Keyingi yillarda mamlakatimizda amalga oshirilayotgan islohotlar doirasida mehnat munosabatlarini zamonaviy talablar asosida tartibga solishga, har bir fuqaroga munosib mehnat sharoitlarini yaratishga, mehnat huquqlarini toʻlaqonli taʼminlashga va samarali himoya qilishga alohida eʼtibor qaratilmoqda.

Shu bilan birga milliy qonunchilikni xalqaro standartlar bilan uygʻunlashtirish, jumladan jamoaviy mehnat nizolarini hal etish (tartibga solish) hamda xodimlar tomonidan oʻz ijtimoiy-iqtisodiy manfaatlari ifoda etilishi va himoya qilinishining huquqiy mexanizmlarini yanada takomillashtirish, shuningdek ayrim toifadagi shaxslarning mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishga oid normalardagi noaniqliklarni bartaraf etish zaruriyati yuzaga kelmoqda.

Mazkur Qonun bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga xodimlarning ish tashlash huquqini belgilashga, ish tashlashni amalga oshirish tartibi va mexanizmini huquqiy jihatdan tartibga solishga qaratilgan oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilmoqda.

Shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Mehnat kodeksining homilador ayollarga va oilaviy vazifalarni bajarish bilan mashgʻul shaxslarga toʻliqsiz ish vaqtini belgilashga doir normalari aniqlashtirilmoqda.

Ushbu Qonun xodimlarning mehnat huquqlari kafolatlarini yanada kuchaytirishga hamda jamoaviy mehnat nizolarini hal etishni (tartibga solishni) samarali tashkil etishga xizmat qiladi.

1-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 1991-yil 15-fevralda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasida jamoat birlashmalari toʻgʻrisida”gi 223-XII-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1991-yil, № 4, 76-modda; 1992-yil, № 9, 363-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1997-yil, № 4-5, 126-modda; 1998-yil, № 3, 38-modda; 2004-yil, № 1-2, 18-modda, № 5, 90-modda; 2005-yil, № 1, 18-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2008-yil, № 12, 640-modda; 2009-yil, № 9, 330-modda; 2014-yil, № 12, 343-modda; 2018-yil, № 4, 224-modda; 2021-yil, 4-songa ilova; 2022-yil, № 5, 464-modda) 6-moddasining birinchi qismidagi “uch ming” degan soʻzlar “besh yuz” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.

2-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 1994-yil 22-sentabrda qabul qilingan 2012-XII-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksiga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1995-yil, № 1, 3-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1996-yil, № 9, 144-modda; 1997-yil, № 2, 56-modda, № 9, 241-modda; 1998-yil, № 5-6, 102-modda, № 9, 181-modda; 1999-yil, № 1, 20-modda, № 5, 124-modda, № 9, 229-modda; 2000-yil, № 5-6, 153-modda; 2001-yil, № 1-2, 23-modda, № 9-10, 165-modda; 2002-yil, № 9, 165-modda; 2003-yil, № 1, 8-modda, № 9-10, 149-modda; 2004-yil, № 1-2, 18-modda, № 9, 171-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2005-yil, № 9, 314-modda, № 12, 417, 418-moddalar; 2006-yil, № 6, 261-modda, № 12, 656-modda; 2007-yil, № 4, 158, 166-moddalar, № 6, 248-modda, № 9, 416, 422-moddalar, № 12, 607-modda; 2008-yil, № 4, 187, 188, 189-moddalar, № 7, 352-modda, № 9, 485, 487, 488-moddalar, № 12, 640, 641-moddalar; 2009-yil, № 1, 1-modda, № 4, 128-modda, № 9, 329, 334, 335, 337-moddalar, № 12, 470-modda; 2010-yil, № 5, 176, 179-moddalar, № 9, 341-modda, № 12, 471, 477-moddalar; 2011-yil, № 1, 1-modda; 2012-yil, № 4, 108-modda, № 9/1, 242-modda, № 12, 336-modda; 2013-yil, № 4, 98-modda, № 10, 263-modda; 2014-yil, № 1, 2-modda, № 5, 130-modda, № 9, 244-modda, № 12, 343-modda; 2015-yil, № 6, 228-modda, № 8, 310, 312-moddalar, № 12, 452-modda; 2016-yil, № 4, 125-modda, № 9, 276-modda, № 12, 383, 385-moddalar; 2017-yil, № 3, 47-modda, № 6, 300-modda, № 9, 506, 510-moddalar; 2018-yil, № 1, 4-modda, № 4, 218, 224-moddalar, № 7, 430-modda, № 10, 679-modda; 2019-yil, № 1, 3, 5-moddalar, № 3, 161-modda, № 5, 259, 267, 268-moddalar, № 7, 386-modda, № 8, 471-modda, № 9, 592-modda, № 11, 787-modda, № 12, 880-modda; 2020-yil, № 1, 4-modda, № 3, 204-modda, № 7, 449-modda, № 10, 593-modda, № 11, 651-modda, № 12, 691-modda; 2021-yil, № 1, 5, 14-moddalar, № 2, 142, 144-moddalar, № 3, 217-modda, 4-songa ilova, № 8, 800, 803-moddalar, № 10, 966, 968, 973-moddalar, № 12, 1193-modda; 2022-yil, № 2, 81-modda, № 3, 215, 216-moddalar, № 4, 337-modda, № 5, 464, 466-moddalar, № 6, 575-modda, № 10, 981-modda; 2023-yil, № 3, 185, 187, 188-moddalar, № 4, 265-modda, № 5, 319-modda, № 10, 798-modda, № 11, 921-modda; 2024-yil, № 1, 8-modda, № 2, 111-modda, № 3, 245-modda, № 8, 818-modda, № 9, 954, 964-moddalar, № 10, 1070, 1071, 1073, 1077, 1079, 1083-moddalar, № 11, 1186-modda, № 12, 1280, 1287-moddalar; 2025-yil, № 2, 196-modda, № 3, 376, 377-moddalar, № 5, 643, 647-moddalar, № 8, 968-modda) quyidagi oʻzgartirish va qoʻshimcha kiritilsin:

1) 218-moddaning nomi va dispozitsiyasi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

Favqulodda holat sharoitida korxona, muassasa yoxud tashkilotlar ishiga toʻsqinlik qilish”;

2) quyidagi mazmundagi 218¹-modda bilan toʻldirilsin:

Noqonuniy ish tashlashga rahbarlik qilish, shuningdek ish tashlashda qatnashishga yoki unda qatnashmaslikka majbur qilish, shunday harakatlar uchun maʼmuriy jazo qoʻllanilganidan keyin sodir etilgan boʻlsa, —

bazaviy hisoblash miqdorining yuz baravaridan uch yuz baravarigacha miqdorda jarima yoki uch yuz oltmish soatgacha majburiy jamoat ishlari yoki bir yildan uch yilgacha ozodlikni cheklash yoxud uch yilgacha ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanadi.

Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan harakatlar:

a) juda koʻp miqdorda zarar yetkazilishiga;

b) odam oʻlishiga;

v) boshqa ogʻir oqibatlarning kelib chiqishiga sabab boʻlsa, —

bazaviy hisoblash miqdorining uch yuz baravaridan olti yuz baravarigacha miqdorda jarima yoki ikki yildan besh yilgacha ozodlikni cheklash yoxud ikki yildan besh yilgacha ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanadi.

Mehnat qonunchiligi bilan ish tashlash taqiqlangan hollarda unda ishtirok etishga majbur qilish va (yoki) unga rahbarlik qilish, —

uch yildan besh yilgacha ozodlikni cheklash yoxud uch yildan besh yilgacha ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanadi.

Ushbu moddaning uchinchi qismida nazarda tutilgan harakatlar:

a) odam oʻlishiga;

b) boshqa ogʻir oqibatlarning kelib chiqishiga sabab boʻlsa, —

besh yildan oʻn yilgacha ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanadi”.

3-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 1994-yil 22-sentabrda qabul qilingan 2015-XII-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksiga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1995-yil, № 3, 6-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1995-yil, № 9, 193-modda, № 12, 269-modda; 1996-yil, № 5-6, 69-modda, № 9, 144-modda; 1997-yil, № 2, 56-modda, № 4-5, 126-modda, № 9, 241-modda; 1998-yil, № 3, 38-modda, № 5-6, 102-modda, № 9, 181-modda; 1999-yil, № 1, 20-modda, № 5, 124-modda, № 9, 229-modda; 2000-yil, № 5-6, 153-modda, № 7-8, 217-modda; 2001-yil, № 1-2, 23-modda, № 9-10, 165, 182-moddalar; 2002-yil, № 1, 20-modda, № 9, 165-modda; 2003-yil, № 1, 8-modda, № 5, 67-modda, № 9-10, 149-modda; 2004-yil, № 1-2, 18-modda, № 5, 90-modda, № 9, 171-modda; 2005-yil, № 1, 18-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2005-yil, № 9, 312-modda, № 12, 413, 417, 418-moddalar; 2006-yil, № 6, 261-modda, № 9, 498-modda, № 10, 536-modda, № 12, 656, 659-moddalar; 2007-yil, № 4, 158, 159, 164, 165-moddalar, № 9, 416, 421-moddalar, № 12, 596, 604, 607-moddalar; 2008-yil, № 4, 181, 189, 192-moddalar, № 9, 486, 488-moddalar, № 12, 640, 641-moddalar; 2009-yil, № 1, 1-modda, № 9, 334, 335, 337-moddalar, № 10, 380-modda, № 12, 462, 468, 470, 472, 474-moddalar; 2010-yil, № 5, 175, 179-moddalar, № 6, 231-modda, № 9, 335, 339, 341-moddalar, № 10, 380-modda, № 12, 468, 473, 474-moddalar; 2011-yil, № 1, 1-modda, № 4, 104, 105-moddalar, № 9, 247, 252-moddalar, № 12/2, 365-modda; 2012-yil, № 4, 108-modda, № 9/1, 242-modda, № 12, 336-modda; 2013-yil, № 4, 98-modda, № 10, 263-modda; 2014-yil, № 1, 2-modda, № 5, 130-modda, № 9, 244-modda, № 12, 341, 343-moddalar; 2015-yil, № 6, 228-modda, № 8, 310, 312-moddalar, № 12, 452-modda; 2016-yil, № 1, 2-modda, № 4, 125-modda, № 9, 276-modda, № 12, 383, 385-moddalar; 2017-yil, № 4, 137-modda, № 6, 300-modda, № 9, 510-modda, № 10, 605-modda; 2018-yil, № 1, 1, 4, 5-moddalar, № 4, 224-modda, № 7, 430, 431, 432-moddalar, № 10, 671, 673, 679-moddalar; 2019-yil, № 1, 1, 3, 5-moddalar, № 2, 47-modda, № 3, 161, 165, 166-moddalar, № 5, 259, 261, 267, 268-moddalar, № 7, 386-modda, № 8, 469, 471-moddalar, № 9, 591, 592-moddalar, № 10, 674, 676-moddalar, № 11, 787, 791-moddalar, № 12, 880, 891-moddalar; 2020-yil, № 1, 4-modda, № 3, 203, 204-moddalar, № 7, 449-modda, № 9, 539, 540-moddalar, № 10, 593, 596-moddalar, № 11, 651-modda, № 12, 691-modda; 2021-yil, № 1, 5, 7, 12, 13, 14-moddalar, № 2, 142-modda, № 3, 217-modda, № 4, 290, 293-moddalar, 4-songa ilova, № 8, 800, 802, 803-moddalar, № 9, 903-modda, № 10, 966, 967, 968, 973-moddalar, № 11, 1066-modda; 2022-yil, № 1, 1, 2-moddalar, № 2, 80, 81-moddalar, № 3, 215, 216-moddalar, № 4, 337-modda, № 5, 464, 465, 466, 467-moddalar, № 8, 787-modda, № 10, 981, 984-moddalar, № 12, 1188-modda; 2023-yil, № 3, 184, 185, 188, 189-moddalar, № 4, 265, 266, 268-moddalar, № 5, 319, 320-moddalar, № 7, 533, 534, 535, 537, 539-moddalar, № 8, 634-modda, № 10, 798-modda, № 11, 921, 923, 924-moddalar, № 12, 1004-modda; 2024-yil, № 1, 5, 7, 8, 9-moddalar, № 2, 102, 111, 115, 116-moddalar, № 3, 243, 245-moddalar, № 6, 530, 532-moddalar, № 7, 629-modda, № 8, 826, 829, 831-moddalar, № 9, 954, 964, 965-moddalar, № 10, 1070, 1071, 1073, 1077, 1078, 1083, 1084-moddalar, № 11, 1187, 1188, 1189-moddalar, № 12, 1279, 1280, 1282, 1286, 1287-moddalar; 2025-yil, № 1, 5, 8-moddalar, № 2, 187, 188, 196, 198, 201-moddalar, № 3, 368, 376-moddalar, № 4, 517, 521-moddalar, № 5, 643, 644-moddalar, № 6, 729-modda, № 7, 828, 829, 832-moddalar, № 8, 968, 971-moddalar) quyidagi qoʻshimchalar kiritilsin:

1) quyidagi mazmundagi 201²-modda bilan toʻldirilsin:

Mehnat qonunchiligi bilan ish tashlash taqiqlangan hollarda ish tashlashda ishtirok etish, —

bazaviy hisoblash miqdorining uch baravaridan yetti baravarigacha miqdorda jarima solishga sabab boʻladi.

Noqonuniy ish tashlashga rahbarlik qilish, —

bazaviy hisoblash miqdorining oʻn baravaridan oʻn besh baravarigacha miqdorda jarima solishga sabab boʻladi.

Ushbu moddaning birinchi yoki ikkinchi qismida nazarda tutilgan huquqbuzarlik mulkiy manfaatdor boʻlish evaziga yoki boshqa biron shaxsiy manfaatni koʻzlab sodir etilgan boʻlsa, —

bazaviy hisoblash miqdorining oʻn besh baravaridan oʻttiz baravarigacha miqdorda jarima solishga sabab boʻladi.

Ish tashlashda qatnashishga yoki unda qatnashmaslikka majbur qilish, —

bazaviy hisoblash miqdorining oʻn besh baravaridan oʻttiz baravarigacha miqdorda jarima solishga sabab boʻladi.

Ushbu moddaning toʻrtinchi qismida nazarda tutilgan huquqbuzarlikni xizmat yuzasidan, moddiy yoki boshqa jihatdan aybdorga qaram boʻlgan shaxsga nisbatan sodir etish, —

bazaviy hisoblash miqdorining oʻttiz baravaridan ellik baravarigacha miqdorda jarima solishga sabab boʻladi”;

2) 245-moddaning birinchi qismi “201¹” raqamidan keyin “201²” raqami bilan toʻldirilsin;

3) 255-modda quyidagi mazmundagi uchinchi qism bilan toʻldirilsin:

“Ushbu Kodeksning 201²-moddasida nazarda tutilgan huquqbuzarlik aniqlangan taqdirda, mehnat boʻyicha davlat inspektorlari maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisida bayonnoma tuzadi hamda uni ushbu Kodeksning 282-moddasida belgilangan tartibda sudga koʻrib chiqish uchun yuboradi”;

4) 305-moddaning ikkinchi qismi “201” raqamidan keyin “201²” raqami bilan toʻldirilsin.

4-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2018-yil 22-yanvarda qabul qilingan OʻRQ-460-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Fuqarolik protsessual kodeksiga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2018-yil, 1-songa 1-ilova, № 10, 672-modda; 2019-yil, № 3, 166-modda, № 5, 261-modda, № 9, 592-modda, № 10, 671-modda, № 11, 791, 792-moddalar, № 12, 880-modda; 2020-yil, № 1, 1, 3-moddalar, № 3, 198, 199-moddalar; 2021-yil, № 1, 8-modda, 4-songa ilova, № 8, 803-modda, № 9, 903-modda; 2022-yil, № 3, 216-modda, № 8, 787-modda; 2023-yil, № 4, 269-modda, № 12, 1007-modda; 2024-yil, № 2, 115-modda, № 8, 827-modda, № 9, 964, 969-moddalar, № 11, 1191-modda, № 12, 1280, 1286-moddalar; 2025-yil, № 1, 8-modda, № 3, 373-modda, № 6, 729-modda) quyidagi qoʻshimchalar kiritilsin:

1) 50-moddaning birinchi qismi “davlat budjetidan undiruvlar” degan soʻzlardan keyin “eʼlon qilingan ish tashlashning boshlanish vaqtini kechiktirish, ish tashlashni toʻxtatib turish, ish tashlashni noqonuniy deb topish” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;

2) 266-modda quyidagi mazmundagi 4¹-band bilan toʻldirilsin:

“4¹) eʼlon qilingan ish tashlashning boshlanish vaqtini kechiktirish, ish tashlashni toʻxtatib turish, ish tashlashni noqonuniy deb topish toʻgʻrisidagi”;

3) quyidagi mazmundagi 23³-bob bilan toʻldirilsin:

Eʼlon qilingan ish tashlashning boshlanish vaqtini kechiktirish, ish tashlashni toʻxtatib turish, ish tashlashni noqonuniy deb topish toʻgʻrisidagi ishlar fuqarolik sud ishlarini yuritishning umumiy qoidalari boʻyicha, mazkur bobda belgilangan xususiyatlar inobatga olingan holda sud tomonidan koʻrib chiqiladi.

Eʼlon qilingan ish tashlashning boshlanish vaqtini kechiktirish toʻgʻrisidagi, ish tashlashni toʻxtatib turish haqidagi, ish tashlashni noqonuniy deb topish toʻgʻrisidagi daʼvo arizasi sudga ish beruvchi yoxud prokuror tomonidan beriladi.

Eʼlon qilingan ish tashlashning boshlanish vaqtini kechiktirish toʻgʻrisidagi, ish tashlashni toʻxtatib turish haqidagi, ish tashlashni noqonuniy deb topish toʻgʻrisidagi daʼvo arizasi tegishincha mazkur ish tashlash amalga oshiriladigan, amalga oshirilayotgan, amalga oshirilgan joydagi sudda koʻrib chiqiladi.

Eʼlon qilingan ish tashlashning boshlanish vaqtini kechiktirish toʻgʻrisidagi, ish tashlashni toʻxtatib turish haqidagi, ish tashlashni noqonuniy deb topish toʻgʻrisidagi daʼvo arizasi ushbu Kodeksning 189-moddasida nazarda tutilgan talablarga muvofiq boʻlishi kerak.

Daʼvo arizasida quyidagilar ham koʻrsatilishi kerak:

1) ish tashlash oʻtkazilayotgan tashkilotning nomi;

2) ish tashlashni eʼlon qilish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan sana, ish tashlash amalga oshiriladigan (amalga oshirilayotgan, amalga oshirilgan) sana va joy;

3) daʼvogarning fikriga koʻra, ish tashlash tufayli buzilayotgan huquqlar, erkinliklar va qonuniy manfaatlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;

4) daʼvogarning fikriga koʻra, ish tashlash qaysi qonun hujjatlariga zid boʻlsa, oʻsha qonun hujjatlari.

Eʼlon qilingan ish tashlashning boshlanish vaqtini kechiktirish toʻgʻrisidagi, ish tashlashni toʻxtatib turish haqidagi daʼvo arizasida ish tashlashni kechiktirish yoki toʻxtatib turish muddati ham koʻrsatilishi lozim.

Daʼvo arizasiga ushbu Kodeksning 191-moddasida koʻrsatilgan hujjatlar, shuningdek ish tashlashni eʼlon qilish toʻgʻrisidagi qaror ilova qilinadi.

Eʼlon qilingan ish tashlashning boshlanish vaqtini kechiktirish toʻgʻrisidagi, ish tashlashni toʻxtatib turish haqidagi, ish tashlashni noqonuniy deb topish toʻgʻrisidagi ishlar daʼvo arizasi berilgan kundan eʼtiboran oʻn kunlik muddatda sud tomonidan ish beruvchi, ish tashlashga rahbarlik qiluvchi, shuningdek prokuror ishtirokida koʻrib chiqiladi. Uchinchi shaxslar sud majlisiga chaqirilishi mumkin.

Ish muhokamasining vaqti va joyi toʻgʻrisida tegishli tarzda xabardor qilingan taraflar va ishda ishtirok etuvchi boshqa shaxslar sud majlisiga kelmasa, ish ularning yoʻqligida koʻrilishi mumkin.

Ish tashlashni noqonuniy deb topish toʻgʻrisidagi ishni koʻrib chiqish chogʻida sud ish tashlashni eʼlon qilish toʻgʻrisidagi qarorning qonuniyligini, ish tashlashni amalga oshirishning qonunda belgilangan talablariga rioya etilganligini tekshiradi, shuningdek ish tashlash tufayli huquqlar, erkinliklar va qonuniy manfaatlar buzilgan-buzilmaganligini aniqlaydi.

Eʼlon qilingan ish tashlashning boshlanish vaqtini kechiktirish toʻgʻrisidagi, ish tashlashni toʻxtatib turish haqidagi, ish tashlashni noqonuniy deb topish toʻgʻrisidagi ish boʻyicha hal qiluv qarori ushbu Kodeksning 23-bobida belgilangan qoidalarga koʻra sud tomonidan qabul qilinadi.

Ish tashlash noqonuniy deb topilgan taqdirda, sud tegishli javobgarlik masalasini hal etish toʻgʻrisida prokurorga xabar qiladi.

Sud ish tashlashni eʼlon qilish toʻgʻrisidagi qarorning va ish tashlashning qonunga muvofiq ekanligini hamda ish tashlash tufayli huquqlar, erkinliklar va qonuniy manfaatlar buzilmayotganligini aniqlasa, arz qilingan talabni qanoatlantirishni rad etish toʻgʻrisida hal qiluv qarori qabul qiladi.

Sudning eʼlon qilingan ish tashlashning boshlanish vaqtini kechiktirish toʻgʻrisidagi yoki ish tashlashni toʻxtatib turish haqidagi daʼvo arizasini qanoatlantirish toʻgʻrisidagi hal qiluv qarorida eʼlon qilingan ish tashlashni kechiktirish yoki ish tashlashni toʻxtatib turish muddati koʻrsatiladi va u eʼlon qilingan ish tashlashning boshlanish vaqtini kechiktirish yoki ish tashlashni toʻxtatib turish uchun asos boʻladi”.

5-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 6-dekabrda qabul qilingan “Kasaba uyushmalari toʻgʻrisida”gi OʻRQ-588-sonli Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-yil, № 12, 882-modda; 2021-yil, 4-songa ilova; 2022-yil, № 5, 464-modda; 2023-yil, № 11, 923-modda; 2024-yil, № 8, 822-modda) quyidagi oʻzgartirish va qoʻshimcha kiritilsin:

1) 44-moddaning birinchi qismidagi “tegishli inspektorlari faoliyat koʻrsatadigan inspeksiyalar” degan soʻzlar “tegishli maʼmuriy vakolatga ega boʻlmagan inspektorlari faoliyat koʻrsatadigan inspeksiyalar” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

2) quyidagi mazmundagi 45¹-modda bilan toʻldirilsin:

Kasaba uyushmalarining inspeksiyalari, shuningdek Davlat mehnat inspeksiyasi oʻz faoliyatlarini oʻzaro hamkorlikda amalga oshirishlari mumkin. Buning uchun istalgan taraf ikkinchi tarafga hamkorlik toʻgʻrisida kelishuv, memorandum va boshqa bitim tuzish toʻgʻrisida taklif bilan chiqishlari mumkin.

Taraflar oʻrtasida imzolangan kelishuv, memorandum va boshqa bitim uni imzolagan tarafning ichki faoliyatiga aralashishni, shuningdek uning faoliyatini biror-bir tarzda cheklovchi normani oʻz ichiga olishi mumkin emas”.

6-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2022-yil 28-oktabrda qabul qilingan OʻRQ-798-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Mehnat kodeksiga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2022-yil, 10-songa ilova; 2023-yil, № 4, 265-modda, № 11, 923-modda; 2024-yil, № 2, 111-modda, № 7, 627-modda, № 9, 964-modda; 2025-yil, № 2, 193-modda, № 6, 730-modda) quyidagi qoʻshimcha va oʻzgartirishlar kiritilsin:

1) 36-moddaning oltinchi qismi:

quyidagi mazmundagi oltinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:

“ish tashlashga oid masalalar toʻgʻrisida qaror qabul qiladi”;

oltinchi xatboshisi yettinchi xatboshi deb hisoblansin;

2) 186-modda ikkinchi qismining ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“ushbu Kodeksning 398-moddasiga muvofiq”;

3) 398-moddaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Ish beruvchi quyidagi shaxslarga ularning iltimosiga koʻra toʻliqsiz ish vaqti belgilashi shart:

homilador ayolga;

oʻn toʻrt yoshga toʻlmagan bolaning (oʻn olti yoshga toʻlmagan nogironligi boʻlgan bolaning) ota-onasidan biriga (ota-onaning oʻrnini bosuvchi shaxsga);

tibbiy xulosaga muvofiq oilaning betob aʼzosini parvarishlashni amalga oshirayotgan shaxsga”;

4) 570-modda quyidagi mazmundagi beshinchi qism bilan toʻldirilsin:

“Ish tashlash — bu xodimlarning mehnatga oid, ijtimoiy-iqtisodiy va kasbiy manfaatlarini himoya qilish maqsadida ish beruvchi bilan jamoaviy mehnat nizosini hal etish usuli sifatida mehnat majburiyatlarini vaqtincha, ixtiyoriy va birgalikda toʻliq yoki qisman bajarishni toʻxtatishdir”;

5) 576-modda quyidagi mazmundagi toʻqqizinchi va oʻninchi qismlar bilan toʻldirilsin:

“Agar ushbu Kodeks 589-moddasining birinchi va ikkinchi qismlariga binoan jamoaviy mehnat nizosini hal qilish uchun ish tashlash oʻtkazib boʻlmaydigan boʻlsa, jamoaviy mehnat nizosini mehnat arbitrajida koʻrib chiqish majburiy hisoblanadi va mehnat arbitrajining qarori taraflar uchun, ularning ushbu masala boʻyicha kelishuvi mavjudligidan qatʼi nazar, majburiy hisoblanadi.

Agar taraflar vaqtincha mehnat arbitrajini tuzish, uning tarkibi va qoidalari toʻgʻrisida yoki jamoaviy mehnat nizosini doimiy mehnat arbitrajiga oʻtkazish toʻgʻrisida kelishuvga erishmasa, ushbu masalalar yuzasidan qaror jamoaviy mehnat nizolarini tartibga solish boʻyicha davlat organlari tomonidan qabul qilinadi”;

6) 577-modda quyidagi mazmundagi yettinchi qism bilan toʻldirilsin:

“Jamoaviy mehnat nizolarini tartibga solish boʻyicha davlat organlarining vakolatli xodimlari tashkilotdagi jamoaviy mehnat nizosi toʻgʻrisida xabar olingan paytdan boshlab ish beruvchining ish joyiga jamoaviy mehnat nizosini hal qilish, nizoning sabablarini aniqlash va hal qilishga koʻmaklashish uchun xizmat guvohnomasini koʻrsatgan holda moneliksiz tashrif buyurish huquqiga ega”;

7) 581-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:

Agar ushbu Kodeksda belgilangan yarashtiruv-vositachilik tartib-taomillari orqali jamoaviy mehnat nizosini hal qilishning iloji boʻlmasa, shuningdek ish beruvchi yarashtiruv-vositachilik tartib-taomillaridan bosh tortgan yoki jamoaviy mehnat nizosini hal qilish paytida erishilgan kelishuvni bajarmagan boʻlsa, mehnat jamoasi jamoaviy mehnat nizosini hal qilishning usuli sifatida ish tashlash toʻgʻrisida qaror qabul qilishi mumkin.

Ish tashlashda qatnashish ixtiyoriydir. Hech kim ish tashlashda qatnashishga yoki unda qatnashmaslikka majbur qilinishi mumkin emas.

Ish tashlash, qoida tariqasida, xodimlarning doimiy ish joyida amalga oshiriladi”;

8) quyidagi mazmundagi 582 — 593-moddalar bilan toʻldirilsin:

Ish tashlashni eʼlon qilish toʻgʻrisidagi qaror tashkilot (filial, vakolatxona yoki boshqa alohida tarkibiy boʻlinma) xodimlarining umumiy yigʻilishida (konferensiyasida) qatnashayotgan xodimlarning (delegatlarning) ellik foizidan koʻprogʻi yoqlab bergan ovozi bilan qabul qilinadi.

Tashkilot (filial, vakolatxona yoki boshqa alohida tarkibiy boʻlinma) xodimlarining umumiy yigʻilishi (konferensiyasi) tomonidan ish tashlashni eʼlon qilish toʻgʻrisida qaror qabul qilish ish tashlash boshlanishidan kamida bir oy oldin ushbu Kodeksning 36-moddasida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Ish tashlashni eʼlon qilish toʻgʻrisidagi qarorda quyidagilar koʻrsatilishi kerak:

ish tashlashni eʼlon qilish va oʻtkazish uchun asos boʻlgan jamoaviy mehnat nizosi taraflarining kelishmovchiliklari roʻyxati;

ish tashlash boshlanadigan sana, vaqt va joy;

ish tashlashga rahbarlik qiluvchi va uning ish tashlash chogʻidagi vakolatlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;

xodimlarning yarashtiruv-vositachilik tartib-taomillarida ishtirok etuvchi vakillari roʻyxati.

Kasaba uyushmasi qoʻmitasi ish tashlashni eʼlon qilish toʻgʻrisidagi qaror haqida ish beruvchini ushbu qaror qabul qilingan paytdan eʼtiboran bir ish kunidan kechiktirmay yozma ravishda xabardor qilishi kerak.

Ish beruvchi boʻlajak ish tashlashni eʼlon qilish toʻgʻrisida yozma xabarnomani olgan paytdan eʼtiboran bir ish kunidan kechiktirmay bu haqda jamoaviy mehnat nizolarini tartibga solish boʻyicha davlat organlarini yozma ravishda ogohlantiradi.

Ish tashlashni eʼlon qilish toʻgʻrisidagi qarorda belgilangan vaqtda ish tashlash boshlanmagan boʻlsa, jamoaviy mehnat nizosini hal qilish ushbu Kodeksning 573-moddasida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Ish tashlashga kasaba uyushmasi qoʻmitasining vakolatli vakili rahbarlik qiladi.

Ish tashlashga rahbarlik qiluvchi:

xodimlar umumiy yigʻilishlarini (konferensiyalarini) chaqirishga;

ish beruvchidan xodimlarning manfaatlariga daxldor masalalar boʻyicha maʼlumot olishga;

ish tashlashni eʼlon qilish va oʻtkazish uchun asos boʻlgan kelishmovchiliklarni hal qilishda xodimlar nomidan ish yuritishga;

kelishib olinishi zarur boʻlgan masalalar boʻyicha fikrlarni tayyorlash uchun mutaxassislarni jalb qilishga;

ish tashlashda ishtirok etayotgan xodimlarning ellik foizidan koʻprogʻining roziligi bilan ish tashlashni toʻxtatib qoʻyishga haqli.

Ish tashlashga rahbarlik qiluvchi:

ish tashlash amalga oshirilayotgan davrda Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi, qonunlari va boshqa qonunchilik hujjatlariga rioya etilishini taʼminlashi;

jamoaviy mehnat nizosini tinch yoʻl bilan hal etish uchun barcha zarur choralarni koʻrishi;

ish tashlashni eʼlon qilish toʻgʻrisidagi qarorda nazarda tutilgan ish tashlash boshlanadigan sana, vaqt va joyga doir talablarga amal qilinishini taʼminlashi;

jamoaviy mehnat nizosi taraflariga, davlat organlari va tashkilotlariga yolgʻon yoki buzib koʻrsatilgan axborot taqdim qilmasligi;

oʻziga berilgan vakolatlar doirasidan chetga chiqmasligi shart.

Xodimning ish tashlash bilan bogʻliq jarayonda ishtirok etgani uni intizomiy javobgarlikka tortish uchun asos sifatida koʻrib chiqilishi mumkin emas.

Ish tashlash paytida unda ishtirok etadigan xodimning ish joyi va lavozimi saqlanib qoladi.

Ish beruvchi xodimga u ish tashlashda qatnashgan vaqtida ish haqini toʻlamaslik huquqiga ega.

Ish tashlashda ishtirok etmagan, biroq ish tashlash oʻtkazilayotganligi sababli bekor turib qolgan xodimlarga haq toʻlash ushbu Kodeksda belgilangan tartibda amalga oshiriladi. Ish tashlashda ishtirok etmagan xodimlar bekor turib qolish munosabati bilan ish beruvchining tashabbusi bilan ushbu Kodeksda belgilangan tartibda vaqtincha boshqa ishga oʻtkazilishi mumkin.

Ish tashlash paytida jamoaviy mehnat nizosi taraflari nizoni yarashtiruv-vositachilik tartib-taomillari orqali hal qilishda davom etishlari kerak.

Xodim, ish beruvchi va kasaba uyushmasi qoʻmitasi ish tashlash paytida jamoat tartibini, ish beruvchining va xodimlarning mol-mulki xavfsizligini, shuningdek toʻxtatilishi inson hayoti va sogʻligʻiga bevosita xavf tugʻdiradigan uskunalarning ishlashini taʼminlash boʻyicha choralar koʻrishi shart.

Ushbu Kodeks 589-moddasining uchinchi qismida nazarda tutilgan xizmatlarda (sohalarda) minimal zarur ishlar (xizmatlar) taʼminlanishi shart.

Ish tashlash insonlarning hayoti va sogʻligʻiga zarar yetkazish real xavfini keltirib chiqarsa, tinchlik va xavfsizlikka, jamoat xavfsizligi va jamoat tartibiga, ekologik barqarorlikka tahdid solsa, sudning qaroriga asosan:

eʼlon qilingan ish tashlashning boshlanish vaqti oʻttiz kalendar kundan koʻp boʻlmagan muddatga kechiktirilishi;

ish tashlash oʻttiz kalendar kundan koʻp boʻlmagan muddatga toʻxtatib turilishi mumkin.

Eʼlon qilingan ish tashlashning boshlanish vaqtini kechiktirish yoki ish tashlashni toʻxtatib turish toʻgʻrisidagi sudning qarori toʻgʻrisida xodimlar ish tashlashga rahbarlik qiluvchi orqali darhol xabardor qilinishi shart.

Eʼlon qilingan ish tashlashning boshlanish vaqtini kechiktirish yoki ish tashlashni toʻxtatib turish toʻgʻrisidagi sudning qarori darhol ijro etilishi kerak.

Ish beruvchi tomonidan jamoaviy mehnat nizosini hal etish (tartibga solish) jarayonida mehnat jamoasi bilan erishilgan kelishuvlarda belgilangan majburiyatlar bajarilmagan taqdirda tugatilgan ish tashlash qayta tiklanishi mumkin.

Ish tashlashni qayta tiklash uchun jamoaviy mehnat nizosini yarashtiruv-vositachilik tartib-taomillari asosida qayta koʻrib chiqish talab qilinmaydi.

Kasaba uyushmasi qoʻmitasi ish beruvchini va jamoaviy mehnat nizolarini tartibga solish boʻyicha davlat organini ish tashlash qayta tiklanishi toʻgʻrisida kamida yetmish ikki soat oldin yozma ravishda ogohlantirishi kerak.

Favqulodda holat yoki favqulodda vaziyatlar paytida, urush holatida, umumiy safarbarlik eʼlon qilingan davrda ish tashlash taqiqlanadi.

Ish tashlashda quyidagilarning qatnashishi mumkin emas hamda ular ishtirokidagi ish tashlash taqiqlangan hisoblanadi:

tibbiyot xodimlari;

davlat organining vakolatlarini amalga oshirish uchun Davlat fuqarolik xizmati lavozimlarining davlat reyestriga kiritilgan shaxslar;

harbiy xizmatchilar, sudyalar, sud va huquqni muhofaza qiluvchi organlarning maxsus (harbiy) unvonlarga yoki martaba (malaka, mansab) darajalariga ega xodimlari;

energiya va suv taʼminoti tizimi tashkilotlari xodimlari;

aloqa tizimi xodimlari.

Fuqarolarning hayoti, sogʻligʻi va shaxsiy xavfsizligi uchun faoliyati hayotiy muhim boʻlmagan, biroq aholining kundalik hayotini taʼminlashda muhim oʻrin tutadigan tashkilotlarda, shuningdek ish tashlash davomiyligi va koʻlami tufayli aholining odatdagi turmush sharoitlariga tahdid soluvchi xizmatlarda (sohalarda) minimal zarur ishlar (xizmatlar) majburiy joriy etilishi mumkin.

Ushbu moddaning uchinchi qismida nazarda tutilgan minimal zarur ishlar (xizmatlar) va ular amalga oshirilishi lozim boʻlgan tashkilotlar (xizmatlar, sohalar) roʻyxati Ijtimoiy-mehnat masalalari boʻyicha respublika uch tomonlama komissiyasi bilan kelishilgan holda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Agar ushbu Kodeks va boshqa qonunlarda nazarda tutilgan talablarni buzgan holda ish tashlash amalga oshirilgan (amalga oshirilayotgan, amalga oshiriladigan) yoki ish tashlashni eʼlon qilish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan boʻlsa, bu noqonuniy ish tashlash deb topiladi.

Ish tashlash sud tomonidan noqonuniy deb topilganda, mazkur masala boʻyicha sudning qarori toʻgʻrisida xodimlar ish tashlashga rahbarlik qiluvchi orqali darhol xabardor qilinishi shart.

Ish tashlashni noqonuniy deb topish toʻgʻrisidagi sudning qarori darhol ijro etilishi kerak.

Ish tashlash quyidagi hollarda tugatiladi:

jamoaviy mehnat nizosi taraflari tomonidan oʻzaro yozma kelishuvga erishilganda;

ish beruvchi tomonidan ish tashlashni eʼlon qilish toʻgʻrisidagi qarorda ish tashlashni eʼlon qilish va oʻtkazish uchun asos boʻlgan kelishmovchiliklar bartaraf etilganda;

sud tomonidan qonun hujjatlarida belgilangan tartibda noqonuniy deb topilganda;

ish tashlashda ishtirok etayotgan xodimlarning ellik foizidan koʻprogʻining roziligi bilan ish tashlashdan voz kechilganida.

Xodimlar ish tashlash tugatilgandan keyingi ish kunidan kechiktirmay mehnat shartnomasida nazarda tutilgan majburiyatlarini davom ettirishi zarur.

Ish tashlash toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

Qonunchilikni, jamoa kelishuvlarini va jamoa shartnomasini, ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qoʻmitasi bilan kelishilgan holda qabul qilingan ichki hujjatlarni qoʻllash xususidagi jamoaviy mehnat nizolari sud tomonidan koʻrib chiqilishi lozim.

Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan jamoaviy mehnat nizolarini sudlarda koʻrib chiqish hamda sud qarorlarini ijro etish chogʻida ushbu Kodeksda yakka tartibdagi mehnat nizolari uchun belgilangan tegishli qoidalar va muddatlar qoʻllaniladi”.

7-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi hamda boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

8-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

fuqarolarning hayoti, sogʻligʻi va shaxsiy xavfsizligi uchun faoliyati hayotiy muhim boʻlmagan, biroq aholining kundalik hayotini taʼminlashda muhim oʻrin tutadigan tashkilotlarda, shuningdek ish tashlash davomiyligi va koʻlami tufayli aholining odatdagi turmush sharoitlariga tahdid soluvchi xizmatlarda (sohalarda) minimal zarur ishlar (xizmatlar) va ular amalga oshirilishi lozim boʻlgan tashkilotlar (xizmatlar, sohalar) roʻyxatini Ijtimoiy-mehnat masalalari boʻyicha respublika uch tomonlama komissiyasi bilan kelishilgan holda ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy ichida belgilasin;

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

9-modda. Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy oʻtgach kuchga kiradi.