Ҳужжатга таклиф юбориш
Аудиони тинглаш
Ҳужжат элементидан ҳавола олиш“TASDIQLANGAN”
Oʻzbekiston Respublikasi
Markaziy banki Boshqaruvining
2000-yil 22-fevraldagi
(3-son bayonnomasi)
432-son
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOʻZBEKISTON RESPUBLIKASI BANKLARIDA KREDIT HUJJATLARINI YuRITISh TARTIBI TOʻGʻRISIDA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишNizom
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш(yangi tahriri)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2000-yil 2-martda roʻyxatdan oʻtkazildi, roʻyxat raqami 906]
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
LexUZ sharhiMazkur nizom Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvining 2020-yil 25-maydagi 12/7-sonli “Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan qabul qilingan ayrim normativ-huquqiy hujjatlarni oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish toʻgʻrisida”gi qaroriga (roʻyxat raqami 3280, 29.07.2020-y.) asosan oʻz kuchini yoʻqotgan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. UMUMIY QOIDALAR
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.1. Mazkur Nizom “Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki toʻgʻrisida”, “Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida”gi qonunlarga muvofiq ishlab chiqilgan boʻlib, u Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining bank faoliyatini nazorat qilish va bank tizimida kredit tavakkalchiligi boshqaruvini yaxshilashga doir vazifalarni ijro etishi uchun sharoit yaratish maqsadida banklar kredit hujjatlarini yuritish boʻyicha talablarni qamrab oladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.2. Mazkur Nizom banklar tomonidan beriladigan barcha kreditlarga, shuningdek unga ochilayotgan kredit liniyalariga nisbatan qoʻllaniladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.3. Bank kreditlarni oʻzining ichki kredit siyosatiga va kredit operatsiyalarini yuritishning umumiy shartlariga muvofiq ravishda beradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.4. Kredit bank tomonidan kredit shartnomasi asosida pul shaklida beriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.5. Bank boʻlajak qarz oluvchidan mazkur Nizomga muvofiq ravishda kredit hujjatlarini yuritish uchun zarur boʻladigan barcha axborotni talab etishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.6. Kredit bergan bank shartnoma asosida yoki Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligida koʻzda tutilgan boshqa usul vositasida kredit boʻyicha toʻlovni talab etish huquqini har qanday miqdorda yon berishi mumkin. Yangi qarz oluvchi kreditga doir huquqini faqat yon berish toʻgʻrisida yangi shartnoma tuzish vositasida qayta yon berishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.7. Kredit tarkibidagi oʻzgarishlar (restrukturizatsiya) yozma tarzda kredit shartnomasi, garov haqidagi shartnoma, kredit shartnomasini bajarishga doir boshqa shartnomalarga tegishli oʻzgarishlar va qoʻshimchalar kiritish yoʻli bilan tayyorlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. BERILGAN KREDIT BOʻYIChA HUJJATLARNI YuRITISh TARTIBI
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.1. Bank har bir berilgan kredit boʻyicha kredit yigʻmajildini tayyorlaydi, u kredit shartnomasi imzolangan yoki tasdiqlangan kundan boshlab ochiladi hamda mazkur Nizomda koʻzda tutilgan hollardan tashqari asosiy qarz va foizlar toʻliq toʻlanganidan soʻng yopiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.2. Kredit yigʻmajildi hujjatlari muhofazasi va vakolatliligini taʼminlash majburiyati yuklatilgan bank xodimi kredit yigʻmajildini yuritish va saqlash uchun masʼuldir.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.3. Markaziy bank bank faoliyatini tekshirayotgan davrda bank nozirlar talab qiladigan barcha kredit yigʻmajildlarini, jumladan bank boʻlimlari bergan kreditlar boʻyicha yigʻmajildlarni taqdim etishlari shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.4. Blankli (ishonchli) kreditga doir yigʻmajildda har qanday turdagi kreditni berish uchun talab qilinadigan umumiy hujjatlarning mavjud boʻlishi yetarlidir. Ushbu umumiy hujjatlar quyidagilarga muvofiq kelishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqarzdor tomonidan imzolangan va kredit berilishidan oldingi sana qoʻyilgan, kreditdan foydalanish maqsadlari bayon etilgan va kredit taʼminlangan holda garov mavzui koʻrsatilgan ariza;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqarz oluvchining taʼsis hujjatlari; bunda hujjatning nusxalari masʼul kredit xodimi tomonidan qarz oluvchining yuridik ishidan olingan boʻlishi shart;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbiznes-reja (isteʼmol krediti va biznes-rejani taqdim etish shart boʻlmagan kreditning boshqa turlari bundan mustasno);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишagar shaxs qarzdorning vakili boʻlsa, qarzdor nomidan kredit shartnomasini imzolash huquqini tasdiqlovchi hujjat, imzolar nusxasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtuzilgan kredit shartnomasining asl nusxasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqabul qilingan buxgalteriya standartlariga muvofiq tayyorlangan, oxirgi hisobot sanasida qarzdor tomonidan imzolangan moliyaviy hisobotlar, jumladan balans hisoboti hamda daromadlar va pul oqimiga doir hisobotlar; zarurat tugʻilganda qarz oluvchining hisobotlari bank va bankning konsultatsion boʻlimining masʼul kredit xodimi hamkorligida talab qilinayotgan formatga muvofiq keltirilishi shart;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmasʼul bank xodimi tomonidan tayyorlangan, kreditni toʻlash uchun qarzdorning naqd pul massasi oqimining yetarliligini tasdiqlovchi pul oqimi toʻgʻrisidagi hisobot tahlili;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbank kredit qoʻmitasining kredit tasdiqlangan muddat va shartlarini oʻz ichiga oluvchi kredit shartnomasini tasdiqlashga doir qarori.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.5. Agar kredit koʻchmas mulk garovi bilan taʼminlangan boʻlsa, unda kredit yigʻmajildida qoʻshimcha ravishda quyidagi hujjatlar boʻlishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишipoteka toʻgʻrisida tuzilgan shartnomaning asl nusxasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишgarovga beruvchi va bank tomonidan imzolangan, garov obyekti qiymatini kelishuv dalolatnomasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишgarovga beruvchi va bank tomonidan imzolangan, garov obyekti qiymatini kelishuv dalolatnomasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишgarovga qoʻyilgan mulkni sugʻurta qilish shartnomasi va ushbu shartnoma boʻyicha sugʻurta polisi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишgarov shartnomasining davlat kadastr idoralarida davlat roʻyxatidan oʻtkazilganligi toʻgʻrisida guvohnoma yoki davlat kadastr idoralarida garov shartnomasining davlat roʻyxatidan oʻtkazilganligini tasdiqlovchi, belgilangan shaklda garov shartnomasiga qoʻyilgan belgi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишgarov predmetini sotish narxini tasdiqlovchi hujjatlar, agar kredit, uni sotib olishni moliyalash maqsadida berilgan boʻlsa.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.6. Koʻchmas boʻlmagan mulk garov toʻgʻrisidagi shartnomaga muvofiq mulkka egalik qilish huquqi qarzdorga oʻtganidan soʻng garov vositasi boʻladigan mulkni sotib olish uchun beriladigan kreditlarga doir kredit yigʻmajildlarida mazkur mulkni sotish narxini va bu mulk sugʻurta qilingan pul mablagʻlari miqdorini tasdiqlovchi hujjatlar boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.7. Agar kredit koʻchmas mulkni qurish, taʼmirlash va tiklashni moliyalash maqsadida berilgan boʻlsa, bank kredit yigʻmajildiga smeta hujjatlarini, shuningdek bank tomonidan tayyorlangan tekshirish toʻgʻrisidagi hisobotni yoki kredit berilgan ishlar bajarilganligini tasdiqlovchi qabul qilib olish toʻgʻrisidagi dalolatnomani kiritishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.8. Agar kredit boshqa shaxs tomonidan kafolatlansa, kredit yigʻmajildiga quyidagi qoʻshimcha hujjatlar kiritiladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkafillik toʻgʻrisidagi shartnoma yoki yozma kafolat;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишauditorlik tashkiloti yoki auditorning kafolatchining (kafil) qoniqarli moliyaviy ahvolini tasdiqlovchi xulosasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишshaxsning kafil nomidan (kafolatchi) kafolat toʻgʻrisidagi shartnomani (majburiyatni) imzolash huquqini tasdiqlovchi hujjat.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.9. Kreditni berishga doir bank bilan tuzilgan shartnomaga, jumladan garov toʻgʻrisidagi shartnomaga kiritiladigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar ushbu shartnomalar shartlariga muvofiq rasmiylashtirilishi va tegishli yigʻmajildlarga kiritilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2.10. Kredit toʻliq yoki qisman toʻlanganligini tasdiqlovchi hujjatlar kredit yigʻmajildiga kiritilishi va kreditni toʻlash manbalarini (qarzdor tomonidan oʻtkazilgan yoki garov mavzuini sotishdan olingan mablagʻlar) aks ettirishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. KREDITLARGA DOIR OLINGAN HUQUQLAR BOʻYIChA HUJJATLARNI YuRITISh TARTIBI
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.1. Bank kreditga doir huquqlarni sotib olgan holda bu bank yon berish toʻgʻrisidagi shartnoma imzolangan vaqtda kredit yigʻmajildini ochishi kerak va unga mazkur nizom talablariga muvofiq tayyorlangan va dastlabki kreditor tomonidan tekshirilgan, dastlabki kreditorning yigʻmajildiga tikib qoʻyilgan barcha hujjatlarni kiritishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.2. Ushbu boʻlimning 3.1-bandida talab qilingan hujjatlardan tashqari oʻtkazma amalga oshirilgan bankning kredit yigʻmajildida quyidagilar boʻlishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишoʻtkazishni amalga oshirgan bankning kredit oʻz vaqtida va toʻliq toʻlanishi toʻgʻrisidagi batafsil hisoboti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишpul oʻtkazish toʻgʻrisidagi shartnoma, jumladan kreditga doir xizmat koʻrsatish shartlari toʻgʻrisidagi nizom (kreditni toʻlash haqidagi kvitansiya), kreditni toʻlashga doir maʼlumotlar va yozma hujjatlar bilan oʻzaro almashish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyon bergan bank tomonidan kredit berish mezonlarini belgilovchi hujjat nusxasi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. BANK TOMONIDAN AMALGA OShIRILADIGAN YoN BERISh HUJJATLARINI YuRITISh TARTIBI
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.1. Kreditni yon bergan bank kredit yigʻmajildiga mazkur kredit bilan bogʻliq majburiyatlar yuzasidan bank tomonidan tuzilgan yon berish toʻgʻrisidagi barcha shartnomalarni kiritishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2. Agar mazkur shartnoma yangi kreditorga bunday xizmatlarni koʻrsatish boʻyicha bank majburiyatlarini oʻzida qamrab olsa, bank yon bergan kredit yigʻmajildi yon berish toʻgʻrisidagi shartnomaga muvofiq kreditga oid barcha toʻlovlar olinmaguncha yopilishi mumkin emas.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. QARZDORLARNI OʻZGARTIRIShGA DOIR HUJJATLAR
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.1. Qarzdorning oʻzgarishi dastlabki qarzdor tomonidan oʻz qarzini boshqa shaxs — yangi qarzdorga berish toʻgʻrisidagi shartnoma, shuningdek kredit shartnomasiga kiritiladigan tegishli toʻldirishlar yordamida rasmiylashtiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.2. Qarzdor oʻzgargan kreditga doir asosiy hujjatlar quyidagi hujjatlarni oʻz ichiga olishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqarzdor va moʻljallanayotgan yangi qarzdorning bank tomonidan qarzni oʻtkazishga rozilik berishini soʻrab yozgan arizalari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmazkur Nizomning 2.4-bandi talablariga muvofiq yangi qarzdorga nisbatan tayyorlangan asosiy hujjatlar (yuqorida qayd etilgan bandning 8-xatboshida koʻzda tutilgan talablar bundan mustasno), ular qarzni oʻtkazish toʻgʻrisidagi bank roziligi, qarzdor oʻzgarishi munosabati bilan kredit shartnomasiga kiritiladigan oʻzgartirish va qoʻshimchalarga oid hujjatlarga nisbatan qoʻllaniladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbankning qarzni oʻtkazish yuzasidan bergan yozma roziligi, dastlabki va yangi qarzdor oʻrtasida tuzilgan yozma shartnoma;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkredit shartnomasiga yozma tarzda kiritilgan va yanga qarzdor tomonidan imzolangan oʻzgartirish va toʻldirishlar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5.3. Bank qarzni oʻtkazish yuzasidan oʻz roziligini berishga asos boʻlgan, yangi qarzdor bergan taʼminot shartlariga qarab yangi qarzdorga ochilgan kredit yigʻmajildiga mazkur nizomning 5.1 va 5.2-bandlariga muvofiq tegishli qoʻshimcha hujjatlar kiritib qoʻyilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. MAJBURIYATLARNING BANK TOMONIDAN KAFOLATLANIShIGA DOIR HUJJATLAR
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.1. Qarzdor kreditni toʻlamagan taqdirda, kafil bank javobgarlikni oʻz zimmasiga olishi haqida kreditorga yozma ravishda xabar berilgan holda kafolat berishga doir yozma shartnomada bank tomonidan kafillik va kafolatlar berilishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.2. Qarzdor kreditni toʻlamaganligi sababli bank tomonidan amalga oshirilgan kafolatlar boʻyicha yigʻmajild ochiladi. U kafolat berilgan shaxs tomonidan qarz toʻlangunga qadar yuritiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.3. Bank tomonidan kafil sifatida majburiyatlarning bajarilishi munosabati bilan ochilgan kredit yigʻmajildlari mazkur Nizomda koʻzda tutilgan talablarga muvofiq kafolat berish toʻgʻrisidagi shartnomani tuzish uchun tayyorlangan hujjatlarni oʻz ichiga oladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6.4. Qarzdorning oʻziga kafolat berayotgan bank oldidagi majburiyatlari taʼminlangan taqdirda, ushbu kafolatga doir kredit yigʻmajildi mazkur Nizomda koʻzda tutilgan talablarga (2.10, 6.2 va 6.3- bandlari) muvofiq tayyorlangan hujjatlarni qamrab olishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. KREDITLAR MONITORINGIGA DOIR HUJJATLAR
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.1. Bank har bir berilayotgan yoki olinayotgan kreditlar boʻyicha yigʻmajildga quyidagi hujjatlarni tikib qoʻyishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqarzdorning moliyaviy ahvoli va toʻlovlarni oʻz vaqtida amalga oshirish imkoniyatini tekshirish maqsadida tegishli shartnomalar tuzilganidan soʻng bank va qarzdor oʻrtasida yuz bergan muomalalarni aks ettiruvchi yozishmalar va hujjatlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkredit taʼminoti sifatida berilgan mulkni tekshirish hujjatlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqarzdor kafilining (kafolatchi) moliyaviy ahvolini aks ettiruvchi barcha hujjatlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkreditlarni oʻz vaqtida va toʻliq toʻlanishini tasdiqlovchi hujjatlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqarzdor toʻlovlarni amalga oshirmagan holda bank tomonidan koʻrilgan chora-tadbirlarni tasdiqlovchi hujjatlar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.2. Kreditga doir xizmat koʻrsatuvchi bank oʻtkazish toʻgʻrisidagi shartnoma shartlariga muvofiq kreditning oʻz vaqtida va toʻliq toʻlanishini aks ettiruvchi hujjatlarni kredit yigʻmajildida yuritishi shart.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7.3. Bank bajarish muddati yetib kelmagan bank kafolatlari boʻyicha ushbu Nizomning 7.1-bandida koʻzda tutilgan hujjatlarni yuritishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMazkur Nizomning amalga kiritilishi munosabati bilan 1999-yil 11-fevralda Adliya vazirligida 631-son bilan davlat roʻyxatiga olingan 1998-yil 9-noyabrdagi 432-sonli “Oʻzbekiston Respublikasi banklarida kredit hujjatlarini yuritish tartibi toʻgʻrisida”gi nizom oʻz kuchini yoʻqotadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMarkaziy bank raisining oʻrinbosari A. QODIROV