Ўзбекистон Республикасининг «Хавфли ишлаб чиқариш объектларининг саноат хавфсизлиги тўғрисида»ги Қонунига (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2006 й., 39-сон, 386-модда) ва Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2004 йил 10 июлдаги 323-сон «Саноатда кончиликда, ва коммунал-маиший секторда ишларнинг бехатар олиб борилишини назорат қилиш давлат инспекцияси фаолиятини ташкил этиш тўғрисида»ги (Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг қарорлари тўплами, 2004 й., 7-сон, 64-модда) қарорига мувофиқ буюраман:

1. Қора ва рангли металларнинг чиқинди ва қолдиқларини қайта эритишга тайёрлашда хавфсизлик Қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.

2. Мазкур Қоидалар Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги билан келишилиб, норматив техник ҳужжат сифатида эътироф этилган кундан бошлаб кучга киритилсин ва кўпайтирилсин.

Мазкур Қоидалар Ўзбекистон Республикасининг «Хавфли ишлаб чиқариш объектларининг саноат хавфсизлиги тўғрисида»ги Қонуни (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2006 йил, 39-сон, 386-модда) ва Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2004 йил 10 июлдаги 323-сон «Саноатда, кончиликда ва коммунал-маиший секторда ишларнинг бехатар олиб борилишини назорат қилиш давлат инспекцияси фаолиятини ташкил этиш тўғрисида»ги (Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг қарорлари тўплами, 2004 йил, 7-сон, 64-модда) қарорига мувофиқ ишлаб чиқилган бўлиб, қора ва рангли металларнинг чиқинди ва қолдиқларини қайта ишлашга оид технологик жараёнларни олиб бориш ва техник қурилмалардан фойдаланишда саноат хавфсизлиги талабларини белгилайди.

1. Мазкур Қора ва рангли металларнинг чиқинди ва қолдиқларини қайта эритишга тайёрлашда хавфсизлик қоидалари (кейинги ўринларда — Қоидалар деб юритилади) ташкилий-ҳуқуқий ҳамда мулкчилик шаклидан қатъи назар, қора ва рангли металлар, темирбўлаклари, чиқиндиларини йиғиш, тайёрлаш ва қайта ишлаш билан шуғулланувчи барча ишлаб чиқариш ҳамда ташкилотларнинг объектларига тааллуқлидир.

2. Қора ва рангли металлар, темирбўлаклари ва чиқиндиларини йиғиш, тайёрлаш ва қайта ишлаш корхоналарини лойиҳалаш, қуриш, реконструкция қилиш ва улардан фойдаланиш мазкур Қоидалар, «Саноатконтехназорат» давлат инспекцияси томонидан тасдиқланган «Металлургия ишлаб чиқаришлари учун умумий хавфсизлик қоидалари» («Саноатконтехназорат» давлат инспекцияси бошлиғининг 2009 йил 1 майдаги 85-сонли буйруғи билан тасдиқланган), саноат хавфсизлигига доир бошқа меъёрий-техник ҳужжатлар, шунингдек амалдаги қурилиш меъёрлари ва қоидалари (ҚМҚ) ва ўрнатилган тартибда тасдиқланган технологик лойиҳалаш нормалари талабларига мувофиқ амалга оширилиши лозим.

3. Техник қурилмалардан фойдаланиш, технологик жараён ва ишларни олиб бориш белгиланган тартибда ишлаб чиқилган ва тасдиқланган тегишли йўриқномаларга биноан амалга оширилиши керак.

4. Қора ва рангли металларнинг темир-терсак ва чиқиндиларини қайта ишлаш техник қурилмалари (технологик ускуна, агрегатлар, машина ва механизмлар, техник тизим ва комплекслар, асбоб ва аппаратлар ҳамда бошқалар) «Саноатконтехназорат» давлат инспекцияси томонидан тасдиқланган «Металлургия ишлаб чиқаришлари учун умумий хавфсизлик қоидалари», тегишли ускуналарни тузилиши ва бехатар ишлатиш қоидалари ҳамда ГОСТ ССБТ 12.2.003-91 «Ишлаб чиқариш ускунаси. Умумий хавфсизлик талаблари», ГОСТ ССБТ 12.2.049-80 «Ишлаб чиқариш ускунаси. Умумий эргономик талаблар», ГОСТ ССБТ 12.2.055-81 «Қора ва рангли металларнинг темир-терсак ва чиқиндиларини қайта ишлаш учун ускуналар. Хавфсизлик талаблари» ва бошқа давлат стандартлари ҳамда ушбу Қоидалар талабларига мувофиқ бўлиши лозим.

5. Металларни эритувчи техник қурилмалар (вагранка-печлари, электр-ёйли, индукцион печлар ва бошқалар)дан фойдаланиш пўлат эритиш ва қуймачилик ишлаб чиқаришларига доир саноат хавфсизлиги талабларини ҳисобга олиб, белгиланган тартибда ишлаб чиқилган ва тасдиқланган технологик йўриқномага асосан амалга оширилиши керак.

6. Тайёрланишга келтирилган иккиламчи металл (қора ва рангли темир-терсак ва чиқиндилари) махсус ажратилган майдончаларга тахланиши керак.

7. Уюм, тахламлардаги темир-терсакларни бўлакларга ажратиш уюмнинг энг юқори қисмидан бошланиши зарур. Темир-терсакларнинг айрим бўлакларини уюмнинг остки қисмидан суғуриб олишга йўл қўйилмайди.

8. Бўлакланадиган металл қолипларни штабелга устма-уст боғланиш тарзида тахлаш зарур. Металл қолипларни устма-уст уч қатордан баландроқ қилиб тахлашга рухсат этилмайди.

9. Тахланаётган металл темир-терсакларининг энг юқори баландлиги юк кўтариш кранидаги юк тутиш органининг юқориги ҳолатидан 2,0 метр паст бўлиши керак.

10. Темир-терсакларни ортиш-тушириш ишлари доимий равишда бажариладиган жойларда сатҳи вагон ёки автомашиналарнинг иш майдончаси билан бир хил даражада бўлган махсус эстакада (юк тушириш рампаси, майдонча)лар қурилган бўлиши лозим.

11. Металл темир-терсакларининг ҳар бир партияси қора ва рангли металл темир-терсакларининг умумий техник шартлари талабларига жавоб беришини тасдиқловчи ҳужжатларга эга бўлиши керак.

12. Темир-терсакларни пакетлаш (брикетлаш) жараёнида уларга нометалл буюмлар, шунингдек ичида ёғ, сув ёки муз бўлган ёпиқ буюм (идиш, қувур ва бошқа)лар қўшилиб кетмаслиги зарур.

13. Ҳар бир корхонада қора ва рангли металл темир-терсакларининг портлаш хавфсизлиги назорат қилиниши лозим.

14. Қайта ишлаш (текшириш, саралаш, парчаларга бўлиш, темир-терсакни қайта ишловчи қурилмаларга, мульда ва печларга юклаш ва ҳоказо) ёки жўнатиш (қайта юклаш) учун корхонага келган ҳар бир темир-терсак партияси ГОСТ 2787-75 «Иккиламчи қора металлар» талабларига мувофиқ портлаш хавфсизлиги текширувидан ўтказилиши ва ушбу темир-терсак партиясининг портлаш хавфсизлигини тасдиқловчи ҳужжатга эга бўлиши лозим.

15. Конвертер печлари (ёки бошқа махсус эритиш агрегатлари) учун тайёрланган қора металл темир-терсаклари партиясининг портлаш хавфсизлиги ҳужжатларида етказиб берувчи «Конвертерда фойдаланиш учун» деб қайд этиши керак.

16. Темир-терсак, шу жумладан, зарарсизлантирилган буюмлар, қуйидаги талабларга жавоб бериши зарур:

а) артиллерия ва ўқ отув қуроллари гильзалари отилмаган капсула ва портловчи модда қолдиқларидан тозаланган бўлиши;

б) ҳарбий, самолёт ва ракета темир-терсаклари портловчи модда, мой ва суюқликдан тозаланган бўлиши;

в) артиллерия ва ўқ отув қуроллари стволлари уларни қайтадан ҳарбий мақсадда ишлатмаслик учун яроқсиз ҳолатга (деформацияланган ёки кўндалангига ўйиқ тешиклар бўлиши) келтирилиши;

г) барча турдаги сиғимлар ва ёпиқ буюмлар уларнинг ички юзасини (баллонларнинг бўғзи очиқ бўлиши) бемалол текшириладиган ҳолатга келтирилиши ва мой, суюқлик, сочилувчан моддалар (қиш пайтида қор ва музлар)дан ҳоли бўлиши;

д) кислота ва бошқа хавфли моддалар сақланган идишлар зарарсизлантирилган бўлиши;

е) портлатилиб майдаланган металл парчалари ва қолдиқлари портлаш хавфсизлиги назоратидан ўтказилиши керак.

17. Келтирилган темир-терсак партиясида портлаш хавфи бўлган буюмлар топилган тақдирда белгиланган тартибга асосан ишлаб чиқилган ва тасдиқланган йўриқномада кўзда тутилган чора-тадбирлар кўрилиши зарур.

18. Ҳарбий, самолёт ва ракета техникасининг темир-терсакларини бўлакларга ажратиш, шунингдек портлаш хавфи бўлган буюмларни зарарсизлантириш хавфи юқори бўлган ишлар сирасига киради ва махсус ажратилган, бошқа темир-терсак турларидан алоҳида жойда бажарилади.

Бундай темир-терсак пакетлари партия-партия қилиниб алоҳида сақланиши ва ташилиши лозим.

19. Иккиламчи металларнинг ҳар бир партиясини қабул қилиш пайтида уни радиоактив текширувдан ўтказиш лозим.

Ишлаб чиқариш жараёнида радиоактив моддалар қўлланиладиган корхоналардан келтирилаётган иккиламчи металларнинг партияси дезактивация қилинганлиги ҳақидаги ҳужжатга эга бўлиши керак.

20. Таркибида симоб бўлган чиқиндиларда бризантлик ёки радиоактив хоссаларга эга моддалар бўлмаслиги зарур.

21. Магний, титан ва уларнинг қотишмаларидан чиққан қириндилар сақланадиган жойларда пайвандлаш ҳамда бошқа оловли ишларни бажариш ман этилади.

22. Хавфли моддаларни қайта ишлаш, зарарсизлантириш ва йўқ қилиш ўрнатилган тартибда ишлаб чиқилган ва тасдиқланган технологик йўриқномага мувофиқ амалга оширилиши лозим.

23. Темир-терсакларни газ билан кесиш ишлари ўрнатилган тартибда ишлаб чиқилган ва тасдиқланган технологик йўриқномага мувофиқ бажарилиши керак.

24. Темир-терсакларни газ билан кесиш ишлари олиб бориладиган майдончалар юк кўтариш воситалари билан жиҳозланган бўлиши зарур.

25. Баландлиги 1,5 метрдан ортиқ бўлган йирик буюм ва конструкцияларни кесиш пайтида қирқилган бўлакларнинг қулаб тушмаслиги учун чора-тадбирлар кўрилган бўлиши лозим.

26. Штабелда турган темир-терсакларни кесиш ман этилади. Уларни иш майдончасида текис ерда кесиш керак.

27. Ичи бўш сиғим ва буюмларни кесиш пайтида уларнинг туйнук ва қопқоқлари очилган, тиқинлари олинган, ёпиқ бўшлиқлари эса очилган бўлиши зарур.

28. Кема, катер ва бошқа сузиш воситаларини қисмларга бўлиш хавфи юқори бўлган ишлар тоифасига киради ва уларни бажариш учун ишларни ташкил этиш лойиҳаси (ИТЭЛ) ишлаб чиқилиб, наряд-рухсатнома асосида амалга оширилиши лозим.

29. Парчаларга бўлиниши лозим бўлган кеманинг портлаш хавфсизлиги ва радиоактив хавфсизлигини тасдиқловчи ҳужжатлар темир-терсакни топширувчи томонидан тақдим этилиши керак.

30. Кемадаги танк (сиғим)лар, трюм ва қувурлар ёнилғи ва сурков мойлардан тозаланган ҳамда буғ билан ювилган бўлиши зарур.

31. Газ билан кесиш тури, газ таъминотининг усули, газ баллонлари жойлаштирилган пост ва контейнер (шкаф)ларни ўрнатиш жойлари ИТЭЛда кўрсатилади.

32. Газ баллонли контейнерлар қирғоққа ёки кеманинг юқори палубасига, учқун сачраб тушмайдиган ҳудудга жойлаштирилади ва пухталик билан маҳкамланади.

33. Газ баллонли контейнерлар ўрнатилган жойларни баллон ва редукторлар билан муомала қилишга ўқитилган навбатчи ходимлар назорат қилиши керак.

34. Газ тарқатиб бериш тармоғининг узунлиги 40 м дан кўп бўлмаган енг (шланг)лардан фойдаланишни кўзда тутиши лозим.

35. Газалангали ишларни бошлашдан аввал кема хоналарида учқун сачраб текканда алангаланадиган ёнувчан газ, модда ва материаллар мавжуд эмаслигига ишонч ҳосил қилиш ва иш давомида ҳаво муҳитининг ҳолатини текшириб туриш даркор.

36. Гидравлик қайчилар ГОСТ ССБТ 12.2.118-06 «Қайчилар. Хавфсизлик талаблари»га жавоб бериши ва уларнинг конструкцияси гидроюритма тизимида босим пасайиб кетган вақтда кесиш механизмининг ўз оғирлиги таъсирида бехосдан тушиб кетиш имконини истисно қилиши керак.

37. Қайчилар операторининг иш ўрни (қайчиларнинг бошқарув пульти)да металлнинг кесишга рухсат этилган энг катта кесим ўлчамлари кўрсатилган жадвал бўлиши лозим.

38. Кесиш пайтида қирқилаётган металл бўлаклари тиргакка маҳкам қилиб қисилган бўлиши керак. Қирқилаётган металлнинг охирги бўлаги камида 500 мм узунликда бўлиши зарур.

39. Аллигатор қайчиларининг таянчдан юқорида жойлашган жағлари қирқилаётган металл парчалари учиб чиқишига йўл қўймайдиган тўсиқ билан муҳофазаланиши керак.

40. Аллигатор қайчиларида ишлайдиган қирқувчи-операторнинг иш ўрнидаги пол қаттиқ қопламали, диэлектрик тўшамага эга бўлиши ва тоза тутилиши зарур.

41. Қирқилган металларни йиғиштириб олиш қайчилар иши тўхтаган вақтда бажарилиши лозим.

42. Ҳавол буюм (қувур, цилиндр ва ҳоказо)ларнинг ичида бегона нарса ва моддалар бўлмаслиги керак.

Гидравлик қайчиларда милтиқ, пулемёт ва замбаракларнинг стволларини, аллигатор қайчиларда эса — темир-терсакларнинг болтга маҳкамланган ва парчаланган бирикмалари бўйлаб кесишга йўл қўйилмайди.

43. Аллигатор қайчиларини ишга тушириш тугмалари бевосита қирқувчи-операторнинг иш ўрнида жойлашган бўлиши лозим. Қайчиларнинг муфтасини қўшиш педали қайчиларни тасодифан юргизиб юбориш имконига йўл қўймайдиган тўсиққа эга бўлиши керак.

44. Металлни қирқиш учун уни тиракка қарама-қарши томондан ёки қайчининг ён томонидан узатиш мумкин эмас.

45. Парча-парчаларга бўлинган темир-терсак пакетловчи-пресс ёрдамида пакетланиши лозим.

46. Пресслар жойлашган бино деворларининг юк кўтариш кранлари яқинлашадиган томони пўлат листлар билан ҳимояланган бўлиши керак.

47. Пресснинг иш майдончаси ва юклаш ҳавзаси (короби) ҳамда пресс-камера атрофидаги тўшама тарам-тарам пўлат листлар билан қопланган бўлиши керак.

48. Металл қириндиларни брикетлаш брикетловчи-прессларда амалга оширилиши лозим.

49. Брикетловчи-пресслар тиқилиб қолган брикетларни чиқариб олиш ва қириндиларни ёт буюмлардан тозалаш учун механизациялаштирилган мосламалар билан жиҳозланган бўлиши даркор.

50. Брикетловчи-прессларнинг конструкцияси пресснинг салт ишлашида пресс-штемпелнинг ўз-ўзидан ишга тушишини истисно қилиши керак.

51. Металлни копёр ускунасида майдалаш ўрнатилган тартибда ишлаб чиқилган ва тасдиқланган технологик йўриқномага мувофиқ амалга оширилиши лозим.

52. Копёр тўсиғидаги оралиқлар дарвоза ёки тушириладиган (суриладиган) шторлар билан ёпилиши, улардаги блокировка қурилмалари дарвоза ва шторлар очиқ бўлган пайтда копёр бабасининг юқорига кўтарилиш имконини истисно қилиши даркор. Минора типидаги копёрларга лабиринт турдаги тўсиқларни ўрнатишга рухсат этилади.

53. Эстакада копёрининг шаботи баландлиги камида 2 м га тенг тўсиққа эга бўлиши, унда копёр ишчиларининг шаботга ўтиши учун эни камида 0,6 м бўлган оралиқлар кўзда тутилиши зарур.

54. Зарбалаш залида жойлашган копёрлар ва кўчма копёрлар товуш ва ёруғлик сигнализацияси билан жиҳозланиши лозим. Копёр бабаси кўтарила бошлагани ва ташлаб юборилаётгани ҳақида, шунингдек (кўчма копёрнинг) ҳаракати бошлангани ҳамда ҳаракатда эканлигидан огоҳ этиш учун сигналлар берилиши керак.

55. Копёр бабаси ҳаракатланаётган (кўтарилиши ва ташлаб юборилиши) вақтда хизмат кўрсатувчи ходимлар пана жойда туриши лозим.

56. Хизмат кўрсатувчи ходимларнинг пана жойдан зарбалаш залига киришига фақат копёр бабаси ташлаб юборилгандан сўнг 10 — 15 секунд вақт ўтгач рухсат этилади.

57. Копёр бабасини бошқариш пульти кўприкли краннинг бошқарув кабинасида ёки махсус жиҳозланган, учиб чиқаётган темир-терсак парчаларидан ишончли тарзда ҳимояланган жойга ўрнатилган бўлиши зарур.

58. Копёр бабасининг механик ёки электромагнит тутиш-ташлаш қурилмаси унинг ўз-ўзидан тушиб кетишига йўл қўймайдиган ишончли маҳкамлаш мосламасига эга бўлиши даркор.

59. Транспорт воситаларини зарбалаш залига киришига ишларни бехатар бажарилишига жавобгар шахснинг рухсати билан, копёрнинг иши тугагандан сўнг йўл қўйилади.

60. Кўприкли кранлар ёрдамида хизмат кўрсатиладиган минора типидаги копёрлар копёр бабасини марказлаш ва силжитиш қурилмаси билан жиҳозланган бўлиши керак.

61. Копёр таянчларини юк кўтариш механизмлари, электр кабеллари ва копёр ишига алоқадор бўлмаган бошқа қурилмаларни тортиб қўйиш ва маҳкамлаш учун ишлатиш ман этилади.

62. Копёр қурилмаларининг техник ҳолатини текшириш бир йилда камида икки марта ўтказилиши лозим. Текширув натижалари қурилманинг паспорти ёки формулярига киритилиши керак.

63. Чўян темир-терсакларини майдалаш махсус техник қурилмаларда бажарилиши лозим.

64. Чўян парчалари ва қолипларини манипулятор ёки қурилманинг айланма столига узатиш механизациялаштирилган бўлиши керак.

65. Қириндиларни саралаш, майдалаш ва ёғсизлантириш махсус техник қурилмаларда амалга оширилиши лозим.

Бундай қурилмаларнинг юк солинадиган бункерлари олдида қириндиларни бункерга юклашдан олдин кўздан кечириш учун майдонча бўлиши керак.

66. Майдалаш агрегатлари ва саралаш барабанларининг юклаш бункерларига қириндини етказиб бериш, майдаланган қириндини чиқариб олиш ва бошқа жараёнлар механизациялашган бўлиши лозим.

67. Болғали қиринди-майдалаш агрегатларининг конструкциясида металл бўлаклар ва майдаланмайдиган жисмларни ушлаб қолувчи мосламалар кўзда тутилиши зарур.

68. Саралаш барабанлари, конвейер ва қиринди-майдалаш агрегатлари ишлаётган вақтда улардаги темир-терсак бўлаклари ва бошқа нарсаларни қўлда чиқариб олиш, шунингдек юклаш бункерининг дарчасига тиқилиб қолган қириндиларни тушириб юбориш тақиқланади.

69. Қириндиларни ёғсизлантириш ускуналарига етказиб бериш, уларни юклаш ва ёғсизлантирилгандан сўнг олиш жараёнлари механизациялаштирилган бўлиши даркор.

70. Тури ва габаритларидан қатъи назар, центрифугалар ғилоф ичига ўрнатилиши ва қопқоқ ва ғилофлари очиқ пайтда уларнинг ишлашини истисно қилувчи блокировка қурилмалари билан жиҳозланган бўлиши керак.

71. Центрифугалар қириндиларни юклаш учун тайёрлангандан сўнг — «Ортишга рухсат» ва автоматик режимда ишлаш вақтида - «Автомат» деган ёруғлик сигналларини берадиган сигнал берувчи қурилма билан жиҳозланиши лозим.

72. Ювиб-қуритувчи ускуналар герметик бўлиши ва тортиш вентиляцияси билан жиҳозланиши керак.

73. Сувли ювувчи (ишқорли) эритмаларни тортиб-ҳайдаш жараёни хизмат кўрсатувчи ходимларнинг хавфсизлигини таъминлайдиган ва эритмаларнинг канализацияга тушиш имконига йўл қўймайдиган ёпиқ қувурли коммуникациялар орқали амалга оширилиши лозим.

74. Ишлатилган ювиш эритмалари махсус ускуналарда нейтралланиши лозим.

75. Портлатиш ишларини олиб бориш, корхоналарда портловчи материалларни сақлаш ва ташиш ҳамда бронланган ўралардан фойдаланиш ушбу Қоидалар, «Саноатконтехназорат» давлат инспекцияси томонидан тасдиқланган амалдаги «Портлатиш ишлари пайтида ягона хавфсизлик қоидалари» талабларини инобатга олиб, белгиланган тартибда ишлаб чиқилган ва тасдиқланган технологик йўриқномага мувофиқ амалга оширилиши лозим.

76. Металлни портлатиб майдалаш жараёни «Саноатконтехназорат» давлат инспекцияси вакили иштирок этган комиссия томонидан фойдаланишга қабул қилинган бронли ўраларга эга бўлган махсус бино ва майдончаларда бажарилиши керак.

77. Қора металл темир-терсакларидан рангли металларни ажратиб олиш, йиғиш ва саралаш ишлари белгиланган тартибда ишлаб чиқилган ва тасдиқланган технологик йўриқномага биноан бажарилиши керак.

78. Қора металлардан рангли металларни ажратиб олиш мақсадида темир-терсаклар (машина ва аппаратларнинг узел ҳамда механизмлари)ни майдалаш фақат копёрларда бажарилиши лозим.

79. Рангли металларни бевосита транспорт воситаси устида ажратиш ва чиқариб олиш қатъиян ман этилади.

80. Шлак уйилмасини қайта ишлаш ушбу Қоидалар, «Саноатконтехназорат» давлат инспекцияси томонидан тасдиқланган «Металлургия ишлаб чиқаришлари учун умумий хавфсизлик қоидалари» ҳамда амалдаги пўлат эритиш ишлаб чиқаришларида ва фойдали қазилмалар конларини очиқ усулда ишлаш пайтида хавфсизлик талаблари, шунингдек амалдаги бошқа норматив-техник ҳужжатларга асосланиб, белгиланган тартибда ишлаб чиқилган ва тасдиқланган технологик йўриқномага мувофиқ олиб борилиши лозим.

81. Кўчки ҳодисалари мавжуд бўлган шлак уйилмасини қайта ишлаш белгиланган тартибда ишлаб чиқилган ва тасдиқланган ИТЭЛга мувофиқ амалга оширилиши зарур.

82. Экскаваторлар билан бир вақтда қазилаётган, баландлик бўйича ҳар хил поғоналарда жойлашган қазилмалар бир-бирига нисбатан камида бир ярим ковлаб олиш радиусига тенг масофа сурилган бўлиши лозим.

83. Шлак уйилмасини лаҳим ковлаш усулида қазиш ман этилади. Соябон (козирек) шаклдаги ўйиқлар ҳосил бўлса ёки қияликларда йирик габаритсиз парчаларнинг ўрнида чуқурчалар мавжуд бўлса, ишчилар хавфли жойдан олиб чиқилиши керак.

Соябонлар мастер ёки участка бошлиғи раҳбарлигида механизациялашган воситалар билан бартараф қилиниши даркор.

84. Ичига одамлар тушиб кетиш хавфи бўлган очиқ чуқурча ва қазилган жойлар кечаси ёритиладиган тўсувчи қурилма ҳамда огоҳлантирувчи белгилар билан муҳофазаланиши керак.

85. Ўзи юрар машиналарнинг шлак уйилмаси қиялигида ҳаракатланиши ва ишлаши уларнинг паспорт маълумотларига мувофиқ рухсат этилади.

Ишдан ташқари вақтда барча машина ва механизмлар уларни ишга туширишга йўл қўймайдиган ҳолатга келтириб қўйилиши лозим.

86. Экскаватор ҳаракатланаётган пайтда унинг ковши ташиш учун мўлжалланган ҳолатда маҳкамланиши зарур.

Ковшни осма ҳолатида тозалаш ва ковшига юк ортилган экскаваторнинг ҳаракатланиши ман этилади. Ишда танаффуслар бўлган пайтда экскаваторнинг хартуми (стреласи) қазиш жойидан бошқа тарафга суриб қўйилиши, ковш эса ерга тушириб қўйилиши лозим.

87. Саноат чиқиндиларидан темир-терсакларни сепарация ускуналари ёрдамида ажратиб олиш белгиланган тартибда ишлаб чиқилган ва тасдиқланган ҳамда техник қурилмаларни ишлаб чиқарувчи-заводнинг техник ҳужжатлари ва амалдаги «Металлургия ишлаб чиқаришлари учун умумий хавфсизлик қоидалари» талаблари инобатга олинган технологик йўриқномага мувофиқ бажарилиши лозим.

88. Сепарация ускуналари металл парчалари ва скрапларнинг учиб чиқиши ва тушиб кетишига йўл қўймайдиган тўсиқларга эга бўлиши, шунингдек ходимларни хавфли ҳудудга киришининг олдини олиш учун қурилма ва мослама (блокировка)лар билан жиҳозланиши даркор.

89. Тайёр маҳсулотни териб олиш механизациялашган бўлиши ва ускуна ўчирилиб, кучланиш узилган пайтда бажарилиши керак.

90. Техник қурилманинг ички бўшлиғини текшириш, уни тозалаш, бункер, ғалвир, конвейер ва бошқа қурилмаларда осилиб қолган буюмларни олиб ташлаш ушбу ишларнинг хавфсиз бажарилишини таъминлайдиган бирка тизими талабларига риоя этилган ҳолда амалга оширилиши лозим.

Мазкур Қоидалар Ўзбекистон Касаба уюшмалари Федерацияси Кенгаши, «Ўзметкомбинат» акционерлик ишлаб чиқариш бирлашмаси ва «Тошкент рангли металл парчалари ва резги-чиқитларини тайёрлаш ва қайта ишлаш заводи» хорижий инвестиция иштирокидаги очиқ акционерлик жамияти билан келишилган.