0140-03-сон 24.09.2003. Профессионал спортчилар учун тавсия этилган ўртача кунлик овқатланиш меъёрлари (Кураш, эркин кураш, дзюдо, турон, юнон-рим кураши, карате, самбо, бокс ва бошқа яккакураш турлари)

24.09.2003 йилдаги 0140-03-сон

Рус

Ўзб

O’zb

Ўзб|Рус

ONLINE TRANSLATE

Профессионал спортчилар учун тавсия этилган ўртача кунлик овқатланиш меъёрлари (Кураш, эркин кураш, дзюдо, турон, юнон-рим кураши, карате, самбо, бокс ва бошқа яккакураш турлари)

1-боб. Тушунтириш қисми

2-боб. Профессионал спортчиларнинг овқатланишини ташкил этиш бўйича тавсиялар

Яккакураш спорт фаолиятининг жисмоний фаоллик коэффициентлари (ЖФК) бўйича маълумотнома

Кураш билан шуғулланувчи профессионал спортчиларнинг ўртача суткалик энергия сарфи

Озиқ-овқат маҳсулотларининг ўзаро алмаштирилиш меъёрлари

Витамин-минерал препаратларини қўллаш бўйича тавсиялар

Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитасининг нормативлари, 24.09.2003 йилдаги 0140-03-сон

Кучга кириш санаси

24.09.2003

Рус

Ўзб

O’zb

Ўзб|Рус

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Ўзбекистон Республикасининг санитария қоидалари ва меъёрлари, гигиена

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

нормативлари

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Профессионал спортчилар учун тавсия этилган ўртача кунлик овқатланиш меъёрлари (Кураш, эркин кураш, дзюдо, турон, юнон-рим кураши, карате, самбо, бокс ва бошқа яккакураш турлари)

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1-боб. Тушунтириш қисми

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1. Замонавий спортга хос бўлган хусусиятлар — машғулотлар ва мусобақалар пайтидаги жадал жисмоний юкламалар, курашнинг юқори асаб-эмоционал зўриқиши, рекорд даражадаги спорт натижаларига интилишдир. Профессионал спортда ютуқларга эришишнинг энг муҳим шартларидан бири, машғулотлар ва кун тартибини тўғри ташкил этиш билан бир қаторда, организмнинг энергия сарфи ва физиологик эҳтиёжларига мос келадиган овқатланишдир. Чунки овқатланиш инсоннинг жисмоний ва руҳий ҳолати ҳамда саломатлигини белгиловчи энг муҳим омиллардан биридир.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Тўғри овқатланиш юқори иш қобилиятини сақлайди, организмни атроф-муҳитнинг салбий таъсирларидан ҳимоя қилади. Шу билан бирга, спортчилар организмидаги энергия сарфи ва модда алмашинуви жараёнларини ўрганиш бўйича олиб борилган илмий тадқиқотлар шуни кўрсатадики, кўп марталик машғулотлар ва ўта шиддатли мусобақалар шароитида спортчилар организмида катта физиологик ва биокимёвий ўзгаришлар рўй беради.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Жисмоний юкламанинг доимий ўзгариб туриши модда алмашинувини бир турдан бошқасига ўтказади: куч ва тезкорликка асосланган машқларда оқсил алмашинуви устунлик қилса, чидамлиликка йўналтирилган машқларда углеводлар ва ёғлар алмашинуви фаоллашади. Шу сабабли, Ўзбекистоннинг профессионал спортчилари учун махсус овқатланиш меъёрларини ишлаб чиқиш зарурати пайдо бўлди. Бу меъёрлар қуйидаги омилларни ҳисобга олиши керак: энергия сарфи, спортчилар организмининг асосий озиқ моддаларга бўлган ҳақиқий эҳтиёжлари, миллий таомлар хусусиятлари, ёш ва жинс гуруҳлар, спорт турлари, касбий маҳорат даражаси ҳамда иссиқ иқлим шароитлари.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2. Спортчилар учун тўғри овқатланишни таъминлашнинг асоси таклиф этилган ўртача кунлик озиқ-овқат меъёрларига асосланиб кунлик таомномани тўғри тузишдир.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Спорт турлари бўйича кунлик таомномани тузишда қуйидагиларни ҳисобга олиш зарур:

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

ҳар бир спорт тури ва ёш гуруҳи бўйича спортчиларнинг ҳақиқий энергия сарфи ҳамда ҳар бир таом ва маҳсулотнинг энергетик қиймати;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

овқатланиш рационига киритилган барча маҳсулотларнинг озуқавий ва биологик қиймати ҳақидаги маълумотлар, шунингдек, маҳсулотлар ва таомларга технологик ва иссиқлик билан ишлов беришда озуқавий моддаларнинг ўртача йўқолиши тўғрисидаги маълумотлар;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

машғулот турлари (машғулотлар, мусобақалар жадаллиги) ва дам олиш кунлари;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

иловага мувофиқ маҳсулотларнинг ўзаро алмаштирилиш имкониятлари;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

ёш спортчиларнинг шаклланган овқатланиш одатлари ва алоҳида маҳсулотларни истеъмол қилишнинг миллий хусусиятлари;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

3. Профессионал спортчиларда ўтказилган тадқиқотлар ва илмий адабиётлар маълумотлари шуни кўрсатадики, барча ўрганилган спортчилар гуруҳларида юқори энергия талаби ва шунга мос равишда спортчилар организмининг витаминлар, биомикроэлементлар, алмаштириб бўлмайдиган аминокислоталар, медиаторларга бўлган эҳтиёжининг юқорилиги ҳамда табиий озиқ-овқат маҳсулотларини тузатиш орқали уларнинг оптимал даражасига эришиб бўлмаслиги туфайли, озиқ-овқат маҳсулотлари тўплами меъёрларига биологик фаол қўшимчаларни (БФҚ) киритиш зарурлиги аниқланади. БФҚлар кунлик рационнинг қимматбаҳо таркибий қисмлари бўлсада, уларнинг профессионал спортчилар саломатлигини таъминлашдаги аҳамияти беқиёсдир (4-илова).

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2-боб. Профессионал спортчиларнинг овқатланишини ташкил этиш бўйича тавсиялар

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

4. Ҳар бир спортчининг антропометрик маълумотлари, саломатлик ҳолати, машғулотлар ва мусобақалар турлари ҳамда моддалар алмашинувининг компенсатор (липидли), аэроб-анаэроб (углеводли) ва анаэроб-гликолитик шакллари билан боғлиқ бўлган индивидуал парҳез ёндашувини ҳисобга олган ҳолда, спорт тиббиёти шифокорлари ва диетологларга қуйидагилар тавсия этилади:

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

ҳар ойда (мусобақа кунларида эса ҳар куни) антропометрик маълумотларни қайд этиш ва спортчиларда тана вазни индексларини (ТВИ) таҳлил қилиш;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

спортчиларда моддалар алмашинуви ҳолатининг биокимёвий кўрсаткичларини мунтазам равишда лабораторияда текшириш;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

моддалар алмашинуви ҳолатининг биокимёвий кўрсаткичлари (оқсил-витаминли ва зарур ҳолларда углевод-минерал) натижаларига кўра, спортчиларга овқатга қўшиладиган БФҚ (биологик фаол қўшимчалар) ва витамин препаратларини буюриш (4-илова);

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

5. Шифокор-диэтологга қуйидагилар тавсия этилади:

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

овқатланиш рационларининг озуқавий ва биологик қийматини кундалик таҳлил қилиш ҳамда ушбу меъёрлар, маҳсулотларнинг ўзаро алмаштирилиши жадваллари, машғулотлар ва мусобақалар режимига мувофиқ спортчиларнинг овқатланиш рационига тегишли тузатишлар киритиш.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

ҳар бир спортчига бўй-вазн индекси ва машғулотлар шиддатига мувофиқ индивидуал ҳафталик (мусобақа кунларида — кунлик) парҳез (шу жумладан ичимлик режими) кўрсатмаларини тақдим этиш;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

ошхонада санитария-гигиена ва эпидемияга қарши чора-тадбирларга риоя этилиши устидан доимий назорат олиб бориш.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1-жадвал

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Кураш, эркин кураш, дзюдо, турон, юнон-рум кураши, карате, самбо, бокс ва яккакурашнинг бошқа турлари билан шуғулланувчи профессионал спортчилар учун ўртача кунлик тавсия этиладиган овқатланиш меъёрлари, г/кун

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Т/р	Маҳсулот номи	СУН ва 1-2-разряд		ХСУ	СУ
Т/р	Маҳсулот номи	эркаклар	аёллар	эркаклар	аёллар
1.	дуккакли маҳсулотлар	30,0	25,0	40,0	35,0
2.	буғдой уни	40,0	30,0	50,0	45,0
3.	бошқа ун турлари	8,0	5,0	10,0	10,0
4.	гуруч	50,0	40,0	70,0	50,0
5.	бошқа ёрмалар (гуручдан ташқари)	50,0	40,0	60,0	55,0
6.	буғдой нони	265,0	240,0	270,0	250,0
7.	жавдар нони	240,0	220,0	250,0	235,0
8.	макарон маҳсулотлари	50,0	40,0	55,0	45,0
9.	картошка	400,0	300,0	450,0	350,0
10.	карам	200,0	150,0	250,0	225,0
11.	бодринг ва помидор	50,0	40,0	70,0	50,0
12.	лавлаги ва сабзи	80,0	60,0	100,0	80,0
13.	бошқа сабзавотлар	80,0	60,0	100,0	80,0
14.	полиз экинлари	120,0	100,0	150,0	120,0
15.	қовоқ	80,0	60,0	100,0	100,0
16.	янги мева ва резаворлар	375,0	325,0	400,0	350,0
17.	қуритилган мева ва резаворлар	100,0	80,0	100,0	100,0
18.	цитрус мевалар	100,0	50,0	100,0	50,0
19.	гўшт-мол гўшти	150,0	120,0	160,0	140,0
20.	гўшт-қўй гўшти	100,0	100,0	100,0	100,0
21.	парранда гўшти	100,0	80,0	100,0	90,0
22.	колбаса маҳсулотлари	80,0	60,0	100,0	80,0
23.	янги балиқ	100,0	100,0	100,0	100,0
24.	балиқ консервалари	80,0	50,0	100,0	100,0
25.	тўлиқ ёғли сут	500,0	500,0	550,0	500,0
26.	қаймоқ, сливка	50,0	40,0	60,0	50,0
27.	ҳайвон ёғи	70,0	60,0	75,0	70,0
28.	творог	100,0	90,0	100,0	100,0
29.	пишлоқ, бринза	80,0	60,0	100,0	70,0
30.	тухум, дона	2,0	1,5	2,0	1,5
31.	шакар	85,0	75,0	85,0	80,0
32.	асал	30,0	25,0	40,0	30,0
33.	қандолат маҳсулотлари	50,0	50,0	70,0	50,0
34.	маргарин	25,0	20,0	30,0	25,0
35.	ўсимлик ёғи	50,0	40,0	60,0	45,0
36.	зираворлар, кўкатлар	45,0	35,0	50,0	45,0
37.	хамиртуруш	3,0	3,0	3,0	3,0
38.	ёдланган туз	15,0	15,0	15,0	15,0
39.	қаҳва, какао	3,0	2,5	4,0	3,0
40.	чой	3,0	3,0	3,0	3,0
41.	табиий шарбатлар	200,0	200,0	200,0	200,0
42.	томат пастаси	5,0	5,0	10,0	5,0
43.	биологик фаол қўшимчалар	25,0	25,0	25,0	25,0
Калорияси, ккал		6557,1	5532,5	7169,0	6344,3

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Изоҳ: ХСУ — халқаро спорт устаси;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

СУ — спорт устаси;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

СУН — спорт устаси номзоди.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1-илова

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Яккакураш спорт фаолиятининг жисмоний фаоллик коэффициентлари (ЖФК) бўйича маълумотнома

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Т/р	Спорт фаолияти турлари	Эркаклар	Аёллар
1.	бокс	8,4	8,2
2.	дзюдо, карате, эркин кураш, кураш, самбо, турон, юнон-рим кураши	8,3	8,1

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2-илова

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Кураш билан шуғулланувчи профессионал спортчиларнинг ўртача суткалик энергия сарфи

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Т/р	Профессионал спорт тури	Тоифа	Ёш	Жинс	Ўртача суткалик энергия сарфи, ккал
1.	бокс	ХСУ	25 — 35	эркак	7160,0
		ХСУ	25 — 35	аёл	6340,0
		СУ	18 — 24	эркак	7140,0
		СУ	18 — 24	аёл	6310,0
		СУН	18 — 24	эркак	6550,0
			18 — 24	аёл	6300,0
			11 — 17	эркак	7100,0
			11 — 17	аёл	6280,0
		1-2-разряд	11 — 17	эркак	7080,0
		1-2-разряд	11 — 17	аёл	6250,0
2.	дзю-до, карате, эркин кураш, кураш, самбо, турон, юнон-рум кураши	ХСУ	25 — 35	эркак	7150,0
		ХСУ	25 — 35	аёл	6320,0
		СУ	18 — 24	эркак	7120,0
		СУ	18 — 24	аёл	6310,0
		СУН	18 — 24	эркак	6500,0
			18 — 24	аёл	6480,0
			11 — 17	эркак	7080,0
			11 — 17	аёл	6250,0
		1-2-разряд	11 — 17	эркак	7050,0
		1-2-разряд	11 — 17	аёл	6200,0

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

3-илова

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Озиқ-овқат маҳсулотларининг ўзаро алмаштирилиш меъёрлари

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Т/р	Маҳсулот номи	Алмаштирилаётган маҳсулот миқдори	Алмаштирилувчи маҳсулот миқдори
1. Нон ва ун-ёрма маҳсулотлари
1.1	Жайдари ундан тайёрланган жавдар ёки буғдой нони:	100
	жайдари ундан тайёрланган жавдар ёки буғдой қотирмаси			70
	жавдар ёки жайдари буғдой уни			65
	жайдари буғдой унидан оддий галетлар			70
	қарсилдоқ нонлар			70
	қарсилдоқ нонлар			70
	2-навли ундан тайёрланган буғдой нони			80
	маккажўхори нони			60
	жўхори нони			55
1.2	2-навли ундан тайёрланган буғдой нони:	100
	2-навли буғдой қотирмаси			65
	2-навли буғдой уни			70
	2-навли буғдой унидан оддий галетлар			65
	маккажўхори нони			60
	жўхори нони			55
1.3	1-навли ундан тайёрланган буғдой нони	100
	1-навли буғдой қотирмаси			65
	1-навли буғдой уни			75
	1-навли буғдой унидан оддий галетлар			30
	ёғли яхшиланган галетлар			25
	вафли			20
	«Оби-нон» нонлари			60
	«Патир нон» нон билан			50
1.4	Жавдар ёки кепакли буғдой унидан тайёрланган қуруқ нон	100
	кепакли ундан тайёрланган жавдар ёки буғдой нони			143
	кепакли буғдой унидан оддий галетлар ёки қарсилдоқ нонлар билан			100
1.5	Ўсимлик ёғи қўшилган яхшиланган галеталар	100
	1-навли буғдой унидан тайёрланган нон			400
	1-навли буғдой сухариси			260
1.6	2-навли буғдой уни	100
	макарон маҳсулотлари			100
1.7	1-навли буғдой уни	100
	гуруч ёки манна ёрмасига			100
1.8	Турли хил ёрма	100
	қайнатишни талаб қилмайдиган ёрмалар			100
	таркибида порцияга 2% гача ёғ бўлган ёрма ва сабзавотли концентратлар			100
	янги картошка ва сабзавотлар			500
	қуритилган картошка, қуруқ картошка пюреси			100
	гуруч	100
	турли хил ёрма		100
	манна ёрма		100
	макарон маҳсулотлари	100
	турли хил ёрма		100
	картошка		500
2	Гўшт маҳсулотлари
	1-тоифали мол гўшти, қўй гўшти	100
	суякли гўшт блоклари		100
	суяксиз гўшт блоклари		80
	тозаланган ёки ярим тозаланган парранда гўшти		120
	нормага киритилган гўшт-сабзавотли консервалар		250
	дудланган гўшт маҳсулотлари (ветчина, тўш гўшти, рулетлар)		60
	янги балиқ		150
	гўшт консервалари		75
3	Сут ва сут маҳсулотлари
	кефир ва қатиқ		100
	қуюлтирилган сут		30
	қаймоқ		15
	ёғли творог		30
	эритилган пишлоқ		18
4	Сабзавот ва мевалар
4.1	янги сабзавотлар	100
	тузланган сабзавотлар		100
	қуритилган сабзавотлар		20
	сабзавот консервалари		50
	салатлар		75
	бош пиёз	100
	қуритилган пиёз		10
	кўк пиёз		200
	янги саримсоқпиёз		50
4.2	янги мевалар	100
	қуритилган мевалар		20
	мева шарбатлари		100
	полиз экинлари	100
	қуритилган тарвуз		20
	қуритилган қовун		15
	қовоқ		100
	янги мевалар		30

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

4-илова

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Витамин-минерал препаратларини қўллаш бўйича тавсиялар

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1. Витамин препаратлари:

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Декамевит, аэровит, ундевит каби витамин комплекслари ёки уларнинг замонавий аналоглари кунига 2-3 марта 1 дражедан йил давомида қабул қилинади.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

А витамини ва бета-каротин иммунитет тизимининг табиий бошқарувчилари сифатида (сабзи шарбати, треска жигари, ҳайвон жигари ва таркибида А витамини бўлган барча маҳсулотлар) қўлланилади. Бундан ташқари, улар саратон касалликларининг олдини олувчи воситалар ҳисобланади.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

ПП витамини — комплекс витаминлаштиришга қўшимча равишда липоат кислота ва В5 (кальций пантотенат) билан биргаликда кунига 2 марта 1 дражедан (5 мг) қабул қилинади. Мусобақалар даврида қўлланилмайди.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

В1 витамини (тиамин бромид, тиамин хлорид) комплекс витаминлаштиришга қўшимча равишда кунига 1-2 марта 1 таблеткадан (5 мг) қабул қилинади. Кокарбоксилаза билан алмаштирилиши мумкин.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

С витамини (аскорбин кислота) энг кўп зўриқиш даврида кунига 3 маҳал 0,25 граммдан қабул қилинади.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

В15 витамини (кальций пангамат) — тоғга чиқишдан бир ҳафта олдин ва тоғда бўлиш давомида кунига 1 таблеткадан (50 мг) қабул қилинади. Мусобақа бошланишидан бир ҳафта олдин 1-2 таблеткадан, старт олдидан 45 дақиқа аввал масофага қараб 2-3 дозада қўлланилади.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Э витамини — гипоксия шароитида машқ қилишда комплекс витаминлаштиришга қўшимча равишда 100 — 150 мг миқдорида қабул қилинади.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2. Алоҳида препаратлар:

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

калий оротат кунига 0,5 г дан ва рибоксин, афзали инозин кунига 0,2 г дан 3 ой давомида қабул қилинади. Агар дори воситаларини қўллаш мусобақадан 25 — 30 кун олдин бошланса, мос равишда 2,0 г калий оротат ва 0,4 г рибоксин-инозин ишлатилади. Комплексни қўллаш мусобақадан 16 кун ва ундан камроқ вақт қолганда бошланса, 1,2 — 2 г калий оротат ва 0,6 — 0,8 г рибоксин-инозин қабул қилиш лозим. Мусобақа даврида кунига 2,0 г калий оротат ва 1,0 г рибоксин-инозин қўллаш мақсадга мувофиқ ҳисобланади.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

мусобақадан 5 кун олдин ва мусобақа кунларида анаэроб иш бажарилганда, калий оротат миқдорини кунига 2,0 г гача, рибоксин-инозинни эса 1 г гача ошириш мумкин. Бу препаратлар таъсирида мушакларда гликоген тўпланиши ҳисобига организмнинг анаэроб имкониятларини сезиларли даражада оширади.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

3. Юкламалар ортиши даврида қўшимча дори воситалари:

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

энергетик препаратлар;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

глутамин кислотаси кунига 2 марта 1 таблетка (0,5 г); мусобақа кунлари 4 таблетка;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

энг юқори даражадаги юкламалар пайтида тикланиш жараёнларини тезлаштириш учун панангин (ёки аспаркам). Мусобақа кунида 6 та драже;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

кальций лактат мусобақа бошланишидан бир ой олдин ва мусобақа кунлари кунига 3 маҳал 0,5 — 1,0 г дан (аммо стартдан камида 1 соат олдин);

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

карнитин кунига 2 марта 1,0 г дан, энг юқори юкламалар даврида кунига 3 марта 2,0 г дан;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

неотон, кокарбоксилаза;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

ситохром С мусобақа олди даврида 10 — 14 кун давомида 10 — 15 мг миқдорида қўлланилади ёки уни актовегин билан алмаштириш мумкин. 7 — 14 кун давомида қўлланилганда, тўқималарга кислород ўтказилишини кучайтиради, фосфатларга бой моддалар алмашинувини оширади, сут кислотасининг парчаланишини тезлаштиради.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Турли спорт турларида спортчиларда энергия ҳосил бўлиш манбалари ва йўллари ҳар хил бўлади.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Мисол учун, сузувчилар ва енгил атлетикачиларнинг 50 метрлик масофасида энергиянинг асосий компоненти креатинфосфатдир. 100 ва 200 метрда асосий реакция гликолиздир. 400, 800 ва 1500 метрда анаэроб-аэроб углевод ресинтези, стаерларда эса энергия таъминотининг соф аэроб манбалари ишлатилади.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Тайёргарлик циклининг тайёрлов ва асосий даврларида фармацевтик воситалар бир-биридан кескин фарқ қилмайди. Мусобақа олди ва мусобақа даврида енгил атлетика ва 50 — 200 метр масофага сузишга ихтисослашган спортчиларда креатинфосфат гуруҳидаги препаратлар — неотон-карнитин, креатин, ситохром С қўлланилади.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

400 ва 800 метрга милдронат кунига 3 маҳал 2-3 капсуладан 15 — 20 кун давомида қўлланилади. 1500 метрга оксидланишли фосфорланиш жараёнларини ва қон айланишини яхшиловчи Э витамини, маринил, эссенциале қўлланилади. Бир вақтнинг ўзида кўпи билан 5 та таркибий қисмни қўллаш мумкин.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Машғулот кунларида витаминлар ва препаратларни юклама тугагандан сўнг қабул қилиш маъқул, чунки улар организмда биз кўзлаган ўзгаришларни алмаштирмаслиги керак. Уларнинг вазифаси нафақат машғулотларда сарфланган витаминлар ва микроэлементлар захирасини тўлдириш, балки организмнинг бажарилган ишдан кейин тезроқ тикланишига ёрдам беришдир.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

4. Марказий асаб тизимига тетиклаштирувчи таъсир кўрсатадиган воситалар.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Буларга ўсимликлардан олинган тегишли стимуляторларнинг тез меъёрга келиши ҳисобига оғир ишдан сўнг организмда тикланиш жараёнларини тезлаштирадиган препаратлар киради. Уларга женшен, лимонник, элеутерококк, левзея, заманиха ва арали препаратлари киради.