Ҳужжатга таклиф юбориш
Аудиони тинглаш
Ҳужжат элементидан ҳавола олишЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ҚУРИЛИШ ВА УЙ-ЖОЙ КОММУНАЛ ХЎЖАЛИГИ ВАЗИРИНИНГ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБУЙРУҒИ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 1.02.05-24 «Қурилиш учун муҳандислик-экология изланишлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2026 йил 31 январда ҳисобга олинди, ҳисоб рақами 385]
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикасининг Шаҳарсозлик кодекси ҳамда Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 23 апрелдаги 231-сон «Қурилиш соҳасидаги норматив ҳужжатларни халқаро стандартлар билан уйғунлаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарорига мувофиқ буюраман:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. ШНҚ 1.02.05-24 «Қурилиш учун муҳандислик-экология изланишлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Ўзбекистон Республикаси Давлат архитектура ва қурилиш қўмитаси раисининг 2015 йил 27 октябрдаги 153-сон буйруғи билан тасдиқланган «ШНҚ 1.02.11-15 «Қурилиш учун муҳандислик экология изланишлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ўз кучини йўқотган деб топилсин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитаси ҳамда Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси билан келишилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Мазкур буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВазир Ш. ХИДОЯТОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТошкент ш.,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2026 йил 6 январь,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш01/2-1-сон
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКелишилди:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСанитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси раиси Б. ЮСУПАЛИЕВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2025 йил 11 декабрь
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭкология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитаси раиси А. АБДУХАКИМОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2025 йил 27 ноябрь
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2026 йил 6 январдаги 01/2-1-сон буйруғига
ИЛОВА
ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 1.02.05-24 «Қурилиш учун муҳандислик-экология изланишлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМазкур шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (бундан буён матнда ШНҚ деб юритилади) шаҳарсозлик фаолияти объектларини лойиҳалаш ҳамда уларни реконструкция қилиш босқичларида муҳандислик-экология изланишларини ўтказишга оид талабларни белгилайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-боб. Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар, шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари, санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативлари ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Мазкур ШНҚда қуйидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар, шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари, санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативлари ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар келтирилган:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВазирлар Маҳкамасининг 2019 йил 15 октябрдаги 869-сон қарори билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасида радиациявий аварияларни прогноз қилиш, барвақт аниқлаш ва ҳаракат қилиш ҳамда радиациявий вазиятни кузатув қилиш бўйича ягона давлат тизими тўғрисидаги низом;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВазирлар Маҳкамасининг 2019 йил 11 декабрдаги 981-сон қарори билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикаси ҳудудидаги сув объектларининг сувни муҳофаза қилиш ва санитария-муҳофаза зоналарини белгилаш тартиби тўғрисидаги низом;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВазирлар Маҳкамасининг 2020 йил 19 февралдаги 99-сон қарори билан тасдиқланган Фитосанитар хавфни таҳлил қилиш, фитосанитария чораларини қўллаш ва бекор қилиш тартиби тўғрисидаги низом;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 3 июндаги 343-сон «Атроф-муҳитнинг ифлосланиш даражасини баҳолаш тизимини янада такомиллаштириш тўғрисида»ги қарори;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 1.02.07-19 «Қурилиш учун муҳандислик техник изланишлар. Асосий қоидалар»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 1.02.22-19 «Учувчисиз учиш аппаратлари (УУА) ёрдамида топографик карталар ва планлар тузиш мақсадида бажариладиган аэрофототопографик сёмка технологияси қоидалар тўплами»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.01.01-22 «Лойиҳалаш учун иқлимий ва физикавий-геологик маълумотлар»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСанҚваН 0272-09 «Ўзбекистон шароитида тупроқни ифлосланишдан ҳимоя қилиш схемаларига гигиеник асослашлар тузишнинг санитария қоидалари ва нормалари»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСанҚваН 0182-05 «Ўзбекистон шароитида марказлашмаган сув таъминоти ҳамда сув манбаларининг санитар қўриқлашга гигиеник талаблар»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСанҚваН 0200-06 «Ўзбекистон аҳолисини марказлаштирилган хўжалик ичимлик суви билан таъминлаш учун ер усти ва ер ости сув манбалари синфларини аниқлаш, гигиеник баҳолашнинг санитария қоидалари ва нормалари»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСанҚваН 0211-06 «Ўзбекистон аҳолисининг хўжалик-ичимлик сув таъминоти марказлаштирилган тизими сувининг гигиеник мезонлари ва улар сифатининг назорати»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСанҚваН 0244-07 «Хўжалик ичимлик суви қувурлари ва сув таъминоти учун мўлжалланган санитар қўриқланадиган зоналардан фойдаланиш ва лойиҳалаштиришнинг санитария қоидалари ва нормалари»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСанҚваН 0193-06 «Радиация хавфсизлиги нормалари» (РХН 2006) ва «Радиация хавфсизлигини таъминлашнинг асосий санитар қоидалари» (РХТАСҚ 2006);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСанҚваН 0360-18 «Геотехнологик руда конларини ишлатиш санитария қоидалари»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСанҚваН 0361-18 «Уран ишлаб чиқариши радиоактив чиқиндиларини жойлаштириш объектларида атроф-муҳитнинг радиоэкологик кузатуви»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСанҚваН 0019-21 «Радиотехник иншоотларни жойлаштириш ва улардан фойдаланишга қўйиладиган гигиеник талаблар»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГОСТ 21.301-2014 «Муҳандислик изланишлари бўйича ҳисобот ҳужжатларини расмийлаштиришга қўйиладиган асосий талаблар.» (расмий манба: Основные требования к оформлению отчетной документации по инженерным изысканиям);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГОСТ 17.2.3.01-86 «Табиатни муҳофаза қилиш. Атмосфера. Аҳоли пунктларида ҳаво сифатини назорат қилиш қоидалари» (расмий манба: Охрана природы. Атмосфера. Правила контроля качества воздуха населенных пунктов);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГОСТ 12071-2014 «Грунтлар. Намуналарни олиш, қадоқлаш, ташиш ва сақлаш» (расмий манба: Грунты. Отбор, упаковка, транспортирование и хранение образцов);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГОСТ 17.4.2.01-81 «Тупроқлар. Санитария ҳолати кўрсаткичлари номенклатураси» (расмий манба: Почвы. Номенклатура показателей санитарного состояния);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГОСТ 5180-2015 «Грунтлар. Физик хусусиятларни лаборатория шароитида аниқлаш усуллари» (расмий манба: Грунты. Методы лабораторного определения физических характеристик);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГОСТ 31861-2012 «Сув. Намуна олиш учун умумий талаблар» (расмий манба: Вода. Общие требования к отбору проб);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГОСТ 17.1.5.01-80 «Табиатни муҳофаза қилиш. Гидросфера. Ифлосланишни таҳлил қилиш учун сув ҳавзаларининг туб чўкиндиларидан намуна олиш учун умумий талаблар» (расмий манба: Охрана природы. Гидросфера. Общие требования к отбору проб донных отложений водных объектов для анализа на загрязненность);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГОСТ 17.1.5.04-81 «Табиатни муҳофаза қилиш. Гидросфера. Табиий сув намуналарини намуна олиш, бирламчи қайта ишлаш ва сақлаш учун асбоблар ва қурилмалар. Умумий техник шартлар» (расмий манба: Охрана природы. Гидросфера. Приборы и устройства для отбора, первичной обработки и хранения проб природных вод. Общие технические условия);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГОСТ 31862-2012 «Ичимлик суви. Намуна олиш» (расмий манба: Вода питьевая. Отбор проб);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГОСТ 31942-2012 (ИСО 19458:2006) «Сув. Микробиологик таҳлил учун намуна олиш» (расмий манба: Вода. Отбор проб для микробиологического анализа);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГОСТ 17.4.4.02-2017 «Табиатни муҳофаза қилиш. Тупроқлар. Намуна олиш ва намуналарни кимёвий, бактериологик ва гельминтологик таҳлиллар учун тайёрлаш усуллари» (расмий манба: Охрана природы. Почвы. Методы отбора и подготовки проб для химического, бактериологического и гельминтологического анализа);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГОСТ 30672-2019 «Грунтлар. Дала тадқиқотлари. Умумий қоидалар» (расмий манба: Грунты. Полевые испытания. Общие положения);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГОСТ 8.087-2000 «Ўлчашлар бирлилигини таъминлаш давлат тизими. Рентген ва гамма нурланиш дозиметрик қурилмалари эталони. Доза тезлиги ҳамда ҳаводаги керма қуввати бўйича текшириш (калибрлаш) услуби (расмий манба: Государственная система обеспечения единства измерений. Установки дозиметрические рентгеновского и гамма-излучений эталонные. Методика поверки по мощности экспозиционной дозы и мощности кермы в воздухе);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзМСт 133:2024 «Ичимлик суви. Гигиеник талаблар ва сифатини назорат қилиш»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзДСТ 3627:2023 «Ўзбекистон Республикасининг ўлчашлар бирлилигини таъминлаш давлат тизими. Фотон нурланишнинг доза қуввати ўлчагичлари ва дозиметрлар. Қиёслаш усуллари ва воситалари»;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзМСт ИСО 14064-2:2024 (ИСО 14064-2:2019, ИДТ) Иссиқхона газлари. 2-қисм: Иссиқхона газларининг камайиши ёки кўпайиши миқдорини баҳолаш, кузатув қилиш ва ҳисобини юритишни лойиҳалар даражасида кўрсаткич билан тавсифлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзМСт ИСО 9697:2025 (ИСО 9697:2018, ИДТ) Сув сифати — Умумий бета фаоллиги — Юқори зичликли манба ёрдамида аниқлаш усули.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-боб. Атама ва таърифлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Ушбу ШНҚда қуйидаги атамалар ва уларнинг таърифлари қўлланилган:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшаҳарсозлик фаолияти объектлари — Ўзбекистон Республикасининг ҳудуди ва ҳудудининг қисмлари, аҳоли пунктларининг ҳудудлари ва ҳудудларининг қисмлари, аҳолини жойлаштиришнинг умумдавлат ҳамда ҳудудий тизимлари, ер участкалари, бинолар ва иншоотлар, ҳудудий-ишлаб чиқариш, шаҳарсозлик ҳамда ландшафт мажмуалари, рекреация ва ишлаб чиқариш зоналари, маданий мерос объектлари ҳамда уларнинг муҳофаза зоналари, аҳоли пунктлари чегараларидаги ва аҳоли пунктлариаро ҳудудлардаги акваториялар, муҳандислик ва транспорт коммуникациялари, реклама ва ахборот объектларидир (конструкциялари);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишатроф-муҳитга таъсирни баҳолаш — мўлжалланилаётган ва (ёки) режалаштирилаётган ёки амалга оширилаётган хўжалик фаолиятининг ҳамда бошқа фаолиятнинг атроф-муҳитга таъсири хусусиятларини ва даражасини, унинг эҳтимолий экологик оқибатларини аниқлашга ҳамда атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва табиий ресурслардан оқилона фойдаланиш чора-тадбирларини ишлаб чиқишга қаратилган тартиб-таомил;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуҳандислик-экология изланишлари — табиатга антропоген таъсирлар натижасида шаклланган атроф-муҳитнинг ҳозирги ҳолатини баҳолаш, шунингдек шаҳарсозлик фаолияти объектларининг лойиҳаолди ва лойиҳа ҳужжатларини, стратегик режалаштириш ҳужжатлари лойиҳаларини амалга ошириш жараёнида атроф-муҳитда юзага келиши мумкин бўлган ўзгаришларни аниқлаш ва прогноз қилиш мақсадида олиб бориладиган дала тадқиқотлари, изланишлар, махсус таҳлиллар ҳамда тажрибалар мажмуасидир;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфациялар — литологик ва палеонтологик хусусиятлари билан фарқланувчи, ҳосил бўлиш шароитларини акс эттирувчи турли хил чўкинди тоғ жинслари мажмуаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчизиқли иншоот трассалари — автомобиль, темир йўл линиялари, ҳаво, ер усти ва ер ости электр узатиш, алоқа линиялари ва иншоотлари, ер усти ва ер ости қувурлари, ирригация ва мелиорация, сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб ташлаш ва бошқа муҳандислик тармоқлари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Ушбу ШНҚда қуйидаги қисқартмалар қўлланилган:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЧЙҚК — чегаравий йўл қўйилувчи концентрация;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭДҚ — эквивалент дозаси қуввати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРЕМК — рухсат этилган максимал концентрация;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРЕМД — рухсат этилган максимал даражаси.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-боб. Умумий қоидалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Муҳандислик-экология изланишлари шаҳарсозлик ҳужжатларини ишлаб чиқиш жараёнида амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Муҳандислик-экология изланишлари ШНҚ 1.02.07-19 га мувофиқ изланишларнинг бошқа турлари (муҳандислик-геодезия, муҳандислик-геология, муҳандислик-гидрометеорология ҳамда гидрогеологик тадқиқотлар) билан ўзаро боғлиқ ҳолда комплекс тарзда амалга оширилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. Муҳандислик-экология изланишлари натижалари бўйича қуйидаги вазифалар ҳал этилган бўлиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшаҳарсозлик фаолияти объектлари қурилишининг экологик, иқтисодий ва ижтимоий оқибатларини баҳолаш, атроф-муҳитга салбий таъсирни камайтириш, олдини олиш ёки бартараф этиш ҳамда аҳолининг ҳаёти ва соғлиғи учун қулай ва хавфсиз яшаш шароитларини таъминлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшаҳарсозлик фаолияти объектларини қуришдан олдин таъсир скринингини ўтказиш орқали уларнинг атроф-муҳитга бўлиши мумкин бўлган реал ва потенциал экологик таъсирларини баҳолаш ҳамда атроф-муҳитга таъсирни баҳолашдан ўтказиш зарурати мавжуд ёки мавжуд эмаслигини аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштабиий муҳитнинг таркибий қисмлари, табиий ландшафтлар ва экотизимларнинг ҳолатини, уларнинг антропоген таъсирларга чидамлилиги ҳамда табиий тикланиш қобилиятини баҳолаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишатроф-муҳитга таъсирни минималлаштириш мақсадида шаҳарсозлик фаолияти объектларини жойлаштириш бўйича муқобил вариантларни танлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишатмосфера ҳавоси, ер ва тупроқ, ер ости бойликлари, сув ресурслари, ўсимлик ва ҳайвонот дунёси объектлари, биологик хилма-хиллик, ландшафтлар, муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар ҳамда моддий маданий мерос объектларига етказилиши мумкин бўлган салбий таъсирларининг олдини олиш ва камайтириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшаҳарсозлик фаолияти объектларини қуриш, улардан фойдаланиш ва тугатиш (рекультивация) босқичларида атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ҳамда табиий ресурслардан оқилона фойдаланиш назарда тутилган чора-тадбирларнинг етарлилиги, самарадорлиги ва илмий-техник асосланганлигини аниқлаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. Муҳандислик-экология изланишларида қуйидагилар амалга оширилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишатроф-муҳитга таъсирни баҳолаш бўйича ишлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқурилиш фаолиятининг атроф-муҳитга таъсирини баҳолаш ва ўрганиш ишлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдала шароитида муҳандислик-экологик изланишлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгеоэкологик ва биологик таҳлиллар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишлаборатория тажрибалари ва синовлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэкологик асословчи материалларни тайёрлаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8. Муҳандислик-экология изланишларида қуйидагилар ўрганилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуддан фойдаланишнинг тарихи, тавсифи ҳамда ижтимоий-иқтисодий шароитлар ва ривожланиш даражаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 2.01.01-22 га мувофиқ ҳудуднинг иқлимий ва физикавий-геологик шароитлари, метеорологик кўрсаткичлари ва уларнинг ўзгаришлари (ҳаво ҳарорати, атмосфера босими, шамол йўналиши ва тезлиги, ёғингарчилик миқдори, ҳавонинг нисбий намлиги, қуёш радиацияси параметрлари);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишатроф-муҳит таркибий қисмларининг ҳолати (тупроқ қоплами (қуруқлик участкаларида), очиқ сув ҳавзаларининг (акваториянинг) гидрологик, гидрохимик ва гидробиологик хусусиятлари, ер ости сизот сувлари, ер ости сувлари ҳолати ва сифат кўрсаткичлари, ҳудуднинг ўсимлик қоплами ва ландшафт тузилиши, ўрмонларнинг ҳолати, ҳайвонот олами ҳолати, атмосфера ҳавосининг сифат кўрсаткичлари ва ифлосланиш даражаси динамикаси);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишхавфли гидрометеорологик ҳодисалар (сел оқимлари, сув тошқинлари, қор кўчкилари, кучли шамоллар (довуллар), чангли (қумли) бўрон, жала ёғинлар) ҳамда геологик жараёнлар (зилзилалар, ер юзасининг ўпирилиши, кўчки, чўкиш хавфи);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишиқлим ўзгариши ва хавфли гидрологик ҳодисалар билан боғлиқ сув ҳавзаларининг гидрологик режими;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуддаги радиациявий ҳолат, шу жумладан атроф-муҳитнинг антропоген манбалардан радионуклидлар билан ифлосланиши, аҳоли пунктларида, ишлатиб бўлинган уран конларида, шунингдек чиқинди полигонлари ва балансдан ташқари рудалар ҳудудларида радиоэкологик назорат бўйича маълумотлар таҳлили;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудудда хўжалик фаолияти натижасида юзага келган оқова сувлар, саноат, қаттиқ маиший ва бошқа чиқиндилар, радионуклидлар, токсикантлар, оғир металлар, нефт маҳсулотлари, пестицидлар заҳарли моддалар билан ифлосланиш ҳолатлари ва улар билан боғлиқ вазиятлар таҳлили.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9. Муҳандислик-экология изланишларининг вазифаларини ҳал этиш учун қуйидаги маълумотларни олиш имконини берадиган муҳандислик-геодезия, муҳандислик-геология ва муҳандислик-гидрометеорология изланишлари материаллари ва натижаларидан фойдаланиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишиқлим шароитлари ва метеорологик кўрсаткичлар тўғрисидаги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгеологик шарт-шароитлар тўғрисидаги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгидрогеологик шарт-шароитлар тўғрисидаги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгеоморфологик шарт-шароитлар тўғрисидаги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгидрологик шарт-шароитлар тўғрисидаги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишхавфли гидрометеорологик ҳодисалар ва геологик жараёнлар тўғрисидаги.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10. Муҳандислик-экологик изланишларини амалга ошириш жараёнида тупроқ, ер усти сув объектлари ва уларнинг чўкиндилари ҳамда ер ости сув қудуқларидан намуналар олиш ишлари ҳам амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11. Шаҳарсозлик фаолияти объектини жойлаштириш (ер участкасини танлаш) бўйича лойиҳа ҳужжатларини асослаш учун маълумотлар қуйидагиларни ўз ичига олиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшаҳарсозлик фаолияти объекти жойлашиши ёки танлаб олинган ер участкаси майдони бўйича муқобил вариантларни аниқлаш ва танлашга доир маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштабиий муҳит ҳолати ва ресурслар (тупроқ, ер усти ва ер ости сувлари, ўсимликлар ҳамда фойдали қазилмалар) тўғрисидаги маълумотлар, шунингдек қишлоқ хўжалиги ва ўрмон фонди ерларига тааллуқли ҳолатни таҳлил қилувчи маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишлойиҳа натижасида юзага келиши мумкин бўлган зарарли экологик таъсирлар тўғрисидаги дастлабки маълумотлар (ифлослантирувчи манбалар, уларнинг жойлашуви, таъсир зоналари, таркиби, чиқариладиган зарралар интенсивлиги ҳамда таъсирнинг такрорланиш частотаси);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишлойиҳаланаётган технологик жараёнларнинг умумий техник ечимлари ва параметрлари тўғрисидаги маълумотлар (хомашё ва ёқилғи тури ҳамда миқдори, манбалари, атмосфера ҳавосига ташламалар ҳажми, тозалаш тизимлари, тутун газлари мўрилари баландлиги, сув таъминоти манбалари, оқова сувлар ҳосил бўлиш манбалари, ёмғир сувларини тўплаш ва улардан фойдаланиш, оқова сувларнинг кимёвий таркиби, тозалаш усуллари, оқова сувларни тозалаш иншоотлари қуввати, айланма ва такрорий сув таъминоти тизимларидан фойдаланиш);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишатмосфера ҳавоси, ер усти ва ер ости сувларига таъсир этиш эҳтимоли бўлган ҳудудлар (таъсир зоналари) ҳамда уларнинг олдини олиш ва бартараф этиш бўйича чора-тадбирлар тавсифи тўғрисидаги маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқаттиқ маиший чиқиндилар тўғрисидаги маълумотлар (турлари, миқдори, морфологик ва кимёвий таркиби, заҳарлилиги, жойлаштириш, сақлаш, зарарсизлантириш, утилизация қилиш ва қайта ишлаш усуллари).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12. Муҳандислик-экология изланишлари учун дастлабки маълумотлар таркиби қуйидагиларни ўз ичига олиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшаҳарсозлик фаолияти объекти жойлашадиган ҳудуднинг табиий шароити ва хўжалик фаолияти бўйича умумий маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмавжуд ҳамда лойиҳа доирасида юзага келиши мумкин бўлган экологик таъсир манбалари тўғрисидаги маълумотлар (сифат кўрсаткичлари ва мавжуд бўлса миқдорий кўрсаткичлар билан);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуднинг биологик ресурслари ўсимлик (флора) ва ҳайвон (фауна) ҳамда уларнинг ўрганилганлик даражаси тўғрисидаги маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуднинг санитария-эпидемиологик ҳолати тўғрисидаги маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуддаги сувли горизонтлар, ер ости сувларининг жойлашиш чуқурлиги ва муҳофазаланганлик даражаси тўғрисидаги маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуднинг сейсмик фаоллиги (сейсмик ҳудудлаштириш) тўғрисидаги маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштаъсир зоналарининг тахминий чегаралари ҳамда муҳандислик-экологик изланишлар ҳудуди чегараларини асослаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуҳандислик-экология изланишлари таркиби ва ҳажмини асослаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуайян иш турларини бажариш услубиёти, прогнозлаш ва моделлаштириш бўйича тавсия этиладиган кўрсатмалар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13. Ҳудуднинг экологик ҳолатини комплекс баҳолаш, мўлжалланаётган хўжалик фаолиятининг атроф-муҳитга таъсирини аниқлаш ҳамда салбий ўзгаришларни прогноз қилиш учун қуйидаги маълумотлар келтирилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) экологик шароитларнинг ўрганилганлик даражаси:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудудда илгари бажарилган муҳандислик-экология изланишлари материаллари ва маълумотларидан ўтказилган даврдан кейинги ўзгаришларни ҳисобга олган ҳолда фойдаланиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштабиий ресурслардан фойдаланиш, уларни қайта тиклаш ва муҳофаза қилиш ҳамда аҳоли санитария-эпидемиологик осойишталигини таъминлаш соҳасидаги мавжуд материаллардан фойдаланиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) ҳудуднинг табиий ва антропоген шарт-шароитларнинг қисқача тавсифи:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишиқлим, ландшафт, геоморфологик, сейсмик, гидрологик, гидрогеологик, геологик ва муҳандислик-геологик шароитлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуднинг ижтимоий-иқтисодий шароитлари, шу жумладан табиий ресурслар (сув, биологик ресурслар, фойдали қазилмалар) ҳамда улардан хўжалик мақсадларида фойдаланиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмавжуд саноат объектлари, бино ва иншоотлар ҳамда муҳандислик, транспорт инфратузилмалари, сув таъминоти ва оқова сувларни тозалаш иншоотлари ҳамда чизиқли иншоотлар трассалари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар, ўрмонлар, рекреация зоналари ва ободонлаштириш-кўкаламзорлаштириш майдонлари кўрсаткичлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳайвонот ва ўсимлик дунёси, шу жумладан Қизил китобга киритилган турлар рўйхати ва уларнинг тарқалиш ареаллари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштабиий ва техноген хусусиятли фавқулодда вазиятлар таъсирига учраган ҳудудлар, хавфли гидрометеорологик ва геологик жараёнлар ҳамда улардан ҳимояланиш бўйича мавжуд маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув объектларининг сувни муҳофаза қилиш зоналари ва қирғоқбўйи минтақалари, ер ости сувларининг санитария муҳофаза зоналари ҳамда ер ости сувларининг ҳосил бўлиш зоналари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишв) изланишларни бажариш усуллари:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуҳандислик-экология изланишларининг таркиби, усуллари ва ҳажми;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдала тадқиқотлари ва камерал ишлар тавсифи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқўлланиладиган услублар ва усуллар, шунингдек дастурий маҳсулотлар (ҳаволалар билан);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштехника, асбоб-ускуналар ва бошқа қўлланиладиган воситалар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишг) муҳандислик-экология изланишлари натижалари:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуднинг табиий шароитларини ўрганиш ва унга техноген таъсирларни баҳолаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдала ва камерал ишлар натижаларини таҳлил қилиш ва баҳолаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишобъектни қуриш ва фойдаланиш жараёнида атроф-муҳитда юзага келиши мумкин бўлган ўзгаришлар ҳамда техноген таъсир оқибатларини прогнозлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишд) махсус ҳуқуқий режим белгиланган ҳудудлар ва чекловлар:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэкологик тоза ҳудудлар ҳамда махсус ҳуқуқий режим белгиланган ҳудудлар тўғрисидаги маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмоддий маданий мерос объектлари, уларнинг муҳофаза чегаралари ҳамда хўжалик фаолиятини тартибга солиш чегаралари тўғрисидаги маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсаноат (кончилик) чиқиндилари объектлари, полигонлар, радиоактив чиқиндиларни сақлаш (кўмиш) жойлари, заҳарли моддалар кўмилган ҳудудлар, қабристонлар, ҳайвон қабристонлари ва биотермик ўралар тўғрисидаги маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишасосий ва норуда фойдали қазилмалар конлари жойлашган ер қаъри участкалари ҳамда ишлаб чиқариш корхоналарининг санитария-муҳофаза зоналари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэ) ҳудуднинг экологик ҳолатини баҳолаш:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуднинг функционал аҳамиятини ҳисобга олган ҳолда табиий ландшафт, табиий муҳит таркиби, қуруқлик ва сув экотизимларининг ҳолати, бардошлилиги ва тикланиш имкониятларини баҳолаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуддаги радиациявий вазият ва атроф-муҳитга кимёвий, биологик ва физик таъсирлар, атмосфера ҳавоси, ер (грунтлар), тупроқ, ер усти сув объектлари суви ва улардаги чўкинди қатламининг, ер ости сувларининг кимёвий ва бошқа турдаги ифлосланишлари бўйича маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув ресурсларидан, шу жумладан очиқ сув ҳавзалари ва ер ости сувлардан ичимлик суви сифатида фойдаланиш ҳолати, ер ости сувлари муҳофазаланганлик даражаси, ёмғир сувларини тўплаш ва ишлатиш имкониятлари бўйича баҳолаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишж) ноқулай ўзгаришларнинг дастлабки прогнози:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишатмосфера ҳавосининг ифлосланиши прогнози;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишерлар сифати ёмонлашиши ҳамда тупроқ, ер усти ва ер ости сувларининг ифлосланиши прогнози;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишалоҳида муҳофаза қилинадиган объектларга (муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар, рекреация зоналари, моддий маданий мерос объектлари) таъсири прогнози;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишхавфли табиий жараёнлар ва техноген таъсирлар билан боғлиқ зарарли экологик оқибатлар прогнози;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуднинг комплекс ривожланишига таъсир этиши мумкин бўлган омиллар, шу жумладан ҳудуднинг функционал аҳамиятида кутилаётган эҳтимолий ўзгаришлар прогнози.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-боб. Муҳандислик-экология изланишлари таркиби
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14. Муҳандислик-экология изланишларида қуйидаги ишлар амалга оширилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) камерал (фонд) материаллари билан ишлаш ва аналог объектлар:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишатроф-муҳит ҳолати бўйича аввалги йиллардаги мавжуд фонд материаллари ҳамда илгари бажарилган муҳандислик-экология изланишлари материалларини йиғиш, таҳлил қилиш, қайта ишлаш ва умумлаштириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўхшаш табиий шароитларда фаолият юритаётган аналог объектларни аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) аэрокосмик тасвирлар ва геоахборот тизими асосида таҳлил:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштурли турдаги суратга олиш материаллари (оқ-қора, кўпзонали/мультиспектрал, радиолокация, иссиқлик) асосида аэрокосмик тасвирларни дешифрлаш (талқин қилиш);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфазовий маълумотларни картографик кўринишда визуаллаштириш, уларни растр ёки вектор шаклида, шунингдек тўрли (матрицали) шаклларда ҳамда турли аниқликдаги аэрокосмик суратлар ва ортофоторежалар (ортомозаикалар) кўринишида расмийлаштириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишв) ҳудудни ўрганиш (рекогноссировка қилиш) ва кузатувлар:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишрекогноссировка ва маршрутли (йўналишли) кузатувлар орқали атроф-муҳит таркиби, табиий ландшафтлар, қуруқлик ва сув экотизимлари ҳолатини баҳолаш, ифлосланиш белгилари ва манбаларини аниқлаш ҳамда таснифлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдоимий (стационар) ва йўналишли (маршрутли) кузатувларни ўтказиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишг) атроф-муҳит таркибини ўрганиш:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштупроқ қатламининг ифлосланишини ўрганиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер усти сув объектлари ва улардаги чўкинди қатламининг ифлосланишини ўрганиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер ости сувларининг ифлосланишини ўрганиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишрадиациявий ҳолатни ўрганиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфизикавий таъсирларни ўрганиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуднинг экологик ҳамда табиий ландшафт шароитларини ўрганиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўсимлик дунёсини ўрганиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳайвонот дунёсини ўрганиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсанитария-эпидемиологик ҳамда тиббий-биологик ҳолатни ўрганиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишижтимоий-иқтисодий шароитларни ўрганиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишхавфли табиий жараёнлар ва техноген таъсирларга, шунингдек чўлланиш, шамол ва сув эрозиясига мойил ҳудудларни ўрганиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишд) намуна олиш ва лаборатория таҳлиллари:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэкологик синовлар учун атроф-муҳит таркибидан (атмосфера ҳавоси, тупроқ, ер усти сув объектлари сувлари ва чўкинди қатлами, ер ости сувлари) намуналар олиш ва кимёвий-аналитик усуллар билан лаборатория таҳлилларини бажариш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштупроқ қатламида газ-геокимёвий тадқиқотларни ўтказиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэ) моделлаштириш, маълумотлар базаси ва якуний таҳлил:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкомпьютер дастурларидан фойдаланган ҳолда гидрогеологик ва геологик жараёнлар ривожланишини математик моделлаштириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгидрогеологик, геологик ва гидрокимёвий параметрлар бўйича маълумотлар базасини шакллантириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишолинган материалларни таҳлил қилиш, баҳолаш ва хулосалаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15. Муҳандислик-экология изланишлари натижалари бўйича техник ҳисобот (бундан буён матнда техник ҳисобот деб юритилади) тайёрланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш16. Муҳандислик-экология изланишлари натижалари бўйича тузилган техник ҳисоботнинг таркиби ва мазмуни қурилиш турига, лойиҳа-қидирув ишларининг босқичига ҳамда ҳудуднинг табиий-техноген шароитларини инобатга олган ҳолда мазкур ШНҚнинг 1-иловаси ҳамда ГОСТ 21.301-2014 га мувофиқ бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш17. Буюртмачи томонидан қуйидаги қўшимча муҳандислик-экология изланишларини амалга оширишга йўл қўйилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсанитария-эпидемиология ҳамда тиббий-биологик тадқиқотларни ўтказиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштабиий муҳитнинг алоҳида таркибий қисмлари бўйича кузатув тадбирларини амалга ошириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгаз-геокимёвий тадқиқотларни ўтказиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгидробиологик тадқиқотларни ўтказиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштабиий ўсимлик жамоалари учун фитосанитар хавфни баҳолаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэкологик-геокимёвий тадқиқотларни ўтказиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш18. Аэрокосмик тасвирларни дешифровка қилиш натижалари асосида йиғилган умумий географик, картографик ва тематик маълумотлар график, рақамли ёки матн кўринишида расмийлаштирилиши лозим. Бунда, аэрокосмик тасвирларни дешифровкаси қуйидагиларни таъминлаши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишаэрокосмик тасвирларни дешифровка натижаларини турли масштаблардаги топографик асослар, шунингдек мавжуд табиий ландшафт, геологик тузилма, муҳандислик-геологик ва ҳудудлаштириш схемалари ҳамда бошқа турдаги картографик материалларга боғлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишхавфли гидрометеорологик ва техноген ҳодисалар, шунингдек геологик жараёнлар ривожланган участкаларни аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишатроф-муҳит ҳолатига таъсир кўрсатувчи саноат объектлари, бинолар ва иншоотлар, муҳандислик инфратузилмалари, транспорт магистраллари, қувур ўтказгичлар ва бошқа чизиқли иншоотлар трассалари, карьерлар ҳамда бошқа элементларни аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўғридан-тўғри антропоген таъсирларнинг зарарли оқибатларини дастлабки ўрганиш, жумладан турар жойлар контурлари ва шаҳар ҳамда қишлоқлар агломерациялари контурларининг ўзгаришлари, ифлосланиш ареаллари, ёнғинлар, дарахтлар кесилган участкалар ҳамда ўсимлик қопламининг бошқа бузилишларини белгилаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэкологик ҳолатнинг ўзгариш динамикасини кузатиб бориш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш19. Фазовий маълумотларни визуаллаштириш уларни картографик тасвирлар кўринишидаги растр ёки вектор шаклида, шунингдек аэро ёки космик сурат, ортофоторежа кўринишида қабул қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш20. Йўналишли (маршрутли) кузатувлар ҳудуднинг комплекс ландшафт тавсифини, шу жумладан унинг функционал аҳамияти ва экотизимларнинг умумий ҳолатини ҳисобга олган ҳолда бажарилиши ҳамда қуйидагиларни ўз ичига олиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудудни текшириш орқали табиий муҳитнинг таркибий қисмларида узоқ муддатли ифлосланиш участкаларини, ўсимлик қопламининг шикастланиш ҳолатларини, шунингдек жой рельефи ўзгаришларининг сабаблари ва хусусиятини аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсаноат корхоналари, саноат чиқиндиларини тўплаш ва кўмиб ташлаш жойлари, чиқинди полигонлари ва рухсат этилмаган чиқинди ташлаш жойлари, кимёвий ўғитлар ҳамда заҳарли кимёвий моддаларни сақлаш омборлари, тиндиргичлар, нефт омборлари ва бошқа ифлослантирувчи манбалар жойлашувининг схемаларини тузиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкўзга кўринадиган ифлосланиш белгилари ва ўткир кимёвий ҳид манбалари жойларини (нефт маҳсулотлари доғлари, пестицидлар, инсектицидлар ва бошқа заҳарли препаратлар), рухсат этилмаган чиқинди ташлаш жойларини, метан чиқиш нуқталарини, оқова сувларни ер усти сув объектларига ёки жой рельефига ташлаш участкаларини схемалар ҳамда фактик материаллар хариталарига киритиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуддаги ёввойи ҳайвон ва ўсимлик турларининг тарқалиши, ҳудудга хос бўлмаган янги, илгари учрамаган ёввойи ҳайвон ва ўсимлик турларининг пайдо бўлиш ҳолатлари аниқланиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишхавфли табиий жараёнлар ва техноген таъсирларга ҳамда чўлланиш, шамол ва сув эрозиясига мойил бўлган ҳудудларнинг ташқи кўринишлари аниқланиши.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш21. Ҳудудни ўрганиш (рекогноссировка қилиш) йўналишли (маршрутли) кузатувлар орқали ёки учувчисиз учиш аппаратлари ёрдамида ШНҚ 1.02.22-19 га мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш22. Кузатиш пунктларида доимий (стационар) кузатувлар қуйидаги мақсадларда ўтказилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуднинг функционал ва шаҳарсозлик зоналашини ҳисобга олган ҳолда унинг комплекс табиий-ландшафт тавсифини баҳолаш учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудудий бирликлар чегараларини (географик координаталарини қайд этган ҳолда), шунингдек тупроқ ва ўсимлик қоплами, ажралиб турадиган табиий ландшафтлар ҳамда ёввойи ҳайвонлар яшаш жойлари чегараларини аниқлаш учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишатроф-муҳит таркибий қисмларининг ҳолатини баҳолаш, (атмосфера ҳавоси, тупроқ (грунтлар), ер усти ва ер ости сувлари, ўсимлик қоплами ва ҳайвонот дунёси ҳолатини тавсифлаш учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишатроф-муҳит таркибий қисмларини ўрганиш учун тадқиқот майдончаларининг жойлашувини белгилаш ҳамда географик координаталарни кўрсатган ҳолда намуна олиш нуқталарини аниқлаш учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмаҳаллий шароитлар хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда ифлослантирувчи зарарли моддаларнинг атроф-муҳитга чиқарилиши, миграция йўллари ва уларнинг туташ табиий ландшафтларга ўтиши эҳтимолини таҳлил қилиш учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуддаги ўсимлик ва ҳайвонот дунёси ҳамда бошқа биологик организмлар (биота) учун оқибатларини кўрсатган ҳолда хавфли табиий жараёнлар ва техноген таъсирларнинг атроф-муҳит таркибий қисмларига ҳамда экотизимларга таъсир даражасини таҳлил қилиш учун.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш23. Кузатиш пунктларида (постларида) доимий (стационар) кузатувлар топографик режалар ва хариталар, аэро суратлар ва космик тасвирлар, шунингдек аввалги йилларда бажарилган муҳандислик изланишлари ҳамда тадқиқотлар материалларидан фойдаланган ҳолда амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш24. Кузатиш пунктларида (постларида) доимий (стационар) кузатувлар қуйидагиларни ўз ичига олиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуҳандислик-экологик изланишлар олиб бориладиган майдонда дала текширувларини режалаштирилаётган шаҳарсозлик фаолияти ва бошқа таъсир зоналарини инобатга олган ҳолда, атроф-муҳит ҳамда табиий ландшафтнинг ҳар бир таркибий қисми бўйича антропоген ифлосланиш манбаларини ҳисобга олиб амалга ошириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишифлосланишнинг ташқи визуал белгилари (кимёвий доғлар, ўткир кимёвий ҳид) ҳамда атроф-муҳитга таъсир кўрсатувчи манбаларни (шлам, кул, фосфогипс ва бошқа хавфли саноат чиқиндиларини сақлаш жойлари, нефт маҳсулотлари сақланадиган жойлар, минерал ўғитлар ва заҳарли кимёвий моддалар омборлари, шунингдек бошқа ифлосланиш манбалари) аниқлаш, ифлосланиш кўлами ва эҳтимолий сабабларини кўрсатиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишчўлланиш, шамол ва сув эрозияси, ер ости сизот сувлари сатҳининг кўтарилиши, ер сатҳининг чўкиши ҳамда бошқа хавфли табиий жараёнлар ва техноген таъсирларнинг ривожланиш участкаларини аниқлаш (мазкур турдаги тадқиқотлар муҳандислик-геологик ҳамда муҳандислик-гидрометеорологик изланишлар билан биргаликда олиб борилиши лозим);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштаҳлил ўтказиш учун атмосфера ҳавоси, тупроқ, ер усти сув объектларининг суви ва уларнинг чўкинди қатламидан, ер ости сувлари, оқова сувлар ҳамда чиқиндилардан намуна олиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишрадиоэкологик текширувларни ўтказиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишзарарли физик таъсирларни ўрганиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш25. Тоғ кавламаларини (шурфлар, траншеялар, бурғилаш қудуқларини) қазиш қуйидаги мақсадларда амалга оширилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмайдончанинг муҳандислик-геологик шароитларини (тупроқларнинг, аэрация зонасидаги ва ўзида сув тутиб турувчи тоғ жинсларининг, грунтлар ва тоғ жинсларининг таркиби ва фильтрация хусусиятларини, сув ўтказмас (сувбардош) қатламлар мавжудлиги ва сувли горизонтлар ва ер усти сувлари орасида, грунт сувлари оқимининг йўналиши ва ҳаракат тезлиги орасида ўзаро гидравлик боғлиқлик мавжудлиги) ҳамда ифлосланишнинг тезкор тарқалиши эҳтимоли ва аккумуляцияланишини аниқлаш учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштупроқлар, грунтлар ҳамда ер ости сувлари бўйича уларнинг кимёвий таркиби, физик-механик ва сувли-физик хусусиятлари, шунингдек зарарли таркиблар концентрациясини аниқлаш мақсадида намуна олиш учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишатмосфера ҳавоси ва грунт сувларига газсимон ифлослантирувчи моддалар чиқарилишининг хавфлилик даражасини аниқлаш учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштерриконлар, тоғ-кон саноати кавламаларидан чиқариладиган қоплама ва аралашма тоғ жинслари, саноат чиқинди уюмлари ҳамда тўкма грунт массивларининг йирик уюмларидан сизиб чиқадиган сувларнинг хавфлилигини аниқлаш учун.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш26. Тоғ кавламаларини створлар бўйлаб, геоморфологик элементлар чегарасига перпендикуляр равишда, ифлосланиш манбалари жойлашишига ҳамда ҳаво оқимларининг, ер ости ва ер усти сув оқимларининг, ер юзаси қиялигининг асосий йўналишларига, ер юзасидаги ётқизиқларга боғлиқ равишда жойлаштириш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш27. Тоғ кавламалари орасидаги масофа уларнинг ковланиш мақсади, муҳандислик изланишларининг босқичи ҳамда маҳаллий шароитларнинг хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши, бунда тоғ кавламалари орасидаги масофа бажариладиган тадқиқотлар масштабига мос бўлиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш28. Тоғ кавламаларининг чуқурлиги ер юзасидан ҳисоблаганда биринчи сувли горизонтнинг қалинлиги, сувбардош қатлам томининг чуқурлиги, ифлосланган зонанинг қалинлиги ҳамда тектоник бузилишлар мавжудлигини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш29. Кузатув бурғилаш қудуқлари қуйидаги мақсадларда жойлаштирилиши зарур:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер участкаси ҳудудида аэрация зонасининг пастки қисми бўйича геологик-литологик қирқимни ўрганиш учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув таъминоти (ичимлик, хўжалик-маиший, ишлаб чиқариш, саноат-техника ҳамда қишлоқ хўжалиги) эҳтиёжлари учун сувли горизонтларнинг фильтрация параметрларини ва ҳажмий кўрсаткичларини аниқлаш, шунингдек сувли қатламлар билан ер усти сувлари ўртасидаги гидравлик боғлиқликни белгилаш учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуд ер ости сувлари режимини мавсумлар бўйича ўрганиш ҳамда ер ости сувлари кузатуви тармоғини шакллантириш, грунт сувлари ётиш чуқурлигини аниқлаш, суғориш тизимлари (фильтрация йўқотишлар ҳажми) ва коллектор-дренаж тизимлари (дренажлаш ҳажми) билан грунт сувлари ўртасидаги ўзаро боғлиқлик хусусиятларини аниқлаш учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишистиқболли сувли горизонтларда ер ости сувлари сифатини ўрганиш учун.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш30. Кузатув бурғилаш қудуқлари створлар бўйлаб жойлаштирилиши, бунда қудуқлар ер ости сувлари оқимининг регионал йўналишига кўндаланг, сув элтувчилар (сув оқимлари) йўналишига перпендикуляр ҳолатда, шунингдек лойиҳаланаётган бино ва иншоотларнинг жойлашуви ҳисобга олинган ҳолда жойлаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш31. Экологик-гидрогеологик тадқиқотлар муҳандислик-геологик изланишлари жараёнида гидрогеологик тадқиқотлар билан биргаликда амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш32. Экологик-гидрогеологик тадқиқотларни ўтказишда сувли горизонтлар мавжудлиги аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш33. Сувли горизонтларнинг ётиш, тарқалиш шароитлари ва уларнинг (ер юзасидан ҳисоблаганда биринчи сувли горизонтлар) табиий равишда муҳофазаланганлиги, шунингдек аэрация зонасидаги грунтларнинг ва ўзида сув сиғдирадиган тоғ жинсларининг фильтрация ва сорбция хусусиятлари аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш34. Экологик-гидрогеологик тадқиқотларни ўтказишда муҳандислик-экологик изланишлар вазифаларидан келиб чиққан ҳолда қўшимча равишда қуйидагиларни аниқлашга йўл қўйилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишюзаки сув объектларининг мавжудлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер юзасидан ҳисоблаганда биринчи сувбардош қатламнинг жойлашиш чуқурлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгрунт сувлари ҳаракатланиш хусусиятлари, уларнинг тўйиниш ва бўшаниш шароитлари, режими, горизонтлараро ҳамда ер усти сувлари билан ўзаро гидравлик боғлиқлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгрунт сувлари кимёвий таркиби, уларнинг зарарли таркиблар билан ифлосланганлик даражаси ҳамда аҳоли яшаш шароитларига таъсири;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштехноген омилларнинг гидрогеологик шароитлар ўзгаришига таъсири;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфойдаланишга яроқли чучук сув ресурси мавжудлиги.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш35. Комплекс изланишлар ўтказилганда фильтрация коэффициентлари ҳамда дала шароитида тажриба-фильтрация ишларини ўтказишни талаб қиладиган бошқа кўрсаткичлар гидрогеологик тадқиқотлар таркибида аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш36. Гидрокимёвий тадқиқотлар ер усти сувларининг ифлосланганлик даражасини баҳолаш, грунт сувлари ифлосланиш ареалини, ифлослантирувчи моддаларнинг таркиби ва концентрациясини аниқлаш, ифлосланиш манбаларини белгилаш, аниқланган ифлосланишнинг экотизим ҳолатига ҳамда аҳоли соғлиғига таъсирини баҳолаш учун амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш37. Ер усти ва ер ости сувларининг ифлосланишини ўрганиш ушбу ШНҚнинг 57-бандига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш38. Тупроқ тадқиқотлари қуйидагилар учун бажарилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқурилиш майдончаси учун ер участкасини қишлоқ хўжалигида фойдаланилмайдиган ёки унумдорлиги паст бўлган ерлардан танлашни асослаш ҳамда табиий ландшафтлар, ўсимлик қоплами ва ўрмонларни сақлаб қолиш учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишлойиҳаланаётган бино ва иншоотларнинг уларга туташ қишлоқ хўжалик экинлари, ўсимлик дунёси ва ўрмонзорларга таъсирини аниқлаш, шунингдек уларни саноат чиқиндилари ва заҳарли моддаларнинг зарарли таъсиридан ҳимоя қилиш бўйича чора-тадбирларни ишлаб чиқиш учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишаҳоли пунктларининг ободонлаштириш, кўкаламзорлаштириш ва рекреация зоналарини яратиш схемаларини ишлаб чиқиш учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқишлоқ хўжалик ерларидаги ва қурилиш майдончасидаги тупроқларнинг ифлосланганлик даражасини баҳолаш учун.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш39. Тупроқ тадқиқотлари жараёнида қуйидаги маълумотлар йиғилиши ва таҳлил қилиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштупроқларнинг турлари ва кичик турлари ҳақида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштупроқларнинг жой рельефида ётиш ҳолати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштупроқ ҳосил қилувчи ва улар остидаги тоғ жинслари ҳақида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгеокимёвий таркиби ҳақида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштупроқ жараёнлари (шўрланиш, ер ости сизот сувларининг кўтарилиши, дефляция, эрозия, чўлланиш жараёнлари) ҳақида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдеградация даражаси (тупроқнинг ориқланиши, физик емирилиши (бузилиш), кимёвий ифлосланиш) ҳақида.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда, мазкур маълумотлар етарли бўлмаганда, тупроқ сёмкаси ёки тупроқ-геоморфологик профиллаш ишлари амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМазкур тадқиқотлар тупроқларнинг функционал жиҳатдан аҳамиятини, улардан амалдаги ҳамда истиқболдаги фойдаланиш қобилиятини, тупроқ қатламининг қалинлигини, эрозиянинг хавфини, дефляция жараёнларини, шунингдек тупроқнинг турли моддалар билан ифлосланиш кўрсаткичларини ҳисобга олган ҳолда табиий ландшафтларни ўрганиш билан биргаликда олиб борилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш40. Тупроқларни тарқалган ареаллар бўйича уларни хариталаш СанҚваН 0272-09 га мувофиқ амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш41. Тупроқлардан намуналар олиш ва уларнинг ифлосланишини баҳолаш ушбу ШНҚнинг 45 — 56-бандлари бўйича амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш42. Атмосфера ҳавосининг ифлосланиши даражасини, шунингдек иссиқхона газлари чиқарилишини қисқартиришни ўрганиш қуйидаги мақсадларда амалга оширилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшаҳарсозлик фаолияти объектларини лойиҳалаш режалаштирилаётган ҳудудда атмосфера ҳавоси ифлосланишининг асосий табиий ва техноген манбаларини, шунингдек атмосфера ҳавосининг ифлосланиш даражасини аниқлаш учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишатмосфера ҳавосига иссиқхона газларининг (карбонат ангидрид (CO2), метан (CH4), азот оксиди (N2O), хлорофторуглерод (NFC5), перфторуглерод (PFC5) ва олтингугурт фториди (SF6)) чиқарилиши ва уларни қисқартиришни аниқлаш учун (ЎзМСт ИСО 14064-2:2024 (ИСО 14064-2:2019, ИДТ)га мувофиқ);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшаҳарсозлик фаолияти объектларини лойиҳалаш натижасида атмосфера ҳавоси ифлосланишининг ЧЙҚК дан ортиб кетишни прогноз қилиш учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишатмосфера ҳавосига кимёвий, биологик ва физик таъсирларнинг экологик вазият ривожланишининг умумий тенденцияларига таъсирини таҳлил қилиш учун.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш43. Атмосфера ҳавосини ўрганиш ишлари гидрометеорологик изланишлар доирасида доимий (стационар), йўналишли (маршрутли) ҳамда кўчма кузатув пунктларида ташкил этилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш44. Кузатувлар натижаларини қайта ишлаш ва ҳавонинг ифлосланишини баҳолаш ГОСТ 17.2.3.01-86 га мувофиқ амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш45. Тупроқлардан намуналар олиш ва уларни ўрганиш ишлари тупроқда тўпланувчи ифлослантирувчи моддаларнинг аҳоли соғлигига таъсирини аниқлаш учун бажарилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш46. Тупроқ намуналарини олиш ГОСТ 17.4.4.02-2017 ва ГОСТ 12071-2014 ларга мувофиқ амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш47. Тупроқ намуналарининг сони, жойлашуви ва намуна олинадиган нуқталар орасидаги масофа лойиҳанинг мақсади, объект тури, ўрганилаётган ҳудуднинг табиий ва техноген шароитлари, шунингдек лойиҳа-изланиш ишларининг босқичини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш48. Кимёвий ифлосланишнинг ҳар бир модда учун концентрация коэффициентлари йиғиндисини ҳисоблаш қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишZc = Kcn +...+ Kcn +...+ Kcn − (N -1),
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишZc — кимёвий ифлосланишнинг жамланган кўрсаткичи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишN — аниқланадиган моддалар сони;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKcn — турли ифлослантирувчи моддаларнинг концентрация коэффициенти. Бунда, мазкур коэффициент унинг тупроқдаги реал миқдорининг (Cn) фон миқдорига (Sf) нисбати орқали қуйидаги формулага асосан аниқланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKcn = Cn/Sf
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишCn — модданинг тупроқда аниқланган реал миқдори;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSf — шу модданинг табиий (фон) миқдори.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш49. Тупроқлар ифлосланишининг муайян ҳудуддаги табиий (фон) миқдорлари тўғрисидаги маълумотларни олиш учун табиий (фон) намуналари атроф-муҳитга антропоген таъсирларнинг локал доирасидан ташқарида олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТабиий (фон) намуналари аҳоли пунктларида шамолнинг устувор йўналишига нисбатан шамолга рўпара томонда жойлашган ҳудудлардан олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТабиий (фон) намуналари автойўллардан камида 500 м масофада жойлашган, пестицидлар ва гербицидлар қўлланилмаган ерлардан, жумладан ўтлоқлар ҳамда фойдаланилмайдиган (захира) ерлардан олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТупроқлардаги оғир металлар ва маргимуш (мишьяк) фонини глобал ва зонал баҳолаш мазкур ШНҚнинг 1-жадвалига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш50. Назорат қилинадиган кимёвий моддаларнинг тупроқдаги муайян ҳудуд бўйича табиий (фон) кўрсаткичлари тўғрисидаги маълумотлар мавжуд бўлмаганда, тақдим этилган материалларда келтирилган маълумотлардан, шунингдек қуйидаги жадвалда келтирилган маълумотлардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТупроқлардаги оғир металлар ва маргимуш (мишьяк) фонини глобал ва зонал баҳолаш, (мг/кг)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-жадвал | |||||||||
элемент | Глобал баҳолар | Зонал баҳолар | |||||||
ер қобиғидаги кларк | чўкинди тоғ жинслари (гиллар ва сланеслар) | тупроқ лар | кулранг (ориқ) қумлоқ ва ярим қумлоқ | кулранг суглинкали ваилли | кул ранг ўрмон тупроқлари | каштан | бўз тупроқлар | шўрхок ва шўртоб ерлар | |
Зн | 83,0 | 80,0 | 50,0 | 28 | 45 | 60,0 | 52,3 | 50,0 | 20,2 |
Сд | 0,13 | 0,3 | 0,3 | 0,05 | 0,12 | 0,7 | 0,4 | - | - |
Пб | 16,0 | 20,0 | 10,0 | 6,0 | 15,0 | 12,5 | 10,0 | 6,3 | 7,2 |
Ҳг | 0,08 | 0,4 | 0,01 | 0,05 | 0,10 | 0,15 | 0,15 | 0,12 | - |
Су | 7,0 | 57,0 | 20,0 | 8,0 | 15,0 | 18,0 | 20,0 | 18,0 | 29,5 |
Со | 8,0 | 20,0 | 10,0 | 3,0 | 10,0 | 12,4 | 13,2 | 11,7 | 70,0 |
Ни | 8,0 | 95,0 | 40,0 | 6,0 | 30,0 | 35,0 | 35,0 | 40,0 | 9,6 |
Ас | 1,7 | 6,6 | 5,0 | 1,5 | 2,2 | 4,7 | 5,2 | 2,5 | 54,6 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш51. Аҳоли пунктлари ҳудудидаги тупроқларнинг экологик ҳолатини баҳолашда қўшимча кўрсаткичлар сифатида қуйидагиларни инобатга олишга йўл қўйилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгенотоксиклик;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбиологик ифлосланиш кўрсаткичлари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш52. Аҳоли пунктлари ҳудудларидаги тупроқлар экологик жиҳатдан қуйидаги шартларга мувофиқ бўлганда қониқарли деб баҳоланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкимёвий ифлосланишнинг йиғинди кўрсаткичи (Zc) 16 дан ошмаганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпатоген микроорганизмлар сони 1 г тупроқда 10⁴ (10000) дан кам бўлганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишколи-титр 1,0 дан катта бўлганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгельминтлар сони 1 кг тупроқда аниқланмаганда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгенотоксиклик даражаси 2 дан кам бўлганда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш53. Тупроқ ноорганик табиатга эга бўлган битта модда билан ифлосланганда тупроқнинг ифлосланиш даражаси модданинг хавфлилик синфи, ЧЙҚК ҳамда Кмах экологик-токсикологик кўрсаткичлари тупроқ ифлосланишининг зарарлилигини баҳолаш мезонларидан бири бўйича, К1, К2, К3 ёки К4 мезонларидан биттаси асосида баҳоланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМодданинг тупроқдаги аниқланган миқдорига асосан қуйидаги жадваллар асосида тупроқнинг ифлосланиш ҳолати баҳоланиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТупроқнинг ноорганик моддалар билан ифлосланиш даражасини баҳолаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-жадвал | |||
Тупроқдаги миқдори, мг/кг | хавфлилик синфи | ||
1 | 2 | 3 | |
> Кмах | Жуда кучли | Жуда кучли | Кучли |
ЧЙҚКдан Кмах гача | Жуда кучли | Кучли | Ўрта |
икки табиий (фон) миқдоридан ЧЙҚК гача | Кучсиз | Кучсиз | Кучсиз |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТупроқнинг органик моддалар билан ифлосланиш даражасини баҳолаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-жадвал | |||
Тупроқдаги миқдори, мг/кг | хавфлилик синфи | ||
1 | 2 | 3 | |
>5 ЧЙҚК | Жуда кучли | Кучли | Ўрта |
2 дан 5 ЧЙҚК гача | Кучли | Ўрта | Кучсиз |
1 дан 2 ЧЙҚК гача | Ўрта | Кучсиз | Кучсиз |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш54. Тупроқ органик табиатга эга бўлган битта модда билан ифлосланганда ифлосланиш даражаси ушбу модданинг ЧЙҚК ҳамда хавфлилик синфидан келиб чиққан ҳолда аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКўп таркибли ифлосланиш ҳолатида ифлосланиш даражаси энг юқори миқдорга эга бўлган модда бўйича аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш55. Ифлослантирувчи моддаларнинг хавфлилик синфини, ЧЙҚКни аниқлаш ГОСТ 17.4.2.01-81, СанҚваН 0191-05, ГОСТ 5180-2015 ларга мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш56. Тупроқларнинг ифлосланишини ҳамда экологик-гигиеник нуқтайи назардан хавфлилигини баҳолаш ишлари СанҚваН 0191-05, ГОСТ 17.4.4.02-2017 талабларига мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш57. Сув таъминоти учун фойдаланилмайдиган ер усти ва ер ости сувларининг ифлосланганлигини баҳолаш ва текшириш қуйидаги мақсадларда амалга оширилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишхўжалик-ичимлик сув таъминоти мақсадларида фойдаланиладиган ер усти ва ер ости сув манбаларининг СанҚваН 0200-06, СанҚваН 0211-06, СанҚваН 0182-05 ҳамда ЎзМСт 133:2024 талабларига мувофиқлигини аниқлаш учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВазирлар Маҳкамасининг 2019 йил 11 декабрдаги 981-сон қарори билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикаси ҳудудидаги сув объектларининг сувни муҳофаза қилиш ва санитария-муҳофаза зоналарини белгилаш тартиби тўғрисидаги низом ҳамда СанҚваН 0244-07, СанҚваН 0083-24 га мувофиқ сувни муҳофаза қилишни баҳолаш учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув таъминоти учун ишлатилмайдиган, бироқ атроф-муҳитнинг таркибий қисми ҳисобланган, ифлосланишга дучор бўлган ҳамда ифлослантирувчи моддаларни ташувчи ва тарқатувчи омил бўлиб хизмат қиладиган сувларнинг ифлосланганлик даражасини баҳолаш учун.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш58. Ер ости ва ер усти сув объектларини муҳофаза қилиш ҳамда улардаги сув сифатини назорат қилиш, шунингдек сув таъминоти манбаларини, марказлаштирилган ичимлик суви таъминоти тизимларини ва уларнинг атрофидаги ҳудудларни ифлосланишдан ҳимоя қилиш ишлари СанҚваН 0083-24, ЎзМСт 133:2024 ҳамда СанҚваН 0244-07 талабларига мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш59. Қурилиш-муҳандислик-экологик изланишлар доирасида хўжалик-ичимлик, коммунал-маиший, рекреация ва бошқа мақсадлар учун фойдаланиладиган ер ости ва ер усти сув таъминоти манбаларининг сифати СанҚваН 0191-05, СанҚваН 0272-09, СанҚваН 0083-24 талабларига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш60. Хўжалик-ичимлик сув таъминоти мақсадларда фойдаланиладиган ер ости ва ер усти сувларининг сифатини баҳолаш ва текшириш ГОСТ 31861-2012, ГОСТ 17.1.5.01-80, ГОСТ 17.1.5.04-81, ГОСТ 31862-2012 ҳамда ГОСТ 31942-2012 (ИСО 19458:2006) талабларига мувофиқ бажарилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш61. Марказлаштирилган хўжалик-ичимлик сув таъминоти учун ер ости сув манбасининг сифатини назорат қилиш кўрсаткичлари ушбу ШНҚнинг 2-иловасига асосан қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш62. Қуйидаги талабларга асосан сувнинг ичимлик ва маиший мақсадлар учун яроқлилигини аниқлаш керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсанитария-эпидемиологик хавфсизлиги (инсон саломатлиги учун хавфли бўлган патоген бактериялар ва энтеровирусларнинг йўқлиги);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкимёвий таркибининг зарарсизлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқулай органолептик хусусиятлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишрадиациявий хавфсизлик.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш63. Хўжалик-ичимлик сув таъминоти мақсадларида фойдаланиладиган сувларнинг санитария-эпидемиологик, паразитологик ва токсикологик кўрсаткичлари ЎзМСт 133:2024 га мувофиқ баҳоланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш64. Ичимлик сувининг радиоактив ифлосланишдан хавфсизлиги бўйича, альфа ва бета нурланиш кўрсаткичлари меъёрдан ошганда, ГОСТ 31862-2012 ҳамда ЎзМСт ИСО 9697:2025 (ИСО 9697:2018, ИДТ) талабларига мувофиқ қўшимча баҳолаш амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш65. Республикадаги ер усти сувларининг (кўллар тизими ва сув омборлари кесимида) рўйхати Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 3 июндаги 343-сон «Атроф-муҳитнинг ифлосланиш даражасини баҳолаш тизимини янада такомиллаштириш тўғрисида»ги қарорига мувофиқ тузилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш66. Сув таъминоти учун фойдаланилмайдиган ер ости сизот (грунт) сувларини геоэкологик текшириш ишлари қуйидаги мақсадларда амалга оширилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштурар жойлар қурилиши мўлжалланган ҳудудларда ер ости сувлари ифлосланганлик даражасини баҳолаш ҳамда уларни зарарсизлантириш бўйича чора-тадбирларни белгилаш учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишхўжалик объектлари таъсири остидаги ҳудудларда ер ости сув муҳитига таъсир даражасини аниқлаш ҳамда экологик ҳолатни баҳолаш учун.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш67. Ер ости сизот (грунт) сувлари қудуғи (шурф) бурғилангандан ва тозалангандан, шунингдек сув сатҳи тиклангандан сўнг юзаки сувли горизонтдан ҳамда ер сиртидан ҳисоблаганда биринчи сувли горизонтдан сув намуналари олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда, намуна учун олинадиган сув ҳажми 3 литрдан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш68. Турар жой бинолари қурилиши мўлжалланган участкаларда, шунингдек хўжалик объектлари таъсири зоналарида сув таъминоти учун фойдаланилмайдиган ер ости сизот (грунт) сувлари ифлосланганлигини баҳолаш ишлари қуйидаги жадвалга мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишХўжалик объектлари таъсири зоналаридаги ер ости сувлари ифлосланиш даражасини баҳолаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-жадвал | |||
Аниқланадиган кўрсаткичлар | Баҳолаш мезонлари | ||
Экологик ҳалокат зоналари | Фавқулодда экологик ҳолат зоналари | Нисбатан қониқарли ҳолат | |
Асосий кўрсаткичлар: | |||
Ифлослантирувчи моддалар таркиби (нитратлар, феноллар, оғир металлар, синтетик юзаки фаол моддалар, нефт), ЧЙҚК | > 100 | 5-100 | 3-5 |
хлорорганик бирикмалар, ЧЙҚК | >3 | 1-3 | < 1 |
канцерогенлар — бенз(а)пирен, ЧЙҚК | >3 | 1-3 | < 1 |
ифлосланиш ҳудудининг майдони, м2 | >8 | 3-5 | <0.5 |
минерализация, г/дм3 | > 100 | 10-100 | <3 |
қўшимча кўрсаткичлар: эриган кислород, мг/дм3 | < 1 | 4-1 | >4 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш69. Муҳандислик-экология изланишлари доирасида лаборатория тадқиқотлари қуйидаги мақсадларда амалга оширилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштупроқ, грунтлар, ер усти ҳамда ер ости сувлари таркибида зарарли кимёвий моддалар, шу жумладан ноорганик ва органик модда ва бирикмалар, шунингдек патоген микрофлора билан ифлосланганлик мавжудлигини аниқлаш учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштупроқ, грунтлар, ер усти ҳамда ер ости сувлари муҳитларининг турли заҳарлилик синфига мансуб моддаларга нисбатан токсикологик ҳолатини баҳолаш учун;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштабиий муҳит таркибининг сорбция хусусиятларини (зарарли моддаларни ўзлаштириш ва ушлаб қолиш қобилиятини) ўрганиш учун.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш70. Тупроқ, грунтлар, ер усти ҳамда ер ости сувларнинг ифлосланганлигини лаборатория шароитларида ўрганиш ГОСТ 17.4.4.02-2017, ГОСТ 30672-2019, ГОСТ 5180-2015 ҳамда ГОСТ 17.1.5.04-81 талабларига мувофиқ бажарилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш71. Лаборатория тадқиқотлари жараёнида оғир металлар, маргимуш (мишьяк), фтор, бром, олтингугурт, азот, фосфор, цианидлар, углеводородлар ва бошқа учувчан органик бирикмалар (фенол, бензол, толуол, ксилоллар), полициклик ароматик углеводородлар (бенз(а)пирен), алифатик ва полиароматик углеводородлар, хлорорганик ва фосфорорганик бирикмалар (пестицидлар), нефт ва нефт маҳсулотлари аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш72. Муҳандислик-экология изланишлари таркибида ҳудуднинг радиациявий ҳолатини ўрганиш ГОСТ 8.087-2000, СанҚваН 0193-06 ҳамда ЎзДСТ 3627:2023 га асосан амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш73. Радиациявий-экологик тадқиқотларда қуйидагилар амалга оширилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқурилиш ҳудудида гамма нурланиш самарали дозасининг табиий (фон) қувватини баҳолаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув таъминоти манбаларининг радиацияга оид кўрсаткичларини аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуднинг радон миқдори бўйича хавфлилигини баҳолаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш74. Аҳоли учун йил давомида олинадиган ионлаштирувчи нурланишнинг йўл қўйилган дозаси миқдори, кетма-кет келган исталган 5 йил давомида ўртача ҳисобда йилига 1 миллизиверт (мСв/йил) дан ортиқ бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНурланиш йўл қўйилган дозасининг ўртача йиллик миқдори (табиий (фон) бундан мустасно) 5 — 10 мЗв/йил диапазонида бўлган ҳудудларни фавқулодда экологик ҳолат ҳудудларига, 10 мЗв/йил дан ортиғини эса экологик ҳалокат зоналарига киритиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИшлаб чиқариш шароитларида (ҳар қандай ишлаб чиқариш ва касб бўйича) барча ходимлар учун табиий манбалардан йил давомида оладиган радиоактив нурланишнинг йўл қўйилган дозаси миқдори йилига 5 мЗв дан ортиқ бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш75. Ташқи гамма-нурланиш манбаларини аниқлаш ҳамда уларнинг хавфлилик даражасини баҳолаш мақсадида қуйидаги ишлар бажарилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишрадиациявий гамма-сёмкаси (ташқи гамма-нурланиш қувватининг эквивалент дозасини аниқлаш);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишрадиометрик текшириш ва лабораторияда намуналарни гамма-спектрометрик ёки радиокимёвий таҳлил қилиш (ифлосланишнинг радионуклидли таркибини ва уларнинг фаоллигини аниқлаш).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш76. Қидирув радиометрлари гамма-нурланишнинг эквивалент доза қуввати табиий (фон)идан ошган зоналарни овозли сигнал орқали аниқлаш учун қўлланилиши, бунда ҳудуд радиометрни тўғри чизиқли ёки З-симон йўналишда ҳаракатлантириш орқали тўлиқ қамраб олиниши ва сканерлаш давомида сигнал узлуксиз назорат қилиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш77. Ўлчашлар назорат нуқталарини тўрсимон (матрицали) схема бўйича жойлаштириш орқали амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНазорат тармоғининг қадами, нуқталар орасидаги масофа сёмка масштаби ҳамда ҳудуднинг муҳандислик-геологик ва рельеф шароитларидан келиб чиққан ҳолда белгиланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎлчашлар ер (тупроқ) юзасидан 0,1 м баландликда, шунингдек тўкма грунт қатламлари очиб кўрсатилган бурғиланган қудуқларда (кесимлар бўйича) бажарилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш78. Рудали конлар ҳамда ер ости сув конлари мавжуд ҳудудларда радиациявий-экологик ўлчаш ишлари СанҚваН 0361-18 га мувофиқ бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш79. Ер ости ҳамда ишқорий йиғма ювиш (геотехнологик) руда конларини ёки уларнинг алоҳида объектларини жойлаштириш учун танланган майдонда радиациявий вазият (табиий радиация фони) ўрганилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГеотехнологик руда конларини лойиҳалаш, қуриш, фойдаланиш ҳамда тугатиш (консервация ва рекультивация) ишлари СанҚваН 0360-18 га мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш80. Уран ишлаб чиқаришида радиоактив чиқиндиларни кўмиш ҳамда сақлаш жойларида радиациявий хавфсизликни таъминлаш СанҚваН 0361-18 га мувофиқ амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш81. Гамма-фон аниқланган аномал зоналарда тўрлар бўйича ЭДҚ > 0,04 µСв/ҳ бўлган миқдоргача деталлаштириш амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш82. Дезактивация чора-тадбирларининг кўлами ва хусусияти ходимлар ва аҳолига ифлосланишнинг радиациявий таъсирнинг интенсивлигини ҳисобга олган ҳолда аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш83. Ўлчашларнинг барча натижалари назорат нуқталарининг жойлашуви топографик режа (харита)га боғланган ҳолда ҳамда гамма-нурланиш ЭДҚнинг миқдори тақсимланиш харитасига (схемаси) киритилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш84. Радиометрик текширишларда қуйидагилар ўрганилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштурли хилдаги ландшафтларнинг ер усти ва тупроқ қатлами;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер усти сув объектлари ва улардаги чўкинди қатлами ҳамда ер ости сувлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштехноген объектлар (карьерлар, терриконлар, рухсат этилмаган чиқинди ташлаш жойлари, саноат ва маиший қаттиқ чиқинди полигонлари, қурилиш материаллари корхоналари ва омборлари ҳамда юқори радиоактивликка эга бўлган, консервация қилишга мўлжалланган объектлар).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш85. Аҳоли пунктларида радиометрик текшириш ҳамда атмосфера ҳавосидаги нурланишни баҳолаш ва радионуклидларни аниқлаш Вазирлар Маҳкамасининг 2019 йил 15 октябрдаги 869-сон қарори билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасида радиациявий аварияларни прогноз қилиш, барвақт аниқлаш ва ҳаракат қилиш ҳамда радиациявий вазиятни кузатув қилиш бўйича ягона давлат тизими тўғрисидаги низомга мувофиқ амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш86. Гамма нурларини тарқатувчи радионуклидлар мавжуд бўлган тупроқлар, грунтлар, саноат ва бошқа чиқиндилар билан ишлашда ионлаштирувчи нурланишнинг табиий ва техноген манбалари ҳисобидан аҳолининг нурланишини чеклаш бўйича чора-тадбирлар СанҚваН 0193-06 га мувофиқ амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш87. Ҳудуднинг радон миқдори бўйича хавфлилик даражаси грунт юзасидаги радон оқими зичлиги ҳамда бино ва иншоотлар ички ҳавосидаги радон концентрацияси асосида аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш88. Ҳудуднинг потенциал радон хавфлилигини баҳолаш геологик ва геофизик белгиларни ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши, бунда геологик белгилар сифатида маълум петрографик турга мансуб тоғ жинсларининг мавжудлиги, геологик дарсликлар, ҳудуднинг сейсмик фаоллиги, радоннинг ер ости сувлари таркибида учраши ҳамда радонли булоқларнинг ер юзасига чиқиши инобатга олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГеофизик белгилар сифатида геологик қирқимни ташкил этувчи тоғ жинсларида радийнинг солиштирма фаоллиги юқорилиги, шунингдек тупроқ ҳавосида радон концентрациясининг ҳажмий фаоллиги ва уларнинг тадқиқот ҳудуди ҳамда унга ёндош зоналардаги бино ва иншоотлар ички ҳавосидаги радоннинг баравар келадиган ҳажмий фаоллиги билан эквивалентлиги инобатга олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш89. Изланишлар олиб борилаётган ҳудуд ва унга ёндош зоналардаги бино ва иншоотлар ички ҳавосида радон концентрацияси 200 Бк/м³ дан ошганда, мазкур ҳудуд радон бўйича хавфли ҳудуд сифатида қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш90. Муҳандислик-экология изланишлари доирасида газ-геокимёвий тадқиқотлар қуйидаги ҳолларда амалга оширилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишерларни қайта тиклаш ишлари зарур бўлган ҳолатларда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўкма грунт қатлами қалинлиги 2,0 — 2,5 м ва ундан ортиқ бўлганда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГаз-геокимёвий ўлчовлар ва радионуклидлар тарқалишини суратга олиш ишлари ҳаво ҳарорати мусбат бўлганда, қор қоплами ҳамда ер музлаш чуқурлиги 0,1 м дан кам бўлганда ва тупроқ намлиги энг кам нам сиғими даражасидан ошмаган шароитда бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш91. Тўкма грунтларнинг газ-геокимёвий нуқтайи назардан хавфлилигини баҳолаш, ҳудуднинг қурилиш учун фойдаланиш имкониятлари ва шароитларини аниқлаш, бино ва иншоотларни биогаздан муҳофаза қилиш бўйича чора-тадбирлар тизимини ишлаб чиқиш ҳамда аҳоли яшаши учун экологик жиҳатдан қулай шароитларни таъминлаш мақсадида қуйидаги ишлар бажарилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳар хил турдаги газ намуналарини, шу жумладан ер сатҳи яқинидаги ҳаводан намуналар олиш, шунингдек ер юзасида бажариладиган газ сёмкалари (шпур ва эмиссия сёмкалари);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбурғилаш қудуқларида бажариладиган газ-геокимёвий тадқиқотлар (грунт ҳавоси, грунтлар ҳамда ер ости сувларининг ҳар бир горизонтидан намуналар олиш билан);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбўш грунт ҳавосининг кимёвий таркиби, грунтларнинг газ фазаси, эриган газлар ҳамда ер сатҳи атмосферасига тарқаладиган биогаз лаборатория шароитида тадқиқ қилиниши.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш92. Экологик жиҳатдан хавфли ҳудудларда (агар метан (CH₄) миқдори 1,0 фоиздан, углерод икки оксиди (CO2) миқдори эса 10 фоиздан ошса) қуйидаги чоралар кўрилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгрунтлар тўлиқ чиқариб ташланиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгрунтлар газ-геокимёвий жиҳатдан инерт хавфсиз грунтларга алмаштирилиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгаздренаж тизимлари ёки газ ўтказмайдиган экранлар ўрнатилиши (саноат объектлари, муҳандислик инфратузилмалари, транспорт магистраллари қуриладиган участкаларда).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш93. Зарарли физик омилларни (электромагнит нурланиш, шовқин, тебраниш, иссиқлик таъсири) ўрганиш ишлари шаҳарсозлик ҳужжатларини ишлаб чиқиш жараёнида, шунингдек ўзлаштирилган ҳудудларда турар жой бинолари ва иншоотларини лойиҳалашда амалга оширилиши, бунда зарарли физик таъсирларнинг асосий манбалари ҳамда уларнинг таъсир интенсивлиги (даражаси) қайд этилиши, РЕМДдан ошадиган ҳудудлар зоналари аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш94. Зарарли физик таъсирларни бевосита баҳолаш мақсадида муҳандислик-экология изланишлари таркибида саноат, транспорт ва маиший манбалар таъсиридан шаклланувчи электромагнит майдонларнинг турли частота диапазонларидаги кўрсаткичлари ўлчаниши, уларнинг кучланганлиги (интенсивлиги) даражалари аниқланиши, шунингдек шовқин ва тебраниш даражалари ҳамда тебранишнинг частота таркиби махсус ўлчовлар орқали ўлчаниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш95. Электромагнит тўлқинларнинг инсонга таъсирини баҳолашда қуйидагилар ўрганилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэлектр узатиш линияларидан ҳосил бўладиган электр ва магнит майдонлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштелевидение ва радиостанциялар томонидан тарқатиладиган электромагнит тўлқинлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэлектростатик майдон ҳосил қилувчи қурилмалар (доимий ток манбалари билан боғлиқ).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш96. Саноат частотасидаги (50 Hz) электр майдон кучланишининг йўл қўйиладиган чегаравий қийматлари СанҚваН 0236-07 га мувофиқ ҳамда қуйидаги жадвалда келтирилган кўрсаткичлар бўйича қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭлектр майдон кучланишининг йўл қўйиладиган чегаравий қиймати (ер сатҳидан ёки хонанинг пол сатҳидан 1,8 м баландликда)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-жадвал | |
Жой, ҳудуд | Кучланиш, кВ/м |
Турар жой биноларининг ичида | 0,5 |
Турар жой ҳудудида | 1 |
Аҳоли пунктларининг турар жойлар қурилган ҳудуддан ташқарида (шаҳарларнинг 10 йил муддатга истиқболли ривожланиш чегараларидаги шаҳар ерлари, шаҳарчалар, қишлоқлар ва овуллар ерлари ва уларнинг чегараларида, шунингдек томорқа ва боғлар ҳудудида) | 5 |
Юқори кучланишли электр узатиш линияларининг I — IV тоифа автомобиль йўллар билан кесишган участкаларида | 10 |
Аҳоли яшайдиган ҳудудларда (қурилиш ишлари олиб борилмаган, аҳолининг мунтазам ташриф буюрадиган, транспорт воситалари кириши таъминланган ҳамда қишлоқ хўжалиги экин майдонлари жойлашган ҳудудларда) | 15 |
Транспорт воситалари ва қишлоқ хўжалиги техникаси кириши таъминланмаган (етиб бориш қийин бўлган) махсус ўралган (тўсилган) ҳудудларда | 20 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш97. Аҳолини электр узатиш линияларидан ҳосил бўладиган электромагнит майдонларнинг зарарли таъсиридан ҳимоя қилиш мақсадида электр майдон кучланганлиги 1 кВ/м дан ошадиган ҳудудларда, шу жумладан ҳаво электр узатиш линиялари остида 5 кВ/м дан ортиқ бўлмаган зоналарда электр узатиш линияси бўйлаб санитария-муҳофаза зоналари ташкил этилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш98. Ҳаво электр узатиш линиялари учун санитария муҳофаза зонаси улардаги кучланиш даражасига кўра белгиланиши, бу зона электр узатиш линияларининг чеккадаги фазали симларининг ер сатҳига туширилган вертикал изи (сояси)дан ҳар икки томонга, перпендикуляр йўналишда белгиланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш99. Санитария муҳофаза зонаси масофалари мазкур ШНҚнинг 6-жадвалига мувофиқ қабул қилиниши, бунда электр линиясидаги кучланиш қанчалик юқори бўлса, санитария муҳофаза зонаси ҳам шунчалик кенг бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-жадвал | |
Электр узатиш линиялари кучланиши | СМЗ, м |
35 кВ гача бўлган юқори кучланишли электр узатиш линиялари учун | 5 |
110 кВ гача бўлган юқори кучланишли электр узатиш линиялари учун | 10 |
220 кВ гача бўлган юқори кучланишли электр узатиш линиялари учун | 15 |
330 кВ гача бўлган юқори кучланишли электр узатиш линиялари учун | 20 |
500 кВ гача бўлган юқори кучланишли электр узатиш линиялари учун | 30 |
750 кВ гача бўлган юқори кучланишли электр узатиш линиялари учун | 40 |
1150 кВ гача бўлган юқори кучланишли электр узатиш линиялари учун | 55 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш100. Аҳоли пунктлари чегарасидан лойиҳаланаётган 750 — 1150 кВ кучланишли электр узатиш линияларининг ўқигача бўлган масофа 250 — 300 м дан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш101. Санитария муҳофаза зоналарида қуйидагиларга йўл қўйилмайди:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштурар жой ҳамда жамоат бинолари ва иншоотларини қуриш, аҳолининг доимий яшаши, шунингдек дам олиш масканларини (жумладан дала ҳовлиларини) жойлаштириш учун ер ажратишга;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишавтотранспорт воситаларига техник хизмат кўрсатиш корхоналарини жойлаштиришга, шунингдек ёнувчан ва портловчи материалларни сақлаш ҳамда улар билан муомала қилишга;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишузоқ масофага ўтказгичларни, шунингдек сим тўсиқларни тортиб ўтказишга;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбир вақтнинг ўзида бир нечта дарахтларни кесишга;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишиш жойида саноат частотасидаги электр майдон кучланганлиги даражасини пасайтиришни таъминлайдиган ҳимоя экранлари билан жиҳозланмаган ускуна ва механизмлардан фойдаланишга.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш102. Санитария муҳофазаси зонасида қуйидагиларга йўл қўйилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқайта ишлаш жараёнида одамларнинг узоқ вақт туришини талаб қилмайдиган қишлоқ хўжалиги экинларини жойлаштиришга;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштурар жой бинолари ичида ва очиқ ҳудудларда электр майдон кучланишини йўл қўйилган даражагача пасайтириш шарти билан мавжуд турар жой бинолари, томорқа ва боғ участкаларидан фойдаланишга.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш103. Ўзгарувчан магнит майдоннинг интенсивлиги магнит индукция қиймати (Т) ёки магнит майдон кучланганлигининг амплитуда қиймати (А/м) орқали баҳоланиши, бунда магнит майдон таъсирининг тахминий хавфсиз даражаси (ТХД) қуйидагича қабул қилиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТХД 4,0 — 6,5 мТ;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1 мТ = 800 А/м;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТХД 3,2 — 5,2 кА/м.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш104. Аҳоли учун 500 кВ гача бўлган юқори кучланишли электр узатиш линияларидан ҳосил бўладиган саноат частотали электр майдонининг йўл қўйиладиган энг юқори кучланиш даражалари қуйидагича белгиланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштурар жой бинолари ичида — 0,5 кВ/м дан ошмаслиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишташқи турар жой ҳудудларида — 1,0 кВ/м дан ошмаслиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишавтомобиль йўллари электр узатиш линиялари билан кесишган жойларда — 10 кВ/м дан ошмаслиги.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш105. Аҳоли яшамайдиган, бориш қийин бўлган ҳудудларда — 20 кВ/м дан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАҳоли учун 500 кВ гача бўлган юқори кучланишли электр узатиш линиялари томонидан ҳосил қилинган магнит майдон кучи саноат частотасининг электр майдони кучланишининг РЕМД 80 Ом (100 мкТ) дан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш106. Турар жой ҳудудида турли радиотехник объектлар (РТО), радиоалоқа, радиотелевидение станциялари (РТС), радиолокация ускуналари томонидан яратилган 30 кГс — 300 гигагерцли (ГГс) радиочастоталарнинг электромагнит нурланишининг инсон саломатлигига зарарли таъсирини олдини олишда СанҚваН 0019-21 талабларига риоя этилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш107. Ўзгармас токли юқори кучланишли қурилмалар ёрдамида ҳосил қилинадиган электромагнит майдоннинг йўл қўйиладиган энг юқори кучланиш даражаси 60 кВ/м ни ташкил қилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш108. Электромагнит майдон таъсирини баҳолашда қуйидаги кўрсаткичларнинг норматив қийматлари белгиланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэлектр майдонининг кучланиши (Ye);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэнергетик босим (Ye2T);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэнергия оқимининг сиртқи зичлиги.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАҳоли учун йўл қўйиладиган кучланиш даражалари қуйидаги частоталар диапазонлари бўйича белгиланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) 0,06 — 3 MGs частота оралиғида:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYe ≤ 600 V/m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYe2T ≤ 28800 (V/m)2h;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) 3 — 30 MGs частота оралиғида:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYe ≤ 300 V/m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYe2T ≤ 7200 (V/m)2h;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишв) 30 — 300 MGs частота оралиғида:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYe 5 V/m дан 2,5 V/m гача камайиши лозим (частотага мос ҳолда);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишг) 300 — 3000 MGs частота оралиғида:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэнергия оқимининг сиртқи зичлиги ≤ 10 µVt/см².
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш109. Қурилиш ҳудудида радиация, шовқин, иссиқлик таъсири ҳамда электромагнит нурланиш каби физик омилларнинг мавжудлиги ва тарқалиш зоналари лойиҳа босқичида аниқланиши ҳамда харита ва схемаларда келтирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш110. Ўсимлик қопламини ўрганиш қуйидаги йўналишлар бўйича амалга оширилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуҳандислик-геологик шароитларнинг табиатга антропоген таъсирлар (чўлланиш, қурғоқчилик, ерларнинг деградацияси, шамол ва сув эрозияси, ер ости сувларининг кўтарилиши) натижасида ўзгаришларининг кўрсаткичи (индикатор) сифатида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштабиий муҳитга антропоген босим (чорва молларини ҳаддан зиёд ўтлатиш, дарахтларни кесиб йўқ қилиш, ёнғинлар, механик бузиш оқибатида ерларнинг ҳосилдорлигини пасайиш, саноат ва маиший қаттиқ чиқиндилар таъсирида турлар таркибини камайиши) кўрсаткич сифатида.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш111. Ўсимлик дунёси қопламини тўлиқ ўрганишни геоботаник тадқиқотлар асосида, ўсимликларнинг асосий турлари учун вегетация даврида амалга ошириш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎсимлик дунёси қопламини ўрганишда қуйидаги ишлар амалга оширилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфазовий маълумотларни визуаллаштириш, аэрокосмик материалларни дешифровка қилиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдала геоботаник тадқиқотлари, доимий (стационар) ва йўналишли (маршрутли) кузатувларни олиб бориш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўсимликлар дунёсини ўрганиш, жумладан камёб ҳамда йўқолиб кетиш хавфи остидаги турларнинг тарқалиши, сони ва ҳолатини, шунингдек Ўзбекистон Республикасининг Қизил китобига киритилган турларнинг мавжудлиги ва ҳолатини аниқлаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш112. Ўсимлик дунёси қопламидаги салбий ўзгаришларнинг ареаллари ёрдамчи тематик ва якуний синтетик геоботаник хариталарда кўрсатилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш113. Табиий ўсимлик жамоаларида фитосанитар хавфини Вазирлар Маҳкамасининг 2020 йил 19 февралдаги 99-сон қарори билан тасдиқланган Фитосанитар хавфни таҳлил қилиш, фитосанитария чораларини қўллаш ва бекор қилиш тартиби тўғрисидаги низомга мувофиқ баҳолаш керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш114. Ҳайвонот дунёсини ўрганиш қуйидаги асосий мақсадларда амалга оширилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштабиатга инсон фаолияти таъсири (рельефнинг ўзгариши, дарахтзорларнинг кесилиши, ҳудудларни қуритиш ёки сув босиши) натижасида муҳандислик-геологик шароитлар ўзгаришини аниқлашда кўрсаткич сифатида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэкотизимларнинг таркиби ва функцияларини тавсифлаш ҳамда уларнинг чегараларини аниқлашда муҳим биологик омил сифатида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишатроф-муҳитга инсон таъсири даражасини ҳайвонот дунёсидаги белгилар (ҳайвонларнинг яшаш ҳудудини тарк этиши, тур таркиби ва сонининг, шунингдек яшаш ҳудудининг ўзгариши) орқали баҳолаш учун.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш115. Ҳайвонот дунёсини ўрганиш материаллари қуйидагиларни ўз ичига олиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшаҳарсозлик фаолияти объекти таъсир зонасидаги ёввойи ҳайвон турлари, шу жумладан Ўзбекистон Республикасининг Қизил китобига ҳамда Халқаро Қизил рўйхатга киритилган турлар бўйича рўйхат, таркиб, сон ва тарқалиш маълумотлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишёввойи ҳайвонларнинг яшаш жойлари (доимий яшаш, уя қуриш/кўпайиш, қишлаш ҳудудлари), балиқлар учун эса увулдириқ сочиш ва озиқланиш жойлари, шунингдек миграция хусусиятлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуд учун хос бўлган ёввойи ҳайвонларнинг жорий ҳолати, табиий ҳамда антропоген омиллар таъсирида ўзгариш тенденциялари, кўпайиш динамикаси, яшаш муҳитининг тузилмаси, сифати ва майдон кўрсаткичлари ҳолати, шунингдек ёввойи ҳайвонларнинг мақоми (қўриқланадиган, овчилик аҳамиятига эга, саноат аҳамиятига эга ва бошқалар) бўйича тавсиф ва баҳолаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш116. Орнитологик ўрганишлар ҳудудда яшовчи (вақтинча бўлувчи) қушларнинг йил давомидаги турлари таркиби ва сони динамикаси, оммавий тўпланиш жойлари (чиқинди полигонлари, аэродромлар атрофи), мавсумий миграцияси, асосий учиб ўтиш йўллари, баландлиги ва йўналишларини кузатиш ва аниқлаш орқали амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш117. Қушларнинг баҳорги миграцияси ва кўпайиш даврини тўлиқ қамраб олиш мақсадида орнитологик кузатувлар баҳор-ёз мавсумида март ойининг бошидан июль ойининг охиригача амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКуз ва қиш мавсумидаги кузатувлар эса қушларнинг кузги миграцияси ҳамда қишловчи қушлар турлар таркибини ҳисобга олган ҳолда ўтказилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш118. Доимий (стационар) экологик кузатувлар қуйидагиларни ўз ичига олиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэҳтимолий таъсир манбалари жойлашган участкаларда атроф муҳит ҳолати ўзгариши кўрсаткичларини ва унинг тарқалиш эҳтимоли бўлган ҳудудларни назорат қилиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишаниқланган тенденциялар асосида атроф-муҳитнинг таркибий қисмлари ҳолатининг ўзгариш эҳтимолини прогноз қилиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш119. Доимий (стационар) экологик кузатувлар қуйидаги ҳолатларда амалга оширилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишатроф-муҳитга таъсирнинг I, II, III ва IV-тоифаларига мансуб объектларни (нефт-газ, кимё, қора ва рангли металлургия, целлюлоза-қоғоз, тоғ-кон саноати ва машинасозлик, иссиқлик электр станциялари ва марказлари, микробиология ҳамда цемент ишлаб чиқариш корхоналари, паррандачилик фабрикалари ва бошқалар) лойиҳалаш ва қуришда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишноқулай экологик ҳолатдаги зоналарда турар жой объектлари ва комплексларини лойиҳалаш ва қуришда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишташқи таъсирларга юқори даражада сезгир табиий муҳитга эга ҳудудларда объектларни лойиҳалаш ва қуришда (хавфли геологик, гидрометеорологик ва техноген жараёнлар ҳамда ҳодисаларга мойил ҳудудларда, алоҳида муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар яқинида, сув объектларининг сувни муҳофаза қилиш ва санитария-муҳофаза зоналарида).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш120. Доимий (стационар) экологик кузатувларни ташкил этишда қуйидаги босқичлар амалга оширилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдоимий (стационар) экологик кузатувлар ўтказилиши зарур бўлган атроф-муҳит таркибини аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдастлабки текширувларни ўтказиш, кузатиладиган компонентлар ва кўрсаткичларни белгилаш, шунингдек табиий (фон) қийматларини ўлчаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэкологик ҳолатни кузатиш, ундаги ўзгаришлар тенденцияларини аниқлаш ва моделлаштириш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш121. Экологик кузатув доирасида кузатиладиган параметрлар рўйхати техноген таъсирларнинг (физик, кимёвий, биологик) хусусияти ҳамда таъсир тарқаладиган табиий муҳит таркиби (атмосфера ҳавоси, тупроқлар, ер усти ва ер ости сувлари, ўсимлик ва ҳайвонот) бўйича аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш122. Доимий (стационар) кузатувлар мазкур ШНҚнинг 22 — 24-бандларига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш123. Доимий (стационар) кузатувларнинг даврийлиги, вақт бўйича режими ва давомийлиги таъсирларнинг хусусияти, интенсивлиги ҳамда давомийлигини, ишлаб чиқариш объектларининг ишлаш шароитлари ва улардан фойдаланиш муддатини, шунингдек зарарли таъсирларнинг тарқалиш тезлиги ва оқибатларининг эҳтимолини белгиловчи табиий муҳит хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш124. Доимий (стационар) кузатувларни лойиҳалаш жараёнининг дастлабки босқичларида бажарилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш125. Доимий (стационар) кузатиш пунктларида (постларда) кузатувларнинг техник таъминоти қуйидагиларни кўзда тутиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишдастлаб тайёргарлик ишларини амалга ошириш (қудуқларни бурғилаш ва жиҳозлаш, репер тармоқларини ўрнатиш);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпараметрларни автоматик тарзда қайд этувчи асбоб-ускуналар ва техник қурилмаларни ўрнатиш ҳамда созлаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш126. Экологик кузатувни олиб боришда дала шароитида олинган намуналар мазкур ШНҚнинг 70 — 72-бандларига мувофиқ доимий (стационар) лаборатория шароитларида текширилиши ўсимлик (флора) ва ҳайвонот (фауна) дунёсидаги ўзгаришлар таъсир зонаси доирасида, типик яшаш шароитларида қайд этилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш127. Гидробиологик тадқиқотлар ичимлик суви манбалари билан боғлиқ ер усти ва ер ости сувларининг тозалиги ҳамда ўз-ўзини тозалаш имкониятини, шунингдек сув орқали юқадиган касалликлар хавфи ва хўжалик фаолияти натижасида пайдо бўладиган токсик моддалар ҳамда радионуклидларнинг сув организмлари (гидробионтлар) ва экотизимга таъсирини ўрганиш учун амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш128. Сувнинг гидрокимёвий тадқиқотлари ер усти сувларининг (кўллар тизими ва сув омборлари кесимида) ифлосланиш даражасини ўрганиш, ифлосланиш ареалини ҳамда ифлосланиш манбаларини аниқлаш, ифлослантирувчи моддаларнинг таркиби ва концентрациясини белгилаш, шунингдек ушбу ифлосланишнинг экотизим ҳолати ва аҳоли соғлиғига таъсирини баҳолаш мақсадида амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш129. Гидрогеологик тадқиқотлар инженерлик-геологик изланишлар жараёнида комплекс тарзда ўтказилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш130. Муҳандислик-экология изланишларининг аниқ вазифаларидан келиб чиқиб, ҳудуднинг гидрогеологик шароитларини ўрганишда сувли горизонтларнинг мавжудлиги аниқланиши, бунда сувли горизонтларнинг шаҳарсозлик фаолияти объектларини қуриш ва улардан фойдаланиш даврида юзага келиши мумкин бўлган зарарли таъсирлардан, жумладан ифлосланиш ва камайиб кетишдан муҳофазаланиши ҳисобга олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш131. Сувли горизонтларнинг ётиш чуқурлиги, тарқалиш шароитлари ва уларнинг (ер сатҳидан биринчи сувли горизонти) табиий равишда муҳофазаланганлиги, шунингдек аэрация зонасидаги тупроқларнинг ва тоғ жинсларининг ўтказувчанлик (фильтрация ва сорбция) хусусиятлари аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш132. Гидрогеологик тадқиқотлар жараёнида қўшимча равишда қуйидагилар аниқланишига йўл қўйилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишюзаки сувлар мавжудлиги ҳамда ер сатҳидан ҳисобланганда биринчи сувли горизонт остидаги сув ўтказмайдиган қатламнинг жойлашиш чуқурлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер ости сизот сувларининг ҳаракатланиш қонуниятлари, уларнинг тўйиниш, кўтарилиш ва пасайиш режими, горизонтлараро ҳамда ер усти сувлари билан ўзаро гидравлик боғлиқлиги мавжудлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер ости сизот сувларининг кимёвий таркиби, зарарли моддалар билан ифлосланганлик даражаси, шунингдек аҳолининг яшаш шароитларига, бино ва иншоотларга ҳамда чизиқли иншоотлар трассаларига таъсир этиш эҳтимоли;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштехноген омилларнинг ҳудуд гидрогеологик шароитларининг ўзгаришига таъсир этиш эҳтимоли;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер ости ичимлик, термал, геотермал ва шифобахш сув ресурсларининг мавжудлиги.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш133. Муҳандислик изланишлари комплекс равишда амалга оширилганда, сув режими ҳамда сув объектларининг гидрокимёвий ва гидробиологик кўрсаткичларини ўрганиш бўйича тадқиқотлар муҳандислик-гидрометеорологик изланишлар таркибида бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш134. Экологик-геокимёвий тадқиқотлар геоэкологик жараёнлар ва ҳодисаларни ўрганиш, токсик моддалар билан ифлосланиш даражасини ўрганиш, ифлосланиш манбаларини аниқлаш ҳамда ифлосланишнинг ривожланишини прогноз қилиш учун зарур бўлган геоэкологик ахборотни олиш мақсадида ўтказилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш135. Бино ва иншоотлардан фойдаланиш жараёнида экологик кузатув ишлари локал (муайян ҳудудда) тарзда ташкил этилиши ҳамда қуйидагиларни ўз ичига олиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуддаги ўзгаришлар, уларнинг сабаблари ва омиллари, шунингдек атроф-муҳитга техноген таъсирнинг қайтарилиш даражаси ва кўлами (тупроқ ҳамда ўсимлик мажмуаларининг бузилиш даражаси ва кўлами)ни кўрсатган ҳолда жойида ўтказилган тадқиқотлар натижалари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштабиий жараёнларнинг фаоллашуви, ер усти ва ер ости сувлари орқали ифлослантирувчи моддаларнинг миграция йўналишлари ўзгариши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуддаги ўсимлик ва ҳайвонот дунёси ҳамда бошқа биологик организмлар (биота) ҳолатини ўрганиш, шу жумладан ўсимликлар ва ёввойи ҳайвон турларининг тарқалиш майдонлари бўйича сифат ва сон кўрсаткичлари ҳамда уларнинг миграцияси тўғрисидаги маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишатроф-муҳитга таъсир манбалари, атмосфера ҳавоси, тупроқлар, ер усти ва ер ости сувларининг кимёвий, биологик ҳамда радиоактив ифлосланиш даражаси тўғрисидаги маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишатроф-муҳит ҳолатини кузатиш дастурига киритилган ўзгартиришлар натижалари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш136. Бино ва иншоотларни бузиш (демонтаж қилиш) жараёнида бажариладиган ишлар объектнинг фойдаланиш даврига оид экологик кузатув материалларини тўплаш ва таҳлил қилиш, шунингдек муайян турдаги ишларни бажариш, жумладан бузилган ер участкаларини ўрганиш, дала тадқиқотларини ўтказиш ҳамда лаборатория таҳлилларини бажариш орқали амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЭкологик кузатув ишлари натижаларида қуйидагилар амалга оширилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбино ва иншоотларни бузиш (демонтаж қилиш) ҳамда чиқиндилар, материал қолдиқлари ва қурилиш чиқиндиларини йиғиштириш жараёнида чанг ҳосил бўлишининг олдини олиш бўйича чора-тадбирлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбино ва иншоотлар бузилгандан (демонтаж қилинганда) сўнг ерларни рекультивация қилиш (қайта тиклаш) лойиҳасини ишлаб чиқиш учун зарур бўлган маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишобъектни бузиш (демонтаж қилиш)нинг экологик оқибатлари, жумладан атроф-муҳит ҳолатидаги ўзгаришларни ўрганиш, тупроқ ҳамда ер усти ва ер ости сувларининг кимёвий, биологик ва радиоактив ифлосланиш даражасини баҳолаш натижалари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқоплама тоғ жинслари, аралаш тоғ жинслари ва уларнинг аралашмаларининг биологик рекультивация учун яроқлилиги тўғрисидаги маълумотлар (кимёвий ва гранулометрик таркиби, агрокимёвий ҳамда агрофизик хусусиятлари бўйича аниқлаштирилган баҳолаш кўрсаткичлари асосида);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштупроқнинг газ-геокимёвий ҳолати ва тупроқдан газ ажралиб чиқиши хавфлилик даражасини аниқлаш бўйича газ-геокимёвий тадқиқотлар, шунингдек радионуклидлар (радий, цезий, стронсий) ҳамда кимёвий моддалар билан ифлосланиш даражасини ҳисобга олган ҳолда ҳудудни ҳудудлаштириш натижалари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-боб. Лойиҳаолди ҳужжатларини ишлаб чиқиш учун муҳандислик-экология изланишлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш137. Лойиҳаолди ҳужжатларини ишлаб чиқишни асослаш мақсадида муҳандислик-экология изланишларининг вазифаси аҳолининг экологик хавфсизлигини таъминлаш, аҳоли пункти жойлашган ҳудудда табиатни муҳофаза қилиш ҳамда моддий маданий мерос объектларини сақлаш бўйича чора-тадбирларни ҳисобга олган ҳолда шаҳарсозлик ва бошқа лойиҳа ечимларининг мақбул вариантини танлаш имконини таъминлаши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш138. Лойиҳаолди ҳужжатларини экологик жиҳатдан асослаш учун муҳандислик-экология изланишлари материаллари қуйидагиларни ўз ичига олиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишаҳоли пункти жойлашган ҳудуднинг табиий шароитларини таҳлил қилиш ва баҳолаш, аҳоли пункти жойлашган ҳудуднинг табиий шароитларини ўрганиш, моддий маданий мерос объектлари, транспорт магистраллари, муҳандислик инфратузилмалари, шу жумладан сув таъминоти ҳамда оқова сувларни тозалаш иншоотларининг имкониятлари (миқдор ва сифат кўрсаткичлари), шунингдек чизиқли иншоотлар трассалари тўғрисидаги маълумотларни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшаҳар муҳитининг экологик ҳолатини ўрганиш (турар жой, саноат ва табиий ландшафтлар ҳамда рекреация зоналарида), шунингдек саноат объектлари, транспорт воситалари ва маиший чиқиндилар таъсири, физик омилларни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудудни тузилмавий-функционал ташкиллаштириш амалга оширилиши жараёнида унинг функционал аҳамияти ва экологик шароитларининг ўзгаришини прогноз қилишни.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш139. Лойиҳаолди ҳужжатларини асослаш учун ўтказиладиган муҳандислик-экология изланишлари натижаларидан атроф-муҳитга таъсирни баҳолаш материалларини тайёрлашда, шунингдек аҳоли пунктини лойиҳалашда атроф-муҳитга салбий таъсирини камайтириш бўйича чора-тадбирлар комплексини ишлаб чиқишда фойдаланилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш140. Экологик ҳолатни регионал баҳолаш зарурлигини ҳисобга олган ҳолда, лойиҳаолди босқичларда муҳандислик-экология изланишлари катта ҳудудларни қамраб олувчи майдонларда бажарилиши лозим (лойиҳаланаётган шаҳарсозлик фаолияти объектидан 100 м дан 25 — 30 км гача радиусда).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш141. Экологик ҳолатни қурилиш тури, бино ва иншоотларнинг аниқлик синфи ҳамда тоифаси, шунингдек лойиҳаланаётган корхоналар, бино ҳамда иншоотлардан фойдаланишнинг техник хусусиятларига боғлиқ равишда ҳудудий баҳолаш қуйидагиларни ўз ичига олиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудудга тушадиган қўшимча техноген босимларни баҳолашни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштаъсир зонасининг чегараларини (ўлчами, конфигурацияси) аниқлашни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишзарарли оқибатлар эҳтимоли мавжуд бўлган ҳудудларни, уларнинг кейинчалик тарқалиши ва қайта тақсимланишини ҳисобга олган ҳолда аниқлашни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэкологик нуқтайи назардан нохуш, экологик ҳолати оғир ҳамда техноген зарарланган ҳудудларни аниқлашни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишюқори даражада экологик хавфли зоналарни аниқлаш (сейсмик зоналар, хавфли гидрометеорологик ҳодисалар ва геологик жараёнлар таъсирига учраган участкалар, ер майдони ва чизиқли иншоот трассаларининг тектоник дарсликлар билан кесишган жойлари);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишифлосланишларнинг асосий йўналишлари ва миграция йўлларини, шунингдек уларнинг тақсимланиши ҳамда тўпланишни аниқлаш (ҳаво массаларининг ҳаракати, инфильтрация ва оқим хусусиятлари, шамолсиз даврлар, туманлар, ўзига хос табиий ландшафтлар, грунтларнинг таркиби, фильтрация ва сорбция хусусиятлари, геокимёвий тўсиқлар, грунт ва ер ости сувлари оқимларининг ҳаракати, ер усти ва ёндош сувли горизонтлар билан ўзаро гидравлик боғлиқлиги, регионал сув бардош қатламларнинг мавжудлиги ва ётиш шароитлари, маҳсулдор сувли горизонтларнинг сув таъминоти ҳамда ифлосланишнинг манбалари бўйича прогноз ресурсларини баҳолаш);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштабиий ва сунъий гидродинамик чегараларни аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқурилиш ва яшаш учун қулайлик даражаси бўйича экологик ҳудудлаштириш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш142. Лойиҳаолди ҳужжатларини ишлаб чиқиш босқичларида масофадан туриб зондлаш тадқиқотлари амалга оширилганда оқ-қора, кўп зонали, спектр зонали ва радиолокация аэрокосмик тасвирлардан, шунингдек фазовий маълумотлардан фойдаланилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш143. Фойдаланиладиган аэрокосмик тасвирларнинг генерализация, фазовий маълумотларни визуаллаштириш даражаси ҳамда масштаби муҳандислик-экология изланишларининг регионал хусусияти асосида белгиланиши лозим. Лойиҳаолди ҳужжатларини ишлаб чиқишда масштаби 1:200 000 — 1:125 000 бўлган космик тасвирлардан фойдаланилиши, бунда ушбу масштабдаги тасвирларни беш мартагача катталаштиришга (зарур участкалар учун сифатини йўқотмасдан) (1:20 000 — 1:25 000 масштабларгача) йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДешифровка маълумотларини деталлаштириш учун майда ва ўрта стандарт масштаблардаги аэрофототасвирлардан (1:35 000, 1:17 000, 1:12 000) фойдаланилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш144. Аэрокосмик тасвирлар дешифровкаси шаҳарсозлик фаолияти объектларида олиб борилган кузатувлар, ҳудудни ўрганиш ёки муҳандислик-геологик сёмка натижаларига асосланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУшбу усулда бажарилган изланишлар дешифровка натижаларининг аниқлиги ва ишончлилигини назорат қилиш, шунингдек экологик экспресс-текширув билан биргаликда олиб борилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш145. Йўналишли (маршрутли) кузатувлар ушбу ШНҚнинг 20, 21-бандларига мувофиқ амалга оширилиши лозим. Комплекс муҳандислик-геологик ва муҳандислик-экология изланишлари бир вақтда олиб борилганда ҳудуднинг йўналишли (маршрутли) кузатувлари лойиҳаолди ҳужжатларини ишлаб чиқиш босқичларида ўтказиладиган, 1:50 000 — 1:25 000 масштаблар деталлилигига жавоб берадиган муҳандислик-геологик сёмка таркибида (ҳудуд майдонлари унча катта бўлмаган ва экологик шароитлар ҳал қилувчи таъсирга эга бўлган ҳолларда 1:10 000 — 1:5 000 масштабларда) ёки у билан параллел равишда бажарилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш146. Чизиқли иншоот трассалари учун ишлар дастури асосланган тақдирда, кичикроқ масштабларни қўллашга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда, муҳандислик-геологик кузатувларнинг анъанавий комплекси кенгайтирилиши ҳамда атроф-муҳитнинг таркибий қисмлари ва ҳудуднинг экологик ҳолатини комплекс баҳолаш учун зарур бўлган антропоген омиллар тавсифи билан тўлдирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш147. Лойиҳаланаётган шаҳарсозлик фаолияти объектларнинг атроф-муҳитга таъсирини баҳолашда қуйидаги асосий талаблар ҳисобга олиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишаҳоли яшаш пунктларига таъсири;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер усти ва ер ости сувларининг муҳофаза этиладиган ҳудудларга таъсири;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуҳофаза этиладиган табиий ҳудудларга таъсири;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфаолият юритаётган бошқа корхоналар, шу жумладан хавфли ишлаб чиқариш объектларига таъсири.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш148. Қоплама ва аралаш тоғ жинсларини ўтиш, шунингдек кузатув қудуқларини бурғилаш ишлари ечиладиган вазифаларнинг хусусияти, участканинг геологик шароитлари ва зарарланиш (заҳарланиш) майдонининг тахминий тузилишини ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда, илгари ўтилган қоплама ва аралаш тоғ жинслари бўйича олинган маълумотлар, шунингдек уларни геоэкологик, муҳандислик-геологик ва муҳандислик-гидрогеологик изланишларда комплекс қўллаш имконияти инобатга олиниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЛойиҳаолди ҳужжатларни ишлаб чиқиш босқичларида тоғ кавламалари орасидаги масофа 450 — 500 м дан ортиқ бўлмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш149. Қоплама ва аралаш тоғ жинсларининг ўтилиш чуқурлиги танланадиган майдон вариантлари бўйича геологик қирқимнинг литологик-фациал хусусиятлари ҳамда гидрогеологик шароитларини ўрганишни таъминлаши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМазкур ўрганишлар ифлосланишнинг инфильтрация шароитлари, миграцияси ва локаллашувини, шунингдек грунтлар ва ер ости сувлари бўйича экологик ҳолатни ҳамда ифлосланишнинг жорий даражаси ва тарқалиш чуқурлигини аниқлашни таъминлаши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЛойиҳаолди ҳужжатларини ишлаб чиқиш босқичларида қоплама ва аралаш тоғ жинслари ер юзасидан пастдаги биринчи сув ўтказмас қатламнинг ётиш чуқурлигигача ўтилиши, оддий шароитларда эса ўтилиш чуқурлиги 10 — 15 м гача қабул қилиниши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш150. Лойиҳаолди ҳужжатларини ишлаб чиқиш босқичларида экологик-гидрогеологик тадқиқотлар ушбу ШНҚнинг 31 — 34-бандларига мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГидрогеологик ва гидрокимёвий ҳолат бўйича маълумотларнинг даражаси ҳамда тўлиқлиги муҳандислик-геологик хаританинг қабул қилинган масштабига мос бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГеологик қирқимни ўрганиш чуқурлиги регионал сув ўтказмас қатламнинг ётиш чуқурлиги ёки сувнинг фаол алмашинув зонаси чуқурлиги билан белгиланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш151. Лойиҳаолди ҳужжатларни ишлаб чиқиш босқичларида қуйидаги материаллардан фойдаланилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1:200 000 — 1:100 000 масштаблардаги муҳандислик-геологик ва муҳандислик-гидрогеологик сёмка материаллари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1:50 000 масштабдаги мелиоратив қурилиш мақсадларида ўтказиладиган комплекс муҳандислик-геологик ва муҳандислик-гидрогеологик сёмка материаллари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1:200 000 — 1:25 000 масштаблардаги геоэкологик ва картографик материаллар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш152. Кичик майдонли ҳудудларда, шунингдек балиқ хўжалиги объектлари мавжуд бўлган ёки қурилиши мўлжалланган участкаларда ишларнинг деталлиги 1:10 000 — 1:5 000 масштабларга мос бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш153. Лойиҳаолди ҳужжатларни ишлаб чиқиш босқичида экологик-гидрогеологик тадқиқотларда қуйидагилар таъминланиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгидрокимёвий ҳолатни умумий баҳолаш ҳамда техноген омилларнинг ер ости сувлари сифатининг шаклланишига таъсири даражасини аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер ости сувларининг ифлосланишдан муҳофазаланганлик даражаси бўйича ҳудудлаштириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшаҳарсозлик фаолияти объектини қуриш ва ундан фойдаланиш оқибатида ер ости сувларининг сатҳи, кимёвий таркиби, ҳарорати ва режимининг ўзгариш эҳтимолини дастлабки прогноз қилиш ҳамда моделлаштириш учун зарур бўлган ҳисобий параметрларни аниқлаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш154. Лойиҳаолди ҳужжатларини ишлаб чиқиш босқичларида тупроқ тадқиқотлари ушбу ШНҚнинг 45 — 56-бандларига мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш155. Атроф-муҳитга таъсирни баҳолаш лойиҳасида объект жойлашган ҳудуддаги тупроқ қатламининг ҳолати қуйидаги маълумотларни ўз ичига олиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштупроқ турлари ва гуруҳларининг тарқалиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштупроқ профилининг тузилиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгеокимёвий таркиби;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгумус, умумий азот, ҳаракатчан фосфор ва калий миқдори;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув-физик хоссалари ва сув режими;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэлектр ўтказувчанлиги, ишқорийлик ёки кислоталилик (pH);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкатион алмашинув сиғими;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув билан ажраладиган тузлар миқдори;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэрозия ҳолати ва унинг хавфи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбиологик фаоллик, ифлосланиш даражаси ва санитария ҳолати.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш156. Лойиҳаланаётган объектни қуриш ва ундан фойдаланиш натижасида тупроқ қатламида юз бериши мумкин бўлган ўзгаришларни прогноз қилиш қуйидагиларни ўз ичига олиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштупроқларнинг физик таъсирлар ва кимёвий ифлосланишга чидамлилигини аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшаҳарсозлик фаолияти объекти таъсир зонасида тупроқ деградацияси хавфини аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэрозия, дефляция, ер ости сувлари сатҳининг кўтарилиши каби салбий жараёнлар ривожланиш эҳтимолини аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштехноген омиллар таъсирида бузилган ерларнинг ҳолатини аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкимёвий ўзгаришлар (сульфатлар миқдорининг камайиши ва бошқалар) юз бериш эҳтимолини аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшаҳарсозлик фаолияти объектнинг нормал фаолияти ҳамда авария ҳолатларида тупроқларнинг ифлосланиш хавфини аниқлаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш157. Геология-қидирув, синов ва лойиҳа-тадқиқот ишлари амалга оширилганда, шунингдек қурилиш даврида ҳамда муҳандислик-коммуникация тармоқларини (шахтали қазиш ишлари, сақлагичлар, метрополитен, оқова сувларни тозалаш иншоотлари, чизиқли иншоотлар трассалари ва бошқалар) қуриш, улардан фойдаланиш ва консервациялаш жараёнида унумдор тупроқ қатламини сидириб олиш, уни вақтинчалик жойлаштириш ва сақлаш учун жой танлаш ишлари амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш158. Муҳандислик-экология изланишларини амалга ошириш жараёнида барча тоифадаги бузилган ерлар аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш159. Лойиҳаолди ҳужжатларни ишлаб чиқиш босқичларида тупроқ, грунт ҳамда ер усти ва ер ости сувларини текшириш ифлосланишнинг регионал табиий (фон) даражасини баҳолаш ва асосий ифлослантирувчи моддаларни аниқлаш мақсадида бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш160. Тупроқларда ва грунт сувларида назорат қилинадиган кимёвий моддалар ҳамда бирикмалар миқдори тўғрисида ишончли (ҳақиқий) маълумотлар мавжуд бўлмаганда, танланган участкаларнинг муқобил вариантлари учун битта «базавий» нуқтада тупроқ ва грунт сувларидан намуналар олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОлинган намуналар ҳар бир ер участкаси учун хос бўлган ифлосланиш кўрсаткичларининг асосий тўпламини аниқлашда фойдаланилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБундай кўрсаткичларга мишьяк, оғир металлар, нефт ва нефт маҳсулотлари, пестицидлар, аммоний азоти, олтингугурт бирикмалари, нитратлар, цианидлар, ароматик углеводородлар, бенз(а)пирен, полихлорбифениллар ҳамда енгил учувчан хлороорганик углеводородлар кириши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш161. «Базавий» нуқта учун майдонча ифлосланиш майдонининг кўзда тутилган тузилмасидан келиб чиққан ҳолда алоҳида (индивидуал) тарзда танланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш162. Тупроқ ва грунт сувларининг ифлосланиши бўйича кимёвий таркиб ва концентрациянинг комплекс кўрсаткичларини лаборатория шароитида аниқлаш ҳажми аниқланган (қидириб топилган) ифлосланиш манбаларидан келиб тушадиган ифлослантирувчи моддаларнинг таркибини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш163. Радиациявий ҳолатни ўрганиш ва баҳолаш ушбу ШНҚнинг 72 — 74-бандига мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАҳоли пунктларида янги шаҳарсозлик фаолияти объектларини қуриш учун майдонлар танланаётганда пиёда усулда гамма-сёмка бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш164. Пиёда гамма-сёмка қадами 50 × 50 м дан ошмайдиган нуқталар тўри бўйича амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИфлосланиш эҳтимоли мавжуд бўлган жойларда нуқталар тўрини янада зичлаштиришга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишНазорат нуқталари масштаби 1:10 000 дан кичик бўлмаган топографик режага туширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш165. Тўкма грунтлар тарқалган участкаларда муҳандислик-геологик бурғ қудуқларида гамма-нурланишнинг максимал дозаси (гамма-каротаж) ҳамда ер сатҳидан пастда жойлашган биринчи сувли горизонтдаги альфа-нурланишнинг умумий солиштирма фаоллиги аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш166. Ҳудудда радон хавфининг мавжудлиги ёки мавжуд эмаслиги ер ости сувлари ва тупроқда радон ҳамда радионуклидларнинг альфа-фаоллиги миқдорини ўлчаш орқали баҳоланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРадон хавфи аниқланганда грунтдан ажралиб чиқадиган радон оқими (эманация) зичлиги эманация сёмкаси орқали аниқланиши, бунда радон радиометрлари ёрдамида газсимон радон маҳсулотларининг қудуқлар, конлар ёки биноларга тарқалиши ўрганилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГрунт юзасидан ажралиб чиқадиган радон оқими зичлиги эриган қор сувлари ёки грунт сувлари босмаган участкаларда ўлчаниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш167. Лойиҳаолди ҳужжатларини ишлаб чиқиш босқичларида газ-геокимёвий тадқиқотларнинг вазифаси қурилиш лойиҳаланаётган ҳудудда газлар генерация қилувчи грунтлар мавжуд бўлган чиқиндихоналарни аниқлаш ҳамда уларнинг чегараларини белгилашдан иборат бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУшбу вазифаларни бажариш учун турли йилларда тузилган топографик хариталарнинг ретроспектив таҳлили (рельеф шакллари ўзгаришларини аниқлаш мақсадида) бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚалинлиги 2,0 — 2,5 м дан кам бўлмаган тўкма грунтлар мавжуд бўлганда газ-геокимёвий тадқиқотлар дала шароитида ўтказилиши керак. Мазкур тадқиқотлар қуйидагиларни ўз ичига олиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпрофиллар ва нуқталар тўри бўйича грунт ҳавосининг шпур сёмкасини (шпурлар чуқурлиги 0,8 — 1,0 м бўлганда);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер юзасига яқин қатламдаги атмосфера ҳавосининг грунт қатламидан ер юзасига ажралиб чиқадиган биогаз оқими фаоллигини ўлчаш орқали (л/с·см²) эмиссия сёмкаси билан биргаликда газ сёмкасини.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЛойиҳаолди ҳужжатларни ишлаб чиқиш босқичларида сёмкалар 1:10 000 — 1:5 000 масштабларда қабул қилиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш168. Зарарли физик таъсирлар ушбу ШНҚнинг 93 — 98-бандлари ҳамда 100 — 108-бандларига мувофиқ ўрганилиши ва баҳоланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-боб. Лойиҳа ҳужжатларини ишлаб чиқиш учун муҳандислик-экология изланишлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш169. Лойиҳа ҳужжатларини ишлаб чиқиш учун муҳандислик-экология изланишлари қурилиш лойиҳасини (ишчи лойиҳа) ишлаб чиқиш босқичида ёки ишчи ҳужжатларни ишлаб чиқиш босқичида бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш170. Лойиҳа ҳужжатларини тайёрлаш учун муҳандислик-экология изланишлари қуйидаги мақсадларда амалга оширилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишлойиҳаолди ҳужжатларни ишлаб чиқиш босқичларида олинган атроф-муҳит ҳолати бўйича маълумотлар ва материалларни аниқлаштириш, таъсир зоналари чегараларини аниқлаштириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэкологик таваккалчиликни (рискни) баҳолаш ҳамда корхоналар, бино ва иншоотлар қурилиши лойиҳасида «Атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва табиий ресурслардан оқилона фойдаланиш» бўлимини ишлаб чиқиш учун зарур материалларни олиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш171. Лойиҳа ҳужжатларини асослаш учун муҳандислик-экология изланишлари материаллари қуйидагиларни ўз ичига олиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишобъект қурилиши бошлангунига қадар атроф-муҳит таркибий қисмларининг ҳолати ҳамда ифлосланишнинг табиий (фон) кўрсаткичлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэкотизимлар ҳолатини баҳолаш, уларнинг таъсирларга бардошлилиги ва тикланиш қобилиятини аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштабиий шароитларнинг тахмин қилинаётган таъсирларга сезгир бўлган асосий атроф-муҳит таркибий қисмлари бўйича таъсир зонасининг чегараларини аниқлаштириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишатроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва табиий ресурслардан оқилона фойдаланиш бўйича чора-тадбирларни белгилаш (ташкил этиш);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишлокал экологик кузатув дастури бўйича таклифлар, шунингдек лойиҳаолди босқичида кузатувлар олиб борилган бўлса, кузатувларнинг биринчи цикли натижаларини таҳлил қилиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш172. Шаҳарсозлик фаолияти объект тугатилганда (демонтаж қилинганда) материаллар таркибида қуйидаги маълумотлар ўрганилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшаҳарсозлик фаолияти объекти фаолияти натижасида атроф-муҳит деградациясини баҳолаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэкологик ҳолат ёмонлашуви оқибатларини ҳамда уларнинг аҳоли соғлиғига таъсирини баҳолаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш173. Лойиҳа ҳужжатларини асослашда муҳандислик-экология изланишлари материалларидан лойиҳа ечимларига мос равишда тузатишлар киритиш учун фойдаланилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш174. Қуйидаги йўналишлар бўйича қўшимча маълумотлар тўпланишига йўл қўйилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишизланишлар олиб бориладиган ер участкаси ҳудудида жойлашган ишлаб чиқариш объектларида қўлланиладиган моддалар ва технологиялар тўғрисидаги маълумотлар, шунингдек қаттиқ маиший чиқиндиларнинг морфологик таркиби тафсилотлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўрганилаётган ҳудудларнинг кимёвий ва радиоактив ифлосланиш даражаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишяқин атрофда жойлашган корхоналардан чиқариб ташланадиган ўзига хос заҳарли моддаларнинг таркиби ва миқдори;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқишлоқ хўжалигида қўлланилган заҳарли кимёвий препаратлар (химикатлар) ва пестицидларнинг номенклатураси ҳамда қўлланилган миқдори;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишатроф-муҳитнинг авариялар оқибатида ифлосланиши фактлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштехноген объектлар тўғрисидаги маълумотлар (карьерлар, терриконлар, рухсат этилмаган чиқинди ташлаш жойлари, саноат ва маиший қаттиқ чиқинди полигонлари, қурилиш материаллари корхоналари ва омборлари, шунингдек юқори радиоактивликка эга бўлган ва консервацияга мўлжалланган объектлар);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер ости оқова сув коллекторлари ҳамда маҳсулот элтувчи қувурлар схемалари, уларнинг техник ҳолати ва улардан суюқлик сизиб чиқиши фактлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўрганилаётган ер участкасига яқин жойлашган объектларда содир бўлган йирик авариялар, заҳарли модда ва чиқиндиларнинг сизиб чиқиши фактлари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш175. Масофадан туриб зондлаш тадқиқотлари (йирик масштабли сёмкаларни дешифровка қилиш) ушбу босқичда ёрдамчи усул ҳисобланади ҳамда қурилиш майдончалари ва уларнинг атрофидаги 8 — 10 км зона доирасида йўналишли кузатувлар олиб бориш назарда тутилган тақдирда бажарилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш176. Йўналишли (маршрутли) кузатувлар мазкур ШНҚнинг 20, 21-бандлари талабларига мувофиқ қабул қилинган муҳандислик-геологик сёмка масштабларига мос аниқликда амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш177. Қурилиш майдони ва унинг атроф ҳудудларини ўрганиш қуйидагиларни ўз ичига олиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЛойиҳаланаётган шаҳарсозлик фаолияти объектининг атроф-муҳитга таъсирини белгиловчи табиий ландшафт, геоморфологик, муҳандислик-геологик ва гидрогеологик шароитларни аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуддан ҳозирги ва бундан 40 — 50 йил аввал фойдаланилганлик ҳолатини ҳисобга олган ҳолда тупроқ, грунт ва ер ости сувлари учун ифлосланиш манбаи бўлиши эҳтимоли мавжуд шаҳарсозлик фаолияти объектларини аниқлаш (саноат ва қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришлари, омборхоналар, саноат ҳамда чиқинди полигонлари, якка ва гуруҳ сув тортиб олиш иншоотлари, оқова сувларни чиқариб ташлаш коллекторлари, ер ости муҳандислик-коммуникация тармоқлари, маҳсулот элтувчи қувурлар, суюқлик тиндиргичлари, оқова сувларни тозалаш иншоотлари, содир бўлган авариялар, радиоактив ва заҳарли моддаларнинг оқиб (сизиб) чиқиши);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишифлослантирувчи моддаларнинг миграцияси мумкин бўлган йўналишларни, уларнинг участка доирасида чекланиши (локаллашуви) ва ташқарига чиқарилиши эҳтимолини аниқлаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш178. Тоғ кавламалари, разведка ва кузатувлар учун мўлжалланган бурғилаш қудуқлари геоэкологик ҳамда муҳандислик-геологик изланишларда биргаликда фойдаланиш имконияти ҳисобга олинган ҳолда кавланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚўшимча тоғ кавламалари геокимёвий, гидрокимёвий ва геофизик аномалияли участкаларда ҳамда ифлосланиш тўпланиши тахмин қилинадиган жойларда, ифлосланишнинг ер юзаси бўйлаб ва чуқурлик бўйича тарқалишини аниқлаш мақсадида ўтилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш179. Тажриба-фильтрация ишлари натижалари қуйидаги мақсадларда қўлланилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳисобий параметрларни аниқлаш учун махсус ҳисобий схемалар ва моделларни тузиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишобъектни қуриш ва ундан фойдаланиш жараёнида экологик ҳолатга таъсир этувчи гидрогеологик ва гидрокимёвий шароитларнинг ўзгариш эҳтимолини прогноз қилиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш180. Сув таъминоти учун фойдаланилмайдиган ер ости сизот (грунт) сувлари сифатини геоэкологик текшириш ва баҳолаш ушбу ШНҚнинг 57-бандига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш181. Тупроқ ва грунтларнинг кимёвий таркиби ҳамда ифлосланиш концентрациясини аниқлаш бўйича геоэкологик текширишлар амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш182. Лойиҳаолди ҳужжатларини тайёрлаш босқичида ўтказилган тупроқ тадқиқотлари натижаларига кўра, ифлослантирувчи моддаларнинг миқдори табиий (фон) миқдорларидан, РЕМКдан ёки РЕМДдан (СанҚваН 0191-05) юқори бўлса, бундай участкалар қўшимча ўрганилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТупроқ ва грунтларнинг физик-механик ҳамда фильтрация кўрсаткичларини аниқлаш ишлари муҳандислик-геологик изланишлар таркибида амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш183. Тупроқ, ер ости ва ер усти сувлари, шунингдек оқова сувлардаги ифлосланишни лаборатория шароитида ўрганиш ушбу ШНҚнинг 70-бандига мувофиқ бажарилиши ҳамда кимёвий элементлар ва бирикмалар таркибини аниқлашни таъминлаши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТаҳлил қилинадиган моддалар рўйхати «базавий» текширувлар ҳамда лойиҳаолди босқичда олинган маълумотлар асосида белгиланиши, бунда ер участкаси жойлашган ҳудуддаги саноат корхоналарининг хусусиятлари, шунингдек участка ва унга ёндош ҳудудларда ўтказилган йўналишли (маршрутли) кузатувлар натижалари инобатга олиниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш184. Радиациявий ҳолат ушбу ШНҚнинг 72 — 74-бандларига мувофиқ баҳоланиши лозим. Радиациявий сёмка нуқталар орасидаги масофа 50 × 50 м дан ортиқ бўлмаган тўр бўйича амалга оширилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш185. Турар жой ҳамда ижтимоий-маиший бино ва иншоотлар учун радонга қарши зарур муҳофаза синфи тупроқдан ажралиб чиқадиган радон оқими зичлигига боғлиқ равишда қуйидаги жадвалга мувофиқ аниқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРадонга қарши муҳофаза синфлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7-жадвал | |
Бино майдони бўйлаб грунт юзасида радон оқимининг ўртача зичлиги, мБк/(м2 с) | Бинонинг радонга қарши талаб қилинган муҳофаза синфи (тавсифи) |
80дан кам | I (Радонга қарши муҳофаза норматив шамоллатишни (вентиляцияни) таъминлаш орқали амалга оширилади) |
80 дан 200 гача | II (Ўртача радонга қарши муҳофаза) |
200 дан ортиқ | III (Кучайтирилган радонга қарши муҳофаза) |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш186. Радон оқими зичлиги назорат нуқталарида ўлчаниши, назорат нуқталари олдиндан белгиланган нуқталар тўрининг кесишиш нуқталарида жойлаштирилиши ҳамда нуқталар орасидаги масофа мазкур ШНҚнинг 8-жадвалига мувофиқ участканинг радон бўйича хавфлилик даражасини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚурилиш майдони доирасида назорат нуқталари сони 20 тадан кам бўлмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТўрдаги назорат нуқталари орасидаги масофа
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8-жадвал | ||
Участканинг тавсифи | Тўрдаги назорат нуқталари орасидаги тавсия қилинадиган масофа, м | |
Қурилиш бўлмайдиган майдонда | Қурилиш майдонида | |
Радон бўйича потенциал хавфсиз | - | 10 — 20 |
Радон бўйича потенциал хавфли | 100 | 5 — 10 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш187. Радон оқими зичлиги тупроқ юзасида, хандақ тубида ёки бино пойдеворининг пастки қисмида ўлчаниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМуз юзасида ҳамда сув билан қопланган майдонларда ўлчашларни амалга оширишга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш188. Радон оқими зичлигини ўлчаш назорат нуқталарида радон сорбенти билан жиҳозланган тўпловчи камераларда фотоплёнкани маълум вақт давомида таъсирга қўйиш (экспозиция) усули билан амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРадиометрик қурилмаларда сорбентга тўпланган радондан ҳосил бўлган парчаланиш маҳсулотларининг бета ёки гамма-нурланиш фаоллиги бўйича оқим миқдори аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш189. Газ ҳосил қилувчи тўкма грунтлар тарқалган участкаларда бажариладиган газ-геокимёвий тадқиқотлар лойиҳа босқичларида газ-геокимёвий аномалиялар чегараларини аниқлаштириш ҳамда грунт қатламининг вертикал бўйича газ-геокимёвий зоналлигини белгилашга қаратилиши лозим. Бунда қуйидагилар бажарилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер юзасига яқин қатламларда ўтказиладиган тадқиқотлар (шпурлар ёрдамида грунт газининг 1:2000 — 1:500 масштаблардаги сёмкаси ҳамда эмиссия сёмкаси);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшпурлар ёрдамида турли чуқурликларда текширишлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбурғилаш қудуқларида геокимёвий текширишлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш190. Ер юзасига яқин қатламларда бажариладиган сёмкалар натижаларига кўра газ майдони тузилмасининг хусусияти биогазнинг алоҳида таркиби бўйича аниқлаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш191. Бурғилаш қудуқларида олиб бориладиган газ-геокимёвий тадқиқотлар қуйидагиларни ўз ичига олиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқудуқ ичидаги грунт ҳавосидан намуналар олиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгрунтлардан намуналар олиб, уларнинг газ билан тўйинганлик даражасини, газ ҳосил қилиш қобилиятини ҳамда Сорг миқдорини аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқатламма-қатлам намуналар олиб, метан ҳосил қилувчи ва уни парчаловчи микрофлора фаоллигини (грунт таркиби ва намлик ҳолати ҳисобга олинган ҳолда) микробиологик таҳлил қилиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер ости сувларидан намуналар олиб, уларда эриган биогаз миқдорини аниқлаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш192. Лаборатория шароитларида қуйидаги таркибий қисмларнинг кимёвий таркиби ўрганилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгрунт ғовакларидаги эркин газ;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгрунтларнинг газ фазаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэриган газлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер юзасига яқин атмосфера ҳавосига аста-секин ўтувчи (диссипацияланувчи) биогаз.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш193. Чиқиндихоналарнинг газ ҳосил қилувчи чегаралари ҳамда газ майдонларининг тузилмаси текширилган нуқталарни топографик боғлаш асосида майдон режаларида ва геологик қирқимларда келтирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 1.02.05-24 «Қурилиш учун муҳандислик-экология изланишлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
1-ИЛОВА
1-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМуҳандислик-экология изланишлари натижалари бўйича тузилган техник ҳисоботнинг таркиби ва мазмуни
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Муҳандислик-экология изланишлари натижалари бўйича техник ҳисобот (бундан буён матнда техник ҳисобот деб юритилади) қуйида келтирилган мазмундаги бўлимларни ўз ичига олиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) кириш қисмида қуйидагилар келтирилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуҳандислик-экология изланишларини амалга ошириш учун асос;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуҳандислик-экология изланишлари вазифалари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуҳандислик-экология изланишлари ҳудуди (ер участкаси майдони, чизиқли иншоот трассалари, уларнинг вариантлари)нинг жойлашган жойи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишлойиҳаланаётган шаҳарсозлик фаолияти объекти тўғрисидаги маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбажариладиган ишлар тури, ҳажми ва бажариш муддатлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишалоҳида иш турларини амалга ошириш услуби;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишижрочи ташкилотлар таркиби;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуҳандислик-экология изланишлари дастуридан четга чиқишлар ва уларни асослаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштабиий ландшафт, иқлимий ва физикавий-геологик шароитларда ўхшаш (аналог) объектлар маълумотлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) табиий ва техноген шароитларнинг қисқача тафсилоти бўлимида қуйидагилар келтирилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишжой рельефи, табиий ландшафт ва иқлим шароитлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштабиий чегаралари (тоғлар, дарёлар, ўрмонлар, фациялар ва уларнинг тарқалиш хусусиятлари);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуднинг ўзлаштирилганлик даражаси (бузилганлик), ботқоқланиш, эрозия, чўлланиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар (мақоми ва режими);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгидрологик, геоморфологик, геологик, гидрогеологик ҳамда муҳандислик-геологик шароитлар тўғрисидаги маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишв) тупроқ шароитлари, ўсимлик дунёси бўлимида қуйидагилар келтирилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштупроқларнинг турлари, уларнинг ер участкаси майдони бўйлаб тарқалганлиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфизикавий-кимёвий хусусиятлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўсимликларнинг эндемик, реликт турлари, асосий туркумлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўсимликларнинг агросенозлари, уларнинг ҳолати ва қўриқланиш тизими;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўсимликларнинг камёб ва йўқолиб кетиш хавфи бўлган ва Қизил китобга киритилган турлари тўғрисидаги маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишг) ҳайвонот дунёси бўлимида қуйидагилар келтирилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишёввойи ҳайвонларнинг турлар бўйича таркиби, яшаш жойлари бўйича тарқалганлиги, миграция йўллари, камёб ва йўқолиб кетиш хавфи бўлган ва Қизил китобга киритилган турлари ва уларнинг қўриқланиш тизими тўғрисидаги маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишд) ҳудуддан хўжалик нуқтайи назаридан фойдаланиш бўлимида қуйидагилар келтирилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишер фондининг тузилмаси, инфратузилмаси, ерларнинг мелиоратив ҳолати, мелиорация тўғрисида, ишлаб чиқариш ва ноишлаб чиқариш соҳалари ҳамда ифлосланишнинг асосий манбалари тўғрисидаги маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэ) ижтимоий соҳа бўлимида қуйидагилар келтирилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишаҳолининг сони, бандлиги ва ҳаёт даражаси, демографик, санитария-эпидемиология ва тиббий-биологик шароитлари ва касалланиш тўғрисидаги маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишж) моддий маданий мерос объектлари бўлимида қуйидагилар келтирилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмоддий маданий мерос объектлари ҳолати, сақланиши ва реставрация қилиниши истиқболи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуҳандислик муҳофазасининг ҳолати ва унинг самарадорлиги, бино ва иншоотлар заминининг деформацияси (агар у мавжуд ва аниқланган бўлса) хусусияти ва юз беришининг сабаблари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Техник ҳисобот ушбу илованинг 1-бандига қўшимча равишда қуйидаги бўлимлар ва маълумотларни ўз ичига олиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуднинг ҳозирги экологик ҳолати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуд экологик ҳолатининг комплекс тавсифи, табиий ландшафт тавсифи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишатроф-муҳитнинг таркибий қисмлари, ер усти ва сув экотизимлари ҳолати, шунингдек уларнинг техноген таъсирларга бардошлилиги ҳамда қайта тикланиш имкониятлари тўғрисидаги маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишатмосфера ҳавоси, тупроқ, ер ости сувлари ва ер усти сувларининг кимёвий, биологик, радиациявий ҳамда физик (шовқин, электромагнит ва бошқа) ифлосланиши тўғрисидаги маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув ресурслари ва сув билан таъминлаш манбалари ҳолати, ер усти сув объектларининг сувни муҳофаза қилиш зоналари, ер ости сувларининг муҳофазаланганлик даражаси ва санитария муҳофазаси зоналарининг мавжудлиги, шунингдек оқова сувларни тозалаш иншоотлари самарадорлиги тўғрисидаги маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуднинг санитария-эпидемиологик ҳолати, аҳолининг яшаш ва дам олиш шароитлари тўғрисидаги маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшаҳарсозлик фаолияти объектининг таъсири зонасида тупроқ сифати ёмонлашиши, ўсимлик ва ҳайвонот дунёсига етказилиши мумкин бўлган зарар прогнози;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишамалга оширилиши мўлжалланган хўжалик ва бошқа фаолиятнинг ижтимоий оқибатлари, шунингдек муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар, моддий маданий мерос объектлари, рекреация зоналари ва бошқа объектларга таъсирининг прогнози.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Техник ҳисобот ушбу илованинг 1 ва 2-бандларига қўшимча равишда қуйидагиларни ўз ичига олиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) ҳудуднинг ҳозирги экологик ҳолати бўлимида қуйидагилар келтирилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишатроф-муҳитнинг кимёвий, физик, биологик ва бошқа ифлосланишлари бўйича аниқлаштирилган кўрсаткичлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуҳандислик муҳофазаси бўйича амалга оширилган чора-тадбирлар ҳамда уларнинг самарадорлиги тўғрисидаги маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) салбий ўзгаришлар эҳтимолини прогноз қилиш бўлимида қуйидагилар келтирилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишатроф-муҳит ифлосланишининг таркибий қисмлари бўйича прогноз қилинган кўрсаткичлар миқдори тўғрисидаги маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишатроф-муҳитга таъсирнинг прогноз қилинган ҳисоб-китоблари ва моделлаштириш натижалари асосида таъсир зонаси тўғрисидаги маълумотлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмўлжалланган хўжалик ва бошқа фаолият натижасида юзага келиши мумкин бўлган салбий таъсирлар (ифлосланиш) тарқалиши эҳтимоли мавжуд ҳудудларнинг чегаралари, ўлчами ҳамда конфигурацияси тўғрисидаги маълумотлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Мавжуд шаҳарсозлик фаолияти объектларининг ихтисослашувини ўзгартириш, уларни қайта қуриш, реконструкция қилиш ёки тугатиш учун бажарилган муҳандислик-экология изланишлари натижалари бўйича тузилган техник ҳисоботда қўшимча равишда мазкур объектдан фойдаланиш даврида юз берган табиий ва техноген муҳитдаги ўзгаришлар тўғрисидаги маълумотлар келтирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Техник ҳисобот қуйидаги иловаларни ўз ичига олиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэкологик вазифаларни ечиш учун ўтилган тоғ кавламалари каталоглари, шунингдек атроф-муҳит таркибий қисмларининг (тупроқлар, грунтлар, ер усти ва ер ости сувлари) ифлосланишини ўрганиш натижалари бўйича жадваллар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсанитария-эпидемиологик ва тиббий-биологик ҳолатнинг ўрганилганлиги тўғрисидаги статистик маълумотлар ҳамда бошқа тадқиқот материаллари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. Техник ҳисоботнинг чизма қисми қуйидагиларни ўз ичига олиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуднинг ҳозирги экологик ҳолати харитаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишпрогноз қилинган экологик ҳолат харитаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэкологик ҳудудлаштириш харитаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгеоэкологик хариталар (харитани тузиш усули баён қилинган ҳолда) ҳамда ифлослантирувчи моддалар миграцияси, аккумуляцияси ва чиқиб кетиш йўллари ҳисобга олинган ҳолда объект ва унга ёндош ҳудуднинг таъсир зонаси схемаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфактик материаллар харитаси, шунингдек табиий ландшафт, тупроқ, ўсимлик, ўрмон ва ер тузиш хариталари ҳамда бошқа ёрдамчи картографик материаллар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. Муҳандислик-экология изланишлари ўтказилаётган ҳудуднинг ҳозирги ва прогноз қилинаётган экологик ҳолати хариталари (схемалари) қуйидаги масштабларда тузилишига йўл қўйилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштаъсир зонаси радиусидан келиб чиққан ҳолда 1:50 000 дан 1:10 000 гача масштабдаги топографик карталар асосида;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуднинг экологик хариталари (схемалари) 1:5 000 — 1:2 000 масштабларда, шунингдек танлаб олинган ер участкаси майдони бўйича 1:1 000 масштабда, ёндош ҳудудлар учун эса 1:25 000 — 1:10 000 масштабдаги топографик карталар асосида.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8. Экологик ҳолат харитаси (схемаси)да қуйидагилар кўрсатилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштурли хил ландшафтларнинг тарқалиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуднинг функционал зоналаштирилиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишифлослантиришнинг асосий манбалари жойлашуви ҳамда уларнинг тавсифи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишифлослантирувчи моддалар миграцияси мумкин бўлган йўллар, шунингдек ифлослантирувчи моддалар аккумуляцияси эҳтимоли мавжуд участкалар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар, шу жумладан чучук ер ости сувлари конлари шаклланадиган зоналар ҳамда чекланган фойдаланиш талаб этиладиган зоналар (махсус ҳуқуқий режимли ҳудудлар, экологик чеклов зоналари);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсув тортиб олиш иншоотлари гуруҳларининг жойлашуви;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишхавфли гидрометеорологик ҳодисалар, геологик жараёнлар ва техноген таъсирларга, шунингдек шамол ҳамда сув эрозиясига мойил ҳудудлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмоддий маданий мерос объектларининг жойлашуви;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишгидрокимёвий, геокимёвий ва радиациявий тадқиқотлар натижалари (тупроқдаги заҳарли моддалар концентрацияси коэффициентлари изолиниялари, ер усти, ер ости сувлари ва оқова сув намуналари таркибидаги ифлослантирувчи моддалар концентрацияси, атмосфера ҳавоси ва тупроқ қатламининг радиациявий ифлосланиши ва бошқалар) диаграммалар кўринишида.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9. Прогноз қилинган экологик ҳолат харитаси (схемаси)да таъсирлар хусусияти ва маҳаллий шароитларнинг ўзига хос жиҳатларидан келиб чиққан ҳолда қуйидагилар кўрсатилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳудуднинг табиий ландшафт тузилмасида кутилаётган ўзгаришлар (тупроқ деградацияси, чўлланиш жараёнлари, ўсимликлар дунёсининг трансформацияси, ўрмон майдонларининг қисқариши);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишатроф-муҳитнинг алоҳида таркибий қисмларида кутилаётган ўзгаришлар (грунт сувлари сатҳининг кўтарилиши, сув ва тупроқ эрозияси, ботқоқланиш, ер ости сувлари сатҳининг кўтарилиши, шўрланиш, дефляция ҳамда бошқа хавфли жараёнларнинг ривожланиши);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштурли тип ва турдаги ифлосланишларнинг тахмин қилинган тарқалиш динамикаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштабиий муҳит барқарорлиги даражаси бўйича ҳудуднинг умумий баҳосида кутилаётган ўзгаришлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишШНҚ 1.02.05-24 «Қурилиш учун муҳандислик-экология изланишлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
2-ИЛОВА
2-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМарказлаштирилган хўжалик-ичимлик сув таъминоти учун ер ости сув манбасининг сифатини назорат қилиш кўрсаткичлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Сувнинг органолептик кўрсаткичларига қуйидагилар киради:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишнамуна олиш пайтидаги ҳарорат, °С;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш20 °С да ҳиди (сифат кўрсаткичи ва балларда);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш20 °С да таъми (сифат кўрсаткичи ва балларда);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш60 °С да ҳиди (сифат кўрсаткичи ва балларда);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишранги, градусларда;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишлойқалиги, мг/дм³.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Сувнинг кимёвий таркиби кўрсаткичларига қуйидагилар киради:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишводород кўрсаткичи (pH);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбериллий, мг/дм³;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбор, мг/дм3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштемир, мг/дм3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмарганес, мг/дм3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмис, мг/дм3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмолибден, мг/дм3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмаргимуш (мишьяк), мг/дм³;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишнитратлар, мг/дм3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишумумий қаттиқлик, ммол/дм3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишперманганат оксидланиш, мгО/дм³;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишХПК (кимёвий кислород сарфи), мгО/дм³;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқўрғошин, мг/дм3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишселен, мг/дм3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсульфид водород (H2S), мг/дм³;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишстронсий, мг/дм3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсульфатлар, мг/дм3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқуруқ қолдиқ, мг/дм3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэркин углерод диоксиди (CO2), мг/дм³;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфтор, мг/дм3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишхлоридлар, мг/дм3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишрух, мг/дм³;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсаноат, қишлоқ хўжалик ва маиший ифлосланишлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Сувнинг микробиологик кўрсаткичларига қуйидагилар киради:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсапрофитли бактерияларнинг 1 см3 даги сони;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишичак таёқчалари гуруҳидаги бактерияларнинг (БГКП) 1 дм3 даги сони.