Ҳужжатга таклиф юбориш
Аудиони тинглаш
Ҳужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикасининг санитария қоидалари ва меъёрлари, гигиена нормативлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРадиоактив чиқиндилар билан муомала қилишнинг санитария қоида ва меъёрлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМеъёрий ҳаволалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикасининг 1992 йил 3 июлдаги 657-XII-сонли «Давлат санитария назорати тўғрисида»ги Қонуни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикасининг 2000 йил 31 августдаги 120-II-сонли «Радиациявий хавфсизлик тўғрисида»ги Қонуни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2002 йил 10 январдаги 7-ФЗ-сонли «Атроф-муҳитни муҳофаза қилиш тўғрисида»ги Қонун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИонлаштирувчи нурланишдан ҳимояланиш ва нурланиш манбаларининг хавфсизлиги учун халқаро асосий меъёрлар Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг Озиқ-овқат ва қишлоқ хўжалиги ташкилоти, Халқаро атом энергияси агентлиги, Халқаро меҳнат ташкилоти, Иқтисодий ҳамкорлик ва тараққиёт ташкилотининг Ядро энергетикаси агентлиги, Панамерика соғлиқни сақлаш ташкилоти ва Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти томонидан биргаликда қабул қилинган (хавфсизлик тўплами №115, 1996 йил);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИонлаштирувчи нурланишдан ҳимояланишнинг асосий қоидалари (2003 йил);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикасининг радиациявий хавфсизликни таъминлашнинг асосий санитария қоидалари (2006 йил); РХМ — 2006 ва РХАСҚ — 2006.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Қўлланиш соҳаси
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.1. Мазкур СанҚваМ радиоактив чиқиндилар (бундан кейин матнда РЧ деб юритилади) билан боғлиқ барча турдаги ишларни амалга оширишда ходимлар, аҳолининг чекланган қисми ва бутун аҳолининг радиация хавфсизлигини таъминлаш талабларини белгилайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.2. СанҚваМлар Ўзбекистон Республикасининг бутун ҳудудида радиоактив чиқиндилар билан боғлиқ барча фаолият турларини амалга оширувчи, бўйсуниши ва мулк шаклидан қатъи назар, барча юридик ва жисмоний шахслар учун бажарилиши мажбурийдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.3. СанҚваМ ўз фаолияти натижасида РЧ ҳосил қилувчи ташкилотларга; РЧ ни йиғиш, сақлаш, ташиш, қайта ишлаш ва кўмишни амалга оширувчи ташкилотларга, шунингдек, РЧ ҳосил бўладиган, сақланадиган, қайта ишланадиган ва кўмиладиган объектларни лойиҳалаш ва қуришни амалга оширувчи ташкилотларга татбиқ этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.4. СанҚваМ талаблари нурлантирилган ядро ёқилғиси ва ядровий материалларга нисбатан татбиқ этилмайди. Таркибида табиий радионуклидлар миқдори юқори бўлган ишлаб чиқариш чиқиндилари, суюқ РЧ ларни чуқур геологик қатламларга (коллекторларга) кўмиш ҳам бу талаблар доирасига кирмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРадиоактив объектлар учун, РЧ ҳосил бўлиш манбалари, уларни йиғиш, вақтинча сақлаш жойлари, шунингдек ташиш йўналишлари, қайта ишлаш ва кўмиш пунктлари ташкилот ҳудуди доирасида жойлашган ҳолларда, РЧ билан ишлашнинг ўзига хос хусусиятларини ҳисобга олувчи махсус санитария талабларига риоя қилиш лозим бу шароитларда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.5. Радиация хавфсизлиги устидан давлат назорати органлари ўз фаолиятида ушбу СанҚваМга амал қилишлари шарт.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Умумий қоидалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.1. СанҚваМда радиоактив чиқиндилар (РЧ) таснифи келтирилган: РЧ билан муомала қилишнинг асосий тамойиллари; РЧ билан муомала қилишда радиация хавфсизлиги мезонлари; РЧ билан муомала қилишнинг барча босқичларида ходимлар ва аҳоли хавфсизлигини таъминловчи асосий талаблар: тўплаш, сақлаш, ташиш, қайта ишлаш ва кўмиш жараёнларида; атом энергияси объектларида ва РЧ ҳосил бўладиган ташкилотларда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.2. Ушбу СанҚваМнинг бажарилиши учун 1.3-бандда кўрсатилган ташкилотлар маъмурияти жавобгардир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРАҚ ҳосил бўладиган ташкилот уларни бошқа ташкилотга топширгунига қадар РЧ билан хавфсиз муомала қилиш учун масъулдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.3. Фаолияти натижасида РЧ ҳосил бўлиши мумкин бўлган ташкилотнинг лойиҳа ҳужжатларида, радиоактив чиқиндилар билан муомала қилиш бўлимида РЧ ҳосил бўлишининг тавсифи келтирилади: уларнинг йиллик миқдори (массаси), фаоллиги, радионуклид таркиби, агрегат ҳолати, шунингдек, РЧ аварияли ҳосил бўлишининг олдини олиш ва бартараф этиш чоралари кўрсатилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЛойиҳада турли хил (паст, ўрта ва юқори фаолликдаги) РЧ ва радиоактив бўлмаган чиқиндилар билан муомала қилишнинг алоҳида тизимлари назарда тутилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧиқиндиларнинг ҳар бир тури учун улар билан муомала қилиш тизими асосланиши керак: йиғиш усуллари, вақтинчалик сақлаш муддатлари кўрсатилган ҳолда, қадоқлаш, ташиш, кондициялаш (зарур бўлганда), узоқ муддат сақлаш ва/ёки кўмиш. Бундан ташқари, РЧ билан муомала қилиш учун зарур хоналар ва ускуналар кўзда тутилиши,РЧ билан муомала қилиш ҳажми, даврийлиги ва радиацион назорат усуллари аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.4. Амалдаги ташкилотларда, уларнинг лойиҳаларида бундай бўлим мавжуд бўлмаса ёки барча зарур маълумотларни ўз ичига олмаса, у ҳудудий ДСЕНМ билан келишилган муддатларда ишлаб чиқилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.5. Лойиҳада РЧ билан муомала қилиш билан банд бўлган шахсларнинг нурланиши ходимлар учун белгиланган доза чегараларидан ошмаслиги кўзда тутилиши керак. Аҳолининг РЧ билан муомала қилишнинг барча турларида нурланиши 0,1 мЗв/йилдан ошмаслиги керак. Аҳолининг критик гуруҳининг РЧ кўмиш ҳисобига нурланиши 0,01 мЗв/йилдан ошмаслиги керак. РЧ кўмишда аҳолининг нурланиш дозасини оширишни Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги РХМ — 2006 ва РХАСҚ — 2006 ҳамда ушбу СанҚваН талабларини ҳисобга олган ҳолда амалга ошириши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Радиоактив чиқиндиларнинг ҳосил бўлиши ва таснифи
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.1. РЧ ядро ёқилғи цикли объектларини ишлатиш ва эксплуатациядан чиқариш жараёнида; саноат, илмий ташкилотлар ва тиббиётда радиоактив моддалардан фойдаланишда; радиоактив моддалар билан ифлосланган ҳудудларни реабилитация қилишда, шунингдек радиация авариялари натижасида ҳосил бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.2. Агрегат ҳолатига кўра РЧ суюқ, қаттиқ ва газсимон турларга бўлинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.3. Суюқ РЧга кейинчалик ишлатилмайдиган ҳар қандай радиоактив суюқликлар, органик ва ноорганик моддалар эритмалари, пулпалар ва бошқалар киради. Суюқ чиқиндилар, агар уларда радионуклидларнинг солиштирма фаоллиги аралашув даражалари (АД) қийматларидан 10 марта ортиқ бўлса, радиоактив ҳисобланади. Ушбу қоидаларнинг 1-иловасида келтирилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.4. Қаттиқ РЧга ўз ресурсини ишлатиб бўлган радионуклид манбалари, кейинчалик фойдаланиш учун мўлжалланмаган материаллар, буюмлар, асбоб-ускуналар, биологик объектлар, ташқи муҳитнинг ифлосланган объектлари, қотиб қолган суюқ чиқиндилар киради. Уларда радионуклидларнинг солиштирма фаоллиги РХМ — 2006 ва РХАСҚ — 2006 да келтирилган минимал аҳамиятли солиштирма фаоллик (бундан кейин МАСФ) қийматларидан ошиб кетади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.5. Чиқиндилардаги радионуклидлар таркиби маълум бўлганда, агар радионуклидларнинг солиштирма фаоллиги уларнинг минимал аҳамиятли фаоллигига нисбатлари йиғиндиси 1 дан ошса, улар радиоактив ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.6. Номаълум радионуклид таркибли қаттиқ чиқиндилар солиштирма фаоллиги қуйидагилардан юқори бўлса радиоактив ҳисобланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш100 кБк/кг — бета-нурланувчи радионуклидлар учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10 кБк/кг — альфа-нурланувчи радионуклидлар учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1 кБк/кг трансуранлı радионуклидлар учун.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.7. Гамма-нурланувчи чиқиндилар номаълум таркибдали бўлса ютилган дозанинг қуввати сиртдан (0,1 м) масофада 0,1 мГр/соатдан ошади радиоактив ҳисобланади ва ўлчов натижаларини тасдиқланган услубларга мувофиқ олиб борилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.8. Суюқ ва қаттиқ радиоактив чиқиндилар солиштирма фаоллигига кўра уч тоифага бўлинади. Агар келтирилган хусусиятларга кўра радиоактив чиқиндилар турли тоифаларга мансуб бўлса, уларга солиштирма фаоллигига кўра энг юқори тоифа белгиланади (3.1-жадвал).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.1-жадвал | |||
Суюқ ва қаттиқ радиоактив чиқиндилар солиштирма фаоллигига кўра таснифлаши | |||
Чиқинди тоифаси | Солиштирма фаоллик, кБк/кг | ||
Бета-нурланувчи радионуклидлар | Альфа-нурланувчи радионуклидлар (трансуранлар бундан мустасно) | Трансуран радионуклидлар | |
Паст фаоллик | 103 дан кам | 102 дан кам | 102 дан кам |
Ўртача фаоллик | 103 дан 107 гача | 102 дан 106гача | 102дан 105 гача |
Юқори фаоллик | 107 дан ортиқ | 106 дан ортиқ | 105 дан ортиқ |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.9. Қаттиқ чиқиндиларни дастлабки саралаш учун радиоактив ифлосланиш даражаси бўйича мезонлардан (3.2-жадвалга қаранг) ҳамда сиртдан 0,1 метр масофада ўлчанган гамма-нурланиш дозаси қувватидан фойдаланиш тавсия этилади. Бунда барча ўлчов ишлари тасдиқланган услубларга қатъий мувофиқ тарзда амалга оширилиши шарт:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпаст фаоллик — 0,001 мкГр/соатдан 0,3 мкГр/соатгача;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўрта фаоллик — 0,3 мкГр/соатдан 10 мкГр/соатгача;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишюқори фаоллик — 10 мкГр/соатдан юқори.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.2-жадвал | |||
Қаттиқ чиқиндиларнинг радиоактив ифлосланиш даражаси бўйича мезонлари | |||
Чиқинди тоифаси | Радиоактив ифлосланиш даражаси, заррача/(см2·дақ) | ||
Бета-нурланувчи радионуклидлар | Альфа-нурланувчи радионуклидлар (трансуранлар бундан мустасно) | Трансуран радионуклидлар | |
Паст фаоллик | 103 дан кам | 102 дан кам | 102 дан кам |
Ўртача фаоллик | 103 дан 107 гача | 102 дан 106гача | 102дан 105 гача |
Юқори фаоллик | 107 дан ортиқ | 106 дан ортиқ | 105 дан ортиқ |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.10. РЧ билан муомала қилишда, уларнинг агрегат ҳолати ва солиштирма фаоллигидан ташқари, уларнинг бошқа физик ва кимёвий хусусиятлари ҳам ҳисобга олиниши керак. Хусусан, портлаш ва ёнғин хавфи, органик ёки ноорганик эканлиги ва ҳоказо.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Радиацион хавфсизликнинг асосий тамойиллари ва радиоактив чиқиндилар билан муомала қилиш босқичлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.1. Ушбу қоидалар татбиқ этиладиган ташкилотлар ўз фаолиятида Ўзбекистон Республикасининг «Радиацион хавфсизлик тўғрисида»ги Қонуни билан белгиланган радиацион хавфсизликнинг асосий тамойилларига: асослаш, меъёрлаш ва оптималлаштиришга амал қилишлари шарт.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2. РЧ билан муомала қилишнинг асосий босқичлари:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРЧ ни йиғиш ва саралаш уларнинг ҳосил бўлиш ва/ёки қайта ишлаш жойларида амалга оширилади, бунда чиқиндиларни таснифлаш тизимига мувофиқ радиацион, физик ва кимёвий хусусиятлар ҳисобга олинади ҳамда улар билан кейинчалик муомала қилиш усуллари инобатга олинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчиқиндиларни дастлабки саралаш жараёнида улар радиоактив ва радиоактив бўлмаган таркибий қисмларга ажратилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбирламчи суюқ ва қаттиқ РЧ ларни саралаш қуйидаги мақсадларга қаратилган:қабул қилинган технологиялар бўйича қайта ишлаш ҳамда кейинчалик сақлаш ва кўмишга тайёрлаш учун чиқиндиларни турли тоифа ва гуруҳларга ажратиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРЧ кондициялаш уларнинг ҳажмини камайтириш ва ташиш, сақлаш ҳамда кўмиш учун қулай шаклга ўтказиш орқали улар билан муомала қилиш хавфсизлигини ошириш мақсадида амалга оширилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРЧ сақлаш турли тоифа ва гуруҳдаги чиқиндилар учун алоҳида, бутун сақлаш муддати давомида чиқиндиларнинг хавфсиз жойлашувини таъминлайдиган ва кейинчалик уларни олиб чиқиш имкониятини берадиган иншоотда амалга оширилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРЧ ташиш уларни ҳосил бўлиш, қайта ишлаш, сақлаш ва кўмиш жойлари ўртасида махсус юк кўтариш ва транспорт воситаларидан фойдаланган ҳолда хавфсиз кўчиришни назарда тутади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРЧ кўмиш уларни инсон ва атроф-муҳитдан хавфсиз изоляция қилишга қаратилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Радиоактив чиқиндиларни йиғиш, сақлаш ва ташкилотдан чиқариб ташлашга қўйиладиган талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.1. Ташкилотда РЧ йиғиш улар ҳосил бўладиган жойларда, оддий чиқиндилардан алоҳида, қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчиқиндилар тоифалари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишагрегат ҳолати (қаттиқ, суюқ);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфизик ва кимёвий хусусиятлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштабиати (органик, ноорганик);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчиқиндилар таркибидаги радионуклидларнинг ярим парчаланиш даври (соатлар, кунлар, ойлар, йиллар, ўн йилликлар ва ундан ортиқ даврни ўз ичига олган);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпортлаш ва ёнғин хавфи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчиқиндиларни қайта ишлашнинг қабул қилинган усуллари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТашкилотда РЧ имкон қадар физик, кимёвий ва биологик жиҳатдан инерт ҳолатга ўтказилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРадиоактив ва радиоактив бўлмаган чиқиндиларни ҳамда турли тоифадаги РЧни уларнинг солиштирма фаоллигини пасайтириш мақсадида аралаштириш тақиқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.2. РЧни тўплаш учун ташкилотда махсус тўплам-контейнерлар бўлиши шарт. Қаттиқ РЧни дастлабки йиғиш учун пластик ёки қоғоз қоплардан фойдаланиш мумкин. Бу қоплар кейинчалик йиғгич-контейнерларга жойлаштирилади. Полимер плёнкадан тайёрланган қоплар механик жиҳатдан пишиқ, паст ҳароратга чидамли бўлиши ва қоп тўлгандан сўнг унинг оғзини маҳкам боғлаш учун ипга эга бўлиши керак. Чиқиндиларни қопларга жойлаштиришда, ҳар қандай ҳолатда, уларнинг ўткир, санчувчи ва кесувчи нарсалар туфайли механик шикастланишининг олдини олиш чораларини кўриш лозим. РЧ тўплагич-контейнерларини тўлдириш радиация назорати остида, уларнинг сочилиб кетиши ва тўкилишига йўл қўймайдиган шароитларда амалга оширилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.3. Суюқ РЧлар махсус идишларга йиғилиши керак. Суюқ РЧ ҳосил бўладиган ташкилотларда уларни қаттиқ ҳолатга ўтказиш тавсия этилади. Суюқ РЧ миқдори кам бўлганда (суткасига 200 литрдан кам) улар сақлаш ёки қайта ишлаш учун ихтисослаштирилган ташкилотларга (кейинги ўринларда — ИхТ) юборилиши лозим. Кўп миқдорда суюқ РЧ ҳосил бўлиши мумкин бўлган (суткасига 200 литрдан ортиқ) ташкилотларда, лойиҳада махсус канализация тизими кўзда тутилиши керак. Махсус канализацияга радиоактив бўлмаган оқова сувлар тушмаслиги шарт. Кўп миқдорда суюқ РЧ ҳосил бўлиши мумкин (суткасига 200 л дан ортиқ), лойиҳада махсус канализация тизими кўзда тутилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.4. Йиғиш жараёнида РЧ ёнувчи ва ёнмайдиган турларга ажратилиши керак. Ёнувчи суюқ РЧлар ёнғин хавфсизлиги талабларига жавоб берадиган алоҳида идишларга йиғилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.5. Суюқ радиоактив чиқиндиларни ер усти ва ер ости сув ҳавзаларига, сув тўпланадиган майдонларга, ер қаърига ва тупроққа ташлаш қатъиян ман этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.6. Радиоактив чиқинди тўплагичлар жойлашган ҳудудлар уларнинг ташқарисидаги нурланишни рухсат этилган даражагача камайтириш учун ҳимоя мосламалари билан таъминланиши шарт.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЮтилган гамма-нурланиш дозаси қуввати 2 мГр/соатдан ортиқ бўлган радиоактив чиқинди тўпламларини вақтинчалик сақлаш ва ушлаб туриш учун махсус ҳимояланган қудуқлар ёки токчалар жиҳозланиши лозим. Чиқинди тўплагичларни қудуқ ва токчалардан хизмат кўрсатувчи ходимларнинг нурланишига йўл қўймайдиган махсус қурилмалар ёрдамида чиқариб олиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.7. Радионуклидларининг парчаланиш вақти минимал аниқланадиган фаоллик даражасидан паст ва бир йилдан кам бўлган қисқа умрли чиқиндиларни ташкилотларда кўмишга йўлланмасдан вақтинчалик сақлашга ва кейинчалик улар билан радиоактив бўлмаган чиқиндилар сифатида муомала қилишга рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.8. Ташкилотларда турли тоифадаги радиоактив чиқиндиларни вақтинчалик сақлаш алоҳида хоналарда ёки II синфдан паст бўлмаган ишлар учун хоналарга қўйиладиган талабларга мувофиқ жиҳозланган махсус ажратилган участкада амалга оширилиши лозим. Лойиҳада кўзда тутилган муддатдан ортиқ ташкилотларда кондицияланмаган радиоактив чиқиндилар ва ишлатиб бўлинган ионлаштирувчи нурланиш манбаларини (ИНМ) сақлаш тақиқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.9. РЧ вақтинчалик сақлашни контейнерларда амалга ошириш лозим. Контейнерлар конструкцияси уларни махсус транспортга юклаш ва тушириш имкониятини таъминлаши керак. РЧ учун контейнер турлари чиқиндиларнинг хусусиятларига қараб аниқланади. Йиғгич-контейнерларнинг ташқи юзасига радиация хавфи белгиси туширилган бўлиши шарт. 1 Агар йиғгич-контейнер юзасига радиация хавфи белгисини тушириш имкони бўлмаса, РЧ солинган контейнерга радиация хавфи белгиси туширилган ёрлиқ осилади. РЧ солинган контейнердан 1 метр масофадаги ҳавода гамма-нурланиш дозаси қуввати 0,1 мГр/соатдан ошмаслиги керак. РЧ вақтинчалик сақланаётган майдон чегарасидан ташқарида ёки чегарасида гамма-нурланиш дозаси қуввати 0,005 мГр/соатдан ошмаслиги лозим. Кўмишга тайёрланган кондицияланган РЧ ни вақтинчалик сақлаш муддатлари лойиҳада белгиланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЙиғгич-контейнерларни дезактивация қилиш учун махсус хона (ёки хонадаги жой) жиҳозланган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.10. Таркибида эманацияланувчи радиоактив моддалар (радий, торий ва бошқалар) бўлган РЧ контейнерларини вақтинчалик сақлаш сўрувчи шкафлар ёки ёпиқ жойларда амалга оширилади. Булар сўрувчи вентиляция тизими билан жиҳозланган бўлиб, сўрувчи шкафларнинг ишчи тирқишларида ҳаво оқими тезлиги камида 1,5 м/с бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.11. РЧни вақтинчалик сақлаш жойларидан ББИКга ташиш учун махсус транспорт контейнерлари ишлатилиши лозим. Контейнерлар конструкцияси паст фаолликдаги чиқиндилар учун РЧ идишларини қўлда юклаш ва тушириш имконини бериши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎрта ва юқори фаолликдаги РЧни юклаш ва тушириш жараёнлари механизациялаштирилган бўлиши шарт.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.12. Йирик ўлчамли РЧ (ифлосланган ускуналар) ташкилотларда қисмларга ажратилиши, майдаланиши ва кейинчалик сертификатланган транспорт контейнерларига жойлаштирилиши керак. Айрим ҳолларда йирик ўлчамли чиқиндиларни санитария қоидаларига мувофиқлиги тўғрисидаги санитария-эпидемиология хулосаси мавжуд бўлган тақдирда, махсус қадоқланган ҳолда РЧга ташишга рухсат берилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.13. Таркибида ярим парчаланиш даври 15 суткадан кам бўлган радионуклидлар мавжуд РЧлар бошқа РЧлардан алоҳида йиғилади ва фаоллигини 1-иловада келтирилган даражалардан ошмайдиган даражагача пасайтириш учун вақтинчалик сақлаш жойларида ушлаб турилади. Шундай ушлаб турилгандан сўнг, қаттиқ чиқиндилар оддий саноат чиқиндилари каби чиқариб ташланади, суюқ чиқиндилар эса ташкилот томонидан айланма хўжалик-техник тизимида сув таъминоти учун ишлатилиши ёки хўжалик-маиший канализацияга қуйилиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.14. Таркибида кўп миқдорда органик моддалар (тажриба ҳайвонларининг мурдалари ва шу кабилар) бўлган РЧни сақлаш муддати совутиш қурилмаларида ёки тегишли эритмаларда сақлаш шароитлари таъминланмаган ҳолларда 5 суткадан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.15. Ўз ресурсини ишлатиб бўлган радионуклид нурланиш манбалари ва таркибида альфа-нурланувчи ҳамда трансуран радионуклидлари бўлган РЧларнинг радиацион хавфи юқори бўлганлиги сабабли, санаб ўтилган РЧларнинг барча турлари бошқа чиқиндилардан алоҳида йиғилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.16. РЧ ни йиғиш, сақлаш ва топшириш учун масъул шахс ташкилот маъмуриятининг буйруғи билан тайинланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМасъул шахс иш жараёнида ҳосил бўладиган РЧ ни йиғиш, вақтинча сақлаш ва чиқариб ташлашга тайёрлаш устидан мунтазам назорат ва ҳисобини олиб боради. Ушбу маълумотлар РЧ ни ҳисобга олиш журналида қайд этилади (1-илова, 2-банд).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.17. Йилига камида бир марта ташкилот маъмурияти томонидан тайинланган комиссия махсус ташкилотга кўмиш учун топширилган РЧ миқдорининг ҳисоби, шунингдек ташкилотда мавжуд РЧ ҳисобининг тўғри юритилишини текширади. РЧ йўқотилганлиги аниқланса, дарҳол ДСЕН (Давлат санитария-эпидемиология назорати) хабардор қилинади ва айбдор мансабдор шахслар белгиланган тартибда жавобгарликка тортилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. Ташкилотлардан радиоактив чиқиндиларни қабул қилишга қўйиладиган талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.1. Кўмишга йўналтириладиган радиоактив чиқиндилар махсус меъёрий ҳужжатларда белгиланган кондицияланган чиқиндилар ва қадоқлашга қўйиладиган талабларга жавоб бериши керак. Қуйидаги талаблар қўйилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчиқиндиларнинг радиацион параметрларига;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчиқиндиларнинг агрегат ҳолатига;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчиқиндиларнинг шакли ва физик-кимёвий хусусиятларига (эркин намлик миқдори, ишқорланиши, барқарорлиги, газ ажратиши, ёнувчанлиги, заҳарли ва портловчи моддалар миқдори, механик хусусиятлари ва бошқалар);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқадоқлашнинг ўлчам ва оғирлик параметрларига;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқадоқлашнинг радиацион параметрларига, шу жумладан юзадаги мустаҳкамланмаган ифлосланиш даражаси ва бошқаларга.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚаттиқ, суюқ РЧ, шунингдек, белгиланган муддати тугаган радионуклид нурланиш манбалари ташкилотлардан ушбу СанҚваНнинг 7-бўлимида баён этилган талабларга жавоб берадиган сертификатланган ташиш контейнерларида ёки қадоқларда бошқариш бўйича ихтисослашган корхонага (ББИК)ташиш учун қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.2. Қуйидаги хавфли моддаларни ўз ичига олган қаттиқ ва суюқ РЧлар сақлаш ва кўмиш учун қабул қилинмайди:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпортловчи ва ўз-ўзидан алангаланувчи материаллар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI синф (ўта хавфли) ва II синф (юқори хавфли) токсикометрик хусусиятларга эга бўлган кимёвий моддалар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув билан реакцияга киришганда иссиқлик ажратиб чиқарадиган ва ёнувчи газлар ҳосил қиладиган материаллар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгазлар, буғлар, аэрозоллар ажратиб чиқариши мумкин бўлган материаллар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпатоген ва юқумли материаллар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБундай РЧлар ББИКга жўнатилишидан олдин улар ҳосил бўлган жойда хавфсиз ҳолатга келтирилиши керак. Ҳар бир алоҳида ҳолатда РЧни зарарсизлантириш тартиби ва усуллари ДСЕНМ билан келишилган бўлиши лозим. РЧни топшириш далолатномасида ўта хавфли материаллар йўқлиги кўрсатилиши ёки уларни хавфсиз ҳолатга ўтказиш тўғрисидаги далолатнома илова қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.3. Белгиланган муддати тугаган ионлаштирувчи нурланиш манбалари ташкилотлардан махсус ташиш ўрам тўпламларида (ТЎТ) ёки юклаш, ташиш, тушириш, сақлаш ва кўмиш жараёнларида хизмат кўрсатувчи ходимларнинг хавфсизлигини таъминлайдиган бошқа ҳимоя қурилмалари ёки контейнерларида қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.4. ББИК да ионлаштирувчи нурланишнинг турли манбаларини сақлаш ва кўмиб ташлашнинг қабул қилинган усулларига боғлиқ ҳолда уларни қабул қилиш тартиби ва шартларини назарда тутувчи йўриқнома ишлаб чиқилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.5. Чиқиндиларни топширувчи ташкилотлар РЧ жойлаштирилган контейнерларни (қадоқларни) жўнатишга тайёрлашни ўз кучлари билан амалга оширади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРЧнинг ҳар бир партиясига далолатнома тузилади (1-илова). Далолатноманинг биринчи нусхаси чиқиндилар билан бирга ББИКга топширилади, иккинчиси эса фойдаланувчи ташкилотда қолади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДалолатноманинг барча устунлари тўлиқ тўлдирилиши шарт. Далолатнома масъул шахс имзоси билан тасдиқланади. Чиқиндиларни топшириш учун масъул шахс имзоси билан тасдиқланган ва ташкилот муҳри билан мустаҳкамланган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишПартиядаги контейнерлар ва ўрамлар сони, уларнинг тури ва маркировкаси далолатнома маълумотларига мувофиқ бўлиши лозим. Далолатномада кўрсатилмаган қадоқлар ББИКга жўнатилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИзоҳ: РЧни қайта ишлаш технологияси шартларига кўра, РЧни батафсилроқ тавсифлаш талаб қилинса, ББИК суюқ, қаттиқ РЧ ва ионлаштирувчи нурланиш манбалари учун алоҳида қабул қилиш далолатномаларини расмийлаштириши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.6. РЧ жойлаштирилган қадоқларни автомобиль, темир йўл, ҳаво ва бошқа транспорт воситалари орқали жўнатишда ББИК билан келишилган ҳолда РЧ эгаси бўлган ташкилот мустақил равишда радиациявий назоратни амалга оширади, кузатувчи ҳужжатларни тўлдиради ва уларни юк билан бирга ББИК билан келишилган манзилга юборади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРЧ махсус автомобиль билан ташилганда, ББИК вакили қабул қилинаётган юкни радиациявий назоратдан ўтказади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.7. Контейнерлар ва қадоқларни назорат қилиш қуйидаги параметрлар бўйича амалга оширилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқадоқларнинг массаси (ҳажми) ва ташқи ўлчамлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмаркировканинг мавжудлиги, мазмуни ва визуал кўриниши:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбутунлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқадоқларда РЧ қадоқ ва таркиби ҳақида зарур қўшимча маълумотларга эга ёрлиқ ёки бошқа ҳужжатларнинг мавжудлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишташқи сиртда ва ундан 1 м масофада ютилган нурланиш дозаси қуввати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишташқи сиртнинг радиоактив моддалар билан ифлосланиш даражаси ва мавжудлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпломбаларнинг ишончлилиги ва созлиги ҳамда зарур герметиклиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишюк кўтариш ва маҳкамлаш элементларининг мавжудлиги.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.8. ББИК вакили уларнинг далолатнома маълумотларига мувофиқлигини назорат қилиш учун 10% қадоқларни очишни талаб қилиш ҳуқуқига эга. Текширув натижалари кузатув ҳужжатлари маълумотларига мос келмаса, қадоқлар ташишга қабул қилинмайди ва кузатув ҳужжатларидан чиқариб ташланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНазорат тугагач, ББИК вакили далолатномага «Текширилди» штампини қўяди, сана ва имзосини қўяди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.9. Ушбу бўлимда кўрсатилган талабларга риоя қилинмаганда, РЧ қабул қилинмайди. Бундай ҳолларда жўнатишга тайёрланган РЧ ни текширувчи шахс далолатноманинг тегишли устунини тўлдиради (3-илова).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. Радиоактив чиқиндиларни ташиш талаблари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.1. РЧни қайта ишлаш, сақлаш ва кўмиш учун ташкилотдан ташқарида ташиш транспорт контейнерларида (ТЎТ) махсус жиҳозланган транспорт воситаларида: автомобиль, темир йўл, ҳаво транспорти ва дарё флотининг кемаларида амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.2. Транспорт қадоқлаш комплектлари ва транспорт воситаларининг конструкциялари санитария қоидаларига мувофиқлиги тўғрисида санитария-эпидемиология хулосалари олиниши шарт.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.3. Радиоактив чиқиндиларни ташиш учун мўлжалланган транспорт қадоқлаш комплекти зарур механик мустаҳкамлик, иссиққа чидамлилик, герметиклик ва радиацион ҳимояга эга бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.4. Радиоактив чиқиндиларни ташиш учун мўлжалланган транспорт контейнерларининг ташқи ва ички юзаларидаги радиоактив ифлосланиш даражаси РХМ-2006 ва РХАСҚ — 2006 да кўрсатилган чегарадан ошмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.5. Радиоактив чиқиндиларни ташиш амалдаги радиоактив моддаларни ташиш хавфсизлиги қоидаларига мувофиқ амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРадиацион қадоқларни ташиш ушбу фаолият тури учун лицензияга эга бўлган ташкилот томонидан бажарилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.6. Радиоактив чиқиндили қадоқларни юклаш шундай амалга ошириладики, махсус автомобиль кабинасидаги ҳаводаги нурланиш дозаси қуввати минимал бўлиши, бироқ 0,012 мГр/соатдан ошмаслиги керак. II-III тоифадаги чиқиндилар ва ишлатилган ионлаштирувчи нурланиш манбалари бўлган қадоқлар охирги навбатда кузовнинг орқа қисмига юкланади. Нурланиш дозаси қуввати махсус автомобиль кузови ташқи юзасининг исталган нуқтасида 2 мГр/соатдан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЮклаш жараёнида ва махсус автомобилнинг йўлда ҳаракатланиши давомида радиациявий назоратни дозиметрчи ёки автомобилни кузатиб борувчи шахс амалга оширади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.7. Радиоактив чиқиндилар юкланган вагонли поездлар ҳаракатининг хавфсизлигини таъминлаш темир йўл транспорти ишини тартибга солувчи меъёрий ҳужжатларга мувофиқ амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.8. Тўсиқ ташқи юзасининг исталган нуқтасидаги доза қуввати юқори хонада 2 мГр/соатдан, ундан 1 м масофада эса 0,1 мГр/соатдан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8. Радиоактив чиқиндилар билан ишлаш бўйича ихтисослашган ташкилотларни жойлаштириш ва жиҳозлашга қўйиладиган талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.1. Радиоактив чиқиндилар билан муомала қилиш бўйича махсус ишлаб чиқариш объектини жойлаштириш учун участкани танлаш белгиланган тартибда амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.2. Суюқ, қаттиқ ва қотган радиоактив чиқиндиларни сақлаш жойларини танлаш, лойиҳалаш, қуриш, фойдаланиш ва фойдаланишдан чиқариш радиация хавфсизлиги ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш соҳасидаги амалдаги меъёрлар ва қоидаларга мувофиқ амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.3. Радиоактив чиқиндилар омборхоналарини лойиҳалаштиришда қуйидагиларни назарда тутиш зарур:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишрадиоактив чиқиндиларга рухсатсиз киришни истисно этувчи техник ечимлар ва ташкилий чора-тадбирлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишконструкциянинг атмосфера ёғинлари, ер усти ва
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер ости сувларидан герметиклиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишконденсат ёки фавқулодда оқимларнинг ички дренажи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчиқиндиларни фаоллик тоифалари ва чиқинди турлари бўйича алоҳида жойлаштириш (ёнувчан, ёнмайдиган); ёнувчан чиқиндилар учун алоҳида бўлинмалар (хоналар) ажратилиши керак, улар ёнғин хавфи бўйича тоифасига мувофиқ талабларга биноан бажарилган бўлиши лозим (ёнғинни ўчириш тизими билан таъминланганлик, вентиляция ҳавосини тозалаш билан алоҳида мажбурий шамоллатиш ва бошқалар);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчиқиндили қадоқларни ташкил этилган ҳолда манзилли жойлаштириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқадоқларнинг муддатидан олдин бузилиши ва чиқиндиларнинг физик, кимёвий ва бошқа параметрларининг ёмонлашишини истисно этувчи оптимал сақлаш шароитларини таъминлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчиқиндиларни чиқариб олиш (ходимлар учун дозавий юкламалар меъёрларини оширмасдан) ва уларни иншоотдан ташқарига ташиш имконияти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишобъектнинг радиацион назорати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишомборхонани эксплуатациядан чиқариш вақтида қурилиш конструкцияларини демонтаж қилиш имконияти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.4. ББИК қуриш учун қуйидаги участкаларни танлаш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишаҳоли кам яшайдиган, сув босмайдиган ҳудудларда жойлашган;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбарқарор шамол режимига эга бўлган;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўзининг топографик, геологик ва гидрогеологик шароитлари туфайли радиоактив моддаларнинг объект саноат майдонидан ташқарига тарқалиш имкониятини чекловчи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЯнги қурилаётган объектлар учун майдонча лойиҳалашнинг қурилиш меъёрлари ва ушбу СанҚваМ талабларига жавоб бериши ҳамда унинг аҳоли ва атроф-муҳит учун потенциал радиацион, кимёвий ва ёнғин хавфини ҳисобга олиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.5. ББИК жойлаштириш жойлари лойиҳаланаётган объектнинг нормал эксплуатация ва авария шароитларида метеорологик, гидрологик ва сейсмик омилларнинг хавфсизлигига таъсири нуқтаи назаридан баҳоланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОбъект учун лойиҳа ҳужжатлари лойиҳалаш, қуриш, реконструкция қилиш, фойдаланиш, шунингдек авария ҳолларида хавфсизлик чораларини асослашни ўз ичига олиши керак. ББИК қурилиши учун ер участкаларини ажратиш, шунингдек қурилган ва реконструкция қилинган ББИКларни ишга тушириш санитария-эпидемиологик хулосалар мавжуд бўлган тақдирда рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.6. Участка ўлчамлари унда суюқ, қаттиқ, биологик РЧ ва фойдаланилган ионлаштирувчи нурланиш манбаларини қайта ишлаш ва узоқ муддатли сақлаш учун мўлжалланган барча зарур иншоотларни жойлаштириш имконини бериши, шунингдек келажакдаги қурилиш учун захира майдонига эга бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.7. ББИК атрофида санитария-ҳимоя зонаси ўрнатилади, унинг чегаралари ББИК лойиҳасида белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.8. Санитария-ҳимоя зонасида доимий ва/ёки вақтинча яшаш, болалар муассасалари, касалхоналар, санаторийлар ва бошқа соғломлаштириш иншоотларини, шунингдек ушбу объектга тегишли бўлмаган саноат ва ёрдамчи иншоотларни жойлаштириш тақиқланади. Санитария-ҳимоя зонаси ҳудуди ободонлаштирилиши ва кўкаламзорлаштирилиши керак. Санитария-ҳимоя зонаси ерларидан қишлоқ хўжалиги мақсадларида фойдаланиш ДСЕНМ рухсати билан амалга оширилиши мумкин. Бу ҳолда ишлаб чиқарилган маҳсулот мажбурий радиацион назоратдан ўтказилиши шарт.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.9. ББИК қурилиши, уни технологик ускуналар ва муҳандислик иншоотлари билан жиҳозлаш меъёрий ҳужжатларга мувофиқлиги тўғрисида санитария-эпидемиологик хулосаси бўлган лойиҳалар асосида амалга оширилиши ва РЧни қайта ишлашнинг талаб этиладиган усулларининг етарлилиги ва ишончлилигига қараб бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.10. ББИК ҳудудидаги бинолар ва иншоотларни жойлаштириш эҳтимолий ифлосланиш зоналари ва тоза зоналарга ажратиш тамойили асосида амалга оширилиши керак. Саноат майдони ишончли телефон алоқасига, иссиқ ва совуқ сув таъминоти тизимига, маиший канализацияга ва махсус канализацияга эга бўлиши лозим. Паст фаолликдаги оқава сувларни чиқариб ташлаш учун ишлатиладиган махсус канализация ва маиший канализация тизимида назорат идишларини ўрнатиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.11. Ихтисослаштирилган ташкилот автомагистраллар билан ободонлаштирилган кириш йўллари орқали боғланган бўлиши керак. Йўллар асфальтланган, ҳудуд кўкаламзорлаштирилган бўлиши лозим. ББИК ҳудудида одамларнинг яшашига, қишлоқ хўжалик ҳайвонларини сақлашга, сабзавот, мева-резавор ва бошқа қишлоқ хўжалик экинларини етиштиришга рухсат берилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.12. Ходимларнинг чиқиши ва транспортнинг эҳтимолий ифлосланиш зонасидан чиқиши назорат-дозиметрик пост орқали амалга оширилиши шарт.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.13. Эҳтимолий ифлосланиш зонасида қуйидагилар жойлашиши мумкин:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРЧни узоқ муддат сақлаш ёки кўмиш учун мўлжалланган муҳандислик иншоотлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРЧ билан муомала қилиш бўйича ишлаб чиқариш объектлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишёрдамчи хизматлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмахсус автотранспорт воситалари, контейнерлар ва жиҳозларни зарарсизлантириш пункти.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8.14. Махсус транспорт воситалари, контейнерлар ва бошқа жиҳозларни дезактивация қилиш хонасининг жойлашуви объектнинг энг кўп ифлосланган ҳудуддан тозароқ ҳудудга ва ундан сўнг дезактивация қилинган объектлар хонасига ҳаракатланишини таъминлаши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМахсус транспорт воситалари, контейнерлар ва жиҳозларни дезактивация қилиш учун мўлжалланган хоналардаги поллар кучсиз сорбцияланувчи ва етарли механик мустаҳкамликка эга бўлган материалдан қилиниши керак. Пол қопламаларининг четлари кўтарилган ва деворлар билан бир текисликда бириктирилган бўлиши лозим. Поллар қияликлар ва оқава сувларни чиқариш траплари билан жиҳозланади. Деворлар 2 м баландликкача кам сорбцияли қопламалар билан қопланади. Деворларнинг қолган қисми ва шифтлар кимёвий чидамли бўёқлар билан бўялади. Эшик тавақалари силлиқ, тахтали конструкцияда бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9. Радиоактив чиқиндиларни қайта ишлаш ва кондициялашга қўйиладиган талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.1. Радиоактив чиқиндиларни кондициялаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.1.1. Кондициялашнинг асосий мақсади чиқиндиларнинг умумий ҳажмини камайтириш, шу билан бирга радионуклидларнинг қайта ишлаш, сақлаш, ташиш ва кўмиб ташлаш жараёнида тарқалиш имкониятини камайтиришдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.1.2. Суюқ ва қаттиқ радиоактив чиқиндиларни кондициялаш чиқиндилар қадоқларини тайёрлаш бўйича операциялардан бири бўлиб, унинг якуний мақсади радиоактив чиқиндиларни ташиш, сақлаш ва кўмиш учун қулай шаклга ўтказишдир. Газсимон радиоактив чиқиндиларни қайта ишлаш ҳавони радиоактив аэрозоллар ва газлардан меъёрий ҳужжатларда белгиланган даражагача тозалаш операцияларини ўз ичига олади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.1.3. РЧни кондициялаш усуллари чиқиндиларнинг хусусиятларини, жараённинг технологик ва иқтисодий кўрсаткичларини, шунингдек, қадоқларни вақтинча сақлаш шароитлари ва муддатини, ташиш ва кўмиш шароитларини ҳисобга олган ҳолда танланиши лозим. Қайта ишлаш усулини танлашда РЧ билан кейинги барча босқичларда одамларнинг нурланиш хавфини имкон қадар камайтирадиган усулга устунлик берилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.1.4. Лойиҳаларда лаборатория ва тажриба-саноат миқёсида синовдан ўтган, атом энергиясидан фойдаланишда хавфсизликни давлат томонидан тартибга солувчи органларнинг тегишли санитария-эпидемиологик хулосалари ва сертификатларига ҳамда белгиланган тартибда берилган бошқа ҳужжатларга эга бўлган технологиялар ва ускуналар қўлланилиши шарт.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.1.5. РЧни кондициялаш шаклларини танлашда бирламчи чиқиндиларнинг кимёвий ва радионуклид таркиби, фаоллиги ва иссиқлик ажратиши, қадоқ тури ва материали, РЧ қадоқларини сақлаш, ташиш ва кўмиш шароитлари, шунингдек, технологик ва аппарат имкониятлари ҳисобга олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.1.6. Қайта ишланган РЧ ва қадоқларнинг хусусиятлари белгиланган талабларга мувофиқ бўлиши керак. РЧ ва қадоқларни идентификациялаш қадоқни паББИКртлаштириш ва тегишли маркировкалаш (радиация хавфи белгиси, қадоқнинг индивидуал ўлчами ва етказиб берувчи объект белгиси, чиқиндиларни юклаш санаси, «Брутто оғирлиги, кг») орқали таъминланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.1.7. Кондицияланган РЧ ҳажми техник ва иқтисодий жиҳатдан асосланган минимумгача қисқартирилиши керак. Бу, айниқса, қотирилган юқори фаол чиқиндиларга тегишли бўлиб, уларнинг ҳажми рухсат этилган солиштирма иссиқлик ажралиши, иссиқлик чиқариш шароитлари ҳамда сақлаш ва кўмишнинг бошқа шартлари билан белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.1.8. Кондицияланган РЧ радиацион, механик, кимёвий, иссиқлик ва биологик таъсирларга оптимал бардошли бўлган қаттиқ агрегат ҳолатига эга бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.1.9. Кондицияланган РЧ ер ости ва ер усти сувларида кам эрийдиган ва ишқорланмайдиган бўлиши лозим. Қотирилган чиқиндилардаги эркин сув қолдиғи якуний маҳсулотнинг хусусиятлари ва қотириш технологияси билан белгиланадиган минимал миқдорда бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.1.10. Кондицияланган РЧ таркибида ўз-ўзидан алангаланувчи ва портловчи моддалар бўлмаслиги керак. Радиокимёвий, кимёвий ва биологик реакциялар натижасида газ ҳосил бўлиши минимал даражага келтирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.1.11. Кондицияланган юқори фаол чиқиндиларнинг иссиқлик ажралиши чиқинди шаклининг иссиқликка чидамлилиги билан чекланиши, шунингдек, чиқиндиларни сақлаш ва кўмишда иссиқликни чиқариш имконияти билан белгиланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.1.12. Қайта ишланган радиоактив чиқиндиларни махсус контейнерга жойлаштириш ва кейинчалик уни герметизация қилиш чиқиндиларни кондициялашнинг сўнгги босқичи ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.1.13. Радиоактив чиқиндилар ўрами қуйидагилар учун мўлжалланган:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер усти муҳандислик иншоотида чиқиндиларни вақтинча сақлаш учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчиқиндиларни корхона ҳудуди бўйлаб ёки ундан ташқарида ТЎТ таркибида ёки усиз ташиш учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуҳандислик иншоотларида узоқ муддат сақлаш ёки чиқиндиларни ер юзасига яқин ёки чуқур жойлашган минтақавий ББИКʻда кўмиш учун.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРадиоактив чиқиндиларни ўраш барча санаб ўтилган босқичлар учун ёки вақтинчалик сақлаш ва ташиш учун, ёки фақат сақлаш ва кўмиш учун мўлжалланган бўлиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.1.14. Ҳар бир ўрамга тегишли белги қўйилиши ва таснифий саралашга мувофиқ ундаги чиқиндилар тавсифи кўрсатилган паББИКрт расмийлаштирилиши керак. ўрам паББИКрти ўрам эгасида сақланиши ва кўмиш босқичида назоратдан чиқарилгунга қадар сақланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.1.15. Контейнернинг конструкцияси, ўлчами, материали, герметизация усули ва чидамлилиги РЧ хусусиятларига боғлиқ бўлиб, сақлаш, ташиш ва кўмиш босқичларида РЧ билан муомала қилиш хавфсизлигини таъминлаш тизимида контейнернинг вазифаси билан белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.1.16. Контейнернинг ер усти иншоотларида сақланиш давомидаги чидамлилиги (хизмат муддати) РЧ геологик формацияларга узил-кесил кўмилгунга қадар сақлаш давомийлиги билан белгиланади ва камида 50 йилни ташкил этади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.1.17. Ярим парчаланиш даври 30 йилдан ошмаган (шу жумладан Сс-137) радионуклидларни ўз ичига олган РЧни ер юзасига яқин иншоотларга кўмишда, контейнернинг чидамлилигига қўйиладиган талаблар контейнер, муҳандислик иншоотлари ва қамраб олувчи жинсларнинг ҳимоя хусусиятлари мажмуаси бўйича аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.1.18. Конструкцияни ишлаб чиқиш ва материални танлашда ҳисобга олиниши керак бўлган контейнерларга қўйиладиган талаблар қуйидагилардан иборат:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбелгиланган меъёрларга мувофиқ контейнер материалининг диффузион ўтказувчанлигини ҳисобга олган ҳолда, герметиклик (контейнернинг хизмат муддатини инобатга олган ҳолда);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишконтейнерларни штабелга тахлаш ва транспорт-технологик операцияларни ўтказишга мўлжалланган механик мустаҳкамлик;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмеханизмларнинг юк кўтариш қобилиятини ва мавжуд ҳамда лойиҳалаштирилаётган иншоотларнинг жойлашув ечимларини ҳисобга олган ҳолда оғирлик ва ҳажмни чеклаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишстроп қурилмаларининг узоқ муддатга чидамлилиги (контейнернинг хизмат муддатини ҳисобга олган ҳолда);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбелгиланган биологик ҳимояни таъминлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишу билан алоқада бўлган муҳит таъсирига, ҳам ташқи, ҳам ички томондан коррозияга чидамлилик;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчиқиндилар ва контейнер материалларининг ўзаро мослиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишиссиқликка чидамлилик;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдезактивация қилиш имконияти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштайёрлаш, хизмат кўрсатиш ва герметизациялашнинг соддалиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмақбул нарх.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЮқорида санаб ўтилган баъзи талаблар бир-бирини истисно қилади, бу эса контейнер конструкцияси бўйича оптимал ечимларни ишлаб чиқишда ҳисобга олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.2. Суюқ радиоактив чиқиндиларни қайта ишлаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.2.1. Суюқ радиоактив чиқиндиларни қайта ишлаш усуллари қуйидаги технологик операцияларни ўз ичига олади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишрадионуклидларни буғлатиш, ион алмашинуви, сорбция ва бошқа усуллар билан концентрациялаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишконцентратларни тузларгача буғлатиш, битумлаш, цементлаш, полимерларга, шишага, керамикага, шиша-металл композицияларга, сунъий тоғ жинсларига ва бошқаларга киритиш усуллари билан қотириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсанитария меъёрларигача тозаланган сув, моддалар ва материалларни қисман қайта ишлатиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсуюқ РЧни қайта ишлашда ҳосил бўладиган маҳсулотларни ишлаб чиқаришда қайта фойдаланиш учун.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБаъзи ҳолларда тайёргарлик босқичида чиқиндиларни фракцияларга ажратиш, яъни кейинчалик уларни алоҳида қайта ишлаш мақсадида радионуклидларнинг бир ёки бир нечта гуруҳларини ажратиб олиш мақсадга мувофиқдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.2.2. Кам фаол ва кам тузли суюқ РЧлар биргаликда чўктириш, фильтрлаш, ион алмашиниш, сорбция ва бошқа усулларнинг комбинациясини қўллаган ҳолда қайта ишланиши керак. Буларнинг якуний мақсади қайта фойдаланиш ёки очиқ сув тармоғига ташлаш учун яроқли сув ва кейинчалик қайта ишланиши керак бўлган концентрат (регенератлар, шламлар, пулпалар кўринишида) олишдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.2.3. Ўртача фаол ва юқори тузли суюқ РЧлар буғлатиш йўли билан қайта ишланиши керак, кам фаол ва кам тузли суюқликларни тозалаш схемасига йўналтириладиган конденсат олиш билан РЧ ва қотиришга йўналтириладиган тузлар концентрати.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.2.4. Суюқ РЧларни қотириш усулини танлаш уларнинг радионуклид ва кимёвий таркиби, радиоактивлик даражаси ва чиқиндилар миқдори, ўраш тури ва РЧ билан кейинги муомала схемаси билан белгиланади. У иқтисодий кўрсаткичлар ва муомала жараёнининг барча босқичлари, жумладан сақлаш, ташиш ва кўмиш учун хавфсизлик баҳоси билан асосланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.2.5. Юқори фаолликка эга бўлган суюқ РЧни буғлатиш йўли билан қайта ишлаш тавсия этилади, бунда конденсат ўртача фаолликка эга бўлган суюқ РЧни тозалаш схемасига йўналтирилади ва туз концентрати қотишга йўналтирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.3. Қаттиқ РЧни қайта ишлаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.3.1. Қаттиқ РЧни қайта ишлаш усуллари қуйидаги технологик жараёнларни ўз ичига олади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчиқиндилар ҳажмини парчалаш, ёқиш, пресслаш, дезактивация қилиш ва металлни қайта эритиш ва бошқа усуллар орқали камайтириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпарчаланган ва қайта ишланган чиқиндиларни қадоқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсочилувчан чиқиндиларни матрицага жойлаштириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсанитария меъёрларигача тозаланган моддалар ва материалларни саноатда қайта фойдаланиш учун қисман қайтариш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.3.2. Қайта ишлаш, қадоқлаш ёки ташиш қийин бўлган катта ўлчамли, узун РЧ буюмлари парчаланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.3.3. Юзаки ифлосланган паст ва ўрта фаолликдаги металл қаттиқ РЧлар дезактивация қилинади. Дезактивация усули ифлосланиш хусусияти ва даражаси билан белгиланади. Ҳосил бўлган эритмалар ва балчиқлар қотирилиб, қадоқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.3.4. Металл қаттиқ РЧлар дезактивация ва парчаланишдан сўнг қайта эритилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚайта эритишдан кейин солиштирма активлиги РХМ-2006 ва РХАСҚ — 2006 да кўрсатилган қийматлардан ошмайдиган металлдан қайта фойдаланишга рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.3.5. Махсус кийим-кечак, латта-путта, қоғоз, вентиляция фильтрлари элементлари, органик эритмалар ва биологик материаллар, шунингдек резина ва полиэтилен материаллар ёқилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЁндиришга йўналтирилган қаттиқ РЧларнинг солиштирма фаоллиги чиқинди газларни тозалашнинг зарур даражасига эришилмайдиган ва ходимларни нурлантиришнинг белгиланган назорат даражаларидан ошиб кетадиган даражалардан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.3.6. Ёнмайдиган металлмас моддалар (иссиқлик изоляция материаллари, кабеллар), ёнмайдиган органик материаллар (ПВХ, фторопласт), қурилиш чиқиндилари ва бошқалар прессланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМеталл бўлмаган чиқиндилар. Прессланган чиқиндилар бўш жойлар цементланган суюқ РЧ билан тўлдирилган контейнерларга жойлаштирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.4. Газсимон РЧни тозалаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.4.1. Газсимон чиқиндиларни радиоактив газлар ва аэрозоллардан тозалаш учун (зарурат туғилганда) нам тозалаш қурилмалари, фильтрлар, сорбцион ва абсорбцион устунларни ўз ичига олган газ тозалаш тизимлари қўлланилиши лозим. Ташкилот учун радиоактив моддаларнинг рухсат этилган ҳаво чиқиндилари миқдори лойиҳалаш босқичида белгиланади ва аҳолининг критик гуруҳи учун белгиланган нурланиш квотасидан келиб чиққан ҳолда, бу РХМ — 2006 ва РХАСҚ — 2006да кўрсатилган, Саноататомназорат ва ДСЕНМ томонидан тасдиқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9.4.2. Вентиляция ҳавосини тозалаш махсус газ тозалаш тизимларидан алоҳида амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10. Радиоактив чиқиндиларни узоқ муддат сақлаш ва/ёки кўмиб ташлашга қўйиладиган талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.1. Радиоактив чиқиндиларни кўмиш учун қабул қилиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.1.1. Кўмиш учун юборилаётган радиоактив чиқиндиларга паББИКрт тузилади. ПаББИКртда радиоактив чиқиндиларнинг радиацион хавфини тавсифловчи кўрсаткичлар қайд этилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчиқиндилар тоифаси (узоқ муддатли, қисқа муддатли чиқиндилар, фаоллик даражаси бўйича гуруҳи);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчиқиндиларнинг радионуклид таркиби;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчиқиндиларнинг солиштирма фаоллиги ва қадоқ ичидаги модданинг умумий фаоллиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқадоқнинг ташқи юзасидан 0,1 м ва 1 м масофадаги ҳаводаги гамма-нурланиш дозаси қуввати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқадоқнинг юзасидаги осон кетадиган ифлосланиш даражаси (кўмишга олиб кетилган санада).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.1.2. Кўмишга юборишдан олдин радиоактив чиқиндилар солинган қадоқлар назорат қилинади доза қуввати ва юзасидаги осон кетадиган ифлосланиш миқдори паББИКрт маълумотларига мувофиқлиги текширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.1.3. Кўмиш учун қабул қилинаётган радиоактив чиқиндилар қадоқларининг ташқи юзасидаги осон кетадиган ифлосланиш альфа-нуклидлар учун 20 заррача/(дақ*см2) ва бета-нуклидлар учун 200 заррача/(дақ*см2) дан ошмаслиги керак. Кўмишга юборишдан олдин ҳар бир қадоқ радиометрик текширувдан ўтказилиши ва зарур бўлса, ташқи юзаси дезактивация қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.1.4. Радиоактив чиқиндиларни қабул қилиш уларнинг техник регламентда белгиланган тартибда паББИКрт маълумотларига мувофиқлигини назорат қилиш асосида амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.1.5. Сақлаш-кўмиш объектига чиқиндилар лойиҳа ҳужжатларида кўзда тутилган ҳажм ва хусусиятларга мувофиқ қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.1.6. Сақлаш-кўмиш объектига радиоактив чиқиндиларнинг келиб тушишини ҳисобга олиш белгиланган шаклда журналда қайд этилиши лозим. Ушбу қоидаларнинг 4-иловасида келтирилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.2. РЧни кўмиш усулини танлаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.2.1. Қаттиқ ва қотирилган радиоактив чиқиндилар кондициялашдан сўнг узоқ муддатли сақлаш омборларига жойлаштирилиши ва/ёки ер юзасига яқин жойларга кўмилиши керак. Кўмиш усулини ёки узоқ муддатли сақлаш ва иншоотлар конструкциясини танлаш чиқиндиларнинг радиотоксиклиги ва потенциал хавфлилик муддатини белгиловчи физик-кимёвий ва радиацион хусусиятларига қараб амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.2.2. Таркибида ярим емирилиш даври 30 йилдан ошмайдиган радионуклидлар (жумладан Сс-137) бўлган кондицияланган ўрта фаолликдаги чиқиндиларни ва барча паст фаолликдаги чиқиндиларни узоқ муддатли сақлаш ва кўмиш ер юзасига яқин иншоотларда амалга оширилиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.2.3. Кондицияланган ўрта ва юқори фаолликдаги чиқиндиларни, асосан ярим емирилиш даври 30 йилдан ортиқ бўлган радионуклидлар мавжуд бўлган, узоқ муддатли сақлаш ва кўмиш ер ости иншоотларида амалга оширилиши керак. Уларнинг чуқурлиги радиация хавфсизлигининг зарур даражасини таъминлайдиган табиий ва иқтисодий шароитлар мажмуаси билан белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.2.4. Радионуклид нурланиш манбаларини кўмиш ББИКда ёки бундай кўмишга рухсати бор ташкилотларда, махсус идишларда, уларни транспорт контейнерларидан чиқариб олингандан сўнг амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.2.5. Ер юзасига яқин кўмиш ҳам маҳаллий (РЧ ҳосил бўлиш объектида), ҳам минтақавий тарзда ташкил этилиши мумкин. РЧни геологик формацияларга кўмиш ҳам минтақавий, ҳам марказлашган ҳолда амалга оширилади. Минтақавий ва марказлаштирилган қабристонлар мустақил равишда янги ташкил этиладиган кўмиш майдонида ёки объект ҳудудида — асосан РЧнинг йирик етказиб берувчиси ҳудудида барпо этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.2.6. Кўмиш жойи мақомини асослаш (маҳаллий, минтақавий ёки марказлаштирилган) кўмиш жойини танлаш талабларига риоя қилган ҳолда техник-иқтисодий ҳисоб-китоблар асосида амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.2.7. Турли тоифадаги РЧларни кўмиш жойи, усули ва шартлари қабристон лойиҳасида асосланиши ва ДСЕНМ билан келишилган бўлиши керак. Бошқа тоифадаги РЧларни кўмиш учун мўлжалланган қабристонларда РЧларни кўмишга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.3. РЧни кўмиш хавфсизлигини асослаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.3.1. Кўмиш майдонини лойиҳалашда фойдаланиш даврида ходимлар ва аҳоли учун хавфсизликни асослаш физик ҳимояни ҳисоблаш, чиқиндилар ва оқоваларнинг рухсат этилган қувватини баҳолаш ва бошқа ҳисоб-китоблар орқали; технологик операцияларни ўтказиш муддати, тартиби ва шартларини белгилаш; меъёрий ҳужжатлар талабларига мувофиқ ташкилий-техник ва бошқа чораларни қўллаш ҳамда инсоннинг яшаш муҳитига таъсирини баҳолаш орқали амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.3.2. Эксплуатациядан кейинги даврда (қабристон консервация қилингандан сўнг) аҳоли учун РЧни кўмишнинг хавфсизлиги математик моделлаштириш усулларидан фойдаланган ҳолда, кўмиш тизими ва атроф-муҳит объектларининг чиқиндилар потенциал хавфини сақлаб турган бутун муддат давомидаги ҳолатининг ҳисобланган прогнози асосида исботланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.3.3. Қўлланиладиган усуллар ва ҳисоблаш дастурлари, РЧни кўмишда радиациявий хавфсизликни таъминлаш бўйича кўриб чиқилаётган нормал ва фавқулодда вазиятлар сценарийлари меъёрий ҳужжатлар талаблари билан тартибга солинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.4. РЧни кўмишда радиация хавфсизлигини таъминлаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.4.1. РЧни кўмишда чиқиндилар потенциал хавфини сақлаб турган бутун муддат давомида инсоннинг радиацион хавфсизлиги таъминланиши шарт.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.4.2. ББИК фаолият кўрсатиш даврида, шу жумладан уни консервация қилиш босқичида, РЧни кўмишнинг радиациявий хавфсизлиги Ўзбекистон Республикасининг «Давлат санитария назорати тўғрисида», «Радиациявий хавфсизлик тўғрисида»ги қонунлари, РХМ — 2006 ва РХАСҚ — 2006 ҳамда ушбу СанҚваНларга мувофиқ ташкилий-техник чора-тадбирлар ва қарорлар билан таъминланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.4.3. ББИКнинг муҳандислик ва табиий тўсиқлар тизими томонидан яратилган радиацион ҳимоя чиқиндилар изоляциясининг шундай сифатини таъминлаши керакки, бунда кўмилган РЧдан аҳолига радиация таъсирининг прогноз қилинадиган даражаси йиллик индивидуал самарали нурланиш дозаларидан ошмаслиги лозим — 0,01 мЗв.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.5. РЧни дафн этиш жойлари ва майдончаларини танлаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.5.1. РЧни ер усти ва ер остида дафн этиш жойининг гидрогеологик, топографик, сейсмик, тектоник, иқлимий, ижтимоий ва бошқа шароитлари дафн этиш жойини танлашга қўйиладиган, махсус меъёрий ҳужжатлар билан белгиланган меъёрий-техник талаблар мажмуасига жавоб бериши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.5.2. Дафн этиш майдони ер усти ва ер ости мажмуаларининг объектларини ўз ичига олиши, санитария-муҳофаза зонаси ва кузатув зонасига эга бўлиши, геологик формацияларга дафн этилганда эса — тоғ ажратмасига эга бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.5.3. Дафн этиш майдончаси ҳудуди радиациявий хавф ҳақида огоҳлантирувчи белгилар билан ўралади ҳамда қўриқлаш ва физик ҳимоя тизимининг бошқа элементлари билан таъминланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.5.4. Радиоактив чиқиндиларни кўмиш майдончаси атрофида ушбу СанҚваМнинг 8.7-бандига мувофиқ санитария-ҳимоя зонаси ўрнатилади. Санитария-ҳимоя зонасининг чегарасида ББИКнинг нормал ишлаши шароитида одамларнинг нурланиш даражаси аҳоли учун белгиланган нурланиш дозаси чегарасидан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.5.5. Дафн этиш майдонидаги бинолар ва иншоотларни жойлаштириш тоза зона ва ифлосланиш мумкин бўлган зонага ажратиш тамойили асосида амалга оширилиши лозим. Ифлосланиш мумкин бўлган зонада ер усти ва ер ости мажмуасининг РЧ билан ишлайдиган объектлари жойлашиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.6. Қабристонлар ва РЧ дафн этиш майдончаларини консервация қилиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.6.1. Ер усти ва ер ости қабристонлари тўлдирилгандан сўнг консервация қилинган. Дафн этиш майдонининг барча бошқа бино ва иншоотлари, радиация назорати тизимидан ташқари, фойдаланишдан чиқарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.6.2. Қабристонни консервация қилиш тизими уни лойиҳалаш босқичида кўзда тутилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.6.3. Қабристонни консервация қилишдан камида беш йил олдин, лойиҳа ташкилоти томонидан қабул қилинган қарорларни амалга ошириш имкониятларини ёки ушбу қарорларни тузатиш зарурлигини аниқлаш мақсадида консервация лойиҳасининг текшируви ўтказилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.6.4. Қабристонни консервация қилиш бўйича техник ечимлар РЧга рухсатсиз киришни истисно этган ҳолда дафн этиш хавфсизлигини таъминлаши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.6.5. Чиқиндиларни жойлаштириш объектлари чиқиндиларни жойлаштириш объектларининг давлат реестрига киритилади. Чиқиндиларни жойлаштириш объектларининг давлат реестрини юритиш белгиланган тартибда амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.7. РЧни кўмиш хавфсизлигини ахборот билан таъминлаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.7.1. РЧни кўмиш хавфсизлиги бўйича ахборот таъминоти кўмиш ҳақида огоҳлантириш ва ҳисобга олишдан иборат бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.7.2. Хавфсизликни ахборот билан таъминлаш қуйидагиларни ўз ичига олади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРЧ ва уларнинг қабристондаги жойлашувини ҳисобга олиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмайдончалар, дафн этиш усуллари, қабристон турларини ҳисобга олиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРЧ кўмилганлиги ҳақида огоҳлантирувчи белгилар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.7.3. Чиқиндиларнинг паспортлари ва кўмилган манзили кўрсатилган ҳисобга олиш ҳужжатлари фойдаланувчи ташкилотда қабристон консервация қилингунга қадар сақланади. Кўмиш майдончасидаги объектлар фойдаланишдан чиқарилганда, чиқиндиларга оид ҳужжатлар белгиланган тартибда РЧ ҳисобини юритувчи ихтисослаштирилган ташкилотга топширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10.7.4. РЧ кўмилгани ҳақида огоҳлантирувчи белгилар тасодифий киришда радиациявий ва/ёки ядровий хавф тўғрисида пассив хабардор қилиш учун мўлжалланган. Огоҳлантирувчи белгиларни иншоотнинг ташқи чегараси бўйлаб одам кириши эҳтимоли юқори бўлган жойларга жойлаштириш тавсия этилади. Белгилар қабристонларни консервация қилиш жараёнида ташқи муҳандислик тўсиғига (туннелга транспорт кириши, қопловчи экраннинг бетон қопламаси ва бошқалар) киритилади. Огоҳлантирувчи белгиларни бажариш уларнинг узоқ муддат чидамлилик талабидан келиб чиққан ҳолда амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11. Ихтисослаштирилган ташкилот бинолари, асбоб-ускуналар ва махсус транспортни тозалаш ва зарарсизлантиришга қўйиладиган талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.1. Ускуналар, асбоб-ускуналар, махсус транспорт ва ББИК саноат майдончаларининг мумкин бўлган ифлосланиш ҳудудларидаги бошқа ишчи юзаларнинг радиоактив ифлосланиши РХМ — 2006 ва РХАСҚ — 2006 да келтирилган рухсат этилган қийматлардан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.2. ББИКнинг махсус транспорти ва технологик ускуналарининг ички юзаларининг радиоактив моддалар билан ифлосланиши меъёрланмайди, бунда ифлосланган буюмлар ва юзалар, ишчи хоналар ҳавосидаги радиоактив моддалар концентрацияси ишловчиларнинг нурланиш дозалари чегарасидан ошиб кетишига олиб келмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.3. Радиоактив моддаларни очиқ ҳолда қўллаш билан боғлиқ ишлар олиб борилаётган ходимлар доимий бўладиган барча хоналарда ҳар куни нам усулда тозалаш ишлари ўтказилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишХоналарни қуруқ тозалаш, вакуумли тозалашдан ташқари, тақиқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТозалаш жиҳозлари ҳар бир синф хонаси учун белгиланади ва махсус ажратилган жойларда сақланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.4. Дезактивация жараёнида ҳосил бўлган радиоактив чиқиндилар пластик ёки крафт қопларга жойланади ва ушбу қоидаларнинг 5-бўлими талабларига мувофиқ қайта ишлаш ёки кўмиш учун юборилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.5. Махсус транспорт воситалари ва транспорт контейнерлари РЧ туширилгандан сўнг радиацион назоратдан ўтказилиши шарт.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРухсат этилган даражадан юқори ифлосланиш аниқланганда, махсус транспорт воситалари, контейнерлар ва ускуналар махсус ювиш воситалари ёрдамида дезактивация қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.6. Махсус транспорт воситалари ва контейнерларни дезактивация қилиш самарадорлиги радиацион назорат натижалари асосида аниқланади ва махсус журналларда қайд этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.7. Дезактивациядан сўнг транспорт воситалари юзасидан 0,1 метр масофадаги ҳар қандай нуқтада ютилган доза қуввати 0,005 мГр/соатдан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11.8. Махсус автотранспортнинг «тоза» ҳудудга чиқишига ушбу СанПиНнинг 11.5 ва 11.7-бандлари талаблари бажарилган тақдирда рухсат берилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12. РЧ билан муомалада бўлишда аварияларнинг олдини олиш ва бартараф этиш чоралари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12.1. РЧ билан боғлиқ фавқулодда вазиятларда (портлаш, ёнғин, транспорт аварияси, ўғирлик) атрофдаги шахсларга сезиларли нурланиш хавфи пайдо бўлиши мумкин. Бундай шароитда иложи борича қисқа вақт ичида авария содир бўлган жойга радиация назорати бўйича мутахассислар чақирилиши лозим. Воқеа жойига етиб келгач ва атрофдаги шахсларга нурланиш ёки радиоактив зарарланиш хавфи мавжудлиги аниқлангандан сўнг қуйидагилар зарур:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишрадиациявий вазиятни аниқлаш, радиацион хавфли зона чегараларини белгилаш ва уни огоҳлантирувчи белгилар билан ўраш, шунингдек, хоналар, участкалар, транспорт воситалари ва бошқаларнинг радиоактив моддалар билан ифлосланиш даражасини аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишортиқча нурланиш ёки радиоактив ифлосланишга учраган шахсларни аниқлаш: 200 мЗв дан ортиқ дозада нурланган шахсларни тиббий текширувга йўналтириш; радиоактив ифлосланишга учраган шахсларни санитария ишловига, уларнинг кийим-кечаклари, пойабзаллари ва шахсий буюмларини эса дезактивация ёки кўмишга юбориш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишрадиациявий аварияни бартараф этиш режасини тузиш, унда (авария кўламидан келиб чиққан ҳолда) қуйидаги асосий чора-тадбирлар назарда тутилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишрадиациявий аварияни бартараф этиш учун бригадалар тузиш ва уларга йўриқнома бериш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишрадиация назоратини таъминлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишаварияни бартараф этиш воситаларини аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштиклаш ишларини хавфсиз ўтказиш мақсадида радиациявий авария участкасини чегаралаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишавария жойини дезактивация қилиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишрадиоактив чиқиндиларни йиғиш ва чиқариб ташлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишавария сабабларини текшириш ва авария тўғрисидаги ҳисобот ҳужжатларини тузиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12.2. РЧ билан шуғулланувчи ҳар бир ташкилотда маъмурият томонидан тасдиқланадиган авариялар (ёнғинлар)нинг олдини олиш ва бартараф этиш бўйича йўриқнома тузилиши керак, у билан РЧ билан ишлайдиган барча ходимлар таништирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЙўриқномада қуйидаги қоидалар акс эттирилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсодир бўлиши мумкин бўлган авариялар рўйхати ва уларнинг олдини олиш чоралари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишюқори турувчи ташкилот, ДСЕНМ ва бошқа ташкилотларга хабар бериш тартиби;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфавқулодда радиоактив ифлосланиш жойларини бартараф этиш ва изоляция қилиш чора-тадбирлари:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишавария вақтида ходимларнинг ҳаракатлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишички ёки ташқи фавқулодда нурланиш ҳолатида тиббий ёрдам кўрсатишни ташкил этиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишаварияларни бартараф этиш тартиби ва авария ишларини бажаришда ходимларни ҳимоя қилиш чоралари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишёнғинларнинг олдини олиш ва бартараф этиш чора-тадбирлари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12.3. Радиоактив чиқиндилар (РЧ) жойлаштирилган идиш ёки ўрамнинг шикастланиши туфайли махсус автотранспортнинг мажбурий тўхташи агар бу бошқа ҳаракатланувчи воситалар учун хавфли бўлса ва ҳудуднинг меъёрдан ортиқ даражада авариявий ифлосланишига олиб келиши мумкин бўлса, қуйидаги шошилинч чора-тадбирларни амалга ошириб, авариялар (ёнғинлар)нинг олдини олиш ва бартараф этиш бўйича тасдиқланган йўриқномага мувофиқ ҳаракат қилиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳайдовчи ва дозиметрчи қўшимча шахсий ҳимоя воситаларини (махсус пойабзал, пластик халат, бош кийими, қўлқоп) кийишлари шарт;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишрадиацион разведка ўтказиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишифлосланган ҳудудни радиациявий хавф белгилари ва байроқчалар билан ўраб қўйиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфавқулодда ифлосланишни чеклаш учун шошилинч чоралар кўриш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишавтотранспорт воситасидан ҳар икки томонда 100 метр масофада йўлнинг қатнов қисмига «Ҳаракатланиш тақиқланган» белгисини ўрнатиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмилтилловчи қизил чироқ ва фавқулодда тўхташ сигналини ёқиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишавария ҳақида ташкилот раҳбариятига, радиация хавфсизлиги бўйича тегишли давлат назорати органларига зудлик билан хабар бериш, авариявий ифлосланиш оқибатлари хавфи ва кўрилган чора-тадбирлар тўғрисида маълумот бериш; уларнинг талабига кўра ташилаётган юкка тегишли транспорт ҳужжатини тақдим этиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишифлосланган ҳудудга одамларнинг киришига ва транспорт воситаларининг ўтишига йўл қўймаслик.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12.4. Рухсат этилган даражадан юқори бўлган фавқулодда ифлосланиш юзага келганда қуйидагилар зарур:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишишлаётган қурилмаларни ўчириб, радиация хавфи ҳудудини тарк этиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқўл, кийим ва пойабзалнинг ифлосланиш даражасини текшириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРХМ — 2006 ва РХАСҚ — 2006 да келтирилган рухсат этилган даражадан юқори ифлосланган кийимларни ечиш ва санитария ишловидан ўтиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишрадиометрик асбоблар ёрдамида авария зонасининг ўлчамларини аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсодир бўлган ҳодиса тўғрисида ташкилот раҳбариятига ва радиация хавфсизлиги бўйича давлат назорати органларига дарҳол хабар бериш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфавқулодда вазият ҳудудига кириш ва ундан чиқиш учун «фавқулодда режим»ни ўрнатиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишавария зонаси чегарасида «интизомий тўсиқлар» ўрнатиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12.5. Барча ҳолларда авария зонасига кириш ва унда бирон-бир ишларни бажариш фақат радиация хавфсизлиги учун масъул шахснинг рухсати билан, махсус наряд-рухсатнома (6-илова) асосида, ишларни бажарувчининг ёзма розилиги ва ишларни бажариш тартибини кўрсатган ҳолда амалга оширилиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12.6. Авариявий ифлосланиш ўчоғини бартараф этиш ишларини олиб боришда, одатдаги тозалаш усуллари керакли самара бермаган ҳолларда, дезактивация қилишнинг махсус усулларидан фойдаланиш зарур: эритувчилар ёрдамида қопламаларни олиб ташлаш, ифлосланган материал қатламини механик равишда йўқотиш ва бошқалар (5-илова).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12.7. Ифлосланган объектларни дезактивация қилиш жараёни албатта радиацион назорат остида олиб борилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13. Шахсий ҳимоя ва шахсий гигиена чоралари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.1. РЧ билан ишлайдиган барча шахслар РХМ — 2006 ва РХАСҚ — 2006 га мувофиқ ишларнинг тури ва синфига қараб индивидуал ҳимоя воситалари билан таъминланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.2. Хоналарни, РЧ кўмиш идишлари жойлашган ҳудудларни тозалаш, махсус транспорт ва ускуналарни дезактивация қилиш ишларини бажарувчи ходимлар пластик фартук ва енгчалар ёки пластик ярим халатлар, резинаёкипластик махсус пойабзал ёки резина этиклар билан таъминланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.3. Ҳавонинг радиоактив моддалар билан ифлосланиши мумкин бўлган шароитларда ишлашда (аварияларни бартараф этиш, таъмирлаш ишлари ва ҳ.к.) ходимларни нафас олиш органларини ҳимоя қилувчи махсус фильтрловчи ёки изоляцияловчи воситалар (пневмокостюмлар, пневмошлемлар, кислородли изоляцияловчи асбоблар) билан таъминлаш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.4. ББИК нинг мумкин бўлган ифлосланиш зонасига кириш фақат санитария ўтиш пункти орқали, I синф ишлари учун мўлжалланган хоналарга эса қўшимча равишда стационар санитария шлюзлари орқали рухсат этилади. Авария ва таъмирлаш ишлари олиб борилаётган хоналар ва ҳудудларга ходимлар рухсатнома-йўриқнома асосида кўчма санитария шлюзлари орқали киритилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.5. Эҳтимолий ифлосланиш зонасидан чиқаётганда махсус кийим ва бошқа шахсий ҳимоя воситаларининг тозалигини текшириш, уларни ечиш ва радиоактив ифлосланиш аниқланганда душ қабул қилиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.6. Ходимларнинг махсус кийимлари, шахсий ҳимоя воситалари ва тери қопламаларининг радиоактив ифлосланиши рухсат этилган даражадан ошмаслиги керак. РХМ — 2006 ва РХАСҚ — 2006 да келтирилган. Санитария ишловидан сўнг тери қопламаларидаги радиоактив ифлосланиш рухсат этилган даражадан 0,1 баробар юқори бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.7. Махсус кийим ва шахсий ҳимоя воситалари мунтазам равишда дозиметрик назоратдан ўтказилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМахсус кийимни алмаштириш камида рухсат этилган даражадан юқори ифлосланган махсус кийим ва ҳимоя воситалари дарҳол алмаштирилиши шарт, бир ҳафтада бир марта амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.8. Қўшимча шахсий ҳимоя воситалари (плёнкали, резинали ва ҳоказо) ҳар бир фойдаланишдан сўнг санитария шлюзида ёки махсус ажратилган жойда дезактивация қилиниши лозим. Дезактивациядан кейинги қолдиқ ифлосланиш даражаси рухсат этилган даражадан камида уч баробар паст бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.9. Шахсий кийим ва пойабзал ифлосланганда, улар радиациявий хавфсизлик хизмати назорати остида дезактивация қилинади, дезактивация қилишнинг иложи бўлмаганда эса кўмиб ташланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.10. ББИК ифлосланиши мумкин бўлган ҳудудда қуйидагилар тақиқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишходимларнинг зарур шахсий ҳимоя воситаларисиз бўлиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишушбу ҳудудда доимий ишламайдиган шахсларнинг маъмурият ёки радиация хавфсизлиги хизмати раҳбарининг ёзма рухсатисиз ташриф буюриши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишозиқ-овқат маҳсулотлари, уй кийимлари, пардоз-андоз буюмлари ва ишга алоқаси бўлмаган бошқа нарсаларни сақлаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.11. Чекиш қўл ювиш учун умивальник ва ўз-ўзини назорат қилиш учун радиометрик асбоб билан жиҳозланган махсус хоналарда рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13.12. Овқатланиш ошхоналар, буфетлар ёки тоза ҳудудда жойлашган махсус ажратилган жойларда рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14. Ишлаб чиқариш назорати
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.1. Радиоактив чиқиндиларни қайта ишлаш объектида радиациявий хавфсизлик хизмати (ёки радиациявий хавфсизликка масъул шахс) томонидан амалга ошириладиган тизимли ишлаб чиқариш (радиация) назорати ўтказилиши лозим. Ушбу хизматнинг ходимлар сони маъмурият томонидан белгиланади ва радиоактив чиқиндиларни ташиш, йиғиш, қайта ишлаш ва кўмиш бўйича радиациявий хавфсизликни таъминлаш ишлари ҳажмига қараб аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.2. Лаборатория тадқиқотларининг номенклатураси, ҳажми ва даврийлиги ишлаб чиқаришнинг санитария-эпидемиологик тавсифини, зарарли ишлаб чиқариш омилларининг мавжудлигини, уларнинг инсон саломатлиги ва яшаш муҳитига таъсир даражасини ҳисобга олган ҳолда ишлаб чиқариш назорати дастури билан белгиланади. Лаборатория тадқиқотлари юридик шахс, якка тартибдаги тадбиркор томонидан мустақил равишда ёхуд белгиланган тартибда аккредитация қилинган лабораторияларни жалб этган ҳолда бажарилади. Ишлаб чиқилган ишлаб чиқариш (радиация) назорати дастури давлат санитария-эпидемиология назоратини амалга оширувчи ДСЕНМ бош врачи (бош врач ўринбосари) билан келишилади ва ташкилот раҳбари томонидан тасдиқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.3. Радиацион хавфсизлик хизмати ташкилотлардан чиқиндиларни қабул қилиш, шунингдек, радиоактив чиқиндиларни ташиш, қайта ишлаш ва кўмиш, хоналарни, махсус транспортни, ускуналарни, контейнерларни дезактивация қилишда РХМ — 2006, РХАСҚ — 2006 ва ушбу СанҚваМ талабларининг мавжудлиги ва бажарилишини назорат қилади. Назорат дастурида назорат қилинадиган параметрларни аниқлаш усуллари, ўлчаш ва намуналар олиш нуқталари режаси, тадқиқотлар сони ва уларнинг даврийлиги, ходимларнинг нурланиш дозаларини, ўлчаш натижаларини ҳар ойда таҳлил қилиш ва ДСЕНМга маълумот узатиш тартиби кўзда тутилган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.4. Ишлаб чиқариш назорати дастури ўтказиладиган ишларнинг хусусиятига қараб, ходимлар ва аҳолининг радиацион хавфсизлигининг назорат қилинадиган кўрсаткичлари рўйхати ва уларнинг меъёрларини ўз ичига олиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгамма-нурланиш дозаси қуввати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбета-зарралар оқимининг зичлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишнейтрон нурланиш дозасининг қуввати ёки нейтронлар оқимининг зичлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишишлаб чиқариш бинолари ва атмосфера ҳавосидаги газлар, аэрозолларнинг ҳажмий фаоллиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишатмосферага чиқариладиган газлар ва аэрозолларнинг ҳажмий фаоллиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишатмосферадан радиоактив ёғинларнинг зичлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишоқова сувларнинг солиштирма фаоллиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчиқиндиларнинг хусусиятига қараб, қаттиқ ва қотиб қолган чиқиндилар юзасида ёки қадоқлаш юзасидаги солиштирма альфа-, бета-фаоллик ёки гамма- ва нейтрон нурланиш дозасининг қуввати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишишлаб чиқариш хоналари ҳавосидаги газлар ва аэрозолларда, атмосфера ҳавосидаги газлар ва аэрозолларда, атмосферага чиқарилаётган газлар ва аэрозолларда, оқова сувларда, атмосферадан тушаётган ёғинларда, тупроқда, қабристон остидаги грунтларда, ер усти ва ер ости сувларидаги радиоактив моддаларнинг нуклид таркиби:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишишлаб чиқариш хоналари, ускуналар, жиҳозлар, транспорт воситалари, ҳудудлар ва йўллар юзаларининг альфа ва бета фаол моддалар билан ифлосланиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшахсий ҳимоя воситалари, ходимларнинг тери қопламалари ва шахсий кийимларининг альфа ва бета фаол моддалар билан ифлосланиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишташқи нурланишнинг индивидуал дозаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишходимлар таркибидаги шахсларнинг организмидаги радиоактив моддалар миқдори.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.5. Санитария-ҳимоя зонаси ва кузатув зонасида радиациявий назоратнинг қуйидаги параметрлар рўйхати ўрнатилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгамма-нурланиш дозаси қуввати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбета ва гамма нурланиш дозаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишатмосфера ҳавоси, ер ости сувлари ва очиқ сув ҳавзалари аэрозолларининг ҳажмий фаоллиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишатмосферадан радиоактив ёғинларнинг зичлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишатмосфера аэрозоллари, очиқ сув ҳавзалари сувлари, ер ости сувлари, атмосфера ёғинлари, тупроқ, чўкинди ётқизиқлари, маҳаллий ишлаб чиқарилган ўсимликлар ва озуқалар, очиқ сув ҳавзаси гидробионтлари, маҳаллий ишлаб чиқарилган озиқ-овқат маҳсулотларидаги радиоактив моддаларнинг нуклид таркиби.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.6. Ўта хавфли зонанинг ифлосланиши мумкин бўлган хоналарида, бу ерда нурланиш дозаси қуввати юқори бўлиши мумкин кенг доирада ўзгарадиган (юқори фаолликдаги чиқиндилар омбори, битум блокларини вақтинча сақлаш хоналари ва ҳ.к.) жойларда автоматик овозли ва ёруғлик сигналларини чиқарувчи қурилмаларга эга стационар радиометрик асбоблар ўрнатилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.7. Газ-аэрозол чиқиндиларини назорат қилиш атмосферага чиқарилаётган чиқиндиларнинг умумий фаоллиги ва радионуклид таркибини баҳолаш имконини бериши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.8. Оқова сувларнинг радиацион назорати атроф-муҳитга тушаётган фаоллик ҳақида маълумот бериши керак. Тозаланган оқова сувларнинг ҳар бир чиқарилиши тегишли далолатнома билан расмийлаштирилиши лозим (7-илова).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.9. Потенциал ифлосланиш зонасидаги хоналар, технологик жиҳозлар, асбоб-ускуналар ва транспорт воситаларининг ифлосланишини назорат қилиш кўчма асбоблар ёрдамида ва суртма олиш усули билан амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСанитар шлюзларда шахсий ҳимоя воситаларининг ифлосланиши назорат қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМахсус кийим, пойабзал ва тери қопламаларининг радиоактив моддалар билан ифлосланиши санитар ўтиш пунктларида ўрнатилган стационар ва кўчма асбоблар ёрдамида назорат қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.10. Ходимларнинг индивидуал назорат асбобларисиз потенциал ифлосланиш зонасида бўлишига йўл қўйилмайди. Авария вазиятларини бартараф этишда ёки таъмирлаш ишларини олиб боришда ходимлар қўшимча тўғридан-тўғри кўрсатувчи дозиметрлар билан таъминланиши керак. Айрим ҳолларда бўсағали дозиметр-сигнализаторлар қўлланилиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.11. Индивидуал нурланиш дозаларини ҳисобга олиш шакли бўйича қайд этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.12. Ички нурланиш дозасини баҳолаш учун (агар ишлаб чиқариш хоналари ҳавосидаги радионуклидларнинг ўртача ойлик концентрацияси 0,1 РЕҲФ (Рухсат этилган ҳажмий фаоллик) дан ёки ишчи юзаларнинг радиоактив ифлосланиш даражаси 0,1 РЕД (Рухсат этилган даража) дан ошиб кетса), инсон организмига радионуклидларнинг йиллик тушиши баҳоланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.13. Санитария-ҳимоя зонаси ва кузатув зонасидаги радиация назорати пунктлари саноат майдонига нисбатан қуйидаги тўртта асосий йўналиш бўйича жойлаштирилади: ушбу ҳудудда устунлик қилувчи шамоллар йўналиши бўйича ҳамда унга мос равишда қарама-қарши ва перпендикуляр йўналишларда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14.14. Радиация назорати натижалари махсус журналларда қайд этилиши шарт. Материаллар ББИК ва у жойлашган ҳудуддаги радиациявий вазиятни баҳолаш учун, шунингдек, зарур ҳолларда ходимларнинг нурланишини камайтириш ва атроф-муҳит ифлосланишини олдини олиш бўйича чора-тадбирларни ишлаб чиқиш учун ишлатилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲар йили назорат натижалари ташкилотнинг радиацион-гигиеник паспортига услубий кўрсатмаларга мувофиқ равишда киритилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРадиоактив чиқиндилардаги радионуклидлар солиштирма фаоллигининг минимал аҳамиятли даражалари (Бк/кг)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРадионуклид | Суюқ чиқиндилар | Қаттиқ чиқиндилар |
Ҳ-3 | 7,7 Э+04 | 1 Э+09 |
Бе-7 | 5,0 Э+04 | 1 Э+06 |
С-14 | 2,4 Э+03 | 1 Э+07 |
На-22 | 4,3 Э+02 | 1 Э+04 |
П-32 | 5,8 Э+02 | 1 Э+06 |
П-33 | 5,8 Э+03 | 1 Э+08 |
С-35 | 1,1 Э+04 | 1 Э+08 |
Сл-36 | 1,5 Э+03 | 1 Э+07 |
К-40 | 2,2 Э+02 | 1 Э+05 |
Са-45 | 2,0 Э+03 | 1 Э+07 |
Са-47 | 8,7 Э+02 | 1 Э+04 |
Сс-46 | 9,3 Э+02 | 1 Э+04 |
Сс-47 | 2,6 Э+03 | 1 Э+05 |
Сс-48 | 8,2 Э+02 | 1 Э+04 |
В-48 | 6,9 Э+02 | 1 Э+04 |
Ср-51 | 3,7 Э+04 | 1 Э+06 |
Мн-52 | 7,7 Э+02 | 1 Э+04 |
Мн-53 | 4,6 Э+04 | 1 Э+07 |
Мн-54 | 2,0 Э+03 | 1 Э+04 |
Фе-55 | 4,2 Э+03 | 1 Э+07 |
Фе-59 | 7,7 Э+02 | 1 Э+04 |
Со-56 | 5,6 Э+02 | 1 Э+04 |
Со-57 | 6,6 Э+03 | 1 Э+05 |
Со-58 | 1,9 Э+03 | 1 Э+04 |
Со-60 | 4,1 Э+02 | 1 Э+04 |
Ни-59 | 2,2 Э+04 | 1 Э+07 |
Ни-63 | 9,3 Э+03 | 1 Э+08 |
Зн-65 | 3,6 Э+02 | 1 Э+04 |
Ге-71 | 1,2 Э+05 | 1 Э+07 |
Ас-73 | 5,3 Э+03 | 1 Э+06 |
Ас-74 | 1,1 Э+03 | 1 Э+04 |
Ас-76 | 8,7 Э+02 | 1 Э+05 |
Ас-77 | 3,5 Э+03 | 1 Э+06 |
Се-75 | 5,3 Э+02 | 1 Э+05 |
Бр-82 | 2,6 Э+03 | 1 Э+04 |
Рб-86 | 5,0 Э+02 | 1 Э+05 |
Ср-85 | 2,5 Э+03 | 1 Э+05 |
Ср-89 | 5,3 Э+02 | 1 Э+06 |
Ср-90 | 5,0Э+01 | 1 Э+05 |
Й-90 | 5,1 Э+02 | 1 Э+06 |
Й-91 | 5,8 Э+02 | 1 Э+06 |
Зр-93 | 1,3 Э+03 | 1 Э+06 |
Зр-95 | 1,5 Э+03 | 1 Э+04 |
Нб-93м | 1,2 Э+04 | 1 Э+07 |
Нб-94 | 8,2 Э+02 | 1 Э+04 |
Нб-95 | 2,4 Э+03 | 1 Э+04 |
Мо-93 | 4,5 Э+02 | 1 Э+06 |
Мо-99 | 2,3 Э+03 | 1 Э+05 |
Тс-96 | 1,3 Э+03 | 1 Э+04 |
Тс-97 | 2,0 Э+04 | 1 Э+06 |
Тс-97м | 2,5 Э+03 | 1 Э+06 |
Тс-99 | 2,2 Э+03 | 1 Э+07 |
Ру-97 | 9,3 Э+03 | 1 Э+05 |
Ру-103 | 1,9 Э+03 | 1 Э+05 |
Ру-106 | 2,0 Э+02 | 1 Э+05 |
Рҳ-105 | 3,8 Э+03 | 1 Э+05 |
Пд-103 | 7,3 Э+03 | 1 Э+06 |
Аг-105 | 3,0 Э+03 | 1 Э+05 |
Аг-110м | 5,0 Э+02 | 1 Э+04 |
Аг-111 | 1,1 Э+03 | 1 Э+06 |
Сд-109 | 6,9 Э+02 | 1 Э+07 |
Сд-115 | 9,9 Э+02 | 1 Э+05 |
Сд-115м | 4,2 Э+02 | 1 Э+06 |
Ин-111 | 4,8 Э+03 | 1 Э+05 |
Ин-114м | 3,4 Э+02 | 1 Э+05 |
Сн-113 | 1,9 Э+03 | 1 Э+06 |
Сн-125 | 4,5 Э+02 | 1 Э+05 |
Сб-122 | 8,2 Э+02 | 1 Э+05 |
Сб-124 | 5,6 Э+02 | 1 Э+04 |
Сб-125 | 1,3 Э+03 | 1 Э+05 |
Те-123м | 9,9 Э+02 | 1 Э+05 |
Те-125м | 1,6 Э+03 | 1 Э+06 |
Те-127м | 6,0 Э+02 | 1 Э+06 |
Те-129м | 4,6 Э+02 | 1 Э+06 |
Те-131м | 7,3 Э+02 | 1 Э+04 |
Те-132 | 3,7 Э+02 | 1 Э+05 |
И-125 | 9,3 Э+01 | 1 Э+06 |
И-126 | 4,8 Э+01 | 1 Э+05 |
И-129 | 1,3Э+01 | 1 Э+05 |
И-131 | 6,3 Э+01 | 1 Э+05 |
Сс-129 | 2,3 Э+04 | 1 Э+05 |
Сс-131 | 2,4 Э+04 | 1 Э+06 |
Сс-132 | 2,8 Э+03 | 1 Э+04 |
Сс-134 | 7,3 Э+01 | 1 Э+04 |
Сс-135 | 6,9 Э+02 | 1 Э+07 |
Сс-136 | 4,6 Э+02 | 1 Э+04 |
Сс-137 | 1,1 Э+02 | 1 Э+04 |
Ба-131 | 3,1 Э+03 | 1 Э+05 |
Ба-140 | 5,3 Э+02 | 1 Э+04 |
Ла-140 | 6,9 Э+02 | 1 Э+04 |
Се-139 | 5,3 Э+03 | 1 Э+05 |
Се-141 | 2,0 Э+03 | 1 Э+05 |
Се-143 | 1,3 Э+03 | 1 Э+05 |
Се-144 | 2,7 Э+02 | 1 Э+05 |
Пр-143 | 1,2 Э+03 | 1 Э+07 |
Нд-147 | 1,3 Э+03 | 1 Э+05 |
Пм-147 | 5,3 Э+03 | 1 Э+07 |
Пм-149 | 1,4 Э+03 | 1 Э+06 |
См-151 | 1,4 Э+04 | 1 Э+07 |
См-153 | 1,9 Э+03 | 1 Э+05 |
Эу-152 | 9,9 Э+02 | 1 Э+04 |
Эу-154 | 6,9 Э+02 | 1 Э+04 |
Эу-155 | 4,3 Э+03 | 1 Э+05 |
Гд-153 | 5,1 Э+03 | 1 Э+05 |
Тб-160 | 8,7 Э+02 | 1 Э+04 |
Дй-166 | 8,7 Э+02 | 1 Э+06 |
Ҳо-166 | 9,9 Э+02 | 1 Э+06 |
Эр-169 | 3,8 Э+03 | 1 Э+07 |
Тм-170 | 1,1 Э+03 | 1 Э+06 |
Тм-171 | 1,3 Э+04 | 1 Э+07 |
Йб-175 | 3,2 Э+03 | 1 Э+06 |
Лу-177 | 2,6 Э+03 | 1 Э+06 |
Ҳф-181 | 1,3 Э+03 | 1 Э+04 |
Та-182 | 9,3 Э+02 | 1 Э+04 |
W-181 | 1,8 Э+04 | 1 Э+06 |
W-185 | 3,2 Э+03 | 1 Э+07 |
Ре-186 | 9,3 Э+02 | 1 Э+06 |
Ос-185 | 2,7 Э+03 | 1 Э+04 |
Ос-191 | 2,4 Э+03 | 1 Э+05 |
Ос-193 | 1,7 Э+03 | 1 Э+05 |
Ир-190 | 1,2 Э+03 | 1 Э+04 |
Ир-192 | 9,9 Э+02 | 1 Э+04 |
Пт-191 | 4,1 Э+03 | 1 Э+05 |
Пт-193м | 3,1 Э+03 | 1 Э+06 |
Ау-198 | 1,4 Э+03 | 1 Э+05 |
Ау-199 | 3,2 Э+03 | 1 Э+05 |
Ҳг-197 | 8,2 Э+03 | 1 Э+05 |
Ҳг-203 | 7,3 Э+02 | 1 Э+05 |
Тл-200 | 6,9 Э+03 | 1 Э+04 |
Тл-201 | 1,5 Э+04 | 1 Э+05 |
Тл-202 | 3,1 Э+03 | 1 Э+05 |
Тл-204 | 1,2 Э+03 | 1 Э+07 |
Пб-203 | 5,8 Э+03 | 1 Э+05 |
Пб-210 | 2,0 Э+00 | 1 Э+04 |
Би-206 | 7,3 Э+02 | 1 Э+04 |
Би-207 | 1,1 Э+03 | 1 Э+04 |
Би-210 | 1,1 Э+03 | 1 Э+06 |
По-210 | 1,2 Э+00 | 1 Э+04 |
Ра-223 | 1,4 Э+01 | 1 Э+05 |
Ра-224 | 2,1 Э+01 | 1 Э+04 |
Ра-225 | 1,4 Э+01 | 1 Э+05 |
Ра-226 | 5,0 Э+00 | 1 Э+04 |
Ра-228 | 2,0 Э+00 | 1 Э+04 |
Тҳ-227 | 1,6 Э+02 | 1 Э+04 |
Тҳ-228 | 1,9 Э+01 | 1Э+03 |
Тҳ-229 | 2,8 Э+00 | 1 Э+03 |
Тҳ-230 | 6,6 Э+00 | 1 Э+04 |
Тҳ-231 | 4,1 Э+03 | 1 Э+06 |
Тҳ-232 | 6,0 Э+00 | 1 Э+03 |
Тҳ-234 | 4,1 Э+02 | 1 Э+06 |
Па-230 | 1,5 Э+03 | 1 Э+04 |
Па-231 | 2,0 Э+00 | 1 Э+03 |
Па-233 | 1,6 Э+03 | 1 Э+05 |
У-230 | 2,5 Э+01 | 1 Э+04 |
У-231 | 5,0 Э+03 | 1 Э+05 |
У-232 | 4,2 Э+00 | 1 Э+03 |
У-233 | 2,7 Э+01 | 1 Э+04 |
У-234 | 2,9 Э+01 | 1 Э+04 |
У-235 | 3,0 Э+01 | 1 Э+04 |
У-236 | 3,0 Э+01 | 1 Э+04 |
У-237 | 1,8 Э+03 | 1 Э+05 |
У-238 | 3,1 Э+01 | 1 Э+04 |
Нп-237 | 1,3 Э+01 | 1 Э+03 |
Нп-239 | 1,7 Э+03 | 1 Э+05 |
Пу-236 | 1,6 Э+01 | 1 Э+04 |
Пу-237 | 1,4 Э+04 | 1 Э+06 |
Пу-238 | 6,0 Э+00 | 1 Э+03 |
Пу-239 | 5,6 Э+00 | 1 Э+03 |
Пу-240 | 5,6 Э+00 | 1 Э+03 |
Пу-241 | 2,9 Э+02 | 1 Э+05 |
Пу-242 | 5,8 Э+00 | 1 Э+03 |
Пу-244 | 5,8 Э+00 | 1 Э+03 |
Ам-241 | 6,9 Э+00 | 1 Э+03 |
Ам-242м | 7,3 Э+00 | 1 Э+03 |
Ам-243 | 6,9 Э+00 | 1 Э+03 |
См-242 | 1,2 Э+02 | 1 Э+05 |
См-243 | 9,3 Э+00 | 1 Э+03 |
См-244 | 1,2 Э+01 | 1 Э+04 |
См-245 | 6,6 Э+00 | 1 Э+03 |
См-246 | 6,6 Э+01 | 1 Э+03 |
См-247 | 7,3 Э+00 | 1 Э+03 |
См-248 | 1,8 Э+00 | 1 Э+03 |
Бк-249 | 1,4 Э+03 | 1 Э+06 |
Сф-246 | 4,2 Э+02 | 1 Э+06 |
Сф-248 | 5,0Э+01 | 1 Э+04 |
Сф-249 | 4,0 Э+00 | 1 Э+03 |
Сф-250 | 8,7 Э+00 | 1 Э+04 |
Сф-251 | 3,9 Э+00 | 1 Э+03 |
Сф-252 | 1,5Э+01 | 1 Э+04 |
Сф-253 | 9,9 Э+02 | 1 Э+05 |
Сф-254 | 3,5 Э+00 | 1 Э+03 |
Эс-253 | 2,3 Э+02 | 1 Э+05 |
Эс-254 | 5,0Э+01 | 1 Э+04 |
Эс-254м | 3,3 Э+02 | 1 Э+05 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИзоҳлар:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқуйида келтирилган она радионуклидлар қиз радионуклидлари билан мувозанатда бўлган ҳолда кўрсатилган:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСр-90 | Й-90 |
Зр-93 | Нб-93м |
Ру-106 | Рҳ-106 |
Сс-137 | Ба-137м |
Ба-140 | Ла-140 |
Се-144 | Пр-144 |
Пб-210 | Би-210, По-210 |
Ра-223 | Рн-219, По-215, Пб-211, Би-211, Тл-207 |
Ра-224 | Рн-220, По-216, Пб-212, Би-212, Тл-208 (0,36), По-212 (0,64) |
Ра-226 | Рн-222, По-218, Пб-214, Би-214, По-214, Пб-210, Би-210, По-210 |
Ра-228 | Ас-228 |
Тҳ-228 | Ра-224, Рн-220, По-216, Пб-212, Би-212, Тл-208 (0,36), По-212 (0,64) |
Тҳ-229 | Ра-225, Ас-225, Фр-221, Ат-217, Би-213, По-213, Пб-209 |
Табиий Тҳ | Ра-228, Ас-228, Тҳ-228, Ра-224, Рн-220, По-216, Пб-212, Би-212, Тл-208 (0,36), По-212 (0,64) |
Тҳ-234 | Па-234м |
У-230 | Тҳ-226, Ра-222, Рн-218, По-214 |
У-232 | Тҳ-228, Ра-224, Рн-220, По-216, Пб-212, Би-212, Тл-208 (0,36). По-212 (0,64) |
У-235 | Тҳ-231 |
У-238 | Т/1-234, Па-234м |
Нп-237 | Па-234 |
Ам-242м | Ам-242 |
Ам-243 | Нп-239 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсуюқ РАОни қаттиқ ҳолатга ўтказиш, уларни радиоактив бўлмаган чиқиндилар кўринишида чиқариб ташлаш мақсадида тақиқланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишденгиз ва океанларга ташланадиган тритий учун рухсат этилган солиштирма активлик 10 марта дан юқори.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРадиоактив чиқиндиларни ҳисобга олиш журнали
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТ/р | Рч номи (манбалар номи): партия рақами, техник паспорт рақами ва санаси | Қабул қилинган сана | Чиқинди тури (қаттиқ, суюқ) | Тўплам-контейнер тури ва рақами | Муҳит пҲ | Миқдори, кг ёки л | Нуклид таркиби ва нурланиш тури | Солиштирма активлик | Умумий активлик | Топширувчининг Ф.И.О. | Қабул қилувчининг Ф.И.О. | РЧ қабул қилинган транспорт контейнерининг номи ва рақами | Радиоактив манбаларни ҳисобдан чиқариш далолатномасининг санаси | Кўмиш учун чиқиндилар партияси паспортининг рақами |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБарча қадоқлар бўйича ўлчов натижаларининг энг юқори қиймати
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш_____-сонли Далолатнома | ||||||||||||||
____________________________________________________________________________________________________ га топшириладиган радиоактив чиқиндилар партияси учун «____» ______________ 2026 йил | ||||||||||||||
_______________________________________________________________________ (МЧЖ номи) | ||||||||||||||
__________________________________________________________________________________________________________________________________________________ дан. Ташкилот коди ___________ | ||||||||||||||
(Ташкилот номи) | ||||||||||||||
Доза қуввати: 1 м масофада _____________ мГр/с қадоқнинг ташқи юзасининг ифлосланиши белгиланган α _____________ β ___________заррача/см2*мин; белгиланмаган α _____________ β ___________заррача/см2*мин. | ||||||||||||||
Т/р | РЧ тавсифи | РЧ миқдори | Контейнер (идиш) тури | Контейнер (идиш) № | Паспорт № | Суюқ РЧ учун | Нурланиш тури | Радионуклид таркиби таркиби | Солиштирма активлиги, кБк/кг | Умумий активлиги, Бк (н/с) | Қабул қилишни рад этиш сабаби тўғрисидаги хулоса РЧ | |||
аралашмаларнинг умумий миқдори г/л | пҲ муҳити | трансуранлı нуклидлар | ||||||||||||
Таснифлагичнинг портловчи, ўз-ўзидан алангаланувчи ва кимёвий моддалари мавжуд эмас. | ||||||||||||||
РЧ солинган контейнерлар (қадоқлар) ташкилотнинг _____ сонли пломбаси билан муҳрланган. | ||||||||||||||
Радиоактив чиқиндиларни топшириш учун масъул шахс ________________________, радиоактив чиқиндиларни қабул қилиш учун масъул шахс _______________________. | ||||||||||||||
___________________________________________________ (имзо, муҳр, Ф.И.О.) __________________________________________________________ (имзо, муҳр, Ф.И.О.) | ||||||||||||||
Паспортдаги маълумотлар радиоактив чиқиндилари бўлган ҳар бир ўрамга ёзилади. | ||||||||||||||
Солиштирма ва умумий активлик ҳар бир радионуклид учун алоҳида кўрсатилади. | ||||||||||||||
Радиоактив чиқиндиларни кўмишга қабул қилиш рад этилган тақдирда, 15-устун рад этиш сабаблари кўрсатилган ҳолда тўлдирилади. | ||||||||||||||
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКўмишга қабул қилинган радиоактив чиқиндиларни ҳисобга олиш журнали
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТ/р | Чиқиндиларни келиб тушиш вақти | Чиқиндиларни келиб тушган ташкилот номи | Чиқиндиларни тури | Нуклидли таркиби | Солиштирма активлик | Чиқиндиларнинг ҳажми | Умумий активлик | Кўмиш ишлари олиб борилганда ишлатилган идиш/жиҳоз номи | Масъул шахс имзоси |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИзоҳ: Манбалар ёпиқ ҳолда кўмилганда, 4-устунда манбанинг номи ва рақами, паспорт рақами ва берилган санаси кўрсатилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУскуналар, хоналар, контейнерлар ва махсус автомобилларни зарарсизлантириш учун тавсия этилган ювиш воситалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУскуналар, хоналар, контейнерлар ва махсус автомобилларни дезактивация қилиш учун ювувчи эритмалар сифатида қуйидаги таркиблар ишлатилиши мумкин: | |
1-таркиб | |
Кир ювиш кукуни | 3 г |
Ишқор | 10 г |
Сув (ҳажмни тўлдиргунча) | 1 л |
2-таркиб | |
ДС-РАС | 10 л |
Сув (ҳажмни тўлдиргунча) | 1 л |
3-таркиб | |
ДС-РАС | 10 л |
Оксалат кислотаси | 5 г |
Ош тузи | 50 г |
Сув (ҳажмни тўлдиргунча) | 1 л |
4-таркиб | |
ДС-РАС ёки ОП-7 | 5 г |
Оксалат кислотаси | 5 г |
Гексаметафосфат натрий | 7 г |
Сув (ҳажмни тўлдиргунча) | 1 л |
Эслатма: ДС-РАС (РАС пастаси) — тозаланган алкиларилсульфонат эритмаси. | |
Кўрсатилган таркиблар билан ювилмайдиган ифлосланган юзаларга қўшимча равишда 5-рақамли ювиш таркиби билан ишлов берилади | |
5-таркиб | |
Калий перманганат | 40 г |
Олтингугурт кислотаси | 5 г |
Сув (ҳажмни тўлдиргунча) | 1 л |
Сирт 5-рақамли таркиб билан зарарсизлантирилгандан сўнг (10 — 15 дақиқа давомида) 3-рақамли таркиб билан ишлов берилади. | |
Агар ифлосланган материал кислоталарга чидамсиз бўлса (коррозияга учраса ёки эриса), унга 6-рақамли таркибли ишқорий эритмалар билан ишлов бериш тавсия этилади. | |
6-таркиб | |
Ўювчи натрий | 10 г |
Трилон Б | 10 г |
Сув (ҳажмни тўлдиргунча) | 1 л |
Қимматбаҳо ускуналар ва асбобларни лимон ёки оксалат кислотасининг 7-рақамли таркибли эритмаси билан дезактивация қилиш лозим. | |
7-таркиб | |
Лимон ёки оксалат кислотаси | 10 — 20 г |
Сув (ҳажмни тўлдиргунча) | 1 л |
Шунингдек, тринатрий фосфат ёки натрий гексаметафосфат ҳам қўлланилади. | |
8-таркиб | |
Тринатрий фосфат ёки натрий гексаметафосфат | 10 — 20 г |
Сув (ҳажмни тўлдиргунча) | 1 л |
Дезактивация давомийлиги ифлосланиш даражаси ва ўлчамларига боғлиқ. Тахминан, битта махсус автомашинани икки ишчи томонидан зарарсизлантириш 1-2 соат, битта контейнерни бир ишчи томонидан зарарсизлантириш эса 10-20 дақиқа давом этади. | |
Бир махсус автомобилга тўғри келадиган ювиш суюқлиги эритмаси ўртача 150 литрни ташкил этади, шундан: | |
совуқ сув | 80 л |
иссиқ сув | 50 л |
махсус эритма | 20 л |
Бир контейнерга тўғри келадиган ювиш суюқлиги эритмаси ўртача 12 литрни ташкил этади, шундан: | |
совуқ сув | 5 л |
иссиқ сув | 5 л |
махсус эритма | 2 л |
Айрим ҳолларда ифлосланишлар механик усулда (металл чўткалар, қум қоғоз, қирғичлар ва бошқалар ёрдамида) тозаланиши мумкин. | |
Шикастланган юзалар тикланган бўлиши керак. | |
Дезактивация жараёнида чиқиндилар миқдорини камайтириш мақсадида ювиш воситалари сарфини иложи борича камайтириш чораларини кўриш лозим. | |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш________________________________________________________________ | ||||||||
ташкилот номи | ||||||||
НАРЯД-РУХСАТНОМА № _______ | ||||||||
юқори радиация хавфи бўлган ишларни бажаришга | ||||||||
________________________________________________________________ | ||||||||
ташкилот номи | ||||||||
I. НАРЯД | ||||||||
1. Ишларнинг масъул ижрочисига __________________________________________________________ | ||||||||
___________ кишидан иборат бригада билан қуйидаги ишларни бажарсин _________________________________ | ||||||||
_________________________________________________________________________________________ | ||||||||
ишларнинг номи, ўтказиш жойи | ||||||||
2. Ишларни бажариш учун зарур: | ||||||||
материаллар ________________________________________________________________________________ | ||||||||
_________________________________________________________________________________________ | ||||||||
асбоблар __________________________________________________________________________________ | ||||||||
_________________________________________________________________________________________ | ||||||||
ҳимоя воситалари/радиацияни назорат қилиш асбоблари ______________________________________________ | ||||||||
_________________________________________________________________________________________ | ||||||||
3. Ишларни тайёрлаш ва бажаришда қуйидаги радиация хавфсизлиги чоралари таъминлансин ____________ _________________________________________________________________________________________ | ||||||||
_________________________________________________________________________________________ | ||||||||
радиацион хавфсизликни таъминлаш бўйича асосий чора-тадбирлар ва воситалар санаб ўтилади | ||||||||
_________________________________________________________________________________________ | ||||||||
ишларни олиб бориш тартиби ва радиация назорати ҳажми кўрсатилади | ||||||||
4. Махсус шартлар ____________________________________________________________________ | ||||||||
_________________________________________________________________________________________ | ||||||||
_________________________________________________________________________________________ | ||||||||
5. Ишнинг бошланиши _____ соат _____ дақиқа ______ йил. | ||||||||
Ишнинг тугаши _____ соат _____ дақиқа ______ йил. | ||||||||
6. Ишларнинг масъул раҳбари этиб _________________________________________________________ | ||||||||
лавозими | ||||||||
_________________________________________________________________________________________ | ||||||||
(Ф.И.О.) имзо | ||||||||
7. Радиация назоратини ўтказиш учун масъул этиб _________________________________________ | ||||||||
лавозими | ||||||||
_________________________________________________________________________________________ | ||||||||
(Ф.И.О.) имзо | ||||||||
8. Наряд-рухсатномани берди: __________________________________________________________ | ||||||||
лавозими | ||||||||
_________________________________________________________________________________________ | ||||||||
(Ф.И.О.) имзо | ||||||||
9. Наряд-рухсатномани қабул қилди: ишларнинг масъул раҳбари _________________________________ | ||||||||
лавозими | ||||||||
_________________________________________________________________________________________ | ||||||||
(Ф.И.О.) имзо | ||||||||
10. Радиацион хавфсизликни таъминлаш чора-тадбирлари ва ишларни амалга ошириш тартиби келишилган: | ||||||||
_________________________________________________________________________________________ | ||||||||
фаолият юритаётган корхонанинг масъул шахси, лавозими, ф.и.о., имзо | ||||||||
_________________________________________________________________________________________ | ||||||||
II. РУХСАТ | ||||||||
11. Йўриқномаларга мувофиқ иш жойида радиацион хавфсизлик чоралари бўйича йўриқнома _________ | ||||||||
_________________________________________________________________________________________ | ||||||||
йўриқномалар рақамлари ва номлари | ||||||||
_________________________________________________________________________________________ | ||||||||
ўтказдилар: | ||||||||
ишларнинг масъул раҳбари _______________________________________________________________ | ||||||||
сана, имзо | ||||||||
фаолият юритаётган ташкилотнинг масъул шахси ____________________________________________ | ||||||||
сана, имзо | ||||||||
12. Йўриқномадан бригада аъзолари ўтдилар: | ||||||||
Т/р | Ф.И.О. | Касби, разряди | Йўриқнома ўтказилган сана | Йўриқномалар, технологик карта рақамлари | Йўриқнома олган шахснинг имзоси | |||
13. Иш жойи ва меҳнат шароитлари текширилди. Наряд-рухсатномада кўрсатилган радиацион хавфсизлик чоралари таъминланган. | ||||||||
Ишни бошлашга рухсат бераман _________________________________________________________ | ||||||||
фаолият юритаётган ташкилотнинг масъул шахси лавозими | ||||||||
_________________________________________________________________________________________ | ||||||||
Ф.И.О. сана имзо | ||||||||
Ишларнинг масъул раҳбари _______________________________________________________________ | ||||||||
сана, имзо | ||||||||
Радиация назоратини ўтказиш учун масъул _______________________________________________ | ||||||||
сана, имзо | ||||||||
Ишларнинг масъул ижрочиси ______________________________________________________________ | ||||||||
сана, имзо | ||||||||
14. Ишлар соат ________ да ________ дақиқада _________ йил бошланди. | ||||||||
Ишларнинг масъул раҳбари _______________________________________________________________ | ||||||||
сана, имзо | ||||||||
Радиация назоратини ўтказиш учун масъул шахс __________________________________________ | ||||||||
сана, имзо | ||||||||
15. Ишга кунлик рухсатномани расмийлаштириш | ||||||||
Сана ва вақт | Иш жойи ва радиация хавфсизлиги чоралари текширилди. Бригадага ишга рухсат берилди | |||||||
масъул раҳбарнинг имзоси | радиация назоратини ўтказиш учун масъул шахснинг имзоси | масъул иш бажарувчининг имзоси | ||||||
16. Ишлар якунланди, иш жойлари текширилди, материаллар, асбоблар, мосламалар ва бошқалар йиғиштирилди, одамлар чиқарилди. | ||||||||
Наряд ________ да ________ дақиқада _________ йил ёпилди. | ||||||||
Масъул иш бажарувчи _______________________________________________________________________ | ||||||||
сана, имзо | ||||||||
Радиация назоратини ўтказиш учун масъул шахс _______________________________________________ | ||||||||
сана, имзо | ||||||||
Фаолият юритаётган ташкилотнинг масъул ходими ________________________________________________ | ||||||||
сана, имзо | ||||||||
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТАСДИҚЛАЙМАН | ||
__________________________ | ||
Корхона раҳбари | ||
«_____» ____________ _____-йил | ||
Радионуклидлардан тозаланган сувни чиқариш тўғрисида | ||
____-сонли далолатнома | ||
«_____» ____________ _____-йил | ||
Биз, қуйида имзо чекувчилар, __________________________________________________________ | ||
_________________________________________________________________________________________ | ||
масъул шахсларнинг лавозими, Ф.И.О. | ||
ушбу далолатномани туздик, чунки «____» _______________ ______-йил ____________________________ _________________________________________________________________ радионуклидлардан тозаланган | ||
чиқариш жойи | ||
_____ м³ сув ___________________________________________________________________________дан | ||
_________________________________________________________________________________ чиқарилди. | ||
резервуар номи | ||
Сувнинг солиштирма фаоллиги: | ||
бета-нурланиш берувчилар йиғиндиси бўйича ___ Бк/л; | ||
альфа-нурланиш берувчилар йиғиндиси бўйича ___ Бк/л; | ||
алоҳида радионуклидлар бўйича ___ Бк/л. | ||
Масъул шахсларнинг имзолари | ||
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТехноген ионлаштирувчи нурланишнинг манбалари (ИНМ) билан ишлайдиган шахсларнинг индивидуал самарали ва эквивалент нурланиш дозаларини ҳисобга олиш карточкаси
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Ташкилот _________________________________________________________________________ | |||
номи, манзили, телефон рақами | |||
2. Ф.И.О. ____________________________________________________________________________ | |||
3. Туғилган йили ______________________________________________________________________ | |||
4. Жинси _____________________________________________________________________________ | |||
5. Иш жойи ___________________________________________________________________________ | |||
Цех, бўлим, лаборатория ва бошқалар | |||
6. Лавозими _________________________________________________________________________ | |||
7. Иш стажи ИНМ билан __________________________________________________________________ | |||
ташкилотда иш бошланиши, умумий иш стажи | |||
8. Яшаш манзили, телефон рақами _______________________________________________________ | |||
9. Иш шароити ________________________________________________________________________ | |||
_________________________________________________________________________________________ | |||
ишнинг тури ва хусусияти, қурилма, радионуклид, очиқ ёки ёпиқ ионлаштирувчи нурланиш манбалари, иш синфи | |||
_________________________________________________________________________________________ | |||
радиоактив модданинг агрегат ҳолати | |||
10. Дозани ўлчаш методлари ___________________________________________________________ | |||
дозиметр турлари, методикалар | |||
11. Нурланиш дозалари ҳақида маълумотлар | |||
Нурланиш йили | Самарали доза, мЗв | Эквивалент доза, мЗв, орган | Масъул шахс радиация хавфсизлиги бўйича (имзо) |
умумий доза ______ йилгача | |||
_______ йил | |||
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9-ИЛОВА
(маълумот учун)
(маълумот учун)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎнлик каррали ва улушли бирликларни ҳосил қилиш ва уларни номлаш учун кўпайтувчилар ва олд қўшимчалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКўпайтувчи | Олд қўшимча | Олд қўшимча белгиси | Кўпайтувчи | Олд қўшимча | Олд қўшимча белгиси | ||
Халқаро | Ўзбекча | Халқаро | Ўзбекча | ||||
1018 | Экса | Э | Э | 10-1 | Деци | д | д |
1015 | Пета | П | П | 10-2 | Санти | с | с |
1012 | Тера | Т | Т | 10-3 | Милли | м | м |
109 | Гига | Г | Г | 10-6 | Микро | μ | μ |
106 | Мега | М | М | 10-9 | Нано | н | н |
103 | Кило | к | к | 10-12 | Пико | п | п |
102 | Гекто | ҳ | ҳ | 10-15 | Фемто | ф | ф |
101 | Дека | да | да | 10-18 | Атто | а | а |