02.12.2009 йилдаги 0277-09-сон
ONLINE TRANSLATE
Ўзбекистон Республикасининг санитария қоидалари ва меъёрлари, гигиена нормативлари, 02.12.2009 йилдаги 0277-09-сон
Кучга кириш санаси
02.12.2009
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ўзбекистон Республикасининг санитария қоидалари ва меъёрлари, гигиена нормативлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Эшитиш ва ақлий ривожланишида нуқсони бўлган ўқувчилар учун ихтисослаштирилган умумтаълим мактаблари ва касб-ҳунар коллежларининг ўқув нашрларига қўйиладиган гигиеник талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Санитария-гигиена норма ва қоидаларини бузиш Ўзбекистон Республикаси қонунчилигига мувофиқ интизомий ва маъмурий жавобгарликка сабаб бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Санитария-гигиена қоидалари ихтисослаштирилган мактаблар (мактаб-интернатлар), касб-ҳунар коллежларида таълим олаётган, эшитиши ва ақлий ривожланишида нуқсони бўлган болалар учун мўлжалланган ўқув қўлланмалари нашрларига татбиқ этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
I. ҚЎЛЛАНИЛИШ СОҲАСИ ВА УМУМИЙ ҚОИДАЛАР
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1.1. Мазкур санитария қоидалари Ўзбекистон Республикасининг «Давлат санитария назорати тўғрисида»ги, «Таълим тўғрисида»ги, «Кадрлар тайёрлаш миллий дастури тўғрисида»ги қонунлари ҳамда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси Раёсатининг 2009 йил 23 мартдаги 12-сонли мажлис баённомасига асосан ишлаб чиқилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1.2. Мазкур санитария қоидалари ўқувчилар организмида кўриш аъзолари, таянч-ҳаракат аппарати, юрак-қон томир тизими касалликларининг олдини олишга, шунингдек, ихтисослаштирилган мактаблар ва касб-ҳунар коллежларида ақлий ривожланишида ва нутқида нуқсони бўлган болаларнинг нутқини ривожлантиришга қаратилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1.3. Санитария қоидалари ўқув нашрларининг (дарсликлар, ўқув қўлланмалари, практикумлар, кейинги ўринларда — нашрлар) ўқишга қулайлигини таъминлаш мақсадида уларнинг вазни, шрифт билан безатилиши, босма сифати ва полиграфия материалларига оид гигиеник талабларни белгилайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1.4. Гигиеник талаблар ва қоидалар ўқувчиларнинг кўриш қобилияти ва умумий толиқишининг олдини олиб, ўқиш жараёнида кўзга тушадиган зўриқишни камайтириш мақсадида болалар ва ўсмирлар организмининг функционал имкониятларини таъминлашга қаратилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1.5. Санитария қоидалари умумтаълим муассасаларида, шунингдек, уйда таълим олиш ва инклюзив таълим шароитида ўқийдиган, эшитиши ва ақлий ривожланишида нуқсони бўлган болаларга мўлжалланган нашрларга ҳам татбиқ этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1.6. Мазкур санитария қоидалари талабларига риоя қилиш мулкчилик шаклидан қатъи назар, ноширлик фаолияти билан шуғулланувчи фуқаролар, якка тартибдаги тадбиркорлар ва юридик шахслар учун мажбурийдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1.7. Нашрларга оид гигиеник талабларни тартибга солиш ва таъминлаш қисмидаги меъёрий ҳужжатлар (давлат ва тармоқ стандартлари) мазкур санитария қоидаларига зид бўлмаслиги керак ва улардан фақатгина мазкур санитария қоидаларига мувофиқлиги тўғрисида санитария-эпидемиология хулосаси мавжуд бўлгандагина фойдаланишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1.8. Мазкур санитария қоидаларининг бажарилиши устидан давлат санитария-эпидемиология назорати Ўзбекистон Республикаси Давлат санитария-эпидемиология хизмати муассасалари томонидан амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
II. НАШРЛАРНИНГ ГИГИЕНИК ТАСНИФИ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2.1. Ўқув фанлари бўйича нашрлар бир марта ўқиш ва ўзлаштириш учун тақдим этиладиган ахборот материалининг хусусияти ва ҳажмига қараб қуйидагиларга бўлинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
гуманитар (алифбе, савод ўргатиш, ўқиш, нутқ ўстириш, рус тили, она тили, талаффуз, жамиятшунослик, атрофимиздаги олам, адабиёт, тилшунослик — ўзбек ва хорижий тиллар, ҳаёт фаолияти хавфсизлиги асослари, эстетик туркум фанлари, жисмоний тарбия, меҳнат таълими);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ижтимоий (тарих, давлат ҳуқуқи ва ш.к.);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
табиий (физика, кимё, география, биология, астрономия ва ш.к.);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
аниқ (математика, информатика ва ш.к.);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бошланғич касб-ҳунар таълими учун махсус фанлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2.2. Ўқув жараёнидаги функционал вазифасига кўра нашрлар қуйидагиларга бўлинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
дарслик;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ўқув қўлланма.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2.3. Нашрлар ёш тоифасига кўра қуйидагилар учун мўлжалланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бошланғич таълим (I гуруҳ):
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) 1 — 4-синфлар (интеллектида нуқсони бўлган болалар — ИНБ учун);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) 1 — 6-синфлар (эшитишида нуқсони бўлган болалар — ЭНБ учун);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
умумий ўрта таълим (II гуруҳ):
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) 5 — 9-синфлар (ИНБ учун);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) 7 — 11-синфлар (ЭНБ учун).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
в) махсус касб-ҳунар таълими.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
III. НАШРЛАРГА ҚЎЙИЛАДИГАН ГИГИЕНИК ТАЛАБЛАР
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.1. Умумий талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.1.1. Икки ёш тоифасига оид материалларни ўз ичига олган нашрларни чиқариш тавсия этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Нашр кўпи билан қуйидаги муддатларга мўлжалланган ўқув материалларини ўз ичига олиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-синф учун 1 йиллик фойдаланишга,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2 — 4-синфлар учун 2 йиллик фойдаланишга,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5 — 9-синфлар учун 4 йиллик фойдаланишга.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-синф дарсликларидан 1 ўқув йилидан ортиқ фойдаланиш тақиқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.1.2. Нашрларга амалдаги давлат стандартига мувофиқ форматларда йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.1.3. Нашр вазни қуйидагидан ошмаслиги керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1 — 4-синфлар учун — 300 г;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5 — 6-синфлар учун — 400 г;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
7 — 9-синфлар учун — 500 г;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
10-11-синфлар учун — 600 г.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ўрта махсус, касб-ҳунар таълими учун — 600 г.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Фақат синфда ишлашга мўлжалланган 1 — 4-синфлар учун нашрлар вазни 500 г дан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Нашр вазнини кўпи билан 10% га оширишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Дарсликларнинг бир ўқув кунига мўлжалланган, ёзув қуроллари билан бирга жамланган тўплами (ранец ёки портфел вазнисиз) ўқувчилар томонидан 3 км гача масофага оғирлик кўтариш учун йўл қўйилган меъёрлардан ошмаслиги керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
I — III синфлар учун 1,5 кг дан 2,0 кг гача;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
IV-V синфлар учун 2,0 кг дан 2,5 кг гача;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
VI-VII синфлар учун 3,0 кг дан 3,5 кг гача;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
VIII-IX синфлар учун 4,0 кг дан 4,5 кг гача;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
10-11-синфлар ва касб-ҳунар коллежлари ўқувчилари учун 5 кг гача.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.1.4. Нашрлар юмшоқ ёки қаттиқ муқовада тайёрланиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.1.5. Қоғоз қопламали қаттиқ муқовали нашрлар плёнка пресслаб пардозланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бўрланган ёки махсус қопламали қоғозлардан тайёрланган муқовалардан ташқари, бошқа юмшоқ муқовали нашрлар лакланиши ёки плёнка прессланиб пардозланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.1.6. Нашр блокини ўқиш шароитини ёмонлаштирадиган усулларда маҳкамлашга йўл қўйилмайди:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
сим қадаб тикиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
елимлаб чоксиз маҳкамлаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Функционал жиҳатдан саҳифаларга ажратиш (қирқиш) учун мўлжалланган нашрларда, масалан, дидактик материаллар, топшириқли карточкалар ва шу кабиларда чоксиз елимли маҳкамлаш усулидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.1.7. Бошланғич таълим учун мўлжалланган нашрларда юқори босма усулини қўллаш тавсия этилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.1.8. Нашр қўшалоқ саҳифасининг муқоваолди ҳошиялари камида 26 мм, бунда саҳифадаги муқоваолди ҳошия ўлчами эса 10 мм дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Саҳифа ҳошияларида, муқоваолди ҳошиялардан ташқари, топшириқларнинг шартли белгилари, кўргазмали тасвирлар ва ҳажми 50 белгидан ошмайдиган матнни матн қаторидан камида 5 мм масофада жойлаштиришга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Юқори, ташқи ва қуйи ҳошиялар, ҳошияларнинг тасвирий безаклари ҳисобга олинмаганда, 10 мм дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.1.9. Қора сиёҳ билан чоп этишда нашрдаги матн тасвири элементлари ва қоғознинг оптик зичликлари оралиғи 0,7 дан кам бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Матн белгиларининг штрихлари ноаниқ («узуқ-юлуқ») ҳолда чоп этилишига йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.1.10. Матнни рангли, кулранг фонда, шунингдек, фонининг оптик зичлиги 0,3 дан юқори бўлган кўп рангли тасвирлар устида чоп этишга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.1.11. I гуруҳ ўқувчилари учун мўлжалланган нашрларда ҳажми 200 белгидан ортиқ бўлган матн рангли (кулранг) фонда чоп этилганда, шрифт кегли асосий матн шрифти кеглидан 2 пунктга катта, сатрлараро масофа (интерлинёж) камида 2 пунктга кенгроқ, шрифтлар эса оддий ёки кенг, оч ёки ярим қалин кўринишдаги чопқи (рублений) шрифтлар гуруҳидан бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.1.12. Қўшимча матн учун асосий матн кеглидан 2 пунктга кичикроқ кеглдан фойдаланишга рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.1.13. Нашрлардаги иллюстрациялар аниқ, чеккалари пухта ишланган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.1.14. Барча ёш гуруҳлари учун мўлжалланган нашрларда чопқи (рубленнй) шрифтлар гуруҳига кирувчи шрифтлар қўлланилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.1.15. I гуруҳ учун мўлжалланган нашрларда сўзлар орасидаги масофа матн шрифти кеглига тенг, II гуруҳ учун эса матн шрифти кеглининг камида ярмига тенг бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.1.16. Қуйидагиларни қўллашга йўл қўйилмайди:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
асосий ва қўшимча матн учун — шрифт инверсиясидан (вйворотка) фойдаланиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
матнни ажратиб кўрсатиш учун — шрифт инверсияси ва рангли фонда рангли бўёқлардан фойдаланиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ҳуснихат ва иш дафтарларида ёзув учун мўлжалланган жойларда рангли ва кулранг фондан фойдаланиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
кўргазмали тасвирлар (график, схема, жадвал, диаграмма ва ш.к.) учун — рангли фонда рангли бўёқлардан фойдаланиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
асосий ва қўшимча матнни — уч ва ундан ортиқ устунда териш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.1.17. Барча ёш гуруҳларига оид нашрларда матнни ажратиб кўрсатиш учун уч хил рангли бўёқдан фойдаланиш тавсия этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.1.18. I гуруҳ учун мўлжалланган нашрлардаги картографик ёзувлар учун кегли камида 10 пункт, II ва III гуруҳлар учун эса камида 9 пункт бўлган шрифтни қўллаш тавсия этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.1.19. Матн иллюстрацияларнинг ёнида жойлашганда, сарлавҳа ва хатбошилардан ташқари, сатрларнинг боши ва охири бир вертикал чизиқда жойлашиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.1.20. Нашрларда ахборотнинг бузилишига ёки йўқолишига олиб келадиган, ўқишни қийинлаштирадиган, ўқиш шароитини ёмонлаштирадиган нуқсонларга йўл қўйилмайди:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
босилмай қолиш (тасвир элементларининг йўқолиши), бўёқнинг суркалиши, бўёқ қуюлиб қолган жойлар, доғлар, тирналишлар, қўшалоқ босилиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
китоб блокининг қирқимларига ёки ичига елим оқиб кириши натижасида саҳифаларнинг ёпишиб қолиши ва очганда матн ёки расмларнинг шикастланиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
блок ёки муқованинг деформацияланиши.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.1.21. Барча ёш гуруҳларига мўлжалланган нашрларда расмларнинг юқори сифати таъминланиши, қирралари аниқ ва пухта ишланган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.2. Шрифт билан безашга оид талаблар гуманитар, ижтимоий ва табиий фанларга оид нашрлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.2.1. Алифбе, буквар ва ҳуснихат дафтарларига оид талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.2.1.1. Буквардаги матннинг шрифт билан безалиши 1-жадвалда келтирилган талабларга мос келиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.2.1.2. Шеърлардан ташқари ҳолларда матнни икки устунли қилиб теришга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Шеърлар учун матнни икки устунли қилиб теришга фақат устунлар орасидаги масофа камида 18 мм бўлгандагина рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.2.1.3. Буквар ва алифбедаги матнда ажратиб кўрсатилган қисмларнинг шрифт билан безалиши 1-жадвалда келтирилган талабларга мос келиши керак. Бунда сатр узунлиги белгиланмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Устундаги сўзлар сони тўрттадан ошмаганда ва устунлар орасидаги масофа квадратнинг камида 3/4 қисмини ташкил этганда сўзларни устун шаклидаги рўйхат тарзида беришга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.2.1.4. Курсив ёзувдан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.2.1.5. Саҳифада сўзларни бўғин кўчиришга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.2.1.6. Буквар ва алифбедаги расмларнинг умумий майдони камида 50% ни ташкил этиши тавсия этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.2.2. I гуруҳ ўқувчилари учун нашрларга оид талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.2.2.1. Рус ва (ёки) лотин ёзуви асосидаги шрифтлардан фойдаланиб чиқариладиган нашрларда асосий ва қўшимча матннинг шрифт билан безатилиши, таълим йилига ва уларнинг функционал вазифасига қараб, 2-жадвалда баён этилган талабларга мувофиқ бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.2.2.2. Шеърлардан ташқари, асосий ва қўшимча матнни икки устунли қилиб теришга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Шеърлар учун икки устунли теришга фақат 2-жадвал талабларига (сатр узунлигидан ташқари) риоя қилинганда ва устунлар орасидаги масофа камида 9 мм бўлгандагина рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.2.2.3. Сўзлар ва сўз бирикмалари рўйхатлари, хронологик материаллар икки ва ундан ортиқ устунларда фақат устунлар орасидаги масофа камида 12 мм, ажратувчи чизиқ бўлганда эса камида 6 мм бўлсагина жойлаштирилиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.2.2.4. Нашрларнинг луғат қисмида икки устунли теришга фақат устунлар орасидаги масофа камида 9 мм, ажратувчи чизиқ бўлганда эса камида 6 мм бўлсагина йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Нашрларнинг луғат қисмидаги шрифт кегли асосий матн шрифти кеглидан 2 пунктга кичикроқ, сатрлараро интервал (интерлиняш) эса камида 2 пунктга катталаштирилган бўлиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.2.2.5. Матндаги ажратиб кўрсатишлар шрифтининг кегли ва сатрлараро интервалининг (интерлиняшининг) катталаштирилиши 2-жадвалда баён этилган талабларга мувофиқ бўлиши керак. Бунда ажратиб кўрсатишлар шрифтининг кегли асосий (қўшимча) матн шрифти кеглидан кичик бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.2.2.6. Иллюстрациялар тагига ёзиладиган изоҳлар учун кегли камида 14 пункт бўлган шрифтни қўллаш ва уларни иллюстрация четидан камида 4 мм масофада жойлаштириш тавсия этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.2.2.7. Кимёвий формулаларнинг асосий элементлари шрифтининг кегли асосий матн шрифтининг кеглидан кичик бўлмаслиги, формулаларнинг ёрдамчи элементлари шрифтининг кегли эса 6 пунктдан кичик бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.2.3. II гуруҳ ўқувчилари учун мўлжалланган нашрларга қўйиладиган талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.2.3.1. Нашрнинг функционал вазифасига қараб, рус ва (ёки) лотин графикаси асосидаги шрифтлардан фойдаланиб чиқариладиган нашрларда асосий ва қўшимча матнларнинг шрифт билан безатилиши 3-жадвалда кўрсатилган талабларга мувофиқ бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.2.3.2. Матндаги ажратиб кўрсатилган қисмларнинг шрифт кегли ва интерлинияжининг катталаштирилиши 3-жадвалда кўрсатилган талабларга мувофиқ бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қўшимча матн учун устунлар орасидаги масофанинг 6 мм бўлишига фақат ажратувчи чизиқ мавжуд бўлганда йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.2.3.3. Нашрларнинг луғат қисмида икки устунли теримга фақат устунлар орасидаги масофа камида 9 мм бўлганда, ажратувчи чизиқ мавжуд бўлганда эса камида 6 мм бўлганда рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Нашрларнинг луғат қисмидаги шрифт кегли 3-жадвалга мувофиқ қўшимча матн шрифтининг кеглидан кичик бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.2.3.4. Ҳарфли ва сонли формулаларнинг асосий элементлари учун асосий матн шрифтининг кеглидан икки пунктга кичикроқ шрифтни қўллашга йўл қўйилади. Формулаларнинг ёрдамчи элементлари шрифтининг кегли 6 пунктдан кичик бўлмаслиги керак. Юқори қатордаги формулаларнинг сатрости элементлари билан қуйи қатордаги формулаларнинг сатрусти элементлари орасидаги интерлинияжнинг катталаштирилиши 4 пунктдан кам бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Кимёвий формулаларни ўз ичига олган матнда қаторлараро масофанинг (интерлиняжнининг) ортиши саҳифада бир хил бўлмаслиги мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.3. Шрифт билан безашга қўйиладиган талаблар аниқ фанлар бўйича нашрлар учун
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.3.1. I гуруҳ ўқувчилари учун мўлжалланган нашрларга қўйиладиган талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.3.1.1. Нашрларнинг асосий матнини шрифт билан безаш 4-жадвалда баён этилган талабларга мос келиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.3.1.2. Асосий матнни икки устунли қилиб теришга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.3.1.3. Мисол ва масалалар устунлари учун икки устунли теримдан фақат устунлар орасидаги масофа камида 16 мм, рангли фон ва (ёки) ажратувчи чизиқлардан фойдаланилганда эса камида 9 мм бўлгандагина фойдаланишга рухсат этилади. Битта топшириқ доирасидаги устунлар орасидаги масофа бир хил бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.3.1.4. Мисол ва масалалардаги шрифт кегли 4-жадвалга мувофиқ асосий матн шрифти кеглидан кичик бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.3.1.5. Кўргазмали тасвирлардаги ёзувларнинг шрифт кегли асосий матн шрифти кеглидан кўпи билан 2 пунктга кичик бўлиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.3.1.6. Матндаги ажратиб кўрсатилган қисмларнинг шрифт кегли ва интерлиняжи 4-жадвалда баён этилган талабларга мос келиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бунда ажратиб кўрсатилган қисмларнинг шрифт кегли асосий матн шрифти кеглидан кичик бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.3.2. II гуруҳ ўқувчилари учун мўлжалланган нашрларга қўйиладиган талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.3.2.1. II гуруҳ ўқувчилари учун мўлжалланган нашрлардаги асосий ва қўшимча матнларни шрифт билан безаш 5-жадвалда баён этилган талабларга мос келиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.3.2.2. Ҳарфли ва сонли формулаларнинг асосий элементлари учун асосий матн шрифтининг кеглидан икки пунктга кичикроқ шрифт қўллашга йўл қўйилади. Юқори қатордаги формулалар (мисоллар) қаторости элементлари ва қуйи қатордаги формулалар (мисоллар) қаторусти элементлари орасидаги интерлиняшнинг катталашиши 2 пунктдан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Таркибида формулалар бўлган матнда интерлиняш бир саҳифада бир хил бўлмаслиги мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.3.2.3. Мисол ва масалалар устунлари учун икки устунли теримдан фойдаланишга фақат устунлар орасидаги масофа 16 мм дан кам бўлмаган ҳолларда, рангли фон ва/ёки ажратувчи чизиқлар қўлланилганда эса 9 мм дан кам бўлмаган ҳолларда рухсат этилади. Битта топшириқ доирасидаги устунлар орасидаги масофа бир хил бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Мисоллар ва масалалар устунларидаги шрифт кегли 5-жадвалга мувофиқ қўшимча матн шрифтининг кеглидан кичик бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.3.2.4. Кўргазмали тасвирлар (график, схема, жадвал, диаграмма ва бошқалар) учун қора ранг билан бирга жами учтадан кўп бўлмаган бўёқдан фойдаланиш тавсия этилади. Кўргазмали тасвирлардаги ёзувлар шрифтининг кегли 12 пунктдан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.3.2.5. Шрифт кегли ва матндаги ажратиб кўрсатишларда интерлиняшни ошириш 5-жадвалда баён этилган талабларга мувофиқ бўлиши лозим. Бунда ажратиб кўрсатиш шрифтининг кегли асосий матн шрифтининг кеглидан кичик бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.3.2.6. II гуруҳ ўқувчилари учун мўлжалланган нашрларда 5-жадвал талабларига риоя қилган ҳолда матнни икки устунли теришга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Асосий матн учун устунлар орасидаги масофа камида 16 мм, қўшимча матн учун эса ажратувчи чизиқ мавжуд бўлганда камида 9 мм бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.4. Полиграфия материалларига қўйиладиган талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.4.1. Нашрларни тайёрлаш учун қўлланиладиган маҳаллий ва импорт полиграфия материалларига уларнинг инсон саломатлиги учун хавфсизлигини тасдиқловчи санитария-эпидемиология хулосалари тақдим этилиши шарт.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.4.2. Полиграфия материаллари тўғрисида маълумотлар бўлмаган тақдирда, формалдегид мавжудлигини аниқлаш учун санитария-кимёвий тадқиқотлар ўтказиш керак. Модель эритмага (дистилланган сувга) ўтадиган формалдегид миқдори 0,1 мг/л дан ошмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.4.3. Нашрларни тайёрлаш учун фақат китоб нашрларини чоп этишга мўлжалланган (офсет, босмахона, китоб-журнал ва ш.к.), ГОСТ 30113-94 (ИСО 2470-77) бўйича оқлик кўрсаткичи 74 — 88% бўлган қоғоздан фойдаланиш керак. Барча ёш гуруҳларига мўлжалланган нашрлар учун саҳифанинг орқа томонидан босма элементларнинг кўриниб қолмаслигини таъминлайдиган ношаффоф қоғоздан фойдаланиш зарур. I тоифадаги нашрлар учун 1 м² вазни 80 граммдан кам бўлмаган қоғоз тавсия этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.4.4. Дидактик материаллар, топшириқли карточкалар ва шу каби функционал жиҳатдан саҳифалаб ажратишга (қирқишга) мўлжалланган нашрлардан ташқари, газета қоғозидан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.4.5. Нашрда матнни чоп этиш учун бир турдаги ва 1 м² вазни бир хил бўлган қоғоздан фойдаланиш тавсия этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
IV. САНИТАРИЯ ТЕКШИРУВИНИ ЎТКАЗИШНИ ТАШКИЛ ЭТИШ НАШРЛАРНИ САНИТАРИЯ-ЭПИДЕМИОЛОГИК БАҲОЛАШ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4.1. Санитария-эпидемиологик баҳолаш учун нашрнинг уч нусхаси ва унда фойдаланилган материаллар тўғрисидаги маълумотлар тақдим этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4.2. Санитария-эпидемиологик баҳолашни ўтказиш учун нашр тўғрисида қуйидаги маълумотлар тақдим этилиши керак: муаллифлар ҳақидаги маълумотлар, нашрнинг сарлавҳаси, серия сарлавҳаси, сериянинг сони, китобхонлар манзили, нашрнинг мақсади, ноширнинг номи ва манзили, нашрнинг чиқарилган йили, босмахона номи ва манзили, босишга рухсат берилган сана, нашр бичими, қоғоз тури, асосий матн шрифтининг гарнитураси, босма тури, адади, босмахонанинг буюртма рақами.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4.3. 3.1.1 — 3.1.3, 3.1.5, 3.1.6, 3.2.1.7, 3.4.4-бандлар бўйича санитария-эпидемиологик баҳолаш нашрнинг бир нусхасида ўтказилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4.4. Нашрнинг шрифт билан безатилишини санитария-эпидемиологик баҳолаш нашрнинг бир нусхасида ҳар бир матн ва безатиш усулининг ўзига хос 10 та саҳифаси асосида ўтказилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4.5. 3.1.10 ва 3.1.22-бандлар бўйича санитария-эпидемиологик баҳолаш нашрнинг учала нусхасининг ҳар биридаги ўзига хос 10 та саҳифа асосида ўтказилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4.6. 3.1.8-банд бўйича санитария-эпидемиологик баҳолаш нашрнинг уч нусхасидан назорат учун танлаб олинган 10 та дафтарда ўтказилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4.7. 3.1.9-банд бўйича санитария-эпидемиологик баҳолаш нашрнинг учала нусхасининг ҳар бирида, ҳар бир дафтарнинг икки саҳифасидаги махсус босилган назорат плашкалари бўйича ўтказилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4.8. Қоғознинг рангида кўзга кўринадиган фарқлар бўлмаса, 3.4.3-банд бўйича санитария-эпидемиологик баҳолаш нашрнинг уч нусхасининг ҳар бирида биттадан саҳифада ўтказилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Нашр нусхасида қоғоз рангида кўзга кўринадиган фарқлар мавжуд бўлганда, гигиеник экспертиза нашрнинг уч нусхасининг ҳар биридаги 10 та характерли саҳифада ўтказилади. Характерли саҳифаларни нашрнинг турли дафтарларидан танлаб олиш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4.9. Назорат қилинаётган кўрсаткичлар меъёрий талабларга мос келганда, санитария-эпидемиологик баҳолаш натижаси ижобий деб ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Фақат иккита параметр бўйича (шрифт ўлчамидан ташқари) 10% дан ошмайдиган четга чиқишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4.10. Санитария-эпидемиологик баҳолаш услубиёти иловада келтирилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4.11. Аралаш нашрларда фақат нашрнинг матн қисми ушбу санитария қоидалари талабларига мувофиқлиги бўйича гигиеник баҳоланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Алифбеларни шрифт билан безашга қўйиладиган талаблар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Нашрдан фойдаланишнинг ўзига хос хусусиятлари нашрнинг титул варағида мажбурий тартибда кўрсатилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Алифбеларни шрифт билан безашга қўйиладиган талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Алифбо қисмлари

Кегл, пункт, камида

Интерлиняжнининг ортиши, пункт, камида

Сатр узунлиги

Шрифт хусусиятлари

минимал

максимал

сиғими белги/кв., кўпи билан

кўриниши

квадрат

мм

квадрат

мм

алифбо қисми

36*

тартибга солинмайди

тартибга солинмайди

тартибга солинмайди

тартибга солинмайди

тартибга солинмайди

тартибга солинмайди

ярим қалин ёки қалин, тўғри

18

2

6 1/2

117

140

оддий ёки кенг; ярим қалин тўғри

алифбодан кейинги

алифбо

18

2

6 1/2

117

8

144

оддий кенг, оч ёки ярим қалин тўғри

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
* алоҳида ҳарфлар учун.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
I гуруҳ учун гуманитар ва ижтимоий фанлар бўйича нашрлар матнини шрифт билан безашга қўйиладиган талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Синф даражалари

Шрифт ўлчами (кегл), пункт, камида

Қаторлараро масофа (интерлинёж) ортиши, пункт, камида

Қатор узунлиги

Шрифт тавсифи

минимал

максимал

сиғими (белги/кв.), кўпи билан

кўриниши

квадрат

мм

квадрат

мм

биринчи

18

2

6 1/2

117

9 1/4

167

6,0

оддий ёки кенг; оч; тўғри

иккинчи

16

2

6 1/2

117

9 1/4

167

6,0

(6,6)*

оддий ёки кенг; оч; тўғри

учинчи-тўртинчи

14

2

6

108

8 1/2

153

6,7

(7,3)*

оддий ёки кенг; оч; тўғри

бешинчи-олтинчи

12

2

3 1/2

63

8 1/2

153

тартибга солинмайди

оддий ёки кенг; оч; тўғри

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
* Қавс ичида лотин графикаси асосидаги шрифтлардан фойдаланиб чиқариладиган нашрлар учун шрифт сиғими кўрсатилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
II гуруҳ учун гуманитар ва ижтимоий фанлар бўйича нашрлар матнини шрифт билан безашга қўйиладиган талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Функционал вазифаси

Шрифт ўлчами (кегл), пункт, камида

Қаторлараро масофа (интерлинёж) ортиши, пункт, камида

Қатор узунлиги

Шрифт тавсифи

минимал

максимал

сиғими (белги/кв.), кўпи билан

кўриниши

квадрат

мм

квадрат

мм

дарсликлар ва ўқув қўлланмалари

10

2

4

2 3/4

(таб.)

72

50

8 1/2

153

тартибга солинмайди

оддий ёки кенг; оч; тўғри

14

2

6

108

8 1/2

153

тартибга солинмайди

оддий ёки кенг; оч тўғри

12

2

4 1/2

81

8

144

тартибга солинмайди

оддий ёки кенг; оч тўғри

хрестоматиялар

12

регламентланмаган

4 1/2

81

8

144

регламентланмаган

оддий ёки кенг; оч; тўғри

4

4 1/2

81

6 3/4

122

11,0

(12,0)**

оддий ёки кенг; оч; тўғри

практикумлар

10

2

3

54

регламентланмаган

регламентланмаган

оддий ёки кенг; оч; тўғри

9*

2

3

54

регламентланмаган

9,5

(10,5))**

оддий ёки кенг; оч; тўғри

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
* Фақат тилшуносликка оид нашрларда йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
** Қавс ичида лотин ёзуви асосидаги шрифтлардан фойдаланиб чиқариладиган нашрлар учун шрифт сиғими кўрсатилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Матннинг шрифтли безатилишига оид талаблар I гуруҳ учун аниқ фанлар бўйича нашрлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Синфлар

Кегл, пунктларда,

камида

Интерлиняжн ошириш, пунктларда, камида

Сатрнинг минимал узунлиги

Кўриниши

квадрат

мм

Тайёрлов

Биринчи

16

2

5

90

Оддий ёки кенг; оч; тўғри

Иккинчи

Учинчи

Тўртинчи

14

2

5

90

Оддий ёки кенг; оч; тўғри

Бешинчи

Олтинчи

12

2

5

90

Оддий ёки кенг, оч, тўғри

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5-жадвал
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Матннинг шрифтли безатилишига оид талаблар II гуруҳ учун аниқ фанлар бўйича нашрлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Синфлар

Кегл, пунктларда, камида

Интерлиняжн ошириш, пунктларда, камида

Сатрнинг минимал узунлиги

Шрифт тавсифи (кўриниши)

квадрат

мм

7 — 11-синфлар ва касб-ҳунар коллежлари

12

2

2 3/4

50

Оддий ёки кенг; оч; тўғри

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
САНИТАРИЯ-ЭПИДЕМИОЛОГИК БАҲОЛАШ БЎЙИЧА МЕТОДИКА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Нашр блокининг баландлиги ва эни бўйича ўлчами 3.1.2-бандга мувофиқ 1 мм гача аниқликда чизғич билан ўлчанади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Қоғоз тури 3.4.3, 3.4.4-бандларга мувофиқ нашрнинг чиқиш маълумотлари ёки материаллар тўғрисида тақдим этилган маълумотлар асосида аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. 3.1.5-банд бўйича ташқи безак ва 3.1.6-банд бўйича маҳкамлаш усули кўз билан чамалаб аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4. 3.1.3-бандга мувофиқ нашрнинг вазни тарозида 5 г гача аниқликда ўлчанади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5. 3.1.8-банд бўйича ҳошиялар ўлчами ҳар бир танланган дафтарнинг ўртасида чизғич ёрдамида 1 мм гача аниқликда аниқланади. Агар назорат қилинаётган 10 та дафтардан 4 тасида тўртта ҳошиядан ҳеч бўлмаганда биттаси бўйича 3.1.8-банд талабларидан четга чиқиш аниқланса, натижа салбий деб ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
6. 3.1.9-банд бўйича матн ва қоғоз тасвири элементларининг оптик зичликлари оралиғи аксланиш денситометри ёрдамида сув фильтридан ўтказиб аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Назорат қилинаётган саҳифа остига бир варақ тоза оқ қоғоз қўйилади. Денситометрнинг нол қиймати сифатида босма қоғознинг оптик зичлиги олинади. Шундан сўнг, назорат қилинаётган саҳифадаги назорат плашкасининг оптик зичлиги ўлчанади ва у матн ва қоғоз тасвири элементларининг оптик зичликлари оралиғи сифатида қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Агар оптик зичлик қиймати 3.1.9-бандда белгиланган 0,7 дан кам бўлса, нашрнинг бир нусхаси учун натижа салбий деб ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Агар назорат қилинаётган учта нусхадан ҳеч бўлмаганда биттасида 3.1.9-банд талабларига номувофиқлик аниқланса, баҳолаш натижаси салбий ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
7. Фоннинг оптик зичлиги назорат қилинаётган саҳифадаги тасвирнинг бешта нуқтасида аксланиш денситометри ёрдамида сув фильтридан ўтказиб ўлчанади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Агар бешта ўлчовдан учтасининг қиймати 3.1.10-бандда рухсат этилган меъёрдан юқори бўлса, саҳифа бўйича натижа салбий деб ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Агар нусханинг назорат қилинадиган ўнта саҳифасидан тўрттасида 3.1.10-банд талабларига номувофиқлик аниқланса, бир нусха бўйича натижа салбий деб ҳисобланади. Агар назорат қилинадиган учта нусхадан ҳеч бўлмаганда биттасида 3.1.10-банд талабларига номувофиқлик аниқланса, у ҳолда баҳолаш натижаси умуман салбий деб топилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
8. Шрифтнинг гуруҳи, сиғими ва чизмаси 10 та хос саҳифада типографик шрифтлар учун давлат стандарти бўйича аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Агар назорат қилинадиган 10 саҳифадан 4 тасида ҳеч бўлмаганда битта параметр бўйича номувофиқлик аниқланса, натижа салбий деб ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
9. Электрон шрифтнинг гуруҳи, сиғими ва чизмаси 10 та хос саҳифада электрон шрифтлар учун давлат стандарти бўйича аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Агар назорат қилинадиган 10 саҳифадан 4 тасида ҳеч бўлмаганда битта параметр бўйича номувофиқлик аниқланса, натижа салбий деб ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
10. Нашрда йўл қўйиб бўлмайдиган безатиш усулларини аниқлаш бўйича назорат 3.1.15-бандга мувофиқ нашр нусхасининг 10 та хос саҳифасида визуал тарзда ўтказилади. Агар назорат қилинадиган 10 саҳифадан 4 тасида йўл қўйиб бўлмайдиган безатиш усулларидан фойдаланилган бўлса, натижа салбий деб ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
11. Матннинг иллюстрацияларга нисбатан жойлашуви 3.1.20-бандга мувофиқ 10 та хос саҳифада визуал тарзда аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Агар назорат қилинадиган 10 саҳифадан 4 таси талабга жавоб бермаса, натижа салбий деб ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
12. Нашрдаги нуқсонлар 3.1.22-бандга мувофиқ уч нусханинг ҳар биридаги 10 та хос саҳифада визуал тарзда аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Агар нашрнинг назорат қилинадиган 10 та саҳифасидан 4 тасида камида биттадан нуқсон аниқланса, бир нусхани баҳолаш натижаси салбий ҳисобланади. Агар назорат қилинаётган уч нусхадан иккитасида нуқсонлар аниқланса, баҳолаш натижаси салбий деб топилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
13. 4.2-банд бўйича гигиеник баҳолаш учун зарур маълумотлар давлат стандарти асосида расмийлаштирилган нашрнинг маълумотномаларида ёки махсус ҳужжатларда тақдим этилиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
14. Нашр матни шрифтининг кегли ва сўзлараро пробел нашриёт шаблони ёрдамида пунктларда, лупа ёки микроскоп ёрдамида эса 0,01 мм гача аниқликда миллиметрларда ўлчанади. Шрифт кегллари пунктларда ва бош ҳарф ўлчами миллиметрларда жадвалда келтирилган. Шрифт кеглини лупа ёки микроскоп ёрдамида аниқлаш учун назорат қилинаётган ўнта саҳифанинг ҳар биридан ихтиёрий танланган битта бош ҳарфнинг баландлиги ўлчанади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Нашриётнинг шаффоф шаблони ёрдамида шрифт кеглини аниқлаш назорат қилинаётган саҳифадаги бош ҳарфлар (Н, П, К) бўйича амалга оширилади. Бунда шаблон назоратдаги ҳарфнинг устига қўйилади ва унинг баландлиги шаблондаги назорат ҳарфи ёки назорат «ойначаси» чегаралари билан мос тушгунча тўғриланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Агар олинган 10 та ўлчовдан 4 тасининг қиймати йўл қўйилган энг кичик миқдордан кам бўлса, натижа салбий деб ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Сўзлараро пробелни аниқлаш учун нашрнинг ўзига хос 10 та саҳифасидан ихтиёрий танланган бешта сатрдаги сўзлар орасидаги масофа ўлчанади. Агар бешта ўлчовдан учтасининг қиймати 3.1.14-бандда йўл қўйилган миқдордан кам бўлса, ушбу саҳифа бўйича натижа салбий деб топилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Назорат қилинаётган 10 та саҳифанинг 4 тасида талабга номувофиқлик аниқланса, бутун нашр бўйича натижа салбий деб ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
15. Интерлиняж ўсиши нашриётнинг шаффоф шаблони ёрдамида ўлчанади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Интерлиняж ўсишини аниқлаш учун назорат «ойначаси» ёрдамида юқори сатрнинг чиқиб турувчи элементлари билан қуйи сатрнинг шрифт чизиғи орасидаги масофа пунктларда (К_1) ўлчанади ва расмга мувофиқ, шрифт кеглининг пунктлардаги қиймати (К_2) айрилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Олинган 10 та ўлчовдан 4 тасининг қиймати рухсат этилган меъёрдан кам бўлса, натижа салбий деб ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
«Интерлиняж ўсишини аниқлаш схемаси (К_1-К_2)» номли график объектга қаранг.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Юқори сатрнинг шрифт чизиғи
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қуйи сатрнинг шрифт чизиғи
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Расм. Интерлиняж ўсишини аниқлаш схемаси (К_1-К_2)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
16. Нашр матни сатрининг узунлиги 1 мм гача аниқликда чизғич билан миллиметрларда ёки нашриётнинг шаффоф шаблони билан миллиметр ёки квадратларда ўлчанади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Сатр узунлигини аниқлаш учун назорат қилинаётган ўнта саҳифанинг ҳар бирида биттадан тўлиқ форматли сатр ўлчанади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Олинган 10 та сатр узунлиги ўлчовидан 4 тасининг қиймати талабларга мос келмаса, натижа салбий деб ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
17. Кўп устунли теримда устунлар орасидаги масофа ҳамда саҳифа ва ҳошияларнинг тасвирий безаклари орасидаги масофа 1 мм гача аниқликдаги чизғич билан ёки нашриётнинг шаффоф шаблони билан миллиметрларда ўлчанади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Устунлар орасидаги масофа назорат қилинаётган ўнта саҳифанинг ҳар бирида ўлчанади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Олинган 10 та қийматдан 4 таси белгиланган меъёрдан кам бўлса, натижа салбий деб ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
18. 3.2.1.4-банд талабига мувофиқлик 10 та хос саҳифанинг ҳар биридаги сўз кўчиришлар сонини санаш орқали аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Агар 4 та саҳифада сўз кўчиришлар сони йўл қўйилган миқдордан ошса, натижа қониқарсиз деб ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
19. Қоғознинг оқлиги 3.4.3-бандга мувофиқ давлат стандарти бўйича аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
20. 3.4.2-банд бўйича формалдегид миқдори «Флюррат-2» анализаторида табиий, ичимлик ва оқова сув намуналаридаги формалдегиднинг масса концентрацияларини ўлчашни бажариш методикаси бўйича аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Жадвал
(Маълумот учун)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Шрифт ўлчами
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Шрифт кегли

Баландлиги бош ҳарфнинг (мм)

Дидо пунктлари (п)

СИ пунктлари (пт)

а5

5,5

1,25

6

6,5

1,50

7

7,5

1,75

8

8,5

2,00

9

9,5

2,25

10

11

2,50

12

13

3,00

14

15

3,50

16

17

4,00

18

19

4,45

20

21,5

4,95

36

39

8,95

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Дидо тизимида 1 пункт = 0,376 мм.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
СИ тизимида 1 пункт = 0,351 мм.