O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining
qarori
Alohida tuman (shahar) va mahallalarni aholining yashashi va tadbirkorlik faoliyati bilan shug‘ullanishi uchun namunali hududga aylantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida
Hududlarda aholi yashashi va tadbirkorlik faoliyati bilan shug‘ullanishi uchun qulay muhit yaratish va infratuzilmani yaxshilash orqali tadbirkorlikni rivojlantirishga katta turtki berish, yuqori qo‘shilgan qiymatli mahsulotlar ishlab chiqarish va zamonaviy xizmatlar ko‘rsatishni yo‘lga qo‘yish, qishloq mahallalariga shahar muhiti va yashash sharoitlarini olib kirish maqsadida qaror qilaman:
I. Alohida tuman (shahar) va mahallalarni namunali hududga aylantirish
1. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklarining taklifiga asosan:
(a) 1-ilovaga muvofiq tuman (shahar)larga “Yangi O‘zbekiston qiyofasidagi tuman (shahar)” maqomini berib, ularni aholining yashashi va tadbirkorlik faoliyati bilan shug‘ullanishi uchun namunali hududga aylantirish;
(b) Qoraqalpog‘iston Respublikasi va viloyatlardagi qishloq tumanlarida 2 tadan mahallaga “Yangi O‘zbekiston qiyofasidagi mahalla” maqomini berib, ularga shahar muhiti va yashash sharoitlarini olib kirish bo‘yicha yangi yondashuvlar amaliyotga joriy etilsin.
2. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari “Islohotlar shtablari” bilan birgalikda ikki hafta muddatda 2-ilovaga muvofiq shartlar asosida qishloq tumanlaridagi 2 tadan Yangi O‘zbekiston qiyofasidagi mahallalarni tanlab olib, ularning ro‘yxatini Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi va xalq deputatlari viloyatlar kengashlariga tasdiqlash uchun kiritsin.
3. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari “Islohotlar shtablari” bilan birgalikda:
(a) bir oy muddatda har bir Yangi O‘zbekiston qiyofasidagi tuman (shahar) va Yangi O‘zbekiston qiyofasidagi mahallani kompleks rivojlantirish bo‘yicha 3-ilovada belgilangan yo‘nalishlar asosida “Taraqqiyot va yetakchilik maskani” dasturi (keyingi o‘rinlarda — Dastur)ni tasdiqlasin;
(b) 2025-yil 15-dekabrga qadar aholi va tadbirkorlarning takliflari va loyihalari asosida Yangi O‘zbekiston qiyofasidagi mahalla markazi uchun master rejani ishlab chiqsin va tasdiqlasin;
(v) 2026-yil 1-fevralga qadar Dasturga kiritilgan obyektlarning loyiha hujjatlarini ishlab chiqsin;
(g) 2026-yil 1-martdan boshlab tasdiqlangan loyihalarga muvofiq qurilish ishlarini boshlasin;
(d) 2026-yil 1-dekabrga qadar Dasturga kiritilgan obyektlarni ishga tushirishni ta’minlasin.
4. Belgilansinki, master rejalar va loyiha hujjatlarini ishlab chiqishni moliyalashtirish:
(a) mahalliy budjetda iqtisod qilingan mablag‘lar hamda mahalliy budjetlarning qo‘shimcha manbalari;
(b) Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari huzuridagi Tadbirkorlik infratuzilmasini rivojlantirish jamg‘armasi mablag‘lari;
(v) “Infratuzilma va ijtimoiy barqarorlik” jamg‘armasi mablag‘lari;
(g) qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi.
5. Vazirlar Mahkamasi bir oy muddatda Dasturga kiritilgan obyektlarda qurilish-ta’mirlash ishlarini sifatli tashkil etish va jadallashtirish bo‘yicha tegishli hujjat loyihasini tasdiqlasin.
6. Iqtisodiyot va moliya vazirligi Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi vazirligi bilan birgalikda 2026-yil 1-fevralga qadar Jahon bankining “O‘rta shaharlarni kompleks rivojlantirish” loyihasi mablag‘lari hisobidan xorijiy kompaniyalarni jalb qilib, “Yangi O‘zbekiston qiyofasidagi tuman (shahar)” maqomi berilgan tuman (shahar)larni rivojlantirish bo‘yicha “fazoviy reja”larni ishlab chiqishni boshlasin.
II. Sanoat rivojlanishini yangi bosqichga olib chiqish
7. Belgilansinki, “Yangi O‘zbekiston qiyofasidagi tuman (shahar)” loyihasi doirasida har yili:
(a) mavjud xomashyo zaxiralaridan to‘liq foydalangan holda yuqori qo‘shilgan qiymatli mahsulotlar ishlab chiqarishni yo‘lga qo‘yish, sanoat kooperatsiyasini chuqurlashtirish va sanoat zonalari quvvatlarini kengaytirish hisobiga Qoraqalpog‘iston Respublikasi va viloyatlardagi sanoatning o‘sish sur’atidan kamida 2-3 foiz yuqori o‘sish ta’minlanadi;
(b) kamida 50 million AQSH dollari ekvivalenti miqdorida investitsiyalarni jalb qilgan holda oziq-ovqat, mebelchilik, qurilish materiallari, tikuvchilik va boshqa ixtisoslashgan yo‘nalishlarda kamida 10 tadan yirik investitsiya loyihalari ishga tushiriladi;
(v) ilgari o‘z mahsuloti bilan tashqi bozorlarga chiqmagan kamida 3 — 5 tadan korxona eksport faoliyatiga jalb qilinadi;
(g) xorijiy davlatlardan texnolog, marketolog, brend-menejer kabi mutaxassislarni jalb qilgan holda kamida 1 ta korxonada milliy brend mahsulotlar ishlab chiqarish yo‘lga qo‘yiladi;
(d) 10 nafardan tadbirkorlar xorijiy davlatlarda o‘tkaziladigan ixtisoslashgan sanoat ko‘rgazmalariga tajriba almashish uchun yuboriladi.
8. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari Iqtisodiyot va moliya vazirligi, Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi, Savdo-sanoat palatasi bilan birgalikda ikki oy muddatda mazkur qarorning 7-bandini inobatga olgan holda har bir Yangi O‘zbekiston qiyofasidagi tuman (shahar) bo‘yicha sanoatni jadal rivojlantirish “yo‘l xaritalari”ni tasdiqlash uchun Vazirlar Mahkamasiga kiritsin. Bunda:
(a) Yangi O‘zbekiston qiyofasidagi mahalla va unga tutash bo‘lgan mahallalardagi bo‘sh yer maydonlarida mikrosanoat, hunarmandchilik va xizmat ko‘rsatish markazlarini tashkil etish;
(b) sanoat zonalaridagi bo‘sh yer maydonlarida istiqbolli investitsiya loyihalarini joylashtirish hamda muhandislik infratuzilmasi mavjud hududlarda yangi sanoat zonalarini tashkil etish;
(v) energiya samaradorligi yuqori texnologiyalar asosida atrof-muhitga zarar yetkazishni kamaytirishga qaratilgan “yashil” sanoat loyihalarini amalga oshirish nazarda tutiladi.
III. Qishloq xo‘jaligida yangi yondashuvlar orqali qo‘shimcha qiymat zanjirini yaratish
9. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari 2026-yil 1-fevralga qadar “Yangi O‘zbekiston qiyofasidagi tuman” maqomi berilgan tumanlarda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 3-fevraldagi PF-18-son Farmoniga muvofiq tuman hokimliklari zaxirasida mavjud bo‘sh turgan yer maydonlari hajmidan kelib chiqqan holda kamida 200 gektardan qishloq xo‘jaligiga mo‘ljallangan yer maydonlarini elektron onlayn auksion savdolariga chiqarsin.
10. Qishloq xo‘jaligi vazirligi Kambag‘allikni qisqartirish va bandlik vazirligi, tijorat banklari, Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari bilan birgalikda 2025-yil 1-dekabrga qadar har bir Yangi O‘zbekiston qiyofasidagi tumanda:
(a) kamida 50 gektar yer maydonlarida sanoatlashgan bog‘ plantatsiyalari tashkil etish bo‘yicha dastur loyihasini;
(b) aholi tomorqalarida yomg‘ir va texnik suvlardan foydalanish, tomchilatib sug‘orish hamda eski bog‘larni bosqichma-bosqich yangilash bo‘yicha moliyaviy qo‘llab-quvvatlash choralarini amaliyotga joriy etish yuzasidan takliflarni Vazirlar Mahkamasiga kiritsin.
11. “Uzagrostar xolding” kompaniyasi har bir Yangi O‘zbekiston qiyofasidagi tuman va Yangi O‘zbekiston qiyofasidagi mahallada:
(a) 2026-yil 1-yanvarga qadar aholi tomorqalari va ijaraga berilgan yer maydonlarida tuproq va suv tahlilini o‘tkazsin;
(b) 2026-yil 1-fevralga qadar iqlim sharoitiga mos, yuqori hosildorlikka ega urug‘ va ko‘chatlar sotuvini yo‘lga qo‘ysin;
(v) aholi va dehqonlarning agrar sohadagi bilim va ko‘nikmalarini oshirish maqsadida xorijiy va mahalliy agronomlarni jalb qilgan holda amaliy seminarlar tashkil etsin.
IV. “Yashil” va energiya samarador hududlarni rivojlantirish
12. Belgilansinki, “Yangi O‘zbekiston qiyofasidagi tuman (shahar)” maqomi berilgan tuman (shahar)larda:
(a) 2026-yil 1-yanvardan boshlab barcha davlat idoralari va ijtimoiy soha muassasalari binolari faqat energiya samaradorlik tamoyillari asosida quriladi va modernizatsiya qilinadi;
(b) 2027-yil 1-yanvarga qadar davlat idoralari, davlat ishtirokidagi korxonalar va ijtimoiy soha muassasalari energiya samarador uskunalar bilan to‘liq jihozlanadi;
(v) 2026-yil 1-martdan boshlab bittadan ijtimoiy soha muassasasi binolarini “Nol energiya sarfli binolar” konsepsiyasi asosida modernizatsiya qilish bo‘yicha pilot loyihalar boshlanadi.
13. Energiya samaradorligi milliy agentligi Iqtisodiyot va moliya vazirligi, Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari bilan birgalikda ikki oy muddatda “Yangi O‘zbekiston qiyofasidagi tuman (shahar)” maqomi berilgan tuman (shahar)larni energiya samarador hududlarga aylantirish bo‘yicha quyidagilarni nazarda tutuvchi qaror loyihasini Vazirlar Mahkamasiga kiritsin:
(a) energiya iste’moli yuqori bo‘lgan aholi uy-joylariga energiya samarador qurilmalar o‘rnatishni rag‘batlantirish;
(b) tungi yoritish tizimlarini energiya tejamkor yoritish tizimlariga o‘tkazish va modernizatsiya qilish;
(v) energiya auditi xizmatini va energiya samarador qurilmalarga texnik xizmat ko‘rsatishni kengaytirish.
V. Moliyaviy resurslar
14. Belgilansinki, mazkur qarorda belgilangan vazifalarni bajarish maqsadida 2026-yilda 7 trillion so‘mdan ortiq mablag‘lar, shu jumladan:
(a) 1-ilovaga muvofiq “Yangi O‘zbekiston qiyofasidagi tuman (shahar)” maqomi berilgan tuman (shahar)larning har birini rivojlantirish uchun O‘zbekiston Respublikasi respublika budjetidan 100 milliard so‘mdan jami 2,3 trillion so‘m;
(b) har bir Yangi O‘zbekiston qiyofasidagi mahallani rivojlantirish uchun O‘zbekiston Respublikasi respublika budjetidan 5 milliard so‘mdan jami 1,7 trillion so‘m;
(v) Islom taraqqiyot bankining “Qishloq joylarni barqaror rivojlantirish” hamda Jahon bankining “O‘rta shaharlarni kompleks rivojlantirish” loyihalari doirasida “Yangi O‘zbekiston qiyofasidagi tuman (shahar)” maqomi berilgan tuman (shahar)larni rivojlantirish uchun 100 million AQSH dollari;
(g) hududlarda iqtisodiy o‘sishga turtki beruvchi drayver loyihalarni amalga oshirish uchun O‘zbekiston Respublikasi respublika budjetidan 2 trillion so‘m yo‘naltiriladi.
15. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi rahbariga Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklarining “Islohotlar shtablari” bilan kelishilgan takliflari asosida Yangi O‘zbekiston qiyofasidagi tuman (shahar) va Yangi O‘zbekiston qiyofasidagi mahalla uchun ko‘zda tutilgan mablag‘larning tegishli xarajat yo‘nalishlarini belgilash va qayta taqsimlash hamda loyihalarga o‘zgartirish kiritish vakolati berilsin.
16. Iqtisodiyot va moliya vazirligi:
(a) 2025-yil yakuniga qadar Jahon bankidan natijaga asoslangan moliyalashtirish mexanizmi asosida O‘zbekistonda yashash uchun qulay va barqaror shaharlar dasturi doirasida 250 million AQSH dollari miqdoridagi imtiyozli kredit mablag‘larini jalb qilish bo‘yicha qarz bitimini imzolash choralarini ko‘rsin. Bunda Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzurida Jahon banki ko‘magida jalb qilingan mablag‘lar va grantlar hisobidan moliyalashtiriladigan O‘zbekistonda yashash uchun qulay va barqaror shaharlar dasturini muvofiqlashtirish ofisi tashkil etiladi;
(b) 2026-yil davomida mazkur yo‘nalishda xalqaro moliya institutlaridan qo‘shimcha 250 million AQSH dollari miqdoridagi mablag‘larni jalb qilish bo‘yicha kelishuvga erishsin;
(v) 2026-yil 1-iyulga qadar xalqaro moliya institutlari ishtirokida “Qishloq infratuzilmasini rivojlantirish” loyihasining 2-bosqichini amalga oshirish maqsadida kamida 300 million AQSH dollari miqdoridagi mablag‘larni jalb qilish bo‘yicha kelishuvga erishsin.
17. Belgilansinki, 2025-yil 10-oktabrdan boshlab quyidagi mablag‘lar faqat O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti hujjatlari asosida ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish tadbirlarini moliyalashtirishga yo‘naltiriladi:
(a) O‘zbekiston Respublikasi respublika budjetining erkin qoldiq mablag‘lari hamda har chorak yakunlari bo‘yicha aniqlanadigan prognozdan oshirib bajarilgan qismi;
(b) Hisob palatasi va Davlat moliyaviy nazorati inspeksiyasi tomonidan maqbullashtirilgan mablag‘lar va qo‘shimcha aniqlangan daromadlardan undirilgan mablag‘lar.
Bunda har oy yakuni bo‘yicha keyingi oyning 5 sanasiga qadar mazkur bandda keltirilgan mablag‘larning shakllangan miqdori to‘g‘risidagi ma’lumotlar Hisob palatasi hamda Iqtisodiyot va moliya vazirligi tomonidan birgalikda tasdiqlangan holda O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasiga kiritib boriladi.
Oldingi tahrirga qarang.
18. Shunday tartib o‘rnatilsinki, unga muvofiq:
(a) 2026-yildan boshlab kelgusi moliya yili uchun Davlat budjeti daromadlari prognozini hisoblash Iqtisodiyot va moliya vazirligining axborot tizimi orqali amalga oshiriladi hamda ushbu axborot tizimi Soliq qo‘mitasi, Bojxona qo‘mitasi va Hisob palatasining axborot tizimlariga integratsiya qilinadi;
(b) 2027 moliya yili va undan keyingi yillar uchun Davlat budjeti daromadlari prognozini choraklar, hududlar va daromad manbalari kesimida taqsimlash O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti hujjatlari bilan amalga oshiriladi.
(18-band O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 30-dekabrdagi PQ-397-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 06.01.2026-y., 07/26/397/0015-son)
19. Vazirlar Mahkamasi ikki oy muddatda Davlat budjeti daromadlari prognozini hisoblash metodologiyasini tasdiqlash to‘g‘risidagi O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti qarori loyihasini kiritsin.
VI. Qaror ijrosini tashkil etish, ta’minlash va nazorat
20. Belgilansinki, mazkur qaror ijrosi:
(a) har oyda ikki marta tuman (shahar) hokimliklari tomonidan tuman (shahar) darajasidagi tashkilotlar rahbarlari ishtirokida;
(b) har oyda bir marta Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari tomonidan tegishli boshqarma va tashkilotlar rahbarlari ishtirokida;
(v) har ikki oyda bir marta Vazirlar Mahkamasida vazirlik va idoralar rahbarlari ishtirokida tanqidiy muhokama qilib boriladi.
21. Iqtisodiyot va moliya vazirligi ikki oy muddatda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 1-apreldagi PQ-132-son qaroriga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish bo‘yicha tegishli qaror loyihasini Vazirlar Mahkamasiga kiritsin.
22. Mazkur qarorda belgilangan vazifalar ijrosi samarali tashkil etilishiga hamda belgilangan muddatlarda amalga oshirilishiga shaxsan mas’ul etib Bosh vazir o‘rinbosari J.A. Qo‘chqorov, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi va Vazirlar Mahkamasidan hududlarga biriktirilgan mas’ul rahbarlar hamda Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi va viloyatlar hokimlari belgilansin.
23. Qaror ijrosini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Bosh vaziri A.N. Aripov zimmasiga yuklansin.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2025-yil 8-oktabr,
PQ-298-son
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 8-oktabrdagi PQ-298-son qaroriga
1-ILOVA
1-ILOVA
“Yangi O‘zbekiston qiyofasidagi tuman (shahar)” maqomi beriladigan tuman (shahar)lar
RO‘YXATI
Qoraqalpog‘iston Respublikasi | |
Qo‘ng‘irot tumani* | |
Chimboy tumani* | |
Andijon viloyati | |
Asaka tumani* | |
Shahrixon tumani | |
Buxoro viloyati | |
Shofirkon tumani | |
G‘ijduvon tumani* | |
Jizzax viloyati | |
Zafarobod tumani | |
G‘allaorol tumani* | |
Qashqadaryo viloyati | |
Qamashi tumani | |
Yakkabog‘ tumani* | |
Navoiy viloyati | |
Xatirchi tumani* | |
Nurota tumani | |
Namangan viloyati | |
Norin tumani** | |
Kosonsoy tumani | |
Samarqand viloyati | |
Bulung‘ur tumani* | |
Ishtixon tumani | |
Kattaqo‘rg‘on tumani | |
Payariq tumani | |
Surxondaryo viloyati | |
Qiziriq tumani | |
Muzrabot tumani | |
Denov tumani* | |
Sirdaryo viloyati | |
Sardoba tumani | |
Sirdaryo tumani* | |
Farg‘ona viloyati | |
Quva tumani* | |
Yozyovon tumani | |
O‘zbekiston tumani | |
Marg‘ilon shahri* | |
Xorazm viloyati | |
Yangiariq tumani | |
Shovot tumani* | |
Toshkent viloyati | |
Bo‘ka tumani | |
Chirchiq shahri | |
Chinoz tumani | |
Yangiyo‘l shahri* | |
* Ushbu 14 ta tuman (shahar)ga O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 1-apreldagi PQ-132-son qaroriga asosan ajratilgan 70 mlrd so‘mga qo‘shimcha 2026-yilda 30 mlrd so‘mdan mablag‘ ajratiladi.
Bunda mazkur ro‘yxatdagi qolgan barcha tuman (shahar)larga 100 mlrd so‘mdan mablag‘ ajratiladi.
** Norin tumani Sho‘rariq mahallasiga 10 mlrd so‘m mablag‘ ajratiladi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 8-oktabrdagi PQ-298-son qaroriga
2-ILOVA
2-ILOVA
Yangi O‘zbekiston qiyofasidagi mahalla sifatida tanlab olinadigan mahallalar uchun qo‘yiladigan shartlar
1. Tutash mahallalarni bog‘lovchi markaz vazifasini bajarishi, yirik avtomobil yo‘llariga yoki chegara hududlariga yaqin joylashganligi.
2. Tutash mahallalarni hisobga olgan holda aholi soni ko‘p va zich bo‘lishi.
3. Aholi yashashi va tadbirkorlik faoliyati uchun zarur infratuzilmani yaxshilashga ehtiyojning yuqoriligi.
4. Tadbirkorlik loyihalarini o‘zaro uyg‘un va master reja asosida tartibli joylashtirishga sharoit mavjudligi.
5. Hududida faoliyat ko‘rsatayotgan savdo, servis va kichik ishlab chiqarish obyektlari, bo‘sh turgan yer maydonlari yoki davlat mulki obyektlari mavjud bo‘lishi.
6. Kichik ishlab chiqarish va xizmat ko‘rsatish faoliyatini kengaytirish, hunarmandchilik va mikrosanoat markazlarini tashkil etish imkoniyatining mavjud bo‘lishi.
Izoh: tuman markazida joylashgan mahallalar Yangi O‘zbekiston qiyofasidagi mahalla sifatida tanlab olinmaydi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 8-oktabrdagi PQ-298-son qaroriga
3-ILOVA
3-ILOVA
“Yangi O‘zbekiston qiyofasidagi tuman (shahar)” va “Yangi O‘zbekiston qiyofasidagi mahalla” maqomi berilgan tuman (shahar) va mahallalarda “Taraqqiyot va yetakchilik maskani” dasturining asosiy yo‘nalishlari
1. Yangi O‘zbekiston qiyofasidagi tuman (shahar) bo‘yicha:
(a) sanoat, xizmat ko‘rsatish va qishloq xo‘jaligi korxonalarini rivojlantirish uchun qulay shart-sharoitlar yaratish;
(b) aholi uy-joylari hamda ijtimoiy soha obyektlarini yashil tamoyillar asosida qurish, rekonstruksiya qilish va ta’mirlash;
(v) ichimlik suv va issiqlik ta’minotida resurs tejovchi infratuzilmani jadal rivojlantirish;
(g) ichki yo‘llar, piyodalar yo‘laklari va veloyo‘laklar hamda aholi gavjum maskanlarni obod qilish yoki tashkil etish;
(d) ishsizlik va kambag‘allikdan xoli hududga aylantirish.
2. Yangi O‘zbekiston qiyofasidagi mahalla bo‘yicha:
(a) mahallaning markazini shakllantirish, shu jumladan, bolalar va sport maydonchalari, yashil xiyobon, piyodalar yo‘lagi va avtoshohbekat barpo etish;
(b) mikrosanoat, hunarmandchilik va xizmat ko‘rsatish markazlari, kichik bozor, kichik ishlab chiqarish korxonalarini tashkil etish;
(v) eski bog‘lar va uzumzorlarni yangilash, aholi tomorqalarida yuqori daromadli ekinlar ekish;
(g) mahalladagi maktab yoki boshqa ijtimoiy soha obyektlaridan foydalanib, kasb-hunar va xorijiy tillarni o‘rgatish bo‘yicha o‘quv kurslarini tashkil etish;
(d) ishsizlik va kambag‘allikdan xoli mahallaga aylantirish.
(Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 09.10.2025-y., 07/25/298/0917-son; 06.01.2026-y., 07/26/397/0015-son)