26.08.2014 йилдаги 0313-14-сон
Кўриниш
Рус
Ўзб
O’zb
Ўзб|Рус
ONLINE TRANSLATE
Ўзбекистон Республикасининг санитария қоидалари ва меъёрлари, гигиена нормативлари, 26.08.2014 йилдаги 0313-14-сон
Кучга кириш санаси
26.08.2014
Кўриниш
Рус
Ўзб
O’zb
Ўзб|Рус
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИНИНГ САНИТАРИЯ ҚОИДАЛАРИ ВА МЕЪЁРЛАРИ, ГИГИЕНА НОРМАТИВЛАРИ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Жисмоний ва ақлий ривожланишида нуқсони бўлган болалар учун ихтисослаштирилган таълим мактаб-интернатларининг тузилиши, жиҳозланиши, сақланиши ва ўқитиш тартибига оид санитария қоидалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Умумий қоидалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1.1. Мазкур санитария қоидалари ва нормалари (кейинги ўринларда — санитария қоидалари) «Давлат санитария назорати тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига ҳамда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2011 йил 13-сентябрдаги 256-сонли қарори билан тасдиқланган Жисмоний ёки руҳий ривожланишида нуқсонлари бўлган болалар учун давлат ихтисослаштирилган таълим муассасалари (мактаблар, мактаб-интернатлар) тўғрисидаги низомга мувофиқ ишлаб чиқилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1.2. Мазкур санитария қоидалари фаолияти ихтисослаштирилган таълим муассасаларини (кейинги ўринларда — мактаб-интернатлар) лойиҳалаш, қуриш, реконструкция қилиш ва улардан фойдаланиш билан боғлиқ бўлган барча юридик шахслар ҳамда якка тартибдаги тадбиркорлар учун мажбурийдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1.3. Санитария қоидалари жисмоний ва ақлий ривожланишида нуқсони бўлган болалар учун мўлжалланган барча ихтисослаштирилган таълим муассасаларига татбиқ этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1.4. Ихтисослаштирилган таълим муассасалари ўқув-тарбиявий, коррекцион ва даволаш-соғломлаштириш муассасалари ҳисобланиб, жисмоний ёки ақлий ривожланишида турли нуқсонлари бўлган болаларнинг билиш имкониятларига мувофиқ умумий ўрта таълим ва тарбия олишига ёрдам бериш, бунинг учун зарур шароитларни яратиш, уларнинг жамиятга ижтимоий мослашуви ва интеграциясига кўмаклашиш, шунингдек, аҳолининг ижтимоий заиф қатламларидаги оилаларга болаларни тарбиялаш ва ўқитишда ёрдам кўрсатиш мақсадида ташкил этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1.5. Ихтисослаштирилган таълим муассасалари ўз ихтисослигига кўра қуйидаги турларга (I — VIII) бўлинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
I — кар (эшитмайдиган) болалар учун мактаб-интернатлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
II — заиф эшитувчи ва кейинчалик кар бўлиб қолган болалар учун мактаб-интернатлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
III — кўзи ожиз (кўр) болалар учун мактаб-интернатлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
IV — заиф кўрувчи ва кейинчалик кўр бўлиб қолган болалар учун мактаб-интернатлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
V — нутқида оғир нуқсонлари бўлган болалар учун мактаб-интернатлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
VI — таянч-ҳаракат аппаратида нуқсони бўлган болалар учун мактаб-интернатлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
VII тур — руҳий ривожланиши суст бўлган болалар учун мактаб-интернатлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
VIII тур — ақли заиф болалар учун (ёрдамчи) мактаблар, мактаб-интернатлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1.6. Ихтисослаштирилган мактабгача таълим муассасаларига қатнамаган болаларни мактабга тайёрлаш мақсадида ихтисослаштирилган таълим муассасалари (мактаб-интернатлар) қошида бир ва икки йиллик муддатли тайёрлов гуруҳлари ташкил этилиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1.7. Ихтисослаштирилган умумтаълим мактаб-интернатларида тарбиявий, умумтаълим ва касб-ҳунарга тайёрлаш ишлари ривожланишдаги асосий нуқсонни тузатишга, шунингдек, йўқотилган функцияларни тиклаш ёки компенсация қилишга қаратилган даволаш-тиклаш ва соғломлаштириш тадбирлари билан биргаликда олиб борилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1.8. Муассаса ихтисослигига қараб синфлар ва тарбия гуруҳларидаги болалар сони қуйидагича белгиланган (1, 2-жадваллар).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

1-жадвал

Таълим йўналишлари турлари ва синфлардаги болалар тоифалари бўйича синфларнинг тўлдирилиши

Т/р

Таълим йўналишлари турлари ва синфлардаги болалар тоифалари

Синфдаги болалар сони бўйича тўлдирилиши (кўпи билан)

синф

бошланғич

юқори

1.

I ва II турлар

кар (эшитмайдиган) болалар учун

8

10

заиф эшитадиган ва кейинроқ кар бўлиб қолган болалар учун (1 ва 2-бўлимлар)

10

12

2.

III ва IV турлар

кўзи ожиз (кўр) болалар учун

8

10

заиф кўрадиган ва кейинроқ кўр бўлиб қолган болалар учун

10

12

3.

V тур

нутқида жиддий нуқсонлари бўлган болалар учун

10

12

4.

VI тур

полиомиелит асоратлари бўлган болалар учун

10

12

болалар серебрал фалажи асоратлари бўлган болалар учун

10

10

5.

VII тур

руҳий ривожланиши суст бўлган болалар учун

12

16

6.

VIII тур

енгил даражадаги ақлий заиф болалар учун

13

13

ўрта ва оғир даражадаги ақлий заиф болалар учун

11

11

*барча турдаги ихтисослаштирилган таълим муассасаларида таълим олаётган мураккаб нуқсонли (ривожланишида 2 ва ундан ортиқ нуқсони бўлган) болалар учун

6

8

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

2-жадвал

Мактаб-интернат турига қараб синфлардаги ўқувчилар ва тарбия гуруҳларидаги болалар сони

Т/р

Болалар ихтисослаштирилган муассасаларининг тури

Синф ва гуруҳлардаги болалар сони

синф

гуруҳ

ёрдамчи

сиғими

синф

гуруҳ

1.

Полиомиелит асоратлари ва мия фалажлиги бўлган болалар учун

12

6 — 10

5 — 7

10 — 12

72 — 120

2.

Нутқида оғир нуқсонлари бўлган болалар учун

12

6 — 10

-

-

72 — 120

3.

Кўзи ожиз ва заиф кўрувчи болалар учун

12

6 — 10

5 — 7

10 — 12

72 — 120

4.

Кар, заиф эшитувчи ва кейинчалик кар бўлиб қолган болалар учун

12

6 — 10

5 — 7

10 — 12

72 — 120

5.

Ақлий заиф болалар учун

12

6 — 10

-

-

72 — 120
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Сиғим маҳаллий шароитларга кўра, лойиҳалаш топшириғи асосида белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. 2 ёшдан 3 ёшгача бўлган болалар учун ясли гуруҳлари лойиҳалаш топшириғида кўзда тутилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. Жисмоний ва ақлий ривожланишида нуқсонлари бўлган мактабгача ёшдаги болалар учун гуруҳлар ихтисослаштирилган (асосий тўрт тур бўйича) мактаб-интернатлар таркибида ташкил этилиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Жойлаштириш ва ҳудудга оид талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2.1. Ихтисослаштирилган мактаб-интернатлар энг қулай табиий ва гигиеник шароитларга эга бўлган жойларда: алоҳида участкаларда, кўкаламзорлаштирилган туманларда, иложи бўлса, шаҳар атрофи ҳудудида ёки боғлар ва кварталлар ичидаги яшил массивлар яқинида; саноат ва коммунал корхоналар, темирйўллар ва транспорт ҳаракати серқатнов йўллардан, шунингдек, шовқин, ҳаво ва тупроқ ифлосланишининг бошқа манбаларидан узоқда жойлаштирилиши лозим. Участкани сув таъминоти, электр таъминоти манбалари ва муҳандислик коммуникацияларига нисбатан қулай жойлаштириш тавсия этилади; у қулай кириш йўлларига ва жамоат транспорти бекатларидан келиш учун қулай йўлакларга эга бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Интернат муассасаларини лойиҳалаш электр узатиш линиялари, радиоэшиттириш, уяли алоқа, телевидение, радиолокациянинг радиочастота диапазони таъсир қилмайдиган зоналарда лойиҳа топшириқларига мувофиқ амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2.2. Эшитишида нуқсони бўлган болалар учун мактаб-интернатлар аудиометрик ускуналарнинг ишлаши бузилиши эҳтимолини бартараф этиш учун аҳоли пунктининг энг сокин туманларида, транспорт магистраллари ва ўтиш йўлларидан, радиостанциялар, радиореле қурилмалари (пунктлари)дан узоқда жойлаштирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2.3. Жисмоний ва ақлий ривожланишида нуқсонлари бўлган болалар учун ихтисослаштирилган мактабгача таълим ташкилотларини барпо этишда бир ҳудудда ягона мажмуани (болалар боғчаси — мактаб) кўзда тутиш тавсия этилади. Бу ривожланишида нуқсони бўлган болаларни тарбиялаш ва ўқитишда узвийликни янада яхшироқ таъминлайди. Ушбу ташкилотларнинг ҳар бири алоҳида бинода ёки блокда жойлаштирилиши, бунда кичик ёшдаги болаларни ҳам бино ичида, ҳам ҳудудда алоҳидалаш тамойилига қатъий риоя қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2.4. Ҳудуднинг умумий майдонини, майдончалар тўпламини ва уларнинг жиҳозланишини белгилашда ҳар бир турдаги мактаб-интернат учун ҳудуддан ҳам соғломлаштириш-тиклаш, ҳам ўқув-касбий тайёргарлик мақсадларида фойдаланишнинг ўзига хос жиҳатларини ҳисобга олиш зарур. Ихтисослаштирилган мактаб-интернатларнинг ҳудудлари ўйин майдончаларининг янада ривожланган таркибини, ўқув-тажриба зонасининг каттароқ майдонини, айрим ҳолларда эса меҳнат таълими ва касбга тайёрлаш учун кенгайтирилган майдончалар тўпламини, махсус ускуналар ва жиҳозларни талаб этади. Бу, аввало, кўзи ожиз, заиф кўрувчи ва ақли заиф болалар, шунингдек, таянч-ҳаракат аппаратида нуқсони бўлган болалар учун мўлжалланган мактаб-интернатларга тааллуқлидир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2.5. Ер участкасининг майдони, таркибий элементлари ва уларнинг майдонлари шаҳарсозлик нормаларига мувофиқ лойиҳалаш топшириғи асосида қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Маҳаллий шароитлар ва муассасаларнинг сиғимидан келиб чиқиб, майдончалар сонини кўпайтиришга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Мактаб-интернат таркибида мактабгача таълим гуруҳлари мавжуд бўлганда, ер участкасида мактабгача ёшдаги болалар учун ШНҚ 2.08.05-08 талабларини ҳисобга олган ҳолда тегишли жиҳозларга эга майдончалар назарда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2.6. Ер участкасини зоналарга ажратишда алоҳида хоналар гуруҳларининг участкадаги тегишли зоналар ва майдончалар билан қулай боғланишини ҳисобга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2.7. Ўқув-тажриба зонаси мактаб-интернат биносидан камида унинг бир баравар баландлигидаги масофада жойлаштирилади. Уни хиёбонлар ва йўлаклар билан ажратишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2.8. Фаол ва сокин дам олиш учун мўлжалланган ўйин майдончаларини бинонинг ўқув-яшаш ва гуруҳ хоналаридан чиқиш йўлакларига бевосита яқин жойлаштириш мақсадга мувофиқ бўлиб, бу айниқса мактабгача ёшдаги болалар учун муҳимдир. Кўриш, таянч-ҳаракат аппаратида нуқсони бўлган ва ақли заиф мактабгача ёшдаги болалар ва ўқувчилар учун ўқув-яшаш хоналарининг участкадаги майдончалар билан бевосита қулай боғланиши мажбурий ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2.9. Сокин дам олиш майдончаларини спорт зонаси ва ҳаракатли ўйинлар майдончаларидан узоқроқда жойлаштириш ҳамда уларни бута ва дарахтлар экиб ажратиш тавсия этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2.10. Хўжалик зонаси участканинг бошқа зоналаридан ажратилган бўлиши, ишлаб чиқариш хоналарига кириш тарафида жойлашиши ва кўчага алоҳида чиқиш йўлагига эга бўлиши керак. Хўжалик ҳовлисидаги хўжалик қурилмаларини (хўжалик корпуси, сарой, сабзавот сақлаш омбори) намунавий лойиҳалар асосида қуриш тавсия этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2.11. Шикастланишнинг олдини олиш мақсадида бинога яқинлашиш йўллари, шунингдек, тарбияланувчиларнинг ҳудуд ичидаги дам олиш майдончаси, спорт ва ўқув зоналарига олиб борувчи ҳаракатланиш йўналишлари транспорт йўллари билан кесишмаслиги лозим. Бинога олиб борувчи барча кириш ва ўтиш йўллари асфальтланган ёки бошқа қаттиқ қопламага эга бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2.12. Ҳудуднинг камида 50 фоизи кўкаламзорлаштирилиши шарт. Ҳудудни ва алоҳида майдончаларни режалаштириш ҳамда жиҳозлашда ривожланишида нуқсони бўлган болаларнинг фаолияти ва жисмоний имкониятлари хусусиятлари инобатга олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2.13. Кўзи ожиз, заиф кўрувчи, шунингдек, таянч-ҳаракат аъзолари фаолиятида нуқсони бўлган болалар учун мўлжалланган умумтаълим мактаб-интернатларининг ҳудудларига алоҳида талаблар қўйилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) таянч-ҳаракат аъзолари фаолиятида нуқсони бўлган болалар учун мактаб-интернат ҳудудидаги йўлакчалар ва пиёдалар йўлкаларининг нишаблиги кўпи билан 5°, эни эса камида 1,6 м бўлиши кўзда тутилади. Бурилиш жойларида ва ҳар 6 метрдан кейин дам олиш учун майдончалар бўлиши керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) кўзи ожиз ва заиф кўрувчи болалар учун мўлжалланган майдончаларда болаларнинг хавфсиз ҳаракатланишини таъминлаш учун сайр йўлакчаларининг эни камида 2 м бўлиши ва икки сатҳли икки томонлама тўсиққа эга бўлиши керак: тутқичлар 50-60 см баландликда ва планкалар — 15 см баландликда ёки қўнғироқчали арқонли тўсиқлар. Болалар юрганида тўсиқ бўлиши мумкин бўлган барча объектлар: дарахтлар, буталар, устунлар ва бошқалар учун тўсиқлар назарда тутилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бурилишлар ва чорраҳалар яқинида, бинолар, устунлар ва бошқа тўсиқлар ёнида йўлакчалар йирик донадор қопламали тузилишга эга бўлиши керак (асфальтга шағал қўшилади). Қопламанинг ғадир-будур юзаси юришни секинлаштириш учун ишора бўлиб хизмат қилади. Асфальтланган йўлакчалар ўз кенглигига қараб ёй шаклидаги профилга эга бўлиши лозим (йўлакчанинг ўртаси четларидан 5 — 7 см баландроқ бўлади). Кўзи ожиз болаларда мўлжал олиш кўникмасини шакллантириш учун ҳар хил ҳид таратувчи дарахтлар (игнабаргли, мевали ва ҳоказо) экиш мақсадга мувофиқдир. Кўриш қобилияти заиф болалар учун эса мўлжал сифатида ёрқин гуллар экиш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2.14. Кўзи ожиз ва кўриш қобилияти заиф болаларнинг жисмоний машқлар ва ўйин фаолияти учун, маконни ўзлаштиришни енгиллаштириш, ҳаракатлар эркинлиги ва чаққонлигини ривожлантириш мақсадида, айниқса, кўзи ожиз болаларда тикловчи тадбирларни ўтказиш ва компенсатор реакцияларни ривожлантириш учун, атрофи тўсилган, юзаси текис шиббаланган ёки майса билан қопланган махсус майдончалар қуриш зарур. Бундай майдончаларга тўсиқ сифатида эни 15 — 20 см бўлган ариқчалар қилиш ёки, агар майдон майсазор бўлса, 1 — 1,5 м кенгликдаги йўлак ҳосил қилиб чимини олиб ташлаш, шиббаланган юзаларда эса атрофига чим ётқизиш ёки майса экиш тавсия этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2.15. Деворлар, устунлар ва бошқа тўсиқлар ўйин майдончалари чегарасидан камида 2,5 — 3 м масофада жойлашиши керак. Майдонча атрофидаги ҳимоя йўлаги қия (10 — 12° бурчак остида, эни камида 3 — 3,5 м), ўйин майдончасининг узунлиги эса 10 — 20 м бўлиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2.16. Ҳар қандай йўналишдаги ихтисослаштирилган мактаб-интернатларнинг ҳудуди баландлиги камида 1,7 м бўлган панжара билан ўралган бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2.17. Кечки пайтда ҳудуднинг ер сатҳида чўғланма лампалар учун 20 лк ва люминесцент лампалар учун 40 лк меъёридан келиб чиққан ҳолда сунъий ёритиш таъминланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. Биноларга қўйиладиган асосий талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.1. Ҳар хил турдаги янги ихтисослаштирилган мактаб-интернатларни қуриш ва мавжудларини реконструкция қилиш амалдаги лойиҳалаш меъёрлари ва топшириқларига мувофиқ ишлаб чиқилган лойиҳалар асосида амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.2. Ихтисослаштирилган таълим мактаб-интернатлари сиғимига кўра бир ва икки тўпламли бўлиши мумкин (3, 4-илова).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.3. Амалдаги санитария ва лойиҳалаш меъёрларига риоя қилинган ҳолда, мактаб-интернатларни болалар боғчаси билан бирлаштиришга (мажмуа сифатида) йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.4. Биноларнинг конструктив ва ҳажмий-режалаштириш ечимлари амалдаги ШНҚ 2.08.02-07 қурилиш меъёрларига мос келиши керак. Қурилиш олиб бориладиган ҳудудларнинг иқлимий хусусиятлари ҚМҚ 2.01.01-94 «Лойиҳалаш учун иқлимий ва физик-геологик маълумотлар»га мувофиқ ҳисобга олиниши лозим. Ўзбекистоннинг маъмурий туманлари бўйича қурилиш-иқлим зоналари ва кичик зоналари рўйхати ШНҚ 2.08.01-07 да келтирилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
I қурилиш-иқлим зонасида — экстремал шароитларга эга яримчўл ва чўл ҳудудларида композициявий ва меъморий-режалаштириш ечимлари ортиқча инсоляциядан ҳамда ҳаддан ташқари қизиб кетишдан, ёзда иссиқ чангли шамоллардан ва қишда совуқ шамоллардан самарали ҳимояни таъминлаши лозим. Бинолар ва иншоотларнинг ички маконларини ноқулай ташқи таъсирлардан максимал даражада ҳимоя қиладиган ихчам, композициявий-режалаштириш ечимларини, самарали қуёш ва чангдан ҳимояловчи қурилмаларни, шунингдек, хоналарда қулай микроиқлим яратиш учун техник воситаларни қўллаш тавсия этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
II зонада — тоғолди воҳаларида бино ва иншоотларнинг композициявий-режалаштириш ечимлари қулай иқлим шароитларидан имкон қадар тўлиқ фойдаланишга йўналтирилган бўлиши, шу билан бирга, хоналарни соялаш ва самарали табиий шамоллатиш, асосий хоналарни ободонлаштирилган очиқ майдонлар билан ўзаро боғлаш ҳисобига ортиқча инсоляция ва ҳаддан ташқари қизиб кетишдан ҳимоя қилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
III зонада — қиши узоқ давом этадиган тоғли ҳудудларда, аввало, қиш даврида бино хоналарининг иссиқлик ҳимоясини таъминлашга қаратилган ихчам композициявий-режалаштириш ечимларини қўллаш афзал кўрилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.5. Бинонинг композициявий ечимини танлашда умумтаълим мактаблари, мактаб-интернатлар ва мактабгача таълим ташкилотларини лойиҳалашнинг амалдаги меъёрларида белгиланган ўқув хоналари, ётоқхоналар ва бошқа хоналар деразаларининг уфқ томонларига нисбатан жойлашувига доир талабларга, шунингдек, 3-жадвалда кўрсатилган қўшимча талабларга риоя қилиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.6. Ўқув-тарбия жараёнини ташкил этишнинг ўзига хослиги ҳамда таълим муассасаси шароитида даволаш-тиклаш чора-тадбирлари мажмуасининг ўтказилиши асосий хоналар таркибининг мураккаблашишига, майдон меъёрларининг катталашишига ва уларнинг ўзаро жойлашувига оид махсус талабларнинг юзага келишига сабаб бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.7. Жисмоний ва ақлий ривожланишида нуқсони бўлган болалар учун ихтисослаштирилган мактаб-интернатлардаги хоналарнинг таркиби ва майдони 1, 2, 3, 4-иловаларга мувофиқ қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.8. Биноларнинг қаватлилиги мактаб-интернатлар тарбияланувчиларининг контингентини (ҳаракатланишни қийинлаштирадиган жисмоний ривожланиш нуқсонлари, ҳаракатлар мувофиқлигининг бузилиши, кўриш қобилиятининг пасайиши ёки йўқлиги ва б.) ҳисобга олган ҳолда белгиланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

3-жадвал

Оʻқув хоналари, ётоқхоналар ва бошқа хоналар деразаларининг уфқ томонларига нисбатан жойлашувига қоʻйиладиган талаблар

Т/р

Хоналарнинг номи

Деразаларнинг жойлашуви

мақбул

йўл қўйиладиган

1.

Мактабгача ёшдаги болалар учун гуруҳ хоналари, машғулот синфлари, логопедия хонаси, интернат ётоқхоналари

Ж, ЖШ, Ш

-

2.

Биология лабораторияси

Ж, ЖШ, Ш

ЖҒ

3.

Шифокор хоналари (окулист, педиатр, психиатр), плеопто-ортоптик хона

ШМ

Ш, ШШ, ШҒ

4.

Чизмачилик, рангтасвир, ҳайкалтарошлик машғулотлари учун хоналар

ШМ

-

5.

Ошхона блоки хоналари

ШМ

-

6.

Тиббий муолажа хоналари, физиотерапия кабинетлари

ШМ, ШМ-Ш

Ғ, ШМ-Ғ

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ: Кўзи ожиз ва заиф кўрувчи, шунингдек, кар ва заиф эшитувчи болаларга мўлжалланган мактаб-интернатларда синфхоналар ҳамда бошқа ўқув кабинетлари ва лабораториялар, кўриш анализаторига тушадиган катта юкламани ҳисобга олган ҳолда, фақат оптимал йўналишга эга бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.9. Заллардан ташқари барча хоналарнинг баландлиги (полдан юқоридаги қаватнинг полига қадар) 3,3 метрдан, спорт залининг баландлиги эса 6 метрдан кам бўлмаслиги керак. Мажлислар залининг баландлиги кинофильмлар намойиш этилганда нормал кўриш имкониятини таъминлаши ва камида 4,5 метр, овқатланиш залининг баландлиги эса 3,6 — 4,2 метр бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.10. Мактаб-интернатнинг ихтисослашувидан қатъи назар, бинонинг лойиҳавий ечими бинони икки асосий функционал гуруҳдаги (ўқув-турар жой ва умумий мактаб) хоналарга аниқ ажратишни таъминлаши лозим. Бунда уларнинг жойлашуви ва фойдаланилишининг мустақиллигига риоя қилган ҳолда ўқув-турар жой ва умумий мактаб хоналари гуруҳлари ўртасида қулай ва қисқа боғланишлар, шунингдек, умумий мактаб тадбирларини ўтказиш ва карантин ташкил этиш имконияти назарда тутилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.11. Ўқув-турар жой ва умумий мактаб хоналари ўз вазифаларига қараб мустақил блокларда жойлаштирилиши керак. Ўқув-турар жой блокларида ўтиш йўлаклари бўлишига йўл қўйилмайди; улар шовқин, чанг ва ҳид манбаи бўлган хоналардан ажратилган (изоляцияланган) бўлиши шарт. Ўтиш йўлаклари умумий мактаб хоналари ва ҳудуд билан қулай боғланишга эга бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.12. Фойдаланиш тартиби шовқин билан кечадиган, шу сабабли яшаётган болаларни безовта қилиши ва педагогик, тиббий ёки маъмурий ходимлар ишига халақит бериши ёхуд уни бузиши мумкин бўлган хоналарни (насос ускуналари бўлган қозонхоналар, ишлаб чиқариш хоналари, таъмирлаш устахоналари, насос бўлинмали совутиш камералари, вентиляция камералари, компрессорхоналар, ўқув-ишлаб чиқариш устахоналари ва бошқалар) ётоқхоналар, ўқув хоналари, даволаш-диагностика хоналари билан ёнма-ён, шунингдек уларнинг устида ва остида жойлаштириш мумкин эмас.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.13. Ўқув-яшаш хоналари гуруҳига ўқув машғулотлари учун мўлжалланган хоналар (синфхоналар), дам олиш хоналари (рекреациялар, меҳмонхоналар), ухлаш хоналари (ётоқхоналар), санитария тармоқлари, кийим ва пойабзал тозалаш хонаси, навбатчи тарбиячи хонаси, шунингдек, муассасанинг йўналиши ва болаларнинг ёшига қараб ёрдамчи ва бошқа хоналар киради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.14. Ихтисослаштирилган мактаб-интернатлардаги ўқув ва яшаш хоналарини тайёрлов синфларининг ўқувчи-тарбияланувчилари учун синфлар ва тарбиячилар гуруҳларининг жамланишига боғлиқ ҳолда ёш тамойили бўйича табақалаштирилган ўқув-яшаш бўлинмалари типида гуруҳлаш тавсия этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.15. Хоналарни (ўқув хоналари, рекреациялар, ётоқхоналар, санитария тармоқлари ва бошқалар) битта тайёрлов гуруҳи, I — III ёки I — IV синфлар учун иккита синф гуруҳи, V — IX синфлар учун икки-учта гуруҳга мўлжалланган ўқув-яшаш бўлинмаларига бирлаштиришга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.16. Турли ёш гуруҳларидаги тарбияланувчилар учун мўлжалланган ўқув-яшаш бўлинмалари ўтиш йўлаги бўлмаслиги, бир-биридан ва умумий фойдаланишдаги хоналардан ажратилган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.17. Ўқув-яшаш хоналарини лойиҳалашда ўтишларга сарфланадиган вақтни максимал даражада қисқартириш, болаларнинг кучини ва дам олиш вақтини тежаш, тарбиячиларнинг болаларни кузатишини осонлаштириш ҳамда уй шароитига яқин муҳит яратиш учун синфлар, дам олиш ва ётоқхоналар ўртасида қулай ва қисқа алоқалар кўзда тутилиши лозим. Бу, айниқса, кўриш, эшитиш, таянч-ҳаракат аппарати ва ақлий ривожланишида нуқсони бўлган болалар учун муҳимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.18. Ўрта ва катта ёшдаги тарбияланувчилар учун мўлжалланган ўқув-яшаш мажмуаларида ўқув секциялари ётоқхоналардан (бир ёки икки қават доирасида) аниқроқ ажратилиши керак; ўғил ва қиз болалар учун ётоқхоналар алоҳида блокларда ёки алоҳида қаватларда жойлаштирилади (I — IV; V — IX синф тарбияланувчилари учун ўқув-яшаш хоналарининг тахминий таркиби ва майдонлари 1 ва 2-иловаларда келтирилган).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.19. Умумтаълим мактаби хоналари гуруҳи қуйидагиларни ўз ичига олиши лозим: 1) ўқув кабинетлари ва лабораториялар (уларни махсус ўқув секцияларига гуруҳлаш ҳамда ўрта ва катта ёшдаги тарбияланувчиларнинг ётоқхоналари билан қулай боғланган алоҳида блокда жойлаштириш тавсия этилади); 2) меҳнат ва касбий тайёргарлик хоналари; 3) спорт зали; 4) мажлислар зали; 5) ошхона; 6) кутубхона/қироатхона; 7) тўгарак хоналари; 8) тиббиёт хоналари; 9) маъмурий-хўжалик хоналари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ўқув хоналари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.20. Ўқув хоналарининг (синфлар, кабинетлар ва лабораторияларнинг) майдони ва конфигурацияси муассаса йўналишидан келиб чиққан ҳолда, мебель ва ускуналарнинг тўғри жойлаштирилишини, ўқувчиларнинг кўриш қобилияти учун қулай шароитларни (меъёрланган табиий ёритиш даражалари ва кўриш бурчаги) ҳамда педагогик жараённи тўғри ташкил этиш учун шарт-шароитларни таъминлаши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Турли йўналишдаги ихтисослаштирилган умумтаълим мактаб-интернатларида ўқув хоналари майдони бир ўқувчига 2 м2 дан 3,5 м2 гача ҳисобда қабул қилиниши керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ақли заиф ва руҳий ривожланиши суст бўлган болалар учун — 2,2 м2;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
полиомиелит асоратлари ва болалар серебрал фалажлиги бўлган болалар учун — 3,5 м2;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қолган барча болалар учун — 3 м2.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ҳисобидан ўқувчиларнинг якка тартибдаги машғулотлари учун хоналар кўзда тутилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.22. Ихтисослаштирилган мактаб-интернатларда йўналишидан келиб чиқиб, қуйидаги қўшимча кабинетлар кўзда тутилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
кар, заиф эшитувчи ва нутқида оғир нуқсонлари бўлган болалар учун — фронтал машғулотлар учун эшитиш кабинети ҳамда ўқитувчининг ўқувчи билан эшитиш қобилиятини ривожлантириш ва талаффузни ўргатиш бўйича якка тартибда ишлаши учун кабинетлар; ойнали девор ва хореография дастгоҳлари бўлган мусиқий-ритмик машғулотлар кабинети;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ақли заиф болалар учун — логопедия кабинетлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
кўзи ожиз ва заиф кўрувчи болалар учун — логопедия ва лингафон кабинетлари, машинкада ёзиш, электротехника, лой ишлари ва бўртма расм кабинетлари, мусиқа, компьютер техникаси билан якка тартибда шуғулланиш учун хоналар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.23. Синфлар, кабинетлар, лабораториялар ва аудиторияларга кириш эшиклари бир тавақали қилиб ясалиши ва ўқитувчи столи томонидан жойлаштирилиши керак, бу айниқса таянч-ҳаракат аппарати, кўриш қобилияти ва ақлий ривожланишида нуқсони бор ўқувчилар учун муҳимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.24. Барча ўқув ва турар жой бинолари елвизакли шамоллатиш имкониятига эга бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.25. Ўқув-турар жой секцияларидаги дам олиш-меҳмонхоналари бир ўқувчига камида 1 м2 майдон ҳисобидан зал кўринишида назарда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ётоқхоналар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.26. Ётоқхоналар бошланғич синф ўқувчилари учун ўқув-турар жой бўлмаларида жойлаштирилади ёки ёшига қараб алоҳида ётоқхона секцияларига гуруҳланади. Ётоқхоналар ёшидан қатъи назар ўғил ва қиз болалар учун алоҳида бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.27. Ихтисослаштирилган мактаб-интернатларнинг барча турлари учун ётоқхоналар болаларнинг ёшидан қатъи назар 4 кишига мўлжаллаб лойиҳаланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.28. Ётоқхоналар майдони полиомиелит асоратлари ва мия фалажлиги бўлган болалар учун мўлжалланган мактаб-интернатларда бир тарбияланувчига 4,5 м2 ҳисобидан ва бошқа барча турдаги ихтисослаштирилган мактаб-интернатлар учун 4 м2 ҳисобидан олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.29. Ётоқхоналар қошида ювиниш хоналари, ҳожатхоналар, қизлар учун шахсий гигиена хоналари, душхоналар, кийим ва пойабзал тозалаш хоналари назарда тутилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.30. Очиқ ҳавода ухлашни ташкил этиш учун тарбияланувчиларнинг 50 фоизига мўлжалланган, ҳар бир ўринга 3 м2 майдон ҳисобидан айвонлар қуриш мақсадга мувофиқдир. Айвонлардан танаффус вақтида сайр қилиш учун ҳам фойдаланиш мумкин, шу боис улар дам олиш жойлари ва синфхоналарга яқин жойлаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Меҳнат таълими хоналари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.31. Жисмоний ва ақлий ривожланишида нуқсони бўлган болалар учун меҳнат таълими нафақат ўқув ва соғломлаштириш, балки психологик аҳамиятга ҳам эга бўлиб, уларни мустақил ҳаётга, ижтимоий фойдали меҳнатга тайёрлайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.32. Меҳнат таълими ва касбга тайёрлаш мактаб-интернатнинг устахоналари ва ер участкасида, тегишли имкониятлар мавжуд бўлганда эса саноат корхоналари ҳамда қишлоқ хўжалиги фермалари негизида олиб борилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.33. Ихтисослаштирилган мактаб-интернатларда бошланғич синфлар (I — III ва I — IV) тарбияланувчиларига меҳнат таълими бериш учун ўқув-яшаш хоналари блокида ёки унга яқин жойда меҳнат таълими ва ижтимоий фойдали меҳнат устахонаси ташкил этилади. V — IX синфлар тарбияланувчилари учун эса устахоналар кўзда тутилади ва уларнинг тўплами мактаб-интернат ихтисослигига боғлиқ бўлади. Ёғоч ва металлга ишлов бериш устахоналаридан ташқари, картонаж, тикувчилик, муқовалаш, трикотаж, штамплаш ва бошқа устахоналар, шунингдек, касбга йўналтириш хоналарини назарда тутиш тавсия этилади. Устахоналарнинг мақсади муассаса ихтисослиги, маҳаллий шароитлар ҳамда тегишли ишлаб чиқариш ва қишлоқ хўжалиги базаларининг мавжудлигига қараб ўзгартирилиши мумкин. Ўқув устахоналари алоҳида блокда жойлашиши, ўқув хоналари ва ер участкаси билан қулай боғланиши лозим. Устахоналар синфнинг ярми, яъни 6 нафар ўқувчи машғулот ўташи учун мўлжалланади, ақли заиф болалар учун мактабларда эса ҳар бир болага 6 м2 ҳисобидан 8 нафар ўқувчига мўлжаллаб кўзда тутилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Дастгоҳли ускуналар билан жиҳозланган устахоналар фақат биринчи қаватда жойлаштирилади, бунда ёғочга ишлов бериш устахоналаридан бевосита ташқарига чиқиладиган қўшимча йўлакни назарда тутиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Асбоблар хонаси ёғоч ва металлга ишлов бериш устахоналари билан ёнма-ён жойлаштирилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
асбоб-ускуналарни жойлаштиришда қуйидагиларни ҳисобга олиш керак: қаторлар (устахона бўйлаб йўлаклар) орасидаги тахминий масофа камида 130 см (таянч-ҳаракат тизимида нуқсони бўлган болалар учун 170 см гача), дастгоҳлар орасидаги масофа — камида 80 см; дастгоҳлар ва верстаклар орасида — 90 см; верстаклар ва дастгоҳлардан деворгача — камида 50 см; дурадгорлик устахонасида верстаклар орасида — камида 80 см бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.34. Ҳар бир устахонага иссиқ ва совуқ сув тортилган ювиниш чаноқлари ўрнатилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.35. Устахоналар ҳаво тортиш-чиқариш вентиляцияси ҳамда замонавий маҳаллий чанг тутгичлар ва сўриш мосламалари билан жиҳозланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Спорт зали
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.36. Жисмоний тарбиянинг турли шаклларини ташкил этиш учун барча мактаб-интернатлар, сиғимидан қатъи назар, майдони камида 288 м2 (12х24) бўлган спорт залига; тиббиёт блоки қошида даволаш жисмоний тарбияси учун кабинетлар ёки залларга; жисмоний тарбия ва ритмика машғулотлари, шунингдек, кўзи ожиз болаларда ҳаракат ва эшитиш орқали мўлжал олишни ривожлантириш учун хоналарга эга бўлиши шарт.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.37. Спорт зали бинонинг биринчи қаватида ёки алоҳида турган бинода жойлаштирилади ҳамда ҳудуддаги спорт майдончаси билан бевосита (ёки йўлак орқали) қулай боғланишни таъминлаши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.38. Залга туташ бўлган, ўғил ва қиз болалар учун алоҳида ажратилган ечиниш ва душ хоналари зал билан бевосита (ёки йўлак орқали) боғланган бўлиши ҳамда сурма эшикли шкафчалар ёки кийим илгичлар ва кириш эшиклари ёнида баландлиги 1,75 м бўлган ҳимоя тўсиқ-экранлари билан жиҳозланиши керак. Ечиниш хонаси ёнида санитария тармоғи бўлиши лозим. Спорт залига фақат ечиниш хоналари орқали кирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.39. Спорт зали қошида полда турадиган ва осма спорт анжомларини сақлаш учун анжомхона назарда тутилади. Анжомхона поли зал поли билан бир сатҳда, остонасиз бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.40. Кўзи ожиз ва заиф кўрувчи болалар учун мактаб-интернатларда гимнастика залини лойиҳалаш ва жиҳозлашда кўриш қобилияти бузилган болаларнинг мўлжал олиш хусусиятлари ҳамда уларни тўғри юриш кўникмаларига ўргатиш зарурати ҳисобга олиниши керак, шу муносабат билан қуйидагиларни назарда тутиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
зални икки ҳудудга ажратиш: кичиги — анжомларда машқ қилиш учун анжомлар ёки гимнастика ҳудуди ва каттаси — ўйин фаолияти учун асосий ҳудуд; болалар мўлжални йўқотмаслиги учун анжомлар қўзғалмас қилиб маҳкамланади; залнинг кичик қисмидаги пол асосий ҳудуд полидан 6-7 см баландроқ (кўтарилган) бўлиши керак. Залнинг асосий қисмидаги пол бир жинсли қопламага эга бўлиши керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
зал деворлари бўйлаб периметр бўйича ҳамда зални икки ҳудудга ажратиш учун пол қопламасининг тебранувчи йўлагини ўрнатиш; зал ҳудудлари орасидаги тебранувчи йўлак залнинг катта қисмига томон 10 — 12о қияликда бўлиши керак; зални ажратиш учун эса юқоридан тушириладиган, оғирликлар (қум солинган халтачалар) билан торттирилган капрон тўрдан фойдаланилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
оммавий мактабларда умумий қабул қилинган ускуналар (гимнастика деворлари, от, ҳалқалар, арқонлар, лангарчўплар, хода, тўшаклар ва б.), шунингдек, қўшимча ускуналар — ҳар хил турдаги тренажёрлар, теннис ва хоккей коптокларини ирғитиш учун мўлжаллар ва б.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.41. Соғломлаштириш ва даволаш жисмоний тарбияси машғулотларига мўлжалланган хоналар гуруҳида ўйинлар ва умумий жисмоний тайёргарлик учун универсал спорт зали, тренажёрлар зали ҳамда сув ости душ-массажи ва мануал терапия учун ёрдамчи хоналар мажмуасига эга сузиш ҳавзаси назарда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.42. Таянч-ҳаракат аппаратида нуқсони бўлган болаларга мўлжалланган мактаб-интернатларда сув ости душ-массажи ва мануал терапия учун ёрдамчи хоналар мажмуасига эга ёпиқ сузиш ҳавзаси бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.43. Ҳавза ваннасининг узунлиги 12,5 м, эни эса 6 м бўлиши керак. 7 — 10 ёшли болалар машғулотлари учун ванна чуқурлиги 0,6 метрдан 0,85 метргача, 10 — 14 ёшли болалар учун эса 0,8 метрдан 1,06 метргача бўлиши керак. Душхонадан ҳавза залига томон йўналишда жойлашган оёқ ваннасининг чуқурлиги 0,1 метрдан кам бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.44. Бассейн косаси атрофида бўйлама девор бўйлаб эни камида 2 м ва ёнбош девор бўйлаб эни камида 3,5 м бўлган айланма йўлаклар қурилади. Айланма йўлакнинг ташқи томони пол сатҳидан камида 1 м баландликда тўсилади. Бассейн косасининг борти йўлак сатҳидан камида 0,4 м юқорида бўлиши керак. Бассейн зали девори бўйлаб катталар учун пол сатҳидан 0,9 м, болалар учун эса 0,5 м баландликда горизонтал тутқичлар ўрнатилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.45. Кўриш қобилиятида нуқсони бўлган болалар учун мўлжалланган сузиш бассейнида қўшимча эҳтиёт чоралари кўзда тутилиши керак: бассейн ваннасининг четлари резина билан қопланиши, ваннанинг саёз қисми чуқур қисмидан пенопластли чекловчи тўсиқ ва юкли тўр ёрдамида ажратилиши лозим; ваннага тушиш учун панжарали иккита қўшимча нарвон қурилмаси назарда тутилади; ванна атрофида ва деворлар бўйлаб панжаралар бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.46. Таянч-ҳаракат аппаратида нуқсони бўлган болалар учун мактаб-интернатларда болаларнинг ёши ва ҳаракатланиш доирасидаги жароҳатларига қараб чуқурлиги созланадиган, кўтарилувчи тубли ёпиқ сузиш бассейнини қуриш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.47. Ногиронлиги бўлган шахсларнинг ҳаракатланишига қулайлик яратиш учун бассейн косасининг ички деворлари бўйлаб сув сатҳидан юқорида ва пастда қўшимча тутқичлар, шунингдек, бассейннинг саёз қисмида баландлиги 0,1 м ва эни 0,75 м (лекин 0,45 м дан кам бўлмаган) бўлган камида 4 та зина назарда тутилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бассейн хоналарининг таркиби ва майдонлари 4-жадвалга мувофиқ қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳовуз ваннасидаги сувнинг ҳисобий ҳарорати 29°С, залдаги ҳаво ҳарорати 30°С, кийиниш ва душ хоналарида эса 25°С бўлиши лозим,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
айланма йўлакчалар юзаси — 30°С.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

4-жадвал

Ҳовуз хоналарининг таркиби ва майдонлари

Т/р

Хоналарнинг номланиши

Майдони, м2

1.

Ваннали зал

120

2.

Кийиниш хоналари (ўғил ва қиз болалар учун)

20×2

3.

Кийиниш хоналари ёнидаги душхоналар

5×2

4.

Кийиниш хоналари ёнидаги ҳожатхоналар

4×2

5.

Оёқ ванналари

(1,0×0,85) ×2

6.

Ҳовузни бошқариш узели хонаси

8

7.

Анжомлар хонаси

8

8.

Йўриқчилар хонаси

10

9.

Ҳамшира хонаси

6

10.

Хлорлаш хонаси

8

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Мажлислар зали
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.48. Мажлислар зали бир вақтнинг ўзида тарбияланувчилар умумий сонининг 75 — 100 фоизини сиғдира олиш имкониятини таъминлаши керак. Майдони бир ўрин учун амалдаги меъёрлар бўйича олинади. Кўзи ожиз ва заиф кўрувчи болалар учун ихтисослаштирилган мактаб-интернатларда залнинг майдони 80 — 100 нафар тарбияланувчига мўлжалланиб, бир ўрин учун 0,65 м2 дан, ақли заиф болалар учун эса бу меъёр 0,8 м2 гача оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.49. Мажлислар залини кундузи ва кечқурун фильмлар намойиш этилганда хонани қоронғилаштириш учун экран олди пардаси механизми ҳамда дераза ўринларини тўсиш механизмига эга экран билан жиҳозлаш тавсия этилади. Мажлислар зали қошида киноаппаратхона ва саҳна кўзда тутилади. Саҳна чуқурлиги камида 3 м қилиб олинади, саҳна поли зал полидан 0,9 м баланд кўтарилган бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ошхона
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.50. Ошхона хоналари 1-қаватда алоҳида блокга ажратилади ва хўжалик ҳовлисига алоҳида чиқиш йўлагига эга бўлади. Агар мактаб бир нечта бинода жойлашган бўлса, ошхонадан ўқув ва яшаш хоналарига ёпиқ ўтиш йўлаклари бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.51. Ошхона хоналарининг таркиби ва майдонлари хомашё билан ишлашга мўлжалланган ҳолда «Умумтаълим мактаблари ва мактаб-интернатлар» амалдаги қурилиш меъёрларига мувофиқ белгиланади. Бунда қуйидаги қўшимча талаблар инобатга олинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
овқатланиш залининг майдони, барча тарбияланувчилар икки сменада овқатланиши шарти билан, ҳар бир ўрин учун 1,3 м2 ҳисобидан олинади (кўриш қобилияти бузилган болалар учун мактаб-интернатларда — бир сменада);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ювиниш жиҳозлари овқатланиш залининг ёнидаги берк хоналарда ёки залга олиб борувчи кенгайтирилган ўтиш йўлаклари ва коридорларда (кенглиги 3,6 — 4 м гача) ҳар 20 та ўринга 1 та ювиниш жиҳози ҳисобидан жойлаштирилади; кўзи ожиз ва яхши кўрмайдиган болалар учун — ҳар 10 та ўринга 1 та ювиниш жиҳози; ақли заиф болалар учун — ҳар 15 та ўринга 1 та ювиниш жиҳози.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.52. Мактабгача ва ёрдамчи гуруҳлар ҳамда кичик синф ўқувчилари учун овқатланиш ўқув-яшаш бўлинмалари ёки яшаш ва ўқитиш секциялари қошидаги буфет-тарқатиш хонаси мавжуд бўлган ошхоналарда ташкил этилади. Уларнинг майдони камида 30 м² бўлиши, идиш ювиш учун чаноқлар (раковиналар) ва қуритгич, шунингдек, тоза идишлар учун жавонлар назарда тутилиши лозим. Ошхона мебеллари тарбияланувчиларнинг бўйи ва ёшига оид кўрсаткичларга мос келиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тиббиёт хоналари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.53. Тиббиёт пункти биринчи қаватда, алоҳида блокда жойлаштирилади. Шифокор ва муолажа хоналари ўқув-яшаш ва умуммактаб хоналари билан қулай боғланган бўлиши зарур. Изолятор тиббиёт пунктининг қолган хоналаридан ювиниш жиҳози бўлган даҳлиз (шлюз) орқали ажратилади ва ҳовли ҳудудига алоҳида чиқиш йўлагига эга бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.54. Мактаб-интернатлар биноларидаги тиббиёт пункти нафақат соғломлаштириш-профилактика тадбирларини ташкил этиш, балки даволаш ва коррекцион-тиклаш ишларини амалга ошириш учун ҳам мўлжалланган бўлиб, бу (муассаса ихтисослигига мувофиқ) хоналарнинг кенгайтирилган таркибини талаб этади. Бундан ташқари, асосий нуқсонга йўлдош бўлган касалликларнинг хилма-хиллигини ҳисобга олиб, мактаб-интернатларда умумий турдаги мактаб-интернатларга нисбатан бир қатор қўшимча тиббий хоналар ва махсус жиҳозлар кўзда тутилиши зарур:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) барча турдаги ихтисослаштирилган таълим мактаб-интернатларида қуйидагилар бўлиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
барча болалар учун ёруғлик билан даволаш ҳамда кўриш ва таянч-ҳаракат аппаратида нуқсони бўлган болалар учун сув билан даволаш муолажаларини ўтказишга мўлжалланган физиотерапия хонаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
гимнастика ва хореография деворлари ҳамда станоклари билан жиҳозланган даволаш жисмоний тарбияси хоналари ёки заллари; кўриш қобилиятида нуқсони бўлган болалар учун машқлар бажарилишини кузатиш ва кўриш анализаторини ривожлантириш мақсадида кўзгулар бўлиши тавсия этилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
логопедия хонаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) таянч-ҳаракат аппарати шикастланган болалар учун мўлжалланган мактаб-интернатларда: ДДТ шифокори, невропатолог, ортопед хоналари, протезлаш хонаси, гипс қўйиш хонаси, протез ва пойабзал таъмирлаш устахонаси, меҳнат терапияси, парафин билан даволаш, озокерит ва гидротерапия хоналари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
в) ақли заиф болалар учун мўлжалланган мактаб-интернатларда — психиатр хонаси.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
г) эшитишида нуқсони бўлган, нутқида нуқсони бўлган болалар учун мактаб-интернатларда — аудиометрия кабинаси бўлган отоларинголог кабинети, эшитиш қобилиятини ривожлантириш ва талаффузни шакллантириш бўйича индивидуал ишлаш хонаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
д) кўришида нуқсони бўлган болалар учун мактаб-интернатларда — офтальмология кабинети, кўриш қобилиятини ривожлантириш ва сақланиб қолган қолдиқ кўришни асраш учун оптик коррекция воситалари кабинети.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Озокерит, протезлаш ва гидротерапия хоналарининг поллари метлах плиталаридан бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4. Табиий ва сунъий ёритиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4.1. Табиий ёритиш ҚМҚ 2.01.05-98 «Табиий ва сунъий ёритиш. Лойиҳалаш меъёрлари» талабларига мос келиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4.2. Ихтисослаштирилган мактаб-интернатларнинг барча хоналари бевосита табиий ёруғлик билан ёритилиши шарт. Рекреация ҳисобланмайдиган ўтиш йўлакларини, ошхонанинг ёрдамчи хоналарини (омборхоналар, ювиш хоналари), гимнастика заллари қошидаги кийиниш хоналарини (кўришида нуқсони бўлган болалар учун мактаб-интернатлардан ташқари) иккиламчи ёруғлик билан ёритишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4.3. Ошхонанинг омборхона ва маиший хоналарида, хўжалик ва анжомлар омборларида, снарядхонада, душхоналарда, гимнастика зали қошидаги ҳожатхонада ва ходимлар ҳожатхонасида ёритиш сунъий бўлиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4.4. Барча ўқув хоналари қуёшдан ҳимояловчи воситаларни қўллаган ҳолда мажбурий тарзда ёндан, чап томондан табиий ёритилишга эга бўлиши керак. Ёруғлик оқимини ўқувчиларнинг ўнг, олд ва орқа томонидан йўналтиришга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4.5. Синфхоналар, лабораториялар, кабинетлар, устахоналар, шунингдек, меҳнат таълими ва кўриш иши билан боғлиқ машғулотлар учун бошқа хоналарда табиий ёритилганлик коэффициенти (ТЁК) камида 1,5% бўлиши, кўриш ва эшитишида нуқсони бўлган болалар учун мактаб-интернатларда эса камида 2,5% бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4.6. Қуёш нурларининг кўзни қамаштириши ва доскада ёрқин нур аксланишига йўл қўймаслик учун ойналар (доска томондаги) олдинги четки деворга 0,75 м етказиб ўрнатилмайди, бу, айниқса, кўришида нуқсони бўлган болалар учун муҳимдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4.7. Ўқув хоналарида кундузги ёруғликдан максимал даражада фойдаланиш ва уни бир текис тақсимлаш учун қуйидагилар тавсия этилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
дарахтлар бинодан камида 10 м, буталар эса 5 м масофада экилиши; бинолар яқинида ўсадиган дарахтларнинг шохлари ҳар баҳорда калталатиб турилиши; дераза ойналарини бўёқ билан бўймаслик; дераза токчаларига гул қўймаслик; пардалар (фақат пахта газламалардан — поплин, репс, штапелдан) дераза ойналарини тўсиб қўймайдиган қилиб девор оралиғига ўрнатилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4.8. Поливинилхлорид плёнкадан тикилган пардалардан фойдаланиш тақиқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Физика, кимё кабинетлари ва кинозални қоронғилаштиришга мўлжалланган пардалар ишлатилмаган ҳолатида ёруғликни пасайтирмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4.9. Дераза ойналари ташқи томондан йилига камида 3-4 марта, ички томондан эса ойига камида бир марта тозаланиши ва ювилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4.10. Ўқув хоналаридаги девор, шифт, пол ва жиҳозлар сиртларини оч рангли хира (матовий) бўёқлар билан бўяш зарур: шифт ва деворнинг юқори қисми (полдан 1,5 м баландда) — оқ бўёқ билан, панеллар (полдан 1,5 м гача) — қайтариш коэффициенти 0,25 — 0,30 бўлган оч яшил, оч сариқ, сарғиш, пушти ранглар билан бўялади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4.11. Парта ва столларнинг иш сиртларини бўяш учун қайтариш коэффициенти 0,11 дан 0,45 гача бўлган ранглар гаммаси (оч яшилдан тўқ яшилгача ёки табиий ёғоч ранги) қўлланилиши лозим; синф доскаси учун қайтариш коэффициенти 0,10 — 0,30 бўлган тўқ яшил ёки тўқ жигарранглардан фойдаланиш керак; эшиклар, дераза ромлари ва уларнинг туташтирмалари оқ мойли бўёқ билан бўялади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4.12. Кўриш ва эшитиш қобилиятида нуқсони бўлган болаларга мўлжалланган мактаб-интернатлар биноларида кўриш ишлари учун табиий ва сунъий ёритишнинг оптимал шароитларини яратиш зарур. Бунда кўриш қобилияти заиф болаларда кўриш анализаторига тушадиган катта юклама ҳамда кар ва заиф эшитувчи болаларнинг ўқув жараёнида кўриш қобилиятининг муҳим компенсаторлик (ўрнини босувчи) роли ҳисобга олиниши керак. Юқорида санаб ўтилган талаблардан ташқари, ўқув хоналарини фақат уфқнинг бир, энг мақбул томонига (Жануби-Шарқ, Жануби-Ғарб) йўналтирган ҳолда, йўлаклар ва дам олиш жойларини бир томонлама қуришни назарда тутиш лозим. Шифокор хоналари, плеопто-ортоптик хона, тасвирий санъат, рассомлик, чизмачилик, ҳайкалтарошлик кабинетлари ҳамда ошхона блокининг деразаларини шимолга йўналтиришга рухсат этилади. Махсус мактаб-интернатларнинг қолган хоналари эса ҳеч қандай чекловларсиз йўналтирилиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4.13. Барча ихтисослаштирилган умумтаълим мактаб-интернатларининг ўқув ва ётоқ хоналарида, барча иқлим ҳудудларида дераза ромлари орасига ўрнатиладиган кўтарма-бурилувчи жалюзилар каби қуёшдан ҳимояловчи мосламалар назарда тутилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4.14. Кўриш ва эшитишида нуқсони бўлган болалар учун мўлжалланган, сунъий ёритишнинг янада юқори даражаларини таъминлаш зарур бўлган мактаб-интернатлар бундан мустасно, барча ихтисослаштирилган умумтаълим мактаб-интернатларида сунъий ёритиш ва электротехника қурилмалари «Табиий ва сунъий ёритиш. Лойиҳалаш меъёрлари» бобининг талабларига мувофиқ бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4.15. Ҳар хил турдаги мактаб-интернат хоналарида сунъий ёритиш даражаларининг йўл қўйиладиган энг кичик қийматлари 5-иловада келтирилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4.16. Ўқув хоналарида ёритгичларни қаторлар (парталар, столлар) бўйича алоҳида ёқиш имконини берувчи умумий ёритиш тизимлари ҳамда синф доскасини маҳаллий ёритиш (ёритиб туриш) тизимлари қўлланилиши керак. Люминесцент ёритишда ёруғлик оқими пульсациясини камайтириш учун ўқув хоналаридаги ҳар бир ёритгичлар қаторига учтадан алоҳида сим тортиш тавсия этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4.17. Устахоналар, ўқитувчилар хонаси, директор хонаси, шифокорлар хоналари ва бошқа хоналар, улардан фойдаланиш хусусиятига қараб, умумий ёритишдан ташқари, маҳаллий ёритиш билан ҳам жиҳозланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4.18. Логопедия хоналарида кўзгу ёнига ёруғликнинг қиялик бурчаги ва баландлигини ўзгартириш имконини берувчи кронштейнларга маҳаллий ёритиш учун мўлжалланган девор чироқлари ўрнатилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4.19. Кўзи ожиз ва заиф кўрувчи болалар учун мўлжалланган мактабларда ўқув хоналари (синфлар, лабораториялар, устахоналар) ҳамда қироатхоналар чўғланма лампали сунъий ёритишнинг комбинациялашган тизими билан жиҳозланиши керак. Умумий ва маҳаллий ёритишнинг умумий ёритилганлик даражаси кўриш патологиясининг турига қараб табақалаштирилиши ва қуйидагиларни ташкил этиши лозим: юқори даражада асоратланган миопия ва гиперметропияга чалинган ўқувчилар учун — 1000 лк; кўз тўр пардаси ва кўриш нерви шикастланган (ёруғликдан қўрқмайдиган) болалар учун — 1000 — 1500 лк; ёруғликдан қўрқиш (фотофобия) ҳолати кузатиладиган ўқувчилар учун — 500 лк дан кўп бўлмаган. Умумий ёритиш тизимидан тушадиган сунъий ёруғлик даражаси 400 люксдан ошмаслиги керак. Ёруғликдан қўрқадиган ўқувчиларга қулай ёритиш шароитларини яратиш учун уларнинг ўқув столлари (парталари) устидаги умумий ёритиш чироқларининг алоҳида гуруҳларини мажбурий равишда алоҳида ёқиш имконияти назарда тутилиши лозим. Ҳар бир иш ўрни 40 Вт қувватли чўғланма лампага эга маҳаллий ёритгич билан жиҳозланиши шарт. Ёритгичлар стол юзасига қаттиқ маҳкамланиши ва ёруғлик манбасининг қиялик бурчаги ҳамда баландлигини ўзгартириш имконини берадиган эгилувчан кронштейнга эга бўлиши керак. Хавфсизлик мақсадида электр симлари яширин ўтказилиши назарда тутилиши зарур. Сунъий ёритиш манбаларини аралаштиришга, яъни бир хонада люминесцент лампалар ва чўғланма лампалардан бир вақтда фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4.20. Санитария-эпидемиология хизмати муассасаларининг рухсатисиз янги турдаги лампалар ва ёритиш ускуналаридан фойдаланиш тақиқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4.21. Ўқув хоналаридаги люминесцент чироқлар деразалар қаторига параллел равишда ўрнатилади. Чироқларнинг жойлашувига оид умумий талаблар «Умумтаълим мактабларининг тузилиши ва сақланишига доир санитария қоидалари» талабларига мос келиши керак. Чироқлар камида 3 ойда бир марта тозаланади; ёритиш мосламаларини тозалашга ўқувчиларни жалб этиш тақиқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4.22. Вестибюлларда, йўлакларда, дам олиш жойларида, гимнастика ва мажлислар залларида, ўқув устахоналарида, зинапояларда полга, асосий ўтиш йўллари чизиғи бўйлаб ва зина поғоналарига авариявий ёритиш (камида 5 лк) ўрнатилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4.23. Ихтисослаштирилган мактаб-интернатларда, уларнинг йўналишидан келиб чиқиб, юқорида санаб ўтилган шартлардан ташқари, қўшимча қурилмалар ва электр жиҳозлари назарда тутилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) кўзи ожиз ва заиф кўрадиган болалар учун — жойлаштириладиган ускуналарга мувофиқ қўшимча штепсел розеткалари (офтальмология хоналарида ва уларга туташ хоналарда);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) эшитишида нуқсони бўлган болалар учун — ўқув хоналарида техник ўқитиш воситаларидан фойдаланиш учун розеткалар (пол сиртидан 1,8 м баландликда, аппаратура автоматик тарзда уланадиган); доска устидаги ёритгичдан ташқари, педагогларнинг ўқувчилар билан якка тартибдаги машғулотлари ўтказиладиган жойлардаги ойна ёнида (чапда, ўнгда, тепада) нур тарқатувчи ёритгичлар; ўқитувчи столининг бошқарув пультидан техник аппаратура билан жиҳозланган ўқувчилар столларигача кучланиши паст ток линиялари учун каналлар; гимнастика залида магнит-индукцион ҳалқа; ёруғлик сигналлари тизими; автоматик ўчиргичлар, ерга улаш клеммалари назарда тутилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4.24. Сурдотехника ускуналари ўрнатилган хоналарда ҳимоявий ерга улаш таъминланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4.25. Ақли заиф болалар учун мўлжалланган муассасаларда ётоқхоналардан тиббиёт хонасига ва навбатчи тарбиячи хонасига олиб борувчи овозли ва ёруғлик сигналлари тизими кўзда тутилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Овоз кучайтиргич аппаратуралардан фойдаланилганда акс-садонинг (реверберация) олдини олиш учун қаватлараро ёпмалар ва деворларнинг овоз изоляцияси назарда тутилиши зарур (қаватлараро ёпмалар ва деворлар юқори даражада овоз ўтказмаслик хусусиятига эга бўлиши керак).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5. Хоналарни жиҳозлаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5.1. Ихтисослаштирилган мактаб-интернатларни жиҳозлаш ўқув-кўргазмали қўлланмалар ва ўқув ускуналарининг амалдаги намунавий рўйхатига мувофиқ амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5.2. Мактаб мебеллари ва хона жиҳозлари педагогик жараён ҳамда даволаш-тиклаш тадбирларини ташкил этишнинг ўзига хос жиҳатларини инобатга олиши, шунингдек, болаларнинг бўйи ва ёшига оид хусусиятларига мос келиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5.3. Мактаб мебели ва жиҳозларининг ўлчамлари ҳамда жойлаштирилишига қўйиладиган гигиеник талаблар амалдаги санитария меъёрларига, шунингдек, турли йўналишдаги мактаб-интернатлар учун белгиланган қўшимча гигиеник талабларга мос келиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) кўриш қобилияти заиф болалар учун мўлжалланган ўқув хоналарига параметрлари созланадиган бир ўринли универсал парта ва столлар қўйиш тавсия этилади; ўқиш вақтида парта ёки стол қопқоғининг қиялигини ўзгартириш имкони бўлмаса, горизонтал юзага нисбатан 30 — 40° бурчак остида қия қилиб ўрнатиладиган тагликлардан (қалин картон ва фанерадан ясалган) фойдаланиш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Кўзи ожиз болалар учун хоналар горизонтал тахтали столлар билан жиҳозланади. Уларнинг ўлчами ва махсус мосламалари Брайл алифбосидаги дарсликлар билан ишлаш ҳамда уларни сақлаш имконини бериши лозим. Умумий қабул қилинган мактаб жиҳозларидан ташқари, ўқув материалини ўрганиш ва идрок этишни енгиллаштирадиган қўшимча асбоб-ускуналар ва қўлланмалар тўплами тавсия этилади (Брайл алифбосида ёзиш учун асбоблар, ясси ёзув учун асбоблар, Брайл тизимида матн териш учун ёзув машинкалари); кўзи ожиз ва кўриш қобилияти заиф болаларнинг қолдиқ кўриш қобилиятидан фойдаланиш учун махсус оптик ускуналар (Брайл асбоби, синф доскасида расмларни фронтал намойиш қилиш учун доска-экран; ортоскопик устки лупа, планосферик қатор лупаси) ва бошқалар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) ақли заиф болалар учун мўлжалланган ўқув хоналарига, уларнинг психологик хусусиятларини инобатга олган ҳолда, бурчаклари юмалоқланган (ўтмаслаштирилган), тузилиши оддий ва мустаҳкам бўлган бир ўринли столлар ўрнатилиши керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
в) эшитишида нуқсони бўлган (кар, заиф эшитувчи) ва нутқида нуқсони бўлган болалар учун ўқув хоналарига қуйидагилар тавсия этилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
индивидуал пультлар (микрофон тўплами, эшитиш қурилмаси) билан жиҳозланган бир ўринли ўқувчи столлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ҳар бир ўқувчи столининг бошқарув пультига паст кучланишли линия тортилган, бошқарув пульти (кучайтиргич ва коммутатор билан) мавжуд бўлган ўқитувчи столи. Эшитиш ускуналари ўқувчилар ва ўқитувчининг қотириб ўрнатилган столларига монтаж қилинади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
товуш кучайтиргич аппаратураси (жамоавий фойдаланиш учун товуш кучайтиргич аппаратура тўплами ва қуввати 220 В кучланишли ўзгарувчан ток тармоғидан олинадиган индивидуал кучайтиргич). Товуш кучайтиргич аппаратурадан фойдаланилганда товуш реверберациясини бартараф этиш учун қаватлараро ёпмалар ва деворларнинг товушдан изоляцияланишини назарда тутиш зарур;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ўқитувчининг бир ёки икки нафар ўқувчи билан фронтал индивидуал ишлаши учун ускуналар: ўқитувчи учун стул ва логопедик ойна (ўқитувчи столи устида ва деворда) ўрнатилган стол ҳамда ўқувчилар учун стуллар, зондлар тўплами, шпателлар ва ўқитувчининг юзини тўсиш учун экран;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
фильмлар, диапозитивлар ва диафильмларни намойиш этиш учун экран;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
нутқни ривожлантириш бўйича машғулотлар ўтказиш учун кўргазмали қўлланмалар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
г) таянч-ҳаракат аъзолари шикастланган болалар учун мўлжалланган ўқув хоналарида машғулотлар ўтказишга қулай бўлган махсус мебеллар назарда тутилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5.4. Синфлар, лабораториялар ва кабинетлардаги ўқув мебеллари ҳамда жиҳозлари асосий ёруғлик тушадиган дарчалар ўқувчиларнинг фақат чап томонида қоладиган қилиб жойлаштирилади. Бунда «кўриш бурчаги» (ўқувчининг нигоҳ чизиғи ва синф доскаси текислиги орасида ҳосил бўладиган горизонтал бурчак) камида 45 даражани ташкил этиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5.5. Намойиш этилаётган усуллар ёки материални идрок этишни осонлаштириш мақсадида (машғулотларнинг хусусияти ва педагогик жараён шароитларидан келиб чиқиб) бошқача жойлаштириш талаб этилмаган ҳолларда, ўқув хоналаридаги парта ва столлар, қоида тариқасида, синф бўйлаб икки-уч қатор қилиб (ёруғлик чапдан тушадиган тарзда) ўрнатилиши керак. Эшитишида нуқсони бўлган болалар учун ўқув жараёнининг ўзига хослиги парта ва столларни ўқитувчи столи атрофида ярим доира шаклида жойлаштиришни, эшитиш аппаратурасини ўрнатиш учун уларни бир жойда қотириб қўйишни, дарс вақтида ўқувчилар билан якка тартибда шуғулланиш зарурати туфайли ҳар бир қатордаги столлар ва парталар орасидаги масофани кенгайтиришни талаб қилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5.6. Таянч-ҳаракат аъзолари шикастланган болалар учун мўлжалланган ўқув хоналарида столлар ва парталар қаторлари орасидаги масофани кенгайтириш зарур. Кўриш ўткирлиги 0,1 гача бўлган кўзи ожиз ва заиф кўрувчи болалар учун парталар (столлар) ўлчамидан қатъи назар, ўқитувчи ва доскага яқинроқ ўрнатилиши керак. Ёруғликдан қўрқадиган болалар учун эса парта ва столларни деразалар ҳамда ёруғлик манбаларидан узоқроқ жойлаштириш тавсия этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5.7. Дурадгорлик устахонасидаги иш ўринлари (верстаклар) деразаларга перпендикуляр ёки 30 — 40° бурчак остида жойлаштирилиши керак. Бунда иш ўринлари орасидаги масофа камида 80 см, дастгоҳлар билан иш ўринлари орасидаги масофа камида 90 см, дастгоҳлардан деворларгача бўлган масофа эса камида 50 см бўлиши лозим. Чилангарлик устахонасидаги верстак-дастгоҳлар деразалар бўйлаб бир ёки икки қаторда ўрнатилади ва қаторлар орасидаги масофа (устахона бўйлаб ўтиш йўлаклари) 1,2 метрдан 1,7 метргача бўлиши керак. Тикувчилик устахонасидаги оёқ билан ишлайдиган тикув машиналари деразалар бўйлаб бир қаторда жойлаштирилади, бунда ёруғлик машина лапкасига чап томондан тушиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5.8. Барча ихтисослаштирилган мактаб-интернатларда И — ИВ синф тарбияланувчилари учун мўлжалланган хоналарда, лабораторияларда, ўқув кабинетларида, устахоналарда, шифокорлар кабинетларида ва бошқа тиббиёт хоналарида, шунингдек ўқитувчилар ва ходимлар хонасида биттадан қўлювгич кўзда тутилиши керак. Ошхона ва болаларнинг бўлиши билан боғлиқ бўлмаган бошқа хоналарда эса уларнинг сони умумтаълим мактаблари учун белгиланган меъёрлар асосида ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5.9. Ўқув ва яшаш биноларидаги санитария-маиший хоналар ётоқхоналар ва синфхоналарга бевосита яқин жойда жойлаштирилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5.10. Ихтисослаштирилган мактаб-интернатларнинг санитария-маиший хоналаридаги санитария жиҳозлари ва гигиена воситалари сонини муассасанинг йўналишини ҳисобга олган ҳолда ҳисоблаш тавсия этилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) таянч-ҳаракат аппарати фаолиятида нуқсони бўлган болалар учун мўлжалланган мактаб-интернатларда қуйидагиларни ўрнатиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ўқув-турар жой бўлмаларида: 8 нафар қизга 1 та унитаз, 12 нафар ўғил болага 1 та писсуар ва 8 нафар ўғил болага 1 та унитаз, 6 кишига 1 та ювиниш чаноқлари (умивальник) ҳамда 12 кишига битта оёқ ваннаси; гигиеник душхоналар — 10 нафар тарбияланувчига 1 та душ тўри ҳисобидан; қизлар гигиена хонаси — 50 кишига 1 та ҳисобидан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
умумий мактаб хоналарида: 20 нафар қизга 1 та унитаз ва 30 нафар қизга 1 та ювиниш чаноқлари (умивальник); 30 нафар ўғил болага 1 та унитаз, 0,5 м тарновли писсуар ва 1 та ювиниш чаноқлари (умивальник); мактаб-интернат ходимлари учун ҳар бирида ювиниш чаноқлари (умивальник) бўлган 1 та унитазга мўлжалланган камида 2 та ҳожатхона;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) кўзи ожиз ва заиф кўрувчи болалар учун мактаб-интернатларнинг санитария тармоқларида қуйидагилар ўрнатилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ўқув-турар жой бўлмаларида: 8 нафар қизга битта унитаз, 10 нафар ўғил болага битта унитаз ва 0,5 м тарновли писсуар; 3 нафар тарбияланувчига (ўғил болалар, қизлар) битта ювиниш чаноқлари (умивальник); 6 нафар тарбияланувчига битта оёқ ваннаси, 30 нафар қизга битта қизлар гигиена хонаси; ўқув блоки учун ходимларга битта ҳожатхона (битта унитаз ва битта ювиниш чаноқлари); гигиеник душхоналар — 12 нафар тарбияланувчига битта душ тўри ҳисобидан; душхона ёнида — ўғил ва қиз болалар учун алоҳида, битта унитаз ва битта ювиниш чаноқлари бўлган ҳожатхонали иккита ванна;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
умумий мактаб хоналарида: 20 нафар қизга битта унитаз ва 30 нафар қизга битта ювиниш чаноқлари (умивальник); 30 нафар ўғил болага битта ювиниш чаноқлари (умивальник), битта унитаз ва 0,5 м тарновли писсуар; ўқув-турар жой блокига ходимлар учун битта ҳожатхона. Тарновли писсуарлар ва унитазлар ёнида маҳкамловчи тутқичлар бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
в) кар, заиф эшитувчи ва нутқида нуқсони бўлган болалар учун мактаб-интернатларда қуйидагилар ўрнатилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ўқув-ётоқ бўлмаларида: 15 нафар қизга битта унитаз; 20 нафар ўғил болага битта унитаз ва битта писсуар; 8 нафар тарбияланувчига битта юз-қўл ювгич; 12 нафар тарбияланувчига битта оёқ ваннаси; 70 нафар қизга битта гигиеник кабина; мактаб-интернат ходимлари учун иккита ҳожатхона; гигиеник душхоналар — ҳар 18 нафар тарбияланувчига битта душ тўри ҳисобидан, душхона ёнида ўғил ва қиз болалар учун алоҳида биттадан ванна ҳамда унитаз ва юз-қўл ювгичли биттадан ҳожатхона бўлиши керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
умумтаълим хоналарида — умумтаълим мактаб-интернатлари учун белгиланган меъёрлар бўйича;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
г) ақли заиф болалар учун мактаб-интернатларда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
умумтаълим хоналарида: 20 нафар қизга битта унитаз ва 40 нафар қизга битта юз-қўл ювгич; 30 нафар ўғил болага битта унитаз ва битта писсуар, 40 нафар ўғил болага битта юз-қўл ювгич; ходимлар учун — ҳар бирида битта унитаз ва битта юз-қўл ювгич бўлган ҳожатхоналар бўлиши керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ўқув-ётоқ бўлмаларида: 8 нафар қизга битта унитаз; 10 нафар ўғил болага битта унитаз ва битта писсуар; 4 нафар тарбияланувчига битта юз-қўл ювгич; 8 нафар тарбияланувчига битта оёқ ваннаси; 35 нафар қизга битта гигиеник кабина; гигиеник душ — ҳар 16 нафар тарбияланувчига битта душ тўри ҳисобидан; ўғил болалар ва қизлар учун мўлжалланган душхоналарда юз-қўл ювгичли биттадан ванна ва биттадан ҳожатхона назарда тутилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5.11. Ривожланишида нуқсони бор, ҳаракатланиши ва фазода мўлжал олиши қийин бўлган (кўзи ожиз, заиф кўрувчи, таянч-ҳаракат аппаратида нуқсони бор) болаларга мўлжалланган мактаб-интернат биноларининг ўқув, яшаш, ёрдамчи ва бошқа хоналарида уларнинг ҳаракатланиши, фазода мўлжал олиши ҳамда турли асбоб, аппарат ва ускуналардан фойдаланишини таъминлайдиган ва енгиллаштирадиган махсус мосламалар назарда тутилиши лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) таянч-ҳаракат аппарати шикастланган (полиомиелит асоратлари ва мия фалажлиги бўлган ёки туғма нуқсонли) болаларга мўлжалланган мактаб-интернатларда лифтлар, нишаблиги 1:6 бўлган пандуслар, нишаблиги 1:3 (баландликнинг узунликка нисбати) бўлган зинапоялар кўзда тутилиши керак. Зинапоялар икки даражада — 0,9 м баландликда ва қўшимча равишда 0,5 м баландликда пастки тутқич ўрнатилган икки томонлама панжаралар билан жиҳозланиши лозим. Пандуслар резина қопламага эга бўлиши шарт;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) кўзи ожиз ва заиф кўрувчи болаларга мўлжалланган мактаб-интернатларда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бинонинг лойиҳавий ечими ўқувчиларнинг эркин мўлжал олишини таъминлаши керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
янги қурилишда лойиҳавий ечимлар болалар турадиган хоналарда ички устунлар бўлишини истисно қилиши лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
мавжуд бинолардаги устунлар эса думалоқ кесимли бўлиши шарт;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
зинапоялар икки томонлама панжаралар ва баландлиги 1,8 м бўлган тўсиқ ёки яхлит тўрли тўсиқ билан жиҳозланиши керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
болаларнинг хавфсиз ҳаракатланишини таъминлаш мақсадида зинапоялар ўрнига имкон қадар турли баландликдаги тутқичлар билан жиҳозланган пандуслардан фойдаланиш мақсадга мувофиқдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
пол қопламаси учун материал товушни яхши ўтказмайдиган, гигиеник (осон тозаланадиган), ранги эса деворлар, зинапоялар ва пандусларга нисбатан контрастли бўлиши лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
хоналарнинг деворлари учун мўлжалланган материаллар, уларнинг вазифасига қараб, турли фактурали (ишлов берилган ғишт, бетон, ёғоч) ва ҳар хил рангда бўлиши мақсадга мувофиқдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5.12. Бино ичидаги барча хавфли ҳудудлар (йўлакларнинг охирги деворлари, хона ичидаги устунлар, туртиб чиққан қисмлар ва б.) қизил рангга (ёки оқ чизиқлар туширилган қизил рангга) бўялиши керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бўёқ юзаси ялтирамайдиган, жилосиз бўлиши лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
деворларни кўк ва бинафша рангларга бўяшга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5.13. Хоналардаги ҳаво-иссиқлик режими асосан умумтаълим мактабларини қуриш ва сақлаш бўйича амалдаги санитария қоидалари талабларига мос келиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5.14. Ихтисослаштирилган мактаб-интернатлар хоналарида ҳавонинг нисбий намлиги 40 — 60 % бўлиши керак; ҳаво ҳарорати кўрсаткичлари иқлим шароитлари, хоналарнинг мақсади ва болаларнинг ёшига қараб, кўриш қобилияти ва таянч-ҳаракат аппаратида нуқсони бўлган кичик мактаб ёшидаги болалар учун умумтаълим мактаб-интернатларига белгиланган меъёрлардан 1-2 °С га оширилган ҳолда қабул қилиниши лозим (5-жадвал).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5.15. Иситиш мосламалари сифатида радиаторлар, қувурли иситиш элементлари, бетон панелларга ўрнатилган регистрлар қўлланилиши мумкин, конвекторлардан фойдаланишга йўл қўйилмайди. Иситиш мосламалари олинадиган ёғоч панжаралар билан тўсилиши ва дераза остида жойлаштирилиши лозим. Ёғоч-қириндили плиталар ва бошқа полимер материаллардан тўсиқлар ўрнатишга йўл қўйилмайди (спорт ва мажлислар залларига нисбатан мажбурий тартибда).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бутун хонада тўлиқ ҳаво алмашинувини таъминлаш учун ташқи деразаларнинг юқори қисмида махсус мосламалар (фиксаторлар) ўрнатилган форточкалар ёки пастга очиладиган фрамугалар назарда тутилиши керак. Ҳар қандай хонадаги очиладиган форточка ва фрамугаларнинг умумий майдони пол майдонининг 1/50 қисмидан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Жисмоний ва ақлий ривожланишида нуқсонлари бўлган болалар учун ихтисослаштирилган умумтаълим мактаб-интернатларининг барча хоналарининг санитария ҳолати ва уларни сақлаш амалдаги санитария нормаларига мос келиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Турли йўналишдаги жисмоний ва ақлий ривожланишида нуқсони бўлган болалар учун ихтисослаштирилган бир комплектли мактаб-интернатларнинг хоналари таркиби ва майдони
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Т/р

Хоналар номи

Болалар учун майдон, м2

кўзи ожиз ва заиф кўрув-чилар

кар, заиф эшитувчи, нутқида нуқсони бўлганлар

ақли заифлар

таянч-ҳаракат аппарати шикастланганлар

1

2

3

4

5

6

И. Ўқув-ётоқхона хоналари гуруҳи

А. I — IV синф ўқувчилари учун ўқув-ётоқхона бўлмаси (икки синф учун)

1.

Синф хонаси

36х2

36х4

36х4

36х2

2.

Якка тартибдаги машғулотлар учун жой ажратилган лаборант хонаси

-

24

(12х2)

-

-

3.

Меҳмонхона — дам олиш хонаси

24

24х2=48

32

4.

Ўйин хонаси

18

20х4=80

24х4=96

16

5.

Очиқ айвон

17

23

6.

Ётоқхоналар (4 м2/ўқувчига)

96

42х4=168

16х4=64

16

7.

Ҳар бир жуфт ётоқхона учун душхоналар ва қизлар учун шахсий гигиена кабинасига эга санитария тармоғи

-

12х4=48

72

-

8.

Қуритгичли вестибюль ва гардероб

12

12

8х4=32

16

9.

Кийим-кечак ва пойабзал тозалаш хонаси

6

-

-

6

10.

Шахсий буюмларни сақлаш омборчаси билан навбатчи тарбиячи хонаси

8

-

-

8

11.

Техник ходимлар омбори

6

-

-

6

Б. V — VII синф ўқувчилари учун ўқув-турар жой блоки (2-4 та синф учун)

1.

Синфхона

36х2

36х2

-

36х4

2.

Якка тартибдаги машғулотлар хонаси

-

6х4=24

-

-

3.

Шкаф ва якка тартибда ишлаш учун жойга эга лаборант хонаси

-

12

-

-

4.

Меҳмонхона-дам олиш хонаси

(1 м2/ўқувчига)

24

24х2

36х5

64

5.

Очиқ айвон

(0,72 м2/ўқувчига)

17

-

-

45

6.

Ётоқхона

(4,5 м2/ўқувчига)

108

48х4

320

256

7.

Қизлар учун шахсий гигиена кабинаси ва ҳар икки ётоқхона учун душхоналарга эга санитария тармоғи

девочек, с душевыми на каждые две спальни

-

48

-

90

8.

Гардероб ва қуритгичли вестибюль

(0,5 м2/ўқувчига)

12

12х4=48

-

32

9.

Кийим-кечак ва пойабзал тозалаш хонаси

одежды и обуви

6

-

9х2=18

12

10.

Навбатчи тарбиячи хонаси

воспитателя

8

12х2=24

-

8

11.

Техник ходимлар омбори

техперсонала

6

-

-

12

В. VIII-IX синф ўқувчилари учун ўқув-турар жой блоки (4 та синф учун)

1.

Якка тартибдаги машғулотлар хонаси

(4 м2/ўқувчига)

192

6х4=24

-

36х4=144

2.

Меҳмонхона — дам олиш хонаси

(1 м2/ўқувчига)

48

24х2=48

-

64

3.

Очиқ айвон

(0,7 м2/ўқувчига)

34

-

-

45

4.

2-3 кишилик ётоқхоналар

(4,0-4,5 м2/ўқувчига)

24х8=192

48х4=192

288

5.

Ҳар икки ётоқхонага битта санитария тармоғи

-

12х4=48

6.

Вестибюль, қуритгичли гардероб (ҳар бир ўқувчига 0,5 м2 дан)

24

12х4=48

-

36

7.

Кийим-кечак ва пойабзал тозалаш хонаси

12

8

8.

Навбатчи тарбиячи хонаси (омборчаси билан) воспитателя (с кладовой шахсий буюмлар ва даҳлиз учун)

12

12х2=24

-

8

9

Омборхона ходимлар учун

12

-

-

12

10

Тоза ҳавода ухлаш учун айвон

-

-

-

45

II. Умумий мактаб хоналари гуруҳи

А. Ўрта ва юқори синфлар учун ўқув кабинетлари

1.

Рус тили ва адабиёти кабинети

36

36х2=72

36

36

2.

Математика кабинети

36

36

36

36

3.

Тарих ва жамиятшунослик кабинети

36

36

36

36

4.

География ва табиатшунослик кабинети

36

36

-

36

5.

Биология кабинети

36

40

-

-

6.

Физика лабораторияси

36

40

-

36

7.

Кимё лабораторияси

36

40

-

36

8.

Чизмачилик ва расм кабинети

36

50

45

36

9.

Чет тили

кабинети

36

-

-

36

10.

Мусиқа ва ашула кабинети

36

-

45

36

11.

Лаборант хоналари

18х9=162

15х3=45

-

18

12.

Қўл меҳнати кабинети

72

-

36

18

13.

Предметли-амалий таълим кабинети

-

36

-

-

14.

Хизмат кўрсатувчи меҳнат турлари кабинети

72

-

72

-

15.

Лаборант хоналари

18х2=36

12х2=24

18х9=162

-

16.

Кинопроекция қурилмаси билан жиҳозланган фазовий-вақт мўлжалини олиш синфи

-

36

-

-

17.

Логопедия кабинети

36

-

36

-

18.

Лингафон кабинети

-

-

-

-

19.

Табиатшунослик, география ва агротехника кабинети

-

-

36

-

20.

80 ўринли рекреация (0,75 м2/ўқувчи)

60

21.

Эшитув кабинети

-

42

-

-

22.

Индивидуал ишлар учун кабинет (ўқитувчи-ўқувчи)

-

6х8=48

-

-

23.

Эшитиш ускунасини таъмирлаш хонаси бўлган техник ходимлар хонаси

-

8+6=14

-

-

24.

Кинопроекция қурилмаси билан жиҳозланган ўқув-услубий синф

-

42

-

-

III. Заллар блоки

1.

Жисмоний тарбия, ритмика, эшитиш ва ҳаракат моʻлжалини ривожлантириш машгʻулотлари учун гимнастика зали, унинг таркибида:

288

12х24

162

9х18

162

162

ечиниш хоналари, душхоналар, ҳожатхоналар

21х2=42

30

-

42

анжомлар хонаси

16

12

-

18

инструктор хонаси ва майда спорт анжомларини сақлаш хонаси

8

8

-

8

қишки анжомлар омборхонаси

54

36

36

36

2.

Даволаш ва профилактик гимнастика хонаси билан массаж (тиббий блокда ёки даволаш биносида)

72+18

75

-

36х3

3.

Фаоллар зали (0,65 м2/ўқувчи, ўқувчиларнинг 70 ёки 100% учун)

65

84

-

116

эстрада

27

27

-

27

киноаппарат хонаси ва радиоузел

27

27

-

25

тўгарак хоналари

-

18х2=36

18х6

анжомлар хонаси

-

8

-

-

ювиниш воситаси бўлган санузел

-

нормалар бўйича

-

-

4.

Кутубхона

-

54

72

-

қироатхона ва абонемент бўлими

36+18

36

-

36+36

китоб сақлаш хонаси

90

-

-

18

фонотека

18

-

-

18

овоз ёзиш ва эшиттириш ёки видео ёзиш хонаси

36

10

-

-

5.

Музей ва кўргазмалар зали

36

30

-

-

6.

Лойдан ясаш ва бўртма нақшли расм чизиш кабинети

54

-

-

-

7.

Ваннаси 3х7 бўлган сузиш ҳавзаси

-

129

8.

Мусиқа бўйича якка тартибда шуғулланиш хонаси

6х8 (72)

-

-

-

IV. Ўқув-ишлаб чиқариш хоналари блоки

1.

Ёғочга ишлов бериш (дурадгорлик) устахонаси

54

60

72

54

2.

Чилангарлик устахонаси

54

60

72

54

3.

Механика участкаси

36

36

36

4.

Электромонтаж устахонаси

72

60

-

-

5.

Картонаж устахонаси (оʻқув қоʻлланмалари ва дафтарлар тайёрлаш учун)

72

-

-

36

6.

Омборхоналар

72(4х18)

-

18х3=54

36

7.

Материаллар омбори

36 (2х18)

24 (12х2)

-

36

8.

Тайёр маҳсулотлар омбори

36

18

36

-

9.

Ишлаб чиқариш бўлими мудири хонаси

18

8

-

10.

Тикувчилик устахонаси

-

60

36

11.

Пойабзал таъмирлаш устахонаси

-

36

12.

Лаборант хоналари

-

13.

Ижтимоий-маиший йўналтириш кабинети

-

36

72

73

14.

Касбга йўналтириш кабинети

-

36

-

-

15.

Асбоб-ускуналар омбори

-

-

18

-

V. Маъмурий-хўжалик ва ёрдамчи хоналар блоки

1.

Директор кабинети

36

15+10=25

18

36

2.

Девонхона

9

18

18

3.

Ўқитувчилар хонаси

36

36

54

36

4.

Ўқув ишлари бўйича мудир кабинети

18

10

18

18х3

5.

Услубий кабинет

36

15

-

-

6.

Катта (навбатчи) тарбиячи кабинети

-

9х4=36

18х2=36

-

7.

Келган меҳмонлар учун хона

18

14+18

-

8.

Кир ювиш хонаси (ифлос кийимлар учун)

18

10

18

9

9.

Чойшабхона ва кийимларни таъмирлаш хонаси

36

36

36

18

10.

Чойшабхона ва пойабзал таъмирлаш хонаси

-

10

9

-

11.

Мавсумий кийим-кечак ва пойабзалларни сақлаш хонаси

36

36

54

36х2

12.

Янги буюмлар хонаси

18

-

-

36

13.

Даҳлиз ва гардероб

18

36

45

25

14.

Фотолаборатория

18

8

8

18

15.

Тозалаш анжомлари хонаси

18

-

-

18

16.

Пойабзал ва протезларни таъмирлаш ва мослаштириш устахоналари

-

-

-

36

17.

Ошхона-озиқ-овқат блоки

овқатланиш зали / ўриндиқлар сони бўйича

75

144

140

96

98

94

91

123 (1 ўринга 1,3)

ишлаб чиқариш бинолари

120

150

113

-

ходимлар хонаси

-

8

11

-

омборхоналар

-

6х2=12

-

-

Изоляторли тиббиёт блоки

1.

Терапевт шифокор кабинети

18

10

12

2.

Тиш шифокори кабинети

18

12

12

12

3.

Педиатр кабинети

-

-

-

12

4.

Офтальмология кабинети:

ёруғ хона

18

-

-

-

қоронғи хона

6

-

-

-

5.

Физиотерапия кабинети

18

12

15

18

6.

Муолажа хонаси

18

12

15

18

7.

Палаталар

12 (2х6)

12х2=24

12х2=24

12х2

8.

Изоляция палаталари

мактаб ёшидагилар учун

мактабгача ёшдагилар учун

12(2х6)

24

10

9х4=36

9х4

9.

Тарқатиш буфети

6

6

6

6

10.

Ҳамшира хонаси

9

8

6

11.

Педиатр кабинети

9

8

6

6

12.

Невропатолог кабинети

-

-

-

12

13.

Иссиқ ўраш ва озокерит кабинети

-

-

-

36

14.

Парафин, озокерит хоналари

-

-

-

36

15.

Гипс хонаси

-

-

-

36

16.

Ортопед кабинети

-

-

-

36

17.

Даволаш жисмоний тарбияси кабинети

72+18

75

36х3

18.

Меҳнат терапияси кабинети

-

-

-

36

19.

Муолажадан кейин

дам олиш учун палаталар

18х2

20.

Дорихона

5

5

3

6

21.

Ваннахона (сув ости массажи)

5

5

5

72

22.

Икки йўлакли бассейн ва кичик мактаб ёшидагилар учун ванна (4,5х4,5)

-

-

-

-

23.

Аудиометрия кабинали отоларинголог кабинети

-

10+4=14

-

-

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Жисмоний ва ақлий ривожланишида нуқсони бўлган болалар учун мўлжалланган турли йўналишдаги ихтисослаштирилган бир комплектли мактаб-интернатларнинг хоналари таркиби ва майдонлари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Хоналарнинг

номи

Кўзи ожиз ва заиф кўрувчи болалар учун

Кар, заиф эшитувчи ва нутқида нуқсони бўлган болалар учун

Ақли заиф болалар учун

Таянч-ҳаракат аппарати шикастланган болалар учун

1

2

3

4

5

И. Ўқув ва яшаҳ хоналари гуруҳи

А. I — IV синф ўқувчилари учун ўқув-яшаш бўлмаси (икки синфга мўлжалланган)

1. Синфхона

36×2

36×4

36×4

36×2

2. Индивидуал машғулотлар учун жойи бўлган лаборант хонаси

24

(12×2)

-

-

3. Дам олиш-меҳмонхона (рекреация)

24

24×2=48

32

4. Ўйин хонаси

18

20×4=80

24×4=96

16

5. Очиқ айвон

17

23

6. Ётоқхоналар (4м2/ўқувчига)

96

42×4=192

16×4=256

16

7. Ҳар бир жуфт ётоқхонага мўлжалланган душхоналар ва қизлар учун шахсий гигиена кабинаси бўлган санитария тармоғи

12×4=48

72

8. Қуритгичли вестибюль ва гардероб

12

12

8×4=32

16

9. Кийим ва пойабзал тозалаш хонаси

6

-

-

6

10. Шахсий буюмларни сақлаш омборчаси бўлган навбатчи тарбиячи хонаси

8

-

-

8

11. Техник ходимлар учун омборча

6

-

-

6

Б. V — VII синф ўқувчилари учун ўқув-яшаш бўлмаси (2 — 4 синфга мўлжалланган)

1. Синфхона

36×2

36×2

-

36×4

2. Индивидуал машғулотлар учун хона

6×4=24

-

-

3. Шкаф ва индивидуал ишлаш учун жойи бўлган лаборант хонаси

-

12

-

-

4. Дам олиш-меҳмонхона (рекреация) (1 м2/ ўқувчига)

24

24×2

36×5

64

5. Очиқ айвон

(0,72 м2/ ўқувчига)

17

-

-

45

6. Ётоқхоналар (4,5 м2/ ўқувчига)

108

48×4

320

256

7. Ҳар икки ётоқхонага мўлжалланган душхоналар ва қизлар учун шахсий гигиена кабинаси бўлган санитария тармоғи

48

90

8. Гардероб ва қуритгичли вестибюль (0,5 м2/ўқувчига)

12

12×4=48

32

9. Кийим ва пойабзал тозалаш хонаси

6

-

9×2=18

12

10. Навбатчи тарбиячи хонаси

8

12×2=24

8

11. Техник ходимларнинг омборхонаси

6

12

В. IX — XIИ синф ўқувчилари учун ўқув-яшаш бўлмаси (4 та синфга мўлжалланган)

1. Якка тартибда шуғулланиш хонаси (4 м2/ ўқувчи)

192

6×4=24

-

36×4=265

2. Меҳмонхона — дам олиш хонаси

(1 м2/ ўқувчи)

48

24×2=48

-

64

3. Очиқ айвон

(0,7 м2/ўқувчи)

34

-

-

45

4. 2-3 кишилик ётоқхоналар (4,0-4,5 м2/ўқувчи)

24×8=192

48×4=192

288

5. Ҳар икки ётоқхонага биттадан санитария хонаси

12×4=48

6. Вестибюль, қуритгичли гардероб (ҳар бир ўқувчига 0,5 м2 дан)

24

12×4=48

-

36

7. Кийим ва пойабзал тозалаш хонаси

12

8

8. Навбатчи тарбиячининг хонаси (шахсий буюмлар омборхонаси ва даҳлизи билан)

12

12×2=24

-

8

9. Ходимларнинг омборхонаси

12

-

-

12

10. Очиқ ҳавода ухлаш учун айвон

-

-

-

45

II. Умуммактаб хоналари гуруҳи

А. Ўрта ва юқори синфлар учун ўқув кабинетлари

1. Рус тили ва адабиёти кабинети

36

36×2=64

36

36

2. Математика кабинети

36

36

36

36

3. Тарих ва жамиятшунослик кабинети

36

36

36

36

4. География ва табиатшунослик кабинети

36

36

-

36

5. Биология кабинети

36

40

-

-

6. Физика лабораторияси

36

40

-

36

7. Кимё лабораторияси

36

40

-

36

8. Чизмачилик ва рассомчилик кабинети

36

50

45

36

9. Чет тили кабинети

36

-

-

36

10. Мусиқа ва ашула кабинети

36

-

45

36

11. Лаборант хоналари

18×9=162

15×3=15

-

18

12. Қўл меҳнати кабинети

72

36

18

13. Амалий фанлар ўқув кабинети

-

36

-

-

14. Хизмат кўрсатиш меҳнат турлари кабинети

72

-

72

-

15. Лаборант хоналари

18×2=36

12×2=24

18×9=162

-

16. Кино проекциялаш қурилмасига эга фазовий-вақтга йўналтириш синфи

36

-

17. Логопедия кабинети

36

-

36

-

18. Лингафон кабинети

-

-

-

19. Табиатшунослик, география ва агротехника кабинети

-

-

36

-

20. Дам олиш хонаси (0,75 м2/ ўқувчи) 80 ўринли

60

21. Эшитиш қобилиятини ривожлантириш кабинети

-

42

-

-

22. Якка тартибдаги машғулотлар учун кабинет (ўқитувчи-ўқувчи)

-

6×8=48

-

-

23. Эшитиш ускунасини таъмирлаш хонаси мавжуд бўлган техник ходимлар хонаси

-

8+6=14

-

-

24. Кинопроекция қурилмаси билан жиҳозланган ўқув-услубий синф

-

42

-

-

III. Заллар блоки

1. Жисмоний тарбия, ритмика, эшитиш ва ҳаракат ориэнтациясини ривожлантириш машғулотлари учун гимнастика зали унинг таркибида:

а) кийиниш хоналари, душхоналар, ҳожатхоналар

б) анжомлар хонаси

в) йўриқчи хонаси ва майда спорт анжомларини сақлаш жойи

г) қишки анжомлар омбори

21×2=42

16

8

54

30

12

8

36

162

-

-

36

162

42

18

8

36

2. Уқалаш хонаси мавжуд бўлган даволаш ва профилактик гимнастика зали-синфи (тиббиёт блоки ёки даволаш корпусида)

72+18

75

36×3

3. Мажлислар зали (0,65 м2/ўқувчи, ўқувчиларнинг тахминан 70 ёки 100%и)

а) саҳна

б) киноаппаратхона-радиоузел

в) тўгарак хоналари

г) анжомлар хонаси

д) ювиниш хонаси билан жиҳозланган санузел

65

27

27

-

-

84

27

27

18×2=36

8

меъёрларга мувофиқ

-

116

27

25

18×6

-

4. Кутубхона

а) ўқув зали ва абонемент

б) китоб сақлаш хонаси

в) фонотека

г) овоз ёзиш ва қайта эшиттириш ёки видеоёзув хонаси

36+18

90

18

36

54

36

10

72

-

-

-

36+36

18

18

-

5. Музей ва кўргазма зали

36

30

-

-

6. Лой ишлари ва бўртма расм кабинети

54

-

-

-

7. Ваннаси 3×7 м бўлган сузиш ҳавзаси

-

129

8. Мусиқа бўйича якка тартибдаги машғулотлар учун хона

6×8(72)

-

-

-

ИВ. Ўқув-ишлаб чиқариш хоналари блоки

1. Ёғочга ишлов бериш устахонаси (дурадгорлик)

54

60

72

54

2. Чилангарлик устахонаси

54

60

72

54

3. Механика участкаси

36

36

36

4. Электромонтаж устахонаси

72

60

-

5. Картонаж устахонаси (ўқув қўлланмалари ва дафтарлар тайёрлаш учун)

72

36

6. Омборхоналар

72(4×18)

18×3=54

36

7. ИРК

9

9

8. Материаллар омборлари

36 (2×18)

24 (12×2)

36

9. Тайёр маҳсулотлар омбори

36

18

36

-

10. Ишлаб чиқариш бўлинмаси мудири хонаси

18

8

-

11. Тикувчилик устахонаси

-

60

36

12. Пойабзал таъмирлаш устахонаси

-

36

13. Лаборант хоналари

-

14. Ижтимоий-маиший йўналтириш хонаси

-

36

72

73

15. Касбга йўналтириш хонаси

-

36

-

-

16. Асбоб-ускуналар омбори

18

V. Маъмурий-хўжалик ва ёрдамчи хоналар блоки

1. Директор хонаси

36

15+10=25

18

36

2. Девонхона

9

18

18

3. Ўқитувчилар хонаси

36

36

54

36

4. Ўқув ишлари бўйича мудир хонаси

18

10

18

18×3

5. Методик хона

36

15

6. Катта (навбатчи) тарбиячи хонаси

-

9×4=36

18×2=36

7. Меҳмонлар хонаси

18

14+18

-

8. Кир кийимлар хонаси

18

10

18

9

9. Чойшабхона ва кийимларни таъмирлаш хонаси

36

36

36

18

10. Чойшабхона ва пойабзалларни таъмирлаш хонаси

-

10

9

-

11. Мавсумий кийим-кечак ва пойабзалларни сақлаш хонаси

36

36

54

36×2

12. Янги буюмлар хонаси

18

-

-

36

13. Вестибюль ва гардероб

18

36

45

25

14. Фотолаборатория

18

8

8

18

15. Тозалаш анжомлари хонаси

18

18

16. Пойабзал ва протезларни таъмирлаш ҳамда мослаш устахоналари

36

17. Ошхона-овқат блоки

а) 75 ўринли овқатланиш зали

144 ўринли

140 ўринли

96 ўринли

б) ишлаб чиқариш хоналари

в) ходимлар хонаси

г) омборхоналар

98

120

-

94

150

8

6×2=12

91

113

11

123 (1 ўринга 1,3)

Изоляторли тиббиёт блоки

1. Терапевт шифокор хонаси

18

10

12

2. Тиш шифокори хонаси

18

12

12

12

3. Педиатр хонаси

12

4. Офтальмология хонаси:

а) ёруғ хона

б) қоронғи хона

18

6

5. Физиотерапия хонаси

18

12

15

18

6. Муолажа хонаси

18

12

15

18

7. Палаталар

12(2×6)

12×2=24

12×2=24

12×2

8. Изоляция палаталари

(мактаб)

(мактабгача таълим муассасаси)

12(2×6)

24

10

9×4=36

9×4

9. Буфет-тарқатиш хонаси

6

6

6

6

10. Ҳамшира хонаси

9

8

6

11. Шифокорлар хоналари:

педиатр

9

8

6

6

12. Невропатолог хонаси

-

-

-

12

13. Иссиқ ўраш ва озокерит хонаси

36

14. Парафинли, озокеритли муолажалар хонаси

36

15. Гипс хонаси

36

16. Ортопед шифокор хонаси

36

17. Даволаш физкультураси хонаси

72+18

75

36×3

18. Меҳнат терапияси хонаси

-

-

-

36

19. Муолажадан кейинги дам олиш палаталари

18×2

20. Дорихона

5

5

3

6

21. Ваннахона (сув ости массажи)

5

5

5

72

22. Кичик ёшдаги мактаб ўқувчилари учун 2 йўлакли бассейн ва ванна (4,5×4,5)

23. Аудиометрия кабинали отоларинголог хонаси

-

10+4=14

-

-

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Кўриш ва эшитиш қобилияти бузилган болалар учун мактаб-интернатлар биноларида сунъий ёритишнинг меъёрий қийматлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Бинонинг номи

Люминессент лампали умумий ёритиш чироқларидан тушадиган энг кам ёритилганлик (лк)

Ёритилганлик даражаси тааллуқли бўлган юзалар

Изоҳ

1

2

3

4

1. Синф хоналари*,

ўқув кабинетлари, лабораториялар:

а) парталар, столлар

б) синф доскалари

500

500

Полдан 0,8 м баландликдаги горизонтал юза

Синф доскасида вертикал

2. Фаоллар зали

400

Полдаги юза

3. Спорт заллари

400

Полдаги юза

4. Рекреациялар ва йўлаклар

300

5. Қироатхона*

500

Полдан 0,8 м баландликдаги горизонтал юза

Умумий ёритишга қўшимча равишда столларни маҳаллий ёритиш учун мўлжалланган стол лампалари билан жиҳозлаш зарур.

6. Металлга ишлов бериш устахоналари*

500

-«-

Умумий ёритишга қўшимча равишда дастгоҳлар ва верстаклар маҳаллий ёритиш мосламалари билан жиҳозланиши лозим. Бунда умумий ёритилганлик камида 1000 лк бўлиши керак.

Маҳаллий ёритиш чироқларида паст кучланишли чўғланма лампаларни қўллаш тавсия этилади

7. Тикувчилик устахоналари*

500

Горизонтал сиртда, полдан 0,8 м баландликда

Умумий ёритишга қўшимча равишда тикув машиналари маҳаллий ёритиш мосламалари билан жиҳозланиши лозим. Бунда умумий ёруғлик даражаси 1500 лк дан кам бўлмаслиги керак. Маҳаллий ёритиш чироқларида паст кучланишли лампаларни қўллаш тавсия этилади

8. Картонаж устахоналари

500

–«–

9. Ошхоналар, буфетлар

400

–«–

10. Изоляторлар

300

–«–

11. Интернатдаги ётоқхоналар

200

–«–

12. Йўлаклар

200

Полда

13. Вестибюллар, гардероблар

200

–«–

14. Зинапоялар

200

Зинапоя майдончалари ва пиллапояларида

15. Санузеллар

100

Полда

Чўғланма лампали ёритиш чироқларини қўллашга йўл қўйилади

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
* Ушбу меъёрлар эшитишида нуқсони бўлган болалар учун мўлжалланган мактаб-интернатлар хоналарига тааллуқлидир. Кўришида нуқсони бўлган болалар учун хоналарни сунъий ёритиш меъёрлари (1, 6, 7, 8-бандлар) учун ИВ бўлимга қаранг.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Махсус турдаги икки комплектли мактаб-интернатлардаги хоналарнинг таркиби ва майдонлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Т/р

Хоналарнинг

номи

Болалар учун майдон, м2

кўзи ожиз ва заиф кўрадиган

кар, заиф эшитадиган ва нутқида нуқсони бўлган

ақли заиф

таянч-ҳаракат аппарати шикастланган

ўринлар сони

282

294

292

292

1

2

3

4

5

6

I. Ўқув-турар жой хоналари гуруҳи

А. I — IV синф ўқувчилари учун икки синфга мўлжалланган ўқув-яшаш бўлинмаси

1.

Синф хоналари

2×40

2×36

2×32

2×32

2.

Дам олиш хонаси (рекреация)

24

19

22

32

3.

Ўйин хонаси

(1 ўқувчига 0,5 м² ҳисобида)

12

12

16

16

4.

Очиқ айвон

17

-

-

48

5.

Ётоқхона

(1 ўқувчига 3,5 ва 4 м² ҳисобида)

96

84

112

128

6.

Қизлар учун шахсий гигиена хонаси

бўлган санитария узели

(1 ўқувчига 0,5 ва 0,6 м)

15

12

16

19

7.

Даҳлиз ва

қуритгичли гардероб

(1 ўқувчига 0,4 ва 0,5 м)

0,5/1

0,4/1

0,4/1

0,5/1

8.

Кийим тозалаш хонаси

6

6

6

6

9.

Навбатчи тарбиячи хонаси

6

6

6

6

10.

Техник ходимлар учун омборхона

6

6

6

6

Б. Ўрта ва катта ёшдагилар учун ўқув-яшаш бўлинмаси (икки синф учун)

1.

Синф хоналари

I — IX

синфлар

4х40

V — IX

синфлар

4х36

V — IX синфлар

4х32

V — IX

синфлар

4х32

2.

Меҳмонхона — дам олиш хонаси

(1 ўқувчига 0,8-1 м)

48

38

51

64

4-илованинг давоми

3.

Очиқ айвон

34

-

-

96

72

4.

Якка тартибдаги машғулотлар хоналари

4х6

24

4х6

24

4х6

24

4х8

32

5.

Ётоқхоналар

216

192

256

256

216

6.

Қизлар учун шахсий гигиена кабинаси ва душ хоналари бўлган санитария қисми

29

24

32

38

1 кишига 0,6

7.

Гардероб ва қуритгичли даҳлиз

24

19

26

32

8.

Кийим ва пойабзал тозалаш хонаси

12

8

8

8

6

9.

Навбатчи тарбиячи хонаси

6

6

6

8

8

10.

Техник ходимлар учун омборхона

12

12

12

12

12

II. Умумтаълим мактаби хоналари гуруҳи

А. Умумтаълим мактаби ўқув хоналари блоки

1.

Лабораториялар:

 физика

60

40

-

50

 кимё

50

40

-

50

 биология

50

40

-

-

2.

Лаборант хоналари:

 физика

15

15

-

15

 кимё

15

15

-

15

 биология

15

15

-

15

3.

Кабинетлар:

 математика

50

-

-

50

 тарих

50

-

-

-

 география

60

-

-

50

 адабиёт ва санъат

60

-

-

50

 лой иши ва бўртма расм

60

-

-

-

4.

Лой иши ва расм кабинети қошидаги лаборант хонаси

15

-

-

-

5.

Табиатшунослик ва ўлкашунослик кабинети

50

-

-

-

6.

Мусиқа кабинети

60

-

-

-

7.

Мусиқа бўйича якка тартибда шуғулланиш хонаси

50

-

-

-

8.

Электротехника ва радиотехника кабинети

50

-

-

-

9.

Электротехника кабинети қошидаги лаборант хонаси

15

-

-

-

10.

Умумий фойдаланишдаги ўқитишнинг техник воситалари кабинети

қошидаги лаборант хонаси

15

-

-

-

11.

Машинасозлик ва материалшунослик кабинети

60

-

-

-

12.

Кабинет қошидаги лаборант хонаси машинашунослик

15

-

-

-

13.

Кабинетлар:

 умумий фойдаланишдаги техник воситалар

60

-

-

-

 рангтасвир ва расм

-

50

-

50

 уй-рўзғорчилик

60

36

36

66

 қўл меҳнати

50

36

48

36

 табиатшунослик ва агротехника

-

-

-

50

Б. Заллар блоки

1.

Гимнастика зали

Жисмоний тарбия, ритмика, болаларда эшитиш ва ҳаракат

ориэнтациясини ривожлантириш учун

238

(12х24)

162

(9х18)

162

162

 кийиниш хоналари, душхоналар, ҳожатхоналар

42

42

42

42

 анжомлар хонаси

16

16

16

16

инструктор хонаси ва майда спорт анжомларини сақлаш хонаси

8

8

8

8

2.

Мажлислар зали, шу жумладан:

150

120

138

223

 саҳна

27

27

27

27

 киноаппарат хонаси-

радиоузел

25

25

25

25

3.

Тўгарак хоналари

2х24

24

24

24

В. Ўқув-ишлаб чиқариш хоналари блоки

1.

Дурадгорлик устахонаси

66

66

80

36

2.

Чилангарлик устахонаси

66

66

66

36

3.

Картонаж устахонаси

82

-

66

36

4.

Электромонтаж устахонаси

66

66

-

-

5.

Механика устахонаси

66

-

-

-

6.

Асбобсозлик устахонаси

16

16

16

16

7.

Материалларни сақлаш хонаси

16

-

-

-

8.

Тайёр маҳсулотлар омбори

32

32

64

16

9.

Машина бўлинмаси

20

32

64

16

10.

Ишлаб чиқариш таълими бўйича директор ўринбосари кабинети

8

-

-

-

11.

Тикувчилик устахонаси

-

66

66 (32х2)

36

12.

Радиотехника устахонаси

-

-

-

36

13.

Ортопедик аппаратларни

таъмирлаш устахонаси

-

-

-

36

Г. Ошхона блоки

1.

Овқатланиш зали

69

105

105

200

2.

Ошхона

55

85

55

55

3.

Ошхона ва овқатланиш идишларини ювиш хонаси

18

18

18

20

4.

Ишлаб чиқариш хоналари

36

36

36

36

5.

Нон кесиш хонаси

6

6

6

6

6.

Совутиш камераси

15

15

15

24

7.

Қуруқ озиқ-овқатлар омбори

10

10

10

12

8.

Сабзавотлар омбори

10

10

10

12

9.

Юклаш-идора хонаси

10

10

10

10

10.

Техник ходимлар учун гардероб ва санитария хонаси

10

10

10

10

11.

Овқатланиш залидаги юз-қўл ювгичлар (10 ўринга 1 юз-қўл ювгич)

-

1

-

-

Д. Маъмурий-хўжалик ва ёрдамчи бинолар блоки

1.

Ўқитувчилар хонаси

50

40

40

40

2.

Ўқув қўлланмалари хонаси

8

8

8

8

3.

Директор кабинети

15

15

15

15

4.

Девонхона

15

15

15

15

5.

Ўқув ишлари бўйича мудир кабинети

8

8

8

8

6.

Катта тарбиячи кабинети

8

8

8

8

7.

Техник ходимлар хонаси

8

-

-

-

8.

Хўжалик омборхонаси

12

12

12

16

9.

Кийим илгичли вестибюль

50

40

40

80

10.

Ташриф буюрувчи ота-оналар учун меҳмонхона

18

15

15

20

11.

Спорт анжомлари омборхонаси

40

30

30

36

12.

Фотолаборатория

6

6

6

6

13.

Чойшабхона ва чойшабларни таъмирлаш хонаси

30

30

30

66

14.

Пойабзал таъмирлаш хонаси

12

12

12

20

15.

Кир чойшабларни сақлаш хонаси

15

-

-

-

16.

Мавсумий кийим-кечак ва пойабзал омборхонаси

60

60

60

72

17.

Протезларни таъмирлаш хонаси

-

-

-

-

18.

Кутубхона:

 ўқув зали ва абонемент

80

24

46

60

 китоб сақлаш хонаси

164 (60)

24

24

32

 фонотека

20

-

-

-

 овоз ёзиш ва товушни қайта эшиттириш хонаси

36

-

-

-

19.

Мактаб музейи ва коʻргазмалар зали, шу жумладан, архив

80

(24)

-

-

-

* - Қавсларда фақат кўзи ожизлар мактаблари учун хоналарнинг ўлчамлари берилган

Э. Тиббиёт блоки ва изолятор

1.

Терапевт шифокор кабинети

10

10

10

10

2.

Тиш шифокори кабинети

12

12

12

12

3.

Офтальмологик кабинет:

 ёруғ хона

18

-

-

-

 қоронғи хона

6

-

-

-

4.

Физиотерапия кабинети:

 нур билан даволаш

15

15

15

15

 сув билан даволаш

15

-

-

15

5.

Палаталар

30

12+18

(3х6)

30

12+18

(3х6)

30

6+24

(4х6)

72

12+60

(5х12)

6.

Санузелли изолятор палаталари:

 мактабгача ёшдаги болалар учун

 мактаб ўқувчилари учун

9

18

2х9

9

18

2х9

9

18

2х9

9

27

3х9

7.

Тарқатиш буфети

6

6

6

6

8.

Ваннахона

3

3

3

3

9.

Санитарик узел

2

2

2

2

10.

Аудиометрик кабинали отоларинголог шифокор кабинети

-

18(6х3)

-

-

11.

Психиатр шифокор кабинети

-

-

10

-

12.

Муолажа хонаси

15

15

15

15

13.

Даволаш жисмоний тарбияси кабинети

80

50

50

150

14.

Кўриш қобилиятини ривожлантириш ва сақлаш бўйича оптик воситалар коррекцияси хонаси

50

-

-

-

15.

Эшитув кабинети

-

32

-

16.

Логопедия кабинети

50

32

45

3Ч15

-

17.

Шифокор (педиатр) хонаси

-

-

-

10

18.

Шифокор (невропатолог) хонаси

-

-

-

10

19.

Озокерит хонаси

-

-

-

30

20.

Рентген кабинети

-

-

-

30

21.

Шифокор (ортопед) хонаси

-

-

-

25

22.

Протезлаш кабинети

-

-

-

30

23.

Гипс хонаси

-

-

-

25

24.

Меҳнат терапияси кабинети

-

-

-

25

25.

Гидротерапия кабинети

(сузиш ҳавзаси)

-

-

-

70

26.

Парафин билан даволаш хонаси

-

-

-

25

27.

Кабинет:

 озокерит

 ечиниш хоналари, душхоналар

 сув ости массажи учун ванналар

(ҳавза қошида)

-

-

-

25

28.

Дорихона хонаси

6

-

-

6

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Кўриш ва эшитиш қобилиятида нуқсони бўлган болалар учун мактаб-интернатлар хоналаридаги сунъий ёритишнинг меъёрий қийматлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Т/р

Хоналарнинг

номи

Люминесцент лампали

умумий ёритиш

чироқларидан тушадиган энг кам

ёритилганлик (лк)

Ёритилганлик

тааллуқли бўлган

юза

Изоҳ

1

2

3

4

5

1.

Синфхоналар*, ўқув

кабинетлари, лабораториялар:

 парталар, столлар

 синф доскалари

500

500

горизонтал юза — полдан 0,8 м баландликда

синф доскасидаги

вертикал юза

-

2.

Фаоллар зали

400

полда

-

3.

Спорт зали

400

полда

-

4.

Рекреациялар ва йўлаклар

300

-

-

5.

Ўқув зали*

500

горизонтал юза — полдан 0,8 м баландликда

умумий ёритишга қўшимча равишда столларни маҳаллий ёритиш чироқлари билан жиҳозлаш зарур

6.

Металлга ишлов бериш устахонаси*

500

горизонтал юза — полдан 0,8 м баландликда

станоклар ва дастгоҳлар умумий ёритишга қўшимча равишда маҳаллий ёритиш мосламалари билан ҳам жиҳозланиши лозим. бунда умумий ёритилганлик 1000 лк дан кам бўлмаслиги керак. маҳаллий ёритиш мосламаларида паст кучланишли чўғланма лампалардан фойдаланиш тавсия этилади.

7.

Тикувчилик устахонаси*

500

горизонтал — полдан 0,8 м баландликда

умумий ёритишга қўшимча равишда тикув машиналари маҳаллий ёритиш мосламалари билан жиҳозланиши лозим. бунда умумий ёритилганлик 1500 дан кам бўлмаслиги керак. маҳаллий ёритиш мосламаларида паст кучланишли лампалардан фойдаланиш тавсия этилади.

8.

Картонаж устахонаси

500

горизонтал — полдан 0,8 м баландликда

-

9.

Ошхона, буфет

400

горизонтал — полдан 0,8 м баландликда

-

10.

Изолятор

300

горизонтал — полдан 0,8 м баландликда

-

11.

Ётоқхона

(интернатдаги хона)*

200

горизонтал — полдан 0,8 м баландликда

-

12.

Йўлак

200

полда

-

13.

Вестибюль, гардероб

200

полда

-

14.

Зина

200

зина майдончалари ва поғоналарида

-

15.

Санузел

100

полда

чўғланма лампали ёритиш мосламаларидан фойдаланишга йўл қўйилади

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ: * — ушбу нормативлар эшитишида нуқсони бўлган болаларга мўлжалланган мактаб-интернатлар хоналарига тааллуқлидир. Кўришида нуқсони бўлган болаларга мўлжалланган хоналарнинг сунъий ёритилиш нормативлари (4.1, 4.6, 4.7, 4.8-бандлар).
Марказ ҳақида
Сайт янгиликлари
Сайтда реклама
RSS
© Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги қошидаги “Адолат” миллий ҳуқуқий ахборот маркази давлат муассасаси