиқариш объектларини тугатишда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) портлашдан ҳимояланган вентиляторларни лойиҳалаш, ясаш, синаш, монтаж қилиш, созлаш, таъмирлаш, техник диагностикасини бажариш бўйича ишлар ўтказиш ва уларни ишлатишда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2 - §. Асосий талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4. Портлашдан ҳимояланган вентиляторлар ёрдамида шамоллатиш тизимларини лойиҳалаш, қуриш, қайта қуриш, техник жиҳатдан қайта жиҳозлаш ва ишлатиш саноат хавфсизлиги, ёнғин хавфсизлиги, электр қурилмалар тузилиши, техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар ҳамда мазкур Қоидалар талабларига асосан амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5. Портлашдан ҳимояланган вентиляторлар, махсус вазифаларни бажарадиган вентилятордир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
6. Портлашдан хавфли ишлаб чиқаришлар учун вентиляторлар тури ва уларни ясаш, вентиляторлар айлантирадиган портлашдан хавфли аралашманинг туркуми ва гуруҳидан келиб чиқиб, техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар талабларига асосан аниқланади (Илова 1).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
7. Норматив ҳужжатларда аниқланган ресурсни ишлаб тугатган вентиляторлар, уларни ишлатишда давом эттириш имконини аниқлаш мақсадида, техник кўрикдан ўтказилади ва уларга техник хизмат кўрсатилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
8. Маълум туркум ва гуруҳга мансуб портлашдан хавфли аралашмаларни қўзғатишга мўлжалланган вентиляторлар, фақат пастроқ туркум ва гуруҳга мансуб портлашдан хавфли бошқа аралашмаларни қўзғатиш учун қўлланилиши мумкин (Илова 2).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3 - §. Портлашдан ҳимояланган вентиляторларни монтаж қилиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
9. Вентиляторларни монтаж қилиш ва созлаш ишлари техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар, ясаган завод инструкциялари, паспорт ва мазкур Қоидалар талабларига асосан бажарилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
10. Портлашдан хавфли корхоналарда янги ишга тушириладиган вентиляторларни монтаж қилишни, одатда, ихтисослашган ташкилот ёки корхоналар амалга оширади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ишлаб турган корхоналарда таъмирланган вентиляторларни монтаж қилиш ёки уларни алмаштириш ишларини корхона бўйича буйруқ орқали махсус тайинланган бригада бажаради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
11. Юклаш-ортиш ишлари норматив ҳужжатлар талабларига асосан бажарилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
12. Тебраниш тезлиги 2 mm/s дан зиёд тебранишларга мойил объектларда вентиляторлар ўрнатиш мумкин эмас.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
13. Вентиляторларни монтаж қилиш, ишлатиш ва таъмирлаш учун уларни хавфсиз ва қулай қилиб жойлаштириш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
14. Вентиляторларни бошқариш органлари электроэнергия ўчирилганда, сўнг электроэнергия берилиши тикланган ҳолда, двигателлар ўз-ўзидан тизимга уланиб кетишининг олдини олувчи воситалар билан жиҳозланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
15. Ёнғин ёки аварияларда — ҳар қайси хонанинг махсус талабларидан келиб чиққан ҳолда, вентиляция қурилмалари уларни ўчирилиши ёки ёқилиши учун масофадан туриб — дистанцияли мосламаларга эга бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
16. Ишлаб чиқарган корхона томонидан қисмларга ажратилган ҳолда келтирилган вентиляторларни, улар йиғилиб, фақат керакли режимда ишлаши текширилгандан сўнггина монтаж қилиниши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Вентиляторларнинг йиғилиши ва фундаментга маҳкамланиши, зарур мустаҳкамликни таъминлаши, уларнинг деформацияланиши ва силжишига йўл қўймаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
17. Монтаж қилишдан аввал қуйидагиларни амалга ошириш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) лойиҳа ҳужжатларига кўра, портлашдан ҳимояланган вентилятор ва двигателни кўздан кечириш ва уларни ўрнатиш жойи ва монтаж қилинадиган пойдеворни аниқлаб солиштириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) двигатель изоляциясининг қаршилиги ва болтли туташмалар маҳкамлигини (двигатель ва вентилятор корпусини станина ёки пойдеворга ишчи ғилдирак маҳкамланганлиги, подшипник корпусларини) текшириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
в) ишчи ғилдирак ҳамда коллектор (радиал вентиляторлар учун) ва ишчи ғилдирак ҳамда обечайка корпуси (ўқли вентиляторлар учун) орасидаги ўқли ва радиал тирқишларни текшириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
г) тебранма изоляторларнинг резинали таранг элементлари сифатини текшириш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
18. Портлашдан ҳимояланган вентиляторларда шикастланишлар аниқланса ёки улар бутланмаган ҳолда келтирилган бўлса, уларни ишга туширишга йўл қўйилмайди, бу ҳолда далолатнома тузилиб, ишлаб чиқарган ташкилот ёки товар етказувчига қайтарилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
19. Амалдаги портлашдан хавфли ишлаб чиқариш шароитларида, монтаж қилинадиган вентиляторларни, портлашдан хавфли зонадан ташқарида, махсус ажратилган жойларда ўрамдан очиб олиш, консервациядан чиқариш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
20. Газ-буғ-ҳаво аралашмаси ишлаб чиқариш технологик схемасига бириктирилган вентиляторга кириши олдида, портлашдан хавфли даражагача бўлган концентрациялар тўғрисида сигнал берувчи сездиргич (датчик)лар ўрнатилиб, бошқарув хонасига, зарурат бўлганда, аварияга қарши автоматик ҳимоялаш тизимига (АҲТ) уланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
21. Ҳаво оқиб келувчи вентиляторларни ишлаб чиқаришнинг барча ишлаш тартиби (режими)да вентиляция тизимига портлашдан хавфли буғлар, газ, чанг кирмайдиган жойларга ўрнатиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
22. Маҳаллий сўриш вентиляторларида, у билан конструктив боғлиқ технологик ускуналар вентиляторлари ишламаганда, тизимга уланишини истисно қилувчи блокировкалар ўрнатилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
23. Тебранма изоляторларни ҳар бирига юкланиш бир маромда тақсимланадиган қилиб ўрнатиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
24. Портлашдан ҳимояланган вентиляторларни портлашдан хавфли ишлаётган корхоналарда монтаж қилишда, учқун чиқармайдиган асбоб ва мосламалардан фойдаланиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
25. Ҳайдовчи ва сўрувчи ҳавоўтказгичлар вентилятор билан юмшоқ киргизма орқали уланади. Уланма зич (герметик) бўлиши керак. Вентилятор ва ҳавоўтказгичлар тизими ёпиқ электр занжир ҳосил қилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
26. Ишчи ғилдирак осон айланишини ва кириш патрубкасига бўр билан назорат чизиқлари қўйиб дисбаланс йўқлигини текширгандан сўнггина ҳавоўтказгичларни вентиляторга улаб ишлатиш мумкин (ишчи ғилдирак икки-уч карра айлантирилганда, бир жойда тўхташи мумкин эмас).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
27. Вентиляторга бегона предметлар киришини йўқ қилиш учун ҳавоўтказгичнинг сўрувчи участкасида зарурат бўлса «чўнтак» (қўзғалувчи муҳит пастдан берилади) ёки ячейкасининг ўлчами кўпи билан 12 х 12 mm ли тўсиш панжара (тўр)лари ўрнатилиши назарда тутилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
28. Вентиляторлар хонадан ташқарида ўрнатилса, улар учун махсус пана (айвон) лар қуриш керак. Бу ҳолда монтаж қилишда ва ишлатганда, техник хизмат кўрсатиш қулайлигини таъминлаш даркор.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
29. Вентиляторнинг барча айланадиган қисмларида, ходимларга шикаст етказмайдиган тўсиқлар мавжуд бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
30. Портлашдан ҳимояланган вентиляторларни ертуташтириш электр ускуналарни тузилиш қоидаларига асосан бажарилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
31. Монтаж қилингандан сўнг вентиляторларни атмосфера ҳавосида синаб ишлатиб кўриш даркор.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
32. Вентиляторларни ишга туширишдан аввал қуйидагиларни текшириш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) двигатель валлари ва ишчи ғилдирак вали узеллари мойланганлигини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) совуқ пайтларда ишчи ғилдиракда муз йўқлигини ва вентиляторларнинг эластик киргизмалари музламаганлигини текшириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
в) вентиляторлар корпуслари, двигателлари ишончли ертуташганлигини ва зарурат бўлса, двигатель ертуташганлигини ва зарурат бўлса, двигателдан статик электр токини четланишини.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
33. Синаб ишга тушириш жараёнида, норматив ҳужжатлар талабларига асосан, вентилятор, двигателлар, узеллар ҳамда деталлар монтаж қилиниш сифатини, подшипниклар қизиш ҳароратини, тебраниш ва бошқа параметрларни текшириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
34. Қаттиқ тебранишда зарбалар, бегона шовқин, олов ёки тутун пайдо бўлганда, двигатель корпуси, подшипниклар корпуси ва вентиляторнинг бошқа қисмларининг ҳарорати ошиб кетганда, портлашдан хавфли вентиляторлар ишини дарҳол тўхтатиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
35. Вентиляторларни ишга тушириш дастлабки синовлар ўтказилиб, қабул қилиш акти норматив ҳужжатлар талабларига асосан бошқа ишлатиш ҳужжатлари расмийлаштирилгандан сўнг ишлатишга топширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
36. Портлашдан хавфли зоналар ва портлашдан хавфли аралашмалар класслари ва мазкур Қоидаларга кўра, мазкур портлашдан хавфли зона учун портлашдан ҳимоялаш талабларига жавоб бермайдиган вентиляторлар ҳамда уларга ўрнатилган электр юритмаларни ўрнатиш мумкин эмас.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4 - §. Портлашдан ҳимояланган вентиляторларни ишлатиш ва техник хизмат кўрсатиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
37. Вентиляторларни ишлатиш, мазкур Қоидалар, техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар, тайёрловчи-завод йўриқномалари вентиляторларга паспортлар, портлаш-ёнғиндан хавфли кимё, нефткимё ва нефтни қайта ишлаш корхоналари учун портлашдан хавфли умумий қоидалар, портлашдан ҳимояланган вентиляторларни таъмирлаш ва уларга техник хизмат кўрсатиш бўйича йўриқномалар, вентиляторларни ишлатиш бўйича ишлаб чиқариш йўриқномалари ва электр қурилмаларнинг тузилиш қоидалари талабларига асосан амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
38. Вентилятор ёрдамида қўзғатиладиган портлашдан хавфли аралашмалар концентрацияси портлашнинг пастки концентрация чегарасининг 50 % дан ошмаслиги даркор. Назоратни, узлуксиз ишлаб турадиган асбоблар билан, товушли сигнални операторга, зарур бўлса, аварияга қарши (ПАЗ) тизимига чиқариш орқали амалга ошириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Аварияли ҳолатларда портлашдан хавфли концентрациядаги аралашмалар пайдо бўлганда, технологик ускуна бутунлай тўхтагунча ва портлашдан хавфли аралашма хонадан чиқариб юборилгунча вентиляторлар ишлаб туришига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
39. Вентиляторларга техник хизмат кўрсатиш, техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар талабларига кўра ишлаб чиқилган техник хизмат кўрсатиш йўриқномасига асосан амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
40. Вентиляторлар созлиги ва ишлашини сменада камида бир марта ишлатувчи персонал текшириб, натижаларини смена журналида қайд этади. Портлашдан ҳимояланиш шартлари бузилган вентиляторларни ишлатиш мумкин эмас.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
41. Таркибида рухсат этилган меъёрлардан ортиқча портлашдан хавфли чанглар бўлган, вентилятор томонидан қўзғатиладиган муҳитни вентиляторга беришдан аввал тозалаш зарур. Вентиляторнинг ҳаво оқиб ўтадиган қисмини мунтазам тозалашни, ташкилотда ишлаб чиқилган, техник раҳбар томонидан тасдиқланган жадвалга асосан бажариш керак. Тозалаш даврийлиги, вентиляторларни ишлатиш тажрибасига асосан, чўкинди маҳсулотнинг физик-механикавий хусусиятлари ва қўзғатилувчи ҳаво-чанг аралашмаси параметрларига қараб белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
42. Портлашдан хавфли тажовузкор муҳитни қўзғатувчи вентиляторларни ишлатиш жараёнида, вентиляторнинг ҳаво оқиб ўтадиган қисмининг емирилиш даражасини даврий текширувдан ўтказиш зарур. Коррозияли ейилиш даражасини текшириш усуллари ва даврийлигини, ишлатувчи ташкилот, муҳитни тажовузкорлигига қараб белгилайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
43. Қўзғатилаётган муҳитда конденсат мавжуд бўлса, уни ўз вақтида ёпиқ дренаж тизимига тўкиш даркор.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
44. Вентиляторлар ишлаган пайтда подшипниклардаги ва лабиринтли зичланишдаги мой мавжудлиги ва ҳароратни назорат қилиш керак. Максимал иситиш ҳарорати техник тавсифларда кўрсатилган сўнгги рухсат этилган ҳароратдан ошмаслиги ва мазкур портлашдан хавфли аралашмалар гуруҳи учун рухсат этилган ҳароратдан юқори бўлмаслиги зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Назорат қилиш даврийлиги ва усуллари вентиляторларни ишлатишга оид йўриқномада белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
45. Вентиляторларни ишлатишдаги узоқ муддатли танаффусларда подшипниклардаги коррозиянинг олдини олиш чоралари кўрилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
46. Захирадаги вентиляторларни ҳар 3-4 ҳафта қисқа муддат ичида ишлатиб туриш даркор.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
47. Ишлатиш жараёнида двигатель вали ва ишчи ғилдирак валининг илашма (сцепление) муфталар ҳолати ёки электрюритгич ва ишчи ғилдирак валларидаги шкив ва тасмалар ҳолатини кўздан (визуал) кечириб туриш зарур. Муфталарнинг юзаси бир-бирига тегмаслиги даркор. Тасмалар бир хил тарангликда бўлиб, техник кўрик жараёнида текширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
48. Вентиляторларни ишлатишда тебранма изоляторлар емирилмаётганлиги ва маҳкамловчи деталлар яхшилаб буралганлигини кузатиб туриш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
49. Ишлатиш жараёнида ўтказувчи жойлар герметиклиги ва зарур сув, чанг ва портлаш ўтказмаслигини таъминловчи кириш қутиси кабелини текшириш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
50. Портлашдан ҳимояланган вентиляторни ясаган завод ишлаб чиққан йўриқноманинг барча талабларига риоя қилиб ишлатиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
51. Вентиляторларни ишлатиш жараёнида, ишчи ғилдиракдан статик электрни олиш учун шчеткалар узатма валига зич ўтирганлиги назорат қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Назорат қилиш даврийлиги ва усуллари вентиляторларни ишлатиш бўйича йўриқномада белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
52. Қуйидаги ҳолатларда вентиляторни дарҳол тўхтатиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) вентилятор, двигатель ёки илашма муфтасида тақиллаш, зарбалар ва тебраниш пайдо бўлганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) вентилятор узеллари ва двигатель ҳарорати рухсат этилганидан зиёд бўлганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
в) пойдеворда дарз кетиш кузатилганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
г) вентилятор ёки ҳавоўтказгичдан газ ёки буғлар сизиб чиққанда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
53. Ишчи ғилдирак номувозанатланиши таъсирида вентилятор тўхтаб қолганда, уни ишга туширишдан аввал вал ва подшипниклар ҳолатини текшириш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
54. Ускуна билан конструктив боғланган ёки технологик схемага бириктирилган барча вентиляторлар ҳамда портлашдан хавфли хонада ўрнатилган бошқа вентиляторларни бир вақтда барчасини тизимдан узиб қўювчи бинодан ташқарида ва бошқариш хонасида мослама ўрнатиш назарда тутилиши даркор.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
55. Портлашдан хавфли корхоналарда ишлатилаётган ва мазкур Қоидалар талабларига жавоб бермайдиган вентиляторлар бўйича уларни ишлатишда давом эттириш имкони тўғрисида ихтисослашган ташкилотдан хулоса олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5 - §. Портлашдан хавфли вентиляторларни таъмирлаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
56. Вентиляторларни таъмирлаш ишлари портлашдан хавфли вентиляторларни таъмирлаш ва техник хизмат қилиш йўриқномаси, вентиляторлар паспорти, шунингдек мазкур Қоидалар талабларига асосан бажарилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
57. Вентиляторларни тиклашга оид таъмирлаш ишлари таркибига норматив ҳужжатлар талабларига кўра, жорий ва капитал таъмирлаш киради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
58. Жорий таъмирлаш, вентилятор ўлчамлари ва таъмирлаш мураккаблигига қараб, корхонанинг ихтисослашган участкасида ёки унинг ўрнатилган жойида бажарилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
59. Жорий таъмирлашга созлаш, айрим узел ва деталларни алмаштириш ёки тиклаш ишлари киради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Таъмирлаш ишларини бажаришни махсус ўқитилган ва таъмирлаш ишларини бажариш ҳуқуқини тасдиқловчи гувоҳномага эга бўлган шахслар бажаради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
60. Жорий таъмирлашдан сўнг вентиляторни синаб ишлатиб кўриш ҳавоўтказгичларни уламай туриб бажарилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
61. Жорий таъмирлашнинг иш ҳажми техник кўрикдан ўтказиш ва таъмирлаш ишларини ҳисобга олиш журналида ва вентилятор паспортида қайд этилиши даркор.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
62. Капитал таъмирлаш, корхонанинг ихтисослашган участкасида ёки белгиланган тартибда махсус рухсатномага эга бўлган, ускуналарни таъмирлаш бўйича ихтисослашган корхонада амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
63. Вентиляторларни капитал таъмирлаш жараёнида узел ва деталларни конструктив ўлчамлари бузилмаслиги даркор. Вентиляторни ясаган корхона билан келишмай туриб, унга конструктив ўзгартиришлар киритиш мумкин эмас.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
64. Вентиляторларни капитал таъмирлашга топшириш ва таъмирлашдан қабул қилиб олиш тартиби портлашдан ҳимояланган вентиляторларни таъмирлаш ва техник хизмат кўрсатишга оид йўриқнома ҳамда ишлаб чиқариш йўриқномалари талабларига биноан амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
65. Капитал таъмирлаш бўйича ишлар ҳажми, таъмирлашни (жорий ва капитал) ҳисобга олиш журнали ва вентилятор паспортига киритилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
66. Капитал таъмирлашдан сўнг вентилятор 2 соат мобайнида салт ҳолда ишлатилиб, бу жараёнда подшипниклар корпусининг қизиши, тебраниши ва зичлиги (тўсма қопқоқлар берклигида ёки ҳавоўтказгичлар уланганлигида) текширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
67. Вентиляторларни таъмирлашда, учқундан хавфсизлиги, коррозияга чидамлилиги ва механик мустаҳкамлиги кўрсатгичлари вентилятор ясалган материалларнинг тегишли кўрсатгичларидан паст бўлган материаллардан фойдаланиш мумкин эмас.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
68. Вентиляторларни таъмирлаш учун ҳавоўтказгичлардан ажратишдан аввал тизимни инерт газ ёки ҳаво билан пуфлаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Портлашдан хавфли маҳсулотлардан бўшатиш, вентиляторни мутлақ тўхтатиш ва уни тасодифан ишга тушиб кетишининг олдини олиш чораларини бажармагунча, вентиляция тизимида таъмирлаш ишларини ўтказилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
69. Ускуна билан конструктив боғлиқ ёки технологик схемага киритилган ҳамда портлашдан хавфли хоналарда жойлаштирилган бошқа вентиляторларни тафтиш қилиш, қисмларга ажратиш ва йиғишда тегишли асбоб ва мосламалардан фойдаланиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
70. Вентилятор корпуси, лабиринтли зичлик ва вал зичлиги таъмирланганда, зичлаш қистирмаларнинг шикастланиши, лабиринт остидаги валда тирналишларга йўл қўйилмайди. Лабиринтли зичлаш оралиғи янгидан созланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
71. Ишлаб чиқариш технологик схемасидаги вентиляторларни таъмирлаш ёки узоқ вақт танаффусдан сўнг ишга туширишдан аввал ҳаво оқиб ўтадиган қисмини инерт гази билан пуфлаш даркор.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
72. Двигателлар таъмирдан сўнг, қабул қилиш-топшириш дастури бўйича, техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар талабларини ҳисобга олган ҳолда синовдан ўтказилади. Қабул қилиш-топшириш, синовлар натижалари тегишли журналда қайд этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
73. Ишлаётган портлашдан хавфли цехлардаги вентиляторларни таъмирлашда, пайвандлаш ва очиқ олов ёки учқун чиқариш билан боғлиқ бўлган бошқа ишларни саноат ва ёнғин хавфсизлиги бўйича норматив ҳужжатлар талабларига асосан ўтказилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
74. Таъмирлаш жараёнида, юккўтариш кранлари ёрдамида вентиляторларнинг детал ва узелларини силжитиш билан боғлиқ ишларни бажарганда, юккўтариш механизмлари ёрдамида юкларни силжитишдаги қоидалар талабларини қўллаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ЯКУНИЙ ҚОИДАЛАР
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
«Портлашдан ҳимояланган вентиляторларнинг тузилиши, монтаж қилиниши ва хавфсиз ишлатилишига оид қоидалар» «Ўзбекнефтгаз» МХК, «Ўзкимёсаноат» ДАК, Ўзбекистон ёқилғи-энергетика комплекси, кимё саноати ва геология ходимлари касаба уюшмаси Марказий Кенгаши ва ЎзР ИИВ ЁҲББ билан келишилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
«Ўзбекнефтгаз» МХК Бошқарув раиси А. АҲМЕДОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
«Ўзкимёсаноат» ДАК Бошқарув раиси И. ИБРАГИМОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ўзбекистон ёқилғи-энергетика комплекси, кимё саноати ва геология ходимлари касаба уюшмаси Марказий Кенгашининг раиси М. ХАКИМОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ЎзР ИИВ ЁҲББ бошлиғи вазифасини бажарувчи М. МИРФАЙЗИЕВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
«Ўзстандарт» Агентлиги бош директори А.АБДУВАЛИЕВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Портлашдан ҳимояланган вентиляторларнинг монтаж қилиниши ва хавфсиз ишлатилишига оид қоидаларга
1 - ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ташкилот __________________________________________________________________

‎‎Портлашдан хавфли вентиляторлар учун техник талаблар рўйхати‎

‎‎1. Вазифаси ва қўлланиш соҳаси‎
‎‎1.1. Вазифаси _______________________________________________________________‎
___________________________________________________________________________
1.2. Қўлланиш соҳаси (технологик вазифаси) ____________________________________
___________________________________________________________________________‎‎
2. Ҳаракатга келтирилган муҳит тавсифи:‎‎
2.1. Компонентлар таркиби, процент миқдори ___________________________________
___________________________________________________________________________‎‎
2.2. Ҳарорати, °С____________________________________________________________‎
2.3. Намлиги, %_____________________________________________________________‎‎

2.4. Физик-кимёвий хусусиятлари (миқдор, эрозия, асосий конструктив материаллар ва қопламаларга таъсир этувчи механик ва кимёвий омиллар).‎‎

___________________________________________________________________________‎‎
___________________________________________________________________________‎
___________________________________________________________________________‎‎
2.5. Чангланиш (чангнинг дисперсия таркиб миқдори, %, умумий чангланиш миқдори, g/m3; чангни физикавий, механик хусусиятлари ва кимёвий кўрсатгичлари бўйича тавсифи, шу жумладан вентилятор ва тизимда портлашдан хавфли учқун чиқарувчан чўкиндиларни вужудга келтиришда мойиллиги) __________________________________
___________________________________________________________________________‎‎
2.6. Портлашдан хавфли муҳит туркуми ва гуруҳи_________________________________‎‎
3. Янги ишлаб чиқилган маҳсулот параметри ва тавсифи
3.1. Вазифа кўрсатгичлари (фақат русумлари бир хил бўлган ва ўхшаш вентиляторлар бўйича маълум тадқиқотлар билан асосланган).‎‎‎
- унумдорлиги, m3/h‎‎‎ __________________________________________________________
- тўлиқ босим, Ра‎____________________________________________________________‎‎
- айланиш частота, мин-1 _____________________________________________________
- максимал тўлиқ ф.и.к.‎‎‎ _______________________________________________________
- электрдвигателнинг белгиланган қуввати, кW __________________________________
- кучланиш, V ______ частота, Н‎‎z _____________________ток______________________
3.2. Ишончлилик кўрсатгичлари:‎‎
- биринчи капитал таъмирлашгача бўлган ўртача ресурс, h_________________________‎‎‎
- белгиланган хизмат қилиш ресурси, йил‎‎‎________________________________________
- ишламай қолгунча бўлган фаолияти, h‎‎_________________________________________
4. Мазкур шароитда ишламайдиган республикада ва хорижда ишлаб чиқарилган ўхшаш (агар мавжуд бўлса) вентиляторлар (тури, параметри, материали, иш сменалиги, хизмат қилиш муддати) _____________________________________________________________‎‎‎
5. Атроф - муҳит таърифи:‎‎‎
- ҳарорат, °С ________________________________________________________________
- намлик, %‎‎ ________________________________________________________________‎
- чангланиш (чангланиш таркиби ва миқдори, чангнинг компонентлари ва тажовузкорлиги бўйича таърифи, чанг дисперслиги)‎‎
6. Бошқа талаблар:‎‎‎
а) вентилятор бўялишига доир талаблар_________________________________________‎‎‎
б) эҳтиёт қисмлар, мосламалар таркибига доир талаблар___________________________‎‎
в) консервациялаш ва ўрашга доир талаблар (транспортда ташиш ва сақлаш шароитларига қараб) _________________________________________________________‎‎‎
г) буюртмачининг бошқа талаблари (конструктив, технологик ва бошқ.)‎‎‎
___________________________________________________________________________‎‎‎

Реквизитлар:‎‎

буюртмачи_________________________________________________________________‎‎‎
почта______________________________________________________________________‎‎‎
телеграф____________________________________________________________________‎‎‎
юклаб жўнатиш_____________________________________________________________‎‎
буюртмачи масъул вакилининг лавозими ва имзоси_______________________________‎‎‎
‎

(Ф.И.Ш.)‎

Сана «__» ____________ 20 ___й.
Буюртмачи имзоси‎‎
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2 - ИЛОВА
(тавсия этилган)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Портлашдан хавфли аралашмалар таркибига кирувчи агрессив компонентлар ва улардан ҳимояланиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

‎‏Портлашдан хавфли аралашмалар таркиби кирувчи агрессив компонентлар

Энг агрессив муҳит

ўрта агрессив муҳит‎‎

Кам агрессив муҳит‎‎

концентрация, Мg/m3

тавсия этилган материал ва қопламалар‎

концентрация, Мg/m3‎

тавсия этилган материал ва қопламалар‎

концентрация, Мg/m3‎

тавсия этилган материал ва қопламалар‎

Сулфат кислота (буғ)‎

>2,5

10Х17Н13МЗТ, 06ХН28МДТ‎

0,3 - 2,5

10Х17Н13МЗТ, 06ХН28МДТ‎

<0,3‎

10Х17Н13МЗТ, 12Х18Н10Т‎

Хлорид кислота(буғ)‎

>5‎

10Х17Н13МЗТ, 06ХН28МДТ‎

1 - 5‎

10Х17Н13МЗТ, 06ХН28МДТ‎

<0,3‎

10Х17Н13МЗТ, 12Х18Н10Т‎

Азот кислотаси (буғ)‎

>20‎

10Х17Н13МЗТ, 06ХН28МДТ‎

10 - 20‎

10Х17Н13М2Т, 12Х18Н10Т‎

<10‎

12Х18Н10Т, Ст.З+полимер қопламаси‎

Фосфор кислотаси (буғ)‎

>100‎

10Х17Н13МЗТ, 06ХН28МДТ‎

50 - 100‎

10Х17Н13МЗТ, 12Х18Н10Т‎

<50‎

12Х18Н10Т, Ст.3+ полимер қопламаси‎

Фтор - водород кислотаси (буғ)‎

>5‎

06ХН28МДТ‎

1 - 5‎

06ХН28МДТ, 10Х17Н13МЗТ‎

<10‎

12Х18Н10Т, Ст.3+ полимер қопламаси‎

Сирка кислотаси (буғ)‎

>5‎ 10Х17Н13МЗТ, 0Х23Н28МЗДЗ‎ 1 - 5‎ 10Х17Н13МЗТ, Х17Н13М2Т‎ <1‎

Х17Н13М2Т, 12Х18Н10Т‎

Хлор (намланган газ)‎

>10‎ 10Х17Н13МЗТ, 06ХН28МДТ‎ 5 - 10‎ 10Х17Н13МЗТ, 12Х18Н10Т‎ <5‎ 12Х18Н10Т, Ст.3+ полимер қопламаси‎

Бром (намланган газ)‎

>50‎ 06ХН28МДТ, 10Х17Н13МЗТ‎ 20 - 50‎ 06ХН28МДТ, 10Х17Н13МЗТ‎ <20‎

10Х17Н13МЗТ, 12Х18Н10Т‎

Водородсулфиди (намланган газ)‎

>100‎ 06ХН28МДТ, 10Х17Н13МЗТ‎ 10 - 100‎ 10Х17Н13МЗТ, 12Х18Н10Т‎ <10‎ 12Х18Н10Т, Ст.3+ полимер қопламаси‎

Олтингугуртли углерод‎

>100‎

06ХН28МДТ, 12Х18Н10Т‎ 10 - 100‎ 12Х18Н10Т‎ <10‎ Ст.З‎