Ҳужжатга таклиф юбориш
Аудиони тинглаш
Ҳужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикаси Саноатда, кончиликда ва коммунал-маиший секторда ишларнинг бехатар олиб борилишини назорат қилиш давлат инспекцияси «Саноатконтехназорат» бошлиғининг
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБуйруғи
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишХАВФЛИ ИШЛАБ ЧИҚАРИШ ОБЪЕКТЛАРИНИ НАЗОРАТ ҚИЛИШДА ҚЎЛЛАНИЛАДИГАН АКУСТИК - ЭМИССИОН АППАРАТЛАРГА ҚЎЙИЛАДИГАН ТАЛАБЛАРНИ ТАСДИҚЛАШ ҲАҚИДА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги билан келишилган ҳолда техник ҳужжат деб топилган, 2009 йил 29 июлдаги 6-15/13-5890/6-сон]
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2004 йил 10 июль 323-сонли «Саноатда, кончиликда ва коммунал-маиший секторда ишларнинг бехатар олиб борилишини назорат қилиш давлат инспекцияси фаолиятини ташкил этиш тўғрисида»ги қарорига ва Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг ўринбосари Э. Шоисматов томонидан 2007 йил 21 майда тасдиқланган Саноат хавфсизлиги соҳасидаги меъёрий-ҳуқуқий ва меъёрий техник ҳужжатларни тайёрлаш жадвалига асосан буюраман:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Хавфли ишлаб чиқариш объектларини назорат қилишда қўлланиладиган акустик эмиссион аппаратларга қўйиладиган талаблар тасдиқлансин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Ушбу Талаблар Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги билан келишилиб, норматив техник ҳужжатлар жумласига киритилгач кучга киритилсин ва кўпайтирилсин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИнспекция бошлиғи И. ХОЛМАТОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТошкент ш.,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2009 йил 26 июнь,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш131-сон
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш«Саноатконтехназорат» давлат инспекциясининг 2009 йил 26 июндаги 131-сонли буйруғи билан
ТАСДИҚЛАНДИ
ТАСДИҚЛАНДИ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишХАВФЛИ ИШЛАБ ЧИҚАРИШ ОБЪЕКТЛАРИНИ НАЗОРАТ ҚИЛИШДА ҚЎЛЛАНИЛАДИГАН АКУСТИК-ЭМИССИОН АППАРАТЛАРГА ҚЎЙИЛАДИГАН ТАЛАБЛАР
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш«Хавфли ишлаб чиқариш объектларини назорат қилишда қўлланиладиган акустик-эмиссион аппаратларга қўйиладиган талаблар» Ўзбекистон Республикасининг 2006 йил 28 сентябрдаги ЎРҚ-57-сонли «Хавфли ишлаб чиқариш объектларининг саноат хавфсизлиги тўғрисида»ги Қонуни, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2004 йил 10 июлдаги 323-сонли «Саноатда, кончиликда ва коммунал-маиший секторда ишларнинг бехатар олиб борилишини назорат қилиш давлат инспекцияси фаолиятини ташкил этиш тўғрисида»ги қарорига мувофиқ ишлаб чиқилди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМазкур ҳужжат синовлар жараёнида акустик-эмиссия (АЭ) аппаратлари (аппарат воситалари)нинг техник тавсифлари ва параметрларини аниқлашда қўллаш учун мўлжалланган. Мазкур ҳужжат синовлар жараёнида АЭ аппаратларининг параметрлари ва техник тавсифларини аниқлаш усуллари ва воситаларини белгилаб беради. Ҳужжат АЭ аппаратларининг бирламчи ва даврий синовларида ёки аппаратлардаги носозликлар бартараф этилгандан кейин қўлланилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАЭ асбобининг техник ҳужжатларида ишлаб чиқарувчи томонидан асбоб параметрларининг қийматларини аниқлаш кўзда тутилган ҳолларда ишлаб чиқарувчи усуллари мазкур ҳужжатда баён этилган усуллар билан биргаликда қўлланилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI боб. Умумий қоидалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Аппаратлар назорат объектида нуқсонларнинг юзага келиши, мавжудлиги ва уларнинг ривожланиш жараёнини бузмайдиган акустик-эмиссион назоратини бажаришда қўлланиладиган акустик-электрон қурилмалардан ташкил топади. Акустик эмиссия усули акустик назорат турига мансуб бўлиб, маълумот олиш схемасига кўра пассив усул ҳисобланади. Бу асосий вазифаси АЭ сигналларни қабул қилиш ва идентификациялаш, уларни кучайтириш, қайта ишлаш, сигнал параметрлари қийматларини ажратиш ва аниқлаш, маълумотларни қайд қилиш ва тақдим этиш бўлган аппаратларнинг структурасини белгилаб беради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Материалларнинг пластик деформацияси ва бузилишида акустик-эмиссион жараён стохастик (тасодифий) импульсли жараён ҳисобланади. Ишчи жисмнинг ишқаланиши ва емирилиши узлуксиз АЭ билан бирга кечади. АЭ тури сигналларни қайта ишлаш усуллари, асбобларнинг ажратиладиган параметрлари ва структурасини белгилайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Нисбатан катта динамик диапазонда ишлаш зарурияти АЭ аппаратларининг ўзига хос жиҳати ҳисобланади. Бу кичик амплитудали алоҳида АЭ сигналларни аниқлашнинг аҳамияти, шунингдек нисбатан катта амплитудали интенсив импульслар оқими билан ажралиб турадиган дарзларнинг жадал ривожланишида АЭ сигналларни қайд қилиш заруриятидан келиб чиқади. Назорат ўтказиш пайтида АЭ сигналларнинг динамик диапазони 100 dB га етиши ва ундан ортиқ бўлиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. АЭ усул техник воситалари объектларни назорат қилиш ва АЭ сигнал параметрлари қийматларини аниқлаш воситалари ҳисобланади. Улар сертификатлаштириш синовлари жараёнида ҳар қайси АЭ тизими (асбоби) учун аниқланиши талаб этиладиган параметрлар ва техник тавсифларга эга.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Акустик эмиссия асбоблари блок ёки компонентлари параметрларининг қийматлари ва техник тавсифларини назорат қилиш ва аниқлаш усуллари ҳамда бажарилган операциялар натижалари ҳужжатлар билан расмийлаштирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. Замонавий АЭ тизимларда маълумотларни йиғиш, тўплаш, тақдим этиш ва таҳлил қилишни бошқариш учун процессорлар (мини ёки микрокомпьютерлар) ва периферия қурилмалари ишлатилади. Қўлланиладиган АЭ тизими ҳисоблаш блоклари мустақил блоклар — АЭ аппаратларининг номахсус қисми сифатида қаралади. Шунинг учун ЭҲМ ларни ўз ичига олган АЭ тизимларини аттестация қилишда ҳисоблаш техникаси ва унинг периферияси ишлаб чиқарувчиларининг тавсияларидан фойдаланиш лозим. Ҳужжат ЭҲМ ва унинг перифериясини синовдан ўтказишга жорий этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишII боб. Акустик-эмиссион назорат воситаларининг тавсифи
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. АЭ воситалари мураккаблигига қараб асбоблар ва тизимларга ажратилади. АЭ асбоблари қуйидагиларга ажратилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбир каналли;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишикки каналли;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўрт каналли;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкўп каналли.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8. АЭ тизимлари аппарат воситалари, ҳисоблаш қурилмалари ва махсус дастурий таъминот йиғиндисидан ташкил топган кўп каналли мураккаб қурилма бўлиб, махсус процессорлар, шунингдек универсал ЭҲМ ларни ўз ичига олади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9. Ишлатиладиган жойига қараб АЭ тизими аппарат воситалари қуйидагиларга ажратилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишлаборатория аппаратлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдала аппаратлари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИшлатиш усулига қўра улар қуйидагиларга ажратилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишстационар аппаратлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмобил (ҳаракатланувчи техник воситаларга ўрнатилган) аппаратлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкўчма аппаратлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚўлланилиш соҳасига кўра:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишуниверсал аппаратлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишихтисослашган аппаратлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10. Синфлар бўйича АЭ назорати аппарат воситалари АЭ назорати пайтида олинадиган маълумот ҳажмига кўра тўртта синфга ажратилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) I синф аппаратлар — «Идишлар, аппаратлар, қозонлар ва технологик қувурларнинг акустик-эмиссион назоратини ташкил этиш ва ўтказиш қоидалари»га тўлиқ мувофиқ ҳолда АЭ манбаларини ажратиш, қайта ишлаш, тақдим этиш ва таснифлашни таъминловчи аппаратлар. I синф аппаратларга универсал АЭ тизимлари киради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) II синф аппаратлар — «Идишлар, аппаратлар, қозонлар ва технологик қувурларнинг акустик-эмиссион назоратини ташкил этиш ва ўтказиш қоидалари»да кўрсатилган параметрларнинг бир ёки бир нечтаси, лекин кўпи билан 25% бўйича АЭ манбаларини ажратиш, қайта ишлаш, тақдим этиш ва таснифлашни таъминламайдиган аппаратлар. II синф аппаратларга кенг соҳада қўлланиладиган АЭ асбоблари киради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишв) III синф аппаратлар — «Идишлар, аппаратлар, қозонлар ва технологик қувурларнинг акустик-эмиссион назоратини ташкил этиш ва ўтказиш қоидалари»да кўрсатилган параметрларнинг 25% — 50% бўйича АЭ манбаларини ажратиш, қайта ишлаш, тақдим этиш ва таснифлашни таъминламайдиган аппаратлар. III синф аппаратларга ихтисослашган АЭ асбоблари киради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишг) IV синф аппаратлар — «Идишлар, аппаратлар, қозонлар ва технологик қувурларнинг акустик-эмиссион назоратини ташкил этиш ва ўтказиш қоидалари»да кўрсатилган параметрларнинг 50% дан ортиғи бўйича АЭ манбаларини ажратиш, қайта ишлаш, тақдим этиш ва таснифлашни таъминламайдиган аппаратлар. IV синф аппаратларга тор ихтисосдаги АЭ асбоблари киради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11. Мазкур ҳужжатда кўрсатилган барча талаблар I ва II синф аппаратларга тааллуқли.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIII боб. Акустик-эмиссия аппаратларининг таркиби
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12. АЭ аппаратлари таркибига қуйидаги блоклар киради:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАЭ ўзгартиргичлар (АЭЎ);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдастлабки ва асосий кучайтиргичлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсигналларни идентификациялаш ва қайта ишлаш, АЭ сигналларнинг параметрларини ажратиш ва ўлчаш, маълумотларни қайд қилиш ва тақдим этиш воситалари, шу жумладан бўсаға қурилмалари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишёрдамчи параметрларни ўлчаш воситалари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишконтроллерлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАЭ аппаратлари таркибига, шунингдек буюртмачи билан келишилган ҳолда, ЭҲМ, акустик ўзгартиргичларни маҳкамлаш қурилмалари, кабель линиялари, ёрдамчи физик катталикларни қайд этиш датчиклари ва фойдаланиш хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда бошқа ускуналар киритилиши мумкин. АЭ ўзгартиргичларга қўйиладиган талаблар ва уларни калибрлаш усуллари «Хавфли ишлаб чиқариш объектларини назорат қилиш учун қўлланиладиган акустик эмиссия ўзгартиргичларига қўйиладиган талаблар»да берилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIV боб. Акустик-эмиссия аппаратларининг параметрлари ва техник тавсифлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13. АЭ аппаратларининг ишлашини тавсифловчи техник маълумотлар асосий (параметрлар ва техник тавсифлар) ва умумий (параметрлар ва техник тавсифлар)га ажратилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАЭ аппаратларининг асосий параметрлари ва техник тавсифлари — бу назорат қилинадиган объектнинг ҳолатини баҳолаш учун муҳим аҳамиятга эга, АЭ назорати амалиётида тез-тез ва адекват ҳолда ишлатиладиган техник маълумотлардир. Қолган барча техник маълумотлар умумий маълумотлар тоифасига киради. АЭ аппаратларининг асосий параметрлари ва техник тавсифлари аппаратларнинг паспортида кўрсатилиши керак ва улар аттестация объекти ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14. АЭ аппаратларининг асосий параметрлари ва техник тавсифларига қуйидагилар киради:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) кучайтирувчи трактнинг ўз шовқинлари даражаси, иш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) динамик амплитуда диапазони;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишв) ишчи частоталар диапазони;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишг) амплитуда-частота тавсифи (АЧТ);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишд) АЭ импульсларни қайта ишлашнинг максимал тезлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олише) аппаратларнинг каналлари сони;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишж) ўлчанадиган АЭ сигнал параметрларининг рўйхати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишз) АЭ аппаратларининг ўлчанадиган параметрлари рўйхати.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15. Қуйидагилар АЭ аппаратларининг умумий параметрлари ва техник тавсифлари ҳисобланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) электр токи кучланиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) истеъмол қилинадиган қувват;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишв) аппаратларнинг иқлимий ва техник иш шароитлари (намлик, ҳарорат ва ҳ. к.);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишг) аппаратларнинг массаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишд) аппаратлар ва алоҳида блокларнинг габарит ўлчамлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олише) аппарат блокларининг сони.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишV боб. Акустик-эмиссия аппаратларининг параметрлари ва техник тавсифларига қўйиладиган талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш16. «Саноатконтехназорат» Давлат инспекцияси назорати остидаги объектларни назорат қилиш учун ишлатиладиган акустик эмиссия аппаратларининг параметрлари ва техник тавсифларига қуйидаги талаблар қўйилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) кучайтирувчи тракт ўз шовқинлари кучланишининг кучайтирувчи тракт киришига келтирилган самарали қиймати (унинг киришининг қисқа туташув режимида) 5 μV дан ошмаслиги керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) АЭ сигнал амплитудасини ўлчаш динамик диапазони камида 60 dB бўлиши керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишв) аппаратларнинг ишчи частотаталари диапазони 10,0 kHz — 1,0 MHz доирасида бўлиши керак. Кесма частоталарнинг максимал четга чиқиши кесма номинал частоталарининг 10% дан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТартиб бузилганда ишчи диапазон ташқарисидаги кесма частоталарига нисбатан октавадаги (2 марта) кучсизланиш АЭ аппаратларнинг ҳар қайси канали бўйича, одатда, камида 30 dB бўлиши керак. Амплитуда-частота тавсифининг нотекислиги ± 3 dB дан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишг) частоталарнинг ишчи диапазони ўртача геометрик частотада ўлчанганда АЭ сигнал амплитудасининг ўлчов хатолиги ± 2 dB дан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишд) киришга келтирилган бўсаға кучланишни ростлаш диапазони: 20 dB — 80 dB (кучайтирувчи тракт киришида нисбатан 1 μV), имконият 1 dB;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олише) белгиланган бўсаға билан бир қаторда «ўзгарувчан бўсаға» ҳам қўлланилиши мумкин, бўсаға даражасининг ўртача квадрат шовқин даражаси қийматидан ошиши 10 ÷ 20 dB доирасида тартибга солиниши керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишж) аппаратларда АЭ энергияси (энергетик параметрлари)ни ҳисоблаш блоки бўлиши керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишз) аппаратларнинг белгиланадиган вақтинчалик параметрлари (АЭ импульсининг максимал қийматини назорат қилиш оралиғи, импульс давомийлиги, импульснинг тугаши): 50 μs ÷ 65 ms;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиши) аппаратларда белгиланган бўсағадан ошганда ишга тушадиган ёруғлик ва (ёки) товуш сигнализацияси бўлиши керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишк) АЭ сигналнинг келиб тушиши вақтини қайд қилишда: имконият кўпи билан 1 μs;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишл) сигнал давомийлигини ўлчаш диапазони: камида 65 ms, имконият кўпи билан 1 μs;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишм) чиқишлар (импульсда) сонини ўлчаш диапазони: камида 65000, имконият 1;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишн) сигналнинг ўсиб бориш (максимал қийматга етиш) вақтини ўлчаш диапазони: камида 65 ms, имконият кўпи билан 1 μs;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишо) бир каналли режимда ишлаганда АЭ сигналларни қайта ишлаш тезлиги: камида 1000 1/s;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишп) аппаратлар АЭ сигналларнинг бирламчи параметрларини ва уларнинг боғланишларини қайд қилиш ва камида 10 йилга архивлашни таъминлаши керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишр) ҳар қайси канал бўйича акустик-эмиссия сигналларининг бирламчи ўлчанадиган параметрларини баҳолаш генератор (имитатор) томонидан бериладиган сигнал параметрлари қийматларини аппаратларда ўлчанган қиймат билан таққослаш орқали амалга оширилади. Нисбий хатолик қуйидагича бўлиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишвақтинчалик параметрлар учун — кўпи билан 0,5 % ± 1 μs;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбошқа параметрлар учун — кўпи билан 2 dB.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎлчовлар асбоб ишчи частоталари диапазонининг ўртача геометрик частотасида бажарилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишс) параметрик канал параметрлар ўлчовининг динамик диапазонини камида 60 dB бўлишини таъминлаши керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишт) аппаратларда аппарат ёки дастур даражасида тайёрланган юкланиш цикллари сонини ҳисоблагич бўлиши тавсия этилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишу) ток кучланиши: ўзгарувчан ток, кучланиш 127 V ÷ 220 V;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдоимий ток, кучланиш 12V ÷ 24V;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишф) истеъмол қилинадиган қувват: 2,5 kVA гача.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVI боб. Акустик-эмиссия аппаратларининг аниқланадиган параметрлари ва техник тавсифлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш17. АЭ аппаратларининг қуйидаги параметрлари ва техник тавсифлари аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкучайтирувчи трактнинг киришга келтирилган ўз шовқинлари кучланиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишишчи частоталар диапазони;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишамплитуда-частота тавсиф нотекислиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсигналнинг ишчи диапазон доирасидан ташқари кучсизланиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкучайтирувчи трактнинг кучайиш коэффициенти қиймати (зарур ҳолларда);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАЭ сигнал амплитудасини ўлчашнинг динамик диапазони;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбўсаға даражалар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАЭ импульсларини қайта ишлаш тезлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАЭ сигналларнинг ўлчанадиган (ҳисобланадиган) АЭ параметрлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАЭ импульснинг амплитудаси, давомийлиги, чиқишлар сони, импульслар сони, АЭ импульсни етиб келиш вақти.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш18. АЭ сигналларнинг энергияси аппаратларнинг техник ҳужжатларида кўрсатилган тегишли ифодалар ёрдамида аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVII боб. Акустик-эмиссия аппаратларини синашда уларнинг параметрларини ўлчаш тартиби
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш19. АЭ аппаратларини чиқаришда ишлаб чиқарувчи уларнинг параметрлари ва техник тавсифларини ўлчаши шарт.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш20. Ўлчовлар натижалари баённомада қайд этилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш21. Аппаратларнинг асосий параметрлари ва техник тавсифлари уларнинг техник паспортида берилган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш22. Шунингдек, буюртмачининг талаби бўйича унга зарур умумий параметрлар ва техник тавсифлар тақдим этилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш23. АЭ аппаратларнинг эгаси ҳар йил аппаратларнинг асосий параметрлари ва техник тавсифларини ўлчаган ҳолда уларнинг назорат синовлари (текширувлари)ни ўтказиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш24. Синовлар потенциал хавфли ишлаб чиқаришлар ва объектлар ускуналарини назорат қилиш ва синовдан ўтказиш дастурлари, усулларини экспертизадан ўтказиш (хулоса берган ҳолда) учун «Саноатконтехназорат» давлат инспекциясининг рухсатномаси (лицензияси)га эга бўлган экспертиза ташкилотлари томонидан бажарилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш25. АЭ аппаратларини синовдан ўтказишда операцияларни бажариш кетма-кетлиги:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1) АЭ аппаратлари блоклари ва узелларини ташқи кўздан кечириш ва уларнинг ишлаш қобилиятини текшириш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2) Ишчи частоталар диапазонини, амплитуда-частота тавсиф нотекислигини ва АЭ сигналнинг ишчи частоталар диапазони доирасидан ташқарида кучсизланишини ўлчаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3) Кучайтирувчи трактнинг ўз шовқинларини аниқлаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4) Кучайтирувчи трактнинг кучайиш коэффициентларини ўлчаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5) Ўлчов трактининг динамик амплитуда диапазонини ўлчаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6) Акустик-эмиссиянинг ўлчанадиган бирламчи параметрларини аниқлаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш26. Аппаратларни ишлаб чиқарувчи уларнинг барча параметрлари ва техник тавсифларини мазкур ҳужжатнинг 14, 15, 17, 18-бандларида белгиланган тўлиқ ҳажмда ўлчаш ва аниқлаш ишларини бажаради. Фойдаланувчи бу операцияларни фақат асосий параметрлар (14-банд) ва техник тавсифлар учун бажариши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш27. АЭ аппаратлари параметрларини аниқлаш операциялари ва уларни бажариш тартибига синовлар жараёнида аниқлик киритилиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVIII боб. Синов шартлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш28. АЭ аппаратлар синовларини ўтказишда қуйидаги шартлар бажарилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишхонадаги ҳавонинг ҳарорати 20 ± 5° С;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳавонинг нисбий намлиги 65 ± 15%;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишатмосфера босими 100 ± 4 кРа (750 ± 30 mm Hg);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэлектр тармоғидаги кучланиш 220 ± 4,4 V;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэлектр тармоғидаги частота 50 ± 0,5 Hz.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш29. Аппаратларни синовдан ўтказишдан олдин барча асбоблар ерга уланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш30. Аппаратлар жамламаси билан ишлаганда «Электр қурилмаларининг тузилиши қоидалари» (ЭҚТҚ), «Истеъмолчиларнинг электр қурилмаларидан техник фойдаланиш қоидалари» (ТФҚ), «Истеъмолчиларнинг электр қурилмаларидан фойдаланишда хавфсизлик техникаси қоидалари» (ХТҚ)га мувофиқ хавфсизлик техникаси қоидаларига риоя қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIX боб. Акустик-эмиссия аппаратларини синовдан ўтказишда қўлланиладиган техник воситалар. Синовларни ўтказишга тайёргарлик кўриш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш31. АЭ аппаратлари синовларини ўтказишда жадвалда келтирилган асбоб ва ускуналардан фойдаланиш тавсия этилади. Асбобларнинг тахминий турлари ва асосий параметрлари кўрсатилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш| | | |
Жадвал |
|
№ |
Ўлчов воситаларининг номи |
Ишлатиладиган параметрлар |
Хатолик |
| 1 | Махсус шаклдаги сигналлар генератори | Частоталар диапазони 1 kHz — 2 MHz | ± 2% |
| 2 | Осциллограф | Частоталар минтақаси 0 — 10 MHz Кучланишлар диапазони 10 mV — 40 V | ± 5% |
| 3 | Ўртача квадрат қийматли микровольтметр | Ўлчанадиган кучланишлар диапазони 0,1 mV — 10 V Частоталар диапазони 1 kHz — 2 MHz | ± 2,5 % |
| 4 | Импулслар генератори | Такрорланиш частотаси 2 Hz — 10 kHz Давомийлиги 10 μs — 200 μs | ± 2% |
| 5 | Ростланадиган аттенюатор | 60 dB, дискретлиги 0,5 dB | 0,2 dB |
| 6 | Радиоимпульслар генератори | Такрорланиш частотаси 2 Hz —10 kHz Тўлиш частотаси 10 kHz — 1 MHz | |
| 7 | Вақтинчалик оралиқлар ўлчагичи | Оралиқлар диапазони: 10 μs — 100 | 0,01% |
| 8 | Частотомер | Частоталар диапазони: 2 Hz —10 kHz | 0,01% |
| 9 | Шовқин генератори | Частоталар диапазони: 1 kHz — 10 MHz | |
| 10 | Спектр анализатори | Частоталар диапазони: 1 kHz — 10 MHz | |
| 11 | Доимий ток вольтметри | Кучланишлар диапазони: 1 kHz — 10 MHz | 0,1% |
| 12 | Электрон АЭ имитатор | | |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш32. Синовларни ўтказишдан олдин ишлаб чиқарувчи томонидан етказиб берилаётган аппаратларга оид «Техник тавсиф ва фойдаланиш бўйича йўриқнома»га мувофиқ аппаратларни соз ҳолатга келтириш бўйича тайёргарлик ишлари бажарилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишХ боб. Акустик-эмиссион аппаратларнинг параметрларини ўлчаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш§ 1. Умумий талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш33. Аппаратларнинг параметрлари ва техник тавсифларини ўлчаш ишларини бажаришдан олдин аппаратлар механик шикастларни бартараф этиш ёки уларнинг электр параметрларга кўрсатадиган таъсирини баҳолаш мақсадида уларни аниқлаш учун ташқи кўрикдан ўтказилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш34. Аппаратларнинг 17, 18-бандларда кўрсатилган асосий параметрлари ва техник тавсифлари мажбурий тарзда ўлчаниши шарт. Бунда АЭ асбоби кўрсаткичларининг назорат қилишда фойдаланиладиган АЭ сигнал параметрлари учун динамик диапазони ва хатоликлари, шу жумладан қуйидаги параметрлар, баҳоланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишамплитуда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдавомийлик;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўсиб бориш вақти (жамлама таркибига кирувчи АЭ ўзгартиргичлар билан биргаликда ёки электрон АЭ имитатор ёрдамида ўлчанади);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэнергия, ёки энергетик параметрлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАЭ импульсларнинг етиб келиш вақтини ўлчаш диапазони ва хатоликлари (АЭ манба координаталарини аниқлаш мақсадида);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсуммар ҳисоб;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳисоб тезлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишимпульслар сони;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфаоллик.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш35. АЭ аппаратларида асосий параметрларни ўлчашни таъминловчи чиқишлар бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш36. Ўтказилган синовлар натижалари бўйича ҳисобот ва баённома тузилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш§ 2. Частота тавсифи ва частота минтақаларини аниқлаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш37. Ўлчов схемаси 1-расмда берилган. У олдиндан кучайтиргич, фильтрлар, асосий кучайтиргич, уловчи кабелларни ўз ичига олади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-расм.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш38. Кесма частоталари ўртасида жойлашган ва амплитуда-частота тавсифи қийматлари унинг ўртача геометрик частотадаги қийматига нисбатан 3 dB га кам бўлган соҳа асбоб (тизим) электрон қисмининг ишчи частоталари диапазони ҳисобланади. Аппаратларнинг техник ҳужжатларида кўрсатилган асбоб ўтказиш минтақасининг юқори ва пастки частоталари ўртача геометрик қийматига тенг частота (fсг) ўртача геометрик (ЎГ) частота ҳисобланади. У қуйидаги формула ёрдамида ҳисобланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда ƒH — кесманинг номинал пастки частотаси, ƒH — кесманинг номинал юқори частотаси.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш39. Асбобнинг амплитуда-частота тавсифи (АЧТ)ни ўлчашда ўлчов генераторининг ростлаш частотаси АЭ асбоби ЎГ частотаси қийматига тенг қийматда ўрнатилади. Генераторнинг кучланиш амплитудаси кучайтиргич зўриқмайдиган даражага келтирилади. Генератор частотаси АЭ асбобининг кучайтиргич тракти чиқишидаги амплитуда ЎГ частота миқдорига нисбатан 3 dB га камайгунга қадар камайтириб борилади. Ҳосил бўлган частота АЭ асбоби (тизими) ишчи частоталарининг пастки частотаси ҳисобланади. АЭ асбоби (тизими) ишчи частоталарининг юқори частотаси ҳам шу сингари ўлчанади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш40. Кучайтирувчи трактнинг чиқиш сигнали ўртача квадрат қиймат вольтметри билан ўлчанади. Сигнал катталиги автомат тарзда ёки қўлда ёзиб борилади. Кучланишлар шкаласини децибелда (dB) бериш тавсия этилади. Частота шкаласи чизиқли ёки логарифм кўринишида берилиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш41. Ишчи частоталар диапазонини аниқлаш учун спектр анализатори ва свипгенератор ёки оқ шовқин манбаи ишлатилиши мумкин. Оқ шовқин генератори ишлатилганда у киришга уланади, спектр анализатори эса частота тавсифини ёзиб олиш учун чиқишга уланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш§ 3. Кучайишни ўлчаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш42. Кучайишнинг умумий коэффициенти 1-расмда келтирилган схема ёрдамида ўлчаниши лозим. Ўлчов генератори ишчи частотага ўрнатилади. Зўриқиш натижасида натижаларнинг бузилишига йўл қўймаслик учун генератор амплитудаси қиймати асбобнинг динамик диапазони доирасида белгиланади. Генераторга уланган вольтметр кўрсаткичи 1 V қийматга қўйилади. Аттенюаторда кутилаётган умумий кучайишга нисбатан каттароқ қиймат белгиланади. Шундан кейин вольтметр асбобнинг чиқишига уланади. Аттенюатор вольтметрдаги қийматни 1 V га келтирган ҳолда ростланади. Умумий кучайиш аттенюатор кўрсаткичлари қийматларининг фарқига тенг бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш§ 4. Динамик диапазонни ўлчаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш43. Бўсаға қурилмаси ёки компаратор блок бўлмаган асбобнинг динамик диапазони — бу зўриқиш нуқтасидаги сигнал ўртача квадрат қийматининг шовқинлар ўртача квадрат қийматига нисбатидир. Шовқин тавсифларини аниқлаш ва сигналнинг зўриқиш нуқтасини назорат қилиш учун осциллографдан фойдаланилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш44. Динамик диапазон децибелларда қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда UCK — чиқиш кучланишининг ўртача квадрат қиймати, Uш — чиқиш шовқинининг ўртача квадрат қиймати.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБўсаға қурилмасига эга аппаратлар учун динамик диапазон — бу бузилмаган сигнал максимал қийматининг бўсаға минимал қиймати даражасига нисбатидир. Динамик диапазонни аниқлаш учун қуйидаги ифода ишлатилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда: D — асбоб (тизим)нинг динамик диапазони, umax — энг катга амплитудали сигналлар бузилмаган ҳолда ўтадиган бўсаға қиймати, Thmin — киришда сигнал бўлмаган ҳолда секундига 1 тадан кам чиқиш қайд қилинадиган бўсаға қиймати.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш45. Асбоб (тизим) кучайтирувчи трактининг ўз шовқинлари даражаси асбоб (тизим) киришининг қисқа туташуви режимида ўлчаниши лозим. Ўртача квадрат кучланиш асбобнинг чиқиши (Uвых)да ўлчанади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш46. Зўриқиш 1-расмда кўрсатилгани сингари ўзгартиргични синусоидал сигнал генератори билан алмаштириш орқали ўлчанади. Частота қиймати асбоб ўтказиш минтақасининг ўртача геометрик частотаси сифатида танланади. Генератор кучланиши 1 Vга тенг бўлган қулоч қийматига келтирилади ва осциллограф Uосц. кўрсаткичи бўйича назорат қилинади. Олдиндан кучайтиргичга берилаётган сигнал амплитудаси асбобнинг чиқиши (Uвых)даги кучланиш амплитудаси тегишли кириш сигнали қийматидан 2 dBга кам даражага етгунга қадар аттенюатор ёрдамида оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИзоҳ: АЭ асбобнинг дала шароитида ўлчанган динамик диапазони ташқи шовқинлар ва наводкалар (ташқи, шунингдек асбобнинг рақамли блоклари ишлаганда юзага келадиган) таъсири натижасида лаборатория шароитида олинган динамик диапазондан анча фарқ қилиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш§ 5. Сигналларга қайта ишлов бериш тезлигини ўлчаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш47. АЭ сигналларга ишлов беришнинг чегаравий тезлиги кўп ҳолларда асбоб ўлик вақт билан аниқланади. Асбоб ўлик вақт асбобнинг конструкцияси ва маълумотларни қайта ишлашнинг қабул қилинган тизимига қараб ўзгарувчан ва ўзгармас компонентдан ташкил топган бўлиши мумкин. Ўлик вақт қайта ишлаш вақти ва блокировка вақтини ўз ичига олади. Қайта ишлаш вақти асбобнинг конструкцияси билан белгиланади ва импульсларнинг қайта ишланадиган параметрлари сонига боғлиқ бўлади. Оператор бошқариши мумкин бўлган блокировка вақти янги импульс қабул қилингунга қадар вақтинчалик ушланишни белгилаш учун ишлатилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш48. Паспортда кўрсатилган барча параметрлар ўлчанишини ҳисобга олган ҳолда тизимнинг ўлик вақтини ўлчаш ишлари электрон АЭ имитатор ёрдамида қуйидагича бажарилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) электрон имитатор чиқишидан муайян давомийликка эга (масалан, 100 μs) ва тўлдириш частотаси асбобнинг ўртача геометрик частотасига тенг бўлган радиоимпульс юборилади. Такрорланиш частотаси қайд қилинадиган импульслар частотаси барча параметрлар учун имитаторнинг такрорлаш частотасига тенг бўлиши ҳисобидан танланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) имитатор импульсларининг такрорланиш частотаси кузатилаётган такрорланиш частотаси имитатор частотасига тўғри келмай қолгунга қадар оширилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишв) ушбу катталик максимал такрорланиш частотаси сифатида қайд этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш49. Ўлик вақт (Тм) қуйидаги формула ёрдамида аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTм = (1/Fu) -Tu,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда Тu — имитатор импульси давомийлиги, Ғu — имитатор импульсларининг такрорланиш частотаси.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш§ 6. Бўсаға даражасини ўлчаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш50. АЭ асбобларда АЭ импульсни қайд қилиш пайтида АЭ сигнали амплитудасининг бўсаға даражасидан ошиши тамойили қўлланилади. Бу даража ўзгармас ва ўзгарувчан (автоматик) бўлиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш51. Ўзгармас бўсаға даражасини ўлчаш қуйидагича амалга оширилади (1-расм):
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАЭ асбоби киришига генератор (имитатор)дан аттенюатор орқали импульс сигнал юборилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишаттенюаторнинг чиқиши (асбобнинг кириши)да асбоб томонидан сигналлар қайд қилина бошлайдиган сигнал амплитудаси қайд қилинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишасбобнинг киришида таъсир кўрсатадиган сигнал амплитудаси, аттенюаторнинг бўлиниш коэффициентини ҳисобга олган ҳолда, бўсаға кучланиши сифатида қабул қилинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбўсаға кучланиши асбобнинг бутун частоталар минтақаси бўйлаб ўлчаниши лозим, чунки аниқлашнинг бўсаға тамойилидан фойдаланувчи сигналларни қайта ишлаш блоклари частотага нисбатан сезгир бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш§ 7. АЭ сигналларнинг информатив параметрларини ўлчаш тавсифларини текшириш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш52. АЭ параметрлар боғланишларининг чизиқлилик чегаралари уларни АЭ тизимлар ёрдамида қайд қилиш пайтида электрон АЭ имитатортлардан фойдаланган ҳолда ўлчанади. Электрон АЭ имитатор (бунинг учун зарур ўлчовларни таъминловчи стандарт асбоблар тўплами ишлатилиши мумкин) импульс амплитудаси, давомийлиги, ўсиб бориш вақти ва унинг нисбий келиб тушиш вақтини тартибга солишни таъминлаши керак. АЭ имитатор импульсининг энергияси (ёки энергетик параметри) аппаратларнинг техник ҳужжатларида келтирилган ифодалар ёрдамида ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШунингдек, АЭ сигналларнинг информацион параметрлари аппаратлар жамламаси таркибига кирувчи АЭЎ билан биргаликда ўлчаниши мумкин. Бунда АЭ сигналларининг акустик имитаторлари ишлатилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш53 Ҳар қайси параметр учун чегаралар ёки динамик диапазон ва боғланишлар чизиқлилиги, шу жумладан амплитуда, давомийлик ва ўсиб бориш вақтини қуйидагича ҳисоблаш тавсия этилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) АЭ имитатор АЭ текшириладиган каналнинг киришига уланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) АЭ тизим назорат қилинадиган параметрни ёзиб олиш ва чиқаришга ростланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишв) аввал ўзгарадиган параметрларнинг қийматлари асбоб паспорти бўйича тегишли параметр диапазони (логарифмик шкалада келтирилган) ўртасига келтирилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишг) ҳар қайси параметрнинг юқори чегараларини ўлчаш учун киришда унинг қиймати тенг поғоналар (масалан, 6 dB) билан ошириб борилади ва ушбу параметрнинг кузатилаётган катталиги қайд қилинади. Унинг қиймати киришдаги қийматдан 16р-бандда кўрсатилган хатолик катталигида фарқ қилгунга қадар ўзгартириш давом эттирилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишд) ҳар қайси параметрнинг пастки чегараларини ўлчаш учун 53г-бандда кўрсатилган тарзда ростланади. Фақат бунда киришда параметр қиймати камайтирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш54. АЭ сигнал энергияси (энергетик параметри) қиймати АЭ асбоби (тизими)да ишлатиладиган усул бўйича ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭнергияни ҳисоблаш учун қуйидаги аниқ ифодадан фойдаланиш тавсия этилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда Z — сигнал энергияси ҳисобланадиган занжир импеданси (тўлиқ қаршилик), u- сигналнинг лаҳзалик қиймати. Энергия Жоул (J)да берилади. Қуйидаги соддалаштирилган ифодалар ёрдамида аниқланадиган энергия ва энергетик параметрлардан фойдаланиш рухсат этилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишE' = ku2m (2)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда иm — импульс амплитудаси, k = е2/8В, е — натурал логарифмлар асоси, В- АЭ ўзгартиргичларни ўлчашда ишлатиладиган пасайиш (АЭЎ импульс тасвифининг пасайиши). Ўлчами (V2 s).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда tm — импульснинг давомийлиги (тўғри бурчакли радиоимпульсни калибрлаш учун қўлланилганда). Параметр ўлчами (V s).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш55. Кўп каналли электрон АЭ имитатор тизимлар локациясининг аниқлигини текшириш учун қўлланилиши мумкин:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) АЭ тизими ундан фойдаланиш бўйича кўрсатмага мувофиқ манба локациясига тайёрланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) кўп каналли электрон АЭ имитатор имитация сигналларининг тегишли каналларга юборилишини таъминлайдиган ҳолда АЭ тизимига уланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишв) объект имитацияси учун товуш тезлиги танланади ва имитация қилинаётган АЭ манба турган жойдан ҳар қайси антенна панжараси ўзгартиргичига тарқалиш вақти ҳисобланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАЭ ўзгартиргичлар ҳолатини имитация қилиш учун сигналларнинг нисбий етиб келиш вақтини моделлаштирган ҳолда имитаторда тарқалиш вақтларидаги фарқ киритилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишг) дисплейда пайдо бўлган дастлабки имитация сигналларига тўғри келадиган АЭ имитаторлари манбаларининг координаталари қайд этилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқўшни нуқта учун Т нинг янги қийматлари ҳисобланади ва киритилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишимитация манбаининг киритилган ва дисплейда акс этган ҳолатлари ўртасидаги фарқ ёзиб олинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишушбу АЭ имитация манбаларининг бундай поғонали силжиши манбанинг дисплейдаги ҳолати унинг берилган ҳолатидан 10%га ёки тизим ишлаб чиқарувчиси томонидан белгиланган катталикда фарқ қилгунга қадар антенна панжараси марказидан чизиқ (нур) бўйлаб узоқлашган ҳолда давом эттирилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишишлаб чиқарувчи томонидан берилган тизимнинг техник ҳужжатларида белгиланган катталикка нисбатан манба локацияси чизиқлилигидаги хатолик баҳоланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишд) манбаларнинг локация кўрсаткичларини синовдан ўтказиш жараёни панжара марказидан симметрия ўқи бўйлаб турли йўналишларда йўналган икки ёки ундан ортиқ (панжара симметриясига қараб) нурлар учун такрорланиши керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олише) манбаларнинг локация жараёнини тизимнинг ҳар қайси кўп каналли панжараси учун такрорлаш тавсия этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишXI боб. Ўлчов натижаларини расмийлаштириш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш56. Аппаратлар жамламасини метрологик аттестациядан ўтказиш натижалари бўйича ҳисобот ҳужжатлари расмийлаштирилади. Уларнинг таркибига баённома, хулоса, сертификат киритилиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш57. Аттестациядан ўтказилган ҳар қайси аппаратлар жамламасига сертификат расмийлаштирилади ва паспортига қайд этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш58. Фойдаланиш учун яроқсиз топилган ҳар қайси аппаратлар жамламасига хабарнома берилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишXII боб. Якуний қоидалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш59. Ушбу «Хавфли ишлаб чиқариш объектларини назорати учун фойдаланадиган акустик-эмиссион аппаратурага Талаблар» «Ўзбекнефтгаз» Миллий холдинг компанияси, Навоий кон-металлургия комбинати ва «Ўзкимёсаноат» Давлат-акциядорлик компанияси билан келишилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш«Ўзбекнефтгаз» МХК Бошқаруви Раиси С. НАЗАРОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНавоий кон-металлургия комбинати ДК Бош директори К.С. САНАКУЛОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш«Ўзкимёсаноат» ДАК Бошқаруви Раиси Г. И. ИБРАГИМОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишХавфли ишлаб чиқариш объектларини назорат қилишда қўлланиладиган акустик-эмиссион аппаратларга қўйиладиган талабларга
1-ИЛОВА
1-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш| | |
(Маълумот учун) |
|
Фойдаланилган ҳужжатлар | ||
| 1. | ГОСТ 8.009-84 | Ўлчов воситаларининг меъёрланадиган метрологик тавсифлари. |
| 2. | ГОСТ 8.326-89 | Ўлчов воситаларини метрологик аттестациядан ўтказиш |
| 3. | ГОСТ 8.395-80 | Қиёслашда нормал ўлчов шароитлари. |
| 4. | ГОСТ 8.508-84 | Ўлчов воситаларининг метрологик тавсифлари ва ГСП автоматизация воситаларининг аниқлик тавсифлари. |
| | | Умумий баҳолаш ва назорат усуллари. |
| 5. | ГОСТ 23222-78 | Меъёрланадиган метрологик ва аниқлик тавсифлари. |
| 6. | ГОСТ 23667-85 | Бузмайдиган назорат. Ультратовуш дефектоскоплар. Асосий параметрларни ўлчаш усуллари. |
| 7. | ГОСТ 25861-83 | Ҳисоблаш машиналари ва маълумотларни қайта ишлаш тизимлари. Электр ва механик хавфсизлик талаблари ва синов усуллари. |
| 8. | ГОСТ 27655-88 | Акустик эмиссия. Атамалар, таърифлар ва белгилар. |
| 9. | «Истеъмолчиларнинг электр қурилмаларидан техник фойдаланиш қоидалари» (ТФҚ). | |
| 10. | «Истеъмолчиларнинг электр қурилмаларидан фойдаланишда хавфсизлик техникаси қоидалари» (ХТҚ). | |
| 11. | «Идишлар, аппаратлар, қозонлар ва технологик қувурларнинг акустик-эмиссион назоратини ташкил этиш ва ўтказиш қоидалари». | |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишХавфли ишлаб чиқариш объектларини назорат қилишда қўлланиладиган акустик-эмиссион аппаратларга қўйиладиган талабларга
2-ИЛОВА
2-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш| | |
(Маълумот учун) |
|
Атама ва таърифлар | ||
|
№ п/п |
Атама, шартли белги |
Таъриф |
| 1. | АЭ импульс (сигнал) амплитудаси |
электр АЭ импульс (сигнал)нинг максимал қиймати — иm. Ўлчами (V). |
| 2. | Зўриқишдан кейин тикланиш вақти |
сигнал амплитудасининг асбоб чизиқли ишчи диапазонидан ошиши билан боғлиқ асбобнинг чизиқсиз режимда ишлаш оралиғи. |
| 3. | АЭ импульс (сигнал)нинг ўсиб бориш вақти |
АЭ импульс (сигнал)нинг бошланиши ва импульс (сигнал)нинг максимал қиймати ўртасидаги вақт. |
| 4. | Динамик диапазон |
сигналнинг зўриқиш даражасига тўғри келадиган максимал қиймати ва шовқинлар даражаси ўртасидаги фарқ, децибелда. |
| 5. | АЭ импульс (сигнал)нинг давомийлиги |
АЭ импульс (сигнал)нинг бошланиши ва тугаши ўртасидаги вақт. Сигналнинг бошланиши ва тугаши, одатда, 0,1 иm даражада ҳисобланади, бу ерда иm-импульс (сигнал)нинг амплитудаси. |
| 6. | Қайта ишлаш ҳажми |
тизим буферларни тозалаш ёки қўшимча маълумотларни қабул қилиш учун тайёрланиш учун маълумот тўпланишини тўхтатишга мажбур бўлгунга қадар тизим томонидан қайта ишланиши мумкин бўлган импульслар сони. |
| 7. | Импульс |
Қиймати берилган максимал нисбий даражадан ошадиган вақт оралиғида нолдан фарқ қиладиган акустик эмиссия сигнали (ГОСТ 27655-88 бўйича). |
| 8. | Компаратор |
ўлчанадиган катталикни эталон билан таққослаш учун мўлжалланган ўлчов асбоби, чизиқли ўлчовларни қиёслаш, нур тарқатгичларнинг электр магнит майдони кучланишини ўлчаш учун қўлланилади. |
| 9. | АЭ импульс (сигнал)нинг тугаши |
бўсағани ушбу импульс (сигнал) билан охирги кесишиши сифатида белгиланадиган АЭ нинг қайд қилинган тугаши. |
| 10. | Ўлик вақт |
асбоб ёки тизим бирор сабаб туфайли янги маълумотларни қабул қила олмайдиган вақт оралиғи. |
| 11. | АЭ импульс (сигнал)нинг бошланиши |
бўсағани ушбу импульс (сигнал) билан биринчи кесишиши сифатида белгиланадиган АЭ нинг қайд қилинган бошланиши. |
| 12. | Ўзгарувчан бўсаға |
кириш сигнали вақти бўйича ўрталаштириш йўли билан белгиланадиган даражали бўсаға. |
| 13. | Бўсаға (бўсаға кучланиши) |
электрон компаратордаги кучланиш катталиги бўлиб, унда амплитудали сигналлар ушбу катталиклар қайд қилиниши мумкин бўлганига қараганда кўпроқ. Фойдаланувчи кучланиш бўсағасини тартибга солиши, белгилаши ёки уни ўзгарувчан сифатида танлаши мумкин. |
| 14. | Қайта ишлаш тезлиги |
АЭ томонидан маълумот узатилишини тўхтатмасдан узлуксиз қайта ишланиши мумкин бўлган бир секунддаги импульслар сони. |
| 15. | Зўриқиш нуқтаси |
кириш сигналининг максимал қиймати бўлиб, унда чиқиш сигнали қийматларининг кириш сигналига нисбати белгиланган чизиқли ишчи диапазонда қолади. |
| 16. | Зўриқиш даражаси |
ундан ошганда сигналнинг бузилиши юзага келадиган сигнал қиймати. |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишХавфли ишлаб чиқариш объектларини назорат қилишда қўлланиладиган акустик-эмиссион аппаратларга қўйиладиган талабларга
3-ИЛОВА
3-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш| |
(Маълумот учун) |
|
Акустик эмиссия тизими (асбоби) паспортининг мазмуни | |
| АЭ аппаратлар (асбоб, тизим)нинг техник паспортида қуйидаги маълумотлар бўлиши керак: | |
| 1. | Ишлаб чиқарувчининг номи. |
| 2. | Моделнинг номи ва белгиси. |
| 3. | Серия рақами. |
| 4. | Ишлаб чиқарилган сана. |
| 5. | Қабул (аттестация) қилинган сана. |
| 6. | Қабул қилувчининг фамилияси ва имзоси. |
| 7. | Кафолат мажбуриятлари. |
| 8. | Ўлчамлари. |
| 9. | Аппаратларнинг массаси. |
| 10. | Аппаратларнинг иқлим ва техник иш шароитлари (намлик, ҳарорат, фойдаланиш шароитлари ва ҳ. к.). |
| 11. | Электр ток кучланиши. |
| 12. | Истеъмол қилинадиган қувват. |
| 13. | Аппаратлар ва алоҳида блокларнинг габарит ўлчамлари. |
| 14. | Аппарат блокларининг сони. |
| 15. | Аппарат каналларининг сони. |
| 16. | Кучайтирувчи трактнинг ўз шовқинлари даражаси. |
| 17. | Динамик амплитуда диапазони. |
| 18. | Ишчи частоталар диапазони. |
| 19. | Амплитуда-частота тавсифи (АЧТ). |
| 20. | АЭ сигналларни қайта ишлашнинг максимал тезлиги. |
| 21. | Ўлчанадиган АЭ сигнал параметрлари рўйхати. |
| 22. | Белгиланадиган АЭ аппарат параметрлари рўйхати. |
| 23. | Қўшимча маълумотлар (истеъмолчининг талаби бўйича) |