Oʻzbekiston Respublikasining Yer kodeksiga, “Davlat yer kadastri toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq, Oʻzbekiston Respublikasida davlat yer kadastri yuritilishini taʼminlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Quyidagilar:

Oʻzbekiston Respublikasida davlat yer kadastrini yuritish tartibi toʻgʻrisida nizom 1-ilovaga muvofiq;

1999-yilda Oʻzbekiston Respublikasi mintaqalari boʻyicha yerlar sifatini baholash (tuproq bonitetini aniqlash) boʻyicha ishlarni amalga oshirish jadvali 2-ilovaga* muvofiq;

Yer uchastkasiga boʻlgan huquqning davlat roʻyxatiga olinganligi toʻgʻrisida guvohnoma namunasi 3-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Tumanlar va shaharlarda binolar va inshootlar davlat kadastrini yuritish Oʻzbekiston Respublikasi Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qoʻmitasining tumanlar (shaharlar) yer resurslari va davlat kadastri boʻlimlariga yuklansin.

4. Oʻzbekiston Respublikasi Yer resurslari davlat qoʻmitasi, “Oʻzgeodezkadastr” bosh boshqarmasi, Davlat soliq qoʻmitasi, Davlat tabiatni muhofaza qilish qoʻmitasi, boshqa manfaatdor vazirliklar va idoralar uch oy muddatda yer kadastri koʻrsatkichlari tarkibini, tizimini hamda yer kadastri hujjatlarining hisobot shakllarini ishlab chiqsinlar, Makroiqtisodiyot va statistika vazirligi esa tasdiqlasin.

5. Yer resurslari davlat qoʻmitasi va “Oʻzgeodezkadastr” bosh boshqarmasi:

davlat yer kadastrini yuritishning ilmiy tamoyillari va uslubiyatini Davlat kadastrlari yagona tizimini hisobga olgan holda ishlab chiqishni tashkil etsinlar;

er kadastriga doir axborotlarni manfaatdor yuridik va jismoniy shaxslarga berish tartibini belgilasinlar;

1999-yildan boshlab yerlarni xaritaga olish, roʻyxatdan oʻtkazish, hisobga olish va baholashning zamonaviy texnologiyalariga oʻtishni taʼminlasinlar;

respublikada yerga doir axborotlarning avtomatlashtirilgan tizimi (EAAT)ni bosqichma-bosqich yaratishga kirishsinlar;

Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi bilan birgalikda kadastr ishlari uchun kadrlar tayyorlashni taʼminlasinlar.

6. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi davlat yer kadastrini yuritishga doir ishlarni budjet koʻrsatkichlarida nazarda tutilgan hajmlarda davlat budjeti mablagʻlari hisobiga oʻz vaqtida mablagʻ bilan taʼminlasin.

8. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri Oʻ.T. Sultonov va Bosh vazir oʻrinbosari B.M. Olimjonov zimmasiga yuklansin.

1. Davlat yer kadastri yer uchastkalariga boʻlgan huquqlar kafolatlanishini taʼminlash, yerlarni hisobga olish va baholash maqsadida Oʻzbekiston Respublikasining Yer kodeksiga, “Davlat yer kadastri toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq yuritiladi.

2. Davlat yer kadastri yerlarning tabiiy, xoʻjalik va huquqiy rejimi, toifalari, sifat xususiyatlari va qimmati, yer uchastkalarining oʻrni va oʻlchamlari, ularning yer egalari, yerdan foydalanuvchilar, ijarachilar va mulkdorlar oʻrtasidagi taqsimoti toʻgʻrisidagi maʼlumotlar va hujjatlar tizimidan iboratdir.

3. Oʻzbekiston Respublikasining yer fondi davlat yer kadastri obyekti hisoblanadi.

4. Yerning tabiiy xossalarini, huquqiy holatini va undan foydalanishni har tomonlama oʻrganish va baholash davlat yer kadastrining mavzusi hisoblanadi.

5. Yer kadastri axborotini ishlab chiqish texnologiyasini doimiy ravishda takomillashtirish, tizimlashtirish, saqlash, yangilash va foydalanuvchilarga ishonchli va tejamli yer kadastri axboroti berish davlat yer kadastrining asosiy vazifalari hisoblanadi.

Davlat yer kadastrini yuritish aerokosmik suratga olish, topografik-geodezik, kartografik, tuproq, agrokimyoviy, geobotanik tadqiqotlar va boshqa tadqiqotlar va izlanishlar olib borish, yerlarning miqdor va sifat jihatidan hisobga olinishi va baholanishi, yuridik va jismoniy shaxslarning yer uchastkalariga boʻlgan huquqlarini davlat roʻyxatidan oʻtkazish bilan taʼminlanadi.

6. Davlat yer kadastri yer munosabatlarini tartibga solish maqsadida davlat hokimiyati va boshqaruvi organlarini, manfaatdor yuridik va jismoniy shaxslarni yer toʻgʻrisidagi axborot bilan taʼminlash, yerdan oqilona foydalanishni, qayta tiklash va muhofaza qilishni, yer tuzilishini tashkil etish, yer uchun haq toʻlash miqdorlarini asoslash, xoʻjalik faoliyatini baholash uchun moʻljallangan.

7. Quyidagilar davlat yer kadastrining tarkibiy qismlari hisoblanadi:

yer uchastkalariga boʻlgan mulk huquqini, yer uchastkalariga egalik qilish, ulardan foydalanish, ijaraga olish huquqlarini, servitutlarni hamda bu huquqlarga doir boshqa cheklashlarni davlat roʻyxatidan oʻtkazish;

er miqdorini hisobga olish;

er sifatini hisobga olish (tuproq bonitetini aniqlash);

erni qiymat jihatidan baholash.

8. Quyidagilar davlat yer kadastrini yuritishning asosiy tamoyillari hisoblanadi:

respublikaning butun hududini qamrab olish;

fazoviy koordinatlarning yagona tizimini qoʻllash;

er kadastriga doir axborot ishlab chiqilishi uslubiyotining birligi va uzluksizligi;

er kadastri axborotining ishonchliligi va tejamliligi.

9. Davlat yer kadastri maʼlumotlari asosiy (dastlabki) va joriy maʼlumotlarga boʻlinadi. Dastlabki roʻyxatdan oʻtkazish vaqtida olingan maʼlumotlar va davlat yer kadastrining dastlabki maʼlumotlarini tuzish asosiy axborot hisoblanadi.

Davlat yer kadastri maʼlumotlarini qayta roʻyxatdan oʻtkazish va (yoki) oʻzgartirish jarayonida olingan maʼlumotlar joriy axborot hisoblanadi.

10. Davlat yer kadastri Davlat kadastrlarining yagona tizimini, boshqa kadastr tizimlari va monitoringlarini yaratish va yuritish uchun fazoviy-huquqiy asos hisoblanadi.

11. Yer kadastri axborotidan yer munosabatlarini tartibga solishda, yerdan foydalanish bilan bogʻliq ijtimoiy, iqtisodiy va ekologik vazifalarni hal etishda foydalanilishi kerak.

12. Davlat yer kadastrini yuritish ishlari davlat budjetidan, shuningdek yer uchastkalariga boʻlgan huquqlarni davlat roʻyxatiga olganlik uchun undiriladigan mablagʻlar va boshqa manbalar hisobidan mablagʻ bilan taʼminlanadi.

13. Quyidagilar davlat yer kadastrining mazmunini tashkil etadi: yer uchastkalariga boʻlgan mulk huquqini davlat roʻyxatidan oʻtkazish, yer miqdori va sifatini hisobga olish (tuproq bonitetini aniqlash), yerni qiymat jihatidan baholash, shuningdek yer kadastri axborotini tizimlashtirish, saqlash, yangilash va manfaatdor shaxslarga tegishli shakllar va hajmlarda berish.

14. Mulk huquqi subyektini, yer uchastkalariga egalik qilish va foydalanishni belgilovchi, yer uchastkasiga boʻlgan huquqlar kafolatlanishini taʼminlovchi, yerni hisobga olish va baholash uchun asos yaratuvchi yerni roʻyxatdan oʻtkazishga doir axborot yer kadastri axborotining asosiy, dastlabki tarkibiy qismi hisoblanadi.

Dastlabki roʻyxatdan oʻtkazish axborotini shakllantirish paytida ishlarni oʻtkazish paytigacha tegishli hujjatlarni rasmiylashtirish bilan bogʻliq holda paydo boʻluvchi yer uchastkalariga boʻlgan huquqlar chegaralari belgilanadi va roʻyxatdan oʻtkaziladi (qayta roʻyxatdan oʻtkaziladi).

15. Yer uchastkalariga boʻlgan mulk huquqi bunday huquqqa oid davlat orderi, oldi-sotdi shartnomalari va yer uchastkalariga mulk huquqi yuzaga kelishi uchun asos boʻladigan, qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hadya etilganligi, almashtirilganligi toʻgʻrisidagi bitimlar va boshqa hujjatlar asosida tartibga solinadi.

Yer uchastkalariga egalik qilish va ulardan foydalanish huquqi tegishli organlarning yer berish toʻgʻrisidagi qarorlari asosida roʻyxatdan oʻtkaziladi.

Yerni ijaraga olish huquqi yer uchastkasini ijaraga olish shartnomasi asosida roʻyxatdan oʻtkaziladi.

Servitutlar va mulk huquqini boshqa cheklashlar, yer uchastkalariga egalik qilish va ulardan foydalanish shartnomalar, sud qarorlari asosida roʻyxatdan oʻtkaziladi.

Yer uchastkasidan oʻzgalarning ham qisman foydalanishi mumkinligi davlat hokimiyati organlarining qarorlari yoxud qonun hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa hujjatlar asosida roʻyxatdan oʻtkaziladi.

Binoga, imoratga va inshootga boʻlgan mulk huquqi boshqa shaxsga oʻtishi natijasida yuzaga kelgan yer uchastkasiga egalik qilish va undan foydalanish huquqi ana shu mulkdorlarning oldi-sotdisi, almashtirilganligi, hadya etilganligi, vasiyat qilinganligi toʻgʻrisidagi tegishli shartnomalar va boshqa shartnomalar, mulkdorlarning yoki ular tomonidan vakil qilingan organlar va shaxslarning qarorlari, shuningdek binoga, imoratga, inshootga mulk huquqi undan boshqaga oʻtayotgan shaxsning yer uchastkasiga tegishli hujjatlari (tegishli hokimiyat organlarining qarori bilan rasmiylashtirilgandan keyin) asosida roʻyxatdan oʻtkaziladi.

16. Yer uchastkalariga boʻlgan huquqlarni davlat roʻyxatidan oʻtkazish naturada yer uchastkalari chegaralari aniqlangandan, rasmiylashtirishning roʻyxatdan oʻtkazish yigʻimi toʻlangandan va hujjatlar berilgandan keyin tuman (shahar) yer kadastri daftarining tarkibiy qismi hisoblangan yer uchastkalariga boʻlgan huquqlar registrida amalga oshiriladi (3-ilova).

Yer uchastkalariga egalik qilish, foydalanish, ijaraga olish va mulk huquqi oʻzgaga oʻtishi paydo boʻlganligi davlat roʻyxatiga olinganligi uchun yuridik shaxslardan eng kam oylik ish haqining ikkidan bir qismi, jismoniy shaxslardan esa oʻndan bir qismi miqdorida toʻlov undiriladi.

Yer uchastkalariga egalik qilish, foydalanish, ijaraga olish va mulk huquqlari toʻxtatilishi davlat roʻyxatiga olinganligi, shuningdek yer uchastkasini saqlash vazifalari, servitutlar va bu huquqlarga oid boshqa cheklashlar uchun toʻlov undirilmaydi.

Yer uchastkasiga boʻlgan huquqlarni davlat roʻyxatiga olishni rad etish uchun quyidagilar asos hisoblanadi:

davlat roʻyxatiga olish organida mazkur yer uchastkasining kimga tegishli ekanligi toʻgʻrisida nizo borligidan dalolat beruvchi hujjatlarning mavjudligi;

davlat roʻyxatiga olish organida mazkur yer uchastkasining davlat va jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyilganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarning mavjudligi.

17. Yer uchastkalarining naturada chegaralarini belgilash geodeziya usullari bilan yoki joyning oʻzida chegaralarning burilish nuqtalarini zarur aniqlikda belgilash va ularni chegara qoziqlari bilan mahkamlash yoʻli bilan kartografiya materialidan foydalangan holda amalga oshiriladi. Yer uchastkalarining umumiy maydoni talab qilinadigan aniqlikda tahliliy, grafik-tahliliy yoki mexanik usullar bilan aniqlanadi.

Yerni roʻyxatdan oʻtkazish axboroti avtomatlashtirilgan yerga doir axborot tizimiga kiritiladi.

Joriy roʻyxatdan oʻtkazish axborotini shakllantirishda roʻyxatga oluvchi hujjatlar mundarijasiga mulkdorlar, yer uchastkalari egalari va foydalanuvchilarining huquqiy holati, shuningdek yerning maydoni, chegaralari, undan foydalanish maqsadi va foydalanish rejimi boʻyicha yuz bergan oʻzgarishlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar kiritiladi.

Naturada qayd etilgan oʻzgartirishlar, ular hujjatlar bilan rasmiylashtirilgandan keyin, yer kadastri daftariga hamda avtomatlashtirilgan yerga doir axborot tizimiga kiritiladi.

18. Yer uchastkalarining umumiy maydonini hisobga olish asosan geodeziya usullari bilan, yuqori aniqlikni talab etmaydigan hollarda esa kartometrik usullar bilan bajariladi.

Ekin maydonlari boʻyicha yer miqdorini hisobga olish bir va undan ortiq konturlardan iborat boʻlgan asosiy yer kadastri birliklari — yer uchastkalari doirasida yuritiladi. Barcha toifadagi ekin maydonlari hisobga olinishi kerak.

Ekin maydonlari boʻyicha yer miqdorini asosiy hisobga olish tegishli koʻlamdagi yangilangan reja-kartografiya asosida kartometrik usul bilan amalga oshiriladi.

19. Yer sifatini hisobga olish quyidagilarni oʻz ichiga oladi: tabiiy-qishloq xoʻjaligi va yer kadastri boʻyicha rayonlashtirish, yer tasnifi, ularni ekologiya, texnologiya va shaharsozlik belgilari va boshqa belgilar boʻyicha tavsiflash, tuproq va yerni guruhlarga ajratish.

Yerlarning oʻlchami, joylashgan oʻrni, ekin maydonlari turlari va sifat holatiga oid qayd etiladigan maʼlumotlar yerni hisobga olish axborotini tashkil etadi.

20. Maʼmuriy-hududiy darajaning oshishiga qarab yerni hisobga olish axboroti uning koʻrsatkichlarining qiyosiyligiga rioya qilingan holda umumlashtiriladi.

21. Yerlar qiymatini baholash turli maqsadlarga moʻljallangan yerlardan foydalanish samaradorligining hozirgi vaqtdagi darajasini aniqlash, kelajakda uni oshirish imkoniyatlarini tahlil qilish, asoslash, yer soligʻi va boshqa toʻlovlarni, uning normativ bahosini hisoblab chiqarish, yerlarni davlat va jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyishda yoʻl qoʻyilgan nobudgarchilik va koʻrilgan zararlarni qoplash, yerlardan oqilona va samarali foydalanishni ragʻbatlantirish uchun amalga oshiriladi.

Barcha toifadagi yerlarni baholash qonunchilik bilan belgilangan tartibda natura (yerlarning har bir toifasi uchun oʻziga xos boʻlgan) va qiymat koʻrsatkichlari tizimi yordamida amalga oshiriladi.

Qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi maqsadlaridagi yerlar uchun ham tuproqning unumdorlik quvvati — tuproq boniteti boʻyicha qiyosiy baholash amalga oshiriladi.

Yerlarning qiymat bahosiga va tuproq bonitetiga doir maʼlumotlar yer bahosiga oid axborotni tashkil etadi.

22. Yerni roʻyxatga olish, yerni hisobga olish va yerni baholashga doir asosiy va joriy axborotlar yer kadastri axboroti majmuini tashkil etadi, ular har xil: alfavit — raqam (matn, jadval, koordinatlar va maydonlar roʻyxati), grafik (reja, xarita, sxemalar), elektron raqam (EHMning tezkor xotirasi, magnit manbalari) shakllarida qayd etiladi.

23. Har bir maʼmuriy-hududiy darajada taqdim etiladigan yer kadastriga doir hujjatlarning tarkibi va shakli “Yergeodezkadastr” davlat qoʻmitasi tomonidan ishlab chiqiladi, Davlat tabiatni muhofaza qilish qoʻmitasi, Davlat soliq qoʻmitasi va Iqtisodiyot vazirligi bilan kelishib olinadi.

24. Yer kadastriga doir maʼlumotlarning ishonchliligi uchun davlat yer kadastrini yuritish vazifasi yuklangan tumanlar (shaharlar) yer resurslari va davlat kadastri boʻlimlarining vakolatli shaxslari, shuningdek, yer uchastkalari egalari, yerdan foydalanuvchilar, ijarachilar va yer uchastkalari mulkdorlari javob beradilar.

25. Tumanlar va shaharlarda binolar va inshootlar davlat kadastrini yuritish Oʻzbekiston Respublikasi Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qoʻmitasining tumanlar (shaharlar) yer resurslari va davlat kadastri boʻlimlari tomonidan amalga oshiriladi.

26. Dastlabki kadastr maʼlumotlari yangilanayotganda yer uchastkalarining huquqiy holatida, yerlarning sifat holati va ulardan foydalanishda, ularni baholashda yuz berayotgan oʻzgarishlar aniqlanadi va roʻyxatdan oʻtkaziladi. Yer uchastkalari mulkdorlari, yer uchastkalari egalari, yerdan foydalanuvchilar va ijarachilar davlat yer kadastrini yuritish vazifasi yuklangan tegishli xizmatlarga koʻrsatib oʻtilgan oʻzgarishlar toʻgʻrisida oʻn kun muddatda axborot berishga majburdirlar.

27. Tumanlar (shaharlar) yer resurslari va davlat kadastri boʻlimlari:

mulkdorlardan, yer egalaridan, yerdan foydalanuvchilardan va ijarachilardan huquqiy holatda, yer uchastkalarining tarkibida va yer uchastkalaridan foydalanishda yuz bergan oʻzgarishlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni toʻplaydilar va naturada tekshirilgandan keyin joriy oʻzgarishlarni uch kun mobaynida yer kadastri axborotiga kiritadilar;

tuman (shahar) yer resurslari miqdori va ularning sifati toʻgʻrisidagi maʼlumotlar banklarini tuzadilar va ularni zamonaviy darajada tutadilar;

har yili 15-yanvargacha Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar yer resurslari va davlat kadastri boshqarmalariga yerlarning miqdori va ulardan foydalanish toʻgʻrisida hisobot taqdim etadilar.

28. Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar yer resurslari va davlat kadastri boshqarmalari:

tumanlar (shaharlar) yer resurslari va davlat kadastri boʻlimlarining yer kadastrini yuritishga doir faoliyatini muvofiqlashtirib boradilar;

tumanlar (shaharlar) yer resurslari va davlat kadastri boʻlimlarining hisobotlarini umumlashtiradilar, yer uchastkasiga egalik huquqi subyektlari, mintaqadagi yer resurslari miqdori, sifati va ularni baholashga doir maʼlumotlar bankini yaratadilar, Respublika yer maʼlumotlari yagona bankini yaratishda qatnashadilar;

yer uchastkalariga boʻlgan mulkchilik, ularga egalik qilish, ulardan foydalanish va ijaraga olish huquqini, servitutlar toʻgʻrisidagi bitimlarni va ushbu huquqlar boʻyicha boshqa cheklashlarni roʻyxatdan oʻtkazadilar;

tabiatni muhofaza qilish organlari bilan kelishib olingan mintaqa yerlarining miqdori va ulardan foydalanilishi toʻgʻrisidagi hisobotlarni har yili 1-fevralgacha “Yergeodezkadastr” davlat qoʻmitasiga taqdim etadilar.

29. “Yergeodezkadastr” davlat qoʻmitasi:

davlat yer kadastri yuritilishini tartibga soluvchi meʼyoriy hujjatlarning ishlab chiqilishini taʼminlaydi;

viloyatlar, shaharlar, tumanlarning maʼmuriy chegaralarini, keyinchalik ularning maydonlarini muvofiqlashtirgan holda, geodezik usullar bilan belgilash va joylarga biriktirib qoʻyish ishlarini amalga oshiradi;

topografiya-geodeziya ishlarini va yerlarni tegishli masshtablarda xaritaga olishni tashkil qiladi;

yer resurslarini aerokosmik usullar bilan oʻrganishni tashkil etadi;

hududiy boʻlinmalarning yerlarning miqdori va ulardan foydalanilishi toʻgʻrisidagi hisobotlarini oʻrganadi, tahlil qiladi va umumlashtiradi;

ishlab chiqilgan yer kadastri axborotlari sifatini nazorat qiladi;

mutaxassislar tayyorlash va ularning malakasini oshirishni tashkil etadi;

tuproq, geobotanik va boshqa turdagi maxsus tadqiqotlarni, yerlarni baholashni tashkil etadi;

er kadastri axborotining sifati va har xilligiga talabni muntazam oʻrganib boradi, yer kadastrini yuritish texnologiyasini takomillashtirishni taʼminlaydi;

respublika mintaqalari boʻyicha yer kadastri hujjatlarini yangilash navbatini va muddatlarini asoslab beradi;

avtomatlashtirilgan yer axboroti tizimini joriy etishni va uning faoliyatini amalga oshiradi;

er kadastri axborotlarini nashr etadi, manfaatdor vazirliklar va idoralarga maʼlumotlar taqdim etadi;

Davlat kadastrlari yagona tizimiga taqdim etiladigan yer kadastri axborotlari tarkibini, hajmini va ularga texnik talablarni belgilaydi;

har yili 1-martgacha Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga Yer resurslarining holati toʻgʻrisida Milliy hisobotni taqdim etadi”;