20.08.2025 yildagi 01/2-39-son
ONLINE TRANSLATE
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Oʻzbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
buyrugʻi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
SHNQ 2.04.22-25 “Yer usti oqova suvlarini tozalash inshootlarini loyihalash” shaharsozlik normalari va qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2025-yil 30-sentabrda hisobga olindi, hisob raqami 374]
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Oʻzbekiston Respublikasining Shaharsozlik kodeksiga muvofiq buyuraman:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. SHNQ 2.04.22-25 “Yer usti oqova suvlarini tozalash inshootlarini loyihalash” shaharsozlik normalari va qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Energetika vazirligi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi, Suv xoʻjaligi vazirligi va Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi bilan kelishilgan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. Ushbu buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Vazir Sh. XIDOYATOV
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Toshkent sh.,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2025-yil 20-avgust,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
01/2-39-son
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Kelishildi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vaziri A. ABDUXAKIMOV
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2025-yil 18-avgust
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Energetika vaziri J. MIRZAMAHMUDOV
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2025-yil 16-iyul
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Favqulodda vaziyatlar vaziri B. KUDRATXODJAYEV
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2025-yil 4-iyul
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Suv xoʻjaligi vaziri Sh. XAMRAYEV
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2025-yil 2-iyul
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi raisi B. YUSUPALIYEV
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2025-yil 1-iyul
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Oʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining 2025-yil 20-avgustdagi 01/2-39-son buyrugʻiga
ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
SHNQ 2.04.22-25 “Yer usti oqova suvlarini tozalash inshootlarini loyihalash” shaharsozlik normalari va qoidalari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Mazkur shaharsozlik normalari va qoidalari (bundan buyon matnda SHNQ deb yuritiladi) yer usti oqova suvlarini tozalash inshootlarini (bundan buyon matnda tozalash inshootlari deb yuritiladi) loyihalash, qurish va ulardan foydalanishga oid talablarni belgilaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-bob. Shaharsozlik normalari va qoidalariga havolalar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Mazkur SHNQda quyidagi shaharsozlik normalari va qoidalariga havolalar keltirilgan:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
SHNQ 1.03.02-23 “Hududlarni rivojlantirish va qurishni shaharsozlik jihatidan rejalashtirish toʻgʻrisidagi shaharsozlik hujjatlarining tarkibi va mazmuni”;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
SHNQ 2.01.01-22 “Loyihalash uchun iqlimiy va fizikaviy-geologik maʼlumotlar”;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
SHNQ 2.02.01-24 “Bino va inshootlarning zaminlari”;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
SHNQ 2.03.11-24 “Bino va inshootlarning qurilish konstruksiyalarini korroziyadan himoya qilish”;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
SHNQ 2.04.01-22 “Binolarning ichki suv taʼminoti va oqova suvlarni chiqarib yuborish”;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
QMQ 2.04.02-19 “Suv taʼminoti. Tashqi tarmoqlar va inshootlar”;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
QMQ 2.04.03-19 “Kanalizatsiya. Tashqi tarmoqlar va inshootlar”;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
SHNQ 2.04.05-22 “Isitish, ventilyatsiya va konditsiyalash”.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-bob. Atamalar va taʼriflar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Mazkur SHNQda quyidagi atamalar va ularning taʼriflari qoʻllanilgan:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
adsorbsiya — gaz yoki suyuq holatdagi moddalarning qattiq yoki suyuq jism yuzasida toʻplanish jarayoni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
oqova suvlar — suvni isteʼmol qilish va (yoki) undan foydalanish natijasida hosil boʻladigan hamda oqova suvlarni chiqarib yuborish tarmoqlari orqali oqizib yuboriladigan suv;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
suv obyekti — suvlar doimiy ravishda yoki vaqtincha toʻplanadigan va suv rejimining oʻziga xos shakllari va belgilari boʻlgan tabiiy (jilgʻalar, soylar, daryolar va boshqalar) hamda sunʼiy (ochiq va yopiq kanallar, shuningdek, kollektor-drenaj tarmoqlari) suv oqimlari, tabiiy (koʻllar, dengizlar, yer osti suv qatlamlari) va sunʼiy (suv omborlari, sel suvlari toʻplanadigan joylar, hovuzlar va boshqalar) suv havzalari, shuningdek buloqlar va boshqa obyektlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
oqim koeffitsiyenti — yogʻinning yer yuzasidan oqib ketadigan qismi hajmining umumiy yogʻin (yogʻingarchilik) hajmiga nisbati bilan ifodalanadigan koʻrsatkich.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. Mazkur SHNQda quyidagi qisqartmalar qoʻllanilgan:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
KKI — kimyoviy kislorod isteʼmoli;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
BKI — biokimyoviy kislorod isteʼmoli.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-bob. Umumiy qoidalar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4. Tozalash inshootlari SHNQ 1.03.02-23 talablariga muvofiq joylashtirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5. Oqova suvlarni chiqarib yuborish tizimi SHNQ 2.04.01-22 ga muvofiq loyihalanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
6. Sanoat korxonalari hududi va maydonlaridan chiqqan yomgʻir, qor va sugʻorish suvlari toʻliq tozalanmagan holda suv obyektlariga chiqarilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
7. Yomgʻir, qor va sugʻorish oqova suvlarni chiqarib yuborish kollektorlarining quyilish joylarida, suv havzasiga chiqarilishdan oldin, tozalash inshootlari loyihalashtirilishi va joylashtirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Qurilish sharoitlari bunga imkon bermasa, tozalash inshootlarini oqim boʻylab yuqorida yoki yomgʻir oqova suvlarni bosh kollektorga qoʻshiladigan eng katta irmoqlarda loyihalashtirishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
8. Tozalash inshootlariga yomgʻir yogʻishi, qor qoplamining erishi hamda yoʻl qoplamalarini yuvish vaqtida hosil boʻladigan yer usti suvlari yoʻnaltirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
9. Yangi qurilishi rejalashtirilayotgan hududlarda oqova suvlarni chiqarish kollektorlarini loyihalashda, ularning tarkibiga tozalash inshootlari ham kiritilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
10. Tozalash inshootlarini loyihalashda ifloslanishning eng yuqori darajada toʻplanishi hisobga olinishi kerak. Bunda, ifloslanishning darajalari quyidagicha boʻlishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
qattiq choʻkma qatlam tozalash inshooti choʻkindi qismining loyihaviy chuqurligidan oshmasligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
moy-neft mahsulotlari qatlami 2 — 5 mm dan oshmasligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
panjarada ushlanib qolgan suzuvchi chiqindilar teshiklar yuzasining 50 foizidan ortiq qismini yopib qoʻymasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
11. Oqova suvlarni chiqarib yuborish tarmogʻining gorizontal qismlarida tozalash inshootlari orasidagi masofalar SHNQ 2.04.01-22 ga muvofiq belgilanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4-bob. Tozalash inshootlarining maqbul qurilish yechimlari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-§. Umumiy talablar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
12. Yer usti oqova suvlari zaharli yoki koʻp miqdorda organik moddalar bilan ifloslangan sanoat korxonalari maydonlaridan kelayotgan boʻlsa, ularning butun oqimi tozalash inshootlariga yoʻnaltirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
13. Xoʻjalik-maishiy, ishlab chiqarish va yer usti oqova suvlarini tozalash maqsadida, ularni chiqarib yuborish usulining maqsadga muvofiqligiga qarab, umumiy, ajratilgan yoki yarim ajratilgan suv chiqarish tizimlari loyihalanishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
14. Sanoat korxonalari hududlari va maydonlaridan yer usti oqova suvlarini chiqarib yuborish tizimini loyihalashda quyidagi omillar hisobga olinishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
iqlim sharoiti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
joyning relyefi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
oqova suvlarning ifloslanish darajasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
tozalangan suvlarni suv obyektlariga yoki qayta foydalanishga yoʻnaltirish imkoniyati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
suv yigʻiladigan maydonning oʻlchami, shakli;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ifloslantiruvchi manbalar va tozalash inshootlari qurish uchun mavjud boʻlgan boʻsh joylar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
15. Yer usti oqova suvlarini tozalash inshootlariga yoki suv havzalariga yoʻnaltirish oʻzi oqar tarzda, oqim maydonining pastki qismlaridan oʻtkazilishini nazarda tutgan holda loyihalanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
16. Aholi punktlari va sanoat korxonalari hududlarida yer usti oqova suvlarini chiqarib yuborishni yopiq oqizish tizimlari sifatida loyihalash zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
17. Turli xil nov (lotok) lar, kanallar, ariqlar, jarlar, jilgʻalar va soylardan foydalanib ochiq oqizish tizimi orqali oqova suvlarni chiqarish quyidagi hollarda yoʻl qoʻyiladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
yakka tartibdagi uy-joylarda;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
qishloq joylardagi mahallalarda;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
avtomobil yoʻllari bilan kesishgan joylarda;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
istirohat bogʻlari hududida (koʻpriklar yoki quvurlar oʻrnatilgan boʻlishi sharti bilan).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
18. Aholi punktlaridan tashqarida joylashgan avtomobil yoʻllaridan yer usti oqova suvlarini (tozalash maqsadida) chetlatish jarayoni nov (lotok)lar va ariqlar orqali amalga oshirilishiga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
19. Shahar aholi punktlari, sanoat korxonalari maydonlari va boshqa obyektlarning aholi yashaydigan hududlaridan keladigan yer usti oqova suvlarini tozalash birgalikda amalga oshirilishiga yoʻl qoʻyiladi. Bunda, yomgʻir oqova suvlarni chiqarib yuborish kollektorlarida uzunligi katta kollektorlarning diametrlarini kamaytirish va tozalash inshootlariga tushadigan gidravlik yuklamani kamaytirish maqsadida, ajratish kameralari hamda tartibga soluvchi sigʻimlar (rezervuarlar) loyihalanishi va oʻrnatilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
20. Shahar aholi punktlaridan oqib chiqadigan yer usti oqova suvlarini tozalash jarayonini lokal yoki magistral yer usti oqova suvlarini tozalash inshootlarida amalga oshirish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
21. Yer usti, maishiy va ishlab chiqarish oqova suvlarini tozalash inshootlarida birgalikda tozalashda, oqova suvlarni toʻplagichlarda yigʻish va shahar aholi punktlaridan keladigan oqova suvlarining eng kam oqimi vaqtida oqova suvlarni chiqarib yuborish tizimiga yuborish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
22. Yarim ajratilgan suv chiqarish tizimida yer usti suvlarining maishiy va ishlab chiqarish oqova suvlari bilan aralashgan holati shahar aholi punktlaridan oqova suvlar uchun qabul qilingan toʻliq tozalash sxemasi asosida tozalanishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
23. Sanoat korxonalari hududidan chiqadigan yer usti oqova suvlar tozalashdan oʻtkazilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
24. Sanoat korxonalari hududidagi ifloslantiruvchi moddalarning tarkibi va miqdori aholi yashaydigan hududlarnikiga yaqin boʻlsa, yer usti oqova suvlarni aholi punktlarining oqova suvlarni chiqarib yuborish tizimlariga ulashga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
25. Zaharli xususiyatlarga ega boʻlgan maxsus aralashmalarni oʻz ichiga olmagan sanoat korxonalari hududlaridan keladigan yer usti oqova suvlarini tozalashda, tozalangan oqova suvlarni bevosita suv havzasiga yoʻnaltirishni taʼminlaydigan mustaqil tozalash inshootlarini qurish, shuningdek sanoat korxonalarning yer usti oqova suvlarini aholi punktlarining markazlashtirilgan oqova suvlarni chiqarib yuborish tizimiga yoʻnaltirishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
26. Sanoat korxonalari hududidan oqib chiqadigan, zaharli xususiyatga ega boʻlgan maxsus aralashmalarni oʻz ichiga olgan yer usti oqova suvlarni tozalash alohida tarzda yoki sanoat korxonaning ishlab chiqarish yoki maishiy oqova suvlari bilan birgalikda amalga oshirishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
27. Yer usti oqova suvlarini tozalashga yoʻnaltirish sxemasi, quyidagi yoʻnalishlar boʻyicha texnik imkoniyatlar va iqtisodiy maqsadga muvofiqlik tahliliga asoslanib tanlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
yer usti oqova suvlaridan ishlab chiqarish ehtiyojlari uchun suv taʼminoti tizimlarida foydalanish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
yer usti oqova suvlarini alohida (mustaqil) tozalash.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
28. Zararli moddalar tushishi ehtimoli boʻlgan ishlab chiqarish hududining alohida maydonlari ajratib koʻrsatilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bunda, oqova suvlar avval ishlab chiqarish oqova suvlarini chiqarish tizimiga yoki dastlabki tozalash inshootlariga yoʻnaltirilib, faqat tozalangandan soʻng yomgʻir oqova suv tarmogʻiga uzatilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Tozalash jarayonini tezlashtirish va tozalash darajasini taʼminlash uchun filtrlash, koagulyatssiya hamda flotatssiya usullarini qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-§. Tozalash inshootlarini loyihalashning umumiy tamoyillari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
29. Tozalash inshootlarining turi suv yigʻiladigan havzaning maydoni, qurilishning xususiyatlari, rejalashtirish sharoitlari hamda yomgʻir oqova suvlarni chiqarib yuborish kollektorlarining rivojlanish darajasini inobatga olgan holda tanlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
30. Har bir mustaqil chiqarish tarmogʻiga ega suv yigʻish havzasi uchun alohida tozalash inshootlari loyihalanishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Agar bir nechta suv yigʻish havzalari bitta kollektorga ulanib, umumiy tozalash inshootiga yoʻnaltirilsa, bunda ular uchun yagona yer usti oqova suvlarini tozalash inshootini loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
31. Hovuz-tindirgichlar quyidagi talablar asosida loyihalanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
hovuzlar suv havzasidan alohida ajratilgan holda, suvni tashlash moslamasi orqali suv havzasiga yoki yomgʻir oqova suvlarni chiqarib yuborish kollektoriga chiqariladigan qilib (mazkur SHNQning 1-ilovasidagi 1 — 3-rasmlarida keltirilgan);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
turli sathlarda joylashgan ikkita ketma-ket boʻlmaga (seksiya) ega kaskadli tizim sifatida (ushbu SHNQning 1-ilovasidagi 4-rasmda keltirilgan);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
suv havzasi bilan tutashgan, yigʻma-ajratma turidagi toʻgʻon qurilmasi kabi (mazkur SHNQning 1-ilovasidagi 5-rasmda keltirilgan).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
32. Hovuz-tindirgich quyidagi asosiy qismlardan iborat boʻlishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
suv yuzasida suzib yuruvchi neft mahsulotlarini ushlab qoladigan boʻlmalardan;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
suvni boʻylama va koʻndalang ajratib turuvchi devorlar yoki dambalardan;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
suvni yuqori qismdan pastki qismga oʻtkazish va tozalangan suvni suv havzasiga yoki kollektorga yuborish uchun suv tashlash moslamalaridan;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
suvni toʻplash uchun yer osti toʻplagich sigʻimlardan (rezervuar).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
33. Hovuz-tindirgichning har bir yuqori boʻlmasida (seksiya) neft mahsulotlarini ushlab turish uchun yarim choʻktirilgan toʻsiqlar bilan ajratilgan boʻlinmalar boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Hovuz-tindirgich koʻndalang devor yoki damba bilan boʻlmalarga (seksiya) ajratilgan boʻlsa, neft mahsulotlarini ushlab turish uchun boʻlmalar (seksiya) faqat yuqori boʻlmaga (seksiya) oʻrnatishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Pastki boʻlmadan (seksiya) qoʻshimcha tindirish uchun foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Boʻlmalarning (seksiya) eni kamida 6 m boʻlishi va ularning uzunligi hisob-kitob asosida aniqlanishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Hovuz-tindirgichlarni loyihalashda maxsus qurilmalar yordamida ifloslangan suv oqimini alohida boʻlmalardan (seksiya) biriga yoʻnaltirish, har bir boʻlmaning (seksiya) mustaqil ishlash imkoniyatini taʼminlash nazarda tutilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
34. Suv yigʻilish maydoni 100 ha dan oshmasa, bir boʻlmali (seksiya) hovuz-tindirgichlarni loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
35. Hovuz-tindirgichning kengligi va uzunligi oʻrtasidagi maksimal nisbat 1:4 dan oshmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
36. Harakatsiz suv toʻsiqlari (statsionar qalqon toʻsiqlar) mazkur SHNQning 1-ilovasidagi 6-rasmga muvofiq mavjud kollektor chiqish joyidan pastda joylashgan daryo oʻzanida oʻrnatilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bunda, tozalash inshootlari yoki yopiq turdagi inshootlarni loyihalashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Yer usti oqova suvlarining doimiy oqimi hamda ifloslangan qismi kollektordan harakatsiz suv toʻsiqlariga (statsionar qalqon toʻsiqlar) quvur orqali yoki “shpor” turidagi yoʻnaltiruvchi devorlar yordamida uzatilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
37. Harakatsiz suv toʻsiqlar (statsionar qalqon toʻsiqlar) suzuvchi chiqindilarni, qisman neft mahsulotlarini hamda qattiq moddalarni toʻliq ushlab qolishni taʼminlashi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bunda, ularning suvga botgan (choʻkkan) qismi chuqurligi kamida 0,8 m boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
38. Harakatsiz suv toʻsiqlarning (statsionar qalqon toʻsiqlar) oʻlchamlari, uning joylashgan suv maydonida tub choʻkindilarni tozalash va suzuvchi iflosliklarni yigʻish ishlarini bajaradigan mexanizmlarga ega boʻlgan suzuvchi uskunalarning erkin kirishi taʼminlanadigan darajada boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
39. Harakatsiz suv toʻsiqlar (statsionar qalqon toʻsiqlar) temir-beton konstruksiyadan qurilishi, bunda toʻsiq joylashgan suv maydonida tozalash ishlarini bajaradigan suzuvchi vositalarni bogʻlash imkoniyati hisobga olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Harakatsiz suv toʻsiqlar (statsionar qalqon toʻsiqlar) ogohlantiruvchi signal chiroqlar bilan jihozlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
40. Suv yigʻish havzasining oʻlchamiga qarab, tozalash inshooti yopiq turdagi ikki yoki undan ortiq boʻlmadan (seksiya) tashkil topishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Har bir boʻlma (seksiya) quyidagi boʻlimlardan iborat boʻlishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
kirish qismidan;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
oqim boʻlimidan;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
choʻkindi choʻktiriluvchi qismidan;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
qoʻshimcha tozalash uchun filtrlar boʻlimidan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
41. Ifloslangan suvlar taqsimlash qurilmasiga ulangan maxsus quvur orqali tozalash inshootiga yetkazilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Kirish joyida suzuvchi chiqindilarni ushlab qolish va yigʻish uchun 10 mm teshikli panjara oʻrnatilishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Oqim qismidan suv chiqishidan oldin neft mahsulotlarini yigʻish va yer osti toʻplagichlarga chiqarib yuborish uchun uskuna boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
42. Toʻliq tozalash filtrlaridan emulsiyalangan neft mahsulotlarini ushlab qolish uchun foydalanilishi, bunda suv tozalash filtridan pastdan yuqoriga qarab oqirilishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Toʻliq tozalash filtrlash maydoni tozalash inshootining har bir boʻlmasidagi (seksiya) oqim qismining koʻndalang kesim maydonidan kam boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Toʻliq tozalash filtrlarni toʻldirish uchun yuqori adsorbsiyaga ega boʻlgan materiallardan (sipron, vizapron, yogʻoch qirindisi, koʻpchitilgan vermikulit) foydalanish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
43. Yopiq turdagi tozalash inshootlarida toʻliq tozalash filtrlari va chiqindini ushlab qoluvchi panjaralar oʻrnatilgan joylarda orayopmalar loyihalanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
44. Yopiq turdagi tozalash inshootlari konstruksiyalari yigʻma-yaxlit yoki yigʻma temir-betondan tayyorlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
45. Suzuvchi chiqindilarni ushlab qolish uchun tozalash inshootning bosh qismida olib qoʻyiladigan panjaralar yoki chiqindilarni avtomatik ravishda olib tashlash imkonini beruvchi uskuna oʻrnatilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
46. Oqar suv oqimi bilan olib ketiladigan va muallaq holatdagi qattiq zarrachalar tozalash inshootining choʻktirish qismida ushlab qolinishi, bunda suvning oqish tezligi v = 10 mm/s boʻlishi va choʻkish vaqti davomida ushbu zarrachalarning toʻliq choʻkishi taʼminlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
47. Tozalash inshootida suv sathidan 0,6 — 0,8 m chuqurlikda joylashtirilgan yarim choʻktirilgan harakatsiz suv toʻsiqlar (statsionar qalqon toʻsiqlar) yordamida choʻktirish boʻlimlarida neft mahsulotlarini ushlab qolish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Yarim choʻkkan harakatsiz suv toʻsiqlar (statsionar qalqon toʻsiqlar) oldida toʻplangan neft mahsulotlari maxsus moslamalar va quvurlar yordamida yer osti toʻplagich sigʻimlariga (rezervuar) chiqarilishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
48. Tozalash inshootlarining oʻlchamlarini kichiklashtirish hamda faqat eng ifloslangan suv oqimlarini tozalashga yoʻnaltirish maqsadida, aholi yashash hududlari va sanoat korxonalarining yer usti oqova suvlarini chiqarish hamda tozalash sxemalarida ajratuvchi kameralar hamda tartibga soluvchi sigʻimlarni (rezervuar) oʻrnatish koʻzda tutilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
49. Yomgʻir suvlari oqimining hajmini tartibga solishga moʻljallangan ajratish kameralarini gidrozatvor shaklida loyihalash lozim. Bunda, suv yuzasida suzuvchi iflosliklar (neft mahsulotlari plyonkasi)ning ortiqcha oqimga tushib ketishining oldi olinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
50. Yer usti oqimini toʻgʻridan-toʻgʻri suv qabul qiluvchiga chiqarib yubormasdan maʼlum davr davomida hosil boʻladigan oqim hajmini yoki maksimal hisobiy yogʻin qatlamidan hosil boʻladigan oqimni qabul qilishga moʻljallangan toʻplovchi (akkumulyatssiya) sigʻimlar (rezervuar) loyihalanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
51. Toʻplovchi (akkumulyatssiya) sigʻimlar (rezervuar) konstruksiyasi uning bajaradigan vazifasiga qarab tanlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Toʻplovchi (akkumulyatssiya) sigʻimlar (rezervuar) tozalash uchun ajratiladigan oqova suvlar sarfini tartibga solish uchun foydalanilsa, bunda suv ichida choʻkindi yigʻilib qolmasligi uchun gidravlik yoki pnevmatik aralashtirish tizimlari boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Toʻplovchi (akkumulyatssiya) sigʻimlardan (rezervuar) dastlabki mexanik tozalash (qum, loy, yog, chiqindini ushlash) uchun ham foydalanishga yoʻl qoʻyiladi, bunda choʻkindi va suzuvchi moddalarning toʻplanishi hamda chiqarib tashlanishi uchun samarali va ishonchli texnik yechimlar boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Suv tashlovchi quvur kollektorning pastki qismiga yoki toʻgʻridan-toʻgʻri suv havzasiga chiqarilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-§. Oqova suvlarni tozalash inshootlarini loyihalash uchun hisobiy parametrlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
52. Yer usti oqova suvlarining hisobiy hajmlarini aniqlashda quyidagilar inobatga olinishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
meteorologik stansiyalarning maʼlum joylardagi atmosfera yogʻinlari (yomgʻirlar) boʻyicha 10 yildan 15 yilgacha olib borilgan koʻp yillik kuzatuvlar maʼlumotlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
eng yaqin va umumlashtiruvchi (reprezentativ) meteorologik stansiyalarning kuzatuv natijalari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
53. Tozalash inshootlarini loyihalash uchun sanoat korxonalarining aholi yashash hududlari va maydonlarida yomgʻir yogʻishi, qor erishi hamda yoʻl qoplamalarini yuvish davrida hosil boʻladigan Wr yer usti oqova suvlarning oʻrtacha yillik hajmi quyidagi formulaga asosan aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Wr = Wd + Wt + Wm (1)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bu yerda, Wd, Wt va Wm — yomgʻir, qor va sugʻorish suvlarining oʻrtacha yillik hajmi, m3.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
54. Aholi yashash hududlari va sanoat korxonalari maydonlaridan oqib chiqadigan yomgʻir Wd va qor Wt suvlarining oʻrtacha yillik hajmi quyidagi formulalar boʻyicha aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Wd = 10 hd Ψd F (2)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Wt = 10 ht Ψt F (3)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
F — kollektor oqimining maydoni, ha;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
hd — yilning issiq davri uchun yogʻingarchilik qatlami SHNQ 2.01.01-22 boʻyicha aniqlanadi, mm;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ht — yilning sovuq davridagi yogʻingarchilik qatlami eritilishi boshlagunga qadar qor qoplamasida erigan suvlarning umumiy yillik miqdorining suv zaxirasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ψd va Ψt — mos ravishda yomgʻir va qor suvlari oqimining umumiy koeffitsiyenti.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
55. Sanoat korxonalari va ishlab chiqarish hududlaridan oqib chiqayotgan oʻrtacha yillik yomgʻir suvlari hajmini Wd aniqlashda, Ψt oqimning umumiy koeffitsiyenti maydonning turli yuzalari uchun oʻrtacha qiymat sifatida olinadi. Ushbu koeffitsiyent quyidagicha belgilanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
suv oʻtkazmaydigan qoplamalar uchun — 0,6 dan 0,8 gacha;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
gruntli yuzalar uchun — 0,2;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
maysazorlar uchun — 0,1.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
56. Qor suvlarining oʻrtacha yillik hajmini aniqlashda, aholi yashash hududlari va sanoat korxonalari maydonlaridan hosil boʻladigan oqim uchun umumiy koeffitsiyent (Ψt) quyidagi shartlarni inobatga olgan holda 0,5 dan 0,7 gacha boʻlgan oraliqda qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
qorning tozalanishi (qor qoplamasining maxsus texnika yordamida olib tashlanishi);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
iliq kunlarda suv oʻtkazuvchan yuzalarga suvning qisman shimilishi (yuzaga singib ketishi) tufayli yoʻqotishlar mavjudligi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
57. Oqova maydonidan oqib chiqadigan sugʻorish-yuvish suvlarining yillik umumiy hajmi Wm, m3, quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Wm = 10 m k Ψm Fm (4)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
m — yoʻl qoplamalarini yuvish uchun suvning solishtirma sarfi (bir yuvish uchun 0,2 l/m2 dan 1,5 l/m2 gacha qabul qilinadi);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
k — yillik oʻrtacha yuvish soni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Fm — yuviladigan qattiq qoplamalar maydoni, ha;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ψm — sugʻorish-yuvish suvlari uchun oqim koeffitsiyenti (0,5 qabul qilinadi).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
58. Sanoat korxonalarining aholi yashaydigan hududlari va maydonchalaridan tozalash inshootlariga yuboriladigan hisobiy yomgʻir oqimining hajmi Wo quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Wo = 10 ha Ψmid F (5)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ha — toʻliq hajmda tozalashga yoʻnaltiriladigan yogʻindan hosil boʻlgan maksimal yogʻin qatlami, mm;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
F — oqim maydoni, ha;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ψmid — har xil turdagi yuzalar uchun mazkur SHNQning 1-jadvaliga muvofiq hisobiy yomgʻir uchun oʻrtacha oqim koeffitsiyenti (oʻrtacha oqim koeffitsiyenti Ψi oʻzgarmas qiymatlariga bogʻliq oʻrtacha qiymat sifatida aniqlanadi) qabul qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

1-jadval

T/r

Oqim yuzasi yoki uning turi

Umumiy oqim koeffitsiyenti Ψ

1.

Tomlar va asfalt-beton qoplamalar

0,6 dan 0,8 gacha

2.

Xarsangtosh yotqizilgan va shagʻalli yoʻl qoplamalari

0,4 dan 0,6 gacha

3.

Yoʻl qoplamasiz shaharning mavzelari, kichik xiyobonlar va bulvarlar

0,2 dan 0,3 gacha

4.

Gazonlar

0,1

5.

Zamonaviy bino va inshootlar qurilgan mavzelar

0,4 dan 0,5 gacha

6.

Oʻrtacha shaharlar

0,4 dan 0,5 gacha

7.

Kichik shaharlar va qishloqlar

0,3 dan 0,4 gacha

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Izoh. Katta aholi punktlari va turli qurilishi boʻlgan tumanlar uchun hisob-kitoblarda Ψ koeffitsiyenti qiymati oqimning asosiy turi yoki maydoni Ψ koeffitsiyenti qiymatini hisobga olgan holda oʻrtacha kattalik sifatida aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
59. Aholi yashash hududlari va sanoat korxonalari uchun ha miqdori R hisobiy 0,05 yildan 0,10 yilgacha bir marta takrorlanadigan kam intensiv, tez-tez sodir boʻladigan yomgʻirlardan hosil boʻlgan yogʻin qatlamining kunlik miqdoriga teng deb qabul qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bu miqdor aholi punktlarining yer usti oqimini tozalash uchun yillik oqim hajmining kamida 70 foizini taʼminlashi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
60. Kuzatuv maʼlumotlari mavjud boʻlmaganda, aholi yashash joylari va sanoat korxonalari hududlari uchun ha qiymatini 5 mm dan 10 mm gacha boʻlgan oraliqda qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi. Bunda, tanlangan qiymat hududdagi yer usti oqimining yillik hajmining kamida 70 foizini tozalashni taʼminlashi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
61. Aholi yashash hududlari va sanoat korxonalaridan tozalash inshootlariga ajratiladigan qor erishi davrining oʻrtasida erigan suvlarning maksimal kunlik hajmi Wt kun, m3 quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Wt = 10 Ψm Ky F α hc (6)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ψm — erigan suvlar oqimining umumiy koeffitsiyenti (0,5 dan 0,7 gacha qabul qilinadi);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
F — oqim maydoni, ha;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
α — qorning notekis erishini hisobga oluvchi koeffitsiyentni 0,6 dan 0,7 gacha qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
hc — 110 kunlik h uchun erigan suv qatlami, mm obyektning joylashishiga koʻra mazkur SHNQning 2-jadvali boʻyicha aniqlanadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ky — qorni qisman olib chiqib ketish va yigʻib olishni hisobga oluvchi koeffitsiyent quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Ky

=

1

-

Fo

(7)

F

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bu yerda, Fo — qordan tozalanadigan maydon (shu jumladan ichki tarnovlar bilan jihozlangan tomlar maydoni).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

2-jadval

Iqlimiy hudud

Taʼminlanganlik darajasi, foiz

1

2

3

10

20

50

63

86

95

99

Bir martadan oshgan davr, R, yil

99,5

49,5

32,8

9,5

4,5

1,5

1

0,5

0,33

0,22

1

55

51

44

37

31

25

20

14

10

7,5

2

42

37

30

25

16

7

5,5

4

3

2

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bahorgi qor erishi davrida tozalash inshootlariga ajraladigan erigan suvlarning sutkalik hajmini hisoblashda erigan oqimning sutkalik qatlamlari 50 dan 95 foizgacha hc taʼminlanganlik darajasida (ortiqcha ehtimollik bilan) qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bu yerda, R = 0.33 — bir yildan bir marta ortiq boʻlgan davrga toʻgʻri keladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Hududlar chegaralarida erigan oqimning sutkalik qatlamlarining oʻrtacha qiymatlarini qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
62. Yomgʻir suvlarining hisobiy sarfini qr, l/s, quyidagi formula boʻyicha chegaraviy intensivlik usuli bilan aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

qr

=

zmid A1,2 F

(8)

tr1,2n - 0,1

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
zmid — aniqlanadigan oqim havzasining yuzasini tavsiflovchi koeffitsiyentning oʻrtacha qiymati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
A, va n — ushbu SHNQning 65-bandiga muvofiq aniqlanadigan parametrlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
F — oqimning hisobiy maydoni, ha;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
tr — ha hisobiy yomgʻir davomiyligi, hisobiy hududgacha yer usti suvlari va quvurlar boʻylab oqib kelish davomiyligiga teng, min.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Yomgʻir tarmoqlarining gidravlik hisobini amalga oshirish uchun hisobiy yomgʻir oqimi qcal, l/s quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
qcal = β qr (9)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bu yerda, β — bosim rejimi yuzaga kelganda tarmoqning boʻsh sigʻimini toʻldirilishini hisobga oluvchi koeffitsiyent mazkur SHNQning 7-jadvali boʻyicha aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
63. Yomgʻir suvlari oqimining hisobiy davomiyligi 10 min kam boʻlsa, ushbu SHNQning 8-formulasiga quyidagi tuzatma koeffitsiyenti kiritilishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
tr = 5 min boʻlganda — 0,8;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
tr =7 min boʻlganda — 0,9.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
64. Yomgʻir suvini chiqarib yuborish kollektorlarining boshlangʻich hududlari chuqur joylashganda, quduqlardagi suv sathining koʻtarilishi natijasida hosil boʻladigan bosim hisobiga ularning suv oʻtkazish qobiliyati oshishini inobatga olish zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
65. A va n parametrlarini oʻzi yozuvchi yomgʻir oʻlchagichlarning koʻp yillik yozuvlarini qayta ishlash natijalari boʻyicha aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
A parametrni quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

A

=

q20

20n

(

1

+

1gP

)

y

(10)

1gmr

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bu yerda, q20 — mazkur SHNQning 1-rasmi boʻyicha yomgʻirning intensivligi, l/s, 1 ha, hudud uchun 20 min P=1 yilga teng deb aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
66. Yomgʻirning hisobiy intensivligidan bir marta oshib ketish davri suv chiqarish obyektining xususiyati va kollektorning joylashish sharoitiga qarab, ortiqcha yomgʻir yogʻishi natijasida yuzaga kelishi mumkin boʻlgan oqibatlar inobatga olinib tanlanishi hamda ushbu SHNQning 3-jadvaliga muvofiq belgilanishi, shuningdek kollektorning joylashuvi, yomgʻir intensivligi, havza maydoni va oqim koeffitsiyenti asosida hisob-kitob yoʻli bilan aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-rasm. Yomgʻir intensivligining miqdor qiymatlari q20
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

3-jadval

Kollektorlarni joylashtirish sharoitlar

Aholi punktlari uchun hisobiy yomgʻir intensivligi R dan bir marta oshgan davr, yillar, q20

mahalliy ahamiyatga ega

magistral koʻchalarda

60 gacha

60 dan 80 gacha

80 dan 120 gacha

120 dan yuqori

qulay va oʻrtacha

qulay

0,33 dan 0,50 gacha

0,33 dan 1,0 gacha

0,5 dan 1,0 gacha

1,0 dan 2,0 gacha

noqulay

oʻrtacha

0,50 dan 1,00 gacha

1,00 dan 1, 50 gacha

1,0 dan 2,0 gacha

2,0 dan 3,0 gacha

oʻta noqulay

noqulay

2,0 dan 3,0 gacha

2,0 dan 3,0 gacha

3,0 dan 5,0 gacha

5,0 dan 10,0 gacha

-

oʻta noqulay

3,0 dan 5,0 gacha

3,0 dan 5,0 gacha

5,0 dan 10,0 gacha

10,0 dan 20,0 gacha

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Izohlar:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Kollektorlarni joylashuvining qulay sharoitlari:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
maydoni 150 ha dan koʻp boʻlmagan suv havzasi yuzasining oʻrtacha nishabligi 0,005 va undan kam boʻlganda (tekis)yassi relyefga ega boʻladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
kollektor suv ayirgich boʻylab yoki yonbagʻirning yuqori qismidan suv ayirgichdan 400 m dan ortiq boʻlmagan masofada oʻtadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Kollektorlarning oʻrtacha joylashuvi sharoitlari:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
maydoni 150 ha dan koʻp boʻlgan suv havzasi nishabligi 0,005 m va undan kam boʻlgan yassi relyefga ega;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
kollektor qiyaligi 0,02 m va undan kam boʻlgan talveg boʻylab yonbagʻirning quyi qismidan oʻtadi, bunda suv havzasining maydoni 150 ha dan oshmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. Kollektorlarning noqulay joylashuvi sharoitlari:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
kollektor qiyalikning pastki qismidan oʻtadi, suv havzasi maydoni 150 gektardan oshadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
kollektor oʻrtacha qiyalik 0,02 dan yuqori boʻlgan qiyalikdagi talvegdan oʻtadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

4-jadval

Oqim maydoni, ha

500

1000

2000

4000

6000

8000

10000

K koeffitsiyentning qiymati

0,95

0,90

0,85

0,80

0,70

0,60

0,55

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
67. Hisoblanayotgan tarmoq hududi uchun hisobiy oqim maydoni, maksimal sarf hosil qiladigan oqimning butun maydoniga yoki uning bir qismiga teng deb qabul qilinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Kollektor oqimi maydoni 500 ha va undan ortiq boʻlgan hollarda 8-9-formulalarga maydon boʻyicha yomgʻirning notekis yogʻishini hisobga oluvchi va ushbu SHNQning 4-jadvali boʻyicha qabul qilinadigan K tuzatma koeffitsiyenti kiritilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
68. Yomgʻir suvlarining yer usti va quvurlardan oqib oʻtishining hisobiy davomiyligi tr, min, quyidagi formula boʻyicha qabul qilinishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
tr = tcon + tcan + tr (11)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
tcon — yomgʻir suvlarining nov (lotoklar)gacha yoki mavze doirasida yomgʻir qabul qilgichlar mavjud boʻlganda koʻcha kollektorigacha oqish davomiyligi (yuza konsentratssiyasi vaqti), min;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
tcan — yomgʻirdan oldin qabul qilgichning koʻcha nov (lotok)laridan yomgʻir suvlarining oqib oʻtish davomiyligi (ular mavze doirasida mavjud boʻlmaganda);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
tr — hisoblanadigan kesimgacha quvurlar boʻylab yomgʻir suvlarining oqib oʻtish davomiyligi ushbu SHNQning 13-formulasi boʻyicha aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
69. Yomgʻir oqimining yuza konsentratssiya vaqti hisob-kitob orqali aniqlanishi va aholi punktlarida yopiq yomgʻir tarmoqlari mavjud boʻlmaganda, konsentratssiya vaqti 5 dan 10 min mavjud boʻlsa 3 dan 5 mingacha qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Mavze ichidagi suv chiqarish tarmogʻini hisoblashda yer usti konsentratssiya vaqti 2 min dan 3 min gacha qabul qilish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Yomgʻir suvlarining koʻcha nov (lotok)laridan oqishi davomiyligi t, min, quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

tcan

=

0,021

Σ

lcan

(12)

νcan

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
lcan — nov (lotok)lar uchastkalarining uzunligi, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
νcan — nov (lotok)lar uchastkasidagi oqimning hisobiy tezligi, m/s.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Quvurlar boʻylab tr, hisoblanadigan kesimgacha boʻlgan yomgʻir suvlari oqimi davomiyligi quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

tr

=

0,017

Σ

lp

(13)

νp

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
lp — kollektorning hisobiy uchastkalari uzunligi, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
νp — kollektorning hisobiy oqimining hisobiy tezligi, m/s.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
70. zmid oqim koeffitsiyentning oʻrtacha qiymatini mazkur SHNQning 6-jadvali boʻyicha qabul qilinadigan z koeffitsiyentlariga bogʻliq holda, oʻrtacha qiymat sifatida aniqlash lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
71. Qurilish xususiyati turlicha yoki yer yuzasining nishabligi keskin farq qiladigan, maydoni 50 ha dan ortiq boʻlgan havzalardan oqimni hisoblashda, havzaning turli qismlaridan yomgʻir suvlari sarfi tekshirilishi va olingan sarflarning eng kattasi hisob-kitob natijasi sifatida qabul qilinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4-§. Oqova suvlar hajmini hisoblashning usuli
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
72. Tozalash inshootlarining quvvatini hisoblash uchun hisobiy yomgʻir davomiyligi T = 20 min boʻlganda 1 ha maydondan yomgʻir suvlari oqimi intensivligi quyidagicha qabul qilinishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
qc = 4,5 l/s
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
73. Yomgʻir suvi sarfi Q, l/s ni quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Q = qcη F (14)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
qc — 1 ha dan yomgʻir oqimining intensivligi, l/s;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
η — maydon boʻyicha yomgʻirning notekis yogʻishini hisobga oluvchi koeffitsiyent ushbu SHNQning 8-jadvali boʻyicha aniqlanadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
F — oqim maydoni, ha.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Mavzelar va kichik dahalardan tashqarida joylashgan bogʻlar va istirohat bogʻlari hududlari oqim maydonidan chiqarib tashlanilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

5-jadval

Oqim yuzasining koʻrinishi

z qoplama koeffitsiyenti

Oqimning oʻzgarmas koeffitsiyenti Ψ

tomlar va asfaltbetonli qoplamalar

(suv oʻtkazmaydigan yuzalar)

0,330 dan 0,230 gacha koeffitsiyenti ushbu SHNQning 8-jadvali boʻyicha qabul qilinadi

0,95

bruschatka va shagʻalli qoplamalar

0,224

0,60

xarsangtosh yotqizilgan yoʻl qoplamalar

0,145

0,45

bogʻlovchi materiallar bilan ishlov berilmagan shagʻalli qoplamalar

0,125

0,40

shagʻalli bogʻ yoʻlaklari

0,090

0,30

gruntli yuzalar (rejalashtirilgan)

0,064

0,20

gazonlar

0,038

0,10

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

6-jadval

n parametri

A parametridagi z koeffitsiyenti

300

400

500

600

700

800

1000

1200

1500

0,65 dan kichik

0,32

0,30

0,29

0,28

0,27

0,26

0,25

0,24

0,23

0,65 va undan yuqori

0,33

0,31

0,30

0,29

0,28

0,27

0,26

0,25

0,24

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
74. Bosimli rejim yuzaga kelgan paytda tarmoqning boʻsh sigʻimini toʻldirishni hisobga oluvchi koeffitsiyent qiymatini mazkur SHNQning 7-jadvali boʻyicha aniqlash lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

7-jadval

n darajasining koʻrsatkichi

≤ 0,40

0,50

0,60

≥ 0,70

β koeffitsiyent qiymati

0,80

0,75

0,70

0,65

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Izohlar:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Joyning nishabligi 0,01 dan 0,03 gacha boʻlganda, koeffitsiyent qiymatlarini 10 — 15 foizgacha oshirish va joyning nishabligi ,03 dan yuqori boʻlsa, koeffitsiyent qiymatlari teng deb qabul qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Yomgʻir kollektori yoki irmoqdagi hududlarining umumiy soni 10 tadan kam boʻlsa, quyidagilarga yoʻl qoʻyiladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
barcha qiyaliklarda uchastkalar soni 4 dan 10 gacha boʻlsa, koeffitsiyent 10 foizga kamaytirishga;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
hududlar soni 4 tadan kam boʻlsa, koeffitsiyent 15 foizga kamaytirishga.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
75. Yomgʻir suvlarining hisobiy intensivligi, l/s, quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

qs

=

4.5

20n

(15)

Tn

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
n — mazkur SHNQning 2-ilovasi boʻyicha aniqlanadigan parametr;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
T — yomgʻirning hisobiy davomiyligi, min.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
n va T qiymatlariga bogʻliq boʻlgan yomgʻir suvlari intensivligi mazkur SHNQning 9-jadvali boʻyicha aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

8-jadval

oqim maydoni, ha

50

100

200

300

500

1000

2000

koeffitsiyent qiymati η

0.99

0.98

0.97

0.96

0.94

0.91

0.86

oqim maydoni, ha

3000

4000

5000

10 000

20 000

30 000

koeffitsiyent qiymati η

0.83

0.80

0.78

0.73

0.68

0.65

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Izoh. Hovuz maydoni 50 ha gacha boʻlganda, koeffitsiyent η = 1 qabul qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

9-jadval

T

Qiymat qc, l/s,  parametrning n qiymatiga bogʻliq ravishda

min

n=0,5

n=0,55

n=0,6

n=0,65

n=0,7

n=0,75

1

2

3

4

5

6

7

20

4,5

4,5

4,5

4,5

4,5

4,5

21

4,4

4,4

4,4

4,35

4,35

4,35

22

4,3

4,3

4,25

4,25

4,2

4,2

23

4,2

4,2

4,15

4,1

4,1

4,05

24

4,1

4,1

4

4

3,95

3,9

25

4

4

3,95

3,9

3,85

3,8

26

3,95

3,9

3,85

3,8

3,75

3,7

27

3,9

3,8

3,75

3,7

3,65

3,6

28

3,8

3,75

3,7

3,6

3,55

3,5

29

3,75

3,7

3,6

3,5

3,5

3,4

30

3,7

3,6

3,5

3,45

3,4

3,3

31

3,6

3,55

3,45

3,4

3,3

3,24

32

3,55

3,5

3,4

3,3

3,25

3,17

33

3,5

3,4

3,3

3,25

3,15

3,1

34

3,45

3,35

3,25

3,2

3,1

3,05

35

3,4

3,3

3,2

3,1

3,05

3

36

3,35

3,25

3,15

3,07

3

2,9

37

3,3

3,2

3,1

3,03

2,9

2,85

38

3,25

3,15

3,05

3

2,85

2,8

39

3,2

3,1

3

2,9

2,8

2,75

40

3,1

3,05

2,95

2,85

2,75

2,7

42

3,05

3

2,9

2,8

2,7

2,6

44

3

2,9

2,8

2,7

2,6

2,5

46

2,95

2,85

2,75

2,6

2,5

2,4

48

2,9

2,75

2,65

2,5

2,45

2,3

50

2,85

2,7

2,6

2,4

2,35

2,2

55

2,7

2,6

2,45

2,3

2,2

2,1

60

2,6

2,45

2,3

2,2

2,1

2

65

2,5

2,35

2,2

2,1

2

1,85

70

2,4

2,25

2,1

2

1,9

1,75

75

2,3

2,2

2

1,9

1,8

1,7

80

2,25

2,1

1,95

1,8

1,7

1,6

85

2,2

2,05

1,9

1,75

1,6

1,5

90

2,1

1,95

1,8

1,7

1,55

1,45

95

2,05

1,9

1,75

1,65

1,5

1,4

100

2

1,85

1,7

1,6

1,4

1,3

110

1,9

1,75

1,6

1,5

1,3

1,25

120

1,8

1,6

1,5

1,4

1,25

1,2

130

1,75

1,5

1,45

1,35

1,2

1,1

140

1,7

1,47

1,4

1,3

1,15

1,05

150

1,65

1,44

1,35

1,2

1,1

1

160

1,6

2,42

1,3

1,17

1,05

0,95

170

1,55

1,4

1,25

1,13

1

0,9

180

1,5

1,35

1,2

1,08

0,97

0,87

190

1,45

1,3

1,15

1,04

0,93

0,83

200

1,4

1,25

1,1

1

0,9

0,8

220

1,35

1,2

1,08

0,95

0,85

0,75

240

1,3

1,15

1

0,9

0,8

0,7

260

1,25

1,1

0,97

0,85

0,75

0,67

280

1,2

1,05

0,93

0,8

0,7

0,63

300

1,16

1

0,9

0,78

0,68

0,6

320

1,12

0,98

0,87

0,75

0,65

0,57

340

1,1

0,95

0,83

0,72

0,62

0,55

360

1,07

0,92

0,8

0,68

0,6

0,52

380

1,03

0,9

0,77

0,65

0,57

0,5

400

1

0,85

0,73

0,62

0,53

450

0,95

0,8

0,7

0,6

0,5

500

0,9

0,77

0,65

0,57

550

0,85

0,73

0,6

0,53

600

0,8

0,7

0,57

0,5

700

0,75

0,65

0,53

800

0,7

0,6

0,5

900

0,67

0,55

1000

0,63

0,5

1200

0,6

1400

0,55

1600

0,5

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Izoh. Hisoblangan oqim intensivliklari turar joy hududlari va kichik dahalarda suv oqishi sharoitlari uchun hisoblab chiqilgan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
76. Yomgʻirning hisobiy davomiyligi T, min suv yigʻilish maydonining eng uzoq hududidan tozalash inshootigacha suvning yuza va quvurlar boʻylab oqishi vaqtiga teng deb qabul qilinishi hamda quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

T

=

(

toxir

+

1,2

Σ

ltal

)

K1

(16)

vtal

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
toxir — yomgʻir oqimining yuza konsentratssiyasi vaqti mavze ichida yomgʻir tarmoqlari mavjud boʻlmaganda hisob-kitob boʻyicha aniqlanishi va aholi yashaydigan joylarda kamida 10 min (mavze ichida yomgʻir tarmoqlari mavjud boʻlganda — 5 min) qabul qilinishi kerak;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ltal — kollektorning hisobiy qismlarining uzunligi, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
vtal — quvurlar toʻliq toʻlganda tegishli qismlarida suvning oqim tezligi, m/s;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
K1 — tozalash inshootlariga yoʻnaltiriladigan suv sarfini kamaytirishda oqim vaqtining oshishini hisobga oluvchi koeffitsiyent (mazkur SHNQning 10-jadvali boʻyicha q20 ning qiymatiga bogʻliq ravishda olinadi).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

10-jadval

q20

20

30

40

50

60

70

80

90

100

120

150

200

K1

1

1,22

1,37

1,53

1,62

1,72

1,89

1,98

2,06

2,28

2,49

2,97

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
77. Suv yigʻilish chegarasidan kollektor boshigacha boʻlgan masofa 150 m dan ortiq boʻlsa, yomgʻirning hisobiy davomiyligiga quyidagi formula boʻyicha aniqlanadigan yoʻl nov (lotok)lari boʻylab suv oqishi vaqti Tl, min qoʻshilishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Tl

=

1,25

ll

(17)

vl 60

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ll — nov (lotok) uzunligi, m, havza chegarasidan kollektor boshigacha boʻlgan masofadan 150 m kam qabul qilinadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
vl — nov (lotok)dagi suvning oqim tezligi, m/s.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
T<20 min boʻlganda yomgʻirning hisobiy davomiyligi 20 min deb qabul qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

11-jadval

F, ha

Parametrning n qiymatiga qarab qsol l/s kattalik

n=0,5

n=0,55

n=0,6

n=0,65

n=0,7

n=0,75

sirt konsentratsiyasi vaqtida tkon

5

10

5

10

5

10

5

10

5

10

5

10

20

4,1

3,5

4,1

3,4

4

3,3

4

3,25

3,95

3,15

3,9

3,1

50

3,4

3,0

3,3

2,9

3,2

2,8

3,15

2,7

3,05

2,6

3

2,5

100

3

2,7

2,9

2,6

2,8

2,45

2,7

2,3

2,5

2,2

2,5

2,1

300

2,5

2,3

2,35

2,15

2,2

2,0

2,15

1,9

2,0

1,8

1,9

1,7

1000

2

1,85

1,85

1,75

1,75

1,6

1,6

1,5

1,45

1,35

1,35

1,25

3000

1,5

1,45

1,35

1,25

1,25

1,2

1,15

1,1

1,05

1

1

0,9

10 000

1,1

1,05

1

0,95

0,9

0,85

0,8

0,75

0,7

0,65

0,65

0,6

30 000

0,8

0,8

0,7

0,7

0,65

0,65

0,55

0,55

0,5

0,6

0,45

0,45

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Izoh. qsol ning qiymatlari q20 = 80 l/s boʻlgan hududlar uchun keltirilgan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
78. Taxminiy hisob-kitoblar uchun yomgʻir suvlari sarfini quyidagi formula boʻyicha aniqlashga yoʻl qoʻyiladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Q = qsol F K2 (18)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
qsol — yomgʻir suvlarining solishtirma sarfi, l/s·1 ha, oqim maydoniga bogʻliq holda ushbu SHNQning 11-jadvali boʻyicha aniqlanadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
K2 — kollektorning oʻrtacha burchagiga (yoki trassa yuzasi boʻyicha) qarab solishtirma sarfining oʻzgarishini hisobga oladigan va ushbu SHNQning 12-jadvali boʻyicha qabul qilinadigan koeffitsiyent.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

12-jadval

toʻrt

K1 koeffitsiyentning n parametrga bogʻliq qiymati

n=0,5

n=0,55

n=0,6

n=0,65

n=0,7

n=0,75

0,001

0,64

0,61

0,58

0,56

0,53

0,51

0,003

0,84

0,83

0,81

0,8

0,78

0,77

0,005

0,96

0,95

0,95

0,94

0,94

0,93

0,006

1

1

1

1

1

1

0,008

1,04

1,04

1,04

1,05

1,05

1,05

0,010

1,14

1,15

1,16

1,18

1,19

1,21

0,015

1,25

1,29

1,32

1,35

1,38

1,41

0,020

1,35

1,39

1,43

1,48

1,52

1,57

0,025

1,43

1,48

1,54

1,59

1,65

1,71

0,030

1,49

1,56

1,62

1,69

1,75

1,83

0,035

1,55

1,62

1,7

1,77

1,85

1,94

0,040

1,61

1,68

1,77

1,85

1,94

2,04

0,045

1,66

1,74

1,83

1,92

2,02

2,13

0,050

1,7

1,79

1,89

1,99

2,1

2,22

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
79. Tozalash inshootlariga tushadigan oʻrtacha yillik yomgʻir suvlari hajmi Wyom, m3 1 ha quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Wyom = 2,5 Nj Kz (19)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Nj — eng yaqin meteostansiya maʼlumotlari boʻyicha aniqlanadigan yomgʻir yogʻinlarining oʻrtacha yillik miqdori, mm;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Kz — tozalash inshootlariga yoʻnaltirilgan yomgʻir suvlari hajmini hisobga oladigan va mazkur SHNQ ning 13-jadvali boʻyicha qabul qilinadigan koeffitsiyent.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

13-jadval

q20

20

30

40

50

60

70

80

90

100

120

150

200

Kz

0,96

0,91

0,87

0,82

0,78

0,75

0,71

0,68

0,65

0,6

0,53

0,45

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
80. Tozalash inshootiga kelib tushadigan oʻrtacha yillik erigan suv miqdori, Wer, m3 1 ha dan quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Wyom = 8 Nb.o K4 (20)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Nb.o — eng yaqin meteostansiya maʼlumotlari boʻyicha aniqlanadigan bahor oqimining oʻrtacha qatlami, mm;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
K4 — tozalash inshootiga yoʻnaltiriladigan va mazkur SHNQning 14-jadvali boʻyicha qabul qilinadigan erigan suvlar hajmini hisobga oluvchi koeffitsiyent.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

14-jadval

Oshish ehtimoli, foiz

Bahorgi oqimning turli hududlari uchun K4 koeffitsiyentining qiymati

1

2

3

4

50

0,56

0,66

0,8

1

20

0,47

0,56

0,69

0,77

10

0,4

0,47

0,63

0,56

4

0,35

0,41

0,54

0,47

2

0,3

0,37

0,47

0,4

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
81. 1 ha dan yuvish suvlarining oʻrtacha yillik miqdori, m3 quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Wyuv = 1,2 W`yuv (21)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
W`yuv — 1 m2 yoʻl va trotuarlarni sugʻorish va yuvish uchun yiliga sarflanadigan suv miqdori.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Taxminiy hisob-kitoblar uchun yuvish suvlari hajmini yiliga 1 ha dan 150 — 200 ga m3 ga teng miqdorda qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
82. Rejalashtirish sharoitlari boʻyicha oʻrtachadan farq qiladigan suv yigʻilish maydonlari uchun yuvish suvlari miqdori oqimning oʻrtacha oqim koeffitsiyenti 0,5 ni qabul qilingan holda, haqiqiy sarflari asosida aniqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
83. Oʻrtacha sharoitlardan farqli qurilish holatlari mavjud boʻlgan suv yigʻish havzalari uchun yuvish suvlari miqdori aniqlangan qiymatlarga tuzatish kiritish lozim. Bu tuzatish 15-jadvalga muvofiq qabul qilinadigan K5 koeffitsiyenti orqali hisobga olinishi va mazkur koeffitsiyent suv oʻtkazmaydigan yuzalar maydonining suv yigʻish havzasi umumiy maydoniga nisbataniga bogʻliq holda tanlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

15-jadval

Suv oʻtkazmaydigan yuza maydonini havza maydoniga nisbatani foiz

10

20

30

40

50

60

70

80

90

100

K5

0,4

0,6

0,8

1

1,2

1,4

1,6

1,8

2

2,2

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5-§. Yer usti suvlarining ifloslanishi boʻyicha hisobiy koʻrsatkichlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
84. Suv yigʻilish yuzalarining turli hududlari uchun yuza oqimining tarkibi mazkur SHNQning 16-jadvaliga muvofiq boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
85. Hisobiy koʻrsatkichlarni mahalliy sharoitlarga, shuningdek yomgʻir, erigan va yuviladigan suvlar boʻyicha yer usti oqimining xususiyatlariga qarab aniqlashga yoʻl qoʻyiladi. Bunda, quyidagilar hisobga olinishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
namuna olish joyining turi (magistral koʻchalar, mahalliy koʻchalar, mavze ichidagi hududlar);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
oqimning xususiyati va dinamikasi (intensivligi, davomiyligi, oqimning boshlanishi, oʻrtasi, oxiri, shuningdek quruq davrning davomiyligi).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

16-jadval

Oqim yuzasi

Yomgʻir oqimi

Erigan oqim

Muallaq moddalar g/dm3

Kislorodning biokimyoviy isteʼmoli

Neft mahsulotlari, mg/dm3

Muallaq moddalar g/dm3

Kislorodning biokimyoviy isteʼmoli

Neft mahsulotlari, mg/dm3

Obodonlashtirish darajasi yuqori va yoʻl qoplamalari muntazam ravishda mexanizatsiyalashtirilgan holda tozalanadigan aholi yashaydigan hududlar (maʼmuriy binolar, savdo va taʼlim markazlari)

400

40

8,00

2000

70

20,00

Zamonaviy turar joy binosi

650

60

12,00

2500

100

20,00

Transport harakati jadal boʻlgan magistral koʻchalar

1000

80

20,00

3000

120

25,00

Sanoat obyektlariga tutashgan hududlar

2000

90

18,00

4000

150

25,00

Bino va inshootlarning tomlari

20 dan kam

10 dan kam

0, 01 dan 0,07 gacha

20 dan kam

10 dan kam

0, 01 dan 0,07 gacha

Turar joy binolari qurilish hududlari, maysazorlar va koʻkalamzorlar

300

60

1, 00 dan kam

1500

100

1, 00 dan kam

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
6-§. Yer usti suvlarini tozalash darajasining hisobiy koʻrsatkichlari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
86. Yomgʻir oqova suvlarini chiqarib yuborish kollektorlaridan oqib oʻtadigan suvlarning ifloslanish miqdori yuvish suvlari mavjud boʻlmagan quruq davrda, mazkur suv namunalarini laboratoriya tahlili asosida aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
87. Tozalash inshootlaridagi suvni tozalash darajasi hisob-kitob asosida aniqlanishi va u mazkur SHNQning 17 hamda 18-jadvallarida keltirilgan minimal qiymatlardan past boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
88. Suvning tindirilish vaqti Ttind, quyidagicha qabul qilinishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
hovuz-tindirgichlar uchun — kamida 2 h (soat);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
yopiq turdagi inshootlar uchun — 1 h (soat).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

17-jadval

T/r

Ifloslanish turi

Hovuz-tindirgichlaridagi suvning tozalanish darajasi, kiruvchi iflosliklar miqdoriga nisbatan foiz hisobida, suvni tindirishning hisobiy vaqti, h (soat)

1

2

3

4

5

6

7

1.

Muallaq moddalar

80

85

90

95

95

2.

Neft mahsulotlari tarkibida, mg/l:

50 gacha

100 gacha

80

85

80

85

90

87

90

90

90

90

3.

Suzuvchi chiqindi

100

100

100

100

100

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

18-jadval

T/r

Ifloslanish turi

Yopiq turdagi inshootlarda suvning tozalanish darajasi, kiruvchi chiqindilar miqdoriga nisbatan foiz hisobida, suvning hisob-kitob qilingan tindirish vaqti 60 min

1.

Muallaq moddalar

80

2.

Neft mahsulotlari tarkibida, mg/l:

50 gacha

100 gacha

80

80

3.

Suzuvchi chiqindi

100

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
89. Yilning quruq davrida keladigan suvlarni muallaq moddalar va neft mahsulotlaridan tozalash darajasi kamida 80 foizdan kam boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
7-§. Tozalash inshootlarining oʻlchamlarini aniqlashning usuli
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
90. Hovuz-tindirgichlarning oqim qismi oʻlchamlari va yopiq turdagi tozalash inshootlarini quyidagi formulalar boʻyicha aniqlash lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

ω

=

Qhis

(22)

v

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ω = Bhoqar (23)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
l = vTtind 3600 (24)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
L = l K6 (25)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Qhis — hisobiy suv sarfi, m3/s;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
v — oqim qismida suvning oqish tezligi, m/s;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ttind — suvning tindirish vaqti, h;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ω — oqim qismining jonli kesimi, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
B — oqim qismining kengligi, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
hoqar — oqim qismining chuqurligi, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
l — oqim qismining uzunligi, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
K6 — inshootning oqim tezligini pasaytiruvchi qismi hisobiga uzayishini hisobga oluvchi koeffitsiyent 1,1 — 1,2;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
l — oqim va oqim tezligini pasaytiruvchi qismning umumiy uzunligi, m.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
91. Suvning oqim tezligi 0,01 m/s dan oshmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
92. Oqim qismining yoki alohida boʻlmaning (seksiya) kengligi quyidagicha qabul qilinishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
hovuz-tindirgichlar uchun — 40 m dan ortiq boʻlmasligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
yopiq turdagi tindirgichlarning inshootlari uchun — 4 m dan ortiq boʻlmasligi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
93. Oqim qismining qabul qilingan oʻlchamlari quyidagi formulalar boʻyicha muallaq qattiq zarrachalarning choʻkishini hisoblash yoʻli bilan aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

µoʻrt

=

Qhis

(26)

LB

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ρo = 0.05 v (27)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
µoʻrt — zarrachalarning oʻrtacha choʻkish tezligi, mm/s;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ρo — choʻkish tezligining vertikal tashkil etuvchisi, mm/s;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
µ0 — choʻkadigan zarrachalarning gidravlik yirikligi, mm/s.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
94. Tozalash inshootining oʻlchamlari, gidravlik yirikligi µ0 = 1,73 mm/s boʻlgan 0,05 mm diametrli mineral zarrachalarning tushishini taʼminlashi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
95. Oqim va oqim tezligini pasaytiruvchi qismining umumiy uzunligi yoki neft mahsulotlarini ushlab turish boʻlimining uzunligi, neft zarralarining qalqib chiqishini hisobga olgan holda, quyidagi formula asosida aniqlanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

L

=

α

v

hoqar

(29)

µmin

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
µmin — neft mahsulotlari zarrachalarining qalqib chiqish tezligi, sm/s;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
α — mazkur SHNQning 99-bandi boʻyicha aniqlanadigan koeffitsiyent.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
96. Tozalash inshootining (yoki boʻlinmaning) uzunligi zarrachalarning yirikligi bilan neft mahsulotlarining qalqib chiqishini taʼminlashi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
hovuz-tindirgichlar uchun — 80 — 100 µm;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
yopiq turdagi tindirgichlarning inshootlari uchun — 100 — 120 µm.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Neft mahsulotlari zarrachalarining qalqib chiqish tezligi, µm, quyidagicha qabul qilinishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
yirikligi 120 µmin = 0,102 sm/s;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
yirikligi 100 µmin = 0,071 sm/s;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
yirikligi 80 µmin = 0,0465 sm/s.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
97. Hovuz-tindirgichlar uchun hisob-kitoblarda oqimning turbulentligini va oquvchanligini hisobga oluvchi a koeffitsiyentni nisbatga bogʻliq ravishda qabul qilish lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

v

=

20 boʻlganda

α

=

1,75;

µmin

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

v

=

15 boʻlganda

α

=

1,65.

µmin

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Toʻliq tozalash filtrlari boʻlgan yopiq turdagi tindirgichlarning inshootlari uchun hisob-kitoblarda α koeffitsiyenti 1,2 ga teng deb qabul qilish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
98. Neft mahsulotlarini ushlab turish uchun hovuz-tindirgichlarda boʻlinma kengligi 6 m dan kam boʻlmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
99. Tozalash inshootida bir yil davomida ushlab qolingan chiqindilar miqdorini aniqlashda chiqindilarning dastlabki tarkibi, belgilangan tozalash darajasi hamda kelib tushayotgan suv hajmi hisobga olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Yomgʻir, qor erigan va yuvish suvlari hamda tozalash inshootiga kelib tushadigan boshqa suvlar uchun ushlab qolingan ifloslanishlar miqdori alohida-alohida aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
100. Yillik qattiq choʻkindi miqdori Wo, m3 1 ha dan, quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Wo

=

C E W

F

(30)

γ 100

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
C — muallaq qattiq zarrachalarning boshlangʻich miqdori, 1000 m3 suvga tonna;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
E — boshlangʻich tarkibning tozalash darajasi, %;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
W — tozalash inshootiga bir yilda kelib tushadigan suv hajmi, ming m3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
γ — choʻkmaning hajmiy ogʻirligi, t/m3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
F — suv yigʻilish maydoni, ha.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
101. Tozalash inshootining choʻkindi yigʻiladigan qismining hajmi va chuqurligi hch gini barcha turdagi suvlardan hosil boʻlgan qattiq choʻkindilarning umumiy hajmi hamda tozalash chastotasiga koʻra aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Hisob-kitob bahorgi qor erish davri (erigan suvlar) va yozgi davr (yomgʻir va yuvish suvlari) uchun alohida amalga oshirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
102. Choʻkindi qismining hajmi va chuqurligini aniqlashda choʻkindi qatlamining maydon boʻyicha notekisligini hisobga olish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Hisoblash natijasida olingan choʻkindi qismining chuqurligini 30 foizgacha oshirish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
103. Tozalash inshootining umumiy chuqurligini choʻkindi va oqim qismlarining chuqurliklari hamda tozalash inshootining qurilish balandligining yigʻindisi sifatida belgilash kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
104. Tozalash inshootining qurilish balandligi suvning hisoblangan sathidan baland boʻlganda quyidagilar qabul qilinishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
hovuz-tindirgichlar uchun — 0,5 m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
yopiq turdagi inshootlar uchun — 1,0 m.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
105. Kollektordagi taqsimlash kamerasidan uning pastki qismiga yoki suv havzasiga chiqishgacha boʻlgan hisobiy suv sarfi oʻtishida barcha yoʻqotilgan bosimlar yigʻindisi ushbu joylardagi suv gorizontlari farqidan oshmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bosim yoʻqotishlari suv sarfi va oqim tezligi, mahalliy qarshiliklarning xususiyatiga koʻra aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Suv oqimi tezligi 0,01 m/s va undan kam boʻlganda chiqindi va neft tutgichlaridagi bosim yoʻqotishlarini hisobga olmaslikka yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Yopiq turdagi tindirgich inshootlarining filtrlaridagi bosim yoʻqotishlari 0,25 — 0,5 m oraligʻida qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5-bob. Tozalash inshootlarini loyihalash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-§. Asosiy talablar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
106. Oqova suvlarni tozalash darajasi mahalliy sharoitlarga koʻra, tozalangan oqova suvlar hamda yer usti oqimlaridan ishlab chiqarish yoki qishloq xoʻjaligi ehtiyojlari uchun foydalanish imkoniyatlari inobatga olgan holda belgilanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Zararsizlantirilgan choʻkindilarni oʻgʻit yoki boshqa maqsadlarda foydalanish imkoniyati, oqova suvlarning tabiiy suv bilan aralashish darajasi va ulardagi ifloslantiruvchi moddalarni ham hisobga olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
107. Koʻp tarkibli (komponentli) aralashmalarning oʻrtacha oksidlanish tezligi tajriba maʼlumotlari asosida aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Tajriba maʼlumotlari mavjud boʻlmasa, oksidlanish tezligi ushbu aralashmaga kiruvchi moddalarning oksidlanish tezliklarining oʻrtacha qiymati sifatida qabul qilinishiga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
108. Maishiy oqova suvlardagi ifloslantiruvchi moddalarning oʻrtacha miqdori, konsentratsiyasi va xususiyatlarini bir kishiga nisbatan aniqlash uchun mazkur SHNQning 19-jadvalidan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

19-jadval

Koʻrsatkich

Bir kishiga toʻgʻri keladigan ifloslantiruvchi moddalar miqdori, g/d

Muallaq moddalar

65,0

Tiniq boʻlmagan KKItoʻl

75,0

Tiniq boʻlmagan BKI5

60,0

Ammoniy tuzlarining azoti N

8,0

R2 O5 fosfatlari

3,3

shu jumladan yuvish moddalaridan

1,6

Cl xloridlar

9,0

Sirt aktiv moddalar

2,5

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Izoh. Sanoat korxonalarining maishiy oqova suvlarini aholi punktlarining oqova suvlarini chiqarib yuborish tizimiga oqizishda, ushbu sanoat korxonalari xodimlari tomonidan hosil qilinadigan ifloslantiruvchi moddalar miqdori hisobga olinmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
109. Markazlashtirilgan oqova suvlarni chiqarib yuborish tizimiga ulangan yangi qurilayotgan obyektlarda ishlab chiqarish oqova suvlarining tarkibi toʻgʻrisida maʼlumotlar mavjud boʻlmagan taqdirda, ularning konsentratsiyasi (oʻrtacha kunlik namunada) lokal tozalash choralarini hisobga olgan holda aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
110. Oqova suvlarni tozalash va ularning choʻkmalariga ishlov berish inshootlari, hisobiy koʻrsatkichlarning kamida 85 foizini taʼminlashi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
111. Oqova suvlarni tozalash va ularning choʻkmalariga ishlov berish inshootlarining joylashuvi quyidagilarni taʼminlashi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
istiqbolda kengaytirish va navbatma-navbat qurilish imkoniyatini hisobga olgan holda hududdan oqilona foydalanishni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
turli maqsadlar uchun moʻljallangan inshoot va binolarni bloklashtirish hamda ichki kommunikatsiyalar uzunligini minimallashtirishni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
barcha bosim yoʻqotishlarini hisobga olgan holda va joyning tabiiy nishabligidan foydalanib, asosiy suv oqimining tozalash inshootlari orqali samarali oqib oʻtishini.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
112. Yordamchi va laboratoriya xonalarining tarkibi hamda maydoni mazkur SHNQning quyidagi jadvaliga muvofiq qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

20-jadval

Binolar

Binolar maydoni, m2, tozalash inshootlarining samaradorligi, ming m3/d

1,4dan 10 gacha

10 dan 50gacha

50dan 100 gacha

100 dan 250 gacha

250 dan yuqori

Nazorat boʻyicha fizika-kimyo laboratoriyasi:

oqova suvlar

20

25

25

40

(20 dan ikki xonali)

50

(25 dan ikki xonali)

Yomgʻir oqova suvlari

-

-

15

15

20

Bakteriologiya laboratoriyasi

-

20

22

33

(18 va 15 dan ikki xonali)

35

(20 va 15 dan ikki xonali)

Oʻlchash

-

6

8

10

12

Yuvish va avtoklav

-

10

12

15

15

Idish-tovoq va reaktivlar saqlanadigan xonalar

6

6

12

15

20

Laboratoriya mudirining xonasi

-

10

12

15

20

Namuna olish xonasi

-

-

6

8

8

Dispetcherlik punkti

Dispetcherlik va avtomatlashtirish tizimiga qarab tayinlanadi

Punkt boshligʻi xonasi

10

15

15

25

25

Texnik xodimlar uchun xona

10

15

20

25

(10 va 15 dan ikki xonali)

30

(15 dan ikki xonali)

Navbatchi xodimlar xonasi

8

15

20

25

25

Kichik uskunalarni joriy taʼmirlash ustaxonasi

10

15

20

25

25

Asbob-uskunalarni taʼmirlash xonasi

15

15

15

20

20

Kutubxona va arxiv

-

-

10

20

30

Xoʻjalik inventarlari uchun xona

-

-

6

8

8

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Izohlar:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Yordamchi xonalar bitta binoda joylashtirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Laboratoriyani nasos va havo purkash stansiyalari binosida joylashtirishga, tebranishni uskunadan bino devorlariga oʻtkazishga yoʻl qoʻymaydigan choralar koʻrilishi sharti bilan yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. Ish unumdorligi 1,4 ming m3/d dan kam boʻlgan stansiyalar uchun xonalar tarkibi va maydoni mahalliy sharoitlarga qarab belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
113. Yer usti oqova suvlarini tozalash inshootlari tarkibida quyidagilar boʻlishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
suvni tozalash inshootlari orasida teng taqsimlashni taʼminlash, shuningdek taʼmirlash ishlari vaqtida kanallar va quvurlarni ajratish, boʻshatish va yuvish uchun maxsus qurilmalar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
yer usti oqova suvlari va choʻkma sarfini oʻlchash uchun uskunalar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
tozalash inshootlari ning ehtiyojlari uchun ikkilamchi energiya resurslaridan (gaz-metan, siqilgan havo, issiqlik va oqova suvlar) maksimal darajada foydalanish imkoniyati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
kirib kelayotgan va tozalangan suv sifatini doimiy nazorat qilish uchun uskunalar yoki laboratoriya uskunalari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
114. Tozalash inshootlarini loyihalashda quyidagilarni hisobga olish lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
choʻkindilarni suvsizlantirish jarayonida hosil boʻladigan qoʻshimcha oqova suvlar hajmi va ifloslantiruvchi moddalarning qayta ishlanishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
choʻkindilarni suv qochirish (suvsizlantirish) inshootlari tomonidan atmosfera, tuproq, yer usti va yer osti suvlarining ifloslanishini oldini olish boʻyicha chora-tadbirlar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
faoliyat yuritayotgan obyektlar va daraxtlarni sugʻorish maqsadida tozalangan oqova suvlardan samarali foydalanish choralari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
115. Tozalash inshootidagi kanallar va inshootlarining nov (lotok)lari maksimal soniyalik sarfni 1,4 koeffitsiyent bilan oʻtkaza olish qobiliyati tekshirilishi kerak. Bunda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
inshootlarning yuklamaga chidamliligi hisobga olinadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bosim yoʻqotishlari va inshootlarning kerakli vertikal joylashuvi ham inobatga olinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-§. Oqova suvlar sarfini rostlash tamoyili boʻyicha tozalash inshootlari turini tanlash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
116. Yer usti oqova suvlarini tozalash va chiqarish tizimlarini loyihalashda tozalangan suvlarni suv obyektlariga oqizishda yoki ishlab chiqarishdagi texnik suv taʼminotida foydalanishda asosiy texnik talablar va shartlarga toʻliq mos keladigan toʻplovchi (kollektorli) tozalash inshootlaridan foydalanish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
117. Yigʻuvchi turidagi tozalash inshootlarini loyihalashda quyidagilarni hisobga olish kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
tozalashga beriladigan oqova suvlar sarfini rostlash va ularning tarkibini oʻrtachalashtirish uchun toʻplovchi rezervuarlardan foydalanish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
mazkur SHNQning 2-rasmiga muvofiq yigʻuvchi turdagi tozalash inshootlarining gidravlik ish rejimi sxemasi va gidrografi belgilanishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
yigʻuvchi rezervuarlardan oqova suvlarni chuqur tozalash jarayonlariga doimiy sarfda va gidravlik jihatdan barqaror rejimda uzatishni taʼminlash.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-rasm. Yigʻuvchi turdagi tozalash inshootlarining gidravlik ish rejimining sxemasi va gidrografi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
118. Aholi yashash hududlari va sanoat korxonalari uchun moʻljallangan toʻplovchi tozalash inshootlarida yigʻuvchi (akkumulyatsiya) sigʻimiga (rezervuar) yomgʻir oqimini qabul qilish va keyinchalik uni chuqur tozalash uchun uzatish taʼminlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bunda, kam intensivlikdagi tez-tez takrorlanadigan yomgʻirlar vaqtida butun oqim hajmini, yuqori intensivlikdagi yomgʻirlar paytida esa asosan ifloslangan qismini qamrab olishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Oqimni ifloslangan va shartli toza qismlarga ajratish jarayoni yigʻuvchi sigʻimiga (rezervuar) kirishda yoki unga yetib borgunga qadar oʻrnatiladigan ajratish kamerasida amalga oshirilishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
119. Sanoat korxonalari hududlaridan keladigan yer usti oqimlarini tozalashda oqova suvlarning oʻrtacha yillik hajmi toʻliq tozalanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bunda, toʻplovchi tozalash inshootlari tarkibida yil davomida eng yuqori kunlik yogʻingarchilik miqdori qayd etiladigan, kamida 63 foizgacha taʼminlanganlik darajasiga ega boʻlgan (yaʼni yilda bir martadan kamroq kuzatiladigan) yomgʻir oqimini qabul qilishga moʻljallangan yigʻish sigʻimlari (rezervuarlar) qurilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
120. Oqimli turdagi tozalash inshootlarini loyihalashda tozalashga yoʻnaltiriladigan oqova suv sarfi oqim kollektorida joylashtirilgan ajratish kamerasi orqali tartibga solinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Oqimli turdagi tozalash inshootlarining gidravlik ish rejimining sxemasi va gidrografi mazkur SHNQning 3-rasmiga asosan qabul qilinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Oqimli turdagi tozalash inshootlaridan foydalanishda (masalan, bogʻ, rekreatsion zonalardan yer usti oqimlarini tozalashda yoki markazlashtirilgan tozalash inshootlari mavjud boʻlganda lokal tozalangan oqimlarni shahar aholi punktlari yoki xoʻjalik-maishiy oqova suvlarini chiqarib yuborish tarmogʻiga chiqarishda) quyidagilar hisobga olinadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
oqimli turdagi tozalash inshootlarining ishlash samaradorligi va ishonchliligiga salbiy taʼsir koʻrsatuvchi oqimning tozalash inshootiga notekis uzatilishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
tozalash inshootlarining toʻsiq (himoya) funksiyasini va sanitariya-ekologik samaradorligini pasaytiruvchi ifloslantiruvchi moddalarning maksimal konsentratsiyalarini oʻz ichiga olgan oqova suvning bir qismi tozalamasdan chiqarilishi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-rasm. Oqova turdagi tozalash inshootlarining gidravlik ish rejimining sxemasi va gidrografi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
121. Sanoat korxonalari hududlari uchun oqimli turdagi tozalash inshootlarini qoʻllashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-§. Asosiy texnologik tamoyillar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
122. Yer usti oqova suvlarini tozalash inshootlarining sxemasi quyidagilarni hisobga olib ishlab chiqilishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
kiruvchi oqimning sifat va miqdor jihatdan tavsiflarini;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
aralashmalarning faza-dispers holatini;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
talab qilinadigan tozalash darajasini.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
123. Yer usti oqova suvlari tarkibida turli faza-dispers holatdagi tabiiy va antropogen kelib chiqishga ega ifloslantiruvchi komponentlar mavjudligini inobatga olgan holda, tozalash jarayonining samaradorligini taʼminlash uchun iflosliklarni ajratish va/yoki yoʻq qilishga qaratilgan texnologik usullarni oʻz ichiga olgan koʻp bosqichli tozalash sxemalarini qoʻllash zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
124. Aholi yashash hududlari va sanoat korxonalarining yer usti oqova suvlarini tozalash tizimlari ketma-ket texnologik bosqichlarning quyidagi majmuasini oʻz ichiga olishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
oqovaning dastlabki mexanik tozalanishi — yirik mexanik aralashmalar va chiqindilarni ajratib olish uchun chiqindi yigʻish savatlari, qoʻl va avtomatik panjaralar, barabanli orqali oldindan tozalanishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
oqova suvlarni oqimga qarab ajratish — ifloslangan va nisbatan shartli toza oqim qismlariga ajratish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
qum ushlash — ogʻir mineral aralashmalarni (qum, shagʻal) oqimdan ajratish, bunda qum tutgichlarda yoki suv yigʻuvchi sigʻimlarning (rezervuar) kirish qismida bajarish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
oqimni toʻplash va oʻrtalashtirish — oqova suvlar toʻplovchi sigʻimda (rezervuar) statik tindirish usuli orqali dastlabki mexanik aralashmalar va neft mahsulotlaridan tozalanishi, (bu jarayon past unumdorlikka ega va/yoki kam ifloslangan hududlardan kelgan oqova suvlar uchun moʻljallangan);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
asosiy tozalash — oqimdagi organik va mineral ifloslanishlarning asosiy qismini tindirish, flotatsiya yoki kontaktli filtrlash usullari orqali ajratib olish, shuningdek dastlabki reagent bilan ishlov berish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
toʻliq mexanik tozalash — mexanik zarrachalar, ularga yutilgan neft mahsulotlari va organik moddalarni mexanik usullar bilan ajratib olish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
donador yuklamalarda filtrlash — filtr materiallari orqali oqova suvlarni chuqur mexanik tozalash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
sorbsiya bosqichi — qoldiq erigan neft mahsulotlari va boshqa organik ifloslantiruvchilarni yutilish (sorbsiya) usuli bilan toʻliq tozalash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
zararsizlantirish — tozalangan oqova suvlarni suv havzalariga chiqarish yoki texnik suv taʼminoti maqsadlarida qayta foydalanishdan oldin zararsizlantirish choralarini koʻrish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Tozalash inshootlarining texnologik sxemalarida yuza oqim tarkibidagi choʻkindilar va qalqib chiquvchi moddalarni ajratib olishga doir texnik yechimlar nazarda tutilishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Aholi yashash hududlari hamda sanoat korxonalarining yer usti oqova suvlarini tozalash tizimlari uchun bazaviy texnologik blok-sxemalar ushbu SHNQning 4-rasmiga muvofiq boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-sxema. Oqimni yigʻuvchi sigʻim (rezervuar)da oldindan tindirish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-sxema. Yigʻuvchi sigʻimda (rezervuar) ogʻir mexanik aralashma (qum) larni choʻktirish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-sxema. Ogʻir mexanik aralashmalarni choʻktirish bilan (qum) oqimni ajratish va toʻplashdan oldin
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4-rasm. Yer usti oqova suvlarini tozalashni tashkil etishning bazaviy blok-sxemalari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
125. Sanoat korxonalari hududidan yer usti oqova suvlarini tozalash sxemalarida asosiy ifloslantiruvchi aralashmalarni chiqarib yuborishni taʼminlaydigan inshootlardan tashqari, tozalashning yakuniy bosqichida maxsus moddalarni (biogen elementlar, sintetik sirt faol moddalar, ftoridlar), shu jumladan, zaharli xususiyatlarga ega boʻlgan (fenollar, formaldegid, ogʻir metall ionlari) va boshqa organik hamda mineral aralashmalarni olib tashlash uchun tugunlarni koʻzda tutish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4-§. Yer usti oqimini yirik mexanik aralashmalar va chiqindilardan tozalash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
126. Yer usti oqimlarini yirik mexanik aralashmalar va chiqindilardan tozalash quyidagi tartibda amalga oshirilishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
yer usti oqimini yigʻish inshootlari (toʻplash turidagi tozalash inshootlari uchun);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
oqim sarfiga qarab ajratuvchi kameralar oldida (oqova turdagi tozalash inshootlari uchun).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
127. Kam ifloslangan hududlardagi past unumdorlikka ega tozalash inshootlari uchun tutib qolingan iflosliklarni qoʻlda boʻshatib olish imkonini beruvchi chiqindi toʻplash savatlarini qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Chiqindi yigʻish savatlari quyidagicha oʻrnatilishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
toʻplanish turidagi tozalash inshootlari uchun — ajratuvchi kameralar oldidagi yigʻish sigʻimlarga (rezervuar) kirish joyida, oqim hajmi asosida;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
oqova turidagi tozalash inshootlari uchun — oqimni ajratish kameralari oldidagi suv keltiruvchi kollektordagi maxsus quduqlarda, oqim sarfiga koʻra.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Chiqindi yigʻish savatlaridagi teshiklarning kengligi 10 mm dan oshmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Chiqindi toʻplash savatchasini yigʻish sigʻimiga (rezervuar) joylashtirishda, mazkur SHNQning 3-rasmidagi 1 va 2-sxemalariga muvofiq, savatchani vaqti-vaqti bilan koʻtarish va chiqindilarni chiqarib tashlash uchun sigʻim (rezervuar) devorida teshiklar hisobga olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
128. Tozalash inshootlari uchun oqova suvlarni chiqarib yuborish joylarida panjaralar oʻrnatilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Oqim maydoni 100 ha gacha boʻlgan obodonlashtirilgan hududlarda qoʻlda tozalanadigan panjaralardan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Agar oqim maydoni 100 ha dan ortiq boʻlsa, ushlab qolingan chiqindilarni avtomatik tozalash va zichlash (presslash) tizimiga ega boʻlgan mexanizatsiyalashgan panjaralardan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
129. Oqova suvlarni chiqarib yuborish turidagi panjaralarni loyihalash va hisoblash SHNQ 2.04.01-22 va QMQ 2.04.03-19 larga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Katta quvvatli tozalash inshootlari uchun, shuningdek yomgʻir jadalligi R > 0,33 yil oraligʻida bir marta oshib ketishi ehtimoli mavjud boʻlgan suv yigʻish tarmoqlari uchun, uskuna maksimal gidravlik unumdorligini tozalash inshootlariga kirishdagi taʼminlovchi kollektorda R = 0,2 — 0,33 yil oraligʻida bir marta oshib ketadigan davrga mos oqim sarfiga teng qilib belgilashga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bunda, parametrdan ortiqcha hajmdagi oqimning bir qismi toʻgʻridan-toʻgʻri yigʻish sigʻimning (rezervuar) ajratish kamerasiga yuborilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5-§. Oqimlarni ogʻir mineral aralashmalardan tozalash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
130. Yer usti oqimlarini ogʻir mineral aralashmalardan (qumdan) tozalashda ularning oqimning gidravlik yirikligi 15 mm/s dan ortiq boʻlishi hamda yomgʻir oqimidagi muallaq moddalar massasining 10 — 15 foizini, qor suvidagi muallaq moddalar massasining esa 20 foizgacha qismini tashkil etishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ushbu jarayon quyidagilarni bajarish orqali amalga oshiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
yigʻuvchi va oqimli turdagi tozalash inshootlarida — oqimdagi qum tutgichlarni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
yigʻuvchi turidagi tozalash inshootlarida — toʻplovchi rezervuarlarni.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
131. Oqimdagi qumtutgichlarni hisoblash QMQ 2.04.02-19 va QMQ 2.04.03-19 larga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Qumtutgich yoki ularning alohida boʻlmalari (seksiya) soni kamida ikkita boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Oqimdagi qumtutgichlarning maksimal gidravlik unumdorligi quyidagicha qabul qilinishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
toʻplash turidagi tozalash inshootlarida — tozalash inshootlariga kirishdagi suv olib kelish kollektoridagi hisobiy sarfga teng;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
oqim turidagi tozalash inshootlarida — ajratish kamerasidan keyin suv olib keluvchi kollektorda tartibga solingan oqimning hisobiy sarfiga teng.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
132. Oqimli qumtutgichlarning qum bunkerlari hajmini hisoblashda qum quyqasining koʻrsatkichlari quyidagicha boʻlishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
namligi 70 foizgacha;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
solishtirma ogʻirligi 1,2 — 1,5 t/m³;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
quruq moddalarga nisbatan neft mahsulotlari miqdori 2 foiz.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
133. Yuqori unumdorlikdagi tozalash inshootlarida ushlanib qolgan qumni yuvish va suvsizlantirish uchun oʻrnatilgan qurilmalarga ega qumtutgichlardan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bunda, suvsizlantirilgan qum quyqasining namligi 40 foizdan oshmasligi, solishtirma ogʻirligi 1,4 — 1,5 t/m³ boʻlishi, shuningdek neft mahsulotlari miqdori quruq modda hisobida 0,5 foizdan oshmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
6-§. Statik tindirish usuli bilan oqimni akkumulyatsiyalash va oldindan tindirish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
134. Toʻplovchi turdagi tozalash inshootlarida chuqur tozalashga beriladigan oqova suvlarning sarfini rostlash va tarkibini oʻrtachalashtirish yigʻuvchi sigʻimlarda (rezervuar) amalga oshirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Unumdorligi past va/yoki nisbatan kam ifloslangan hududlardagi yuza oqova suvlarini tozalash tizimlari uchun oqova suvlarni mexanik aralashmalar va neft mahsulotlaridan statik tindirish usuli bilan dastlabki tozalash (tiniqlashtirish) va toʻplash bosqichlarini birlashtirishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Yigʻuvchi sigʻimlar (rezervuar) asosan monolit temir-betondan tayyorlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Unumdorligi past boʻlgan tozalash tizimlari uchun kompozit yoki polimer materiallardan tayyorlangan, seriyali ishlab chiqariladigan idishlardan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Yigʻuvchi sigʻimning (rezervuar) konstruksiyasi uning vazifasi va hajmi hisobga olingan holda tanlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
135. Oqova suvlarni chuqur tozalashga yoʻnaltirish sarfini tartibga solish maqsadida yigʻuvchi sigʻim (rezervuar) qoʻllanganda, tozalash inshootlarining normativ ish rejimi hisobiy yomgʻir yoki qor erishi oqimini qayta ishlash davri tugagach, sigʻimning (rezervuar) toʻliq boʻshatilishi (quritilishi) nazarda tutilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bunda, sigʻim (rezervuar) tubi suv olish chuqurchasiga qarab kamida 0,05 qiyalik bilan tekis qilib oʻrnatilishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Tozalash inshootlari sxemasida maxsus oʻtkazuvchi qumtutgichlar boʻlmasa, qum yigʻuvchi sigʻim (rezervuar) choʻktirilishiga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Vaqti-vaqti bilan sigʻim (rezervuar) tubini ogʻir mineral aralashmalardan (qumdan) tozalash yer usti oqimi tushmagan davrda yiliga kamida 1-2-marta mexanizatsiya vositalari (shu jumladan kichik hajmli terim texnikasi) yordamida amalga oshirilishi, bunda sigʻimga (rezervuar) pandus yoki teshik, shuningdek yuk ortish-tushirish maydonchasi qurilishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
136. Yigʻuvchi sigʻimdan (rezervuar) oqova suvlar sarfini tartibga solish hamda ularni statik reagentsiz tindirish usuli bilan oldindan tindirish uchun foydalanilganda, tozalash inshootlarining shtat ish rejimi oqovani qayta ishlash davrining oxirida hisobiy yomgʻir yoki erigan qor suvlarini qisman boʻshatish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bunda, yigʻuvchi sigʻimda (rezervuar) choʻkmaning tub qismidagi qatlam bilan yuqorida toʻplangan tindirilgan suvning bufer qatlami ajratib saqlanishiga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Sigʻimalarda (rezervuar) choʻkuvchi mexanik aralashmalar va qalqib chiquvchi moddalarni davriy ravishda yigʻish va chiqarib tashlash uchun texnik yechimlar koʻzda tutilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Qalqib chiqqan neft mahsulotlarini yigʻish va olib tashlash uchun zamonaviy neft yigʻgichlari (skimmerlar) qoʻllanilishiga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Kichik hajmli toʻplovchi sigʻimalardan (rezervuar) tub va devorlarning qiyaligi kamida 45° boʻlgan, bir qator piramidasimon loyqali chuqurchalar tarzida qurilishiga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Katta hajmdagi sigʻimlarda (rezervuar) loyqali chuqurchalar tubga nisbatan chuqurlashtirilgan koʻndalang yoki boʻylama nov (lotok)lar shaklida qurilishi kerak. Bunda, nov (lotok) devorlarining qiyaligi kamida 45° va sigʻim (rezervuar) tubining novlarga (lotok) nisbatan qiyaligi esa kamida 0,05 boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Sigʻim (rezervuar) tubi yuzasida hosil boʻlgan choʻkindilarni nov (lotok) lar va chuqurchalarga chiqarib yuborish uchun gidroyuvishdan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Sigʻim (rezervuar) tindirish zonasining balandligi 2 — 4 m, sigʻim (rezervuar) bortining maksimal suv sathidan balandligi kamida 0,3 m, himoya zonasining maksimal choʻkish sathidan balandligi (bufer qatlami) esa kamida 0,3 — 0,5 m oraligʻida boʻlishiga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Yigʻuvchi sigʻimda (rezervuar) 1 — 3 d (kun) davomida yer usti oqimini tindirish jarayonida muallaq moddalar va neft mahsulotlari konsentratsiyasining pasayish samaradorligi 80 — 90 foiz, erigan organik moddalar boʻyicha BKIo20 — 60 — 80 foiz, KKI boʻyicha esa 80 — 90 foiz etib belgilanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Tindirilgan suvda gidravlik yirikligi 0,2 mm/s dan kam boʻlgan mayda dispersli aralashmalar mavjudligi sababli quyidagicha qabul qilinishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
muallaq moddalarning qoldiq konsentratsiyasi 50 — 200 mg/dm³;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
neft mahsulotlari aholi yashash hududlarida 2 — 10 mg/dm³, boshqa hollarda 10 — 50 mg/dm³;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
erigan organik birikmalarning qoldiq miqdori KKI boʻyicha 50 — 100 mg/dm³ va BKIo20 boʻyicha 20 — 30 mg/dm³.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Yigʻuvchi sigʻimlarning (rezervuar) choʻkindi qismi hajmini dastlabki hisob-kitob qilishda uning tubida yigʻiladigan (qum va turli dispersli zarralar aralashmasi) choʻkmalarning quyidagi parametrlari qabul qilinishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
namlik 98 — 99,5 foiz (bufer qatlamini hisobga olgan holda);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
solishtirma ogʻirlik — 1,05 — 1,15 t/m³;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
quruq modda hisobida neft mahsulotlarining miqdori 3 — 5 foiz.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Kichik hajmli yigʻuvchi sigʻim (rezervuar) choʻkmalar (suvning bufer qatlami bilan birga) davriy ravishda chiqarib yuborilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bunda, 3 — 6 oyda bir marta avtomobil loyqa tortuvchi (ilososos) yoki 6 — 12 oyda bir marta greyfer qurilmalari yordamida amalga oshirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
137. Yomgʻir oqimini tartibga solish va keyinchalik uni chuqur tozalash inshootlariga yoʻnaltirish uchun yigʻish sigʻim (rezervuar) foydali (ishchi) hajmi hisobiy yomgʻirning Wos.d yomgʻir oqimi hajmidan kam boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Oqova suvlardan ajralib chiqayotgan choʻkmani toʻplash va vaqtincha saqlash uchun yigʻuvchi sigʻimda (rezervuar) qoʻshimcha hajm zaxirasini yaratish zaruriyati hisobga olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Yigʻuvchi sigʻimning (rezervuar) toʻliq gidravlik hajmi quyidagicha amalga oshiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
oqova suvlar sarfini tartibga solish uchun foydalaniladigan yigʻuvchi sigʻim (rezervuar) uchun — 5 — 10 foiz;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
oqova suvlarni dastlabki tiniqlashtirish uchun ham foydalaniladigan yigʻuvchi sigʻim (rezervuar) uchun — 35 — 45 foiz.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
6-bob. Elektr uskunalari, avtomatlashtirish va tezkor boshqarish tizimlari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-§. Asosiy talablar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
138. Tozalash inshootlaridan foydalanish avtomatik rejimda amalga oshirilishiga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
139. Tozalash inshootlari ishini avtomatik nazorat qilish va boshqarish tizimi quyidagilarni taʼminlashi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
dastlabki oqim mavjudligi yoki yoʻqligida tozalash inshootlarini avtomatik ravishda ulash yoki oʻchirish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
oqova suvlarni chuqur tozalash uchun uzatishdan oldin, toʻplovchi sigʻimda (rezervuar) oldindan tindirishning normativ davrini taʼminlash sigʻim (rezervuar) oqova suvlarni oldindan tindirish uchun yigʻuvchi sigʻim (rezervuar) foydalaniladigan inshootlarda);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
oqova suvlarning toʻplovchi sigʻimga (rezervuar) tushish rejimini aniqlash va tozalash qurilmasini past intensivlikdagi yoki jala yogʻishiga mos keladigan ish rejimiga avtomatik ravishda qayta ulash (tozalash inshootlarida oqimni oldindan tozalash uchun yigʻuvchi sigʻimlardan (rezervuar) foydalangan holda);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
oqova suvlarni chiqarib yuborish obyektining iqlim sharoitlariga muvofiq (oqova suvlarni oldindan tozalash uchun akkumulyatsiya sigʻim (rezervuar) foydalangan holda tozalash inshootlarida) kam intensiv yomgʻir rejimida yigʻuvchi rezervuarining qisman toʻldirilish darajasiga tuzatish kiritish imkoniyati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
texnologik uskunalarni favqulodda holatlardan ogohlantirish va himoyalash tizimi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
nasos uskunalari va boshqa qurilmalarning ishlash koʻrsatkichlarini;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
tozalanadigan oqova suvlar, ishlov beriladigan shlamlar, texnologik eritmalar sarfini nazorat qilish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
sigʻimli uskunalar (jumladan, suvni tozalash reagentlarining sarflanish baklari) toʻldirilishini koʻrsatuvchi indikatorlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
filtrlarni avtomatik yuvish yoki ushbu operatsiyani oʻtkazish zarurligi toʻgʻrisida ogohlantirish berish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-§. Tozalash inshootlaridagi texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
140. Tozalash inshootlaridagi texnologik jarayonlarni avtomatlashtirishda quyidagilarni hisobga olish zarur:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
a) avtomatlashtirilgan jarayonning xususiyati:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ish rejimi (uzluksiz, siklik, davriy);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
texnologik va muhandislik jihozlarining oʻzaro aloqasi, jarayonning alohida bosqichlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
portlash va yongʻin xavfi hamda boshqalar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
b) obyektda avtomatlashtirilgan asbob-uskunalarning joylashuvi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
zich joylashgan yoki tarqoq obyektlar, atrof-muhit omillarining taʼsiri;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
asbob-uskunalarni ishlab chiqarish, avtomatika, informatika va kibernetikaning rivojlanish tendensiyalarini hisobga olgan holda, loyihalash jarayonida qurilayotgan obyektning texnik darajasi uni ishga tushirish paytidagi texnika darajasiga mos kelishini taʼminlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
avtomatlashtirish vositalarini montaj qilish boʻyicha sanoat usullari (ishlab chiqarish usullari).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
141. Tozalash inshootlarida avtomatlashtirish tizimlarini loyihalashda avtomatlashtirilgan texnologik jarayonning murakkabligiga va qayta ishlanadigan axborot hajmiga qarab, mikroprotsessorli kontrollerlar yoki mahalliy boshqaruv shchitlari (punktlari) negizida, hisoblash texnikasi vositalarini qoʻllagan holda qurishni hisobga olish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
142. Tizimlarning tanlangan tuzilmalari, avtomatik boshqarish obyektlari, texnologik jarayonlarni avtomatlashtirilgan boshqarish tizimini ishlab chiqish bosqichlari va davrlarini asoslash loyihadan oldingi tahlillar va maxsus ishlar majmuasini bajarish orqali amalga oshirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-§. Tozalash inshootlaridagi elektr taʼminotiga qoʻyiladigan talablar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
143. Tozalash inshootlarini loyihalash jarayonida elektr taʼminoti 35 kV, 20 kV, 10 kV va (yoki) 0,4 kV (6 kV asosli hollarda yoʻl qoʻyiladi) tarmoqlarda taʼminlanishi hisobga olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
144. Tozalash inshootlarini loyihalashtirishda, taqsimlash qurilmalari, transformator podstansiyalari va boshqarish shitlarini inshootga oʻrnatiladigan yoki ulab qoʻyiladigan xonalarga joylashtirilishi hamda ularning kengayishi va ularning quvvatini oshirish imkoniyatini hisobga olish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
145. Tozalash inshootlarining nasos stansiyalarida mashina zalining poliga yoki balkonga yopiq shchitlarni oʻrnatishga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bunda, ularga suv tushishi va avariya paytida suv bosishi oldi olinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
146. Tozalash inshootlarining ishlab chiqarish binolarini tabiiy va sunʼiy yoritish SHNQ 2.01.05-24 ga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
7-bob. Tozalash inshootlarini joylashtirish, qurish va uning bino-inshootlari konstruksiyalariga qoʻyiladigan talablar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-§. Tozalash inshootlarining hajmiy rejalashtirish yechimlari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
147. Tozalash inshootlarini qurish uchun maydonlarni tanlash, ularning hududini rejalashtirish, qurish va obodonlashtirish SHNQ 2.07.01-23 ga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Suv oqimlari va suv havzalarining qirgʻoqboʻyi hududlarida joylashtiriladigan tozalash inshootlari va nasos stansiyalari maydonlari suv toshqinlarining maksimal gorizontidan kamida 0,5 m balandlikda, 3 foiz taʼminlangan holda, suvning shamol taʼsiri va toʻlqini balandligini hisobga olgan holda qabul qilinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
148. Aholi punktlaridagi suv chiqarish tizimining tozalash inshootlari, shuningdek sanoat korxonalarining sanoat maydonlaridan tashqarida joylashgan suv chiqarish inshootlarining hududi barcha hollarda toʻsilgan boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
149. Toʻsiq turi mahalliy sharoitni hisobga olgan holda tanlanishi kerak. Filtratsiya maydonlarini toʻsiq bilan oʻramaslikka yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
150. Moslashuvchan konstruktiv sxemalar faqat statsionar uskunalarga ega boʻlmagan ochiq sigʻimli suv chiqarish inshootlari uchun tatbiq etilishi lozim. Statsionar uskunalarga ega boʻlgan suv chiqarish inshootlarini faqat qattiq konstruktiv sxemalar boʻyicha loyihalash kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
151. Tozalash inshootlarining turli funksional vazifalarga moʻljallangan qismlarga ajratilgan inshootlarini loyihalashda bir-biridan deformatsiya choklari bilan ajratilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
152. Tozalash inshootlarining bino va inshootlarining qurilish konstruksiyalari SHNQ 2.09.02-23 ga muvofiq boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
153. Tozalash inshootlarini loyihalash ishlarida maishiy xonalarni hisobga olish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
154. Ishlab chiqarish oqova suvlarini mexanik, kimyoviy va boshqa usullar bilan tozalash inshootlarida bajariladigan ishlarning sanitariya xususiyatini oqova suvlarning tarkibiga va qoʻllaniladigan tozalash usuliga qarab belgilash lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
155. Toʻgʻri toʻrtburchak shaklidagi inshoot yoki idishlarning sigʻimlarini texnologik jarayon talablari va konstruktiv yechimlardan kelib chiqqan holda bloklash lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
156. Tozalash inshootlari bino va inshootlarining konstruksiyalarini korroziyaga qarshi himoya qilish SHNQ 2.03.11-24 va quyidagi 21-jadvalga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

21-jadval

Bino va xonalar

Pardoz ishlari

Devorlar

Shiftlar

Pollar

1

2

3

4

Binoning panjaralari

gʻisht devorlarni suvoq qilish, poldan balandligi 1,8 m boʻlgan sirlangan (shisha bilan) plita paneli, paneldan yuqorini namlikka chidamli boʻyoqlar bilan boʻyash

namlikka chidamli boʻyoqlar bilan boʻyash

sopol plita

Metantenklarni boshqarish kamerasi, taqsimlash kamerasi, nasos stansiyalari

gʻisht devorlarni suvoq qilish, namlikka chidamli boʻyoq bilan boʻyash, temir-beton devorlarni silliqlash, yelimli boʻyoq bilan boʻyash

yelimli boʻyoq bilan boʻyash

sopol plita

Choʻkmani suvsizlantirish sexi

panel devorlar choklarini toʻldirish, gʻisht devorlarni suvoq qilish, namlikka chidamli boʻyoqlar bilan boʻyash

namlikka chidamli boʻyoqlar bilan boʻyash

-

Havo purkash stansiyalari,

mashina zali

panel devorlar choklarini toʻldirish, gʻisht devorlarni suvoq qilish, panelni 1,5 m balandlikda moyli boʻyoq bilan boʻyash, paneldan yuqorida yelimli boʻyoqlar bilan boʻyash

yelimli oqlash

keramik plitka (montaj maydonchasidagi beton pol)

Yordamchi xonalar

choklarni kesib gʻisht terish, panel choklarini silliqlash yoki toʻldirish, ohakli oqlash

ohak bilan oqlash

sementli pol

Filtrlar

gʻisht devorlarni suvoq qilish, namlikka chidamli boʻyoqlar bilan boʻyash

-

sementli pol

Nasos stansiyalar,

mashina zali

gʻisht devorlarning yer ustki qismini suvoq qilish, chuqurlashtirilgan qismida — beton yuzalarni sement eritmasi bilan silliqlash, panellarni 1,5 m balandlikka moyli boʻyoq bilan boʻyash, paneldan yuqorida yelimli boʻyoqlar bilan boʻyash

yelim bilan oqlash

sopol plita

Qabul qilish sigʻim (rezervuar) ustidagi xonalar

gʻisht devorlarni suvoq qilish, yer osti qismi beton devorlarini sement qorishmasi bilan silliqlash, namlikka chidamli boʻyoqlar bilan boʻyash

namlikka chidamli boʻyoqlar bilan boʻyash

sementli pol

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
157. Tozalash inshootlari tizimi binolaridagi xoʻjalik, maʼmuriy, laboratoriya va ishlab chiqarish, maishiy xonalarni ichki pardozlash ishlari SHNQ 2.09.02-23 ga muvofiq bajarilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-§. Tozalash inshootlarining isitish va ventilyatsiya tizimlariga qoʻyiladigan talablar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
158. Tozalash inshootlarining ishlab chiqarish xonalaridagi isitish va ventilyatsiya tizimlarini loyihalash jarayonida SHNQ 2.04.05-22 ga muvofiq, uskunalar, armaturalar va kommunikatsiyalardan zararli ajralmalar miqdorini hisobga olish kerak. Zararli ajralmalar miqdori loyihaning texnologik qismi maʼlumotlari boʻyicha qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
159. Loyihaning texnologik qismi maʼlumotlari mavjud boʻlmaganda, xuddi shunday mavjud inshootlarning dala tadqiqotlari maʼlumotlaridan foydalanish kerak. Oʻxshashi boʻlmagan inshootlar uchun havo miqdorini quyidagi jadvalga muvofiq hisoblashga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

22-jadval

Bino va xonalar

Isitish tizimlarini loyihalash uchun havo harorati, oS

1 h (soat)da havo almashinuvi karraligi

kiruvchi oqim

chiquvchi oqim

1

2

3

4

Suv chiqarish tizimining nasos stansiyalari (mashina zallari):

maishiy va tarkibiga koʻra ularga yaqin boʻlgan ishlab chiqarish oqova suvlari va choʻkindilar

5

Ortiqcha issiqlikni olib tashlash uchun hisob-kitob boʻyicha, lekin kamida 3

portlash xavfi boʻlgan ishlab chiqarish oqova suvlari

5

Mazkur jadvalning 2-izohiga muvofiq olinishi kerak

Nasos stansiyalarining qabul qilish rezervuarlari va uzatish panjaralari xonalari:

5

5

5

maishiy va tarkibiga koʻra ularga yaqin boʻlgan ishlab chiqarish oqova suvlari va choʻkindilar

ishlab chiqarishning agressiv yoki portlovchi chiqindi suvlari

5

Mazkur jadvalning 2-izohiga muvofiq olinadi

Havo purkash stansiyalari

5

Ortiqcha issiqlikni olib tashlash uchun hisob-kitob boʻyicha olinishi kerak

Binoning panjaralari

5

5

5

Mexanik suvsizlantirish sexi (vakuum-filtrlar xonasi va bunker boʻlimi)

16

Ortiqcha issiqlikni olib tashlash uchun hisob-kitob boʻyicha olinishi kerak

Eritma tayyorlash uchun reagent xoʻjaligi:

temir xloridi, ammoniy sulfat, oʻyuvchi natriy, xlorli ohak

16

3

6

ohak suti, superfosfat, ammiakli selitra, kalsinatsiyalangan soda, poliakrilamid

16

3

3

Omborlar:

natriy bisulfiti

5

6

6

ohak, superfosfat, ammiakli selitra (idishda), ammoniy sulfat, kalsinatsiyalangan soda, poliakrilamid

5

3

3

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Izohlar:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Ishlab chiqarish xonalarida xizmat koʻrsatuvchi xodimlar mavjud boʻlganda ulardagi havo harorati 16 oS dan kam boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Havo almashinuvi hisob-kitob asosida qabul qilinishi kerak. Xonalar havosiga ajralib chiqayotgan zararli moddalar miqdori toʻgʻrisida maʼlumotlar mavjud boʻlmaganda, oqova suvlar kelib tushadigan asosiy ishlab chiqarishning talablari asosida havo almashinuvining karraligi boʻyicha ventilyatsiya havosining miqdorini aniqlashga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
160. Tozalash inshootining panjaralari va qabul qilish sigʻim (rezervuar)lari boʻlimida havoni chiqarib tashlashni yuqori zonadan 1/3 va pastki zonadan 2/3 hajmda koʻzda tutish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bunda, kanallar va sigʻim (rezervuar)larning yopmalari ostidan ham havoni chiqarib yuborish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
161. Tozalash inshootlarining ishlab chiqarish xonalaridagi isitish tizimlarini loyihalashda mexanizatsiyalashtirilgan energiya resurslaridan (gaz-metan, mikroprotsessor havo va oqova suvlar mikroprotsessorli) foydalanish imkoniyatini hisobga olish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
162. Tozalash inshootlarining chuqurlashtirilgan binolarini boshqa inshootlardan 10 m dan va quvur oʻtkazgichlardan 12 Dext (Dext quvur oʻtkazgichning tashqi diametri) dan kam boʻlmagan masofada joylashtirilishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
163. Tozalash inshootlari quvurlarining nasoslarga ulangan joylarida quvurlar uchlarining burchakli va boʻylama oʻzaro siljishiga imkon beradigan egiluvchan birikmalarni koʻzda tutish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
164. Tozalash inshootlarini loyihalashda obyekt hududini oqova suvlar bosishidan, shuningdek, avariya holati yuz berganda yer osti suvlari va ochiq suv havzalari (suv oqimlari) ifloslanishidan himoya qilish maqsadida, tarmoqdan suv obyektlariga tashlamasdan, boshqa tarmoqlarga yoki favqulodda sigʻim (rezervuar)larga (bosim ostida) oʻtkazishni hisobga olish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
165. Choʻkuvchan, shoʻrlangan va boʻrtib (koʻpchib) chiqqan gruntlarda qurilishi rejalashtirilgan tozalash inshootlari SHNQ 2.02.01-24 ga muvofiq loyihalanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
166. Qayta ishlanadigan hududlarda tozalash inshootlarini loyihalashda kon lahimlari natijasida yuzaga keladigan yer yuzasining siljishi va deformatsiyasidan qoʻshimcha taʼsirlarni hisobga olish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Kon lahimlarining taʼsiridan himoya qilish boʻyicha chora-tadbirlari ularni loyihalashtirilayotgan tarmoqlar va inshootlar ostida oʻtkazish muddatlarini hisobga olgan holda QMQ 2.04.02-19 va QMQ 2.04.03-19ga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
167. Qayta ishlanadigan hududlarda tozalash inshootlarini loyihalashda filtratsiya maydonlarini joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
168. Qayta ishlanadigan hududlarda tozalash inshootlarini loyihalashda muhofaza qilish tadbirlarini tanlash va ularning hajmini aniqlash, loyihalashtirish bosqichida ishlab chiqiladigan kon-geologik asoslashda qoʻshimcha ravishda quyidagilar koʻrsatilishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
tozalash inshootlarini va tarmoqlari joylashgan maydonlarni, shuningdek maydon tashqarisidagi quvurlarning alohida uchastkalarini qazish ishlarini boshlash muddatlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
tektonik buzilishlar yuzasiga (nasoslar ostiga) chiqish chiziqlari, shaxta dalalari chegaralari va muhofaza hududlarining quvurlar bilan kesishgan joylari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
yer yuzasida pogʻonali va oʻpirilgan yirik yoriqlar hosil boʻlishi mumkin boʻlgan hududlar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
169. Qayta ishlanadigan hududlarda tozalash inshootlarini qattiq va kombinatsiyalangan konstruktiv sxemalar boʻyicha loyihalash zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Qattiq bloklar va boʻlinmalar rejasidagi oʻlchamlari quyidagilar mavjudligiga qarab hisoblash yoʻli bilan aniqlanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
yer yuzasining deformatsiyalanish kattaligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
amalda bajariladigan konstruktiv himoya choralari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
zarur kompensatsiya (toʻldirish) qobiliyatiga ega boʻlgan deformatsiya choklari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
170. Tozalash inshootlari yopiq isitiladigan va ishlab chiqarish quvvati 3 ming m3/d dan 5 ming m3/d gacha boʻlgan binolarda joylashtirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Tozalash inshootlarini ishlab chiqarish quvvati yuqori boʻlganda va issiqlik-texnik hisob-kitoblarga koʻra, ochiq havoda joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi. Bunda, ular ustida chodirlar, oʻtish galereyalari va shu kabilar loyihalanishi hamda inshoot, mexanik tugun va qurilmalarni muzlashdan himoya qilish chora-tadbirlari bajarilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
171. Tozalash inshootlarining binolari va inshootlari, ularning qurilish konstruksiyalari, ichki muhandislik-texnik taʼminot tizimlari (isitish, sovitish, shamollatish, havoni konditsiyalash, yoritish tizimlari), shuningdek binolar va inshootlarni qurish hamda taʼmirlashda qoʻllaniladigan qurilish materiallari va buyumlari energiya samaradorligi talablariga javob berishi lozim. Ushbu binolar va inshootlardan foydalanish jarayonida energiya resurslarini tejash hamda ularning sarfini kamaytirish imkoniyatini taʼminlashi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
172. Tozalash inshootlarining bino va inshootlarini qurishni mumkin boʻlgan eng kam energiya resurslari sarflagan holda amalga oshirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
173. Tozalash inshootlari bino va inshootlarining energiya isteʼmoli quyidagi koʻrsatkichlar asosida yagona tizim sifatida baholanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
foydalanish davrida energiya resurslarining solishtirma sarfi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
qurilish konstruksiyalari elementlari, bino va inshootlar qismlari, quvurlar va asbob-uskunalarning issiqlik izolyatsiyasi (issiqlikdan himoyalash) xossalari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
8-bob. Yongʻin xavfsizligi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
174. Tozalash inshootlari obyektlarining yongʻin xavfsizligi quyidagi tizimlar bilan taʼminlanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
yongʻinga qarshi himoya;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
tashkiliy-texnik tadbirlar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
175. Yongʻinni oʻchirish uchun foydalanilishi mumkin boʻlgan suv havzalariga (pirslarga) kengligi kamida 3,5 m boʻlgan, oʻlchamlari 12x12 m dan kichik boʻlmagan maydonchalari boʻlgan kirish yoʻllarini koʻzda tutish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
176. Evakuatsiya chiqishlari, avariya-qutqaruv xizmatlarining kirish joylari, yongʻin narvonlari, yongʻin oʻchirish mashinalarini quritish quvurlariga ulash punktlari, avariya-qutqaruv xizmatlarining maxsus texnikasini joylashtirish uchun maydonchalar koʻrsatkichlar bilan belgilangan boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
SHNQ 2.04.22-25 “Yer usti oqova suvlarni tozalash inshootlarini loyihalash” shaharsozlik normalari va qoidalariga
1-ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Tozalash inshootlarining sxemalari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-rasm. Ikki boʻlmali (seksiya) hovuz-tindirgich sxemasi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1 — yomgʻir oqova suvlarini chiqarib yuborish kollektori, 2 — taqsimlash kamerasi, 3 — uzatuvchi quvur, 4 — moy-neft mahsulotlarini ushlab turish boʻlimi, 5 — tindirgich boʻlmasi (seksiya), 6 — chiqindi tutuvchi panjara, 7 — yarim choʻkma qalqonlar, 8 — moy-neft mahsulotlarini qabul qiluvchi, 9 — moy-neft mahsulotlarini tindirish uchun sigʻim, 10 — suv olish qudugʻi, 11 — tozalangan suvni oqizish kamerasi, 12 — kirish yoʻli, 13 — ajratuvchi damba
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-rasm. Toʻrt boʻlmali (seksiya) hovuz-tindirgich sxemasi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1 — yomgʻir oqova suvlarini chiqarib yuborish kollektori, 2 — taqsimlash kamerasi, 3 — uzatuvchi quvur, 4 — uzib-ulash kamerasi, 5 — sochuvchi chiqarish, 6 — chiqindi tutuvchi panjara, 7 — yarim choʻkma qalqonlar, 8 — moy-neft mahsulotlarini tindirish uchun sigʻim, 9 — suv tashlash, 10 — moy-neft mahsulotlarini qabul qiluvchi, 11 — moy-neft mahsulotlarini ushlab turish boʻlimi, 12-tindirgich boʻlmasi (seksiya), 13 — ajratuvchi damba, 14 — tozalangan suvni oqizish kamerasi, 15 — kirish yoʻli, 16 — suv olish quduqlari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-rasm. Qoʻshimcha choʻktirish boʻlmali (seksiya) hovuz-tindirgichni sxemasi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1 — yomgʻir oqova suvlarni chiqarib yuborish kollektori, 2 — taqsimlash kamerasi, 3 — uzatuvchi quvur, 4 — chiqarish, 5 — buriluvchi tirqishli quvur, 6 — yarim choʻkma qalqonlar, 7 — moy-neft mahsulotlarini tindirish uchun sigʻim, 8 — suv olish qudugʻi, 9 — suv tashlash; 10 — tindirgich boʻlmasi (seksiya), 11 — qoʻshimcha tindirish boʻlmasi (seksiya), 12 — taqsimlovchi damba, 13 — oqova suv kamerasi, 14 — kirish yoʻli
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4-rasm. Filtrli kaskadli hovuz-tindirgich sxemasi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1 — birlamchi tindirgich boʻlmasi (seksiya), 2 — qoʻshimcha tindirish boʻlmasi (seksiya), 3 — toʻliq tozalash filtri, 4 — chiqindi tutuvchi panjara, 5 — moy-neft mahsulotlarini haydash moslamasi, 6 — moy-neft mahsulotlarini qabul qiluvchi, 7 — yarim choʻkma qalqonlar, 8 — suv tashlash, 9 — sochib chiqaruvchi, 10 — suv oʻtkazuvchi, 11 — qish davrida ishlash uchun suv tashlagich, 12 — tirqishli quvur, 13 — tozalangan suvni oqizish galereyasi, 14 — tub chiqarish, 15 — moy-neft mahsulotlarini tindirish uchun idish, 16 — suv olish qudugʻi, 17 — qattiq choʻkindilarni toʻplash uchun filtrli maydoncha, 18 — ajratish dambasi, 19 — yomgʻir oqova suvlarini chiqarib yuborish kollektori, 20 — taqsimlash kamerasi, 21 — oʻtkazuvchi quvur, 22 — kirish yoʻli, 23 — filtrdan galereyaga suv chiqarish uchun teshiklar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5-rasm. Suv havzasi bilan tutashgan hovuz-tindirgich sxemasi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1 — yomgʻir oqova suvlarni chiqarib yuborish kollektori, 2 — taqsimlash kamerasi, 3 — moy-neft mahsulotlarini ushlab turish boʻlimi, 4 — tindirgich boʻlmasi (seksiya), 5 — moy-neft mahsulotlarini qabul qiluvchi, 6 — moy-neft mahsulotlarini tindirish uchun sigʻim, 7 — suv olish qudugʻi; 8 — yarim choʻkma qalqonlar, 9 — qismlarga ajratiladigan toʻgʻon, 10 — ajratish dambasi, 11 — kirish yoʻli
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
6-rasm. Statsionar qalqonli toʻsiq sxemasi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1 — yomgʻir oqova suvlarni chiqarib yuborish kollektori, 2 — taqsimlash kamerasi, 3 — kuzatuvchi quvur, 4 — suzuvchi toʻsiq, 5 — temir-beton osma devor, 6 — qalqonli zatvor
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
7-rasm. Yopiq turdagi ikki boʻlmali (seksiya) tozalash inshooti sxemasi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1 — taqsimlash kamerasi, 2 — uzatuvchi quvur, 3 — uzib-ulash kamerasi, 4 — taqsimlovchi nov (lotok), 5 — chiqindi tutuvchi panjara, 6 — tindirgich boʻlmasi (seksiya), 7 — moy-neft mahsulotlarini qabul qiluvchi, 8 — moy-neft mahsulotlarini tindirish uchun idish, 9 — suv olish qudugʻi, 10 — toʻliq tozalash filtri, 11 — tozalangan suvni yigʻish galereyasi, 12 — yomgʻir oqova suvlarni chiqarib yuborish kollektori
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
SHNQ 2.04.22-25 “Yer usti oqova suvlarni tozalash inshootlarini loyihalash” shaharsozlik normalari va qoidalariga
2-ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Hisob-kitob muddati m ga bogʻliq holda oqim intensivligi jadvali va n parametri
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш