“Davlat uy-joy fondini xususiylashtirish toʻgʻrisida” Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni qabul qilinganligi, davlat uy-joy fondining asosiy qismi fuqarolarning mulkiga aylanganligi, uni saqlash va undan foydalanish shart-sharoitlarining oʻzgarganligi munosabati bilan hamda bozor munosabatlariga oʻtishda aholini ijtimoiy himoya qilish qoidalarini amalga oshirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

Oʻzbekiston Respublikasi kommunal uy-joy fondi toʻgʻrisidagi va turar joyni ijaraga olish haqidagi nizomlar 1 va 2-ilovalarga muvofiq;

Uy-joylardan va uy atrofidagi yerlardan foydalanish qoidalari 3-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

1. Xususiylashtirish huquqisiz ijara shartlarida foydalaniladigan maqsadli kommunal uy-joy fondi mehnatga layoqatsiz, yolgʻiz, keksa shaxslar, pensionyerlar va ularning oila aʼzolari, uy-joyga ehtiyoji boʻlgan birinchi marta qurilgan yosh oilalar, fuqarolarning boshqa kam taʼminlangan toifalari uchun, agar ularning jon boshiga oladigan oylik daromadi eng kam ish haqidan past boʻlsa, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan roʻyxat boʻyicha (1-ilova), davlat hokimiyatining joylardagi organlari huzurida tashkil etiladi.

2. Kommunal uy-joy fondidan foydalanish va unga xizmat koʻrsatish tegishli hokimlikka bevosita boʻysunadigan uy-joy fondidan foydalanish va unga kommunal xizmat koʻrsatish korxonalari tomonidan amalga oshiriladi.

3. Uy-joy fondidan foydalanish va unga kommunal xizmat koʻrsatish korxonasi uning saqlanishini va undan tegishlicha foydalanilishini taʼminlaydi, shuningdek, fuqarolar tomonidan turar joylardan va uy atrofidagi yerlardan foydalanish qoidalariga rioya qilinishini nazorat qiladi, belgilangan tartibda olingan order asosida ijaraga oluvchilar bilan mulkdor nomidan turar joyni ijaraga olish shartnomalarini tuzadi va shartnoma majburiyatlarining bajarilishini nazorat qiladi.

4. Kommunal uy-joy fondi uylaridagi turar joyni ijaraga oluvchilar uchun turar joy maydonining normasi Oʻzbekiston Respublikasining Uy-joy kodeksida belgilangan turar joy maydoni normasiga muvofiq belgilanadi, lekin u bir kishiga 9 kvadrat metrdan kam boʻlmasligi kerak.

Fuqarolarning ayrim toifalariga normadan ortiqcha turar joy maydoni bir xona sifatidagi yoki 10 kvadrat metr hajmidagi qoʻshimcha turar joy maydoni beriladi. Qoʻshimcha turar joy maydoni berish tartibi va shartlari, shuningdek, uni olish huquqiga ega boʻlgan fuqarolar toifalarining roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashi tomonidan belgilanadi.

5. Ortiqcha turar joy maydoni uchun haq, ijaraga oluvchi tomonidan amaldagi tarifning uch baravari miqdorida toʻlanadi.

6. Turar joyga, shuningdek, turar joy sharoitlarini yaxshilashga muhtoj boʻlgan fuqarolarni hisobga olish 2-ilovada bayon qilingan shart-sharoitlar mavjud boʻlgan taqdirda tegishli hokimlik tomonidan amalga oshiriladi.

7. Kommunal uy-joy fondidan turar joy bilan taʼminlash uchun fuqarolar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan roʻyxatga muvofiq hisobga olish uchun qabul qilinadilar.

8. Turar joy maydonini olish uchun navbatda turish huquqi fuqarolar:

yoshiga koʻra, nogironligi yoki kasalligi tufayli pensiyaga chiqishganda;

oiladagi boquvchisini yoʻqotganda;

Oʻzbekiston Respublikasining Qurolli Kuchlarida harbiy xizmatni oʻtashga ketganda;

chet elda ishlash uchun va boshqa ishga uyushgan tarzda yuborilganda saqlab qolinadi.

9. Fuqarolarning tegishli hokimlik tomonidan qabul qilingan arizalari dastlab turar joy maydonini hisobga olish va taqsimlash komissiyasi tomonidan koʻrib chiqiladi, komissiya ariza beruvchining turar joy sharoitlarini tekshirib chiqqandan keyin tegishli dalolatnoma tuzadi, hisobga qoʻyish yoki rad etish haqida taklif kiritadi, u hokimlik qarori bilan tasdiqlanadi.

10. Hokimlikning kommunal uy-joy fondidan turar joy berish haqidagi qarori asosida tegishli hokimlik fuqaroga taqdim etilgan turar joyga koʻchib kirish uchun birdan-bir asos boʻladigan yagona namunadagi orderni beradi.

Order faqat boʻsh boʻlgan xolis turar joyga berilishi mumkin.

11. Birinchi navbatda turar joy buzilish holatidagi uylarda, yertoʻlalarda, baraklarda, turar joy maydoni bir kishiga 5 kvadrat metrdan kam boʻlgan kvartiralarda yashayotgan fuqarolarga beriladi.

12. Fuqarolar turar joy olish uchun hisobdan quyidagi hollarda chiqariladilar:

hisobga olingandan keyin turar joy sharoitlari yaxshilangan boʻlsa;

aholi yashaydigan boshqa joyga doimiy yashash uchun koʻchib ketgan boʻlsa;

hisobga olish uchun asos boʻlgan sabablar bekor boʻlganda;

turar joy sharoitlarini yaxshilashga muhtojligi haqida haqiqatga toʻgʻri kelmaydigan maʼlumotlar berilganda.

13. Turar joyni ijaraga olish shartnomasi boʻyicha birinchi tomon (ijaraga beruvchi) ikkinchi tomon (ijaraga oluvchi)ga turar joyni haq evaziga yashash uchun berish majburiyatini oladi.

14. Kommunal uy-joy fondining uylaridagi turar joydan foydalanish uy-joy egasidan vakolat olgan uy-joy fondiga xizmat koʻrsatish va uni tuzatish boʻyicha tegishli korxona bilan turar joyni egallash huquqini beruvchi order berilgan fuqaro oʻrtasida turar joyni ijaraga olish shartnomasini tuzish orqali rasmiylashtiriladi.

15. Turar joyni ijaraga olish shartnomasi boʻyicha kvartira, bir yoki bir necha xonadan iborat boʻlgan alohida turar joygina ijaraga berilishi mumkin.

16. Xonaning bir qismi yoki umumiy kirish joyi boshqa xona bilan bogʻlangan xona (tutash xonalar) turar joyni ijaraga olish shartnomasining mustaqil predmeti boʻlishi mumkin emas.

17. Agar turar joyni ijaraga olish shartnomasi muayyan muddatga tuzilgan boʻlsa, ijaraga oluvchi shartnoma muddati tamom boʻlgandan keyin kommunal uy-joy fondida yashash huquqini beradigan hujjatlarni taqdim etganda shartnomani yangilash huquqiga ega boʻladi. Ijaraga beruvchi tomonidan bu huquqqa ijaraga oluvchi shartnoma boʻyicha oʻz majburiyatlarini bajarmagan taqdirda sud orqali eʼtiroz bildirilishi mumkin.

18. Turar joyni ijaraga oluvchi va u bilan birga yashovchi boshqa shaxslar turar joydan shartnomaga muvofiq foydalanishga, uni yaroqli holda tutishga, turar joyning saqlanishi toʻgʻrisida gʻamxoʻrlik qilishga, uydagi barcha yashovchilarga turar joy va yordamchi binolardan bemalol foydalanish imkoniyati berilishi uchun birgalikda yashash qoidalariga rioya etishga majburdir.

19. Turar joyni ijaraga oluvchi bilan bir qatorda u bilan birga yashovchi oila aʼzolari ijara shartnomasidan kelib chiquvchi huquq va majburiyatlarga ega boʻladilar.

20. Oilaning ijaraga oluvchi bilan birga yashovchi balogʻatga yetgan aʼzolari ushbu shartnomadan kelib chiquvchi majburiyatlar boʻyicha ijaraga oluvchi bilan baravar javobgar boʻladilar.

21. Ijaraga oluvchining oila aʼzolari deb, u bilan birga yashovchi xotini, ularning bolalari va ota-onalari, amaldagi qonunchilikka muvofiq boshqa shaxslar tan olinadi.

22. Agar ushbu Nizomning 21-bandida qayd etilgan fuqarolar ijaraga oluvchining oila aʼzosi boʻlmay qolsalar, biroq ijaraga olingan turar joyda yashashni davom ettirsalar, ular shartnomalar boʻyicha ijaraga oluvchi va uning oila aʼzolari kabi birday huquq va majburiyatlarga ega boʻladilar.

23. Ijaraga oluvchi oʻzi ijaraga olgan turar joyga ushbu turar joyda yashovchi va turar joydan foydalanish huquqiga ega boʻlgan barcha balogʻatga yetgan fuqarolarning yozma roziligini olib oʻz xotini, oʻz bolalarini va xotinining bolalarini, ota-onasini, mehnatga layoqatsiz boqimandalarni, boshqa shaxslarni belgilangan tartibda koʻchirib kiritishga haqlidir. Balogʻat yoshiga yetmagan bolalarni ota-onalarinikiga koʻchirib kelish uchun ushbu turar joyda yashovchi va turar joydan foydalanish huquqiga ega boʻlgan qolgan fuqarolarning roziligi talab qilinmaydi.

24. Ushbu uyga koʻchib kirgan shaxslar, agar uyga koʻchib kirish paytida ular oʻrtasida yozma holdagi boshqacha bitishuv boʻlmasa, oilaning boshqa qolgan barcha aʼzolari bilan teng huquqlardan foydalanadilar.

25. Kommunal uy-joy fondidagi turar joydan foydalanganlik, unga xizmat koʻrsatganlik va uni tuzatganlik uchun haq toʻlash ijaraga oluvchi tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan stavkalar boʻyicha amalga oshiriladi.

26. Ijaraga oluvchi turar joyni saqlaganlik, uni tuzatganlik va undan foydalanganlik uchun haqni kommunal uy-joy fondi uylaridagi turar joyni ijaraga olish shartnomasida nazarda tutilgan muddatlarda oʻz vaqtida toʻlashga majburdir.

27. Ijaraga olish shartnomasi boʻyicha ijaraga oluvchi yoki uning oila aʼzolari, shuningdek, ular bilan birga yashovchi va turar joydan ular bilan teng asoslarda foydalanuvchi fuqarolar tomonidan egallangan turar joylar:

chet elga ishlash uchun xizmat safarlariga yuborilganda chet elda boʻlgan butun vaqt mobaynida;

harbiy xizmatga chaqirilganda;

majburiy davolash hollarida saqlab (bronlashtirib) qoʻyiladi.

28. Bu fuqarolarga tegishli hokimlik tomonidan ijaraga beruvchiga koʻrsatish uchun turar joyni saqlash guvohnomasi (bron) beriladi.

29. Ijaraga oluvchi kommunal uy-joy fondiga qarashli uydagi bronlashtirib qoʻyilgan turar joyga bron amal qiladigan muddat mobaynida ijaraga qoʻyish shartnomasi boʻyicha vaqtincha yashovchilarni koʻchirib kiritishga haqlidir.

30. Ijaraga oluvchi yoki uning oila aʼzolari qaytib kelgach, ular bronlashtirib qoʻyilgan turar joyni darhol boʻshatib berishni talab qilishga haqlidirlar.

31. Ijaraga qoʻyiluvchi yoki vaqtincha yashovchilar bu turar joyni boʻshatib berishdan bosh tortganlari taqdirda, ular ijaraga oluvchining talabi bilan boshqa turar joy bermasdan turib sud yoʻli bilan koʻchirib yuboriladilar.

32. Agar ijaraga oluvchi va uning oila aʼzolari bron muddati tamom boʻlgandan keyin olti oy mobaynida turar joyni ularga qaytarib berishni talab qilmasalar, turar joyni ijaraga olish shartnomasi bekor qilingan hisoblanadi.

33. Kommunal uy-joy fondidagi turar joyni ijaraga oluvchi oʻzi egallab turgan turar joyni ijaraga olish shartnomasi boʻyicha huquqlar va majburiyatlarni oʻzaro bergan holda kommunal uy-joy fondidagi boshqa ijaraga oluvchi egallab turgan turar joyga almashtirish huquqiga egadir.

34. Kommunal uy-joy fondiga qarashli uylardagi ijaraga oluvchilar oʻrtasida turar joylarni almashtirishning rad etilishiga sud yoʻli bilan eʼtiroz bildirilishi mumkin.

35. Turar joyni almashtirish uchun ijaraga oluvchi bilan birga yashovchi uning balogʻatga yetgan oila aʼzolarining, shu jumladan, turar joy maydoniga egalik qilish huquqiga ega vaqtincha boʻlmagan oila aʼzolarining yozma ravishdagi roziligi talab qilinadi.

36. Quyidagi hollarda turar joyni almashtirishga yoʻl qoʻyiladi:

agar ijaraga oluvchiga u egallab turgan turar joyni ijaraga olish haqidagi shartnomani bekor qilish yoki oʻzgartirish toʻgʻrisida daʼvo qoʻzgʻatilgan boʻlsa;

agar almashtirish chayqovchilik koʻrinishida yoki soxta tusda boʻlsa;

agar almashtirilayotgan turar joylardan biri kommunal uy-joy fondiga qarashli uyda emas, balki boshqa har qanday uy-joy fondi (kooperativ, idoralarga qarashli, shaxsiy va boshqalar)ga qarashli boʻlsa;

agar uy qulab tushay deb turgan yoki buzib tashlanishi lozim boʻlsa, yaʼni avariya holatida, unda bundan keyin normal yashash uchun yaroqsiz boʻlsa.

37. Shartnomaga bogʻliq holda Oʻzbekiston Respublikasidagi bir kishi boshqa-boshqa aholi yashaydigan joylardagi bir uyda yoki boshqa-boshqa uylarda yashovchi ikki, uch va undan ortiq ijaraga oluvchilar oʻrtasida almashtirishga yoʻl qoʻyiladi.

38. Ijaraga oluvchilarning foydalanishida boʻlgan muayyan turar joylar xona, kvartiragina almashtirishga yoʻl qoʻyiladi.

39. Ijaraga qoʻyish shartnomasi boʻyicha ularga berilgan turar joyda yashovchi ijaraga qoʻyiluvchilar va vaqtincha yashovchilar turar joylarni almashtirish huquqiga ega boʻlmaydilar.

40. Turar joyni almashtirish uchun ruxsatnoma tegishli hokimlikning uy-joy organi tomonidan beriladigan almashtirish orderi bilan rasmiylashtiriladi.

41. Turar joyni almashtirish almashadigan tomonlar almashish ordyerlarini olgan paytdan boshlab sodir etilgan deb hisoblanadi.

42. Almashtirish orderi olingan kundan boshlab bir oy mobaynida haqiqiy boʻladi.

43. Turar joyni va yordamchi xonalarni buzib boshqatdan qurish va qayta rejalashtirish kvartirani yanada obod qilish maqsadini koʻzlabgina amalga oshirilishi mumkin va bu ishga ijaraga oluvchi, uning oila aʼzolari, kommunal uy-joy fondi egasi vakilining roziligi va tegishli hokimlikning ruxsatnomasi bilan yoʻl qoʻyiladi.

44. Ijaraga oluvchi egallab turgan turar joyni mukammal tuzatish zarur boʻlgan taqdirda, ijaraga beruvchi ijaraga oluvchini tuzatish davrida ijaraga beruvchi tomonidan beriladigan boshqa turar joyga koʻchishini talab qilishga haqlidir. Bunda turar joyni ijaraga olish shartnomasi bekor qilinmaydi, lekin ijaraga oluvchi unga tuzatish davriga berilgan turar joy uchungina saqlash, tuzatish va foydalanish uchun haqini toʻlaydi.

Tuzatish tugallangandan keyin ijaraga beruvchi ijaraga oluvchiga u ilgari egallab kelgan turar joyni berishni rad etgan taqdirda ijaraga oluvchi ushbu masala boʻyicha sudga murojaat qilishga haqlidir.

45. Turar joyni ijaraga qoʻygan fuqarolar turar joy va kommunal xizmatlar haqi boʻyicha tovon olish huquqidan mahrum boʻladilar.

46. Ijaraga oluvchi vaqtinchalik joʻnab ketgan holda ijaraga beruvchi hamda oʻzi bilan birga yashovchi balogʻat yoshiga yetgan oila aʼzolarining roziligi bilan oʻzi egallab turgan turar joyni shartnoma boʻyicha ijaraga beruvchining oldida javobgarlikni saqlab qolgan holda ijaraga qoʻyishi mumkin.

47. Agar ijaraga qoʻyiluvchining koʻchib kirishi natijasida har bir yashovchiga toʻgʻri keladigan turar joy maydoni belgilangan sanitariya normasidan kam boʻlsa, ijaraga qoʻyish shartnomasi tuzilishi mumkin emas.

48. Ijaraga qoʻyish shartnomasi boʻyicha turar joydan foydalanilganlik uchun haq toʻlash tomonlarning kelishuviga koʻra belgilanadi.

49. Ijaraga qoʻyish shartnomasining muddati tugaganidan keyin ijaraga qoʻyiluvchi shaxs bu shartnomani yangilashni talab qilishga haqqi yoʻq va ijaraga oluvchining talabi bilan turar joyni boʻshatib berishga majburdir, turar joyni boʻshatib berishni rad etgan taqdirda boshqa turar joy bermasdan turib sud yoʻli bilan koʻchirib yuboriladi.

50. Kommunal uy-joy fondiga qarashli xizmat yuzasidan beriladigan turar joylar oʻz mehnat majburiyatlarining turiga koʻra ish joyida yoki xizmat binosida yashashlari kerak boʻlgan fuqarolarga beriladi. Xizmat yuzasidan turar joylar berilishi mumkin boʻlgan xodimlar toifalari roʻyxati uy-joy fondining egasi tomonidan belgilanadi.

51. Kommunal uy-joy fondida boʻlgan turar joy ushbu turar joy biriktirilgan tashkilotning taqdimnomasi boʻyicha tegishli hokimlikning qarori bilan xizmat yuzasidan beriladigan turar joylar sirasiga kiritiladi hamda hokimlik tomonidan beriladigan maxsus order boʻyicha beriladi.

52. Xodimga ish sharoitlari munosabati bilan mehnat shartnomasi boʻyicha xizmat yuzasidan beriladigan turar joydan foydalanish huquqi mehnat shartnomasi bekor qilinishi bilan bir vaqtda toʻxtatiladi.

53. Xodim oʻzi egallab turgan turar joyni boʻshatishni rad etgan taqdirda oʻzi bilan birga yashovchi barcha shaxslar bilan birgalikda boshqa turar joy berilmasdan sud yoʻli bilan koʻchirib yuboriladi.

54. Quyidagi shaxslar boshqa turar joy bermasdan turib xizmat yuzasidan berilgan turar joylardan koʻchirilishi mumkin emas:

xizmat yuzasidan turar joy bergan korxonada, muassasada, tashkilotda kamida oʻn yil ishlagan shaxslar;

korxona, muassasa, tashkilot tugatilishi munosabati bilan yoki xodimlar soni yoxud shtati qisqarganligi uchun ishdan boʻshagan shaxslar;

xizmat yuzasidan turar joy berilgan, biroq vafot etgan xodimning oila aʼzolari.

55. Turar joyni ijaraga oluvchi istalgan vaqtda shartnomani bekor qilish huquqiga egadir.

56. Turar joyni ijaraga oluvchi va uning oila aʼzolari doimiy yashash uchun boshqa joyga joʻnab ketganda turar joyni ijaraga olish shartnomasi u egallab kelgan turar joy dalolatnoma boʻyicha ijaraga beruvchiga topshirilgan kundan boshlab bekor qilingan hisoblanadi.

57. Turar joyni ijaraga olish shartnomasi ijaraga beruvchi tomonidan bekor qilinishi va ijaraga oluvchi oʻzi egallab turgan turar joydan sud yoʻli bilan va amaldagi qonun hujjatlarida belgilangan asoslardan boshqacha tarzda koʻchirib yuborilishi mumkin emas.

58. Shartnoma shartlari bajarilmagan taqdirda ijaraga beruvchi ijaraga oluvchini egallab turgan turar joy maydonidan boshqa turar joy bermasdan sud yoʻli bilan majburiy ravishda koʻchirib yuborish huquqiga egadir.

1. Ulugʻ Vatan urushi qatnashchilari va baynalmilalchi jangchilar.

2. Ofitsyerlar va muddatdan tashqari xizmatdan zaxiraga boʻshatilgan yoki isteʼfoga chiqqan harbiy xizmatchilar.

3. Kasallikning ogʻir shakllariga chalingan fuqarolar, Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tasdiqlagan roʻyxat boʻyicha.

4. 16 yoshgacha 7 va undan ziyod bolalari boʻlgan koʻp bolali oilalar.

5. Vasiylikka olinmagan 16 yoshga yetgan gʻirt yetim bolalar.

6. Gʻirt yetim bolalarni vasiylikka olgan oilalar.

7. Uch va undan ziyod mehnatga layoqatsiz oila aʼzolari boʻlgan, boquvchisini yoʻqotgan oilalar.

8. Ishlamaydigan I va II guruh nogironlar.

9. Keksayib qolgan yolgʻiz pensionyerlar.

10. Bolalikdan nogiron boʻlib qolgan 16 yoshgacha yoki bolalikdan I va II guruh nogiron boʻlib qolgan bolalari boʻlgan oilalar.

11. Birinchi marta qurilgan yosh oilalar, agar ular yashab turgan joyda ikki tomonlama turar joy sharoitlarini yaxshilashga muhtoj deb topilsalar.

1. Turar joy maydoniga ega boʻlmagan, xususiy kvartirada yoki yashash uchun yaroqsiz uy-joylar (baraklar, vaqtinchalik uylar, avariya holatidagi uylar, yertoʻlalarda yashovchi fuqarolar).

2. Har bir oila aʼzosi yetti kvadrat metrdan kam boʻlgan turar joy bilan taʼminlanganlar.

3. Yotoqxonalarda, ishlab chiqarish va yordamchi xonalarda yashovchilar, mavsumiy va vaqtinchalik xodimlar, shuningdek, oʻqishlari sababli yotoqxonalarga koʻchib oʻtgan fuqarolar bundan mustasno.

4. Alohida shaxsiy schyotga ega boʻlgan, qarindoshlik aloqalari boʻlmagan ikki va undan koʻp oila boʻlib bir kvartirada yashovchilar.

5. Alohida kvartirada yashashga muhtoj boʻlgan, respublika Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan tasdiqlangan ayrim surunkali kasalliklarning ogʻir shakllariga chalinganlar.

Turar joyni ijaraga olish oʻzida turar joylardan, kvartiralardan, alohida uylardan ijara shartnomasi asosida pul evaziga foydalanishni ifodalaydi.

Ijara munosabatlari “Ijara toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni, mazkur Nizom hamda Oʻzbekiston Respublikasi va Qoraqalpogʻiston Respublikasining ularga muvofiq chiqariladigan normativ hujjatlari bilan tartibga solinadi.

Turar joyni ijaraga olishga mulkchilikning barcha turlaridagi turar joylar — xususiy, kommunal, jamoat, davlat va kooperativ uy-joylar boʻyicha yoʻl qoʻyiladi.

Ijaraga oluvchi va ijarador ijara munosabatlarining subyektlari hisoblanadilar.

Turar joyni ijaraga berish huquqiga ega boʻlgan turar joy egasi ijarador hisoblanadi.

Oʻzbekiston Respublikasining fuqarolari, boshqa davlatlarning fuqarolari va fuqaroligi boʻlmagan shaxslar ijaraga oluvchilar boʻlishlari mumkin.

Boshqa davlatlar jismoniy va yuridik shaxslarining turar joyni ijaraga olishda qatnashishlari Oʻzbekiston Respublikasining qonun hujjatlari bilan tartibga solinadi.

Ixtiyoriylik, tomonlarning shartnoma tuzilgan muddatga tengligi asosida tuziladigan ijara shartnomasi ijara munosabatlarining asosi hisoblanadi.

Ijara shartnomasida quyidagilar nazarda tutiladi:

turar joyni ijaraga berish tartibi, beriladigan turar joy va texnik uskunalarning qiymati;

ijaraga olish muddatlari;

ijara haqining shartlari va miqdori, uni toʻlash muddatlari;

ijarador tomonidan ijaraga berilayotgan turar joyning ahvoli;

shartnoma muddati tugagandan keyin turar joyni ijaradorga qaytarib berish tartibi;

ijaraga olingan turar joyni saqlash, tuzatish, unga xizmat koʻrsatish boʻyicha tomonlarning majburiyatlari;

keyinchalik sotib olish sharti bilan ijaraga olingan uy-joyni sotib olishning shartlari, tartibi va muddatlari;

ijaraga olingan turar joyni ijaraga qoʻyish shartlari, tartibi va imkoniyatlari;

tomonlarning javobgarligi.

Ijara shartnomasiga tomonlarning kelishuviga koʻra boshqa shartlar ham kiritilishi mumkin.

Keyinchalik xususiylashtirish sharti bilan ijaraga beriladigan davlat turar joyining qiymati Oʻzbekiston Respublikasining qonun hujjatlariga muvofiq belgilanadi.

Ijaraga beriladigan xususiy yoki boshqa turdagi turar joy qiymati turar joyning egasi tomonidan belgilanadi.

Ijarador ijaraga oluvchiga turar joyni unda yashash mumkin boʻlgan holatda va sanitariya normalariga muvofiq ahvolda ijaraga topshirishi kerak.

Ijarador ijaraga beriladigan turar joyning muhandislik uskunalari va qurilmalarining shartnomani tuzish vaqtida aniqlangan yoki aniqlanmagan barcha nuqsonlari va nosozliklari uchun javob beradi.

Ijarador ijaraga oluvchiga turar joyni foydalanish uchun oʻz vaqtida bermagan taqdirda ijarador undan turar joyni talab qilib olish va shartnoma ijrosi kechiktirilganligi uchun tovon toʻlashni talab qilish yoki shartnomadan voz kechish va ijaraga oluvchiga shartnoma ijro etilmaganligi oqibatida yetkazilgan zararni undirib olish huquqiga ega boʻladi.

Ijaraga oluvchi:

turar joyni ijaraga olish toʻgʻrisida tuzilgan shartnomaga muvofiq turar joydan foydalanish;

ijaraga olgan turar joyga qarindoshlari va boshqa fuqarolarni belgilangan tartibda koʻchirib kiritish;

ijaraga olingan uy-joyni, xonani ijaradorning ruxsati bilan ijaraga qoʻyish. Bunda shartnoma boʻyicha ijaraga oluvchi ijarador oldida javobgar boʻlib qolaveradi;

ijara shartnomasida belgilangan muddat tugagandan keyin ijaraga oluvchi ijarador bilan kelishgan holda shu turar joyni, xonani shaxsiy mulk qilib sotib olishi mumkin;

ijarador oʻz shartnoma majburiyatlarini bajarmagan taqdirda ijara haqini qayta hisoblab chiqishni talab qilish;

shartnoma majburiyatlari bajarilmaganligi uchun ijarador ustidan sud organlariga daʼvo qoʻzgʻab murojaat qilish huquqiga egadir.

Turar joyni ijaraga berish shu turar joyga boʻlgan mulkchilik huquqlarini berishga olib kelmaydi;

Ijaraga olingan turar joy ijaraga qoʻyilganda olingan daromad ijaraga oluvchiga tegishli boʻladi.

Ijaradorning ruxsati bilan ijaraga olingan turar joyga qoʻshimcha qurilgan imoratlar, turar joy rejasiga kiritilgan oʻzgartirishlarning barchasi, agar shartnomada boshqacha xol nazarda tutilmagan boʻlsa, ijaradorga tegishli boʻladi. Shartnoma muddati tugaganda yoki u bekor qilinganda, ijaraga oluvchi ijaradordan ularning qiymatini undirib olish huquqiga ega boʻladi.

Ijaraga oluvchi ijaradorning ruxsati bilan (oʻzining xususiy mablagʻlari hisobidan), agar shartnomada boshqacha hol nazarda tutilmagan boʻlsa, turar joy sifatini yaxshilaydigan turar joy xonalarini oʻzgartirish, qayta qurish, kengaytirish, texnika bilan qayta jihozlash ishlarini olib borish huquqiga egadir.

Agar ijaraga olingan turar joyning sifati ijaradorning ruxsati bilan yaxshilangan boʻlsa shartnoma muddati tugaganda yoki u bekor qilinganda, agar ijara shartnomasida boshqacha hol nazarda tutilmagan boʻlsa, ijarachi shu maqsadda sarflangan xarajatlarning hammasini toʻlashni talab qilish huquqiga egadir.

Ijaradorning ruxsatisiz amalga oshirilgan takomillashtirishlar shartnoma muddati tugagandan keyin yoki u bekor qilinganda ijaradorga tekinga oʻtadi.

Ijara haqi tomonlarning oʻzaro kelishuviga koʻra ijara Shartnomasida belgilanadi.

Ijara haqi ijaraga berilgan turar joyning egasiga toʻlanadi, agar ijaraga davlat turar joyi berilgan boʻlsa, ijara haqi tegishli budjetga kelib tushadi.

Ijara haqini toʻlash shartlari va muddatlari shartnomada belgilanadi.

Ijara haqining miqdori tomonlarning kelishuviga koʻri shartnomada nazarda tutilgan muddatlarda oʻzgartirilishi mumkin. U tomonlardan birining talabi bilan hamda Oʻzbekiston Respublikasining qonun hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa hollarda ham muddatidan ilgari qayta koʻrib chiqilishi mumkin.

Agar ijara shartnomasi boʻyicha turar joy va kommunal xizmatlar uchun toʻlovlar olti oy davomida amalga oshirilmasa, unda ijara shartnomasi sud yoʻli bilan bekor qilinadi va ijaraga oluvchi boshqa uy-joy berilmasdan koʻchirib chiqariladi.

Ijara shartnomasining shartlarini oʻzgartirish, uni bekor qilish va toʻxtatishga tomonlarning kelishuviga koʻra yoʻl qoʻyiladi.

Ijara shartnomasi tomonlardan biri shartnoma shartlarini buzganda ikkinchi tomonning talabiga binoan tegishli sud qarori bilan bekor qilinishi mumkin.

Ijaraga oluvchi nogiron boʻlib qolganda yoki u layoqatsiz deb topilganda shartnomaning amal qilishi Oʻzbekiston Respublikasining qonun hujjatlarida belgilangan tartibda va shartlarda toʻxtatiladi.

Ijara shartnomasi, shuningdek, ijaraga oluvchi shartnomani bundan keyin bajarish imkoniyatini bermaydigan jinoyat sodir qilganligi uchun jazoga tortilgan taqdirda ham toʻxtatiladi.

Bunday hollarda uning oila aʼzolaridan biri ijara shartnomasini tuzish uchun ustunlik huquqiga ega boʻladi.

Agar ijara shartnomasining muddati tugagandan keyin ham ijaraga oluvchi ijaraga olingan uy-joydan foydalanishda davom etsa va ijaraga beruvchi shartnoma muddati tugashigacha bunga eʼtiroz bildirmasa, shartnomada boshqacha hol nazarda tutilmagan boʻlsa, shartnoma yana shuncha muddatga yangidan tuzilgan hisoblanadi.

Shartnoma boʻyicha oʻz zimmasiga olgan majburiyatlarni soʻzsiz bajarib kelgan ijaraga oluvchi shartnoma muddati tugagandan soʻng shartnomani yangidan tuzish uchun boshqa shaxslar oldida imtiyozli huquqqa ega boʻladi.

Ijaraga oluvchi vafot etgan taqdirda u bilan birga yashovchi oila aʼzolaridan biri boshqa birga yashovchilarning roziligi bilan amaldagi ijara shartnomasi asosida va uning shartlariga koʻra oʻzining ijaraga oluvchi deb tan olinishini talab qilish huquqiga ega boʻladi.

Ijaraga oluvchi ijaraga beruvchining roziligi bilan ijaraga olingan turar joyni toʻla yoki qisman sotib olishi mumkin. Davlatga qarashli turar joyni sotib olish Oʻzbekiston Respublikasining qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi.

Ijaraga olingan turar joyni sotib olish ijaraga oluvchining oʻz mablagʻlari, shuningdek, kreditlar va amaldagi qonunlarga zid boʻlmagan usullar bilan olingan boshqa moliyaviy mablagʻlar hisobiga amalga oshiriladi.

Tomonlarning ijaraga olingan turar joyni sotib olish boʻyicha munosabatlari qonun hujjatlari va shartnoma bilan tartibga solinadi, Sotib olish shartnomasida quyidagilar belgilanadi:

sotib olinadigan turar joyning qiymati;

sotib olish tartibi va muddatlari;

sotib olinadigan turar joyning kafolatlari va sifati.

Sotib olish shartnomasi boʻyicha majburiyatlarni bajarmaslik yoki lozim darajada bajarmaslik, shu jumladan, shartnomani bir tomonlama tartibda oʻzgartirganlik yoki bekor qilganlik uchun tomonlar Oʻzbekiston Respublikasining qonun hujjatlarida va sotib olish shartnomasida belgilangan tartibda javobgar boʻladilar.

Sotib olish shartnomasini tuzish va uni bajarish paytida yuzaga keladigan nizolar sud tomonidan koʻrib chiqiladi.

Ijara shartnomasini tuzish, bajarish va toʻxtatish masalalari boʻyicha ijaraga oluvchilar va ijaraga beruvchilar oʻrtasidagi nizolar Oʻzbekiston Respublikasining qonun hujjatlari bilan belgilangan tartibda tegishli sud yoʻli bilan hal etiladi.

Ijara munosabatlarining subyektlari quyidagi hollarda qonun hujjatlarida belgilangan tartibda javobgar boʻladilar:

Shartnomani tuzish tartibi va shartlari buzilganda;

shartnoma boʻyicha majburiyatlar bajarilmaganda;

shartnoma bir tomonlama tartibda oʻzgartirilganda yoki bekor qilinganda;

Shartnomaning amal qilishini oʻzgartirish shartlari va toʻxtatish tartibi buzilganda.

Ijaraga oluvchi turar joy ijaraga olinganligi uchun qarzlar boʻyicha oʻzining xususiy mulki, oila aʼzolarining shaxsiy mulki bilan, agar ular yetarli boʻlmasa, Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari bilan belgilangan tartib va miqdorlarda javob beradi.

1. Mazkur qoidalar mulkchilik shakllaridan qatʼi nazar, turar joylardan va uy atrofidagi yerlardan foydalanish va ularni saqlash tartibini belgilaydi.

2. Turar joylarning egalari, kommunal turur-joylarni ijaraga oluvchilar, ijaradorlar kommunal-foydalanish (xususiy, davlat, shirkat) korxonasi bilan turar joylarga texnika xizmati koʻrsatish va ularni tuzatish toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tasdiqlagan Namunaviy shartnoma (kontrakt)ga muvofiq shartnoma (kontrakt) tuzadilar.

3. Alohida kvartira yoki boshqa ajratib qoʻyilgan joy, umumiy foydalaniladigan joy va uy atrofidagi hudud turar joyga texnikaviy xizmat koʻrsatish toʻgʻrisida tuzilgan kontrakt (shartnoma)ning mavzui hisoblanadi.

4. Ijaraga oluvchilar, ijaradorlar, turar joylarning egalari va ular bilan birga yashovchi shaxslar turar joylar va asbob-uskunalardan ularning vazifasiga, ushbu qoidalar shartlariga va texnika xizmati koʻrsatish toʻgʻrisidagi kontrakt (shartnoma)ga muvofiq foydalanishlari shart.

5. Ijaraga oluvchi, ijarador yoki turar joy egasining u bilan birga yashovchi oila aʼzolari barcha huquqlardan foydalanadilar va turar joylarga texnika xizmati koʻrsatish va ularni saqlash toʻgʻrisida tuzilgan shartnoma (kontrakt)lardan kelib chiquvchi majburiyatlar uchun javob beradilar. Oilaning voyaga yetgan aʼzolari ijaraga oluvchi, ijarador, turar joy egasi bilan birgalikda koʻrsatib oʻtilgan shartnomadan kelib chiquvchi majburiyatlar boʻyicha mulkiy javobgar boʻladilar.

6. Turar joylarni ijaraga oluvchi quyidagi huquqlarga ega boʻladi:

oʻzi bilan birga turadigan voyaga yetgan oila aʼzolarining roziligi bilan oʻzi egallab turgan turar joyga oʻzining rafiqasini, bolalari va ota-onasini belgilangan tartibda koʻchirib kiritish. Ota-onasi oldiga ularning voyaga yetmagan bolalarini, bolalar oldiga esa ularning mehnatga layoqatsiz yolgʻiz ota-onasini koʻchirib kiritish uchun oila aʼzolarining roziligi talab qilinmaydi;

oʻzi bilan birga yashayotgan oila aʼzolarining (bunga vaqtincha uyda boʻlmaganlar ham kiradi) yozma roziligini olib, egallab turgan oʻz turar joyini boshqa ijaraga oluvchi bilan, shu jumladan, Oʻzbekiston Respublikasidagi boshqa aholi yashaydigan joyda yashovchi bilan belgilangan tartibda almashtirish;

belgilangan normadan ortiqcha turar joy maydoniga ega boʻlgan taqdirda oʻz oila aʼzolarining roziligi bilan tegishli hokimlik, muassasa, korxona, tashkilotdan oʻzi egallab turgan turar joyning oʻrniga kichikroq turar joy berishni talab qilish;

oila aʼzolarining roziligi bilan istagan vaqtda turar joylarni ijaraga olish toʻgʻrisidagi shartnomani bekor qilish.

7. Ijaraga oluvchi yoki uning oila aʼzolari vaqtincha uyda boʻlmaganlarida turar joy olti oy mobaynida ularning ixtiyorida saqlanadi.

8. Bir kvartirada yashovchi va undagi turar joylardan alohida-alohida tuzilgan ijara shartnomalari boʻyicha foydalanuvchi fuqarolar bir oilaga birlashganlari taqdirda oʻzlari egallab turgan turar joylar uchun ulardan biri bilan ijara shartnomasi tuzishni talab qilishga haqlidirlar.

9. Bir necha xonalardan iborat kvartira belgilangan tartibda turar joylarga boʻlingan taqdirda har bir ijaraga oluvchi bilan mustaqil ijara shartnomasi tuziladi va ularning har qaysisiga uy joylaridan foydalanish tashkiloti shaxsiy schyot ochadi.

10. Uy-joy egalari, Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlariga muvofiq jismoniy va yuridik shaxslarning, davlatning huquqlarini buzmagan va qonun bilan himoya qilinadigan manfaatlariga ziyon yetkazmagan holda, mana shu uy-joyga egalik qilish, undan foydalanish, uni tasarruf etish huquqiga egadirlar.

Koʻp qavatli uydagi kvartiralarning egalari quyidagi huquqlarga egadirlar:

xususiylashtirilgan kvartiralardan samarali foydalanishni, ularni boshqarishni taʼminlash va shirkat (birlashma) nizomida koʻzda tutilgan boshqa masalalarni hal etish, uy-joy egalarining manfaatlarini himoya qilish uchun kvartira egalari shirkati (birlashmasi)ni tashkil etish;

voyaga yetgan oila aʼzolarining roziligi bilan oʻz kvartirasini yoki uning bir qismini, yozma ravishda ijara shartnomasi tuzgan holda, ijaraga berish.

11. Ijaraga oluvchilar, ijaradorlar va turar joy egalari quyidagilarga majburdirlar:

turar joylarning saqlanishini taʼminlash, oʻzlari bevosita foydalanadigan turar joyga, shuningdek, sanitariya-texnika va boshqa asbob-uskunalar (vodoprovod, kanalizatsiya markaziy isitish, isish; suv taʼminoti, gaz jihozlari, vanna, chanoq, idish-tovoq; yuvgich va boshqalarga ehtiyotlik bilan munosabatda boʻlish;

elektr va issiqlik energiyasini, suv va gazni tejab sarflash, ularning behuda va xoʻjasizlarcha sarflanishiga yoʻl qoʻymaslik;

oʻzlari egallab turgan turar joylarni, umumiy foydalaniladigan joylarni, shuningdek, yoʻlak, lift kabinalari va zina maydonchalarini ozoda va tartibli saqlash;

turar joylar, sanitariya-texnika va boshqa asbobuskunalarda nosozliklar aniqlangan hollarda zudlik bilan ularni bartaraf qilish choralarini koʻrish va zarur hollarda bu haqda uy-joylardan foydalanish tashkilotiga yoki tegishli avariya xizmatiga xabar qilish.

Turar joylarning shikastlangan joylarini bartaraf qilish hamda shikastlangan sanitariya-texnika yoki boshqa asbob-uskunalarni tuzatish yoki almashtirish aybdor hisobiga amalga oshiriladi;

elektr, gaz asboblaridan va boshqa asboblardan foydalanganda, pechlarga va oshxona oʻchoqlariga oʻt yoqqanda yongʻin xavfsizligi qoidalariga rioya qilish;

uyda axlat oʻtkazgich boʻlmagan taqdirda axlat va oziq-ovqat chiqindilarini qopqoq bilan zich yopilgan chelaklarga toʻplab, kvartiradan belgilangan joylarga muntazam chiqarish.

Oziq-ovqat chiqindilarini yigʻish tashkil etilgan uylarda ularni maxsus idishlarga yigʻish va shu maqsad uchun hovlilarda oʻrnatilgan konteyner va bochoklarga chiqarib toʻkish va boshqalar;

qish mavsumida (agar uy markaziy isitish tarmogʻidan isitilmasa) pechlarni muntazam yoqib turish, turar joylarda va umumiy foydalaniladigan joylar (oshxonalar, yoʻlaklarda normal haroratni saqlab turish. Ijaraga oluvchi ijarador va turar joy egasi va ularning oila aʼzolari vaqtincha uyda boʻlmaganlarida ular uy-joyni saqlashni taʼminlash maqsadida unda normal haroratni saqlab turish majburiyatidan ozod qilinmaydilar;

bir va ikki qavatli uylarda istiqomat qiluvchilarning soniga muvofiq jadval boʻyicha zina maydonchalarini, yoʻlaklarni va umumiy foydalanish joylarini muntazam tozalab turish;

ijarador yoki ijaraga oluvchi turar joydan butun oilasi bilan boshqa doimiy yashash joyiga chiqib ketganda turar joyni boʻshatish va uy-joylardan foydalanish tashkiloti, ijaraga beruvchi (korxona, muassasa, tashkilotga turar joy va uning jihozlarini soz holatda dalolatnoma boʻyicha topshirish;

ijaraga oluvchini koʻchirib chiqarmasdan tuzatish imkoniyati boʻlmaganda mukammal tuzatishni amalga oshirish muddatidan oʻzlari yashayotgan joydan ijaraga beruvchi taqdim qilgan sanitariya va texnika talablariga javob beradigan turar joyga tuzatilayotgan turar joyga tuzilgan shartnomani (ijara shartnomasini) bekor qilmasdan oila aʼzolari bilan birga koʻchib oʻtish;

koʻrsatilgan xizmat va turar joyni saqlash uchun toʻlovlarni va kommunal xizmatlar uchun toʻlovlarni keyingi oyning 10-kunidan kechiktirmay oʻz vaqtida toʻlash.

Koʻrsatilgan xizmat va turar joyni saqlash hamda kommunal xizmatlar uchun belgilangan muddatga toʻlanmagan toʻlovlar davlat notarial idoralarining ijroiya yozuvlari boʻyicha undirib olinadi.

12. Bir nechta ijaraga oluvchilar, ijaradorlar va uy egalari egallagan turar joyda kommunal xizmatlar, telefon, umumiy foydalaniladigan joylarni tuzatish uchun sarflangan umumiy xarajatlarni taqsimlash ular oʻrtasidagi kelishuvga qoʻra amalga oshiriladi.

Bunday kelishuv boʻyicha koʻrsatilgan xarajatlar quyidagicha taqsimlanadi:

turar joy xonalarida elektr energiyasi sarfi uchun haq, toʻlash, hisoblagich umumiy boʻlgan taqdirda, har bir ijaraga oluvchidagi yoritish nuqtalari va maishiy elektr asboblarining quvvatiga mutanosib ravishda;

turar joy xonalari umumiy pech bilan isitilganda isitiladigan xonalarning maydoniga muvofiq haq toʻlanadi;

umumiy foydalaniladigan joylarni tuzatish va yoritish, suv, kanalizatsiya, tabiiy gaz va gazgolder qurilmalaridan olinadigan suyultirilgan gaz uchun toʻlov belgilangan tarif boʻyicha;

umumiy telefon uchun haq — telefondan foydalanadigan turar joyda yashovchilarning soniga qarab, gaplashuvlarning sonidan (qatʼi nazar, toʻlanadi. Shaharlararo telefon soʻzlashuvlari uchun haq gaplashgan shaxs tomonidan toʻlanadi.

Kommunal xizmatlar, joriy tuzatish oʻtkazilishi, umumiy foydalaniladigan joylarni tozalash haqi boʻyicha umumiy xarajatlarni taqsimlash hamda turar joylardan foydalanishga oid boshqa masalalar boʻyicha turar joyda yashovchilar oʻrtasidagi nizolar joylardagi tegishli hokimiyat va oʻzini oʻzi boshqarish organlari tomonidan, tomonlar rozi boʻlmagan hollarda esa — sud tomonidan koʻrib chiqiladi.

13. Turar joydagi ayrim yashovchilar bir oydan ortiq vaqt mobaynida turar joyda boʻlmaganlari taqdirda ular boʻlmagan davr uchun kommunal xizmatlar haqi toʻlanmaydi. Turar joyda maʼlum muddat boʻlmagan yashovchilar telefon va xonalarni isitish uchun toʻlanadigan haqidan ozod qilinmaydilar.

14. Turar joy egalari, ijaraga oluvchilar, ijaradorlar va ular bilan birga yashovchi barcha shaxslarga quyidagilar taqiqlanadi:

balkon, lodjiya, dahliz, yoʻlak, zina maydonchalari va ehtiyot chiqish joylarini narsalar bilan uyib tashlash, ularda hayvonlar, qushlar, asalari saqlash, ekranlaridan yuqorida kir yoyish, gilamlar osish;

radiatorlarning montaj boshqaruvlarini buzish va markazlashtirilgan isitish tizimidan issiq suv olish, radiatorlar, gaz jihozlari, elektr oʻtkazgichlarning oʻrnini uy-joylardan foydalanish tashkilotining ruxsatisiz oʻzgartirish;

unitaz va rakovinalarni oshxona chiqindilari, lattalar va boshqa narsalar bilan iflos qilish;

oʻt oʻchirish narvonlari, buyumlari va jihozlariga yaqinlashish yoʻllarini narsalar bilan qoʻyib tashlash;

kvartira, yoʻlak, cherdak va yertoʻlalarda xonaga shikast yetkazuvchi va istiqomat qiluvchilarning tinchligi va normal turmush sharoitlarini buzuvchi ishlarni qilish;

uy-joylardan foydalanish tashkilotining ruxsatisiz uylarning tomlarida radiopriyemnik va televizorlarning antennalarini oʻrnatish;

yongʻin nazorati organlarining ruxsatisiz vaqtinchalik pechlarni oʻrnatish hamda nosoz pechlardan foydalanish.

15. Bir nechta oila egallab turgan turar joylarda yashovchilar tomonidan kvartira boʻyicha masʼul shaxs saylanadi. Uning mazkur qoidalarni bajarish bilan bogʻlik, koʻrsatmalari kvartirada yashovchilarning barchasi uchun majburiy hisoblanadi.

16. Ijaraga oluvchilar, turar joy egalari va ijaradorlar oʻzlari egallab turgan xonalarning texnikaviy va sanitariya holatini kuzatish hamda zarur tuzatish ishlarini oʻtkazish uchun uy-joylardan foydalanish tashkilotining xodimlarini belgilangan namunadagi shaxsiy guvohnomalarini koʻrsatganlaridan keyin qoʻyishga majburdirlar.

17. Kvartiralarda osoyishtalik saqlanishi kerak. Proigrivatellar, magnitofonlar va televizorlar va har xil baland tovush chiqaruvchilardan foydalanishga soat 23.00 dan boshlab ertalab soat 7.00 gacha qoʻshnilarning osoyishtaligini buzmaydigan darajada past tovushda qoʻyish sharti bilan yoʻl qoʻyiladi.

18. Turar joyda yashovchilar turar joydan chiqib ketayotib radiopriyemniklar, tovushni balandlatgichlar, televizorlar, elektr va gaz asboblari (sovutgichlardan tashqari)ni oʻchirishlari hamda suv va gaz keladigan joʻmraklarni berkitishlari kerak.

19. Bir nechta oila egallab turgan turar joyda umumiy foydalaniladigan joylardan foydalanish tartibi va tozalash boʻyicha navbatchilik turar joydagi barcha ijaraga oluvchilarning oʻzaro kelishuviga koʻra belgilanadi.

20. Turar joyni ijaraga oluvchilar, ijaradorlar kvartiradagi oʻzlari egallab turgan joylarni va qoʻshimcha xonalarni muntazam ravishda (har 4-5 yilda) oʻz hisoblaridan joriy tuzatishlari kerak. Kvartiradagi turar joylar va qoʻshimcha xonalarni oʻz hisobidan joriy tuzatishga quyidagilar kiradi:

shiftlarni oqlash yoki boʻyash;

devorlarni oqlash, boʻyash yoki ularga gulqogʻoz yopishtirish;

tashqi romlarni ichki tomondan va derazalarning oraliq romlarini boʻyash;

oyna qoʻyish;

tirqishlarni zamazkalar bilan toʻldirish yoki shtapiklar qoqish;

kvartiradagi turar joylar va yordamchi xonalarning pollari va eshiklarini boʻyash;

parket pollarni pardozlash, ishqalash yoki loklash;

radiatorlar, markaziy isitish, suv taʼminoti quvurlarini va kvartira ichidagi boshqa quvurlarni hamda pechlarning metall gʻiloflarini boʻyash;

elektr oʻtkazgichlarni, shu jumladan, oʻrnatish armaturalari, (vklyuchatellar, shtepsel rozetkalari, patronlar va hokazolarni tuzatish hamda, agar suvoqlarga shikast yetkazilmasa, kvartiraga kiradigan simlarni almashtirish;

sanitariya-texnika jihozlari va asboblari (suv taqsimlash kranlari, aralashtirgichlar, unitazlar, suv toʻkish bochoklari, oshxona yuvuvchisi, bet-qoʻl yuvgich, gaz plitalari, suv isitish koloniylari va hokazolarni almashtirish;

agar tuzatish ehtiyoji normativ eskirish oqibatida paydo boʻlmagan boʻlsa ayrim taxtalarni va linoleum qoplamalarning bir qismini almashtirgan holda eshik va derazalarni, pollarni tuzatish;

derazalar va eshiklarning priborlarini almashtirish;

har yili isitish mavsumi boshlanguncha oʻzi yashab turgan joyning derazalari, kirish va balkon eshiklarini sovuq oʻtmaydigan qilish.

qayd etib oʻtilgan tuzatish ijaraga oluvchi, ijarador, turar joy egasining xohishiga koʻra belgilangan tartibda tasdiqlangan narxlar boʻyicha haq toʻlangan holda uy-joylardan foydalanish yoki tuzatish- qurilish tashkilotlari tomonidan amalga oshirilishi mumkin.

21. Turar joy egasining mablagʻlari hisobiga uy-joyni mukammal tuzatish boʻyicha ishlar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda bajariladi.

22. Kommunal uy-joy fondiga qarashli turar joylarning kvartira ichki joriy tuzatish, bunday tuzatish turar joyning ayrim konstruktiv qismlari (poydevori, devori, tomi va boshqalar) yoki undagi muhandislik jihozlari (isitish pechlari, oshxona plitalari, markaziy isitish, vodoprovod, kanalizatsiya, issiq suv taʼminoti, shamollatish, lift xoʻjaligi, asosiy elektr oʻtkazish (agar uni almashtirish suvoqning buzilishini talab qilsa) nosozligi munosabati bilan paydo boʻlgan hollardagina ijaraga beruvchi hisobidan amalga oshiriladi, konstruktiv qismlar va muhandislik asbob-uskunalarining ijaraga oluvchi va u bilan birga yashovchi shaxslarning aybi bilan ishdan chiqishi hollari bundan mustasnodir.

23. Gaz asbob-uskunalari va tarmoqlarini joriy tuzatish gaz taʼminoti tashkiloti hisobidan amalga oshiriladi.

24. Har bir kvartira boʻyicha zarur kvartira ichki joriy tuzatish uy-joylardan foydalanish tashkiloti (ijaraga beruvchi) tomonidan turar joylarni ijara oluvchilar bilan birgalikda uni bajarish muddati albatta koʻrsatilgan holda tuzilgan roʻyxat boʻyicha belgilanadi.

Uy-joylardan foydalanish tashkilotining vakili va ijaraga oluvchi tomonidan imzolangan talab qilinadigan joriy tuzatishning roʻyxati ham uy-joylardan foydalanish tashkiloti, ham turar joylarni ijaraga oluvchi tomonidan bajarilishi zarur boʻlgan majburiyat hisoblanadi.

25. Agar uy-joylardan foydalanish tashkiloti kvartira ichki tuzatish va uy jihozlarini tuzatish boʻyicha oʻz majburiyatlarini bajarmasa, ijaraga oluvchi bu tuzatishni oʻzi bajarishga, agar tuzatishni oʻtkazish talabi mazkur qoidalarning 26-moddasida koʻzda tutilgan tartibda belgilangan boʻlsa, smeta qiymati boʻyicha barcha xarajatlarni uy-joydan foydalanish tashkilotining zimmasiga yuklashga haqlidir.

Ijaraga oluvchi kvartirani ichki tuzatish boʻyicha oʻz majburiyatlarini bajarmasa, uy-joylardan foydalanish tashkiloti bu tuzatishni oʻzi bajarishi va xarajatlarni smeta qiymati boʻyicha amaldagi narxlarda undan undirib olishi mumkin.

26. Ijaraga oluvchi tomonidan oʻz hisobiga bajarilgan kvartira ichki tuzatish ishlari tamom boʻlganidan keyin oʻn kun muddatdan kechiktirmasdan uy-joylardan foydalanish tashkiloti tomonidan tekshiriladi va qabul qilish vaqtida aniqlangan chala ishlar kelishilgan muddatlarda, lekin ikki oydan kechikmay toʻla bajarilishi kerak. Ishlar bajarilganda kvartiraning obodonchiligi va uning pardozi buzilmasligi shart.

27. Uy-joylardan foydalanish tashkilotining majburiyatlari:

ijaraga oluvchiga turar joyni soz holatda taqdim etish;

Uy-joy fondidan texnikaviy foydalanish qoidalari va normalariga muvofiq uylar va turar joylarni tekshirish, natijalarini tegishli dalolatnomalarda qayd qilish va ular asosida turar joylarni ijaraga oluvchilar, ijaradorlar va uy-joy egalaridan ularning zimmalariga yuklangan turar joylarni joriy tuzatish vazifalarining bajarilishini talab qilish va qayd etilgan qoidalar bilan uy-joylardan foydalanish tashkilotlarining zimmalariga yuklatilgan tuzatishni amalga oshirish;

har yili uy-joylar va ularning asbob-uskunalarini qish mavsumida ishlashga oʻz vaqtida tayyorlash ishlarini amalga oshirish;

uy-joylar va turar joylarning muhandislik asbob-uskunalari uzluksiz ishlashini, uylarning kirish va boshqa umumiy foydalaniladigan joylari tegishlicha saqlanishini taʼminlash;

uylarni mukammal tuzatishni qoidalarda nazarda tutilgan muddatlarda yoki uy-joylarni ijaraga oluvchilar, ijaradorlar, uy-joy egalari bilan kelishilgan muddatlarda, shuningdek, kechiktirib boʻlmaydigan zarur hollarda amalga oshirish;

sanitariya-texnika asbob-uskunalari, eshiklar, derazalar, pollarni ularning normativ eskirishi sababli almashtirish va uy tashqarisidagi obodonchilik obyektlarini soz va tartibli saqlash;

barcha turar joy xonalari amalda umumiy foydalaniladigan joylar, tashqi va hovli obodonchiligi obyektlari va uy xoʻjaligi boshqa obyektlarining shikastlanishi va boshqa kamchiliklarini oʻz vaqtida bartaraf etish maqsadida muntazam tekshirish oʻtkazib turish.

28. Quyidagilarga yoʻl qoʻyilmaydi:

agar tegishli hokimlikning ruxsati boʻlmasa, uy atrofidagi yerlarning yoʻlkalarida palatkalar, doʻkonchalar oʻrnatish;

uylarning old tomonida, devorlar va buning uchun moʻljallanmagan boshqa joylarda afishalar, plakatlar, har xil eʼlonlarni osib qoʻyish;

kirlar, kiyim-kechak va boshqa uy buyumlarini boʻsh yer maydonlari yoki hovlining koʻchaga chiqadigan ochiq joylarida osib qoʻyish;

oʻzboshimchalik bilan, tegishli ruxsatsiz hovlida har xil qurilmalar (garaj, saroy, devorlar va hokazolar)ni qurish;

hovli ichini metall chiqindilari, qurilish axlati, boshqa chiqindilar bilan uyib tashlash, oʻt oʻchirish yoʻlaklarini saqlab qolish va turar joy derazalarini qorongʻilashtirmaslik sharti bilan binokorlik materiallari va oʻtin taxlab qoʻyish bunga kirmaydi;

hovliga maishiy chiqindilarni toʻkish, chiqarib tashlash, koʻmish yoki kuydirish;

uylar va boshqa imoratlarning devorlariga tegishli ruxsatsiz har xil choʻzgichlar, koʻrsatish belgilari, lavhalar, bayroq oʻrnatgichlar, meʼmorchilik qismlari va boshqa moslamalarni oʻrnatish;

koʻkalamzorlashtirish ishlariga mutasaddi boʻlgan kommunal xizmat koʻrsatish organlarining ruxsatisiz daraxt va koʻchatlarni oʻtqazish, joydan joyga koʻchirish yoki kesib tashlash;

uy-joylardan foydalanish tashkilotining ruxsatisiz uy atrofidagi yerlarni kovlash;

29. Uy atrofidagi yerlarda qazish ishlarini amalga oshiruvchi tashkilotlar yoki shaxslar ishlar tamom boʻlgandan keyin uy-joylardan foydalanish tashkilotidan obodonchilik boʻyicha bajarilgan ishlarga uning daʼvosi yoʻqligini yozma ravishda tasdiqlatib olishlari kerak.

30. Uy atrofidagi yerlarni har xil gʻovlar bilan oʻrab olish, poliz ekinlari ekish, bogʻ, avtomashinalar va boshqa transport vositalarini yuvish joyini barpo etish, benzin va moy toʻkish, signallar, tormozlar va dvigatellarni sozlash taqiqlanadi.

31. Ijaraga beruvchi, ijaraga qoʻyuvchi va uy-joyning egasi uy atrofidagi yerlarni tegishli sanitariya tartibida saqlashlari shart.

32. Uy atrofidagi yerlarni supirib-sidirish va tozalash hokimlik belgilagan soatlarda amalga oshirilishi kerak.

33. Uy atrofidagi yerlarga shu uyga tutashib ketgan umumiy foydalaniladigan yerlar kiradi.

34. Tashqi obodonlashtirish qismlaridan foydalanish va ularni tuzatish texnika xizmati koʻrsatish va uy-joylarni saqlash toʻgʻrisida shartnoma tuzilgan uy-joylardan foydalanish tashkilotlari tomonidan amalga oshiriladi.

35. Uy atrofidagi yerlarda boʻsh maydonlar boʻlsa, ular quyidagilar uchun jihozlanishi kerak:

kir quritish uchun xoʻjalik maydonchasi, kiyimlar va boshqa uy buyumlarini tozalash hamda uy-joylardan foydalanish tashkilotining ehtiyoji uchun maydoncha;

futbol, basketbol, voleybol, tennis oʻynash hamda gimnastika bilan shugʻullanish uchun sport maydonchalari;

qum solingan qutilar bilan taʼminlangan, argʻimchoqlar, tebranadigan taxtalar, ayvonchalar va boshqa moslamalar oʻrnatilgan kichik yoshdagi bolalar uchun oʻyin maydonchalari;

qish davrida sport va bolalar maydonchalarida zarur asbob-uskunalar bilan jihozlangan sirpanadigan va yaxmalak otadigan tepaliklar;

axlat va oziq-ovqat chiqindilari uchun konteyner va bochoklar oʻrnatiladigan maydonchalar.

36. Turar joylarni ijaraga oluvchilar ijaradorlar va turar joy egalari va ular bilan birga yashovchi shaxslar koʻchat qilingan daraxtlar, xoʻjalik, sport, bolalar maydonchalari va ularning jihozlarini asrashlari, uy atrofidagi yerlarni saqlash qoidalariga rioya qilishlari va ularni iflos qilishga yoʻl qoʻymasliklari kerak.

Itlarni sayr qildirish buning uchun belgilangan maxsus maydonchalarda oʻtkazilishi lozim.

37. Uy-joylardan foydalanish tashkilotlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari turar joyda yashovchilarning uy atrofidagi yerlarda koʻkalamzor maydonlarni koʻpaytirishga oid tashabbuslarini har tomonlama qoʻllab-quvvatlashlari, bunda daraxtlar koʻp boʻlishiga eʼtibor berishlari kerak.

38. Kommunal foydalanish tashkilotlarining javobgarligi tashkilot bilan uy-joy egasi oʻrtasida turar joylarga xizmat koʻrsatish va ularni saqlash boʻyicha tuzilgan shartnoma (kontrakt) bilan belgilanadi.

39. Turar joylardan foydalanish, umumiy foydalaniladigan joylar, zina maydonlari, liftlar, kirish joylari, uy atrofidagi yerlarni sanitariya holatida saqlash qoidalarini buzishda, uy-joyni va turar joylarni oʻzboshimchalik bilan qayta jihozlash va qayta rejalashda va ulardan maqsadga muvofiq boʻlmagan tarzda foydalanishda, uy-joylardan foydalanish qoidalari va normalariga zid ravishda xoʻjasizlarcha saqlashda, uy-joylar, turar joylar, ularning asbob-uskunalarini, obodonchilik obyektlarini, daraxtzorlarni buzishda aybdor boʻlgan shaxslar Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlariga muvofiq belgilangan javobgarlikka tortiladilar.

40. Uy-joylar, turar joylar, muhandislik asbob-uskunalari, obodonchilik obyektlari, uylarga tutashib ketgan yer uchastkalaridagi daraxtlarga ziyon yetkazgan korxonalar, muassasalar, tashkilotlar hamda jismoniy shaxslar turar joy egasiga yetkazilgan zararning oʻrnini qoplashlari shart.

Ularning aybi bilan korxona, muassasa va tashkilot zararning oʻrnini qoplash bilan bogʻliq xarajat qilganligi uchun mansabdor shaxslar va boshqa xodimlar belgilangan tartibda moddiy javobgarlikka tortiladilar.

Etkazilgan zararni qoplash miqdori va tartibi Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolik qonunchiligiga muvofiq belgilanadi.

41. Turar joylardan foydalanish, uy-joy va uy atrofidagi yerlarni saqlash qoidalarini buzgan, zimmalariga yuklangan kvartira ichki joriy tuzatishini oʻz vaqtida amalga oshirmaydigan, xizmat koʻrsatish, turar joylarni saqlash va kommunal xizmatlar uchun toʻlovlarni oʻz vaqtida toʻlamaydigan, maishiy axlatlar va chiqindilarni belgilanmagan joylarga muntazam chiqarib tashlaydigan turar joylarni ijaraga oluvchilar, uy egalari, ijaradorlar va ular bilan birga yashaydigan shaxslar fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari orqali taʼsir ostiga ham olinadilar.

42. Agar ijaraga oluvchi, ijarador, uy-joy egasi va ular bilan birga yashovchi shaxslar turar joylarni muntazam ravishda buzsalar yoki ulardan belgilangan maqsadda foydalanmasalar, oʻzlari bilan bir kvartirada yoki bir uyda yashovchilarning yashashiga imkoniyat bermasalar, ogohlantirish va taʼsir koʻrsatish choralari natijasiz qolsa, ijaraga beruvchi, ijaraga oluvchi va boshqa manfaatdor shaxslarning talablari boʻyicha aybdorlarni koʻchirib chiqarish boshqa turar joy xonasi berilmasdan sud qarori bilan amalga oshiriladi.

43. Uy-joy fondini saqlash va undan toʻgʻri foydalanish vazifasi tomonlar oʻz zimmalariga olgan shartnoma majburiyatlarini bajarishlarini va ularning haqiqatda bajarilishini muntazam tekshirishni talab etadi.

Shu maqsadda uy-joylardan foydalanish tashkiloti bir yilda kamida bir marta shartnoma (kontraktlar)ning bajarilishini tekshirishni tashkil qilishi va bu tekshirishni uy-joy fondini bahorgi navbatdagi koʻrik vaqtiga toʻgʻrilashi kerak.

44. Turar joylardan foydalanish va ularni saqlash qoidalariga rioya qilinishini tekshirish albatta fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, xususiylashtirilgan kvartiralar egalari shirkati, ijaraga oluvchilar, uy joy egalari ishtirokida oʻtkaziladi.

45. Tekshirish natijalari shartnoma (kontrakt)larga ilova qilinadigan turar joy pasportida belgilangan tartibda qayd qilinadi.

46. Turar joy xonalariga xizmat koʻrsatish va ularni saqlash boʻyicha shartnoma (kontrakt) shartlarini bajarmagan tomonlarga mazkur qoidalarning 8-boʻlimida koʻrsatilgan choralar qoʻllaniladi.

Turar joy (uy, kvartira)ning pasporti uy-joy egasining arizasi boʻyicha joylardagi texnik roʻyxatga olish organlari tomonidan beriladi.