

<!DOCTYPE html>
<html lang="uz-Cyrl-UZ">
<head>
    
   <!-- Global site tag (gtag.js) - Google Analytics -->
   <script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-2682682-1"></script>
   <script>
      window.dataLayer = window.dataLayer || [];
      function gtag() { dataLayer.push(arguments); }
      gtag('js', new Date());
      gtag('config', 'UA-2682682-1');
   </script>

    <title>&nbsp;21-сон 11.09.1998.&nbsp;Жиноий ҳаракатлар оқибатида етказилган моддий зарарни қоплаш масаласига доир суд амалиёти тўғрисида</title>
    
<meta charset="utf-8" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1">
<meta name="google" content="notranslate">
<meta http-equiv="x-ua-compatible" content="ie=edge">
    <link href="/bundle/css2?v=NDIKJDoPuwZPy1MfOJpzXNiwBDUzdtQHywcNyEx0mjI1" rel="stylesheet"/>

    <script src="/bundle/js2?v=TYDc0n5cWRYNF8rf6nCuzSQBVlRXZ0BA8QWlo5AxYqQ1"></script>

    <link href="/bundle/css_actform?v=E2H5feooh50MK4BN8LKb-BQOM3rTyLoFxEQduTgJFcU1" rel="stylesheet"/>

    
    <script type="text/javascript" src="https://www.google.com/recaptcha/api.js?onload=onloadCallback&render=explicit" async defer></script>
    
    <style>
        .lx_revive_adserver.lx_adv_doc {
            margin-left: auto;
            margin-right: auto;
            z-index: 998;
        }

        #lx_gte {
            line-height: 1;
            background-color: #0064A9;
            border: solid 4px #0064A9;
            border-radius: 4px;
            padding: 2px 4px 0;
            margin: 0 0 0 4px;
        }

            #lx_gte img {
                max-width: 19px;
            }

            #lx_gte #google_translate_element {
                margin-bottom: 4px;
            }

            #lx_gte .lx_ot {
                font-size: 12px;
                color: #fff;
                text-align: center;
            }

            #lx_gte .goog-te-gadget-simple {
                width: 100%;
                padding: 2px 1px 2.5px 1px !important;
            }

                #lx_gte .goog-te-gadget-simple > span {
                    display: inline-block;
                }

                    #lx_gte .goog-te-gadget-simple > span > a {
                        display: inline-block;
                        margin: 0;
                    }

                        #lx_gte .goog-te-gadget-simple > span > a > span {
                            display: none;
                        }

                            #lx_gte .goog-te-gadget-simple > span > a > span:first-of-type {
                                display: inline;
                            }

                #lx_gte .goog-te-gadget-simple:hover {
                    color: #fff;
                    background-color: #0064A9;
                }

                    #lx_gte .goog-te-gadget-simple:hover a {
                        color: #fff;
                        background-color: #0064A9;
                        text-decoration: none;
                    }

        .toc_show {
            display: block !important;
        }

            .toc_show .fas {
                display: none !important;
            }

        .toc_hide {
            display: none !important;
        }

        .show_context {
            background-color: #FFFF00;
            color: inherit;
        }

        .act_warning {
            color: red;
        }

        .lx_date_ddm {
            padding: 0 !important;
            width: 170px !important;
            max-height: 70vh !important;
            overflow-y: auto !important;
        }

            .lx_date_ddm > div {
                padding: 5px 20px !important;
                margin-bottom: 0 !important;
            }

        .lx_date_selected {
            cursor: default;
            color: gray;
        }

        .lx_date_link:hover {
            cursor: pointer;
            background: #0064a9;
            color: #fff;
        }

        .docContentHeader__item-link .icon {
            height: 25px;
            fill: #0064a9;
        }

            .docContentHeader__item-link .icon.sm {
                height: 17px;
            }

        .docContentHeader__item-link:hover .icon {
            fill: #fff;
        }

        .lx_text_on_other_lang {
            margin: 12px 0 8px 0;
            padding: 8px 16px;
            color: black;
            background-color: #fef1e1;
            font-style: italic;
        }

        #lxPlayButton {
            display: none;
            position: absolute;
            background-color: #007bff;
            color: white;
            border: none;
            border-radius: 5px;
            cursor: pointer;
            font-size: 18px;
            width: 32px;
            height: 32px;
            margin: 0;
            padding: 0;
            z-index: 1000;
        }

            #lxPlayButton:focus {
                outline: none;
            }

        #divCont a.lx_next_ver {
            margin: 4px 0px;
            padding: 4px 16px;
            color: #ffffff;
            background-color: #0064a9;
            border-radius: 16px;
            display: inline-block;
            text-align: center;
            text-indent: initial;
        }

            #divCont a.lx_next_ver:hover {
                color: #ffffff;
            }

        @media (max-width:720px) {
            #divCont a.lx_next_ver {
                display: block;
            }
        }
    </style>

    
    <style>
        /*#divCont > div {
            overflow-x: auto;
            max-width: calc(100vw - 42px);
            padding-right: 30px;
        }*/

        /* .TABLE_STD, .BY_DEFAULT {
            overflow-y: auto;
            max-height: 80vh;
        }*/
    </style>
    
    <style>
        .docBody__container {
            max-width: none;
            margin-left: -10px;
            margin-right: -10px;
        }
    </style>
    
</head>
<body class="">
    
    <div class="wrapper">
        
        <div id="lx_adv_doc" class="lx_revive_adserver lx_adv_doc">
            

<script type='text/javascript'><!--//<![CDATA[
    var m3_u = (location.protocol == 'https:' ? 'https://rk.adolatmarkazi.uz/www/delivery/ajs.php' : 'http://rk.adolatmarkazi.uz/www/delivery/ajs.php');
    var m3_r = Math.floor(Math.random() * 99999999999);
    if (!document.MAX_used) document.MAX_used = ',';
    document.write("<scr" + "ipt type='text/javascript' src='" + m3_u);
    document.write("?zoneid=6");
    document.write('&amp;cb=' + m3_r);
    if (document.MAX_used != ',') document.write("&amp;exclude=" + document.MAX_used);
    document.write(document.charset ? '&amp;charset=' + document.charset : (document.characterSet ? '&amp;charset=' + document.characterSet : ''));
    document.write("&amp;loc=" + escape(window.location));
    if (document.referrer) document.write("&amp;referer=" + escape(document.referrer));
    if (document.context) document.write("&context=" + escape(document.context));
    document.write("'><\/scr" + "ipt>");
    //]]>--></script>

        </div>
        
        <header id="doc_header" class="header">
            <div class="header__top">
                <div class="container">
                    <div id="lx_lact_num_top">
                        
                        11.09.1998 йилдаги 21-сон
                    </div>
                    <div class="header__top-right">
                        <div class="header__icons">
                            
                            <div class="header__icon">
                                <a target="_blank" href="https://t.me/lexuzofficial"><i class="fab fa-telegram-plane"></i></a>
                            </div>
                            <div class="header__icon">
                                <a target="_blank" href="https://www.facebook.com/minjustuz"><i class="fab fa-facebook-f"></i></a>
                            </div>
                            <div class="header__icon">
                                <a target="_blank" href="https://www.instagram.com/adliyanews/"><i class="fab fa-instagram-square"></i></a>
                            </div>
                            <div class="header__icon">
                                <a target="_blank" href="https://www.youtube.com/c/adliya"><i class="fab fa-youtube"></i></a>
                            </div>
                            
                        </div>
                    </div>
                </div>
            </div>
            <div class="header__bottom">
                <div class="container">
                    <div class="header__bottom-left w-100 ">
                        <a class="header__logo" href="/">
                            <img src="/assets/img/lex_uz.svg">
                        </a>
                        <div class="docBody__content ml-4 docBody_top-nav">
                            <div class="docContentHeader">
                                <div class="docContentHeader__item docContentHeader__item-mobile-left docContentHeader__item--action">
                                    
                                    <div class="docContentHeader__item-link lx_border_left" onclick="addToFavorite()" title="Танланганларга қўшиш">
                                        <i class="far fa-star"></i>
                                    </div>
                                    
                                    <div class="dropdown docContentHeader__item-link-dropdown" title="Вариантлар">
                                        <div class="docContentHeader__item-link" id="dd3" data-toggle="dropdown" aria-haspopup="true" aria-expanded="false">
                                            <i class="fas fa-calendar" style="font-weight: 400;"></i>
                                        </div>
                                        <div class="dropdown-menu lx_date_ddm" aria-labelledby="dd3" id="lx_var_t" title="">
                                            
                                        </div>
                                    </div>
                                    
                                    <div class="docContentHeader__item-link lx_border_right" onclick="window.print()" title="Чоп этиш">
                                        <i class="fas fa-print"></i>
                                    </div>
                                    
                                </div>
                                <div class="docContentHeader__item docContentHeader__item-mobile-right skiptranslate">
                                    <div class="dropdown">
                                        <div class="docContentHeader__item-link lx_border_both mr-1" data-toggle="dropdown">
                                            <i class="fas fa-eye"></i>
                                        </div>
                                        <div class="dropdown-menu drop_menu">
                                            <h6 class="show_size">Кўриниш</h6>
                                            <div class="row" style="margin-right: 1.3rem; margin-left: 0rem;">
                                                <div class="col-4">
                                                    <button class="btnA btn__left" onclick="toggleTheme('light');">A</button>
                                                </div>
                                                <div class="col-4">
                                                    <button class="btnA btn__cebter" onclick="toggleTheme('grey');">A</button>
                                                </div>
                                                <div class="col-4">
                                                    <button class="btnA btn__reght" onclick="toggleTheme('dark');">A</button>
                                                </div>
                                            </div>
                                        </div>
                                    </div>
                                    <div class="docContentHeader__item-link lx_border_left" onclick="openUrl('/docs/1446523')" title="На русском">Рус</div><div class="docContentHeader__item-link" onclick="openUrl('/docs/1446527')" title="Ўзбекча">Ўзб</div><div class="docContentHeader__item-link" onclick="openUrl('/docs/-1446527')" title="O'zbekcha">O’zb</div><div class="docContentHeader__item-link-language lx_border_right" onclick="openTwoLang(1)" title="Иккита тилда">Ўзб|Рус</div>
                                    
                                </div>
                            </div>
                        </div>
                    </div>
                </div>
            </div>
        </header>
        
        <main class="main" id="doc_main">
            <div class="container">
                <div class="docHeader ">
                    <div class="docHeader__col docHeader__col__1">
                        <div class="docHeader__item d-flex">
                            <div class="docHeader__item-label">Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг қарори, 11.09.1998 йилдаги 21-сон</div>
                        </div>
                    </div>
                    <div class="docHeader__col docHeader__col__2">
                        <div class="docHeader__item d-flex">
                            <div class="docHeader__item-label" style="width: 60%">Кучга кириш санаси</div>
                            <div class="docHeader__item-value d-flex" style="width: 40%;">11.09.1998</div>
                        </div>
                    </div>
                    <div class="docHeader__col docHeader__col__3">
                        <div class="docHeader__item d-flex">
                            <div style="width: 60%">
                                <div class="dropdown mr-3">
                                    <a role="button" data-toggle="dropdown" aria-expanded="false">Қўшимча ахборот</a>
                                    <div class="dropdown-menu" style="margin-top: -2px;">
                                        <a class="dropdown-item" onclick="showAddCard(1)">Асосий реквизитлар</a>
                                        <a class="dropdown-item" onclick="showAddCard(2)">Кодификация</a>
                                        <a class="dropdown-item" onclick="showAddCard(3)">Қайта кўриб чиқилган ҳужжатлар</a>
                                        <a class="dropdown-item" onclick="showAddCard(4)">Ҳужжатни қайта кўриб чиқишга асос бўлган ҳужжатлар</a>
                                        <a class="dropdown-item" onclick="showAddCard(5)">Корреспондентлар</a>
                                        <a class="dropdown-item" onclick="showAddCard(6)">Респондентлар</a>
                                    </div>
                                </div>
                            </div>
                            <div style="width: 40%">
                                <div class="dropdown">
                                    <a role="button" data-toggle="dropdown" aria-expanded="false"><i class="fa fa-share-alt mr-2"></i>Улашиш</a>
                                    <div class="dropdown-menu" style="margin-top: -2px;">
                                        <a class="dropdown-item" target="_blank" href="https://telegram.me/share/url?url=http://lex.uz//docs/1446527 Жиноий ҳаракатлар оқибатида етказилган моддий зарарни қоплаш масаласига доир суд амалиёти тўғрисида">Telegram</a>
                                        <a class="dropdown-item" target="_blank" href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=http://lex.uz//docs/1446527">Facebook</a>
                                        <a class="dropdown-item" target="_blank" href="">Twitter</a>
                                        <a class="dropdown-item" target="_blank" href="">Instagram</a>
                                    </div>
                                </div>
                            </div>
                        </div>
                    </div>
                </div>
            </div>
            <div class="container docBody-container">
                <div class="docBody d-flex">
                    <div class="docBody__content">
                        <div class="docContentHeader docBody_bottom-nav">
                            <div class="docContentHeader__item docContentHeader__item-mobile-left docContentHeader__item--action">
                                <div class="docContentHeader__item-link lx_border_left" onclick="addToFavorite()" title="Танланганларга қўшиш">
                                    <i class="far fa-star"></i>
                                </div>
                                
                                <div class="dropdown docContentHeader__item-link-dropdown" title="Вариантлар">
                                    <div class="docContentHeader__item-link" id="dd3_" data-toggle="dropdown" aria-haspopup="true" aria-expanded="false">
                                        <i class="fas fa-calendar" style="font-weight: 400;"></i>
                                    </div>
                                    <div class="dropdown-menu lx_date_ddm" aria-labelledby="dd3_" id="lx_var_b" title=""></div>
                                </div>
                                
                                <div class="docContentHeader__item-link lx_border_right" onclick="window.print()" title="Чоп этиш">
                                    <i class="fas fa-print"></i>
                                </div>
                            </div>
                            <div class="docContentHeader__item docContentHeader__item-mobile-right skiptranslate">
                                <div class="dropdown eye_btn">
                                    <div class="docContentHeader__item-link lx_border_both mr-1" data-toggle="dropdown">
                                        <i class="fas fa-eye"></i>
                                    </div>
                                    <div class="dropdown-menu drop_menu">
                                        <h6 class="show_size">Кўриниш</h6>
                                        <div class="row" style="margin-right: 1.3rem; margin-left: 0rem;">
                                            <div class="col-4">
                                                <button class="btnA btn__left" onclick="toggleTheme('light');">A</button>
                                            </div>
                                            <div class="col-4">
                                                <button class="btnA btn__cebter" onclick="toggleTheme('grey');">A</button>
                                            </div>
                                            <div class="col-4">
                                                <button class="btnA btn__reght" onclick="toggleTheme('dark');">A</button>
                                            </div>
                                        </div>
                                    </div>
                                </div>
                                <div class="docContentHeader__item-link lx_border_left" onclick="openUrl('/docs/1446523')" title="На русском">Рус</div><div class="docContentHeader__item-link" onclick="openUrl('/docs/1446527')" title="Ўзбекча">Ўзб</div><div class="docContentHeader__item-link" onclick="openUrl('/docs/-1446527')" title="O'zbekcha">O’zb</div><div class="docContentHeader__item-link-language lx_border_right" onclick="openTwoLang(1)" title="Иккита тилда">Ўзб|Рус</div>
                            </div>
                        </div>
                        <div class="docBody__container">
                            <div class="docBody__content-em" id='main_container1'>
                                
                                
                                    <div>
                                        <table cellpadding="0" cellspacing="0">
                                            <tr>
                                                <td valign="top" style="width: 49%; padding: 5px; border: 0;">
                                                    <div class="lang1" style="padding: 5px; background: white;">
                                                        <div id="divCont" style="background:#ffffff;border:none;margin:auto;"><div class="INDEXES_ON_REF"><label id="s5987"></label><div name="onLBC1446527" id="onLBC1446527">[<b>ОКОЗ:</b><div id="LBC7566"><span class="iorRN">1.</span><span class="iorVal">16.00.00.00 Хавфсизлик ва ҳуқуқ тартибот муҳофазаси / 16.12.00.00 Жиноят-процессуал қонунчилиги / 16.12.05.00 Жиноят натижасида етказилган моддий зарарни қоплаш]</span></div></div></div><div class="INDEXES_ON_REF"><label id="s5988"></label><div name="onLS1446527" id="onLS1446527">[<b>ТСЗ:</b><div id="LS3810"><span class="iorRN">1.</span><span class="iorVal">Одил судлов. Ҳуқуқ-тартиботни муҳофаза қилиш. Адлия / Жиноят-процессуал қонунчилик]</span></div></div></div><div class="ACCEPTING_BODY"><div name="1446746" id="1446746">Ўзбекистон Республикаси Олий суди пленумининг</div></div><div class="ACT_FORM"><div name="1446747" id="1446747">Қарори</div></div><div class="ACT_TITLE"><div name="1446748" id="1446748">ЖИНОИЙ ҲАРАКАТЛАР ОҚИБАТИДА ЕТКАЗИЛГАН МОДДИЙ ЗАРАРНИ ҚОПЛАШ МАСАЛАСИГА ДОИР СУД АМАЛИЁТИ ТЎҒРИСИДА</div></div><div class="COMMENT"><label id="s527"></label><div class="COMMENTLEXUZ"><img src="/image/favicon.gif" /> LexUZ шарҳи</div><div name="3119048" id="3119048">Мазкур қарор Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг 2016 йил 27 декабрдаги 26-сонли «Жиноят натижасида етказилган мулкий зиённи қоплашга оид қонунчиликни қўллаш бўйича суд амалиёти тўғрисида»ги <a href="/docs/3115385?ONDATE=27.12.2016 00#3115483">қарорига </a>асосан ўз кучини йўқотган.</div></div><div class="COMMENT"><label id="s527"></label><div class="COMMENTLEXUZ"><img src="/image/favicon.gif" /> LexUZ шарҳи</div><div name="1446755" id="1446755">(Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг 2002 йил 14 июндаги <a href="/docs/2507732">10-сонли </a>ва 2006 йилдаги <a href="/docs/2505199">5-сонли </a>қарорларига асосан киритилган ўзгартириш ва қўшимчалар билан)</div></div><div class="BY_DEFAULT"><div name="1446757" id="1446757"></div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446760" id="1446760">Жиноий ҳаракатлар оқибатида етказилган моддий зарарни ундириш турли шакллардаги мулкнинг дахлсизлигини таъминлашда, давлат ҳамда фуқароларнинг ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоялашда муҳим аҳамият касб этади.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446762" id="1446762">Ушбу тоифадаги ишлар судлар томонидан асосан қонуний ҳал этилмоқда.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446767" id="1446767">Шу билан бирга, айрим судлар ҳар доим ҳам фуқаровий даъвони таъминлаш чораларини кўрмайдилар, тергов органлари томонидан мол-мулкни ўз вақтида хатламаслик ҳолларига баъзан тегишли муносабат билдирмайдилар, зарарнинг миқдори ва хусусияти тўғрисидаги далилларни тўлиқ текширмайдилар, фуқаровий даъволарни етарли асосларсиз кўрмасдан қолдирадилар, жиноят оқибатида қўлга киритилган маблағ эвазига зарарни қоплаш мумкинлиги масаласини ҳамма вақт ҳам муҳокама этмайдилар, фуқаровий даъво қўзғатилмаган ҳолларда етказилган мулкий зарарни ундириш масаласини ўз ташаббуслари билан ҳал қилмайдилар, биргаликда содир этилган ҳаракатлар натижасида зарар етказган шахсларнинг солидар жавобгарлиги ҳақидаги қонун талабларининг бузилишига йўл қўймоқдалар. Зарарни келтириб чиқарувчи жиноятларнинг содир этилиши сабаблари ва шарт-шароитларини аниқлаш ишлари етарли даражада олиб борилмаётир.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446770" id="1446770">Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленуми қарор қилади:</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446776" id="1446776">1. Судларнинг эътибори жиноят оқибатида етказилган зарарни ундириш тўғрисидаги қонунларга аниқ ва оғишмай амал қилиниши зарурлигига қаратилсин.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446784" id="1446784">Жиноий ҳаракат оқибатида моддий зарар етказилган ҳар бир иш юзасидан ҳукм чиқаришда суд фуқаровий даъвони ҳал этиши, агар бундай даъво келтирилмаган бўлса, моддий зарарни ундириш ҳақидаги қарорни ўз ташаббусига кўра чиқариши мумкинлиги ҳақидаги масалани муҳокама қилиши лозимдир. Суд муҳокамасини қолдирмай туриб даъво ҳажмини аниқлаш имконияти бўлмаган ва зарар миқдори жиноятнинг тавсифига, судланувчига тайинланадиган жазо миқдорига ҳамда ҳукм чиқаришда юзага келадиган бошқа масалаларни ҳал этишга таъсири бўлмаган алоҳида ҳолларда суд, Ўзбекистон Республикаси қонунлари талабига кўра, фуқаровий даъвогарнинг фуқаровий суд ишларини юритиш тартибида даъво миқдорини ҳал этиш учун талаб келтириш ҳуқуқини эътироф этиши мумкин.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446787" id="1446787">Давлат корхона, муассаса ёки ташкилотига етказилган зарар қопланмаган ҳолларда суд фуқаровий даъвогарнинг даъводан воз кечиш ҳақидаги аризасини қабул қилишга ҳақли эмас.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446797" id="1446797">2. Жиноятдан, шунингдек, ақли норасо шахснинг жамоат учун хавфли хатти-ҳаракатидан зарар кўрган шахс, шунингдек, юридик шахс ҳисобланувчи корхона, муассаса ёки ташкилотлар зарарни қоплашни талаб қилсалар, ЖПКнинг <a href="/docs/111460#253635">56-моддасига </a>биноан, жиноят ишида фуқаровий даъвогар деб эътироф этиладилар.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446801" id="1446801">Вояга етмаганларнинг, шунингдек, муомалага лаёқатсиз деб эътироф этилган шахсларнинг манфаатларини ҳимоя қилиш учун фуқаровий даъво уларнинг қонуний вакиллари ва прокурор томонидан қўзғатилиши мумкин.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446804" id="1446804">Жиноят содир этилиши ёки ақли норасо шахснинг ижтимоий хавфли қилмиши натижасида мол-мулки йўқолган ёки шикастланган шахс вафот этган тақдирда жиноят процессида фуқаровий даъво қўзғатиш ва уни қувватлаш ҳуқуқига марҳумнинг меросхўрлари эгадирлар.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446805" id="1446805">Дастлабки тергов давомида фуқаровий даъво талаби келтирилмаган бўлса, суд зарар кўрган шахсга ёки корхона, муассаса, ташкилотларга уларнинг судланувчига ёки қонун талабига кўра зарар учун моддий жавобгар ҳисобланувчи шахсларга нисбатан фуқаровий даъво келтириш ҳуқуқларини тушунтириши лозим.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446806" id="1446806">Бундай даъво келтирилмаган тақдирда суд ўз ташаббуси билан жиноий ҳаракат натижасида етказилган моддий зарарни қоплаш масаласини муҳокама қилиб, бу мажбуриятни маҳкум зиммасига юклаш ҳақида қарор чиқаришга ҳақлидир.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446807" id="1446807">Жиноят процессида фуқаровий даъво қўзғатмаган, шунингдек, даъвоси кўрмасдан қолдирилган шахслар уни фуқаровий суд ишларини юритиш тартибида қўзғатишга ҳақлидирлар.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446808" id="1446808">3. Ўн тўрт ёшгача бўлган вояга етмаганларнинг ота-онаси (фарзандликка олувчилари) ёки васийлари ҳамда ЖПКнинг <a href="/docs/111460#253642">58-моддасига </a>биноан, фуқаровий жавобгар тариқасида ишга жалб этилган корхона, муассаса ва ташкилотлар зарар уларнинг айби билан етказилмаганлигини исботлай олмасалар, жиноий ҳаракат натижасида етказилган моддий зарар учун жавобгар бўладилар. </div></div><div class="BY_DEFAULT"><div name="2134064" id="2134064"></div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="2134065" id="2134065">Ўн тўрт ёшдан ўн саккиз ёшгача бўлган вояга етмаган шахслар етказилган зарар учун умумий асосларда мустақил жавобгар бўладилар. Ўн тўрт ёшдан ўн саккиз ёшгача бўлган вояга етмаган шахсда зарарни қоплаш учун етарли мол-мулки ёки бошқа даромад манбалари бўлмаган тақдирда, зарар тўлиғича ёки унинг етишмаган қисми вояга етмаганнинг ота-онаси ёки бошқа қонуний вакиллари томонидан тўланиши лозим.</div></div><div class="CHANGES_ORIGINS"><label id="s1104"></label><div name="2134068" id="2134068">(3-банднинг иккинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг 2012 йил 13 декабрдаги 19-сонли <a href="/docs/2130429?ONDATE=13.12.2012 00#2130563">қарори </a>таҳририда)</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446817" id="1446817">Ота ва онанинг бола тарбиясида тенг ҳуқуқ ва мажбуриятлари инобатга олинган ҳолда суд қарори асосида вояга етмаган шахс томонидан содир этилган жиноят натижасида етказилган зарарни қоплаш мажбурияти уларнинг ҳар иккаласига юклатилиши лозим.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446819" id="1446819">4. Жиноят ишини судда кўриш учун тайинлаш жараёнида суд фуқаровий даъво қўзғатилгани ва жиноий ҳаракат оқибатида етказилган моддий зарарнинг ундирилишини таъминловчи чоралар кўрилгани ҳақидаги масалаларни аниқлаши зарур. Агар суриштирувчи ёки терговчи фуқаровий даъвони таъминлаш чораларини кўрмаган бўлса, суд ЖПКнинг <a href="/docs/111460#255087">290-моддаси </a>талабига биноан ўз ташаббуси билан бу чораларни кўради ёки тегишли органлар зиммасига моддий зарарнинг қопланишини таъминлаш чораларини кўриш мажбуриятини юклайди ва бу ҳақда ажрим чиқаради.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446821" id="1446821">Айбдор шахсларнинг мол-мулкини хатлаш мулкий зарар қопланишини таъминлашнинг муҳим шаклларидан ҳисобланади. Иш материалларида мол-мулк рўйхатининг йўқлиги мулкий зарарни қоплаш тўғрисидаги масалани кўрмасдан қолдиришга асос бўла олмайди, чунки бундай мол-мулк ҳукм ижроси жараёнида ҳам аниқланиши мумкин. Шу билан бирга, судлар хусусий ажрим чиқариш йўли билан суриштирув ва тергов органлари томонидан айбдор шахсларнинг мол-мулкини хатлаш чорасини кўрмаганлиги ёки ўз вақтида кўрмаганлиги тўғрисидаги ҳар бир ҳолатга муносабат билдиришлари лозим.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446822" id="1446822">5. Моддий зарар судланувчи ва жиноят ишининг қисми алоҳида иш юритувга ажратилган шахснинг биргаликдаги жиноий ҳаракатлари натижасида етказилган ҳолатда суд зарарни тўла қоплаш мажбуриятини маҳкум зиммасига юклайди. Иши алоҳида юритувга ажратилган шахсга нисбатан кейинчалик айблов ҳукми чиқарилаётганда суд унинг зиммасига муқаддам судланган маҳкум билан биргаликда зарарни (солидар) қоплаш мажбуриятини юклатиши мумкин.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446823" id="1446823">Агар моддий зарар судланувчи ва иши унга нисбатан тугатилган шахснинг биргаликдаги жиноий ҳаракатлари оқибатида етказилган бўлса, суд зарарни тўла ҳажмда қоплаш мажбуриятини маҳкумга юклайди ва фуқаровий даъвогарга иши ҳаракатдан тугатилган шахсга нисбатан маҳкум билан биргаликда етказилган зарарни солидар тартибда ундириш юзасидан фуқаролик ишларини юритиш тартибида даъво қўзғатиш ҳуқуқини тушунтиради.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446824" id="1446824">Суд ҳукмида биргаликда етказилган зарарнинг жиноят иши унга нисбатан тугатилган ёки алоҳида юритувга ажратилган шахслардан ундирилиши ҳақида кўрсатилиши мумкин эмас.</div></div><div class="BY_DEFAULT"><div name="1446827" id="1446827"></div></div><div class="BY_DEFAULT"><div name="6397530" id="6397530"></div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="6397531" id="6397531">6. Жиноий ҳодиса юз бермаганлиги ёки шахснинг жиноятга дахлдор бўлмаганлиги, шунингдек шахснинг ҳаракати зарурий мудофаа чегарасидан чиқмаган ҳолда содир этилганлиги сабабли оқлов ҳукми чиқарилаётганда, суд ЖПК 283-моддаси <a href="/docs/111460#255060">2-қисми </a>ва Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг 2014 йил 23 майдаги «Суд ҳукми тўғрисида»ги 7-сонли қарорининг 10-банди <a href="/docs/2413562#2413666">тўртинчи хатбошисига </a>биноан фуқаровий даъвони қаноатлантиришни рад этади.</div></div><div class="CHANGES_ORIGINS"><label id="s1104"></label><div name="6397532" id="6397532">(6-банднинг биринчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг 2016 йил 29 июлдаги 13-сонли <a href="/docs/3036169?ONDATE=29.07.2016 00#3036304">қарори</a> таҳририда)</div></div><div class="BY_DEFAULT"><div name="6397575" id="6397575"></div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="6397583" id="6397583">Амнистия акти қўлланиши туфайли жиноий жавобгарликдан озод этилган шахсларга нисбатан фуқаровий даъво кўрмай қолдирилганда манфаатдор шахсларга фуқаровий ишларни юритиш тартибида даъво билан судга мурожаат этиш ҳуқуқлари тушунтирилиши лозим.</div></div><div class="CHANGES_ORIGINS"><label id="s1104"></label><div name="6397587" id="6397587">(6-банднинг иккинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг 2015 йил 26 июндаги 11-сонли <a href="/docs/6391107?ONDATE=26.06.2015 00#6392912">қарори</a> таҳририда)</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446830" id="1446830">Жиноят иши апелляция, кассация ёки назорат тартибида юқорида кўрсатилган асосларга биноан тугатилганда ҳам фуқаровий даъвога нисбатан шундай оқибатлар юзага келади.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446832" id="1446832">7. Фуқаровий даъво масаласини ҳал этишда суд ЖПКнинг <a href="/docs/111460#256584">467-моддасига </a>биноан айблов ҳукмининг тавсиф қисмида даъвони тўла ёки қисман қаноатлантириш ёинки уни рад этиш асосларини, жиноят оқибатида етказилган зарарнинг моҳияти ва ҳажмини кўрсатиши, шунингдек, зарар миқдорининг тегишли ҳисобларини келтириши, фуқаровий даъвони ҳал қилишда асосланилган қонунни кўрсатиб ўтиши лозим.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446835" id="1446835">Қўзғатилган фуқаровий даъвонинг қаноатлантирилиши жиноий ишни судда кўриш жараёнида рад этилган тақдирда даъвогар шу шахсга ва худди шу асослар бўйича фуқаровий суд ишларини юритиш тартибида даъво қўзғатиш ҳуқуқидан маҳрум бўлади.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446836" id="1446836">Фуқаровий даъвогарнинг даъво ҳажмини ҳал этиш учун фуқаровий суд ишларини юритиш тартибида даъво талаби билан мурожаат этиш ҳуқуқини эътироф этган суд ўз ҳукмида кўрсатилган даъво талаблари бўйича жиноят иштирокчиларидан айнан қайсиларига нисбатан моддий жавобгарлик мажбурияти юклатилиши лозимлиги ҳақида кўрсатиб ўтиши мумкин эмас.</div></div><div class="BY_DEFAULT"><div name="1446837" id="1446837"></div></div><div class="BY_DEFAULT"><div name="3043601" id="3043601"></div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="3043603" id="3043603">8. Жиноят объекти бўлган мулк қийматини аниқлашда унинг эгаси томонидан харид қилиниши ҳолатларидан, жиноят содир этилган вақтдаги давлат чакана нархидан, бозор ёки комиссион нархлардан келиб чиқиш лозим. Мулк қийматини аниқлаш имконияти бўлмаганда, у эксперт хулосасига кўра белгиланади.</div></div><div class="CHANGES_ORIGINS"><label id="s1104"></label><div name="3043606" id="3043606">(8-банднинг биринчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг 2016 йил 29 июлдаги 13-сонли <a href="/docs/3036169?ONDATE=29.07.2016 00#3036309">қарори </a>таҳририда)</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446838" id="1446838">Жиноий тажовуз оқибатида етказилган моддий зарар миқдорини аниқлашда, мулкнинг моддий зарарни ундириш ҳақида қарор чиқарилаётган кундаги нархини инобатга олиш зарур. </div></div><div class="BY_DEFAULT"><div name="3043608" id="3043608"></div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="3043610" id="3043610">9. Жиноят натижасида етказилган моддий зарарни қоплашга оид масалани ҳал қилишда судлар моддий зарар тўлиқ ҳажмда қопланиши шартлиги ҳақидаги ФК <a href="/docs/180552#196564">985-моддаси </a>талабларидан келиб чиқишлари лозим. </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="3043611" id="3043611">Суд зарар етказган шахснинг талабига биноан қопланадиган зарар миқдорини фақат ФК 1012-моддасининг <a href="/docs/180552#196846">тўртинчи қисмида </a>назарда тутилган ҳолларда камайтириши мумкин.</div></div><div class="CHANGES_ORIGINS"><label id="s1104"></label><div name="3043613" id="3043613">(9-банд Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг 2016 йил 29 июлдаги 13-сонли <a href="/docs/3036169?ONDATE=29.07.2016 00#3036311">қарори </a>таҳририда)</div></div><div class="INDEXES_ON_REF"><label id="s5987"></label><div name="onLBC1446849" id="onLBC1446849">[<b>ОКОЗ:</b><div id="LBC6288"><span class="iorRN">1.</span><span class="iorVal">03.00.00.00 Фуқаролик қонунчилиги / 03.12.00.00 Зарар етказилганлиги оқибатидаги мажбуриятлар / 03.12.01.00 Умумий қоидалар]</span></div></div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446849" id="1446849">10. Биргаликдаги жиноий ҳаракатлар натижасида зарар етказган барча шахслар етказилган моддий зарарни қоплашда солидар жавобгар бўладилар. ФКнинг <a href="/docs/180552#196670">1000-моддасига </a>биноан жабрланувчининг аризасига кўра ва унинг манфаатларини кўзлаб, агар бу тартиб зарар қопланишини таъминласа, суд биргаликда зарар етказган шахслар зиммасига солидар эмас, ҳиссали жавобгарликни юклатишга ҳақли.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446850" id="1446850">Бу ўринда судлар қуйидагиларни назарда тутишлари зарур:</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446851" id="1446851">жиноятлар бир неча шахслар томонидан содир этилганда, улар биргаликдаги иштироки аниқланган эпизодлар бўйича жиноят оқибатида етказилган моддий зарарни қоплашда солидар жавобгар ҳисобланадилар;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446852" id="1446852">бир жиноий иш бўйича судлансаларда, лекин умумий мақсад билан боғлиқ бўлмаган мустақил жиноий ҳаракатлар содир этган шахсларга нисбатан, шунингдек, улардан айримлари қасддан содир этилган, масалан, мулкни талон-торож қилиш жинояти учун, бошқалари эса совуққонлик жинояти учун судланганда, охиргиларининг ҳаракатлари олдингиларининг жиноят содир этишларига қай даражада бўлмасин шароит яратган бўлсаларда, уларга нисбатан солидар жавобгарлик мажбурияти юклатилмайди;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446853" id="1446853">корхона, муассаса, ташкилотга унинг бир неча ходими ёки бир ходими ва корхона билан меҳнат муносабатларида бўлмаган бошқа шахслар айби билан зарар етказилиб, бу зарар уларнинг биргаликдаги қасддан содир этилган жиноий ҳаракатлари натижасида етказилгани аниқланса, суд уларнинг барчасига солидар жавобгарлик мажбуриятини юклашга ҳақли;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446855" id="1446855">маҳкумнинг ғайриқонуний ҳаракатлари учун қонун талабларига кўра моддий жавобгар ҳисобланувчи фуқаро ёки корхоналар жиноят оқибатида етказилган зарарни қоплашда солидар эмас, балки ҳиссали жавобгар бўладилар.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446856" id="1446856">Бир неча шахслар томонидан етказилган зарарни қоплаш ҳақида қарор чиқараётган суд ҳукмнинг қарор қисмида судланувчилардан қайси бирига солидар, қайси бирига ҳиссали жавобгарлик мажбурияти юкланишини, шунингдек, зарарни қоплаш учун қанча миқдорда ва кимнинг фойдасига сумма ундирилишини кўрсатиши лозим.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446857" id="1446857">11. Солидар моддий жавобгар бўлган маҳкумларга нисбатан чиқарилган ҳукм айрим шахсларга нисбатан бекор қилиниб, иш қайта судловга юборилганда умумий зарарнинг барчасини қоплаш мажбурияти ҳукм ўзгаришсиз қолдирилган маҳкумлар зиммасига юклатилади.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446858" id="1446858">Иши янгидан кўрилганда бу шахсга нисбатан айблов ҳукми чиқарилса, унинг зиммасига ҳам ушбу жиноят юзасидан муқаддам судланган шахслар билан биргаликда зарарни солидар қоплаш мажбурияти юклатилиши мумкин. </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446865" id="1446865">12. Иқтисодиёт соҳасидаги жиноятлар натижасида етказилган зарарни ундириш ҳақидаги даъволарни ҳал этишда судлар амалдаги қонун талабларига, шунингдек, ЎзР Олий суди Пленумининг 1998 йил 17 апрелдаги «Иқтисодиёт соҳасидаги жиноий ишлар бўйича суд амалиётида юзага келган айрим масалалар тўғрисида»ги 11-сонли <a href="/docs/1443984">қарорига </a>оғишмай амал қилишлари керак.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446868" id="1446868">13. Жиноят ишида маънавий зарарни ундириш ҳақидаги фуқаровий даъвони кўришда суд маънавий зарар моддий жиҳатдан қопланишига фақат қонунда белгиланган ҳолларда йўл қўйилишини ёдда тутиши лозим.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446869" id="1446869">Жабрланувчи вафот этган тақдирда маънавий зарарни ундириш ҳуқуқига унинг яқин қариндошлари ёки қонуний вакиллари эгадирлар.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446870" id="1446870">Маҳкумлар томонидан етказилган маънавий зарарни ундириш масаласини ҳал этишда суд зарар етказган шахслардан ҳар бирининг айб даражасини инобатга олиши лозим.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446871" id="1446871">Агар маънавий зарар жабрланувчининг етказилган маънавий зарарни қоплаш ҳуқуқини назарда тутувчи қонун амалга киритилгунига қадар етказилган бўлса, фуқаровий даъвогарнинг бу ҳақдаги талаби қаноатлантирилмайди.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446872" id="1446872">14. Табиатни муҳофаза қилиш ҳақидаги қонунларни бузиш билан боғлиқ ишлар бўйича табиат объектларига етказилган моддий зарарни қоплаш қонун талабларига кўра ва ЎзР Олий суди Пленумининг 1996 йил 20 декабрдаги «Атроф муҳитни муҳофаза қилиш ва табиатдан фойдаланиш соҳасидаги жиноятлар ва бошқа ҳуқуқбузарликлар тўғрисидаги ишлар бўйича суд амалиёти ҳақида»ги 36-сонли <a href="/docs/1442456">қарорида </a>белгиланган тартибда амалга оширилади.</div></div><div class="INDEXES_ON_REF"><label id="s5987"></label><div name="onLBC1446873" id="onLBC1446873">[<b>ОКОЗ:</b><div id="LBC6288"><span class="iorRN">1.</span><span class="iorVal">03.00.00.00 Фуқаролик қонунчилиги / 03.12.00.00 Зарар етказилганлиги оқибатидаги мажбуриятлар / 03.12.01.00 Умумий қоидалар]</span></div></div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446873" id="1446873">15. Фаолияти теварак-атрофдагиларга ошиқча хавф туғдирадиган давлат ёки мулкчилик шаклидан қатъий назар бошқа ташкилотларга қарашли транспорт воситаларини бошқараётган шахс томонидан транспорт жинояти содир этилганда моддий зарарни қоплаш масаласини ҳал қилаётган судлар етказилган зарарнинг бевосита жиноят содир этган айбдор шахсдан эмас, балки ушбу ташкилотлардан ундирилиши лозимлигига эътибор қаратишлари керак.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446874" id="1446874">Шу билан бирга судлар фуқаровий даъвогарларга ФКнинг <a href="/docs/180552#196674">1001-моддасига </a>биноан умумий асосларда фуқаровий ишларини юритиш тартибида зарар етказилган шахсдан тўланган зарар миқдорини қайта талаб қилиш (регресс) ҳуқуқига эга эканликларини тушунтиришга мажбурдирлар.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446879" id="1446879">Корхона, муассаса, ташкилотлар ўртасидаги низолар ФПКнинг <a href="/docs/186105#231207">31-моддасига </a>кўра судга тааллуқли эмаслигини эътиборга олиб, фаолияти теварак-атрофдагиларга ошиқча хавф туғдирувчи манба бошқа корхонага моддий зарар етказган ҳолларда ФПКнинг 100-моддаси <a href="/docs/186105#231742">1-бандига</a> мувофиқ келтирилган даъво талаби бўйича иш юритишдан тугатилиши ва манфаатдор тарафларга хўжалик судида низони ҳал этиш ҳуқуқлари тушунтирилиши лозим. </div></div><div class="INDEXES_ON_REF"><label id="s5987"></label><div name="onLBC1446880" id="onLBC1446880">[<b>ОКОЗ:</b><div id="LBC7572"><span class="iorRN">1.</span><span class="iorVal">16.00.00.00 Хавфсизлик ва ҳуқуқ тартибот муҳофазаси / 16.12.00.00 Жиноят-процессуал қонунчилиги / 16.12.11.00 Ҳукм, ажрим, қарорларнинг қонунийлигини, адолатлилигини ва асослилигини текшириш]</span></div></div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446880" id="1446880">16. Ишни апелляция кассация ёки назорат босқичида кўраётган суд ҳукмнинг моддий зарарни қоплаш қисмига ўзгартириш киритиши мумкин, масалан, биринчи босқич суди томонидан моддий зарар етказиш ҳолатлари тўғри ва тўлиқ аниқланган бўлиб, иш бўйича қўшимча далиллар тўплаш ва текшириш талаб қилинмаса, лекин моддий ҳуқуқ меъёрларини қўллашда хатоликка йўл қўйилган бўлса, апелляция, кассация ёки назорат босқич суди ундириладиган зарар ҳажмини камайтириши ёки кўпайтириши мумкин. </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446881" id="1446881">Моддий зарар ҳажмини ўзгартириш жиноятнинг тавсифига таъсир қилиши мумкин бўлса ёки маҳкумнинг аҳволини оғирлаштирувчи тарафга айблов миқдорининг ҳажми ўзгариши аниқланганда, агар бу асосларга кўра прокурор томонидан протест ёки жабрланувчидан шикоят келтирилган бўлса, суд ҳукми бекор қилиниб, иш қўшимча терговга ёки янгидан кўриш учун судга юборилади.</div></div><div class="INDEXES_ON_REF"><label id="s5987"></label><div name="onLBC1446882" id="onLBC1446882">[<b>ОКОЗ:</b><div id="LBC7621"><span class="iorRN">1.</span><span class="iorVal">17.00.00.00 Одил судлов / 17.05.00.00 Фуқаролик процессуал қонунчилиги / 17.05.03.00 Даъво иши]</span></div></div></div><div class="INDEXES_ON_REF"><label id="s5988"></label><div name="onLS1446882" id="onLS1446882">[<b>ТСЗ:</b><div id="LS3807"><span class="iorRN">1.</span><span class="iorVal">Одил судлов. Ҳуқуқ-тартиботни муҳофаза қилиш. Адлия / Фуқаролик ва хўжалик суд иш юритуви]</span></div></div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446882" id="1446882">17. Жиноий ишдан келиб чиқувчи фуқаровий даъвони фуқаровий суд ишларини юритиш тартибида кўраётган суд қопланиши лозим бўлган зарар миқдорини жиноят ишида мавжуд далиллар, шунингдек, тарафлар томонидан қўшимча тақдим қилинган ва суд ташаббуси билан тўпланган далиллар асосида аниқлайди.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446883" id="1446883">Фуқаровий суд ишларини юритиш тартибида даъво ишини кўрган суд зарар ҳажми ўзгариши натижасида ҳукм қайта кўриб чиқилиши лозим деган хулосага келса, таҳлил қилинган далилларга асосланиб даъво талаби бўйича ҳал қилув қарори чиқариши ва жиноят ишининг назорат тартибида текшириб чиқилиши зарурлиги тўғрисида ўз муносабатини билдириши лозим.</div></div><div class="COMMENT"><label id="s3934"></label><div name="edi2510579" id="edi2510579"><a href="/docs/1446527?ONDATE=11.09.1998 00#1446884">Олдинги</a> таҳрирга қаранг.</div></div><div class="CHANGES_ORIGINS"><label id="s1104"></label><div name="2510579" id="2510579">(18-банд Ўзбекистон Республикаси Олий суди пленуми пленумининг 2006 йил 3 февралдаги 5-сонли <a href="/docs/2505199?ONDATE=03.02.2006 00#2505466">қарорига </a>асосан ўз кучини йўқотган)</div></div><div class="BY_DEFAULT"><div name="3043622" id="3043622"></div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="3043623" id="3043623">19 Хатланган мол-мулкнинг ўзлаштирилганлиги, растрата қилинганлиги, яширилганлиги, нобуд қилинганлиги ёки шикастланганлиги аниқланса, суд прокуратура органлари олдига ушбу мол-мулк ишониб топширилган шахсни қонунда белгиланган жавобгарликка тортиш масаласини қўйиши лозим (ЖК <a href="/docs/111453#266982">233-моддаси</a>).</div></div><div class="CHANGES_ORIGINS"><label id="s1104"></label><div name="3043625" id="3043625">(19-банд Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг 2016 йил 29 июлдаги 13-сонли <a href="/docs/3036169#3036316">қарори </a>таҳририда)</div></div><div class="INDEXES_ON_REF"><label id="s5987"></label><div name="onLBC1446886" id="onLBC1446886">[<b>ОКОЗ:</b><div id="LBC6643"><span class="iorRN">1.</span><span class="iorVal">07.00.00.00 Молия ва кредит тўғрисидаги қонунчилик. Банк фаолияти / 07.18.00.00 Давлат божи / 07.18.01.00 Умумий қоидалар. Давлат божи тўловчилар ва ундириладиган объектлар]</span></div></div></div><div class="INDEXES_ON_REF"><label id="s5988"></label><div name="onLS1446886" id="onLS1446886">[<b>ТСЗ:</b><div id="LS3747"><span class="iorRN">1.</span><span class="iorVal">Молия / Солиқлар (йиғимлар, божлар)]</span></div></div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446886" id="1446886">20. Жиноят процессида фуқаровий даъво қўзғатиш ва уни кўриб чиқишда давлат божи ундирилмайди ва бундай даъволарга даъво муддати жорий қилинмайди (ЖПК нинг <a href="/docs/111460#255028">276</a>, <a href="/docs/111460#255048">281-моддалари</a>).</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446890" id="1446890">Иш бўйича бир неча шахслар айбли деб топилган тақдирда, ЖПКнинг <a href="/docs/111460#255274">320-моддасига </a>кўра, суд харажатлари маҳкумлар зиммасига улардан бирининг айб даражаси ва мулкий аҳволи инобатга олиниб юклатилади. </div></div><div class="INDEXES_ON_REF"><label id="s5987"></label><div name="onLBC1446891" id="onLBC1446891">[<b>ОКОЗ:</b><div id="LBC7631"><span class="iorRN">1.</span><span class="iorVal">17.00.00.00 Одил судлов / 17.06.00.00 Иқтисодий процессуал қонунчилик / 17.06.04.00 Чет эл ташкилотлари, халқаро ташкилотлар ва тадбиркорлик фаолиятини амалга оширувчи чет эллик фуқаролар ва фуқаролиги бўлмаган шахслар иштирокида иш юритиш]</span></div></div></div><div class="INDEXES_ON_REF"><label id="s5988"></label><div name="onLS1446891" id="onLS1446891">[<b>ТСЗ:</b><div id="LS3811"><span class="iorRN">1.</span><span class="iorVal">Одил судлов. Ҳуқуқ-тартиботни муҳофаза қилиш. Адлия / Ижро иш юритуви]</span></div></div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446891" id="1446891">21. Ҳукмнинг фуқаровий даъво қисми ФПК нинг <a href="/docs/186105#235586">377-моддасида </a>белгиланган муддат ичида мажбурий тартибда ижро этиш учун топширилиши мумкин. Ўтказиб юборилган процессуал муддат ҳукм чиқарган суд ёки ижро қилинадиган жойдаги суд томонидан тикланиши мумкин (ФПК нинг <a href="/docs/186105#235595">379-моддаси</a>).</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446892" id="1446892">22. Судлар моддий зарар етказиш билан боғлиқ жиноятларнинг содир этилишига шароит яратувчи сабаб ва шарт-шароитларни аниқлаш борасидаги ишларни кучайтиришлари зарур; ҳар бир иш бўйича хусусий ажрим чиқариш йўли билан уларни бартараф қилиш зарурлигига тегишли раҳбар ходимларнинг эътибори қаратилсин.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446893" id="1446893">23. Ўзбекистон Республикаси Олий судининг жиноий ишлар бўйича судлов ҳайъати, Қорақалпоғистон Республикаси жиноят ишлари бўйича Олий суди, жиноят ишлари бўйича вилоят, Тошкент шаҳар судлари ҳамда Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий суди жиноят оқибатида етказилган моддий зарарни қоплаш тўғрисидаги қонунларнинг судлар томонидан тўғри ва аниқ қўлланиши устидан назоратни кучайтирсинлар, ушбу масала юзасидан суд амалиётини мунтазам равишда умумлаштириб борсинлар ва аниқланган камчиликларни бартараф қилиш чорасини кўрсинлар. </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446895" id="1446895">24. Ушбу қарорнинг қабул қилиниши муносабати билан Ўзбекистон ССР Олий суди Пленумининг 1983 йил 12 декабрдаги «Ўзбекистон ССР судлари томонидан СССР Олий суди Пленумининг 1979 йил 23 мартдаги «Жиноят оқибатида етказилган моддий зарарни қоплаш тўғрисидаги қонунларни қўллаш амалиёти ҳақида»ги 7-сонли қарори (1984 йил 11 майдаги 3-сонли Пленум қарорида киритилган ўзгартиришлар билан) ўз кучини йўқотган деб топилсин.</div></div><div class="SIGNATURE"><div name="1446896" id="1446896"></div></div><div class="ACT_ESSENTIAL_ELEMENTS"><div name="1446897" id="1446897"></div></div><div class="ACT_ESSENTIAL_ELEMENTS"><div name="1446898" id="1446898">1998 йил 11 сентябрь,</div></div><div class="ACT_ESSENTIAL_ELEMENTS_NUM"><div name="1446899" id="1446899">21-сон</div></div></div>
                                                    </div>
                                                </td>
                                                <td valign="top" style="width: 49%; padding: 5px; border: 0;">
                                                    <div class="lang2" style="padding: 5px; background: white;">
                                                        <div id="divCont" style="background:#ffffff;border:none;margin:auto;"><div class="INDEXES_ON_REF"><label id="s5987"></label><div name="onLBC1446523" id="onLBC1446523">[<b>ОКОЗ:</b><div id="LBC7566"><span class="iorRN">1.</span><span class="iorVal">16.00.00.00 Безопасность и охрана правопорядка / 16.12.00.00 Уголовно-процессуальное законодательство / 16.12.05.00 Возмещение имущественного вреда, причиненного преступлением]</span></div></div></div><div class="INDEXES_ON_REF"><label id="s5988"></label><div name="onLS1446523" id="onLS1446523">[<b>ТСЗ:</b><div id="LS3810"><span class="iorRN">1.</span><span class="iorVal">Правосудие. Охрана правопорядка. Юстиция / Уголовно-процессуальное законодательство]</span></div></div></div><div class="ACT_FORM"><div name="1446542" id="1446542">Постановление</div></div><div class="ACCEPTING_BODY"><div name="1446543" id="1446543">пленума Верховного суда Республики Узбекистан</div></div><div class="ACT_TITLE"><div name="1446545" id="1446545">О ПРАКТИКЕ СУДОВ ПО ВОЗМЕЩЕНИЮ МАТЕРИАЛЬНОГО УЩЕРБА, ПРИЧИНЕННОГО ПРЕСТУПЛЕНИЯМИ</div></div><div class="COMMENT"><label id="s527"></label><div class="COMMENTLEXUZ"><img src="/image/favicon.gif" /> Комментарий LexUz</div><div name="3119047" id="3119047">Настоящее постановление утратило силу в соответствии с <a href="/docs/3115392?ONDATE=27.12.2016 00#3115567">постановлением </a>Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 27 декабря 2016 года № 26 «О судебной практике по применению законодательства о возмещении имущественного вреда, причиненного преступлением».</div></div><div class="COMMENT"><label id="s527"></label><div class="COMMENTLEXUZ"><img src="/image/favicon.gif" /> Комментарий LexUz</div><div name="1446548" id="1446548">(с изменениями и дополнениями, внесенными постановлениями Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 14 июня 2002 года <a href="/docs/2507740">№ 10 </a>и от 3 февраля 2006 года <a href="/docs/2505202">№ 5</a>)</div></div><div class="BY_DEFAULT"><div name="1446550" id="1446550"></div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446552" id="1446552">Возмещение материального ущерба, причиненного преступлением, имеет важное значение в обеспечении неприкосновенности любых форм собственности, защиты прав и интересов государства и граждан. </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446554" id="1446554">Дела данной категории судами разрешаются в основном в соответствии с требованиями законодательства.</div></div><div class="BY_DEFAULT"><div name="2134078" id="2134078"></div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="2134079" id="2134079">Вместе с тем имеются факты, когда суды не принимают мер к обеспечению гражданского иска; не всегда проявляют соответствующее реагирование «на случаи несвоевременного наложения ареста на имущество органом предварительного следствия; не полно исследуют доказательства о характере и размере причиненного ущерба; без достаточных оснований оставляют гражданские иски без рассмотрения; не всегда обсуждают вопрос о возможности возмещения ущерба за счет средств, добытых преступным путем; не проявляют инициативы к возмещению ущерба при отсутствии гражданского иска; допускают нарушение требований закона о солидарной ответственности лиц, причинивших ущерб совместными действиями. Не на должном уровне находится работа о выявлении причин и условий, способствующих совершению преступлений, причинивших материальный ущерб.</div></div><div class="CHANGES_ORIGINS"><label id="s1104"></label><div name="2134080" id="2134080">(абзац третий преамбулы в редакции <a href="/docs/2130865?ONDATE=13.12.2012 00#2130899">постановления</a> Пленума Верховного суда Республики Узбекистан 2012 года 13 декабря № 19)</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446557" id="1446557">Пленум Верховного суда Республики Узбекистан постановляет:</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446559" id="1446559">1. Обратить внимание судов на необходимость точного и неуклонного выполнения законодательства о возмещении материального ущерба, причиненного преступлением.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446561" id="1446561">По каждому делу о преступлении, причинившим материальный ущерб, суд при постановлении приговора должен разрешить гражданский иск, а если иск не предъявлен — обсудить вопрос о принятии решения о возмещении ущерба по собственной инициативе. В исключительных случаях, в соответствии с законодательством Республики Узбекистан, суд может признать за гражданским истцом право на удовлетворение иска с передачей вопроса о его размере на рассмотрение в порядке гражданского судопроизводства, когда невозможно произвести подробный расчет о размере иска без отложения судебного разбирательства и при условии, что размер ущерба не влияет на квалификацию содеянного, назначение подсудимому меры наказания и на решение других вопросов, возникающих при постановлении приговора.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446562" id="1446562">Суд не вправе принимать отказ гражданского истца от иска, если ущерб, причиненный государственному предприятию, учреждению или организации, не возмещен.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446564" id="1446564">2. В силу <a href="/docs/111463#186910">ст. 56 </a>УПК Республики Узбекистан гражданским истцом в уголовном деле может быть признано лицо, а также предприятие, учреждение и организация, являющиеся юридическими лицами, понесшие материальный ущерб от преступления или общественно опасного деяния невменяемого и предъявившие требование о его возмещении. </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446565" id="1446565">Гражданский иск в интересах несовершеннолетних, а также лиц, признанных недееспособными, может быть предъявлен их законными представителями или прокурором. </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446566" id="1446566">В случае смерти лица, имущество которого было утрачено или повреждено в результате преступления, право на предъявление и поддержание гражданского иска в уголовном процессе имеют его наследники.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446567" id="1446567">Если в процессе предварительного следствия гражданский иск не был заявлен, суд должен разъяснить предприятию, учреждению, организации или лицу, понесшим материальный ущерб, их право предъявить гражданский иск к подсудимому или к лицам, которые по закону несут за него материальную ответственность.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446568" id="1446568">В случае непредъявления такого иска суд вправе по собственной инициативе принять решение о возложении на осужденного обязанности возместить ущерб, причиненный преступлением.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446569" id="1446569">Лицо, не предъявившее гражданский иск в уголовном процессе, а равно лицо, чей иск был оставлен без рассмотрения, вправе предъявить его в порядке гражданского судопроизводства.</div></div><div class="BY_DEFAULT"><div name="1446570" id="1446570"></div></div><div class="BY_DEFAULT"><div name="3043646" id="3043646"></div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="3043647" id="3043647">3. В случае причинения материального ущерба преступными действиями несовершеннолетних не достигших 14-ти лет, их родители (усыновители), опекуны или другие лица, а также учреждения, предприятия и организации, привлеченные в порядке <a href="/docs/111463#186917">ст. 58 </a>УПК в качестве гражданских ответчиков должны нести материальную ответственность, если не докажут, что ущерб возник не по их вине.</div></div><div class="CHANGES_ORIGINS"><label id="s1104"></label><div name="3043651" id="3043651">(абзац первый пункта 3 в редакции <a href="/docs/3036174?ONDATE=29.07.2016 00#3037255">постановления </a>Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 29 июля 2016 года № 13)</div></div><div class="BY_DEFAULT"><div name="2134081" id="2134081"></div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="2134082" id="2134082">Несовершеннолетние в возрасте от четырнадцати до восемнадцати лет несут ответственность за причиненный вред на общих основаниях самостоятельно. В случае, когда у несовершеннолетнего в возрасте от четырнадцати до восемнадцати лет нет имущества или иных источников доходов, достаточных для возмещения ущерба, он должен быть возмещен полностью или в недостающей части его родителями либо другими законными представителями.</div></div><div class="CHANGES_ORIGINS"><label id="s1104"></label><div name="2134083" id="2134083">(абзац второй пункта 3 в редакции <a href="/docs/2130865?ONDATE=13.12.2012 00#2130900">постановления</a> Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 13 декабря 2012 года № 19)</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446572" id="1446572">Решение суда о возложении обязанности возместить ущерб, причиненный преступлением несовершеннолетних, должно быть вынесено в отношении обоих родителей с учетом равенства их прав и обязанностей.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446573" id="1446573">4. При назначении дела к судебному разбирательству суду необходимо выяснять, предъявлен ли гражданский иск, приняты ли меры по обеспечению возмещения материального ущерба, причиненного преступлением. Если лицо, производящее дознание, или следователь не приняли мер, обеспечивающих возмещение ущерба, суд на основании <a href="/docs/111463#247946">ст. 290 </a>УПК должен принять такие меры по собственной инициативе либо обязать сделать это соответствующие органы, о чем выносится определение.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446574" id="1446574">Наложение ареста на имущество виновных лиц и его опись являются важнейшими формами обеспечения возмещения материального ущерба. Вместе с тем отсутствие в материалах дела описи имущества, подлежащего обращению в возмещении ущерба, не служит основанием к оставлению без рассмотрения вопроса о возмещении материального ущерба, поскольку такое имущество может быть обнаружено и в процессе исполнения приговора. При этом суды должны реагировать вынесением частных определений на каждый факт непринятия либо несвоевременного принятия органами дознания и предварительного следствия мер к наложению ареста и описи имущества виновных лиц.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446576" id="1446576">5. В случаях, когда ущерб причинен совместными действиями подсудимого и другого лица, в отношении которого уголовное дело было выделено в отдельное производство, суд возлагает обязанность по возмещению ущерба в полном размере на подсудимого. При вынесении в последующем обвинительного приговора в отношении лица, дело о котором было выделено в отдельное производство, суд вправе возложить на него обязанность возместить ущерб солидарно с ранее осужденным. </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446577" id="1446577">Если материальный ущерб причинен подсудимым совместно с другим лицом, в отношении которого дело было прекращено, суд возлагает обязанность по возмещению ущерба в полном размере на подсудимого и разъясняет гражданскому истцу право предъявить в порядке гражданского судопроизводства к лицам, дело в отношении которых было прекращено, иск о возмещении ущерба солидарно с осужденным.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446578" id="1446578">Недопустимо указание в приговоре на взыскание причиненного совместными действиями ущерба с лиц, дела в отношении которых прекращены, либо выделены в отдельное производство.</div></div><div class="BY_DEFAULT"><div name="3043655" id="3043655"></div></div><div class="BY_DEFAULT"><div name="6397609" id="6397609"></div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="6397611" id="6397611">6. При постановлении оправдательного приговора за неустановлением события преступления или за непричастностью лица к совершению преступления, а также в связи с совершением лицом действия в состоянии необходимой обороны без превышения ее пределов суд, в соответствии с <a href="/docs/111463#247920">частью второй </a>статьи 283 УПК и <a href="/docs/2413564#2413876">абзацем четвертым </a>п. 10 Постановления Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 23 мая 2014 года за № 7 «О судебном приговоре», отказывает в удовлетворении гражданского иска.</div></div><div class="CHANGES_ORIGINS"><label id="s1104"></label><div name="6397612" id="6397612">(абзац первый пункта 6 в редакции <a href="/docs/3036174?ONDATE=29.07.2016 00#3037256">постановления</a> Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 29 июля 2016 года № 13)</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446583" id="1446583">Отказ в удовлетворении гражданского иска, предъявленного в уголовном процессе, лишает истца права на предъявление иска к тому же лицу и по тому же основанию в порядке гражданского судопроизводства.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446584" id="1446584">Признавая за гражданским истцом право на удовлетворение иска и передавая вопрос о его размерах на рассмотрение в порядке гражданского судопроизводства, суд не должен в приговоре указывать конкретных лиц из числа соучастников преступления, на которых должна быть возложена обязанность по возмещению данных исковых требований.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="3043660" id="3043660">7. В соответствии со <a href="/docs/111463#250128">ст. 467 </a>УПК суд при разрешении вопроса о гражданском иске в описательной части приговора должен привести мотивы, обосновывающие полное или частичное удовлетворение иска, либо отказ в нем, указать характер и размер ущерба, причиненного преступлением, а также привести соответствующие расчеты размера ущерба и указать закон, на основании которого разрешен гражданский иск.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446585" id="1446585">8. При определении стоимости имущества, ставшего объектом преступления, следует исходить, в зависимости от обстоятельств приобретения его собственником из государственных, розничных, рыночных или комиссионных цен на момент совершения преступления. При отсутствии цены стоимость имущества определяется на основании заключения экспертов.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446586" id="1446586">При определении размера материального ущерба, наступившего в результате преступного посягательства, необходимо учитывать стоимость имущества на день принятия решения.</div></div><div class="BY_DEFAULT"><div name="3043692" id="3043692"></div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="3043695" id="3043695">9. При решении вопроса о возмещении материального ущерба, причиненного преступлением, суды должны исходить из требований <a href="/docs/180550#193547">статьи 985 </a>ГК, согласно которой материальный ущерб подлежит возмещению в полном объеме. </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="3043699" id="3043699">Суд может по требованию лица, причинившего вред, уменьшить размер возмещения ущерба лишь в случаях, предусмотренных <a href="/docs/180550#193672">частью четвертой </a>статьи 1012 ГК.</div></div><div class="CHANGES_ORIGINS"><label id="s1104"></label><div name="3043703" id="3043703">(пункт 9 в редакции <a href="/docs/3036174?ONDATE=29.07.2016 00#3037266">постановления </a>пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 29 июля 2016 года № 13)</div></div><div class="INDEXES_ON_REF"><label id="s5987"></label><div name="onLBC1446691" id="onLBC1446691">[<b>ОКОЗ:</b><div id="LBC6288"><span class="iorRN">1.</span><span class="iorVal">03.00.00.00 Гражданское законодательство / 03.12.00.00 Обязательства вследствие причинения вреда / 03.12.01.00 Общие положения]</span></div></div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446691" id="1446691">10. Солидарную ответственность по возмещению ущерба несут все лица, причинившие ущерб совместными преступными действиями. В соответствии со <a href="/docs/180550#193608">ст. 1000 </a>ГК суд вправе по заявлению потерпевшего и в его интересах возложить на лиц, причинивших ущерб, долевую ответственность, а не солидарную, если такой порядок взыскания соответствует интересам истца и обеспечивает возмещение ущерба.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446694" id="1446694">При этом судам следует иметь в виду: </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446696" id="1446696">при совершении преступления несколькими лицами они несут солидарную ответственность за причиненный ущерб по эпизодам преступления, в которых установлено их совместное участие;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446697" id="1446697">солидарная материальная ответственность не возлагается на лиц, которые осуждены, хотя и по одному делу, но за самостоятельные преступления, не связанные общим намерением, а также на лиц, когда одни из них осуждены за корыстные преступления, например за хищение, а другие — за халатность, хотя бы действия последних в какой-то мере и способствовали первым совершить преступление;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446701" id="1446701">в случае причинения ущерба предприятию, учреждению, организации по вине нескольких работников либо работника и других лиц, не состоявших в трудовых отношениях с этим предприятием, учреждением, организацией, суд вправе возложить на подсудимых солидарную ответственность, если будет установлено, что ущерб причинен их совместными умышленными действиями;</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446704" id="1446704">граждане или организации, несущие по закону материальную ответственность за действия осужденного, возмещают ущерб, причиненный преступлением в долях, а не солидарно.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446707" id="1446707">Принимая решение о возмещении ущерба, причиненного несколькими лицами, суд в резолютивной части приговора должен указать: на кого из подсудимых возлагается солидарная ответственность и на кого — долевая; в каком размере и в пользу кого взыскивается сумма в возмещение ущерба.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446710" id="1446710">11. При отмене приговора с передачей дела на новое рассмотрение в отношении лица, связанного с другими осужденными солидарной материальной ответственностью, вся сумма возмещения ущерба возлагается на осужденных, в отношении которых приговор оставлен без изменения.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446712" id="1446712">Если при новом рассмотрении дела будет вынесен обвинительный приговор, то на подсудимого может быть возложена обязанность по возмещению материального ущерба в солидарном порядке с лицами, ранее осужденными за данное преступление.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446714" id="1446714">12. Разрешая иски о возмещении ущерба, причиненного преступлениями в сфере экономики, судам надлежит неуклонно соблюдать требования законодательства, а также <a href="/docs/1443982">постановление </a>Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 17 апреля 1998 года за № 11 «О некоторых вопросах, возникших в судебной практике по делам о преступлениях в сфере экономики».</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446715" id="1446715">13. При рассмотрении гражданских исков в уголовном деле следует иметь в виду, что материальное возмещение морального вреда допускается лишь в случаях, установленных законодательством. </div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446716" id="1446716">Право на материальное возмещение морального вреда в случае смерти потерпевшего имеют его близкие родственники либо его законные представители.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446717" id="1446717">При решении вопроса о компенсации морального вреда осужденными суду надлежит исходить из степени вины каждого из причинителей вреда.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446718" id="1446718">Если моральный вред причинен до введения в действие законодательного акта, предусматривающего право потерпевшего на его компенсацию, требования гражданского истца не подлежат удовлетворению.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446719" id="1446719">14. По делам о нарушении законодательства об охране природы возмещение ущерба, причиненного объектам природы, осуществляется в порядке, предусмотренном <a href="/docs/1442454">постановлением </a>Пленума Верховного суда Республики Узбекистан «О судебной практике по делам о преступлениях и иных правонарушениях в сфере охраны окружающей среды и природопользования» от 20 декабря 1996 года за № 36.</div></div><div class="INDEXES_ON_REF"><label id="s5987"></label><div name="onLBC1446720" id="onLBC1446720">[<b>ОКОЗ:</b><div id="LBC6288"><span class="iorRN">1.</span><span class="iorVal">03.00.00.00 Гражданское законодательство / 03.12.00.00 Обязательства вследствие причинения вреда / 03.12.01.00 Общие положения]</span></div></div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446720" id="1446720">15. При решении вопроса о взыскании материального ущерба при совершении автотранспортного преступления лицом, управлявшим транспортным средством, принадлежащим государственной или иной общественной организации, деятельность которых связана с повышенной опасностью для окружающих, суды должны иметь в виду, что ущерб должен взыскиваться с этих организаций, а не с непосредственного виновника преступления. При этом суды обязаны разъяснить ответчику его право, в соответствии со <a href="/docs/180550#193611">ст. 1001 </a>ГК Республики Узбекистан, обратного требования (регресса) к виновному лицу в порядке гражданского судопроизводства.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446721" id="1446721">Необходимо иметь в виду, что в соответствии со <a href="/docs/186098#216708">ст. 31 </a>ГПК Республики Узбекистан споры между организациями неподведомственны суду и поэтому в случаях, когда ущерб причинен источником повышенной опасности другой организации, производство по иску, в соответствии с<a href="/docs/186098#228110"> п.1</a> ст. 100 ГПК Республики Узбекистан, должно быть прекращено с разъяснением заинтересованным сторонам права разрешения спора в хозяйственном суде.</div></div><div class="INDEXES_ON_REF"><label id="s5987"></label><div name="onLBC1446722" id="onLBC1446722">[<b>ОКОЗ:</b><div id="LBC7572"><span class="iorRN">1.</span><span class="iorVal">16.00.00.00 Безопасность и охрана правопорядка / 16.12.00.00 Уголовно-процессуальное законодательство / 16.12.11.00 Проверка законности, обоснованности и справедливости приговоров, определений и постановлений]</span></div></div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446722" id="1446722">16. Суд, рассматривающий дело в апелляционном кассационном или надзорном порядке, вправе внести в приговор изменения, касающиеся возмещения материального ущерба, например, уменьшить или увеличить размер взыскания, если по делу не требуется собирания или дополнительной проверки доказательств, обстоятельства дела в части причиненного ущерба установлены судом первой инстанции полно и правильно, но допущена ошибка в применении норм материального права.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446723" id="1446723">В случаях, когда изменение размера материального ущерба может повлиять на квалификацию преступления или определение объема обвинения в сторону, ухудшающую положение осужденного, приговор суда подлежит отмене с направлением дела на новое судебное рассмотрение или на дополнительное расследование, если по этим основаниям принесен протест прокурором или подана жалоба потерпевшим.</div></div><div class="INDEXES_ON_REF"><label id="s5987"></label><div name="onLBC1446724" id="onLBC1446724">[<b>ОКОЗ:</b><div id="LBC7621"><span class="iorRN">1.</span><span class="iorVal">17.00.00.00 Правосудие / 17.05.00.00 Гражданское процессуальное законодательство / 17.05.03.00 Исковое производство]</span></div></div></div><div class="INDEXES_ON_REF"><label id="s5988"></label><div name="onLS1446724" id="onLS1446724">[<b>ТСЗ:</b><div id="LS3807"><span class="iorRN">1.</span><span class="iorVal">Правосудие. Охрана правопорядка. Юстиция / Гражданское и хозяйственное судопроизводство]</span></div></div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446724" id="1446724">17. При рассмотрении в порядке гражданского судопроизводства иска, вытекающего из уголовного дела, суд определяет суммы, подлежащие взысканию в возмещение ущерба, с учетом доказательств, имеющихся в уголовном деле, а также дополнительно представленных сторонами и собранных по инициативе суда.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446725" id="1446725">Если в результате установленного в порядке гражданского судопроизводства размера ущерба суд придет к выводу о необходимости пересмотра приговора, он выносит решение по иску на основе исследованных им доказательств и должен поставить вопрос о проверке уголовного дела в порядке надзора.</div></div><div class="COMMENT"><label id="s3934"></label><div name="edi2510572" id="edi2510572">См. <a href="/docs/1446523?ONDATE=11.09.1998 00#1446726">предыдущую</a> редакцию.</div></div><div class="CHANGES_ORIGINS"><label id="s1104"></label><div name="2510572" id="2510572">(пункт 18 утратил силу <a href="/docs/2505202?ONDATE=03.02.2006 00#2505841">постановлением </a>Пленума верховного суда Республики Узбекистан от 3 февраля 2006 года № 5)</div></div><div class="BY_DEFAULT"><div name="3043731" id="3043731"></div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="3043734" id="3043734">19. При установлении присвоения, растраты, сокрытия, уничтожения или повреждении имущества, на которое был наложен арест, суд должен поставить перед органами прокуратуры вопрос о привлечении к установленной законом ответственности лица, которому это имущество было вверено (<a href="/docs/111457#169014">статья 233 </a>УК).</div></div><div class="CHANGES_ORIGINS"><label id="s1104"></label><div name="3043735" id="3043735">(пункт 19 в редакции <a href="/docs/3036174?ONDATE=29.07.2016 00#3037270">постановления </a>пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 29 июля 2016 года № 13)</div></div><div class="INDEXES_ON_REF"><label id="s5987"></label><div name="onLBC1446730" id="onLBC1446730">[<b>ОКОЗ:</b><div id="LBC6643"><span class="iorRN">1.</span><span class="iorVal">07.00.00.00 Законодательство о финансах и кредите. Банковская деятельность / 07.18.00.00 Государственная пошлина / 07.18.01.00 Общие положения. Плательщики государственной пошлины и объект обложения]</span></div></div></div><div class="INDEXES_ON_REF"><label id="s5988"></label><div name="onLS1446730" id="onLS1446730">[<b>ТСЗ:</b><div id="LS3747"><span class="iorRN">1.</span><span class="iorVal">Финансы / Налоги (сборы, пошлина)]</span></div></div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446730" id="1446730">20. При предъявлении и разрешении гражданского иска в уголовном деле государственная пошлина не взыскивается и на такие иски сроки исковой давности не распространяются (<a href="/docs/111463#247895">ст.ст. 276</a>, <a href="/docs/111463#247911">281</a> УПК).</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446731" id="1446731">Если по делу признаны виновными несколько лиц, судебные издержки, согласно <a href="/docs/111463#248525">ст. 320 </a>УПК, возлагаются на осужденных в долевом порядке с учетом вины и имущественного положения каждого из них.</div></div><div class="INDEXES_ON_REF"><label id="s5987"></label><div name="onLBC1446732" id="onLBC1446732">[<b>ОКОЗ:</b><div id="LBC7631"><span class="iorRN">1.</span><span class="iorVal">17.00.00.00 Правосудие / 17.06.00.00 Экономическое процессуальное законодательство / 17.06.04.00 Производство по делам с участием иностранных организаций, международных организаций и осуществляющих предпринимательскую деятельность иностранных граждан, лиц без гражданства]</span></div></div></div><div class="INDEXES_ON_REF"><label id="s5988"></label><div name="onLS1446732" id="onLS1446732">[<b>ТСЗ:</b><div id="LS3811"><span class="iorRN">1.</span><span class="iorVal">Правосудие. Охрана правопорядка. Юстиция / Исполнительное производство]</span></div></div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446732" id="1446732">21. Приговор в части гражданского иска может быть обращен к исполнению в пределах сроков, установленных в <a href="/docs/186098#230949">ст. 377 </a>ГПК Республики Узбекистан.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446733" id="1446733">Пропущенный срок может быть восстановлен судом, вынесшим приговор, либо судом по месту исполнения решения о взыскании ущерба (<a href="/docs/186098#230956">ст. 379 </a>ГПК Республики Узбекистан).</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446734" id="1446734">22. Судам надлежит активизировать работу по выявлению причин и условий, способствующих совершению преступлений, связанных с причинением материального ущерба; по каждому делу путем вынесения частных определений обращать внимание соответствующих руководителей на необходимость принятия мер к устранению таких причин и условий.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446735" id="1446735">23. Судебной коллегии по уголовным делам Верховного суда Республики Узбекистан, Верховному суду Республики Каракалпакстан по уголовным делам, областным, Ташкентскому городскому судам по уголовным делам, а также Военному суду Республики Узбекистан следует усилить надзор за точным соблюдением судами требований законодательства о возмещении материального ущерба, причиненного преступлением, систематически обобщать судебную практику по этому вопросу и принимать меры к устранению недостатков.</div></div><div class="ACT_TEXT"><div name="1446736" id="1446736">24. В связи с принятием настоящего постановления признать утратившим силу постановление Пленума Верховного суда Узбекской ССР от 12 декабря 1983 года № 7 «О ходе выполнения судами Узбекской ССР постановления Пленума Верховного суда СССР от 23 марта 1979 года «О практике применения законодательства о возмещении материального ущерба, причиненного преступлением» (с изменениями, внесенными постановлением Пленума от 11 мая 1984 года № 3).</div></div><div class="SIGNATURE"><div name="1446737" id="1446737"></div></div><div class="ACT_ESSENTIAL_ELEMENTS"><div name="1446738" id="1446738"></div></div><div class="ACT_ESSENTIAL_ELEMENTS"><div name="1446739" id="1446739">11 сентября 1998 г.,</div></div><div class="ACT_ESSENTIAL_ELEMENTS_NUM"><div name="1446742" id="1446742">№ 21</div></div></div>
                                                    </div>
                                                </td>
                                            </tr>
                                        </table>
                                    </div>
                                
                                
                            </div>
                        </div>
                    </div>
                </div>
            </div>
            
            <div class="lx_revive_adserver">
                

<script type='text/javascript'><!--//<![CDATA[
    var m3_u = (location.protocol == 'https:' ? 'https://rk.adolatmarkazi.uz/www/delivery/ajs.php' : 'http://rk.adolatmarkazi.uz/www/delivery/ajs.php');
    var m3_r = Math.floor(Math.random() * 99999999999);
    if (!document.MAX_used) document.MAX_used = ',';
    document.write("<scr" + "ipt type='text/javascript' src='" + m3_u);
    document.write("?zoneid=8");
    document.write('&amp;cb=' + m3_r);
    if (document.MAX_used != ',') document.write("&amp;exclude=" + document.MAX_used);
    document.write(document.charset ? '&amp;charset=' + document.charset : (document.characterSet ? '&amp;charset=' + document.characterSet : ''));
    document.write("&amp;loc=" + escape(window.location));
    if (document.referrer) document.write("&amp;referer=" + escape(document.referrer));
    if (document.context) document.write("&context=" + escape(document.context));
    document.write("'><\/scr" + "ipt>");
    //]]>--></script>

            </div>
            
        </main>
        <div class="">
            
<footer class="footer">
    
    <div class="footer__top">
        <div class="container">
            <div class="footer__links">
                <div class="footer__links-ads">
                    <a href="/about">Марказ ҳақида</a>
                </div>
                <div class="footer__links-ads">
                    <a href="/news">Сайт янгиликлари</a>
                </div>
                <div class="footer__links-ads">
                    <a href="/adv">Сайтда реклама</a>
                </div>
                <div class="footer__links-ads">
                    <a href="/rss">RSS</a>
                </div>
            </div>
            
            <div class="footer__app">
                <div class="footer__app-download">
                    <a target="_blank" href="https://play.google.com/store/apps/details?id=uz.lex.mobile">
                        <img src="/assets/img/google_app.svg"></a>
                </div>
                <div class="footer__app-download">
                    <a target="_blank" href="https://apps.apple.com/us/app/lexuz/id1608798574">
                        <img src="/assets/img/app_store.png"></a>
                </div>
            </div>
            <div class="footer__icon">
                <div class="footer__icons">
                    <a target="_blank" href="https://t.me/lexuzofficial"><i class="fab fa-telegram-plane"></i></a>
                </div>
                <div class="footer__icons">
                    <a target="_blank" href="https://www.facebook.com/minjustuz"><i class="fab fa-facebook-f"></i></a>
                </div>
                <div class="footer__icons">
                    <a target="_blank" href="https://www.instagram.com/adliyanews/"><i class="fab fa-instagram-square"></i></a>
                </div>
                <div class="footer__icons">
                    <a target="_blank" href="https://www.youtube.com/c/adliya"><i class="fab fa-youtube"></i></a>
                </div>
            </div>
            <div style="float: right; top: -30px; margin-top: -44px;">
<!-- START WWW.UZ TOP-RATING -->
<SCRIPT language="javascript" type="text/javascript">
		<!--
		top_js = "1.0"; top_r = "id=4079&r=" + escape(document.referrer) + "&pg=" + escape(window.location.href); document.cookie = "smart_top=1; path=/"; top_r += "&c=" + (document.cookie ? "Y" : "N")
		//-->
</SCRIPT>
<SCRIPT language="javascript1.1" type="text/javascript">
<!--
		top_js = "1.1"; top_r += "&j=" + (navigator.javaEnabled() ? "Y" : "N")
//-->
</SCRIPT>
<SCRIPT language="javascript1.2" type="text/javascript">
<!--
		top_js = "1.2"; top_r += "&wh=" + screen.width + 'x' + screen.height + "&px=" + (((navigator.appName.substring(0, 3) == "Mic")) ? screen.colorDepth : screen.pixelDepth)
//-->
</SCRIPT>
<SCRIPT language="javascript1.3" type="text/javascript">
<!--
		top_js = "1.3";
//-->
</SCRIPT>
<SCRIPT language="JavaScript" type="text/javascript">
		<!--
		top_rat = "&col=0C57A6&t=ffffff&p=DD7900"; top_r += "&js=" + top_js + ""; document.write('<a href="https://www.uz/rus/toprating/cmd/stat/id/4079" target="_blank"><img src="https://www.uz/plugins/top_rating/count/cnt.png?' + top_r + top_rat + '" width=88 height=31 border=0 alt="Топ рейтинг www.uz"></a>')//-->
</SCRIPT>
<NOSCRIPT>
		<A href="https://www.uz/rus/toprating/cmd/stat/id/4079" target="_blank">
				<img height="31" src="https://www.uz/plugins/top_rating/count/nojs_cnt.png?id=4079&pg=http%3A//lex.uz&col=0C57A6&t=ffffff&p=DD7900" width="88" border="0" alt="Топ рейтинг www.uz">
		</A>
</NOSCRIPT>
<!-- FINISH WWW.UZ TOP-RATING --></div>
            
        </div>
    </div>
    
    <div class="footer__bottom">
        <div class="container">
            <div class="footer__bottom-desc">&copy; Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги қошидаги “Адолат” миллий ҳуқуқий ахборот маркази давлат муассасаси</div>
        </div>
    </div>
</footer>
<div id="lx_alert" style="display: none;">
    <div class="lx_alert_content">
        <div class="lx_alert_body">
            <div id="lx_alert_message"></div>
        </div>
        <div class="lx_alert_footer">
            <button id="lx_alert_close" type="button" class="btn btn-primary" onclick="lxCloseAlert();">Ёпиш</button>
        </div>
    </div>
</div>
<span id="lx_btn_up" onclick="lx_btn_up_top()" title="">
    <svg viewBox="0 0 512 512">
        <path fill="currentColor" d="M256 504c137 0 248-111 248-248S393 8 256 8 8 119 8 256s111 248 248 248zm0-448c110.5 0 200 89.5 200 200s-89.5 200-200 200S56 366.5 56 256 145.5 56 256 56zm20 328h-40c-6.6 0-12-5.4-12-12V256h-67c-10.7 0-16-12.9-8.5-20.5l99-99c4.7-4.7 12.3-4.7 17 0l99 99c7.6 7.6 2.2 20.5-8.5 20.5h-67v116c0 6.6-5.4 12-12 12z"></path></svg>
</span>

        </div>
        <div id="lx_md_send_feedback" class="modal" tabindex="-1" role="dialog">
            <div class="modal-dialog" role="document" style="max-width: 40rem; max-height: 90vh;">
                <div class="modal-content">
                    <div class="modal-header" style="display: block;">
                        <button type="button" class="close" data-dismiss="modal" aria-label="Close">
                            <span aria-hidden="true">&times;</span>
                        </button>
                        <h3 class="modal-title">Ҳужжатга таклиф юбориш</h3>
                    </div>
                    <div class="modal-body">
                        <div class="form-group">
                            <select class="lx_select2_filter select2 form-control" id="lx_feedback_type" onchange="feedback_type_changed(this)">
                                <option value="" selected>Таклиф турини танланг</option>
                                <option value="1">Ҳужжатга таклиф</option>
                                <option value="2">Техник хатолик</option>
                            </select>
                        </div>
                        <div class="form-group">
                            <input id="lx_feedback_from" type="text" class="form-control" placeholder="Фамилияси, исми, шарифи" />
                        </div>
                        <div class="form-group row">
                            <div class="col-6">
                                <input id="lx_feedback_phone" type="text" class="form-control" placeholder="Телефон" />
                            </div>
                            <div class="col-6">
                                <input id="lx_feedback_email" type="text" class="form-control" placeholder="Email" />
                            </div>
                        </div>
                        <div class="form-group">
                            <textarea id="lx_feedback_text" class="form-control" rows="7" maxlength="2000" style="resize: vertical; max-height: 600px;" placeholder="Матн"></textarea>
                        </div>
                        <div class="form-group">
                            <div class="custom-control custom-checkbox mb-2">
                                <input class="custom-control-input" id="lx_feedback_legis" type="checkbox" onchange="lx_feedback_legis_changed(this)">
                                <label class="custom-control-label" for="lx_feedback_legis">Қонунчиликка таклиф бериш <a href="https://lex.uz/" target="_blank" style="color:#0064a9">қоидалари</a> билан танишдим</label>
                            </div>
                        </div>
                    </div>
                    <div class="modal-footer" id="sendFeedback_group" style="display: none;">
                        <div id="dvCaptcha2"></div>
                        <input type="hidden" id="captcha_res2" />
                        <button type="button" class="btn btn-success" id="btn_sendFeedbackToDb" style="display: none;" onclick="sendFeedbackToDb(1446527, 3);">Жўнатиш</button>
                        <button type="button" class="btn btn-danger" id="btn_sendFeedbackCancel" data-dismiss="modal">Бекор қилиш</button>
                    </div>
                </div>
            </div>
        </div>
        <div class="modal fade" id="modalShowCard" tabindex="-1" role="dialog" aria-hidden="true" style="z-index: 9000;">
            <div class="modal-dialog" style="margin: 0;">
                <div class="modal-content" style="background: #eee; width: 90vw; height: 92vh; left: 5vw; top: 4vh;">
                    <div class="modal-header" style="padding: 0 4px 0 0; display: block;">
                        <button type="button" class="close" data-dismiss="modal" style="margin: 0">&times;</button>
                    </div>
                    <div class="modal-body" style="padding: 0 4px; margin: 0;">
                        <iframe id="iframeShowCard" style="width: 100%; height: 100%; border: none;"></iframe>
                    </div>
                </div>
            </div>
        </div>
        <button id="lxPlayButton"></button>
        <button id="lxPlayLang" style="display: none">3</button>
        
        <script>
            const htmldark = document.getElementsByTagName('html')[0];

            if (localStorage.getItem("themes") === "light") {
                htmldark.dataset.theme = 'light';
            }
            else if (localStorage.getItem("themes") === "grey") {
                htmldark.dataset.theme = 'grey';
            }
            else if (localStorage.getItem("themes") === "dark") {
                htmldark.dataset.theme = 'dark';
            }
            const toggleTheme = (theme) => {
                htmldark.dataset.theme = theme;
                localStorage.setItem("themes", theme);
            }
        </script>
        <script>            
            
            $(document).ready(function () {
                document.getElementById('lx_var_b').innerHTML = document.getElementById('lx_var_t').innerHTML;
            });
            
        </script>
        <script type="text/javascript">
            
        </script>
    </div>
    <div style="display: none;"></div>
</body>
</html>

<script>
    function changeScrollType(obj) {
        if ($(obj)["0"].checked) {
            scrollIndependent();
        }
        else {
            scrollCommon();
        }
    }

    function scrollCommon() {
        $('#lang1').css('overflow', 'auto');
        $(".lang1, .lang2").removeAttr('overflow');
        $(".lang1, .lang2").css('overflow', 'hidden');
        $(".lang1, .lang2").css('height', 'auto');
        $(".lang1, .lang2").css('padding-right', '0');
        $("body").css('overflow', 'auto');
    }

    function scrollIndependent() {
        $('#actPage').removeAttr('overflow');
        $(".lang1, .lang2").css('height', ($(window).height() - 38) + "px");
        $(".lang1, .lang2").css('overflow', 'auto');
        $(".lang1, .lang2").css('padding-right', '5px');
        $("body").css('overflow', 'hidden');
    }

    function clickAllChk(item_id, chk, pref1, pref2) {
        $.each($('#' + pref1 + '_dropdown_check').find("INPUT[type='checkbox']"), function () {
            if ($(this).attr('id') != item_id) {
                $(this).prop('checked', chk.checked);
                if (!chk.checked) {
                    $.each($('div').find('#s' + $(this).attr('id').substring(2)), function () { $(this).parent().hide(); });
                }
                else {
                    $.each($('div').find('#s' + $(this).attr('id').substring(2)), function () { $(this).parent().show(); });
                }
            }
        });

        $.each($('#' + pref2 + '_dropdown_check').find("INPUT[type='checkbox']"), function () {
            $(this).attr('checked', chk.checked);
        });
    }

    function hideItem(chk) {
        var chk_id = chk.id.substring(2);
        var $containers = $('[id="s' + chk_id + '"]').parent();
        if (!chk.checked) {
            $containers.hide();
        }
        else {
            if (chk_id === '1104') {
                $containers.removeClass("lx_no_select");
            }
            $containers.show();
        }
    }

    var showLexComments = false;

    function toggleLexComments() {
        var $containers = $('[id="s527"]').parent();
        if (showLexComments) {
            showLexComments = false;
            $("#t_btn_lex_comment").removeClass("active")
            $("#b_btn_lex_comment").removeClass("active")
            $containers.hide();
        }
        else {
            showLexComments = true;
            $("#t_btn_lex_comment").addClass("active")
            $("#b_btn_lex_comment").addClass("active")
            $containers.removeClass("lx_no_select");
            $containers.show();
        }
    }

    function scrollText(hash) {
        if (!hash) {
            window.scrollTo(0, 0);
            return;
        }
        history.pushState(null, '', '#' + hash);
        scrollToHash(hash);
    }

    function scrollToHash(hash, smooth = false) {
        const target = document.getElementById(hash);
        if (!target) return;
        const iframe = document.querySelector('.skiptranslate iframe');
        const iframeHeight = iframe ? iframe.offsetHeight : 0;
        const header = document.getElementById("doc_header");
        const headerHeight = header ? header.offsetHeight : 0;
        const y = target.getBoundingClientRect().top + window.pageYOffset - iframeHeight - headerHeight - 4;
        if (smooth) {
            setTimeout(() => { window.scrollTo(0, y); }, 100);
        } else {
            window.scrollTo(0, y);
        }
    }

    window.onload = function () {
        if (window.location.hash) {
            scrollToHash(window.location.hash.substring(1), true);
        }
    };

    window.addEventListener('hashchange', function () {
        if (window.location.hash) {
            scrollToHash(window.location.hash.substring(1));
        }
    });

    $(document).ready(function () {
        $('#search-criteria').on('input', function (e) {
            var txt = $('#search-criteria').val().toUpperCase();
            if (txt.length > 0) {
                $('.docNabvar__child').each(function () {
                    $(this).addClass('toc_show');
                });
                $('.search-text').each(function () {
                    var elem = $(this).closest('.search-toggle');
                    elem.removeClass('toc_show');
                    elem.removeClass('toc_hide');
                    if ($(this).text().toUpperCase().indexOf(txt) != -1) {
                        elem.addClass('toc_show');
                    } else {
                        elem.addClass('toc_hide');
                    }
                });
            }
            else {
                clearSearch();
            }
        });
    });

    function clearSearch() {
        $('#search-criteria').val('');
        $('.toc_show').each(function () {
            $(this).removeClass('toc_show');
        });
        $('.toc_hide').each(function () {
            $(this).removeClass('toc_hide');
        });
    }
</script>
<script>
    function addToFavorite() {
        $.ajax({
            type: "POST",
            url: "/pages/ajax_methods2.aspx",
            cache: false,
            data: {
                "action": "addToFavorite",
                "lact_id": "1446527",
                "lang": "3"
            },
            success: function (data) {
                var kvp = JSON.parse(data);
                lxAlert(kvp.message);
            },
            error: function () {
                lxAlert("Cақлашда хатолик!");
            }
        });
    }

    function showAddCard(tcard) {
        if (tcard < 1 || tcard > 6) {
            return;
        }

        $('#add_info').val('0').trigger('change');

        if (tcard == "1") {
            showIframeCard('/actinfo/card1/1446527');
        }
        else if (tcard == "2") {
            showIframeCard('/actinfo/card2/1446527');
        }
        else if (tcard == "3") {
            showIframeCard('/actinfo/basrev/1446527');
        }
        else if (tcard == "4") {
            showIframeCard('/actinfo/revhis/1446527');
        }
        else if (tcard == "5") {
            showIframeCard('/actinfo/correspondents/1446527');
        }
        else if (tcard == "6") {
            showIframeCard('/actinfo/respondents/1446527');
        }
    }

    function showIframeCard(_url) {
        $("#iframeShowCard").attr("src", _url);
        $('#modalShowCard').modal('show');
    }

    $('#modalShowCard').on('hidden.bs.modal', function () {
        $("#iframeShowCard").attr("src", "about:blank");  // clear after close
    });

    $(document).ready(function () {
        
    });
</script>
<script type="text/javascript">
    function downloadDoc() {
        const s527 = showLexComments ? '1' : '0';
        const s1089 = $('#t_1089').prop('checked') ? '1' : '0';
        const s1104 = $('#t_1104').prop('checked') ? '1' : '0';
        window.location.href = '/docs/1446527?type=doc' + '&s527=' + s527 + '&s1089=' + s1089 + '&s1104=' + s1104;
    }

    function openTwoLang(lang_id) {
        window.location.href = "/docs/1446527?otherlang=" + lang_id;
    }
</script>
<script>
    function lx_pa(elem_id) { lx_audio.playAudioByElemId(elem_id); }
    function lx_mo(e, elem_id) { lx_audio.moveElement(e, elem_id); }
    function a(event, word) { lx_def.showDef(event, '3', word); }
    function lx_cl(elem_id) {
        const link = window.location.origin + window.location.pathname + window.location.search + '#' + elem_id;
        navigator.clipboard.writeText(link)
            .then(() => {
                Swal.fire({
                    title: 'Ҳавола олинди',
                    text: link,
                    confirmButtonText: "Ёпиш"
                });
            })
            .catch(err => {
                Swal.fire({
                    title: 'Error',
                    text: 'Failed to copy',
                    confirmButtonText: "Ёпиш"
                });
            });
    }
    async function lx_bm(elem_id) {
        const link = window.location.pathname + window.location.search + '#' + elem_id;
        try {
            const lang_id = 3;
            const response = await fetch('/Pages/GetPage.aspx/SaveBookmark', {
                method: "POST",
                headers: { "Content-Type": "application/json" },
                body: JSON.stringify({ lang_id, link }),
            });
            if (response.ok) {
                const result = (await response.json()).d;
                lxAlert(result);
            } else {
                lxAlert('Техник хатолик');
            }
        }
        catch (error) {
            lxAlert('Техник хатолик');
        }
    }
</script>
<script>
    var dvCaptcha2;

    var onloadCallback = function () {
        dvCaptcha2 = grecaptcha.render('dvCaptcha2', {
            'sitekey': '6Lc4eUoUAAAAADW-S-YIn_F1v9K-G6154fgrBmQq',
            'callback': function (response) {
                $("[id*=captcha_res2]").val(response);
                $('#btn_sendFeedbackToDb').show();
                $('#btn_sendFeedbackCancel').hide();
            }
        });
    };

    var _elem_id;

    function lx_sf(elem_id) { // added to xml
        sendFeedback(elem_id);
    }

    function sendFeedback(elem_id) {
        _elem_id = elem_id;
        grecaptcha.reset(dvCaptcha2);
        $('#lx_feedback_from').val('');
        $('#lx_feedback_text').val('');
        $('#lx_feedback_phone').val('');
        $('#lx_feedback_email').val('');
        $('#captcha_res2').val('');
        $('#btn_sendFeedbackToDb').hide();
        $('#lx_md_send_feedback').modal({
            backdrop: 'static',
            keyboard: true
        });
        $('#lx_feedback_type').val('').trigger('change');
        $('#lx_feedback_legis').prop('checked', false).trigger('change');
    }

    function feedback_type_changed(sel) {
        if (sel.value == '1') {
            $('#lx_feedback_phone').show();
            $('#lx_feedback_email').show();
        }
        else {
            $('#lx_feedback_phone').hide();
            $('#lx_feedback_email').hide();
        }
    }

    function lx_feedback_legis_changed(checkbox) {
        if (checkbox.checked) {
            $('#sendFeedback_group').show();
        } else {
            $('#sendFeedback_group').hide();
        }
    }

    function sendFeedbackToDb(lact_id, lang_id) {
        var feedback_from = $('#lx_feedback_from').val().trim();
        var feedback_text = $('#lx_feedback_text').val().trim();
        var feedback_type = $('#lx_feedback_type').val().trim();
        var feedback_phone = $('#lx_feedback_phone').val().trim();
        var feedback_email = $('#lx_feedback_email').val().trim();
        var captcha_result = $('#captcha_res2').val();

        if (feedback_type != '1' && feedback_type != '2') {
            lxAlert('Таклиф турини танланг!');
        }
        else if (feedback_from.length < 3 || feedback_from.length > 100) {
            lxAlert('Фамилияси, исми, шарифи!');
        }
        else if (feedback_text.length < 10) {
            lxAlert('Маълумот тўлиқ киритилмаган!');
        }
        else if (feedback_text.length > 2000) {
            lxAlert('Матн 2000 ҳарфдан кўп!')
        }
        else if (feedback_phone.length > 20) {
            lxAlert('Телефон!');
        }
        else if (feedback_email.length > 30) {
            lxAlert('Email!');
        }
        else {
            $.ajax({
                type: "POST",
                url: "/pages/ajax_methods2.aspx",
                data: {
                    'action': 'sendfeedback',
                    'lact_id': lact_id,
                    'lang_id': lang_id,
                    'element_id': _elem_id,
                    'feedback_from': encodeHtmlEntities(feedback_from),
                    'feedback_text': encodeHtmlEntities(feedback_text),
                    'feedback_type': encodeHtmlEntities(feedback_type),
                    'feedback_phone': encodeHtmlEntities(feedback_phone),
                    'feedback_email': encodeHtmlEntities(feedback_email),
                    'captcha_result': captcha_result
                },
                success: function (data) {
                    $('#lx_feedback_from').val('');
                    $('#lx_feedback_text').val('');
                    $('#lx_feedback_type').val('');
                    $('#lx_feedback_phone').val('');
                    $('#lx_feedback_email').val('');
                    $('#captcha_res2').val('');
                    $('#btn_sendFeedbackToDb').hide();
                    $('#lx_md_send_feedback').modal('hide');
                    lxAlert(data);
                },
                error: function () {
                    $('#captcha_res2').val('');
                    $('#btn_sendFeedbackToDb').hide();
                    grecaptcha.reset(dvCaptcha2);
                    lxAlert('Cақлашда хатолик!');
                }
            });
        }
    }

    function encodeHtmlEntities(str) {
        return String(str).replace(/&/g, '&amp;')
            .replace(/</g, '&lt;')
            .replace(/>/g, '&gt;')
            .replace(/"/g, '&quot;')
            .replace(/'/g, '&#39;');
    }
</script>
<script>
    $('.stopProp').click(function (e) {
        e.stopPropagation();
    });
    function openUrl(url) {
        location.href = url;
    }
    function openInNew(url) {
        window.open(url, "_blank");
    }
    if ("" == "print") {
        $(document).ready(function () {
            window.print();
        });
    }
</script>
<script>
    let lxCompNotEqualId = 0;
    function lxCompNext() {
        if (lxCompNotEqualId < 0) {
            lxCompNotEqualId++;
            scrollText('d_' + lxCompNotEqualId);
        }
    }
    function lxCompPrev() {
        if (lxCompNotEqualId > 1) {
            lxCompNotEqualId--;
            scrollText('d_' + lxCompNotEqualId);
        }
    }
</script>
