«Суд экспертизаси тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 30-моддасига мувофиқ ҳамда давлат суд экспертлари ижтимоий ҳимоя қилинишини таъминлаш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:

1. Давлат суд экспертларининг ҳаёти ва соғлиғини давлат томонидан мажбурий суғурта қилиш тўғрисидаги низом иловага мувофиқ тасдиқлансин.

2. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг биринчи ўринбосари Р.С. Азимов зиммасига юклансин.

1. Ушбу Низом давлат суд экспертларининг ҳаёти ва соғлиғини давлат томонидан мажбурий суғурта қилиш (кейинги ўринларда «давлат томонидан мажбурий суғурта қилиш» деб аталади) тартибини белгилайди.

2. Ушбу Низомда қуйидаги тушунчалардан фойдаланилади:

давлат суд эксперти — давлат суд-экспертиза муассасасининг ўз хизмат вазифаларини бажариш тартибида суд экспертизасини ўтказувчи суд эксперти;

наф олувчи — суғурталанган шахс ўз хизмат вазифаларини бажариши билан боғлиқ ҳолда вафот этган (ҳалок бўлган) тақдирда суғурта товонини олиш ҳуқуқига эга бўлган шахс;

суғурталанган шахс — фойдасига суғурта амалга ошириладиган ва суғурта бадали тўланган давлат суд эксперти;

суғурта қилдирувчи — суғурталовчи билан давлат суд экспертларининг ҳаёти ва соғлиғини давлат томонидан мажбурий суғурта қилиш шартномасини тузган ва суғурталовчи билан суғурта муносабатларига киришган тегишли суд-экспертлик ташкилотлари;

суғурталовчи — умумий суғурта қилиш соҳасида мажбурий суғурталаш учун лицензияга эга бўлган суғурта компанияси;

суғурта суммаси — давлат суд экспертларининг ҳаёти ва соғлиғини давлат томонидан мажбурий суғурта қилиш шартномаси бўйича суғурталовчи унинг доирасида суғурта товони тўлаш мажбуриятини олган пул маблағлари суммаси;

суғурта товони — ҳар бир суғурталанган шахс учун суғурта суммаси доирасида ушбу Низомда қайд этилган ҳолатларда суғурта ҳодисаси юз берганда суғурталанган шахсга (наф олувчига) тўланадиган пул маблағлари суммаси;

суғурта мукофоти — ушбу Низомда назарда тутилган тартибда ва муддатларда суғурта қилдирувчи суғурталовчига тўлаши шарт бўлган пул маблағлари суммаси;

суғурта ҳодисаси — давлат суд экспертларининг ҳаёти ва соғлиғини давлат томонидан мажбурий суғурта қилиш шартномаси даврида ўз меҳнат вазифаларини бажариши билан боғлиқ ҳолда меҳнатда майиб бўлиши ёки соғлиғининг бошқача тарзда шикастланиши муносабати билан суғурталанган шахснинг ҳаёти ёки соғлиғига зарар етказилиши;

давлат суд экспертларининг ҳаёти ва соғлиғини давлат томонидан мажбурий суғурта қилиш шартномаси — (кейинги ўринларда «давлат томонидан мажбурий суғурта қилиш шартномаси» деб аталади) суғурталовчи у бўйича суғурта ҳодисаси вужудга келганда келишилган тўлов (суғурта мукофоти) юзасидан суғурталанган шахсга (наф олувчига) меҳнатда майиб бўлганлиги ёки у меҳнат мажбуриятларини бажариш билан боғлиқ ҳолда соғлиғининг бошқача тарзда шикастланганлиги муносабати билан суғурталанган шахснинг ҳаёти ёки соғлиғига етказилган зарарнинг ўрнини суғурта суммаси доирасида қоплаш мажбуриятини оладиган суғурта шартномаси;

меҳнатда майиб бўлиш — ходимнинг касбга оид меҳнат қобилиятини ишлаб чиқаришдаги бахтсиз ҳодиса оқибатида вақтинча ёки турғун йўқотиши.

3. Суғурталанган шахснинг ҳаёти ва соғлиғи давлат томонидан мажбурий суғурта қилиш объекти ҳисобланади.

4. Суғурта ҳодисаси муносабати билан суғурталанган шахсга (наф олувчига) етказилган маънавий зарар давлат томонидан мажбурий суғурта қилиш бўйича қопланмайди.

5. Давлат томонидан мажбурий суғурта қилиш шартномаси ва давлат томонидан мажбурий суғурта қилиш полиси давлат томонидан мажбурий суғурта қилишнинг амалга оширилганлигини тасдиқловчи ҳужжатлар ҳисобланади.

6. Давлат томонидан мажбурий суғурта қилиш шартномаси суғурта қилдирувчи ва суғурталовчи ўртасида бир йил муддатга тузилади.

7. Давлат томонидан мажбурий суғурта қилиш шартномасини тузиш учун суғурта қилдирувчи суғурталовчига давлат томонидан мажбурий суғурта қилиш шартномасини тузиш тўғрисидаги аризани тақдим қилади.

8. Давлат томонидан мажбурий суғурта қилиш шартномаси бўйича суғурталовчининг мажбуриятлари давлат томонидан мажбурий суғурта қилиш шартномасида кўрсатилган суғурталаш муддати давомида амал қилади.

9. Давлат томонидан мажбурий суғурта қилиш бўйича суғурта полиси суғурта қилдирувчига суғурталовчининг ҳисоб рақамига давлат томонидан мажбурий суғурта қилиш шартномаси бўйича суғурта мукофоти келиб тушган кундан кейинги уч иш кунидан кечикмай берилади.

10. Давлат томонидан мажбурий суғурта қилиш шартномаси амал қилиш даврида давлат томонидан мажбурий суғурта қилиш шартномасини тузиш учун тақдим қилинган аризада кўрсатилган маълумотлардаги ҳар қандай ўзгаришлар ҳақида суғурта қилдирувчи суғурталовчига уч иш кунидан кечикмай хабар қилиши шарт.

11. Суғурта қилдирувчидан давлат томонидан мажбурий суғурта қилиш шартномасини тузиш учун тақдим этилган маълумотлардаги ўзгаришлар тўғрисида ариза олинганда суғурталовчи, зарурат бўлганда, давлат томонидан мажбурий суғурта қилиш шартномасига қўшимча битимни тузади ва суғурта полисини қайтадан расмийлаштиради.

12. Давлат томонидан мажбурий суғурта қилиш шартномаси амал қилиш даврида шартнома шартлари ўзгарган тақдирда ўзгарган шартларга кўра суғурта мукофотига тузатиш киритилади. Бунда суғурта мукофоти бўйича ўзаро ҳисоб-китобларни амалга ошириш борасида томонларнинг мажбуриятлари давлат томонидан мажбурий суғурта қилиш шартномасига тузилган қўшимча битим тузилган кундан бошлаб уч иш куни давомида бажарилиши лозим.

13. Давлат томонидан мажбурий суғурта қилиш бўйича суғурта суммаси ҳар бир суғурталанган шахс учун давлат томонидан мажбурий суғурта қилиш шартномаси тузилган кунда Ўзбекистон Республикасида амал қилган базавий ҳисоблаш миқдорининг 200 баравари миқдорида белгиланади.

14. Давлат томонидан мажбурий суғурта қилиш шартномаси бўйича суғурта мукофоти суғурталанган шахслар сонини суғурта суммасига ва 3,4 фоиз миқдорида белгиланган суғурта тарифига кўпайтириш йўли билан ҳисоблаб чиқилади.

Суғурта тарифларининг давлат томонидан мажбурий суғурта қилиш шартномаси амал қиладиган муддат мобайнида ўзгариши суғурта қилдирувчи томонидан тўлов вақтида амалда бўлган суғурта тарифлари бўйича тўланган суғурта мукофотининг ўзгаришига олиб келмайди.

15. Давлат томонидан мажбурий суғурта қилиш шартномаси бўйича суғурта мукофоти суғурта қилдирувчи томонидан давлат томонидан мажбурий суғурта қилиш шартномаси тузилган санадан бошлаб беш иш куни мобайнида бир йўла тўланади.

Суғурта қилдирувчининг ҳисоб рақамидаги пул маблағлари етарли бўлмаган тақдирда давлат томонидан мажбурий суғурта қилиш шартномаси бўйича суғурта мукофотини тўлаш иш берувчининг ишлаб чиқариш фаолияти билан бевосита боғлиқ бўлган кечиктириб бўлмайдиган эҳтиёжларга мўлжалланган маблағлари ҳисобидан амалга оширилади.

16. Агар суғурталовчи давлат томонидан мажбурий суғурта қилиш шартномаси амал қилиш даврида суғурта товонини тўлаган бўлса, давлат томонидан мажбурий суғурта қилиш шартномаси бўйича суғурта суммаси тўланган суғурта товони суммаси миқдорига камайтирилади. Бунда суғурта қилдирувчи тўланган суғурта товони суммасига ҳамда давлат томонидан мажбурий суғурта қилиш шартномасининг қолган амал қилиш муддатига мутаносиб равишда суғурта мукофотини етти иш куни мобайнида қўшимча равишда тўлаши шарт.

17. Суғурта қилдирувчи:

суғурталовчидан давлат томонидан мажбурий суғурта қилиш шартномасининг шартларини тушунтириб беришни талаб қилиш;

суғурталовчининг суғурта товонини тўлашни рад этиш тўғрисидаги қарори юзасидан белгиланган тартибда шикоят қилиш;

суғурталанган шахсларнинг сони камайганда суғурта мукофотининг суғурталанган шахсларнинг камайган сонига ва давлат томонидан мажбурий суғурта қилиш шартномасининг тугалланмаган даврига мутаносиб қисмини олиш ҳуқуқига эга.

Суғурта қилдирувчи қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

18. Суғурта қилдирувчи:

давлат томонидан мажбурий суғурта қилиш шартномаси бўйича ушбу Низомда белгиланган тартибда ва муддатларда суғурта мукофотини тўлаши;

суғурталанган шахсларни давлат томонидан мажбурий суғурта қилиш шартномаси шартлари билан таништириши, шу жумладан, мазкур шартнома бўйича томонларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятларини тушунтириши;

суғурталанган шахс (наф олувчи) ёзма ёки электрон шаклдаги ариза билан мурожаат қилган санадан эътиборан икки иш куни мобайнида суғурталовчи ҳақидаги барча зарур маълумотларни тақдим этиши;

суғурталанган шахснинг ҳаёти ёки соғлиғига зарар етказилганлиги борасида ўзига маълум бўлган пайтдан эътиборан йигирма иш кунидан кечиктирмай, суғурталовчига ёзма ёки электрон шаклда маълум қилиши шарт.

Суғурта қилдирувчи қонунчиликка мувофиқ ўз зиммасига бошқа мажбуриятлар ҳам олиши мумкин.

19. Суғурталовчи:

суғурталанган шахснинг ҳаёти ёки соғлиғига зарар етказилиши ҳолатларини текширишда иштирок этиш ва зарур бўлган ҳолларда тегишли экспертларни жалб этиш;

суғурталанган шахснинг ҳаёти ёки соғлиғига зарар етказилиши ҳолатларига доир ахборотларни текшириш ҳуқуқига эга.

Суғурталовчи қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

20. Суғурталовчи:

суғурта қилдирувчини давлат томонидан мажбурий суғурта қилиш шартномаси шартлари билан таништириши, шу жумладан, унинг ҳуқуқ ва мажбуриятларини тушунтириши;

ўз фаолиятини амалга ошириш натижасида суғурта қилдирувчи ва (ёки) суғурталанган шахс (наф олувчи) тўғрисида олинган маълумотларнинг махфийлигини таъминлаши;

суғурта товонини тўлашни рад этиш тўғрисида қарор қабул қилинган тақдирда, суғурта қилдирувчи суғурта товонини тўлаш учун мурожаат этганидан кейин ўн беш иш кунидан кечиктирмай бу ҳақда суғурта қилдирувчига рад этиш сабабларини далиллар билан асослаган ҳолда ёзма ёки электрон шаклда хабар қилиши;

ушбу Низомнинг 24-бандида назарда тутилган барча зарур ҳужжатлар тақдим этилган санадан эътиборан ўн беш иш кунидан кечикмай қарор қабул қилиши ва суғурта товонини тўлаши шарт.

Суғурталовчи қонунчиликка мувофиқ ўз зиммасига бошқа мажбуриятлар ҳам олиши мумкин.

21. Суғурталанган шахс:

суғурталовчига суғурта товонини тўлаш ҳақида ёзма ёки электрон шаклдаги ариза билан мурожаат қилиш;

қонунчиликда белгиланган шартлар асосида ва тартибда суғурта товони олиш;

давлат томонидан мажбурий суғурта қилиш шартномасининг шартлари тўғрисида суғурта қилдирувчи ёки суғурталовчидан бепул ахборот олиш;

ҳаёти ёки соғлиғига зарар етказилиши шароитларини текширишда, зарурият бўлганда, ўзининг ишончли шахсини жалб этган ҳолда белгиланган тартибда иштирок этиш;

суғурта қилдирувчидан суғурталовчи ҳақидаги барча зарур маълумотларни олиш ҳуқуқига эга.

22. Наф олувчи:

суғурта товонини олиш ҳақидаги талаб билан суғурталовчига мурожаат қилиш;

қонунчиликда белгиланган шартлар асосида ва тартибда суғурта товонини олиш;

давлат томонидан мажбурий суғурта қилиш шартномасининг шартлари тўғрисида суғурта қилдирувчи, суғурталовчидан бепул ахборот олиш;

суғурталанган шахс ўз меҳнат вазифаларини бажараётганда ҳалок бўлганлиги (вафот этганлиги) ҳақида суғурта қилдирувчига хабар қилиш;

суғурта ҳодисасини текширишда белгиланган тартибда иштирок этиш;

суғурталовчи ҳақидаги барча зарур маълумотларни суғурта қилдирувчидан олиш ҳуқуқига эга.

23. Суғурталовчи қуйидаги ҳолатларда:

а) суғурталанган шахс ишлаган даврда ёки ишдан бўшагандан кейин бир йил ичида ўз меҳнат вазифаларини бажариши билан боғлиқ ҳолда меҳнатда майиб бўлиши ёки соғлиғининг бошқача тарзда шикастланиши муносабати билан ҳалок бўлган (вафот этган)да суғурта суммасининг 100 фоиз миқдорида;

б) суғурталанган шахсга ўз меҳнат вазифаларини бажариши билан боғлиқ ҳолда меҳнатда майиб бўлиши ёки соғлиғининг бошқача тарзда шикастланиши муносабати билан ногиронлик берилган бўлса:

I гуруҳ ногиронлиги бўлган шахсларга — суғурта суммасининг 80 фоизи миқдорида;

II гуруҳ ногиронлиги бўлган шахсларга — суғурта суммасининг 65 фоизи миқдорида;

III гуруҳ ногиронлиги бўлган шахсларга — суғурта суммасининг 50 фоизи миқдорида;

в) соғлиғига бошқача йўл билан зарар етказилса — ушбу Низомга 3-иловага* мувофиқ миқдорда суғурта товони тўлайди.

24. Суғурталанган шахс (наф олувчи) суғурталовчига суғурта товонини тўлаш тўғрисидаги талаб билдирилган аризани:

суғурта полисини (мавжуд бўлса);

ўз меҳнат вазифаларини бажариши билан боғлиқ ҳолда меҳнатда майиб бўлиши ёки соғлиғининг бошқача тарзда шикастланиши муносабати билан суғурталанган шахснинг ҳаёти ёки соғлиғига зарар етказилганлигини тасдиқловчи ҳужжатларни (ишлаб чиқаришда юзага келган бахтсиз ҳодиса махсус терговининг далолатномаси, Тиббий меҳнат эксперт комиссиясининг хулосаси, низо вужудга келганда — суд қарорини);

наф олувчининг шахсини тасдиқловчи ҳужжатни илова қилган ҳолда юборади;

Суғурталанган шахс вафот этган тақдирда ҳам суғурталанган шахснинг вафот этганлиги ҳақидаги гувоҳноманинг нусхаси илова қилинади.

25. Суғурта ҳодисаси тан олинганда суғурта ҳодисаси тўғрисида далолатнома тузилади, у ҳар қайси томон учун бир нусхадан — уч нусхада, суғурталовчи, суғурта қилдирувчи ва суғурталанган шахс (наф олувчи) томонидан имзоланади.

26. Суғурталовчи томонидан суғурта товонини тўлашни рад этиш тўғрисида қарор қабул қилинган тақдирда, бу ҳақда суғурталанган шахсга (наф олувчига) унинг суғурта товонини тўлаш талабидан иборат бўлган ариза билан ёзма ёки электрон мурожаатидан кейин ўн беш иш кунидан кечикмай, рад этиш асослари кўрсатилган ҳолда хабар қилинган бўлиши керак.

27. Давлат томонидан мажбурий суғурта қилиш шартномаси бўйича зиммасига олинган мажбуриятлар бажарилмаганлиги учун томонлар қонунчиликка мувофиқ жавоб берадилар.

28. Давлат томонидан мажбурий суғурта қилиш шартномасидан келиб чиқадиган барча низолар ва келишмовчиликлар қонунчиликда белгиланган тартибда ҳал этилади.

29. Давлат томонидан мажбурий суғурта қилиш қонунчилиги бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчиликда белгиланган тартибда жавоб берадилар.